وڪيپيڊيا
sdwiki
https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8F%DA%A9_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%88
MediaWiki 1.47.0-wmf.9
first-letter
ذريعات
خاص
بحث
واپرائيندڙ
واپرائيندڙ بحث
وڪيپيڊيا
وڪيپيڊيا بحث
فائل
فائل بحث
ذريعات وڪي
ذريعات وڪي بحث
سانچو
سانچو بحث
مدد
مدد بحث
زمرو
زمرو بحث
باب
باب بحث
TimedText
TimedText talk
ماڊيول
ماڊيول بحث
Event
Event talk
ولادت
0
8347
392109
382341
2026-07-07T20:16:19Z
Intisar Ali
8681
/* */
392109
wikitext
text/x-wiki
{{Short description |اولاد ڄڻڻ جو عمل}}
[[File:Lambing in England -10March2012 (2).jpg|right|thumb|[[گهيٽيءَ جو ڦر ڄڻڻ]]: ماءُ پهرئين گهيٽي جي ڦر کي چٽي رهي آهي، جڏهن تہ ٻئي کي ڄڻي رهي آهي]]
'''ولادت''' يا '''ڄم'''، [[اولاد]] ڄڻڻ يا دنيا ۾ آڻڻ جو عمل آهي،<ref>"birth". [[OED Online]]. June 2013. Oxford University Press. [http://www.oed.com/view/Entry/19395 Entry 19395] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221122112522/https://www.oed.com/view/Entry/19395 |date=2022-11-22 }} (accessed 30 August 2013).</ref> جنهن کي فني حوالن ۾ '''ولادت''' پڻ چيو ويندو آهي. ٿڻائتن ۾ اهو عمل هارمونن وسيلي شروع ٿئي ٿو، جيڪي [[ڳڀيرڻ]] جي ڏورائين ڀتين کي سُسڻ تي اُڪسائين ٿا، جنهن سان ڳڀ اهڙي اوسر واري مرحلي تي ٻاهر نڪري ٿو، جڏهن اهو کاڌو کائڻ ۽ ساهه کڻڻ لاءِ تيار هوندو آهي.
ڪجهه جنسن ۾ اولاد [[ڄمندي ئي سگهارو]] هوندو آهي ۽ ڄم کان لڳ ڀڳ هڪدم پوءِ گهمي ڦري سگهي ٿو، پر ٻين ۾ اهو [[ڄمندي ئي لاچار]] هوندو آهي ۽ سنڀال لاءِ مڪمل طور مائٽن تي ڀاڙيندو آهي.
[[ٿيلهيدار]] جانورن ۾، ڳڀ ٿوري [[ڳڀ واري مُدي]] کان پوءِ تمام اڻپوري اوسر واري مرحلي ۾ ڄمندو آهي ۽ پنهنجي ماءُ جي پيٽ واري [[ٿيلو (ٿيلهيدار)|ٿيلي]] ۾ اڳتي اوسر ڪندو آهي.
رڳو ٿڻائتا ئي ٻچا نٿا ڄڻين. ڪجهه رڙهندڙ جانور، جلٿليا، مڇيون ۽ ڪرنگهي کان سواءِ جانور پڻ پنهنجي اسرندڙ ٻچن کي پنهنجي جسم اندر رکن ٿا. انهن مان ڪجهه [[آنن مان جيئرو ڄمڻ|آنن مان جيئرا ڄمندڙ]] هوندا آهن، جن جا آنا ماءُ جي جسم اندر ڦٽندا آهن، ۽ ٻيا [[جيئرو ڄمڻ|جيئرا ڄمندڙ]] هوندا آهن، جن ۾ [[ڳڀڙو]] سندن جسم اندر اسرندو آهي، جيئن ٿڻائتن ۾ ٿيندو آهي.
==انساني ويم==
{{main|ٻار ڄڻڻ}}
{{Further |ڳڀيرڻ کان ٻاهرين زندگيءَ سان موافقت}}
[[File:Cephalicpre.JPG|right|upright|thumb|لڳ ڀڳ 1792ع ۾ ويم ماهر [[وليم سميلي (ويم ماهر)|وليم سميلي]] پاران عام [[مٿي اڳيان هجڻ|مٿي اڳيان واري حالت]] جو چٽ. [[ڳڀ جون جهليون ڦاٽڻ|جهليون ڦاٽي چڪيون آهن]] ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کُلي چڪي آهي.]]
انسان عام طور هڪ وقت ۾ هڪ ٻار ڄڻين ٿا. ماءُ جو جسم [[پچوٽري غدود]]، [[بيضي داني]] ۽ [[آنور]] مان ٺهندڙ [[هارمون]]ن وسيلي ويم لاءِ تيار ڪيو ويندو آهي.<ref name=Dorit>{{cite book |title=Zoology |last1=Dorit |first1=R. L. |last2=Walker |first2=W. F. |last3=Barnes |first3=R. D. |year=1991 |publisher=Saunders College Publishing |isbn=978-0-03-030504-7 |pages=[https://archive.org/details/zoology0000dori/page/526 526–527] |url=https://archive.org/details/zoology0000dori/page/526 }}</ref> [[انساني ڀاڻجڻ|ڀاڻجڻ]] کان ڄم تائين ڪُل [[ڳڀ وارو مُدو]] عام طور لڳ ڀڳ 38 هفتا هوندو آهي (ڄم عام طور آخري [[ماهواري]] کان 40 هفتا پوءِ ٿيندو آهي). ٻار ڄڻڻ جو عام عمل ڪيترن ئي ڪلاڪن تائين هلي ٿو ۽ ان جا ٽي مرحلا آهن. پهريون مرحلو [[ڳڀيرڻ]] جي ڏورائين ڀتين جي اڻڄاتل سُسڻن جي سلسلي ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچيءَ جي آهستي آهستي کلڻ سان شروع ٿئي ٿو. پهرئين مرحلي جو سرگرم حصو تڏهن شروع ٿئي ٿو، جڏهن ڳڀيرڻ جي ڳچيءَ جو ويڪر لڳ ڀڳ 4 سينٽي ميٽر کان وڌيڪ کُلي وڃي ٿو ۽ سُسڻ وڌيڪ سگهارا ۽ باقاعدي ٿيڻ لڳن ٿا. ٻار جو مٿو (يا [[ابتو ويم|ابتو ويم]] هئڻ جي حالت ۾ پُٺا) [[ڳڀيرڻ جي ڳچي]] تي زور وجهن ٿا، جيڪا آهستي آهستي کُلندي رهي ٿي، جيستائين ان جو ويڪر مڪمل طور 10 سينٽي ميٽر تائين نه کُلي وڃي. ڪنهن مرحلي تي [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]] ڦاٽي پوي ٿي ۽ [[ڳڀي پاڻي]] ٻاهر نڪري اچي ٿو (جنهن کي [[ڳڀ جون جهليون ڦاٽڻ]] يا پاڻي ڦاٽڻ پڻ چيو ويندو آهي).<ref>NICE (2007). Section 1.6, ''Normal labour: first stage''</ref> ٻئي مرحلي ۾، جيڪو ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کلڻ کان پوءِ شروع ٿئي ٿو، ڳڀيرڻ جي سگهارن سُسڻن ۽ ماءُ جي زور لڳائڻ سان ٻار [[انساني آندام|آندام]] مان ٻاهر نڪري ٿو؛ ويم جي هن مرحلي دوران ان لنگهه کي ڄم وارو رستو چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ٻار ان مان گذرندو آهي، ۽ ٻار [[ناڙي]] سان ڳنڍيل حالت ۾ ڄمندو آهي.<ref>NICE (2007). Section 1.7, ''Normal labour: second stage''</ref> ٽئين مرحلي ۾، جيڪو ٻار جي ڄم کان پوءِ شروع ٿئي ٿو، وڌيڪ سُسڻن سان [[آنور]]، ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي ۽ ناڙيءَ جو بچيل حصو، عام طور ڪجهه منٽن اندر، ٻاهر نڪري اچن ٿا.<ref>NICE (2007). Section 1.8, ''Normal labour: third stage''</ref>
نئين ڄاول ٻار جي رت جي گردش ۾ وڏيون تبديليون اچن ٿيون، جيئن هو هوا ۾ [[ساهه کڻڻ]] جي لائق بڻجي سگهي. ڳڀيرڻ ۾ [[ڳڀ]] خوراڪ ۽ گئسن جي ڏي وٺ سميت زندگيءَ جي گهرجن لاءِ آنور مان رت جي گردش تي ڀاڙيندو آهي، ۽ اڻڄاول ٻار جو رت ڦڦڙن کي پاسيرو ڪري [[بيضوي سوراخ (دل)|بيضوي سوراخ]] مان وهندو آهي، جيڪو [[ساڄي دهليز]] ۽ [[کاٻي دهليز]] کي ورهائيندڙ پردي ۾ هڪ سوراخ هوندو آهي. ڄم کان پوءِ ناڙيءَ کي ٻڌي ڪٽيو ويندو آهي، ٻار هوا ۾ ساهه کڻڻ شروع ڪندو آهي، ۽ [[ساڄي بطين]] مان رت گئسن جي ڏي وٺ لاءِ ڦڦڙن ڏانهن وهڻ لڳندو آهي؛ آڪسيجن وارو رت وري [[کاٻي دهليز]] ڏانهن موٽندو آهي، جتان اهو [[کاٻي بطين]] ۾ ڌڪيو ويندو آهي ۽ پوءِ مکيه شرياني سرشتي ۾ موڪليو ويندو آهي. انهن تبديلين جي نتيجي ۾ کاٻي دهليز ۾ رت جو دٻاءُ ساڄي دهليز جي دٻاءَ کان وڌي ويندو آهي، ۽ دٻاءَ جو اهو فرق بيضوي سوراخ کي بند ڪري دل جي کاٻي ۽ ساڄي پاسن کي هڪ ٻئي کان ڌار ڪري ڇڏيندو آهي. [[ناڙيءَ واري نس]]، [[ناڙيءَ واريون شريانون]]، [[وريدي نالي]] ۽ [[شرياني نالي]] جي هوا ۾ زندگيءَ لاءِ ضرورت نه رهندي آهي ۽ وقت سان اهي رڳون رباطن (ڳڀي باقيات) ۾ بدلجي وينديون آهن.<ref>{{cite book |title=The Human Body Book |page=215 |year=2007 |isbn=978-1-8561-3007-3 |publisher=[[ڊورلنگ ڪنڊرسلي]] |editor1=Houston, Rob |editor2=Lea, Maxine (art)}}</ref>
==ٻيا ٿڻائتا==
وڏا [[ٿڻائتا]]، جهڙوڪ [[پرائيميٽ]]، [[ڍور]]، [[گهوڙو|گهوڙا]]، ڪجهه [[هرڻ نما جانور]]، [[زرافو|زرافا]]، [[دريائي گهوڙو|دريائي گهوڙا]]، [[گينڊو|گينڊا]]، [[هاٿي]]، [[پکڙن پيرن وارا|سيل]]، [[وهيل]]، [[ڊولفن]] ۽ [[پورپوئس]]، عام طور هڪ وقت ۾ هڪ ٻچي سان [[ڳڀ (ٿڻائتا)|ڳڀارا]] هوندا آهن، جيتوڻيڪ ڪڏهن ڪڏهن جاڙا يا گهڻا ٻچا به ڄڻي سگهن ٿا.
انهن وڏن جانورن ۾ ڄم جو عمل انسانن جهڙو هوندو آهي، پر گهڻن ۾ اولاد [[ڄمندي ئي سگهارو]] هوندو آهي. ان جو مطلب آهي تہ اهو انساني ٻار جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اُسريل حالت ۾ ڄمندو آهي ۽ ڄم کان ٿوري ئي دير پوءِ بيهي، هلي ۽ ڊوڙي سگهي ٿو (يا پاڻيءَ واري ٿڻائتي جي حالت ۾ تري سگهي ٿو).<ref name=Dorit/>
وهيلن، ڊولفنن ۽ پورپوئسن ۾ اڪيلو ٻچو عام طور پُڇ اڳيان ڪري ڄمندو آهي، جنهن سان ٻڏڻ جو خطرو گهٽجي ويندو آهي.<ref name="Simmonds 2007 p.32">{{cite book | last=Simmonds | first=Mark | title=Whales and Dolphins of the World | publisher=Bloomsbury Wildlife | date=2007 | isbn=978-1-84537-820-2 | oclc=159685085 | ol=9540216M | chapter=1 | page=32}}</ref> ماءُ نئين ڄاول ٻچي کي ساهه کڻڻ لاءِ پاڻيءَ جي مٿاڇري ڏانهن اچڻ تي اُڪسائيندي آهي.<ref>{{cite web |url=http://humpbackwhale.homestead.com/Humpback-Whale-Calf.html |title=Humpback Whale Calves |author=Crockett, Gary |year=2011 |publisher=Humpback whales Australia |access-date=2013-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170227041536/http://humpbackwhale.homestead.com/Humpback-Whale-Calf.html |archive-date=2017-02-27 |url-status=dead }}</ref>
وڏن ٿڻائتن ۾ جاڙا ٻچا ڄمڻ تمام گهڻو اڻلڀ آهي، پر ڪڏهن ڪڏهن هاٿين جهڙن وڏن ٿڻائتن ۾ به ائين ٿيندو آهي. اپريل 2018ع ۾، لڳ ڀڳ اٺن مهينن جا جاڙا هاٿي ٻچا [[تنزانيا]] جي [[تارنگيري قومي پارڪ]] ۾ پنهنجي ماءُ جي ڌڻ سان گڏ ڏٺا ويا، جن بابت اندازو لڳايو ويو تہ اهي آگسٽ 2017ع ۾ ڄاوا هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.asiliaafrica.com/trunk-twins-elephant-twins-born-in-tarangire/|title=Trunk Twins : Elephant Twins Born in Tarangire {{!}} Asilia Africa|date=2018-04-06|work=Asilia Africa|access-date=2018-04-06|language=en-GB|archive-date=2018-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180407001742/https://www.asiliaafrica.com/trunk-twins-elephant-twins-born-in-tarangire/|url-status=live}}</ref>
===ڍور===
[[File:Cow giving birth, in Laos (step by step).jpg|thumb|alt=ڳئون جي ڦر ڄڻڻ جون تصويرون|ڦر ڄڻيندڙ ڳئون]]
[[ڍور]]ن ۾ ڦر ڄڻڻ وڏي ٿڻائتي جانور جي ڄم جو عام مثال آهي. هڪ [[ڳئون]] ڦر جي عام ويم دوران ٽن مرحلن مان گذري ٿي. پهرئين مرحلي دوران جانور ڌڻ جي ٻين جانورن کان پري ڪنهن سانتيڪي هنڌ جي ڳولا ڪري ٿو. هارمونن جون تبديليون ڄم واري رستي جي نرم تاندورن کي ڍرو ڪن ٿيون، جيئن ماءُ جو جسم ويم لاءِ تيار ٿئي. [[ڳڀيرڻ]] جا سُسڻ ٻاهران چٽا نظر نٿا اچن، پر ڳئون بي آرام ٿي سگهي ٿي. اها پريشان نظر اچي سگهي ٿي، ڪڏهن بيٺي تہ ڪڏهن ليٽيل رهي ٿي، سندس پُڇ ٿورو مٿي کنيل ۽ پُٺي وريل ٿي سگهي ٿي. هر سُسڻ سان ڳڀ ڄم واري رستي ڏانهن ڌڪجي ٿو ۽ ڳئون جي [[ڳڀيرڻ جي ڳچي]] آهستي آهستي کلڻ شروع ڪري ٿي. پهريون مرحلو ڪيترن ڪلاڪن تائين هلي سگهي ٿو ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کلڻ تي ختم ٿئي ٿو. ٻيو مرحلو تڏهن شروع ٿيل نظر اچي ٿو، جڏهن [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]] جو حصو فرج مان ٻاهر نڪرڻ لڳي ٿو، جنهن جي پٺيان جلد ئي اڳين حالت ۾ ڦر جا اڳيان کُر ۽ مٿو (يا ڪڏهن پٺئين حالت ۾ ڦر جو پُڇ ۽ پويون حصو) ظاهر ٿين ٿا.<ref name=Alberta/> ٻئي مرحلي دوران ڳئون عام طور زور لڳائڻ لاءِ هڪ پاسي ليٽي پوندي آهي ۽ ڦر ڄم واري رستي مان اڳتي وڌندو آهي. ڦر (يا گهڻن ٻچن واري ڄم ۾ ڦرن) جي مڪمل ڄم سان ٻيو مرحلو پورو ٿئي ٿو. ڳئون (جيڪڏهن ان وقت ليٽيل هجي) تڪڙو اٿي بيهي ٿي، ڦري ٿي ۽ ڦر کي زور سان چٽڻ شروع ڪري ٿي. ڦر پنهنجا پهريان ساهه کڻي ٿو ۽ ڪجهه منٽن اندر پيرن تي بيهڻ جي ڪوشش ڪرڻ لڳي ٿو. ويم جو ٽيون ۽ آخري مرحلو [[آنور]] جي نڪرڻ جو آهي، جيڪو عام طور ڪجهه ڪلاڪن اندر ٻاهر نڪري ٿو ۽ گهڻو ڪري عام طرح [[ٻوٽا خور]] ڳئون ان کي کائي ڇڏيندي آهي.<ref name=Alberta>{{cite web |url=http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/agdex3451 |title=Calving |date=2000-02-01 |publisher=Alberta: Agriculture and Rural Development |access-date=2013-08-28 |archive-date=2013-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130912011555/http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/agdex3451 |url-status=live }}</ref><ref name=ohio>{{cite web |url=http://ohioline.osu.edu/vme-fact/pdf/0029.pdf |title=Calving Management in Dairy Herds: Timing of Intervention and Stillbirth |year=2012 |publisher=The Ohio State University College of Veterinary Medicine Extension |access-date=2013-12-17 |archive-date=2013-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219005040/http://ohioline.osu.edu/vme-fact/pdf/0029.pdf |url-status=live }}</ref>
===ڪتا===
{{Further|ڪتي جي نسل واڌ#ڳڀ وارو مُدو ۽ ٻچا}}
ڪتن ۾ ڄم کي ڦر ڄڻڻ چيو ويندو آهي.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Kustritz, M.|year=2005|title=Reproductive behaviour of small animals|url=https://www.scribd.com/document/263302746/Conducta-Reproductiva-en-Pequenos-Animales|journal=Theriogenology|volume=64|issue=3|pages=734–746|doi=10.1016/j.theriogenology.2005.05.022|pmid=15946732|access-date=2016-11-18|archive-date=2016-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041254/https://www.scribd.com/document/263302746/Conducta-Reproductiva-en-Pequenos-Animales|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> [[ڪتو|ڪتن]] ۾، جيئن ڦر ڄڻڻ جو وقت ويجهو ايندو آهي، تيئن سُسڻ وڌيڪ ٿيندا ويندا آهن. مادي ڪتي جي ويم کي ٽن مرحلن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. پهرئين مرحلي ۾ ڳڀيرڻ جي ڳچي کلندي آهي، جنهن سبب ڪتي کي بي آرامي ۽ تڪليف ٿيندي آهي. هن مرحلي جون عام نشانيون سهڪڻ، کاڌو نه کائڻ ۽/يا الٽي ڪرڻ آهن. اهو مرحلو 12 ڪلاڪن تائين هلي سگهي ٿو.<ref name=":0" /> ٻيو مرحلو ٻچن جي ٻاهر نڪرڻ جو آهي.<ref name=":0" /> [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]]، جيڪا اندر ٻچي سان چمڪندڙ ڀوري ڦوڪڻي جهڙي نظر اچي ٿي، [[فرج]] مان ٻاهر ڌڪجي ٿي. وڌيڪ سُسڻن کان پوءِ ٿيلهي ٻاهر نڪري ٿي ۽ مادي ڪتي جهليون ڦاڙي ٿي، جنهن سان صاف پاڻياٺ نڪري ٿي ۽ ٻچو ظاهر ٿئي ٿو. ماءُ ناڙيءَ کي چٻاڙي ڪٽي ٿي ۽ ٻچي کي زور سان چٽي ٿي، جنهن سان ان کي ساهه کڻڻ جي اُڪساهه ملي ٿي. جيڪڏهن ٻچي لڳ ڀڳ ڇهن منٽن اندر پنهنجو پهريون ساهه نه کنيو تہ ان جي مرڻ جو امڪان هوندو آهي. ٻيا ٻچا به ساڳي ريت هڪ هڪ ڪري ڄمندا آهن، عام طور پهرئين ٻچي جي ڀيٽ ۾ گهٽ زور سان، ۽ اڪثر 15 کان 60 منٽن جي وٿيءَ سان. جيڪڏهن ٻن ڪلاڪن تائين ڪو ٻچو نه ڄمي تہ جانورن جي ڊاڪٽر سان رابطو ڪرڻ گهرجي.<ref name=":0" /> ٽيون مرحلو آنورن جي نڪرڻ جو آهي. اهو اڪثر هر ٻچي جي ڄم سان گڏ ٻئي مرحلي دوران ئي ٿيندو آهي.<ref name=":0" /> پوءِ ماءُ عام طور ڄم کان پوءِ نڪتل مادو کائي ڇڏيندي آهي.<ref name=petmd>{{cite web |url=http://www.petmd.com/dog/puppycenter/health/evr_dg_whelping_new_puppies_on_the_way |title=Whelping: New Puppies On The Way! |author=Dunn, T.J. |work=Puppy Center |publisher=Pet MD |access-date=2013-08-28 |archive-date=2018-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824034316/https://www.petmd.com/dog/puppycenter/health/evr_dg_whelping_new_puppies_on_the_way |url-status=live }}</ref> اها ٻر کي صاف رکڻ ۽ شڪارين کي ان جو پتو پوڻ کان بچائڻ واري موافقت آهي.<ref name=":0" />
===ٿيلهيدار===
{{See also|ٿيلهيدار#نسلي سرشتو|ٿيلهيدار#شروعاتي اوسر}}
[[File:Joey in pouch.jpg|thumb|ٿيلي اندر ٿڻ سان مضبوطيءَ سان چنبڙيل [[ڪينگرو]] جو ٻچو]]
[[ٿيلهيدار]] جو ٻچو تمام اڻپوري اوسر واري حالت ۾ ڄمندو آهي.<ref name="Tyndale-BiscoeRenfree1987">{{cite book|author1=Hugh Tyndale-Biscoe|author2=Marilyn Renfree|title=Reproductive Physiology of Marsupials|url=https://books.google.com/books?id=HpjovN0vXW4C&q=birth|date=30 January 1987|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-33792-2}}</ref> ڳڀ وارو مُدو عام طور جنسي گرميءَ جي ٻن مُدن جي وچ واري وٿيءَ کان ننڍو هوندو آهي. ڄم ويجهو اچڻ جي پهرين نشاني ماءُ پاران پنهنجي [[ٿيلو (ٿيلهيدار)|ٿيلي]] کي صاف ڪرڻ آهي. ڄمڻ وقت ٻچو گلابي، انڌو، بنا وارن جي ۽ رڳو ڪجهه سينٽي ميٽر ڊگهو هوندو آهي. ساهه کڻڻ لاءِ ان جا ناسور هوندا آهن ۽ ماءُ جي وارن سان چنبڙڻ لاءِ اڳيان پير هوندا آهن، پر پويان پير اڻ اُسريل هوندا آهن. اهو ماءُ جي وارن مان ريڙهي ٿي ٿيلي ڏانهن پهچي ٿو. اتي اهو هڪ ٿڻ سان چنبڙي وڃي ٿو، جيڪو ان جي وات اندر سُڄي وڃي ٿو. اهو ڪيترن مهينن تائين ٿڻ سان چنبڙيل رهي ٿو، جيستائين ٻاهر نڪرڻ لاءِ ڪافي اُسري نه وڃي.<ref>{{cite web |url=http://www.naturalworlds.org/thylacine/biology/reproduction/reproduction_5.htm |title=Reproduction and development |publisher=Thylacine Museum |access-date=2013-08-28 |archive-date=2017-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621040826/http://www.naturalworlds.org/thylacine/biology/reproduction/reproduction_5.htm |url-status=live }}</ref> ٻچا ”واتي ڍالن“ سان ڄمندا آهن؛ جن جنسن ۾ ٿيلا نه هوندا آهن يا رڳو ابتدائي قسم جا ٿيلا هوندا آهن، انهن ۾ اهي ڍالون مڪمل طور اُسريل ٿيلن وارين جنسن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اُسريل هونديون آهن، جنهن مان اندازو ٿئي ٿو تہ اهي ٻچي کي ماءُ جي ٿڻ سان چنبڙيل رکڻ ۾ ڪردار ادا ڪن ٿيون.<ref>{{cite journal | author = Yvette Schneider Nanette | date = Aug 2011 | title = The development of the olfactory organs in newly hatched monotremes and neonate marsupials | journal = J. Anat. | volume = 219 | issue = 2| pages = 229–242 | doi = 10.1111/j.1469-7580.2011.01393.x | pmc = 3162242 | pmid=21592102}}</ref>
==انساني پيدائش==
{{main|Childbirth}}
{{Further |Adaptation to extrauterine life}}
[[File:Cephalicpre.JPG|right|upright|thumb|1792ع ۾ ڊاڪٽر وليم سميلي پاران عام سر جي پهرين پيشڪش جو هڪ مثال. جھليون ڦاٽل آهن ۽ سروِڪس مڪمل طور تي ڦهليل آهي.]]
انسان عام طور تي هڪ وقت ۾ هڪ ئي اولاد پيدا ڪندا آهن. ماءُ جو جسم پيٽيوٽري غدود, بيضي ۽ پلاسنٽا پاران پيدا ڪيل هارمونز ذريعي پيدائش لاءِ تيار ڪيو ويندو آهي. ڀاڻ کان وٺي پيدائش تائين ڪل حمل جو عرصو عام طور تي تقريباً 38 هفتا هوندو آهي (پيدائش عام طور تي آخري حيض جي دور کان 40 هفتا پوءِ ٿيندي آهي). ٻار جي پيدائش جي عام عمل ۾ ڪيترائي ڪلاڪ لڳن ٿا. ۽ ان جا ٽي مرحلا آهن. پهريون مرحلو رحم جي عضلاتي ڀتين جي غير ارادي ڇڪتاڻ جي هڪ سلسلي سان شروع ٿئي ٿو. ۽ سروِڪس جي بتدريج ڦهلاءُ. پهرين مرحلي جو فعال مرحلو تڏهن شروع ٿئي ٿو جڏهن سروِڪس قطر ۾ تقريباً 4 سينٽي ميٽر کان وڌيڪ ڦهليل هوندو آهي. ۽ اهو تڏهن ٿيندو آهي جڏهن ڇڪتاڻ مضبوط ۽ باقاعده ٿي ويندي آهي. ٻار جو مٿو (يا بريچ برٿ ۾ ٿلهو) سروِڪس جي خلاف دٻايو ويندو آهي. جيڪو بتدريج ڦهلجي ويندو آهي. جيستائين اهو 10 سينٽي ميٽر قطر تي مڪمل طور تي ڦهليل نه هجي. ڪنهن وقت. امنيوٽڪ ٿلهو ڦاٽندو آهي. ۽ امنيوٽڪ سيال نڪري ويندو آهي (جنهن کي جھلي جي ڦاٽڻ يا پاڻي ڀڃڻ جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو). ٻئي مرحلي ۾. جڏهن سروِڪس مڪمل طور تي ڦهلجي ويندو آهي ته شروع ٿئي ٿو. رحم جي مضبوط سنڪچن. ۽. ماءُ پاران فعال دٻاءُ ٻار کي ويجنا ذريعي ٻاهر ڪڍي ٿو. جنهن کي مزدوري جي هن مرحلي دوران پيدائشي ڪينال سڏيو ويندو آهي. ڇاڪاڻ ته هن رستي ۾ هڪ ٻار هوندو آهي. ۽ ٻار نال سان ڳنڍيل پيدا ٿيندو آهي. ٽئين مرحلي ۾. جيڪو ٻار جي پيدائش کان پوءِ شروع ٿئي ٿو. وڌيڪ سنڪچن پلاسينٽ, امنيوٽڪ ٿلهو ۽ نال جو باقي حصي کي, عام طور تي ڪجهه منٽن اندر ٻاهر ڪڍي ڇڏيندا آهن.
نئون ڄاول ٻار جي گردش ۾ وڏيون تبديليون اينديون آهن. هوا ۾ سانس وٺڻ کي فعال ڪرڻ لاءِ. رحم ۾. جنين روزي لاءِ پلاسينٽا ذريعي رت جي گردش تي منحصر هوندو آهي. جنهن ۾ گيس جي مٽاسٽا شامل آهي. ۽ اڻ ڄاول ٻار جو رت ڦڦڙن کي نظرانداز ڪري ٿو، جيڪو سيپٽم ۾ هڪ سوراخ آهي. ساڄي ايٽريم ۽ کاٻي ايٽريم کي ورهائي ٿو. پيدائش کان پوءِ. نال کي بند ڪيو ويندو آهي ۽ ڪٽيو ويندو آهي. ٻار هوا سانس وٺڻ شروع ڪندو آهي. ۽ ساڄي وينٽريڪل مان رت ڦڦڙن ڏانهن وهڻ شروع ٿئي ٿو. گيس جي مٽاسٽا ۽ آڪسيجن سان ڀريل رت کاٻي ايٽريم ڏانهن موٽندو آهي. جيڪو کاٻي وينٽريڪل ۾ پمپ ڪيو ويندو آهي. ۽ پوءِ مکيه شريان سسٽم ۾ پمپ ڪيو ويندو آهي. انهن تبديلين جي نتيجي ۾. کاٻي ايٽريم ۾ رت جو دٻاءُ ساڄي ايٽريم ۾ دٻاءُ کان وڌي ويندو آهي. ۽ هي دٻاءُ جو فرق دل جي کاٻي ۽ ساڄي پاسن کي الڳ ڪندي فورمين اوول کي بند ڪرڻ تي مجبور ڪري ٿو. امبليڪل رگ. امبليڪل شريانون. ڊڪٽس وينوسس ۽ ڊڪٽس آرٽيريوسس هوا ۾ زندگي لاءِ گهربل نه آهن. ۽ وقت سان. اهي رڳون لئگامينٽس (جنيني باقيات) بڻجي وڃن ٿيون.
Humans usually produce a single offspring at a time. The mother's body is prepared for birth by [[hormone]]s produced by the [[pituitary gland]], the [[ovary]] and the [[placenta]].<ref name=Dorit>{{cite book |title=Zoology |last1=Dorit |first1=R. L. |last2=Walker |first2=W. F. |last3=Barnes |first3=R. D. |year=1991 |publisher=Saunders College Publishing |isbn=978-0-03-030504-7 |pages=[https://archive.org/details/zoology0000dori/page/526 526–527] |url=https://archive.org/details/zoology0000dori/page/526 }}</ref> The total [[gestation period]] from [[human fertilization|fertilization]] to birth is normally about 38 weeks (birth usually occurring 40 weeks after the last [[Menstruation|menstrual period]]). The normal process of childbirth takes several hours and has three stages. The first stage starts with a series of involuntary contractions of the muscular walls of the [[uterus]] and gradual dilation of the cervix. The active phase of the first stage starts when the cervix is dilated more than about 4 cm in diameter and is when the contractions become stronger and regular. The head (or the buttocks in a [[breech birth]]) of the baby is pushed against the [[cervix]], which gradually dilates until it is fully dilated at 10 cm diameter. At some time, the [[amniotic sac]] bursts and the [[amniotic fluid]] escapes (also known as [[rupture of membranes]] or breaking the water).<ref>NICE (2007). Section 1.6, ''Normal labour: first stage''</ref> In stage two, starting when the cervix is fully dilated, strong contractions of the uterus and active pushing by the mother expels the baby out through the [[Human vagina|vagina]], which during this stage of labour is called a birth canal as this passage contains a baby, and the baby is born with [[umbilical cord]] attached.<ref>NICE (2007). Section 1.7, ''Normal labour: second stage''</ref> In stage three, which begins after the birth of the baby, further contractions expel the [[placenta]], amniotic sac, and the remaining portion of the umbilical cord usually within a few minutes.<ref>NICE (2007). Section 1.8, ''Normal labour: third stage''</ref>
Enormous changes take place in the newborn's circulation to enable [[breathing]] in air. In the uterus, the [[fetus]] is dependent on circulation of blood through the placenta for sustenance including gaseous exchange and the unborn baby's blood bypasses the lungs by flowing through the [[foramen ovale (heart)|foramen ovale]], which is a hole in the septum dividing the [[right atrium]] and [[left atrium]]. After birth the umbilical cord is clamped and cut, the baby starts to breathe air, and blood from the [[right ventricle]] starts to flow to the lungs for gaseous exchange and oxygenated blood returns to the [[left atrium]], which is pumped into the [[left ventricle]], and then pumped into the main arterial system. As a result of these changes, the blood pressure in the left atrium exceeds the pressure in the right atrium, and this pressure difference forces the foramen ovale to close separating the left and right sides of the heart. The [[umbilical vein]], [[umbilical arteries]], [[ductus venosus]] and [[ductus arteriosus]] are not needed for life in air and in time these vessels become ligaments (embryonic remnants).<ref>{{cite book |title=The Human Body Book |page=215 |year=2007 |isbn=978-1-8561-3007-3 |publisher=[[Dorling Kindersley]] |editor1=Houston, Rob |editor2=Lea, Maxine (art)}}</ref>
==ٻيا ٿلهي جانور==
==ٻيا جانور==
==پڻ ڏسو==
==حوالا==
{{حوالا}}
==حوالو ڏنل متن==
*{{cite web |url=http://publications.nice.org.uk/intrapartum-care-cg55/guidance |publisher=[[NICE]] |title=Intrapartum care: ٻار جي پيدائش دوران صحتمند عورتن ۽ انهن جي ٻارن جي سنڀال |date=September 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140426234127/http://publications.nice.org.uk/intrapartum-care-cg55/guidance |archive-date=2014-04-26 }}
{{Authority control}}
[[زمرو:پيدائش| ]]
[[زمرو:حياتيات]]
[[زمرو:ترقياتي حياتيات]]
[[زمرو:جانورن جي ترقياتي حياتيات]]
5osbk0f4dyi864dj85ch51fdtle2iny
392110
392109
2026-07-07T20:17:50Z
Intisar Ali
8681
392110
wikitext
text/x-wiki
{{Short description |اولاد ڄڻڻ جو عمل}}
[[File:Lambing in England -10March2012 (2).jpg|right|thumb|[[گهيٽيءَ جو ڦر ڄڻڻ]]: ماءُ پهرئين گهيٽي جي ڦر کي چٽي رهي آهي، جڏهن تہ ٻئي کي ڄڻي رهي آهي]]
'''ولادت''' يا '''ڄم'''، [[اولاد]] ڄڻڻ يا دنيا ۾ آڻڻ جو عمل آهي،<ref>"birth". [[OED Online]]. June 2013. Oxford University Press. [http://www.oed.com/view/Entry/19395 Entry 19395] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221122112522/https://www.oed.com/view/Entry/19395 |date=2022-11-22 }} (accessed 30 August 2013).</ref> جنهن کي فني حوالن ۾ '''ولادت''' پڻ چيو ويندو آهي. ٿڻائتن ۾ اهو عمل هارمونن وسيلي شروع ٿئي ٿو، جيڪي [[ڳڀيرڻ]] جي ڏورائين ڀتين کي سُسڻ تي اُڪسائين ٿا، جنهن سان ڳڀ اهڙي اوسر واري مرحلي تي ٻاهر نڪري ٿو، جڏهن اهو کاڌو کائڻ ۽ ساهه کڻڻ لاءِ تيار هوندو آهي.
ڪجهه جنسن ۾ اولاد [[ڄمندي ئي سگهارو]] هوندو آهي ۽ ڄم کان لڳ ڀڳ هڪدم پوءِ گهمي ڦري سگهي ٿو، پر ٻين ۾ اهو [[ڄمندي ئي لاچار]] هوندو آهي ۽ سنڀال لاءِ مڪمل طور مائٽن تي ڀاڙيندو آهي.
[[ٿيلهيدار]] جانورن ۾، ڳڀ ٿوري [[ڳڀ واري مُدي]] کان پوءِ تمام اڻپوري اوسر واري مرحلي ۾ ڄمندو آهي ۽ پنهنجي ماءُ جي پيٽ واري [[ٿيلو (ٿيلهيدار)|ٿيلي]] ۾ اڳتي اوسر ڪندو آهي.
رڳو ٿڻائتا ئي ٻچا نٿا ڄڻين. ڪجهه رڙهندڙ جانور، جلٿليا، مڇيون ۽ ڪرنگهي کان سواءِ جانور پڻ پنهنجي اسرندڙ ٻچن کي پنهنجي جسم اندر رکن ٿا. انهن مان ڪجهه [[آنن مان جيئرو ڄمڻ|آنن مان جيئرا ڄمندڙ]] هوندا آهن، جن جا آنا ماءُ جي جسم اندر ڦٽندا آهن، ۽ ٻيا [[جيئرو ڄمڻ|جيئرا ڄمندڙ]] هوندا آهن، جن ۾ [[ڳڀڙو]] سندن جسم اندر اسرندو آهي، جيئن ٿڻائتن ۾ ٿيندو آهي.
==انساني ويم==
{{main|ٻار ڄڻڻ}}
{{Further |ڳڀيرڻ کان ٻاهرين زندگيءَ سان موافقت}}
[[File:Cephalicpre.JPG|right|upright|thumb|لڳ ڀڳ 1792ع ۾ ويم ماهر [[وليم سميلي (ويم ماهر)|وليم سميلي]] پاران عام [[مٿي اڳيان هجڻ|مٿي اڳيان واري حالت]] جو چٽ. [[ڳڀ جون جهليون ڦاٽڻ|جهليون ڦاٽي چڪيون آهن]] ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کُلي چڪي آهي.]]
انسان عام طور هڪ وقت ۾ هڪ ٻار ڄڻين ٿا. ماءُ جو جسم [[پچوٽري غدود]]، [[بيضي داني]] ۽ [[آنور]] مان ٺهندڙ [[هارمون]]ن وسيلي ويم لاءِ تيار ڪيو ويندو آهي.<ref name=Dorit>{{cite book |title=Zoology |last1=Dorit |first1=R. L. |last2=Walker |first2=W. F. |last3=Barnes |first3=R. D. |year=1991 |publisher=Saunders College Publishing |isbn=978-0-03-030504-7 |pages=[https://archive.org/details/zoology0000dori/page/526 526–527] |url=https://archive.org/details/zoology0000dori/page/526 }}</ref> [[انساني ڀاڻجڻ|ڀاڻجڻ]] کان ڄم تائين ڪُل [[ڳڀ وارو مُدو]] عام طور لڳ ڀڳ 38 هفتا هوندو آهي (ڄم عام طور آخري [[ماهواري]] کان 40 هفتا پوءِ ٿيندو آهي). ٻار ڄڻڻ جو عام عمل ڪيترن ئي ڪلاڪن تائين هلي ٿو ۽ ان جا ٽي مرحلا آهن. پهريون مرحلو [[ڳڀيرڻ]] جي ڏورائين ڀتين جي اڻڄاتل سُسڻن جي سلسلي ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچيءَ جي آهستي آهستي کلڻ سان شروع ٿئي ٿو. پهرئين مرحلي جو سرگرم حصو تڏهن شروع ٿئي ٿو، جڏهن ڳڀيرڻ جي ڳچيءَ جو ويڪر لڳ ڀڳ 4 سينٽي ميٽر کان وڌيڪ کُلي وڃي ٿو ۽ سُسڻ وڌيڪ سگهارا ۽ باقاعدي ٿيڻ لڳن ٿا. ٻار جو مٿو (يا [[ابتو ويم|ابتو ويم]] هئڻ جي حالت ۾ پُٺا) [[ڳڀيرڻ جي ڳچي]] تي زور وجهن ٿا، جيڪا آهستي آهستي کُلندي رهي ٿي، جيستائين ان جو ويڪر مڪمل طور 10 سينٽي ميٽر تائين نه کُلي وڃي. ڪنهن مرحلي تي [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]] ڦاٽي پوي ٿي ۽ [[ڳڀي پاڻي]] ٻاهر نڪري اچي ٿو (جنهن کي [[ڳڀ جون جهليون ڦاٽڻ]] يا پاڻي ڦاٽڻ پڻ چيو ويندو آهي).<ref>NICE (2007). Section 1.6, ''Normal labour: first stage''</ref> ٻئي مرحلي ۾، جيڪو ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کلڻ کان پوءِ شروع ٿئي ٿو، ڳڀيرڻ جي سگهارن سُسڻن ۽ ماءُ جي زور لڳائڻ سان ٻار [[انساني آندام|آندام]] مان ٻاهر نڪري ٿو؛ ويم جي هن مرحلي دوران ان لنگهه کي ڄم وارو رستو چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ٻار ان مان گذرندو آهي، ۽ ٻار [[ناڙي]] سان ڳنڍيل حالت ۾ ڄمندو آهي.<ref>NICE (2007). Section 1.7, ''Normal labour: second stage''</ref> ٽئين مرحلي ۾، جيڪو ٻار جي ڄم کان پوءِ شروع ٿئي ٿو، وڌيڪ سُسڻن سان [[آنور]]، ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي ۽ ناڙيءَ جو بچيل حصو، عام طور ڪجهه منٽن اندر، ٻاهر نڪري اچن ٿا.<ref>NICE (2007). Section 1.8, ''Normal labour: third stage''</ref>
نئين ڄاول ٻار جي رت جي گردش ۾ وڏيون تبديليون اچن ٿيون، جيئن هو هوا ۾ [[ساهه کڻڻ]] جي لائق بڻجي سگهي. ڳڀيرڻ ۾ [[ڳڀ]] خوراڪ ۽ گئسن جي ڏي وٺ سميت زندگيءَ جي گهرجن لاءِ آنور مان رت جي گردش تي ڀاڙيندو آهي، ۽ اڻڄاول ٻار جو رت ڦڦڙن کي پاسيرو ڪري [[بيضوي سوراخ (دل)|بيضوي سوراخ]] مان وهندو آهي، جيڪو [[ساڄي دهليز]] ۽ [[کاٻي دهليز]] کي ورهائيندڙ پردي ۾ هڪ سوراخ هوندو آهي. ڄم کان پوءِ ناڙيءَ کي ٻڌي ڪٽيو ويندو آهي، ٻار هوا ۾ ساهه کڻڻ شروع ڪندو آهي، ۽ [[ساڄي بطين]] مان رت گئسن جي ڏي وٺ لاءِ ڦڦڙن ڏانهن وهڻ لڳندو آهي؛ آڪسيجن وارو رت وري [[کاٻي دهليز]] ڏانهن موٽندو آهي، جتان اهو [[کاٻي بطين]] ۾ ڌڪيو ويندو آهي ۽ پوءِ مکيه شرياني سرشتي ۾ موڪليو ويندو آهي. انهن تبديلين جي نتيجي ۾ کاٻي دهليز ۾ رت جو دٻاءُ ساڄي دهليز جي دٻاءَ کان وڌي ويندو آهي، ۽ دٻاءَ جو اهو فرق بيضوي سوراخ کي بند ڪري دل جي کاٻي ۽ ساڄي پاسن کي هڪ ٻئي کان ڌار ڪري ڇڏيندو آهي. [[ناڙيءَ واري نس]]، [[ناڙيءَ واريون شريانون]]، [[وريدي نالي]] ۽ [[شرياني نالي]] جي هوا ۾ زندگيءَ لاءِ ضرورت نه رهندي آهي ۽ وقت سان اهي رڳون رباطن (ڳڀي باقيات) ۾ بدلجي وينديون آهن.<ref>{{cite book |title=The Human Body Book |page=215 |year=2007 |isbn=978-1-8561-3007-3 |publisher=[[ڊورلنگ ڪنڊرسلي]] |editor1=Houston, Rob |editor2=Lea, Maxine (art)}}</ref>
==ٻيا ٿڻائتا==
وڏا [[ٿڻائتا]]، جهڙوڪ [[پرائيميٽ]]، [[ڍور]]، [[گهوڙو|گهوڙا]]، ڪجهه [[هرڻ نما جانور]]، [[زرافو|زرافا]]، [[دريائي گهوڙو|دريائي گهوڙا]]، [[گينڊو|گينڊا]]، [[هاٿي]]، [[پکڙن پيرن وارا|سيل]]، [[وهيل]]، [[ڊولفن]] ۽ [[پورپوئس]]، عام طور هڪ وقت ۾ هڪ ٻچي سان [[ڳڀ (ٿڻائتا)|ڳڀارا]] هوندا آهن، جيتوڻيڪ ڪڏهن ڪڏهن جاڙا يا گهڻا ٻچا به ڄڻي سگهن ٿا.
انهن وڏن جانورن ۾ ڄم جو عمل انسانن جهڙو هوندو آهي، پر گهڻن ۾ اولاد [[ڄمندي ئي سگهارو]] هوندو آهي. ان جو مطلب آهي تہ اهو انساني ٻار جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اُسريل حالت ۾ ڄمندو آهي ۽ ڄم کان ٿوري ئي دير پوءِ بيهي، هلي ۽ ڊوڙي سگهي ٿو (يا پاڻيءَ واري ٿڻائتي جي حالت ۾ تري سگهي ٿو).<ref name=Dorit/>
وهيلن، ڊولفنن ۽ پورپوئسن ۾ اڪيلو ٻچو عام طور پُڇ اڳيان ڪري ڄمندو آهي، جنهن سان ٻڏڻ جو خطرو گهٽجي ويندو آهي.<ref name="Simmonds 2007 p.32">{{cite book | last=Simmonds | first=Mark | title=Whales and Dolphins of the World | publisher=Bloomsbury Wildlife | date=2007 | isbn=978-1-84537-820-2 | oclc=159685085 | ol=9540216M | chapter=1 | page=32}}</ref> ماءُ نئين ڄاول ٻچي کي ساهه کڻڻ لاءِ پاڻيءَ جي مٿاڇري ڏانهن اچڻ تي اُڪسائيندي آهي.<ref>{{cite web |url=http://humpbackwhale.homestead.com/Humpback-Whale-Calf.html |title=Humpback Whale Calves |author=Crockett, Gary |year=2011 |publisher=Humpback whales Australia |access-date=2013-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170227041536/http://humpbackwhale.homestead.com/Humpback-Whale-Calf.html |archive-date=2017-02-27 |url-status=dead }}</ref>
وڏن ٿڻائتن ۾ جاڙا ٻچا ڄمڻ تمام گهڻو اڻلڀ آهي، پر ڪڏهن ڪڏهن هاٿين جهڙن وڏن ٿڻائتن ۾ به ائين ٿيندو آهي. اپريل 2018ع ۾، لڳ ڀڳ اٺن مهينن جا جاڙا هاٿي ٻچا [[تنزانيا]] جي [[تارنگيري قومي پارڪ]] ۾ پنهنجي ماءُ جي ڌڻ سان گڏ ڏٺا ويا، جن بابت اندازو لڳايو ويو تہ اهي آگسٽ 2017ع ۾ ڄاوا هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.asiliaafrica.com/trunk-twins-elephant-twins-born-in-tarangire/|title=Trunk Twins : Elephant Twins Born in Tarangire {{!}} Asilia Africa|date=2018-04-06|work=Asilia Africa|access-date=2018-04-06|language=en-GB|archive-date=2018-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180407001742/https://www.asiliaafrica.com/trunk-twins-elephant-twins-born-in-tarangire/|url-status=live}}</ref>
===ڍور===
[[File:Cow giving birth, in Laos (step by step).jpg|thumb|alt=ڳئون جي ڦر ڄڻڻ جون تصويرون|ڦر ڄڻيندڙ ڳئون]]
[[ڍور]]ن ۾ ڦر ڄڻڻ وڏي ٿڻائتي جانور جي ڄم جو عام مثال آهي. هڪ [[ڳئون]] ڦر جي عام ويم دوران ٽن مرحلن مان گذري ٿي. پهرئين مرحلي دوران جانور ڌڻ جي ٻين جانورن کان پري ڪنهن سانتيڪي هنڌ جي ڳولا ڪري ٿو. هارمونن جون تبديليون ڄم واري رستي جي نرم تاندورن کي ڍرو ڪن ٿيون، جيئن ماءُ جو جسم ويم لاءِ تيار ٿئي. [[ڳڀيرڻ]] جا سُسڻ ٻاهران چٽا نظر نٿا اچن، پر ڳئون بي آرام ٿي سگهي ٿي. اها پريشان نظر اچي سگهي ٿي، ڪڏهن بيٺي تہ ڪڏهن ليٽيل رهي ٿي، سندس پُڇ ٿورو مٿي کنيل ۽ پُٺي وريل ٿي سگهي ٿي. هر سُسڻ سان ڳڀ ڄم واري رستي ڏانهن ڌڪجي ٿو ۽ ڳئون جي [[ڳڀيرڻ جي ڳچي]] آهستي آهستي کلڻ شروع ڪري ٿي. پهريون مرحلو ڪيترن ڪلاڪن تائين هلي سگهي ٿو ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کلڻ تي ختم ٿئي ٿو. ٻيو مرحلو تڏهن شروع ٿيل نظر اچي ٿو، جڏهن [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]] جو حصو فرج مان ٻاهر نڪرڻ لڳي ٿو، جنهن جي پٺيان جلد ئي اڳين حالت ۾ ڦر جا اڳيان کُر ۽ مٿو (يا ڪڏهن پٺئين حالت ۾ ڦر جو پُڇ ۽ پويون حصو) ظاهر ٿين ٿا.<ref name=Alberta/> ٻئي مرحلي دوران ڳئون عام طور زور لڳائڻ لاءِ هڪ پاسي ليٽي پوندي آهي ۽ ڦر ڄم واري رستي مان اڳتي وڌندو آهي. ڦر (يا گهڻن ٻچن واري ڄم ۾ ڦرن) جي مڪمل ڄم سان ٻيو مرحلو پورو ٿئي ٿو. ڳئون (جيڪڏهن ان وقت ليٽيل هجي) تڪڙو اٿي بيهي ٿي، ڦري ٿي ۽ ڦر کي زور سان چٽڻ شروع ڪري ٿي. ڦر پنهنجا پهريان ساهه کڻي ٿو ۽ ڪجهه منٽن اندر پيرن تي بيهڻ جي ڪوشش ڪرڻ لڳي ٿو. ويم جو ٽيون ۽ آخري مرحلو [[آنور]] جي نڪرڻ جو آهي، جيڪو عام طور ڪجهه ڪلاڪن اندر ٻاهر نڪري ٿو ۽ گهڻو ڪري عام طرح [[ٻوٽا خور]] ڳئون ان کي کائي ڇڏيندي آهي.<ref name=Alberta>{{cite web |url=http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/agdex3451 |title=Calving |date=2000-02-01 |publisher=Alberta: Agriculture and Rural Development |access-date=2013-08-28 |archive-date=2013-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130912011555/http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/agdex3451 |url-status=live }}</ref><ref name=ohio>{{cite web |url=http://ohioline.osu.edu/vme-fact/pdf/0029.pdf |title=Calving Management in Dairy Herds: Timing of Intervention and Stillbirth |year=2012 |publisher=The Ohio State University College of Veterinary Medicine Extension |access-date=2013-12-17 |archive-date=2013-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219005040/http://ohioline.osu.edu/vme-fact/pdf/0029.pdf |url-status=live }}</ref>
===ڪتا===
{{Further|ڪتي جي نسل واڌ#ڳڀ وارو مُدو ۽ ٻچا}}
ڪتن ۾ ڄم کي ڦر ڄڻڻ چيو ويندو آهي.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Kustritz, M.|year=2005|title=Reproductive behaviour of small animals|url=https://www.scribd.com/document/263302746/Conducta-Reproductiva-en-Pequenos-Animales|journal=Theriogenology|volume=64|issue=3|pages=734–746|doi=10.1016/j.theriogenology.2005.05.022|pmid=15946732|access-date=2016-11-18|archive-date=2016-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041254/https://www.scribd.com/document/263302746/Conducta-Reproductiva-en-Pequenos-Animales|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> [[ڪتو|ڪتن]] ۾، جيئن ڦر ڄڻڻ جو وقت ويجهو ايندو آهي، تيئن سُسڻ وڌيڪ ٿيندا ويندا آهن. مادي ڪتي جي ويم کي ٽن مرحلن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. پهرئين مرحلي ۾ ڳڀيرڻ جي ڳچي کلندي آهي، جنهن سبب ڪتي کي بي آرامي ۽ تڪليف ٿيندي آهي. هن مرحلي جون عام نشانيون سهڪڻ، کاڌو نه کائڻ ۽/يا الٽي ڪرڻ آهن. اهو مرحلو 12 ڪلاڪن تائين هلي سگهي ٿو.<ref name=":0" /> ٻيو مرحلو ٻچن جي ٻاهر نڪرڻ جو آهي.<ref name=":0" /> [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]]، جيڪا اندر ٻچي سان چمڪندڙ ڀوري ڦوڪڻي جهڙي نظر اچي ٿي، [[فرج]] مان ٻاهر ڌڪجي ٿي. وڌيڪ سُسڻن کان پوءِ ٿيلهي ٻاهر نڪري ٿي ۽ مادي ڪتي جهليون ڦاڙي ٿي، جنهن سان صاف پاڻياٺ نڪري ٿي ۽ ٻچو ظاهر ٿئي ٿو. ماءُ ناڙيءَ کي چٻاڙي ڪٽي ٿي ۽ ٻچي کي زور سان چٽي ٿي، جنهن سان ان کي ساهه کڻڻ جي اُڪساهه ملي ٿي. جيڪڏهن ٻچي لڳ ڀڳ ڇهن منٽن اندر پنهنجو پهريون ساهه نه کنيو تہ ان جي مرڻ جو امڪان هوندو آهي. ٻيا ٻچا به ساڳي ريت هڪ هڪ ڪري ڄمندا آهن، عام طور پهرئين ٻچي جي ڀيٽ ۾ گهٽ زور سان، ۽ اڪثر 15 کان 60 منٽن جي وٿيءَ سان. جيڪڏهن ٻن ڪلاڪن تائين ڪو ٻچو نه ڄمي تہ جانورن جي ڊاڪٽر سان رابطو ڪرڻ گهرجي.<ref name=":0" /> ٽيون مرحلو آنورن جي نڪرڻ جو آهي. اهو اڪثر هر ٻچي جي ڄم سان گڏ ٻئي مرحلي دوران ئي ٿيندو آهي.<ref name=":0" /> پوءِ ماءُ عام طور ڄم کان پوءِ نڪتل مادو کائي ڇڏيندي آهي.<ref name=petmd>{{cite web |url=http://www.petmd.com/dog/puppycenter/health/evr_dg_whelping_new_puppies_on_the_way |title=Whelping: New Puppies On The Way! |author=Dunn, T.J. |work=Puppy Center |publisher=Pet MD |access-date=2013-08-28 |archive-date=2018-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824034316/https://www.petmd.com/dog/puppycenter/health/evr_dg_whelping_new_puppies_on_the_way |url-status=live }}</ref> اها ٻر کي صاف رکڻ ۽ شڪارين کي ان جو پتو پوڻ کان بچائڻ واري موافقت آهي.<ref name=":0" />
===ٿيلهيدار===
{{See also|ٿيلهيدار#نسلي سرشتو|ٿيلهيدار#شروعاتي اوسر}}
[[File:Joey in pouch.jpg|thumb|ٿيلي اندر ٿڻ سان مضبوطيءَ سان چنبڙيل [[ڪينگرو]] جو ٻچو]]
[[ٿيلهيدار]] جو ٻچو تمام اڻپوري اوسر واري حالت ۾ ڄمندو آهي.<ref name="Tyndale-BiscoeRenfree1987">{{cite book|author1=Hugh Tyndale-Biscoe|author2=Marilyn Renfree|title=Reproductive Physiology of Marsupials|url=https://books.google.com/books?id=HpjovN0vXW4C&q=birth|date=30 January 1987|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-33792-2}}</ref> ڳڀ وارو مُدو عام طور جنسي گرميءَ جي ٻن مُدن جي وچ واري وٿيءَ کان ننڍو هوندو آهي. ڄم ويجهو اچڻ جي پهرين نشاني ماءُ پاران پنهنجي [[ٿيلو (ٿيلهيدار)|ٿيلي]] کي صاف ڪرڻ آهي. ڄمڻ وقت ٻچو گلابي، انڌو، بنا وارن جي ۽ رڳو ڪجهه سينٽي ميٽر ڊگهو هوندو آهي. ساهه کڻڻ لاءِ ان جا ناسور هوندا آهن ۽ ماءُ جي وارن سان چنبڙڻ لاءِ اڳيان پير هوندا آهن، پر پويان پير اڻ اُسريل هوندا آهن. اهو ماءُ جي وارن مان ريڙهي ٿي ٿيلي ڏانهن پهچي ٿو. اتي اهو هڪ ٿڻ سان چنبڙي وڃي ٿو، جيڪو ان جي وات اندر سُڄي وڃي ٿو. اهو ڪيترن مهينن تائين ٿڻ سان چنبڙيل رهي ٿو، جيستائين ٻاهر نڪرڻ لاءِ ڪافي اُسري نه وڃي.<ref>{{cite web |url=http://www.naturalworlds.org/thylacine/biology/reproduction/reproduction_5.htm |title=Reproduction and development |publisher=Thylacine Museum |access-date=2013-08-28 |archive-date=2017-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621040826/http://www.naturalworlds.org/thylacine/biology/reproduction/reproduction_5.htm |url-status=live }}</ref> ٻچا ”واتي ڍالن“ سان ڄمندا آهن؛ جن جنسن ۾ ٿيلا نه هوندا آهن يا رڳو ابتدائي قسم جا ٿيلا هوندا آهن، انهن ۾ اهي ڍالون مڪمل طور اُسريل ٿيلن وارين جنسن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اُسريل هونديون آهن، جنهن مان اندازو ٿئي ٿو تہ اهي ٻچي کي ماءُ جي ٿڻ سان چنبڙيل رکڻ ۾ ڪردار ادا ڪن ٿيون.<ref>{{cite journal | author = Yvette Schneider Nanette | date = Aug 2011 | title = The development of the olfactory organs in newly hatched monotremes and neonate marsupials | journal = J. Anat. | volume = 219 | issue = 2| pages = 229–242 | doi = 10.1111/j.1469-7580.2011.01393.x | pmc = 3162242 | pmid=21592102}}</ref>
==ٻيا ٿلهي جانور==
==ٻيا جانور==
==پڻ ڏسو==
==حوالا==
{{حوالا}}
==حوالو ڏنل متن==
*{{cite web |url=http://publications.nice.org.uk/intrapartum-care-cg55/guidance |publisher=[[NICE]] |title=Intrapartum care: ٻار جي پيدائش دوران صحتمند عورتن ۽ انهن جي ٻارن جي سنڀال |date=September 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140426234127/http://publications.nice.org.uk/intrapartum-care-cg55/guidance |archive-date=2014-04-26 }}
{{Authority control}}
[[زمرو:پيدائش| ]]
[[زمرو:حياتيات]]
[[زمرو:ترقياتي حياتيات]]
[[زمرو:جانورن جي ترقياتي حياتيات]]
t2wub7xeyeyb9v45vmzfj9ljpl4vdse
392111
392110
2026-07-07T20:21:39Z
Intisar Ali
8681
392111
wikitext
text/x-wiki
{{Short description |اولاد ڄڻڻ جو عمل}}
[[File:Lambing in England -10March2012 (2).jpg|right|thumb|[[گهيٽيءَ جو ڦر ڄڻڻ]]: ماءُ پهرئين گهيٽي جي ڦر کي چٽي رهي آهي، جڏهن تہ ٻئي کي ڄڻي رهي آهي]]
'''ولادت''' يا '''ڄم'''، [[اولاد]] ڄڻڻ يا دنيا ۾ آڻڻ جو عمل آهي،<ref>"birth". [[OED Online]]. June 2013. Oxford University Press. [http://www.oed.com/view/Entry/19395 Entry 19395] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221122112522/https://www.oed.com/view/Entry/19395 |date=2022-11-22 }} (accessed 30 August 2013).</ref> جنهن کي فني حوالن ۾ '''ولادت''' پڻ چيو ويندو آهي. ٿڻائتن ۾ اهو عمل هارمونن وسيلي شروع ٿئي ٿو، جيڪي [[ڳڀيرڻ]] جي ڏورائين ڀتين کي سُسڻ تي اُڪسائين ٿا، جنهن سان ڳڀ اهڙي اوسر واري مرحلي تي ٻاهر نڪري ٿو، جڏهن اهو کاڌو کائڻ ۽ ساهه کڻڻ لاءِ تيار هوندو آهي.
ڪجهه جنسن ۾ اولاد [[ڄمندي ئي سگهارو]] هوندو آهي ۽ ڄم کان لڳ ڀڳ هڪدم پوءِ گهمي ڦري سگهي ٿو، پر ٻين ۾ اهو [[ڄمندي ئي لاچار]] هوندو آهي ۽ سنڀال لاءِ مڪمل طور مائٽن تي ڀاڙيندو آهي.
[[ٿيلهيدار]] جانورن ۾، ڳڀ ٿوري [[ڳڀ واري مُدي]] کان پوءِ تمام اڻپوري اوسر واري مرحلي ۾ ڄمندو آهي ۽ پنهنجي ماءُ جي پيٽ واري [[ٿيلو (ٿيلهيدار)|ٿيلي]] ۾ اڳتي اوسر ڪندو آهي.
رڳو ٿڻائتا ئي ٻچا نٿا ڄڻين. ڪجهه رڙهندڙ جانور، جلٿليا، مڇيون ۽ ڪرنگهي کان سواءِ جانور پڻ پنهنجي اسرندڙ ٻچن کي پنهنجي جسم اندر رکن ٿا. انهن مان ڪجهه [[آنن مان جيئرو ڄمڻ|آنن مان جيئرا ڄمندڙ]] هوندا آهن، جن جا آنا ماءُ جي جسم اندر ڦٽندا آهن، ۽ ٻيا [[جيئرو ڄمڻ|جيئرا ڄمندڙ]] هوندا آهن، جن ۾ [[ڳڀڙو]] سندن جسم اندر اسرندو آهي، جيئن ٿڻائتن ۾ ٿيندو آهي.
==انساني ويم==
{{main|ٻار ڄڻڻ}}
{{Further |ڳڀيرڻ کان ٻاهرين زندگيءَ سان موافقت}}
[[File:Cephalicpre.JPG|right|upright|thumb|لڳ ڀڳ 1792ع ۾ ويم ماهر [[وليم سميلي (ويم ماهر)|وليم سميلي]] پاران عام [[مٿي اڳيان هجڻ|مٿي اڳيان واري حالت]] جو چٽ. [[ڳڀ جون جهليون ڦاٽڻ|جهليون ڦاٽي چڪيون آهن]] ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کُلي چڪي آهي.]]
انسان عام طور هڪ وقت ۾ هڪ ٻار ڄڻين ٿا. ماءُ جو جسم [[پچوٽري غدود]]، [[بيضي داني]] ۽ [[آنور]] مان ٺهندڙ [[هارمون]]ن وسيلي ويم لاءِ تيار ڪيو ويندو آهي.<ref name=Dorit>{{cite book |title=Zoology |last1=Dorit |first1=R. L. |last2=Walker |first2=W. F. |last3=Barnes |first3=R. D. |year=1991 |publisher=Saunders College Publishing |isbn=978-0-03-030504-7 |pages=[https://archive.org/details/zoology0000dori/page/526 526–527] |url=https://archive.org/details/zoology0000dori/page/526 }}</ref> [[انساني ڀاڻجڻ|ڀاڻجڻ]] کان ڄم تائين ڪُل [[ڳڀ وارو مُدو]] عام طور لڳ ڀڳ 38 هفتا هوندو آهي (ڄم عام طور آخري [[ماهواري]] کان 40 هفتا پوءِ ٿيندو آهي). ٻار ڄڻڻ جو عام عمل ڪيترن ئي ڪلاڪن تائين هلي ٿو ۽ ان جا ٽي مرحلا آهن. پهريون مرحلو [[ڳڀيرڻ]] جي ڏورائين ڀتين جي اڻڄاتل سُسڻن جي سلسلي ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچيءَ جي آهستي آهستي کلڻ سان شروع ٿئي ٿو. پهرئين مرحلي جو سرگرم حصو تڏهن شروع ٿئي ٿو، جڏهن ڳڀيرڻ جي ڳچيءَ جو ويڪر لڳ ڀڳ 4 سينٽي ميٽر کان وڌيڪ کُلي وڃي ٿو ۽ سُسڻ وڌيڪ سگهارا ۽ باقاعدي ٿيڻ لڳن ٿا. ٻار جو مٿو (يا [[ابتو ويم|ابتو ويم]] هئڻ جي حالت ۾ پُٺا) [[ڳڀيرڻ جي ڳچي]] تي زور وجهن ٿا، جيڪا آهستي آهستي کُلندي رهي ٿي، جيستائين ان جو ويڪر مڪمل طور 10 سينٽي ميٽر تائين نه کُلي وڃي. ڪنهن مرحلي تي [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]] ڦاٽي پوي ٿي ۽ [[ڳڀي پاڻي]] ٻاهر نڪري اچي ٿو (جنهن کي [[ڳڀ جون جهليون ڦاٽڻ]] يا پاڻي ڦاٽڻ پڻ چيو ويندو آهي).<ref>NICE (2007). Section 1.6, ''Normal labour: first stage''</ref> ٻئي مرحلي ۾، جيڪو ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کلڻ کان پوءِ شروع ٿئي ٿو، ڳڀيرڻ جي سگهارن سُسڻن ۽ ماءُ جي زور لڳائڻ سان ٻار [[انساني آندام|آندام]] مان ٻاهر نڪري ٿو؛ ويم جي هن مرحلي دوران ان لنگهه کي ڄم وارو رستو چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ٻار ان مان گذرندو آهي، ۽ ٻار [[ناڙي]] سان ڳنڍيل حالت ۾ ڄمندو آهي.<ref>NICE (2007). Section 1.7, ''Normal labour: second stage''</ref> ٽئين مرحلي ۾، جيڪو ٻار جي ڄم کان پوءِ شروع ٿئي ٿو، وڌيڪ سُسڻن سان [[آنور]]، ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي ۽ ناڙيءَ جو بچيل حصو، عام طور ڪجهه منٽن اندر، ٻاهر نڪري اچن ٿا.<ref>NICE (2007). Section 1.8, ''Normal labour: third stage''</ref>
نئين ڄاول ٻار جي رت جي گردش ۾ وڏيون تبديليون اچن ٿيون، جيئن هو هوا ۾ [[ساهه کڻڻ]] جي لائق بڻجي سگهي. ڳڀيرڻ ۾ [[ڳڀ]] خوراڪ ۽ گئسن جي ڏي وٺ سميت زندگيءَ جي گهرجن لاءِ آنور مان رت جي گردش تي ڀاڙيندو آهي، ۽ اڻڄاول ٻار جو رت ڦڦڙن کي پاسيرو ڪري [[بيضوي سوراخ (دل)|بيضوي سوراخ]] مان وهندو آهي، جيڪو [[ساڄي دهليز]] ۽ [[کاٻي دهليز]] کي ورهائيندڙ پردي ۾ هڪ سوراخ هوندو آهي. ڄم کان پوءِ ناڙيءَ کي ٻڌي ڪٽيو ويندو آهي، ٻار هوا ۾ ساهه کڻڻ شروع ڪندو آهي، ۽ [[ساڄي بطين]] مان رت گئسن جي ڏي وٺ لاءِ ڦڦڙن ڏانهن وهڻ لڳندو آهي؛ آڪسيجن وارو رت وري [[کاٻي دهليز]] ڏانهن موٽندو آهي، جتان اهو [[کاٻي بطين]] ۾ ڌڪيو ويندو آهي ۽ پوءِ مکيه شرياني سرشتي ۾ موڪليو ويندو آهي. انهن تبديلين جي نتيجي ۾ کاٻي دهليز ۾ رت جو دٻاءُ ساڄي دهليز جي دٻاءَ کان وڌي ويندو آهي، ۽ دٻاءَ جو اهو فرق بيضوي سوراخ کي بند ڪري دل جي کاٻي ۽ ساڄي پاسن کي هڪ ٻئي کان ڌار ڪري ڇڏيندو آهي. [[ناڙيءَ واري نس]]، [[ناڙيءَ واريون شريانون]]، [[وريدي نالي]] ۽ [[شرياني نالي]] جي هوا ۾ زندگيءَ لاءِ ضرورت نه رهندي آهي ۽ وقت سان اهي رڳون رباطن (ڳڀي باقيات) ۾ بدلجي وينديون آهن.<ref>{{cite book |title=The Human Body Book |page=215 |year=2007 |isbn=978-1-8561-3007-3 |publisher=[[ڊورلنگ ڪنڊرسلي]] |editor1=Houston, Rob |editor2=Lea, Maxine (art)}}</ref>
==ٻيا ٿڻائتا==
وڏا [[ٿڻائتا]]، جهڙوڪ [[پرائيميٽ]]، [[ڍور]]، [[گهوڙو|گهوڙا]]، ڪجهه [[هرڻ نما جانور]]، [[زرافو|زرافا]]، [[دريائي گهوڙو|دريائي گهوڙا]]، [[گينڊو|گينڊا]]، [[هاٿي]]، [[پکڙن پيرن وارا|سيل]]، [[وهيل]]، [[ڊولفن]] ۽ [[پورپوئس]]، عام طور هڪ وقت ۾ هڪ ٻچي سان [[ڳڀ (ٿڻائتا)|ڳڀارا]] هوندا آهن، جيتوڻيڪ ڪڏهن ڪڏهن جاڙا يا گهڻا ٻچا به ڄڻي سگهن ٿا.
انهن وڏن جانورن ۾ ڄم جو عمل انسانن جهڙو هوندو آهي، پر گهڻن ۾ اولاد [[ڄمندي ئي سگهارو]] هوندو آهي. ان جو مطلب آهي تہ اهو انساني ٻار جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اُسريل حالت ۾ ڄمندو آهي ۽ ڄم کان ٿوري ئي دير پوءِ بيهي، هلي ۽ ڊوڙي سگهي ٿو (يا پاڻيءَ واري ٿڻائتي جي حالت ۾ تري سگهي ٿو).<ref name=Dorit/>
وهيلن، ڊولفنن ۽ پورپوئسن ۾ اڪيلو ٻچو عام طور پُڇ اڳيان ڪري ڄمندو آهي، جنهن سان ٻڏڻ جو خطرو گهٽجي ويندو آهي.<ref name="Simmonds 2007 p.32">{{cite book | last=Simmonds | first=Mark | title=Whales and Dolphins of the World | publisher=Bloomsbury Wildlife | date=2007 | isbn=978-1-84537-820-2 | oclc=159685085 | ol=9540216M | chapter=1 | page=32}}</ref> ماءُ نئين ڄاول ٻچي کي ساهه کڻڻ لاءِ پاڻيءَ جي مٿاڇري ڏانهن اچڻ تي اُڪسائيندي آهي.<ref>{{cite web |url=http://humpbackwhale.homestead.com/Humpback-Whale-Calf.html |title=Humpback Whale Calves |author=Crockett, Gary |year=2011 |publisher=Humpback whales Australia |access-date=2013-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170227041536/http://humpbackwhale.homestead.com/Humpback-Whale-Calf.html |archive-date=2017-02-27 |url-status=dead }}</ref>
وڏن ٿڻائتن ۾ جاڙا ٻچا ڄمڻ تمام گهڻو اڻلڀ آهي، پر ڪڏهن ڪڏهن هاٿين جهڙن وڏن ٿڻائتن ۾ به ائين ٿيندو آهي. اپريل 2018ع ۾، لڳ ڀڳ اٺن مهينن جا جاڙا هاٿي ٻچا [[تنزانيا]] جي [[تارنگيري قومي پارڪ]] ۾ پنهنجي ماءُ جي ڌڻ سان گڏ ڏٺا ويا، جن بابت اندازو لڳايو ويو تہ اهي آگسٽ 2017ع ۾ ڄاوا هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.asiliaafrica.com/trunk-twins-elephant-twins-born-in-tarangire/|title=Trunk Twins : Elephant Twins Born in Tarangire {{!}} Asilia Africa|date=2018-04-06|work=Asilia Africa|access-date=2018-04-06|language=en-GB|archive-date=2018-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180407001742/https://www.asiliaafrica.com/trunk-twins-elephant-twins-born-in-tarangire/|url-status=live}}</ref>
===ڍور===
[[File:Cow giving birth, in Laos (step by step).jpg|thumb|alt=ڳئون جي ڦر ڄڻڻ جون تصويرون|ڦر ڄڻيندڙ ڳئون]]
[[ڍور]]ن ۾ ڦر ڄڻڻ وڏي ٿڻائتي جانور جي ڄم جو عام مثال آهي. هڪ [[ڳئون]] ڦر جي عام ويم دوران ٽن مرحلن مان گذري ٿي. پهرئين مرحلي دوران جانور ڌڻ جي ٻين جانورن کان پري ڪنهن سانتيڪي هنڌ جي ڳولا ڪري ٿو. هارمونن جون تبديليون ڄم واري رستي جي نرم تاندورن کي ڍرو ڪن ٿيون، جيئن ماءُ جو جسم ويم لاءِ تيار ٿئي. [[ڳڀيرڻ]] جا سُسڻ ٻاهران چٽا نظر نٿا اچن، پر ڳئون بي آرام ٿي سگهي ٿي. اها پريشان نظر اچي سگهي ٿي، ڪڏهن بيٺي تہ ڪڏهن ليٽيل رهي ٿي، سندس پُڇ ٿورو مٿي کنيل ۽ پُٺي وريل ٿي سگهي ٿي. هر سُسڻ سان ڳڀ ڄم واري رستي ڏانهن ڌڪجي ٿو ۽ ڳئون جي [[ڳڀيرڻ جي ڳچي]] آهستي آهستي کلڻ شروع ڪري ٿي. پهريون مرحلو ڪيترن ڪلاڪن تائين هلي سگهي ٿو ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کلڻ تي ختم ٿئي ٿو. ٻيو مرحلو تڏهن شروع ٿيل نظر اچي ٿو، جڏهن [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]] جو حصو فرج مان ٻاهر نڪرڻ لڳي ٿو، جنهن جي پٺيان جلد ئي اڳين حالت ۾ ڦر جا اڳيان کُر ۽ مٿو (يا ڪڏهن پٺئين حالت ۾ ڦر جو پُڇ ۽ پويون حصو) ظاهر ٿين ٿا.<ref name=Alberta/> ٻئي مرحلي دوران ڳئون عام طور زور لڳائڻ لاءِ هڪ پاسي ليٽي پوندي آهي ۽ ڦر ڄم واري رستي مان اڳتي وڌندو آهي. ڦر (يا گهڻن ٻچن واري ڄم ۾ ڦرن) جي مڪمل ڄم سان ٻيو مرحلو پورو ٿئي ٿو. ڳئون (جيڪڏهن ان وقت ليٽيل هجي) تڪڙو اٿي بيهي ٿي، ڦري ٿي ۽ ڦر کي زور سان چٽڻ شروع ڪري ٿي. ڦر پنهنجا پهريان ساهه کڻي ٿو ۽ ڪجهه منٽن اندر پيرن تي بيهڻ جي ڪوشش ڪرڻ لڳي ٿو. ويم جو ٽيون ۽ آخري مرحلو [[آنور]] جي نڪرڻ جو آهي، جيڪو عام طور ڪجهه ڪلاڪن اندر ٻاهر نڪري ٿو ۽ گهڻو ڪري عام طرح [[ٻوٽا خور]] ڳئون ان کي کائي ڇڏيندي آهي.<ref name=Alberta>{{cite web |url=http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/agdex3451 |title=Calving |date=2000-02-01 |publisher=Alberta: Agriculture and Rural Development |access-date=2013-08-28 |archive-date=2013-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130912011555/http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/agdex3451 |url-status=live }}</ref><ref name=ohio>{{cite web |url=http://ohioline.osu.edu/vme-fact/pdf/0029.pdf |title=Calving Management in Dairy Herds: Timing of Intervention and Stillbirth |year=2012 |publisher=The Ohio State University College of Veterinary Medicine Extension |access-date=2013-12-17 |archive-date=2013-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219005040/http://ohioline.osu.edu/vme-fact/pdf/0029.pdf |url-status=live }}</ref>
===ڪتا===
{{Further|ڪتي جي نسل واڌ#ڳڀ وارو مُدو ۽ ٻچا}}
ڪتن ۾ ڄم کي ڦر ڄڻڻ چيو ويندو آهي.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Kustritz, M.|year=2005|title=Reproductive behaviour of small animals|url=https://www.scribd.com/document/263302746/Conducta-Reproductiva-en-Pequenos-Animales|journal=Theriogenology|volume=64|issue=3|pages=734–746|doi=10.1016/j.theriogenology.2005.05.022|pmid=15946732|access-date=2016-11-18|archive-date=2016-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041254/https://www.scribd.com/document/263302746/Conducta-Reproductiva-en-Pequenos-Animales|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> [[ڪتو|ڪتن]] ۾، جيئن ڦر ڄڻڻ جو وقت ويجهو ايندو آهي، تيئن سُسڻ وڌيڪ ٿيندا ويندا آهن. مادي ڪتي جي ويم کي ٽن مرحلن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. پهرئين مرحلي ۾ ڳڀيرڻ جي ڳچي کلندي آهي، جنهن سبب ڪتي کي بي آرامي ۽ تڪليف ٿيندي آهي. هن مرحلي جون عام نشانيون سهڪڻ، کاڌو نه کائڻ ۽/يا الٽي ڪرڻ آهن. اهو مرحلو 12 ڪلاڪن تائين هلي سگهي ٿو.<ref name=":0" /> ٻيو مرحلو ٻچن جي ٻاهر نڪرڻ جو آهي.<ref name=":0" /> [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]]، جيڪا اندر ٻچي سان چمڪندڙ ڀوري ڦوڪڻي جهڙي نظر اچي ٿي، [[فرج]] مان ٻاهر ڌڪجي ٿي. وڌيڪ سُسڻن کان پوءِ ٿيلهي ٻاهر نڪري ٿي ۽ مادي ڪتي جهليون ڦاڙي ٿي، جنهن سان صاف پاڻياٺ نڪري ٿي ۽ ٻچو ظاهر ٿئي ٿو. ماءُ ناڙيءَ کي چٻاڙي ڪٽي ٿي ۽ ٻچي کي زور سان چٽي ٿي، جنهن سان ان کي ساهه کڻڻ جي اُڪساهه ملي ٿي. جيڪڏهن ٻچي لڳ ڀڳ ڇهن منٽن اندر پنهنجو پهريون ساهه نه کنيو تہ ان جي مرڻ جو امڪان هوندو آهي. ٻيا ٻچا به ساڳي ريت هڪ هڪ ڪري ڄمندا آهن، عام طور پهرئين ٻچي جي ڀيٽ ۾ گهٽ زور سان، ۽ اڪثر 15 کان 60 منٽن جي وٿيءَ سان. جيڪڏهن ٻن ڪلاڪن تائين ڪو ٻچو نه ڄمي تہ جانورن جي ڊاڪٽر سان رابطو ڪرڻ گهرجي.<ref name=":0" /> ٽيون مرحلو آنورن جي نڪرڻ جو آهي. اهو اڪثر هر ٻچي جي ڄم سان گڏ ٻئي مرحلي دوران ئي ٿيندو آهي.<ref name=":0" /> پوءِ ماءُ عام طور ڄم کان پوءِ نڪتل مادو کائي ڇڏيندي آهي.<ref name=petmd>{{cite web |url=http://www.petmd.com/dog/puppycenter/health/evr_dg_whelping_new_puppies_on_the_way |title=Whelping: New Puppies On The Way! |author=Dunn, T.J. |work=Puppy Center |publisher=Pet MD |access-date=2013-08-28 |archive-date=2018-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824034316/https://www.petmd.com/dog/puppycenter/health/evr_dg_whelping_new_puppies_on_the_way |url-status=live }}</ref> اها ٻر کي صاف رکڻ ۽ شڪارين کي ان جو پتو پوڻ کان بچائڻ واري موافقت آهي.<ref name=":0" />
===ٿيلهيدار===
{{See also|ٿيلهيدار#نسلي سرشتو|ٿيلهيدار#شروعاتي اوسر}}
[[File:Joey in pouch.jpg|thumb|ٿيلي اندر ٿڻ سان مضبوطيءَ سان چنبڙيل [[ڪينگرو]] جو ٻچو]]
[[ٿيلهيدار]] جو ٻچو تمام اڻپوري اوسر واري حالت ۾ ڄمندو آهي.<ref name="Tyndale-BiscoeRenfree1987">{{cite book|author1=Hugh Tyndale-Biscoe|author2=Marilyn Renfree|title=Reproductive Physiology of Marsupials|url=https://books.google.com/books?id=HpjovN0vXW4C&q=birth|date=30 January 1987|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-33792-2}}</ref> ڳڀ وارو مُدو عام طور جنسي گرميءَ جي ٻن مُدن جي وچ واري وٿيءَ کان ننڍو هوندو آهي. ڄم ويجهو اچڻ جي پهرين نشاني ماءُ پاران پنهنجي [[ٿيلو (ٿيلهيدار)|ٿيلي]] کي صاف ڪرڻ آهي. ڄمڻ وقت ٻچو گلابي، انڌو، بنا وارن جي ۽ رڳو ڪجهه سينٽي ميٽر ڊگهو هوندو آهي. ساهه کڻڻ لاءِ ان جا ناسور هوندا آهن ۽ ماءُ جي وارن سان چنبڙڻ لاءِ اڳيان پير هوندا آهن، پر پويان پير اڻ اُسريل هوندا آهن. اهو ماءُ جي وارن مان ريڙهي ٿي ٿيلي ڏانهن پهچي ٿو. اتي اهو هڪ ٿڻ سان چنبڙي وڃي ٿو، جيڪو ان جي وات اندر سُڄي وڃي ٿو. اهو ڪيترن مهينن تائين ٿڻ سان چنبڙيل رهي ٿو، جيستائين ٻاهر نڪرڻ لاءِ ڪافي اُسري نه وڃي.<ref>{{cite web |url=http://www.naturalworlds.org/thylacine/biology/reproduction/reproduction_5.htm |title=Reproduction and development |publisher=Thylacine Museum |access-date=2013-08-28 |archive-date=2017-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621040826/http://www.naturalworlds.org/thylacine/biology/reproduction/reproduction_5.htm |url-status=live }}</ref> ٻچا ”واتي ڍالن“ سان ڄمندا آهن؛ جن جنسن ۾ ٿيلا نه هوندا آهن يا رڳو ابتدائي قسم جا ٿيلا هوندا آهن، انهن ۾ اهي ڍالون مڪمل طور اُسريل ٿيلن وارين جنسن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اُسريل هونديون آهن، جنهن مان اندازو ٿئي ٿو تہ اهي ٻچي کي ماءُ جي ٿڻ سان چنبڙيل رکڻ ۾ ڪردار ادا ڪن ٿيون.<ref>{{cite journal | author = Yvette Schneider Nanette | date = Aug 2011 | title = The development of the olfactory organs in newly hatched monotremes and neonate marsupials | journal = J. Anat. | volume = 219 | issue = 2| pages = 229–242 | doi = 10.1111/j.1469-7580.2011.01393.x | pmc = 3162242 | pmid=21592102}}</ref>
== ٻيا جانور ==
[[File:Rodząca dafnia.jpg|thumb|[[ڪلادوڪيرا]] جو ڄم ڏيڻ (100 ڀيرا وڏو ڪيل)]]
ڪيترائي رڙهندڙ جانور ۽ اڪرنگهيدار جانورن جي وڏي اڪثريت، گهڻيون مڇيون، جلٿليا ۽ سڀ پکي [[آنا ڏيندڙ]] هوندا آهن، يعني اهي آنا ڏيندا آهن، جن ۾ ماءُ جي جسم اندر ڳڀڙائي اوسر تمام ٿوري يا بلڪل نه ٿيندي آهي. پاڻيءَ وارن جاندارن ۾ ڀاڻجڻ لڳ ڀڳ هميشه ٻاهريون هوندو آهي، جنهن ۾ سپرم ۽ آنا پاڻيءَ ۾ ڇڏيا ويندا آهن؛ ان جو هڪ استثنا شارڪ ۽ ري آهن، جن ۾ اندريون ڀاڻجڻ ٿيندو آهي.<ref>Sea World, [http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/sharks-&-rays/reproduction.htm Sharks & Rays] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110032029/http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/sharks-%26-rays/reproduction.htm |date=2013-11-10 }}; accessed 2013.09.09.</ref> لکين آنا پيدا ٿي سگهن ٿا، بغير ڪنهن وڌيڪ ماءُ پيءُ واري سنڀال جي، هن اميد سان ته انهن مان ٿورا وڏا ٿي بالغ فرد بڻجي سگهندا. خشڪيءَ وارا اڪرنگهيدار جانور پڻ وڏي انگ ۾ آنا پيدا ڪري سگهن ٿا، جن مان ڪجهه شڪار ٿيڻ کان بچي جنس کي جاري رکي سگهن ٿا. ڪجهه مڇين، رڙهندڙ جانورن ۽ جلٿلين هڪ ٻي حڪمت عملي اختيار ڪئي آهي ۽ اهي پنهنجي توانائي گهٽ انگ ۾ اهڙن ٻچن جي پيداوار تي خرچ ڪن ٿا، جيڪي وڌيڪ اُسريل مرحلي ۾ هوندا آهن ۽ بالغ ٿيڻ تائين زنده رهڻ جو وڌيڪ امڪان رکندا آهن. پکي آکيري ۾ پنهنجن ٻچن جي سنڀال ڪن ٿا ۽ آنن مان ڦٽڻ کان پوءِ انهن جون ضرورتون پوريون ڪن ٿا؛ سندن اڏامڻ جي ضرورت کي نظر ۾ رکندي، اها ڳالهه شايد حيران ڪندڙ ناهي ته پکين ۾ اندرين اوسر نه ٿيندي آهي.<ref name=Attenborough>{{cite book |title=The Trials of Life |last=Attenborough |first=David |year=1990 |isbn=9780002199124 |pages=26–30 |publisher=Collins }}</ref>
[[آنن مان جيئرو ڄمڻ]] نسل واڌ جو اهڙو طريقو آهي، جنهن ۾ [[ڳڀڙو|ڳڀڙا]] انهن [[آنو (حياتيات)|آنن]] اندر اسرن ٿا، جيڪي ماءُ جي جسم ۾ رهندا آهن، جيستائين اهي ڦٽڻ لاءِ تيار نه ٿين. آنن مان جيئرا ڄمندڙ جانور [[جيئرو ڄمڻ|جيئرا ڄمندڙ]] جنسن سان هن لحاظ کان ملندڙ آهن ته انهن ۾ [[اندريون ڀاڻجڻ]] ٿيندو آهي ۽ ٻچا اُسريل حالت ۾ ڄمندا آهن، پر فرق اهو آهي ته انهن ۾ [[آنور]] وارو ڳانڍاپو نه هوندو آهي ۽ اڻڄاول ٻچا [[آني جي زردي]] مان خوراڪ حاصل ڪندا آهن. ماءُ جو جسم [[گئسن جي ڏي وٺ]] (ساهه کڻڻ) مهيا ڪري ٿو، پر اها ڳالهه گهڻي حد تائين آنا ڏيندڙ جانورن لاءِ پڻ ضروري هوندي آهي.<ref name=Attenborough/> ڪيترين [[شارڪ]]ن ۾ آنا ماءُ جي جسم اندر بيضي نالي ۾ ڦٽن ٿا ۽ ڳڀڙا آني جي زردي ۽ بيضي نالي جي ڀتين ۾ موجود غدودن مان خارج ٿيندڙ پاڻياٺن مان خوراڪ حاصل ڪن ٿا.<ref>{{cite journal|last1=Adams|first1=Kye R.|last2=Fetterplace|first2=Lachlan C.|last3=Davis|first3=Andrew R.|last4=Taylor|first4=Matthew D.|last5=Knott|first5=Nathan A.|title=Sharks, rays and abortion: The prevalence of capture-induced parturition in elasmobranchs|journal=Biological Conservation|date=January 2018|volume=217|pages=11–27|doi=10.1016/j.biocon.2017.10.010|bibcode=2018BCons.217...11A |s2cid=90834034 |url=http://marxiv.org/k2qvy/|access-date=2019-06-30|archive-date=2019-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190223020619/https://marxiv.org/k2qvy/|url-status=dead}}</ref> [[ليمينيفارمس]] شارڪون ''[[آنا کائڻ]]'' جو عمل ڪن ٿيون، جنهن ۾ سڀ کان پهرين ڦٽندڙ ڳڀڙا باقي آنا کائي ويندا آهن، ۽ [[سينڊ ٽائيگر شارڪ]] جا ٻچا پاڙيسري ڳڀڙن کي پڻ [[آدمخور|آدمخوراڻي]] نموني کائي ويندا آهن. [[ريڪوئيم شارڪ]]ون اسرندڙ ٻچن سان ''آنوري'' ڳانڍاپو برقرار رکن ٿيون؛ هن عمل کي [[جيئرو ڄمڻ]] چيو ويندو آهي. اهو ٻين مڇين جي ڀيٽ ۾ ٿڻائتن جي ڳڀ واري مُدي سان وڌيڪ مشابهت رکي ٿو. انهن سڀني حالتن ۾ ٻچا جيئرا ۽ مڪمل ڪم ڪندڙ حالت ۾ ڄمندا آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/sharks-&-rays/birth-&-care.htm |title=Birth and care of young |work=Animals: Sharks and rays |publisher=Busch Entertainment Corporation |access-date=2013-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130803103514/http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/sharks-%26-rays/birth-%26-care.htm |archive-date=August 3, 2013 }}</ref> [[سيسيليئن]]ن جي اڪثريت آنن مان جيئرا ڄمندڙ آهي ۽ اڳ ۾ ئي اُسريل اولاد ڄڻي ٿي. جڏهن ٻچا پنهنجي زرديءَ واريون ٿيلهيون ختم ڪري ڇڏين ٿا، تڏهن اهي [[بيضي نالي]] جي اندرين سطح وارن جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ غذائي جزن ۽ خود انهن جيوگهرڙن تي پڻ خوراڪ ڪن ٿا، جن کي اهي خاص ڇلڻ وارن ڏندن سان کائن ٿا.<ref>{{cite book |title=A Natural History of Amphibians |last1=Stebbins |first1=Robert C. |last2=Cohen |first2=Nathan W. |year=1995 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-03281-8 |pages=172–173 }}</ref> [[الپائن سلامينڊر]] (''Salamandra atra'') ۽ [[Nectophrynoides]] نسل جا تنزانيائي ڏيڏرن جا ڪيترائي قسم آنن مان جيئرا ڄمندڙ آهن، جيڪي ماءُ جي بيضي نالي اندر لاروا مرحلي مان گذري آخرڪار مڪمل ٺهيل ننڍڙن جانورن طور ٻاهر نڪرندا آهن.<ref>{{cite book |title=A Natural History of Amphibians |last1=Stebbins |first1=Robert C. |last2=Cohen |first2=Nathan W. |year=1995 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-03281-8 |page=204 }}</ref>
[[جيئرو ڄمڻ]] جي وڌيڪ اُسريل صورت، جنهن کي [[آنور|آنوري جيئرو ڄمڻ]] چيو ويندو آهي، ڪجهه [[وڇون]]ن،<ref>Capinera, John L., ''Encyclopedia of entomology''. Springer Reference, 2008, p. 3311.</ref> ڪاڪروچن،<ref>Costa, James T., ''The Other Insect Societies''. Belknap Press, 2006, p. 151.</ref> [[شارڪ]]ن جي ڪجهه نسلن، [[نانگ]]ن ۽ [[مخمل ڪيڙو|مخمل ڪيڙن]] ۾ ملي ٿي. انهن ۾ اسرندڙ ڳڀڙي کي ڪنهن نه ڪنهن قسم جي آنوري بناوت وسيلي خوراڪ ملي ٿي. سڀ کان پراڻو ڄاتل آنور تازو ئي [[پلاڪوڊرمي|پلاڪوڊرم]] نالي ختم ٿيل مڇين جي هڪ گروهه ۾ مليو. [[آسٽريليا]] جي [[گوگو فارميشن]] مان مليل، [[ڊيووني دور]] ۾ لڳ ڀڳ 380 ملين سال اڳ ٺهيل هڪ فوسل اندر ڳڀڙو مليو، جيڪو [[ناڙي]] وسيلي [[زردي جي ٿيلهي]] سان ڳنڍيل هو. هن دريافت ان مفروضي جي تصديق ڪئي ته پلاڪوڊرمن جو هڪ ذيلي گروهه، جنهن کي [[پٽيڪٽوڊونٽيڊا|پٽيڪٽوڊونٽڊس]] چيو ويندو آهي، پنهنجن آنن کي اندرين نموني ڀاڻيندو هو. ڪجهه مڇيون جيڪي پنهنجا آنا اندرين نموني ڀاڻين ٿيون، جيئن هتي ڏٺو ويو آهي، جيئرا ٻچا پڻ ڄڻين ٿيون. هن دريافت جيئري ڄم بابت اسان جي ڄاڻ کي 200 ملين سال وڌيڪ پٺتي کڻي وئي.<ref name=dennis2008>{{cite journal |title= Nature News: The oldest pregnant mum: Devonian fossilized fish contains an embryo |first= Carina |last= Dennis |date= 2008-05-28 |journal= Nature |doi= 10.1038/453575a |volume= 453 |issue= 7195 |page= 575 |pmid= 18509405 |bibcode= 2008Natur.453..575D |doi-access= free }}</ref> هڪ ٻئي نسل جو فوسل به ساڳئي هنڌ ٽن ڳڀڙن سان مليو.<ref name=long2008 >{{cite journal |title= Live birth in the Devonian period |first1= John A. |last1= Long |first2= Kate |last2= Trinastic |first3= Gavin C. |last3= Young |first4= Tim |last4= Senden |date= 2008-05-28 |journal= Nature |doi= 10.1038/nature06966 |volume= 453 |issue= 7195 |pages= 650–652 |pmid=18509443|bibcode= 2008Natur.453..650L |s2cid= 205213348 }}</ref> پلاڪوڊرم سڀني زنده ڄاڙيدار مڇين ([[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور|Gnathostomata]]) جي ابن ڏاڏن جي ڀيڻ گروهه آهن، جن ۾ [[ڪارٽليج واريون مڇيون|ڪانڊرڪٿين]]، يعني شارڪون ۽ ري، ۽ [[هڏيدار مڇيون|اوسٽيڪٿيس]] شامل آهن.
ڇپڪلين ۾، [[جيئري ڄمندڙ ڇپڪلي]] ''Zootoca vivipara''، [[جيڪسن جو ڪيميليون]]،<ref>{{Cite web |last=Kundinger |first=Heather |title=Chamaeleo jacksonii (Jacksons chameleon) |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chamaeleo_jacksonii/ |access-date=2023-02-27 |website=Animal Diversity Web |language=en |archive-date=2023-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205212943/https://animaldiversity.org/accounts/Chamaeleo_jacksonii/ |url-status=live }}</ref> [[Anguis|سست ڪيڙا]] ۽ [[سڪنڪ]]ن جون ڪيترائي جنسون جيئرا ٻچا ڄڻين ٿيون. ڪجهه آنن مان جيئرا ڄمندڙ آهن، پر ٻيا، جهڙوڪ ''[[Tiliqua]]'' ۽ ''[[Corucia]]'' نسلن جا ميمبر، اندرين نموني اسرندڙ جيئرا ٻچا ڄڻين ٿا، جيڪي ماءُ جي ڳڀيرڻ جي اندرين پاسي لڳل ٿڻائتن جهڙي آنور مان خوراڪ حاصل ڪن ٿا. تازو بيان ڪيل هڪ مثال ۾، آفريقي جنس ''Trachylepis ivensi'' هڪ خالص رڙهندڙ جانور وارو [[آنور]] پيدا ڪيو آهي، جيڪو بناوت ۽ ڪم ۾ ٿڻائتن جي آنور سان سڌيءَ طرح ڀيٽ جوڳو آهي.<ref>{{cite journal |vauthors=Blackburn DG, (([[Alexander F. Flemming|Flemming AF]])) |title=Invasive implantation and intimate placental associations in a placentotrophic African lizard, Trachylepis ivensi (scincidae) |journal=J. Morphol. |volume=273 |issue=2 |pages=137–59 |year=2012 |pmid=21956253 |doi=10.1002/jmor.11011 |s2cid=5191828 }}</ref> نانگن ۾ جيئرو ڄمڻ اڻلڀ آهي، پر [[بواڊي|بوا]] ۽ [[وائپريڊي|وائپر]] جيئرا ٻچا ڄڻين ٿا.<ref>{{cite journal |last1=Neill |first1=Wilfred T. |title=Viviparity in Snakes: Some Ecological and Zoogeographical Considerations |journal=The American Naturalist |date=January 1964 |volume=98 |issue=898 |pages=35–55 |doi=10.1086/282299|bibcode=1964ANat...98...35N |s2cid=85209921 }}</ref>
[[File:Aphid-giving-birth.jpg|thumb|مادي [[افيڊ]] ٻچو ڄڻي رهي آهي]]
گهڻا جيت آنا ڏين ٿا، پر تمام ٿورا اهڙا آهن جيڪي بالغ جي ننڍڙي صورت جهڙا ٻچا ڄڻين ٿا.<ref name=Attenborough/> [[افيڊ]] جو حياتي چڪر پيچيده هوندو آهي ۽ اونهاري جي مهينن ۾ اهو تمام تيزيءَ سان وڌڻ جي صلاحيت رکي ٿو. ان جي نسل واڌ عام طور [[اڻ ڀاڻجڻي نسل واڌ|اڻ ڀاڻجڻي]] ۽ جيئري ڄمندڙ هوندي آهي، ۽ مادائون اڻڀاڻيل آنا پيدا ڪري انهن کي پنهنجي جسم اندر رکن ٿيون.<ref>{{Cite journal| doi = 10.1111/j.1095-8312.1979.tb00038.x| issn = 1095-8312| volume = 11| issue = 3| pages = 259–277| last = Blackman| first = Roger L| title = Stability and variation in aphid clonal lineages| journal = Biological Journal of the Linnean Society | year = 1979 }}</ref> ڳڀڙا پنهنجي ماءُ جي [[اووريول]]ن اندر اسرن ٿا ۽ پيدا ٿيندڙ اولاد پنهنجي ماءُ جا [[ڪلونه|ڪلونا]] هوندا آهن. مادي [[نمف (حياتيات)|نمف]] ڄمنديون آهن، جيڪي تيزيءَ سان وڌنديون آهن ۽ جلد پاڻ به وڌيڪ مادي اولاد پيدا ڪنديون آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.backyardnature.net/aphid_lc.htm |title=The aphid life cycle |author=Conrad, Jim |date=2011-12-10 |publisher=The Backyard Nature Website |access-date=2013-08-31 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318150003/http://www.backyardnature.net/aphid_lc.htm |url-status=live }}</ref> ڪجهه حالتن ۾، نئين ڄاول نمفن جي جسم اندر اڳ ئي اسرندڙ ڳڀڙا موجود هوندا آهن.<ref name=Attenborough/>
==ٻيا جانور==
==پڻ ڏسو==
==حوالا==
{{حوالا}}
==حوالو ڏنل متن==
*{{cite web |url=http://publications.nice.org.uk/intrapartum-care-cg55/guidance |publisher=[[NICE]] |title=Intrapartum care: ٻار جي پيدائش دوران صحتمند عورتن ۽ انهن جي ٻارن جي سنڀال |date=September 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140426234127/http://publications.nice.org.uk/intrapartum-care-cg55/guidance |archive-date=2014-04-26 }}
{{Authority control}}
[[زمرو:پيدائش| ]]
[[زمرو:حياتيات]]
[[زمرو:ترقياتي حياتيات]]
[[زمرو:جانورن جي ترقياتي حياتيات]]
j6m7m9tvwbsncq8gxf12711oktvoqnb
392112
392111
2026-07-07T20:22:28Z
Intisar Ali
8681
392112
wikitext
text/x-wiki
{{Short description |اولاد ڄڻڻ جو عمل}}
[[File:Lambing in England -10March2012 (2).jpg|right|thumb|[[گهيٽيءَ جو ڦر ڄڻڻ]]: ماءُ پهرئين گهيٽي جي ڦر کي چٽي رهي آهي، جڏهن تہ ٻئي کي ڄڻي رهي آهي]]
'''ولادت''' يا '''ڄم'''، [[اولاد]] ڄڻڻ يا دنيا ۾ آڻڻ جو عمل آهي،<ref>"birth". [[OED Online]]. June 2013. Oxford University Press. [http://www.oed.com/view/Entry/19395 Entry 19395] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221122112522/https://www.oed.com/view/Entry/19395 |date=2022-11-22 }} (accessed 30 August 2013).</ref> جنهن کي فني حوالن ۾ '''ولادت''' پڻ چيو ويندو آهي. ٿڻائتن ۾ اهو عمل هارمونن وسيلي شروع ٿئي ٿو، جيڪي [[ڳڀيرڻ]] جي ڏورائين ڀتين کي سُسڻ تي اُڪسائين ٿا، جنهن سان ڳڀ اهڙي اوسر واري مرحلي تي ٻاهر نڪري ٿو، جڏهن اهو کاڌو کائڻ ۽ ساهه کڻڻ لاءِ تيار هوندو آهي.
ڪجهه جنسن ۾ اولاد [[ڄمندي ئي سگهارو]] هوندو آهي ۽ ڄم کان لڳ ڀڳ هڪدم پوءِ گهمي ڦري سگهي ٿو، پر ٻين ۾ اهو [[ڄمندي ئي لاچار]] هوندو آهي ۽ سنڀال لاءِ مڪمل طور مائٽن تي ڀاڙيندو آهي.
[[ٿيلهيدار]] جانورن ۾، ڳڀ ٿوري [[ڳڀ واري مُدي]] کان پوءِ تمام اڻپوري اوسر واري مرحلي ۾ ڄمندو آهي ۽ پنهنجي ماءُ جي پيٽ واري [[ٿيلو (ٿيلهيدار)|ٿيلي]] ۾ اڳتي اوسر ڪندو آهي.
رڳو ٿڻائتا ئي ٻچا نٿا ڄڻين. ڪجهه رڙهندڙ جانور، جلٿليا، مڇيون ۽ ڪرنگهي کان سواءِ جانور پڻ پنهنجي اسرندڙ ٻچن کي پنهنجي جسم اندر رکن ٿا. انهن مان ڪجهه [[آنن مان جيئرو ڄمڻ|آنن مان جيئرا ڄمندڙ]] هوندا آهن، جن جا آنا ماءُ جي جسم اندر ڦٽندا آهن، ۽ ٻيا [[جيئرو ڄمڻ|جيئرا ڄمندڙ]] هوندا آهن، جن ۾ [[ڳڀڙو]] سندن جسم اندر اسرندو آهي، جيئن ٿڻائتن ۾ ٿيندو آهي.
==انساني ويم==
{{main|ٻار ڄڻڻ}}
{{Further |ڳڀيرڻ کان ٻاهرين زندگيءَ سان موافقت}}
[[File:Cephalicpre.JPG|right|upright|thumb|لڳ ڀڳ 1792ع ۾ ويم ماهر [[وليم سميلي (ويم ماهر)|وليم سميلي]] پاران عام [[مٿي اڳيان هجڻ|مٿي اڳيان واري حالت]] جو چٽ. [[ڳڀ جون جهليون ڦاٽڻ|جهليون ڦاٽي چڪيون آهن]] ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کُلي چڪي آهي.]]
انسان عام طور هڪ وقت ۾ هڪ ٻار ڄڻين ٿا. ماءُ جو جسم [[پچوٽري غدود]]، [[بيضي داني]] ۽ [[آنور]] مان ٺهندڙ [[هارمون]]ن وسيلي ويم لاءِ تيار ڪيو ويندو آهي.<ref name=Dorit>{{cite book |title=Zoology |last1=Dorit |first1=R. L. |last2=Walker |first2=W. F. |last3=Barnes |first3=R. D. |year=1991 |publisher=Saunders College Publishing |isbn=978-0-03-030504-7 |pages=[https://archive.org/details/zoology0000dori/page/526 526–527] |url=https://archive.org/details/zoology0000dori/page/526 }}</ref> [[انساني ڀاڻجڻ|ڀاڻجڻ]] کان ڄم تائين ڪُل [[ڳڀ وارو مُدو]] عام طور لڳ ڀڳ 38 هفتا هوندو آهي (ڄم عام طور آخري [[ماهواري]] کان 40 هفتا پوءِ ٿيندو آهي). ٻار ڄڻڻ جو عام عمل ڪيترن ئي ڪلاڪن تائين هلي ٿو ۽ ان جا ٽي مرحلا آهن. پهريون مرحلو [[ڳڀيرڻ]] جي ڏورائين ڀتين جي اڻڄاتل سُسڻن جي سلسلي ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچيءَ جي آهستي آهستي کلڻ سان شروع ٿئي ٿو. پهرئين مرحلي جو سرگرم حصو تڏهن شروع ٿئي ٿو، جڏهن ڳڀيرڻ جي ڳچيءَ جو ويڪر لڳ ڀڳ 4 سينٽي ميٽر کان وڌيڪ کُلي وڃي ٿو ۽ سُسڻ وڌيڪ سگهارا ۽ باقاعدي ٿيڻ لڳن ٿا. ٻار جو مٿو (يا [[ابتو ويم|ابتو ويم]] هئڻ جي حالت ۾ پُٺا) [[ڳڀيرڻ جي ڳچي]] تي زور وجهن ٿا، جيڪا آهستي آهستي کُلندي رهي ٿي، جيستائين ان جو ويڪر مڪمل طور 10 سينٽي ميٽر تائين نه کُلي وڃي. ڪنهن مرحلي تي [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]] ڦاٽي پوي ٿي ۽ [[ڳڀي پاڻي]] ٻاهر نڪري اچي ٿو (جنهن کي [[ڳڀ جون جهليون ڦاٽڻ]] يا پاڻي ڦاٽڻ پڻ چيو ويندو آهي).<ref>NICE (2007). Section 1.6, ''Normal labour: first stage''</ref> ٻئي مرحلي ۾، جيڪو ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کلڻ کان پوءِ شروع ٿئي ٿو، ڳڀيرڻ جي سگهارن سُسڻن ۽ ماءُ جي زور لڳائڻ سان ٻار [[انساني آندام|آندام]] مان ٻاهر نڪري ٿو؛ ويم جي هن مرحلي دوران ان لنگهه کي ڄم وارو رستو چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ٻار ان مان گذرندو آهي، ۽ ٻار [[ناڙي]] سان ڳنڍيل حالت ۾ ڄمندو آهي.<ref>NICE (2007). Section 1.7, ''Normal labour: second stage''</ref> ٽئين مرحلي ۾، جيڪو ٻار جي ڄم کان پوءِ شروع ٿئي ٿو، وڌيڪ سُسڻن سان [[آنور]]، ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي ۽ ناڙيءَ جو بچيل حصو، عام طور ڪجهه منٽن اندر، ٻاهر نڪري اچن ٿا.<ref>NICE (2007). Section 1.8, ''Normal labour: third stage''</ref>
نئين ڄاول ٻار جي رت جي گردش ۾ وڏيون تبديليون اچن ٿيون، جيئن هو هوا ۾ [[ساهه کڻڻ]] جي لائق بڻجي سگهي. ڳڀيرڻ ۾ [[ڳڀ]] خوراڪ ۽ گئسن جي ڏي وٺ سميت زندگيءَ جي گهرجن لاءِ آنور مان رت جي گردش تي ڀاڙيندو آهي، ۽ اڻڄاول ٻار جو رت ڦڦڙن کي پاسيرو ڪري [[بيضوي سوراخ (دل)|بيضوي سوراخ]] مان وهندو آهي، جيڪو [[ساڄي دهليز]] ۽ [[کاٻي دهليز]] کي ورهائيندڙ پردي ۾ هڪ سوراخ هوندو آهي. ڄم کان پوءِ ناڙيءَ کي ٻڌي ڪٽيو ويندو آهي، ٻار هوا ۾ ساهه کڻڻ شروع ڪندو آهي، ۽ [[ساڄي بطين]] مان رت گئسن جي ڏي وٺ لاءِ ڦڦڙن ڏانهن وهڻ لڳندو آهي؛ آڪسيجن وارو رت وري [[کاٻي دهليز]] ڏانهن موٽندو آهي، جتان اهو [[کاٻي بطين]] ۾ ڌڪيو ويندو آهي ۽ پوءِ مکيه شرياني سرشتي ۾ موڪليو ويندو آهي. انهن تبديلين جي نتيجي ۾ کاٻي دهليز ۾ رت جو دٻاءُ ساڄي دهليز جي دٻاءَ کان وڌي ويندو آهي، ۽ دٻاءَ جو اهو فرق بيضوي سوراخ کي بند ڪري دل جي کاٻي ۽ ساڄي پاسن کي هڪ ٻئي کان ڌار ڪري ڇڏيندو آهي. [[ناڙيءَ واري نس]]، [[ناڙيءَ واريون شريانون]]، [[وريدي نالي]] ۽ [[شرياني نالي]] جي هوا ۾ زندگيءَ لاءِ ضرورت نه رهندي آهي ۽ وقت سان اهي رڳون رباطن (ڳڀي باقيات) ۾ بدلجي وينديون آهن.<ref>{{cite book |title=The Human Body Book |page=215 |year=2007 |isbn=978-1-8561-3007-3 |publisher=[[ڊورلنگ ڪنڊرسلي]] |editor1=Houston, Rob |editor2=Lea, Maxine (art)}}</ref>
==ٻيا ٿڻائتا==
وڏا [[ٿڻائتا]]، جهڙوڪ [[پرائيميٽ]]، [[ڍور]]، [[گهوڙو|گهوڙا]]، ڪجهه [[هرڻ نما جانور]]، [[زرافو|زرافا]]، [[دريائي گهوڙو|دريائي گهوڙا]]، [[گينڊو|گينڊا]]، [[هاٿي]]، [[پکڙن پيرن وارا|سيل]]، [[وهيل]]، [[ڊولفن]] ۽ [[پورپوئس]]، عام طور هڪ وقت ۾ هڪ ٻچي سان [[ڳڀ (ٿڻائتا)|ڳڀارا]] هوندا آهن، جيتوڻيڪ ڪڏهن ڪڏهن جاڙا يا گهڻا ٻچا به ڄڻي سگهن ٿا.
انهن وڏن جانورن ۾ ڄم جو عمل انسانن جهڙو هوندو آهي، پر گهڻن ۾ اولاد [[ڄمندي ئي سگهارو]] هوندو آهي. ان جو مطلب آهي تہ اهو انساني ٻار جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اُسريل حالت ۾ ڄمندو آهي ۽ ڄم کان ٿوري ئي دير پوءِ بيهي، هلي ۽ ڊوڙي سگهي ٿو (يا پاڻيءَ واري ٿڻائتي جي حالت ۾ تري سگهي ٿو).<ref name=Dorit/>
وهيلن، ڊولفنن ۽ پورپوئسن ۾ اڪيلو ٻچو عام طور پُڇ اڳيان ڪري ڄمندو آهي، جنهن سان ٻڏڻ جو خطرو گهٽجي ويندو آهي.<ref name="Simmonds 2007 p.32">{{cite book | last=Simmonds | first=Mark | title=Whales and Dolphins of the World | publisher=Bloomsbury Wildlife | date=2007 | isbn=978-1-84537-820-2 | oclc=159685085 | ol=9540216M | chapter=1 | page=32}}</ref> ماءُ نئين ڄاول ٻچي کي ساهه کڻڻ لاءِ پاڻيءَ جي مٿاڇري ڏانهن اچڻ تي اُڪسائيندي آهي.<ref>{{cite web |url=http://humpbackwhale.homestead.com/Humpback-Whale-Calf.html |title=Humpback Whale Calves |author=Crockett, Gary |year=2011 |publisher=Humpback whales Australia |access-date=2013-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170227041536/http://humpbackwhale.homestead.com/Humpback-Whale-Calf.html |archive-date=2017-02-27 |url-status=dead }}</ref>
وڏن ٿڻائتن ۾ جاڙا ٻچا ڄمڻ تمام گهڻو اڻلڀ آهي، پر ڪڏهن ڪڏهن هاٿين جهڙن وڏن ٿڻائتن ۾ به ائين ٿيندو آهي. اپريل 2018ع ۾، لڳ ڀڳ اٺن مهينن جا جاڙا هاٿي ٻچا [[تنزانيا]] جي [[تارنگيري قومي پارڪ]] ۾ پنهنجي ماءُ جي ڌڻ سان گڏ ڏٺا ويا، جن بابت اندازو لڳايو ويو تہ اهي آگسٽ 2017ع ۾ ڄاوا هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.asiliaafrica.com/trunk-twins-elephant-twins-born-in-tarangire/|title=Trunk Twins : Elephant Twins Born in Tarangire {{!}} Asilia Africa|date=2018-04-06|work=Asilia Africa|access-date=2018-04-06|language=en-GB|archive-date=2018-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180407001742/https://www.asiliaafrica.com/trunk-twins-elephant-twins-born-in-tarangire/|url-status=live}}</ref>
===ڍور===
[[File:Cow giving birth, in Laos (step by step).jpg|thumb|alt=ڳئون جي ڦر ڄڻڻ جون تصويرون|ڦر ڄڻيندڙ ڳئون]]
[[ڍور]]ن ۾ ڦر ڄڻڻ وڏي ٿڻائتي جانور جي ڄم جو عام مثال آهي. هڪ [[ڳئون]] ڦر جي عام ويم دوران ٽن مرحلن مان گذري ٿي. پهرئين مرحلي دوران جانور ڌڻ جي ٻين جانورن کان پري ڪنهن سانتيڪي هنڌ جي ڳولا ڪري ٿو. هارمونن جون تبديليون ڄم واري رستي جي نرم تاندورن کي ڍرو ڪن ٿيون، جيئن ماءُ جو جسم ويم لاءِ تيار ٿئي. [[ڳڀيرڻ]] جا سُسڻ ٻاهران چٽا نظر نٿا اچن، پر ڳئون بي آرام ٿي سگهي ٿي. اها پريشان نظر اچي سگهي ٿي، ڪڏهن بيٺي تہ ڪڏهن ليٽيل رهي ٿي، سندس پُڇ ٿورو مٿي کنيل ۽ پُٺي وريل ٿي سگهي ٿي. هر سُسڻ سان ڳڀ ڄم واري رستي ڏانهن ڌڪجي ٿو ۽ ڳئون جي [[ڳڀيرڻ جي ڳچي]] آهستي آهستي کلڻ شروع ڪري ٿي. پهريون مرحلو ڪيترن ڪلاڪن تائين هلي سگهي ٿو ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کلڻ تي ختم ٿئي ٿو. ٻيو مرحلو تڏهن شروع ٿيل نظر اچي ٿو، جڏهن [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]] جو حصو فرج مان ٻاهر نڪرڻ لڳي ٿو، جنهن جي پٺيان جلد ئي اڳين حالت ۾ ڦر جا اڳيان کُر ۽ مٿو (يا ڪڏهن پٺئين حالت ۾ ڦر جو پُڇ ۽ پويون حصو) ظاهر ٿين ٿا.<ref name=Alberta/> ٻئي مرحلي دوران ڳئون عام طور زور لڳائڻ لاءِ هڪ پاسي ليٽي پوندي آهي ۽ ڦر ڄم واري رستي مان اڳتي وڌندو آهي. ڦر (يا گهڻن ٻچن واري ڄم ۾ ڦرن) جي مڪمل ڄم سان ٻيو مرحلو پورو ٿئي ٿو. ڳئون (جيڪڏهن ان وقت ليٽيل هجي) تڪڙو اٿي بيهي ٿي، ڦري ٿي ۽ ڦر کي زور سان چٽڻ شروع ڪري ٿي. ڦر پنهنجا پهريان ساهه کڻي ٿو ۽ ڪجهه منٽن اندر پيرن تي بيهڻ جي ڪوشش ڪرڻ لڳي ٿو. ويم جو ٽيون ۽ آخري مرحلو [[آنور]] جي نڪرڻ جو آهي، جيڪو عام طور ڪجهه ڪلاڪن اندر ٻاهر نڪري ٿو ۽ گهڻو ڪري عام طرح [[ٻوٽا خور]] ڳئون ان کي کائي ڇڏيندي آهي.<ref name=Alberta>{{cite web |url=http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/agdex3451 |title=Calving |date=2000-02-01 |publisher=Alberta: Agriculture and Rural Development |access-date=2013-08-28 |archive-date=2013-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130912011555/http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/agdex3451 |url-status=live }}</ref><ref name=ohio>{{cite web |url=http://ohioline.osu.edu/vme-fact/pdf/0029.pdf |title=Calving Management in Dairy Herds: Timing of Intervention and Stillbirth |year=2012 |publisher=The Ohio State University College of Veterinary Medicine Extension |access-date=2013-12-17 |archive-date=2013-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219005040/http://ohioline.osu.edu/vme-fact/pdf/0029.pdf |url-status=live }}</ref>
===ڪتا===
{{Further|ڪتي جي نسل واڌ#ڳڀ وارو مُدو ۽ ٻچا}}
ڪتن ۾ ڄم کي ڦر ڄڻڻ چيو ويندو آهي.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Kustritz, M.|year=2005|title=Reproductive behaviour of small animals|url=https://www.scribd.com/document/263302746/Conducta-Reproductiva-en-Pequenos-Animales|journal=Theriogenology|volume=64|issue=3|pages=734–746|doi=10.1016/j.theriogenology.2005.05.022|pmid=15946732|access-date=2016-11-18|archive-date=2016-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041254/https://www.scribd.com/document/263302746/Conducta-Reproductiva-en-Pequenos-Animales|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> [[ڪتو|ڪتن]] ۾، جيئن ڦر ڄڻڻ جو وقت ويجهو ايندو آهي، تيئن سُسڻ وڌيڪ ٿيندا ويندا آهن. مادي ڪتي جي ويم کي ٽن مرحلن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. پهرئين مرحلي ۾ ڳڀيرڻ جي ڳچي کلندي آهي، جنهن سبب ڪتي کي بي آرامي ۽ تڪليف ٿيندي آهي. هن مرحلي جون عام نشانيون سهڪڻ، کاڌو نه کائڻ ۽/يا الٽي ڪرڻ آهن. اهو مرحلو 12 ڪلاڪن تائين هلي سگهي ٿو.<ref name=":0" /> ٻيو مرحلو ٻچن جي ٻاهر نڪرڻ جو آهي.<ref name=":0" /> [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]]، جيڪا اندر ٻچي سان چمڪندڙ ڀوري ڦوڪڻي جهڙي نظر اچي ٿي، [[فرج]] مان ٻاهر ڌڪجي ٿي. وڌيڪ سُسڻن کان پوءِ ٿيلهي ٻاهر نڪري ٿي ۽ مادي ڪتي جهليون ڦاڙي ٿي، جنهن سان صاف پاڻياٺ نڪري ٿي ۽ ٻچو ظاهر ٿئي ٿو. ماءُ ناڙيءَ کي چٻاڙي ڪٽي ٿي ۽ ٻچي کي زور سان چٽي ٿي، جنهن سان ان کي ساهه کڻڻ جي اُڪساهه ملي ٿي. جيڪڏهن ٻچي لڳ ڀڳ ڇهن منٽن اندر پنهنجو پهريون ساهه نه کنيو تہ ان جي مرڻ جو امڪان هوندو آهي. ٻيا ٻچا به ساڳي ريت هڪ هڪ ڪري ڄمندا آهن، عام طور پهرئين ٻچي جي ڀيٽ ۾ گهٽ زور سان، ۽ اڪثر 15 کان 60 منٽن جي وٿيءَ سان. جيڪڏهن ٻن ڪلاڪن تائين ڪو ٻچو نه ڄمي تہ جانورن جي ڊاڪٽر سان رابطو ڪرڻ گهرجي.<ref name=":0" /> ٽيون مرحلو آنورن جي نڪرڻ جو آهي. اهو اڪثر هر ٻچي جي ڄم سان گڏ ٻئي مرحلي دوران ئي ٿيندو آهي.<ref name=":0" /> پوءِ ماءُ عام طور ڄم کان پوءِ نڪتل مادو کائي ڇڏيندي آهي.<ref name=petmd>{{cite web |url=http://www.petmd.com/dog/puppycenter/health/evr_dg_whelping_new_puppies_on_the_way |title=Whelping: New Puppies On The Way! |author=Dunn, T.J. |work=Puppy Center |publisher=Pet MD |access-date=2013-08-28 |archive-date=2018-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824034316/https://www.petmd.com/dog/puppycenter/health/evr_dg_whelping_new_puppies_on_the_way |url-status=live }}</ref> اها ٻر کي صاف رکڻ ۽ شڪارين کي ان جو پتو پوڻ کان بچائڻ واري موافقت آهي.<ref name=":0" />
===ٿيلهيدار===
{{See also|ٿيلهيدار#نسلي سرشتو|ٿيلهيدار#شروعاتي اوسر}}
[[File:Joey in pouch.jpg|thumb|ٿيلي اندر ٿڻ سان مضبوطيءَ سان چنبڙيل [[ڪينگرو]] جو ٻچو]]
[[ٿيلهيدار]] جو ٻچو تمام اڻپوري اوسر واري حالت ۾ ڄمندو آهي.<ref name="Tyndale-BiscoeRenfree1987">{{cite book|author1=Hugh Tyndale-Biscoe|author2=Marilyn Renfree|title=Reproductive Physiology of Marsupials|url=https://books.google.com/books?id=HpjovN0vXW4C&q=birth|date=30 January 1987|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-33792-2}}</ref> ڳڀ وارو مُدو عام طور جنسي گرميءَ جي ٻن مُدن جي وچ واري وٿيءَ کان ننڍو هوندو آهي. ڄم ويجهو اچڻ جي پهرين نشاني ماءُ پاران پنهنجي [[ٿيلو (ٿيلهيدار)|ٿيلي]] کي صاف ڪرڻ آهي. ڄمڻ وقت ٻچو گلابي، انڌو، بنا وارن جي ۽ رڳو ڪجهه سينٽي ميٽر ڊگهو هوندو آهي. ساهه کڻڻ لاءِ ان جا ناسور هوندا آهن ۽ ماءُ جي وارن سان چنبڙڻ لاءِ اڳيان پير هوندا آهن، پر پويان پير اڻ اُسريل هوندا آهن. اهو ماءُ جي وارن مان ريڙهي ٿي ٿيلي ڏانهن پهچي ٿو. اتي اهو هڪ ٿڻ سان چنبڙي وڃي ٿو، جيڪو ان جي وات اندر سُڄي وڃي ٿو. اهو ڪيترن مهينن تائين ٿڻ سان چنبڙيل رهي ٿو، جيستائين ٻاهر نڪرڻ لاءِ ڪافي اُسري نه وڃي.<ref>{{cite web |url=http://www.naturalworlds.org/thylacine/biology/reproduction/reproduction_5.htm |title=Reproduction and development |publisher=Thylacine Museum |access-date=2013-08-28 |archive-date=2017-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621040826/http://www.naturalworlds.org/thylacine/biology/reproduction/reproduction_5.htm |url-status=live }}</ref> ٻچا ”واتي ڍالن“ سان ڄمندا آهن؛ جن جنسن ۾ ٿيلا نه هوندا آهن يا رڳو ابتدائي قسم جا ٿيلا هوندا آهن، انهن ۾ اهي ڍالون مڪمل طور اُسريل ٿيلن وارين جنسن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اُسريل هونديون آهن، جنهن مان اندازو ٿئي ٿو تہ اهي ٻچي کي ماءُ جي ٿڻ سان چنبڙيل رکڻ ۾ ڪردار ادا ڪن ٿيون.<ref>{{cite journal | author = Yvette Schneider Nanette | date = Aug 2011 | title = The development of the olfactory organs in newly hatched monotremes and neonate marsupials | journal = J. Anat. | volume = 219 | issue = 2| pages = 229–242 | doi = 10.1111/j.1469-7580.2011.01393.x | pmc = 3162242 | pmid=21592102}}</ref>
== ٻيا جانور ==
[[File:Rodząca dafnia.jpg|thumb|[[ڪلادوڪيرا]] جو ڄم ڏيڻ (100 ڀيرا وڏو ڪيل)]]
ڪيترائي رڙهندڙ جانور ۽ اڪرنگهيدار جانورن جي وڏي اڪثريت، گهڻيون مڇيون، جلٿليا ۽ سڀ پکي [[آنا ڏيندڙ]] هوندا آهن، يعني اهي آنا ڏيندا آهن، جن ۾ ماءُ جي جسم اندر ڳڀڙائي اوسر تمام ٿوري يا بلڪل نه ٿيندي آهي. پاڻيءَ وارن جاندارن ۾ ڀاڻجڻ لڳ ڀڳ هميشه ٻاهريون هوندو آهي، جنهن ۾ سپرم ۽ آنا پاڻيءَ ۾ ڇڏيا ويندا آهن؛ ان جو هڪ استثنا شارڪ ۽ ري آهن، جن ۾ اندريون ڀاڻجڻ ٿيندو آهي.<ref>Sea World, [http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/sharks-&-rays/reproduction.htm Sharks & Rays] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110032029/http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/sharks-%26-rays/reproduction.htm |date=2013-11-10 }}; accessed 2013.09.09.</ref> لکين آنا پيدا ٿي سگهن ٿا، بغير ڪنهن وڌيڪ ماءُ پيءُ واري سنڀال جي، هن اميد سان ته انهن مان ٿورا وڏا ٿي بالغ فرد بڻجي سگهندا. خشڪيءَ وارا اڪرنگهيدار جانور پڻ وڏي انگ ۾ آنا پيدا ڪري سگهن ٿا، جن مان ڪجهه شڪار ٿيڻ کان بچي جنس کي جاري رکي سگهن ٿا. ڪجهه مڇين، رڙهندڙ جانورن ۽ جلٿلين هڪ ٻي حڪمت عملي اختيار ڪئي آهي ۽ اهي پنهنجي توانائي گهٽ انگ ۾ اهڙن ٻچن جي پيداوار تي خرچ ڪن ٿا، جيڪي وڌيڪ اُسريل مرحلي ۾ هوندا آهن ۽ بالغ ٿيڻ تائين زنده رهڻ جو وڌيڪ امڪان رکندا آهن. پکي آکيري ۾ پنهنجن ٻچن جي سنڀال ڪن ٿا ۽ آنن مان ڦٽڻ کان پوءِ انهن جون ضرورتون پوريون ڪن ٿا؛ سندن اڏامڻ جي ضرورت کي نظر ۾ رکندي، اها ڳالهه شايد حيران ڪندڙ ناهي ته پکين ۾ اندرين اوسر نه ٿيندي آهي.<ref name=Attenborough>{{cite book |title=The Trials of Life |last=Attenborough |first=David |year=1990 |isbn=9780002199124 |pages=26–30 |publisher=Collins }}</ref>
[[آنن مان جيئرو ڄمڻ]] نسل واڌ جو اهڙو طريقو آهي، جنهن ۾ [[ڳڀڙو|ڳڀڙا]] انهن [[آنو (حياتيات)|آنن]] اندر اسرن ٿا، جيڪي ماءُ جي جسم ۾ رهندا آهن، جيستائين اهي ڦٽڻ لاءِ تيار نه ٿين. آنن مان جيئرا ڄمندڙ جانور [[جيئرو ڄمڻ|جيئرا ڄمندڙ]] جنسن سان هن لحاظ کان ملندڙ آهن ته انهن ۾ [[اندريون ڀاڻجڻ]] ٿيندو آهي ۽ ٻچا اُسريل حالت ۾ ڄمندا آهن، پر فرق اهو آهي ته انهن ۾ [[آنور]] وارو ڳانڍاپو نه هوندو آهي ۽ اڻڄاول ٻچا [[آني جي زردي]] مان خوراڪ حاصل ڪندا آهن. ماءُ جو جسم [[گئسن جي ڏي وٺ]] (ساهه کڻڻ) مهيا ڪري ٿو، پر اها ڳالهه گهڻي حد تائين آنا ڏيندڙ جانورن لاءِ پڻ ضروري هوندي آهي.<ref name=Attenborough/> ڪيترين [[شارڪ]]ن ۾ آنا ماءُ جي جسم اندر بيضي نالي ۾ ڦٽن ٿا ۽ ڳڀڙا آني جي زردي ۽ بيضي نالي جي ڀتين ۾ موجود غدودن مان خارج ٿيندڙ پاڻياٺن مان خوراڪ حاصل ڪن ٿا.<ref>{{cite journal|last1=Adams|first1=Kye R.|last2=Fetterplace|first2=Lachlan C.|last3=Davis|first3=Andrew R.|last4=Taylor|first4=Matthew D.|last5=Knott|first5=Nathan A.|title=Sharks, rays and abortion: The prevalence of capture-induced parturition in elasmobranchs|journal=Biological Conservation|date=January 2018|volume=217|pages=11–27|doi=10.1016/j.biocon.2017.10.010|bibcode=2018BCons.217...11A |s2cid=90834034 |url=http://marxiv.org/k2qvy/|access-date=2019-06-30|archive-date=2019-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190223020619/https://marxiv.org/k2qvy/|url-status=dead}}</ref> [[ليمينيفارمس]] شارڪون ''[[آنا کائڻ]]'' جو عمل ڪن ٿيون، جنهن ۾ سڀ کان پهرين ڦٽندڙ ڳڀڙا باقي آنا کائي ويندا آهن، ۽ [[سينڊ ٽائيگر شارڪ]] جا ٻچا پاڙيسري ڳڀڙن کي پڻ [[آدمخور|آدمخوراڻي]] نموني کائي ويندا آهن. [[ريڪوئيم شارڪ]]ون اسرندڙ ٻچن سان ''آنوري'' ڳانڍاپو برقرار رکن ٿيون؛ هن عمل کي [[جيئرو ڄمڻ]] چيو ويندو آهي. اهو ٻين مڇين جي ڀيٽ ۾ ٿڻائتن جي ڳڀ واري مُدي سان وڌيڪ مشابهت رکي ٿو. انهن سڀني حالتن ۾ ٻچا جيئرا ۽ مڪمل ڪم ڪندڙ حالت ۾ ڄمندا آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/sharks-&-rays/birth-&-care.htm |title=Birth and care of young |work=Animals: Sharks and rays |publisher=Busch Entertainment Corporation |access-date=2013-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130803103514/http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/sharks-%26-rays/birth-%26-care.htm |archive-date=August 3, 2013 }}</ref> [[سيسيليئن]]ن جي اڪثريت آنن مان جيئرا ڄمندڙ آهي ۽ اڳ ۾ ئي اُسريل اولاد ڄڻي ٿي. جڏهن ٻچا پنهنجي زرديءَ واريون ٿيلهيون ختم ڪري ڇڏين ٿا، تڏهن اهي [[بيضي نالي]] جي اندرين سطح وارن جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ غذائي جزن ۽ خود انهن جيوگهرڙن تي پڻ خوراڪ ڪن ٿا، جن کي اهي خاص ڇلڻ وارن ڏندن سان کائن ٿا.<ref>{{cite book |title=A Natural History of Amphibians |last1=Stebbins |first1=Robert C. |last2=Cohen |first2=Nathan W. |year=1995 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-03281-8 |pages=172–173 }}</ref> [[الپائن سلامينڊر]] (''Salamandra atra'') ۽ [[Nectophrynoides]] نسل جا تنزانيائي ڏيڏرن جا ڪيترائي قسم آنن مان جيئرا ڄمندڙ آهن، جيڪي ماءُ جي بيضي نالي اندر لاروا مرحلي مان گذري آخرڪار مڪمل ٺهيل ننڍڙن جانورن طور ٻاهر نڪرندا آهن.<ref>{{cite book |title=A Natural History of Amphibians |last1=Stebbins |first1=Robert C. |last2=Cohen |first2=Nathan W. |year=1995 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-03281-8 |page=204 }}</ref>
[[جيئرو ڄمڻ]] جي وڌيڪ اُسريل صورت، جنهن کي [[آنور|آنوري جيئرو ڄمڻ]] چيو ويندو آهي، ڪجهه [[وڇون]]ن،<ref>Capinera, John L., ''Encyclopedia of entomology''. Springer Reference, 2008, p. 3311.</ref> ڪاڪروچن،<ref>Costa, James T., ''The Other Insect Societies''. Belknap Press, 2006, p. 151.</ref> [[شارڪ]]ن جي ڪجهه نسلن، [[نانگ]]ن ۽ [[مخمل ڪيڙو|مخمل ڪيڙن]] ۾ ملي ٿي. انهن ۾ اسرندڙ ڳڀڙي کي ڪنهن نه ڪنهن قسم جي آنوري بناوت وسيلي خوراڪ ملي ٿي. سڀ کان پراڻو ڄاتل آنور تازو ئي [[پلاڪوڊرمي|پلاڪوڊرم]] نالي ختم ٿيل مڇين جي هڪ گروهه ۾ مليو. [[آسٽريليا]] جي [[گوگو فارميشن]] مان مليل، [[ڊيووني دور]] ۾ لڳ ڀڳ 380 ملين سال اڳ ٺهيل هڪ فوسل اندر ڳڀڙو مليو، جيڪو [[ناڙي]] وسيلي [[زردي جي ٿيلهي]] سان ڳنڍيل هو. هن دريافت ان مفروضي جي تصديق ڪئي ته پلاڪوڊرمن جو هڪ ذيلي گروهه، جنهن کي [[پٽيڪٽوڊونٽيڊا|پٽيڪٽوڊونٽڊس]] چيو ويندو آهي، پنهنجن آنن کي اندرين نموني ڀاڻيندو هو. ڪجهه مڇيون جيڪي پنهنجا آنا اندرين نموني ڀاڻين ٿيون، جيئن هتي ڏٺو ويو آهي، جيئرا ٻچا پڻ ڄڻين ٿيون. هن دريافت جيئري ڄم بابت اسان جي ڄاڻ کي 200 ملين سال وڌيڪ پٺتي کڻي وئي.<ref name=dennis2008>{{cite journal |title= Nature News: The oldest pregnant mum: Devonian fossilized fish contains an embryo |first= Carina |last= Dennis |date= 2008-05-28 |journal= Nature |doi= 10.1038/453575a |volume= 453 |issue= 7195 |page= 575 |pmid= 18509405 |bibcode= 2008Natur.453..575D |doi-access= free }}</ref> هڪ ٻئي نسل جو فوسل به ساڳئي هنڌ ٽن ڳڀڙن سان مليو.<ref name=long2008 >{{cite journal |title= Live birth in the Devonian period |first1= John A. |last1= Long |first2= Kate |last2= Trinastic |first3= Gavin C. |last3= Young |first4= Tim |last4= Senden |date= 2008-05-28 |journal= Nature |doi= 10.1038/nature06966 |volume= 453 |issue= 7195 |pages= 650–652 |pmid=18509443|bibcode= 2008Natur.453..650L |s2cid= 205213348 }}</ref> پلاڪوڊرم سڀني زنده ڄاڙيدار مڇين ([[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور|Gnathostomata]]) جي ابن ڏاڏن جي ڀيڻ گروهه آهن، جن ۾ [[ڪارٽليج واريون مڇيون|ڪانڊرڪٿين]]، يعني شارڪون ۽ ري، ۽ [[هڏيدار مڇيون|اوسٽيڪٿيس]] شامل آهن.
ڇپڪلين ۾، [[جيئري ڄمندڙ ڇپڪلي]] ''Zootoca vivipara''، [[جيڪسن جو ڪيميليون]]،<ref>{{Cite web |last=Kundinger |first=Heather |title=Chamaeleo jacksonii (Jacksons chameleon) |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chamaeleo_jacksonii/ |access-date=2023-02-27 |website=Animal Diversity Web |language=en |archive-date=2023-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205212943/https://animaldiversity.org/accounts/Chamaeleo_jacksonii/ |url-status=live }}</ref> [[Anguis|سست ڪيڙا]] ۽ [[سڪنڪ]]ن جون ڪيترائي جنسون جيئرا ٻچا ڄڻين ٿيون. ڪجهه آنن مان جيئرا ڄمندڙ آهن، پر ٻيا، جهڙوڪ ''[[Tiliqua]]'' ۽ ''[[Corucia]]'' نسلن جا ميمبر، اندرين نموني اسرندڙ جيئرا ٻچا ڄڻين ٿا، جيڪي ماءُ جي ڳڀيرڻ جي اندرين پاسي لڳل ٿڻائتن جهڙي آنور مان خوراڪ حاصل ڪن ٿا. تازو بيان ڪيل هڪ مثال ۾، آفريقي جنس ''Trachylepis ivensi'' هڪ خالص رڙهندڙ جانور وارو [[آنور]] پيدا ڪيو آهي، جيڪو بناوت ۽ ڪم ۾ ٿڻائتن جي آنور سان سڌيءَ طرح ڀيٽ جوڳو آهي.<ref>{{cite journal |vauthors=Blackburn DG, (([[Alexander F. Flemming|Flemming AF]])) |title=Invasive implantation and intimate placental associations in a placentotrophic African lizard, Trachylepis ivensi (scincidae) |journal=J. Morphol. |volume=273 |issue=2 |pages=137–59 |year=2012 |pmid=21956253 |doi=10.1002/jmor.11011 |s2cid=5191828 }}</ref> نانگن ۾ جيئرو ڄمڻ اڻلڀ آهي، پر [[بواڊي|بوا]] ۽ [[وائپريڊي|وائپر]] جيئرا ٻچا ڄڻين ٿا.<ref>{{cite journal |last1=Neill |first1=Wilfred T. |title=Viviparity in Snakes: Some Ecological and Zoogeographical Considerations |journal=The American Naturalist |date=January 1964 |volume=98 |issue=898 |pages=35–55 |doi=10.1086/282299|bibcode=1964ANat...98...35N |s2cid=85209921 }}</ref>
[[File:Aphid-giving-birth.jpg|thumb|مادي [[افيڊ]] ٻچو ڄڻي رهي آهي]]
گهڻا جيت آنا ڏين ٿا، پر تمام ٿورا اهڙا آهن جيڪي بالغ جي ننڍڙي صورت جهڙا ٻچا ڄڻين ٿا.<ref name=Attenborough/> [[افيڊ]] جو حياتي چڪر پيچيده هوندو آهي ۽ اونهاري جي مهينن ۾ اهو تمام تيزيءَ سان وڌڻ جي صلاحيت رکي ٿو. ان جي نسل واڌ عام طور [[اڻ ڀاڻجڻي نسل واڌ|اڻ ڀاڻجڻي]] ۽ جيئري ڄمندڙ هوندي آهي، ۽ مادائون اڻڀاڻيل آنا پيدا ڪري انهن کي پنهنجي جسم اندر رکن ٿيون.<ref>{{Cite journal| doi = 10.1111/j.1095-8312.1979.tb00038.x| issn = 1095-8312| volume = 11| issue = 3| pages = 259–277| last = Blackman| first = Roger L| title = Stability and variation in aphid clonal lineages| journal = Biological Journal of the Linnean Society | year = 1979 }}</ref> ڳڀڙا پنهنجي ماءُ جي [[اووريول]]ن اندر اسرن ٿا ۽ پيدا ٿيندڙ اولاد پنهنجي ماءُ جا [[ڪلونه|ڪلونا]] هوندا آهن. مادي [[نمف (حياتيات)|نمف]] ڄمنديون آهن، جيڪي تيزيءَ سان وڌنديون آهن ۽ جلد پاڻ به وڌيڪ مادي اولاد پيدا ڪنديون آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.backyardnature.net/aphid_lc.htm |title=The aphid life cycle |author=Conrad, Jim |date=2011-12-10 |publisher=The Backyard Nature Website |access-date=2013-08-31 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318150003/http://www.backyardnature.net/aphid_lc.htm |url-status=live }}</ref> ڪجهه حالتن ۾، نئين ڄاول نمفن جي جسم اندر اڳ ئي اسرندڙ ڳڀڙا موجود هوندا آهن.<ref name=Attenborough/>
== پڻ ڏسو ==
{{Wikiquote}}
{{div col|colwidth=16em}}
* [[جانورن جو جنسي رويو]]
* [[نسل واڌ جي مند]]
* [[سيزيرين ويم]]
* [[ڏکيو ويم]]
* [[فرج جي منهن تي چير]]
* [[گهوڙي جو ڦر ڄڻڻ#گهوڙي جو ڦر ڄڻڻ|گهوڙي جو ڦر ڄڻڻ]]
* [[فورسپس وسيلي ويم]]
* [[ڪيگل ورزشون]]
* [[ميلاپ جو سرشتو]]
* [[اوڊون اوزار]]
* [[عجان جي مالش]]
* [[نسل واڌ]]
* [[نسلي سرشتو]]
* [[ويڪيوم وسيلي ويم]]
* [[ڄم ۾ وٿي]]
{{div col end}}
== حوالا ==
{{Reflist}}
== حوالو ڏنل متن ==
*{{cite web |url=http://publications.nice.org.uk/intrapartum-care-cg55/guidance |publisher=[[نائس]] |title=Intrapartum care: Care of healthy women and their babies during childbirth |date=September 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140426234127/http://publications.nice.org.uk/intrapartum-care-cg55/guidance |archive-date=2014-04-26 }}
{{Authority control}}
[[زمرو:ڄم| ]]
[[زمرو:جانورن جي اوسر جي حياتيات]]
kc04le55f86dcww50rz138uu6eff6qg
392113
392112
2026-07-07T20:28:05Z
Intisar Ali
8681
/* */
392113
wikitext
text/x-wiki
{{Short description |اولاد ڄڻڻ جو عمل}}
[[File:Lambing in England -10March2012 (2).jpg|right|thumb|[[رڍ جو ڦر ڄڻڻ]]: ماءُ پهرئين گهيٽي جي ڦر کي چٽي رهي آهي، جڏهن تہ ٻئي کي ڄڻي رهي آهي]]
'''ولادت''' يا '''ڄم'''، [[اولاد]] ڄڻڻ يا دنيا ۾ آڻڻ جو عمل آهي،<ref>"birth". [[OED Online]]. June 2013. Oxford University Press. [http://www.oed.com/view/Entry/19395 Entry 19395] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221122112522/https://www.oed.com/view/Entry/19395 |date=2022-11-22 }} (accessed 30 August 2013).</ref> جنهن کي فني حوالن ۾ '''ولادت''' پڻ چيو ويندو آهي. ٿڻائتن ۾ اهو عمل هارمونن وسيلي شروع ٿئي ٿو، جيڪي [[ڳڀيرڻ]] جي ڏورائين ڀتين کي سُسڻ تي اُڪسائين ٿا، جنهن سان ڳڀ اهڙي اوسر واري مرحلي تي ٻاهر نڪري ٿو، جڏهن اهو کاڌو کائڻ ۽ ساهه کڻڻ لاءِ تيار هوندو آهي.
ڪجهه جنسن ۾ اولاد [[ڄمندي ئي سگهارو]] هوندو آهي ۽ ڄم کان لڳ ڀڳ هڪدم پوءِ گهمي ڦري سگهي ٿو، پر ٻين ۾ اهو [[ڄمندي ئي لاچار]] هوندو آهي ۽ سنڀال لاءِ مڪمل طور مائٽن تي ڀاڙيندو آهي.
[[ٿيلهيدار]] جانورن ۾، ڳڀ ٿوري [[ڳڀ واري مُدي]] کان پوءِ تمام اڻپوري اوسر واري مرحلي ۾ ڄمندو آهي ۽ پنهنجي ماءُ جي پيٽ واري [[ٿيلو (ٿيلهيدار)|ٿيلي]] ۾ اڳتي اوسر ڪندو آهي.
رڳو ٿڻائتا ئي ٻچا نٿا ڄڻين. ڪجهه رڙهندڙ جانور، جلٿليا، مڇيون ۽ ڪرنگهي کان سواءِ جانور پڻ پنهنجي اسرندڙ ٻچن کي پنهنجي جسم اندر رکن ٿا. انهن مان ڪجهه [[آنن مان جيئرو ڄمڻ|آنن مان جيئرا ڄمندڙ]] هوندا آهن، جن جا آنا ماءُ جي جسم اندر ڦٽندا آهن، ۽ ٻيا [[جيئرو ڄمڻ|جيئرا ڄمندڙ]] هوندا آهن، جن ۾ [[ڳڀڙو]] سندن جسم اندر اسرندو آهي، جيئن ٿڻائتن ۾ ٿيندو آهي.
==انساني ويم==
{{main|ٻار ڄڻڻ}}
{{Further |ڳڀيرڻ کان ٻاهرين زندگيءَ سان موافقت}}
[[File:Cephalicpre.JPG|right|upright|thumb|لڳ ڀڳ 1792ع ۾ ويم ماهر [[وليم سميلي (ويم ماهر)|وليم سميلي]] پاران عام [[مٿي اڳيان هجڻ|مٿي اڳيان واري حالت]] جو چٽ. [[ڳڀ جون جهليون ڦاٽڻ|جهليون ڦاٽي چڪيون آهن]] ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کُلي چڪي آهي.]]
انسان عام طور هڪ وقت ۾ هڪ ٻار ڄڻين ٿا. ماءُ جو جسم [[پچوٽري غدود]]، [[بيضي داني]] ۽ [[آنور]] مان ٺهندڙ [[هارمون]]ن وسيلي ويم لاءِ تيار ڪيو ويندو آهي.<ref name=Dorit>{{cite book |title=Zoology |last1=Dorit |first1=R. L. |last2=Walker |first2=W. F. |last3=Barnes |first3=R. D. |year=1991 |publisher=Saunders College Publishing |isbn=978-0-03-030504-7 |pages=[https://archive.org/details/zoology0000dori/page/526 526–527] |url=https://archive.org/details/zoology0000dori/page/526 }}</ref> [[انساني ڀاڻجڻ|ڀاڻجڻ]] کان ڄم تائين ڪُل [[ڳڀ وارو مُدو]] عام طور لڳ ڀڳ 38 هفتا هوندو آهي (ڄم عام طور آخري [[ماهواري]] کان 40 هفتا پوءِ ٿيندو آهي). ٻار ڄڻڻ جو عام عمل ڪيترن ئي ڪلاڪن تائين هلي ٿو ۽ ان جا ٽي مرحلا آهن. پهريون مرحلو [[ڳڀيرڻ]] جي ڏورائين ڀتين جي اڻڄاتل سُسڻن جي سلسلي ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچيءَ جي آهستي آهستي کلڻ سان شروع ٿئي ٿو. پهرئين مرحلي جو سرگرم حصو تڏهن شروع ٿئي ٿو، جڏهن ڳڀيرڻ جي ڳچيءَ جو ويڪر لڳ ڀڳ 4 سينٽي ميٽر کان وڌيڪ کُلي وڃي ٿو ۽ سُسڻ وڌيڪ سگهارا ۽ باقاعدي ٿيڻ لڳن ٿا. ٻار جو مٿو (يا [[ابتو ويم|ابتو ويم]] هئڻ جي حالت ۾ پُٺا) [[ڳڀيرڻ جي ڳچي]] تي زور وجهن ٿا، جيڪا آهستي آهستي کُلندي رهي ٿي، جيستائين ان جو ويڪر مڪمل طور 10 سينٽي ميٽر تائين نه کُلي وڃي. ڪنهن مرحلي تي [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]] ڦاٽي پوي ٿي ۽ [[ڳڀي پاڻي]] ٻاهر نڪري اچي ٿو (جنهن کي [[ڳڀ جون جهليون ڦاٽڻ]] يا پاڻي ڦاٽڻ پڻ چيو ويندو آهي).<ref>NICE (2007). Section 1.6, ''Normal labour: first stage''</ref> ٻئي مرحلي ۾، جيڪو ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کلڻ کان پوءِ شروع ٿئي ٿو، ڳڀيرڻ جي سگهارن سُسڻن ۽ ماءُ جي زور لڳائڻ سان ٻار [[انساني آندام|آندام]] مان ٻاهر نڪري ٿو؛ ويم جي هن مرحلي دوران ان لنگهه کي ڄم وارو رستو چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ٻار ان مان گذرندو آهي، ۽ ٻار [[ناڙي]] سان ڳنڍيل حالت ۾ ڄمندو آهي.<ref>NICE (2007). Section 1.7, ''Normal labour: second stage''</ref> ٽئين مرحلي ۾، جيڪو ٻار جي ڄم کان پوءِ شروع ٿئي ٿو، وڌيڪ سُسڻن سان [[آنور]]، ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي ۽ ناڙيءَ جو بچيل حصو، عام طور ڪجهه منٽن اندر، ٻاهر نڪري اچن ٿا.<ref>NICE (2007). Section 1.8, ''Normal labour: third stage''</ref>
نئين ڄاول ٻار جي رت جي گردش ۾ وڏيون تبديليون اچن ٿيون، جيئن هو هوا ۾ [[ساهه کڻڻ]] جي لائق بڻجي سگهي. ڳڀيرڻ ۾ [[ڳڀ]] خوراڪ ۽ گئسن جي ڏي وٺ سميت زندگيءَ جي گهرجن لاءِ آنور مان رت جي گردش تي ڀاڙيندو آهي، ۽ اڻڄاول ٻار جو رت ڦڦڙن کي پاسيرو ڪري [[بيضوي سوراخ (دل)|بيضوي سوراخ]] مان وهندو آهي، جيڪو [[ساڄي دهليز]] ۽ [[کاٻي دهليز]] کي ورهائيندڙ پردي ۾ هڪ سوراخ هوندو آهي. ڄم کان پوءِ ناڙيءَ کي ٻڌي ڪٽيو ويندو آهي، ٻار هوا ۾ ساهه کڻڻ شروع ڪندو آهي، ۽ [[ساڄي بطين]] مان رت گئسن جي ڏي وٺ لاءِ ڦڦڙن ڏانهن وهڻ لڳندو آهي؛ آڪسيجن وارو رت وري [[کاٻي دهليز]] ڏانهن موٽندو آهي، جتان اهو [[کاٻي بطين]] ۾ ڌڪيو ويندو آهي ۽ پوءِ مکيه شرياني سرشتي ۾ موڪليو ويندو آهي. انهن تبديلين جي نتيجي ۾ کاٻي دهليز ۾ رت جو دٻاءُ ساڄي دهليز جي دٻاءَ کان وڌي ويندو آهي، ۽ دٻاءَ جو اهو فرق بيضوي سوراخ کي بند ڪري دل جي کاٻي ۽ ساڄي پاسن کي هڪ ٻئي کان ڌار ڪري ڇڏيندو آهي. [[ناڙيءَ واري نس]]، [[ناڙيءَ واريون شريانون]]، [[وريدي نالي]] ۽ [[شرياني نالي]] جي هوا ۾ زندگيءَ لاءِ ضرورت نه رهندي آهي ۽ وقت سان اهي رڳون رباطن (ڳڀي باقيات) ۾ بدلجي وينديون آهن.<ref>{{cite book |title=The Human Body Book |page=215 |year=2007 |isbn=978-1-8561-3007-3 |publisher=[[ڊورلنگ ڪنڊرسلي]] |editor1=Houston, Rob |editor2=Lea, Maxine (art)}}</ref>
==ٻيا ٿڻائتا==
وڏا [[ٿڻائتا]]، جهڙوڪ [[پرائيميٽ]]، [[ڍور]]، [[گهوڙو|گهوڙا]]، ڪجهه [[هرڻ نما جانور]]، [[زرافو|زرافا]]، [[دريائي گهوڙو|دريائي گهوڙا]]، [[گينڊو|گينڊا]]، [[هاٿي]]، [[پکڙن پيرن وارا|سيل]]، [[وهيل]]، [[ڊولفن]] ۽ [[پورپوئس]]، عام طور هڪ وقت ۾ هڪ ٻچي سان [[ڳڀ (ٿڻائتا)|ڳڀارا]] هوندا آهن، جيتوڻيڪ ڪڏهن ڪڏهن جاڙا يا گهڻا ٻچا به ڄڻي سگهن ٿا.
انهن وڏن جانورن ۾ ڄم جو عمل انسانن جهڙو هوندو آهي، پر گهڻن ۾ اولاد [[ڄمندي ئي سگهارو]] هوندو آهي. ان جو مطلب آهي تہ اهو انساني ٻار جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اُسريل حالت ۾ ڄمندو آهي ۽ ڄم کان ٿوري ئي دير پوءِ بيهي، هلي ۽ ڊوڙي سگهي ٿو (يا پاڻيءَ واري ٿڻائتي جي حالت ۾ تري سگهي ٿو).<ref name=Dorit/>
وهيلن، ڊولفنن ۽ پورپوئسن ۾ اڪيلو ٻچو عام طور پُڇ اڳيان ڪري ڄمندو آهي، جنهن سان ٻڏڻ جو خطرو گهٽجي ويندو آهي.<ref name="Simmonds 2007 p.32">{{cite book | last=Simmonds | first=Mark | title=Whales and Dolphins of the World | publisher=Bloomsbury Wildlife | date=2007 | isbn=978-1-84537-820-2 | oclc=159685085 | ol=9540216M | chapter=1 | page=32}}</ref> ماءُ نئين ڄاول ٻچي کي ساهه کڻڻ لاءِ پاڻيءَ جي مٿاڇري ڏانهن اچڻ تي اُڪسائيندي آهي.<ref>{{cite web |url=http://humpbackwhale.homestead.com/Humpback-Whale-Calf.html |title=Humpback Whale Calves |author=Crockett, Gary |year=2011 |publisher=Humpback whales Australia |access-date=2013-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170227041536/http://humpbackwhale.homestead.com/Humpback-Whale-Calf.html |archive-date=2017-02-27 |url-status=dead }}</ref>
وڏن ٿڻائتن ۾ جاڙا ٻچا ڄمڻ تمام گهڻو اڻلڀ آهي، پر ڪڏهن ڪڏهن هاٿين جهڙن وڏن ٿڻائتن ۾ به ائين ٿيندو آهي. اپريل 2018ع ۾، لڳ ڀڳ اٺن مهينن جا جاڙا هاٿي ٻچا [[تنزانيا]] جي [[تارنگيري قومي پارڪ]] ۾ پنهنجي ماءُ جي ڌڻ سان گڏ ڏٺا ويا، جن بابت اندازو لڳايو ويو تہ اهي آگسٽ 2017ع ۾ ڄاوا هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.asiliaafrica.com/trunk-twins-elephant-twins-born-in-tarangire/|title=Trunk Twins : Elephant Twins Born in Tarangire {{!}} Asilia Africa|date=2018-04-06|work=Asilia Africa|access-date=2018-04-06|language=en-GB|archive-date=2018-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180407001742/https://www.asiliaafrica.com/trunk-twins-elephant-twins-born-in-tarangire/|url-status=live}}</ref>
===ڍور===
[[File:Cow giving birth, in Laos (step by step).jpg|thumb|alt=ڳئون جي ڦر ڄڻڻ جون تصويرون|ڦر ڄڻيندڙ ڳئون]]
[[ڍور]]ن ۾ ڦر ڄڻڻ وڏي ٿڻائتي جانور جي ڄم جو عام مثال آهي. هڪ [[ڳئون]] ڦر جي عام ويم دوران ٽن مرحلن مان گذري ٿي. پهرئين مرحلي دوران جانور ڌڻ جي ٻين جانورن کان پري ڪنهن سانتيڪي هنڌ جي ڳولا ڪري ٿو. هارمونن جون تبديليون ڄم واري رستي جي نرم تاندورن کي ڍرو ڪن ٿيون، جيئن ماءُ جو جسم ويم لاءِ تيار ٿئي. [[ڳڀيرڻ]] جا سُسڻ ٻاهران چٽا نظر نٿا اچن، پر ڳئون بي آرام ٿي سگهي ٿي. اها پريشان نظر اچي سگهي ٿي، ڪڏهن بيٺي تہ ڪڏهن ليٽيل رهي ٿي، سندس پُڇ ٿورو مٿي کنيل ۽ پُٺي وريل ٿي سگهي ٿي. هر سُسڻ سان ڳڀ ڄم واري رستي ڏانهن ڌڪجي ٿو ۽ ڳئون جي [[ڳڀيرڻ جي ڳچي]] آهستي آهستي کلڻ شروع ڪري ٿي. پهريون مرحلو ڪيترن ڪلاڪن تائين هلي سگهي ٿو ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کلڻ تي ختم ٿئي ٿو. ٻيو مرحلو تڏهن شروع ٿيل نظر اچي ٿو، جڏهن [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]] جو حصو فرج مان ٻاهر نڪرڻ لڳي ٿو، جنهن جي پٺيان جلد ئي اڳين حالت ۾ ڦر جا اڳيان کُر ۽ مٿو (يا ڪڏهن پٺئين حالت ۾ ڦر جو پُڇ ۽ پويون حصو) ظاهر ٿين ٿا.<ref name=Alberta/> ٻئي مرحلي دوران ڳئون عام طور زور لڳائڻ لاءِ هڪ پاسي ليٽي پوندي آهي ۽ ڦر ڄم واري رستي مان اڳتي وڌندو آهي. ڦر (يا گهڻن ٻچن واري ڄم ۾ ڦرن) جي مڪمل ڄم سان ٻيو مرحلو پورو ٿئي ٿو. ڳئون (جيڪڏهن ان وقت ليٽيل هجي) تڪڙو اٿي بيهي ٿي، ڦري ٿي ۽ ڦر کي زور سان چٽڻ شروع ڪري ٿي. ڦر پنهنجا پهريان ساهه کڻي ٿو ۽ ڪجهه منٽن اندر پيرن تي بيهڻ جي ڪوشش ڪرڻ لڳي ٿو. ويم جو ٽيون ۽ آخري مرحلو [[آنور]] جي نڪرڻ جو آهي، جيڪو عام طور ڪجهه ڪلاڪن اندر ٻاهر نڪري ٿو ۽ گهڻو ڪري عام طرح [[ٻوٽا خور]] ڳئون ان کي کائي ڇڏيندي آهي.<ref name=Alberta>{{cite web |url=http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/agdex3451 |title=Calving |date=2000-02-01 |publisher=Alberta: Agriculture and Rural Development |access-date=2013-08-28 |archive-date=2013-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130912011555/http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/agdex3451 |url-status=live }}</ref><ref name=ohio>{{cite web |url=http://ohioline.osu.edu/vme-fact/pdf/0029.pdf |title=Calving Management in Dairy Herds: Timing of Intervention and Stillbirth |year=2012 |publisher=The Ohio State University College of Veterinary Medicine Extension |access-date=2013-12-17 |archive-date=2013-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219005040/http://ohioline.osu.edu/vme-fact/pdf/0029.pdf |url-status=live }}</ref>
===ڪتا===
{{Further|ڪتي جي نسل واڌ#ڳڀ وارو مُدو ۽ ٻچا}}
ڪتن ۾ ڄم کي ڦر ڄڻڻ چيو ويندو آهي.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Kustritz, M.|year=2005|title=Reproductive behaviour of small animals|url=https://www.scribd.com/document/263302746/Conducta-Reproductiva-en-Pequenos-Animales|journal=Theriogenology|volume=64|issue=3|pages=734–746|doi=10.1016/j.theriogenology.2005.05.022|pmid=15946732|access-date=2016-11-18|archive-date=2016-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041254/https://www.scribd.com/document/263302746/Conducta-Reproductiva-en-Pequenos-Animales|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> [[ڪتو|ڪتن]] ۾، جيئن ڦر ڄڻڻ جو وقت ويجهو ايندو آهي، تيئن سُسڻ وڌيڪ ٿيندا ويندا آهن. مادي ڪتي جي ويم کي ٽن مرحلن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. پهرئين مرحلي ۾ ڳڀيرڻ جي ڳچي کلندي آهي، جنهن سبب ڪتي کي بي آرامي ۽ تڪليف ٿيندي آهي. هن مرحلي جون عام نشانيون سهڪڻ، کاڌو نه کائڻ ۽/يا الٽي ڪرڻ آهن. اهو مرحلو 12 ڪلاڪن تائين هلي سگهي ٿو.<ref name=":0" /> ٻيو مرحلو ٻچن جي ٻاهر نڪرڻ جو آهي.<ref name=":0" /> [[ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي]]، جيڪا اندر ٻچي سان چمڪندڙ ڀوري ڦوڪڻي جهڙي نظر اچي ٿي، [[فرج]] مان ٻاهر ڌڪجي ٿي. وڌيڪ سُسڻن کان پوءِ ٿيلهي ٻاهر نڪري ٿي ۽ مادي ڪتي جهليون ڦاڙي ٿي، جنهن سان صاف پاڻياٺ نڪري ٿي ۽ ٻچو ظاهر ٿئي ٿو. ماءُ ناڙيءَ کي چٻاڙي ڪٽي ٿي ۽ ٻچي کي زور سان چٽي ٿي، جنهن سان ان کي ساهه کڻڻ جي اُڪساهه ملي ٿي. جيڪڏهن ٻچي لڳ ڀڳ ڇهن منٽن اندر پنهنجو پهريون ساهه نه کنيو تہ ان جي مرڻ جو امڪان هوندو آهي. ٻيا ٻچا به ساڳي ريت هڪ هڪ ڪري ڄمندا آهن، عام طور پهرئين ٻچي جي ڀيٽ ۾ گهٽ زور سان، ۽ اڪثر 15 کان 60 منٽن جي وٿيءَ سان. جيڪڏهن ٻن ڪلاڪن تائين ڪو ٻچو نه ڄمي تہ جانورن جي ڊاڪٽر سان رابطو ڪرڻ گهرجي.<ref name=":0" /> ٽيون مرحلو آنورن جي نڪرڻ جو آهي. اهو اڪثر هر ٻچي جي ڄم سان گڏ ٻئي مرحلي دوران ئي ٿيندو آهي.<ref name=":0" /> پوءِ ماءُ عام طور ڄم کان پوءِ نڪتل مادو کائي ڇڏيندي آهي.<ref name=petmd>{{cite web |url=http://www.petmd.com/dog/puppycenter/health/evr_dg_whelping_new_puppies_on_the_way |title=Whelping: New Puppies On The Way! |author=Dunn, T.J. |work=Puppy Center |publisher=Pet MD |access-date=2013-08-28 |archive-date=2018-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824034316/https://www.petmd.com/dog/puppycenter/health/evr_dg_whelping_new_puppies_on_the_way |url-status=live }}</ref> اها ٻر کي صاف رکڻ ۽ شڪارين کي ان جو پتو پوڻ کان بچائڻ واري موافقت آهي.<ref name=":0" />
===ٿيلهيدار===
{{See also|ٿيلهيدار#نسلي سرشتو|ٿيلهيدار#شروعاتي اوسر}}
[[File:Joey in pouch.jpg|thumb|ٿيلي اندر ٿڻ سان مضبوطيءَ سان چنبڙيل [[ڪينگرو]] جو ٻچو]]
[[ٿيلهيدار]] جو ٻچو تمام اڻپوري اوسر واري حالت ۾ ڄمندو آهي.<ref name="Tyndale-BiscoeRenfree1987">{{cite book|author1=Hugh Tyndale-Biscoe|author2=Marilyn Renfree|title=Reproductive Physiology of Marsupials|url=https://books.google.com/books?id=HpjovN0vXW4C&q=birth|date=30 January 1987|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-33792-2}}</ref> ڳڀ وارو مُدو عام طور جنسي گرميءَ جي ٻن مُدن جي وچ واري وٿيءَ کان ننڍو هوندو آهي. ڄم ويجهو اچڻ جي پهرين نشاني ماءُ پاران پنهنجي [[ٿيلو (ٿيلهيدار)|ٿيلي]] کي صاف ڪرڻ آهي. ڄمڻ وقت ٻچو گلابي، انڌو، بنا وارن جي ۽ رڳو ڪجهه سينٽي ميٽر ڊگهو هوندو آهي. ساهه کڻڻ لاءِ ان جا ناسور هوندا آهن ۽ ماءُ جي وارن سان چنبڙڻ لاءِ اڳيان پير هوندا آهن، پر پويان پير اڻ اُسريل هوندا آهن. اهو ماءُ جي وارن مان ريڙهي ٿي ٿيلي ڏانهن پهچي ٿو. اتي اهو هڪ ٿڻ سان چنبڙي وڃي ٿو، جيڪو ان جي وات اندر سُڄي وڃي ٿو. اهو ڪيترن مهينن تائين ٿڻ سان چنبڙيل رهي ٿو، جيستائين ٻاهر نڪرڻ لاءِ ڪافي اُسري نه وڃي.<ref>{{cite web |url=http://www.naturalworlds.org/thylacine/biology/reproduction/reproduction_5.htm |title=Reproduction and development |publisher=Thylacine Museum |access-date=2013-08-28 |archive-date=2017-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621040826/http://www.naturalworlds.org/thylacine/biology/reproduction/reproduction_5.htm |url-status=live }}</ref> ٻچا ”واتي ڍالن“ سان ڄمندا آهن؛ جن جنسن ۾ ٿيلا نه هوندا آهن يا رڳو ابتدائي قسم جا ٿيلا هوندا آهن، انهن ۾ اهي ڍالون مڪمل طور اُسريل ٿيلن وارين جنسن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اُسريل هونديون آهن، جنهن مان اندازو ٿئي ٿو تہ اهي ٻچي کي ماءُ جي ٿڻ سان چنبڙيل رکڻ ۾ ڪردار ادا ڪن ٿيون.<ref>{{cite journal | author = Yvette Schneider Nanette | date = Aug 2011 | title = The development of the olfactory organs in newly hatched monotremes and neonate marsupials | journal = J. Anat. | volume = 219 | issue = 2| pages = 229–242 | doi = 10.1111/j.1469-7580.2011.01393.x | pmc = 3162242 | pmid=21592102}}</ref>
== ٻيا جانور ==
[[File:Rodząca dafnia.jpg|thumb|[[ڪلادوڪيرا]] جو ڄم ڏيڻ (100 ڀيرا وڏو ڪيل)]]
ڪيترائي رڙهندڙ جانور ۽ اڪرنگهيدار جانورن جي وڏي اڪثريت، گهڻيون مڇيون، جلٿليا ۽ سڀ پکي [[آنا ڏيندڙ]] هوندا آهن، يعني اهي آنا ڏيندا آهن، جن ۾ ماءُ جي جسم اندر ڳڀڙائي اوسر تمام ٿوري يا بلڪل نه ٿيندي آهي. پاڻيءَ وارن جاندارن ۾ ڀاڻجڻ لڳ ڀڳ هميشه ٻاهريون هوندو آهي، جنهن ۾ سپرم ۽ آنا پاڻيءَ ۾ ڇڏيا ويندا آهن؛ ان جو هڪ استثنا شارڪ ۽ ري آهن، جن ۾ اندريون ڀاڻجڻ ٿيندو آهي.<ref>Sea World, [http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/sharks-&-rays/reproduction.htm Sharks & Rays] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110032029/http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/sharks-%26-rays/reproduction.htm |date=2013-11-10 }}; accessed 2013.09.09.</ref> لکين آنا پيدا ٿي سگهن ٿا، بغير ڪنهن وڌيڪ ماءُ پيءُ واري سنڀال جي، هن اميد سان ته انهن مان ٿورا وڏا ٿي بالغ فرد بڻجي سگهندا. خشڪيءَ وارا اڪرنگهيدار جانور پڻ وڏي انگ ۾ آنا پيدا ڪري سگهن ٿا، جن مان ڪجهه شڪار ٿيڻ کان بچي جنس کي جاري رکي سگهن ٿا. ڪجهه مڇين، رڙهندڙ جانورن ۽ جلٿلين هڪ ٻي حڪمت عملي اختيار ڪئي آهي ۽ اهي پنهنجي توانائي گهٽ انگ ۾ اهڙن ٻچن جي پيداوار تي خرچ ڪن ٿا، جيڪي وڌيڪ اُسريل مرحلي ۾ هوندا آهن ۽ بالغ ٿيڻ تائين زنده رهڻ جو وڌيڪ امڪان رکندا آهن. پکي آکيري ۾ پنهنجن ٻچن جي سنڀال ڪن ٿا ۽ آنن مان ڦٽڻ کان پوءِ انهن جون ضرورتون پوريون ڪن ٿا؛ سندن اڏامڻ جي ضرورت کي نظر ۾ رکندي، اها ڳالهه شايد حيران ڪندڙ ناهي ته پکين ۾ اندرين اوسر نه ٿيندي آهي.<ref name=Attenborough>{{cite book |title=The Trials of Life |last=Attenborough |first=David |year=1990 |isbn=9780002199124 |pages=26–30 |publisher=Collins }}</ref>
[[آنن مان جيئرو ڄمڻ]] نسل واڌ جو اهڙو طريقو آهي، جنهن ۾ [[ڳڀڙو|ڳڀڙا]] انهن [[آنو (حياتيات)|آنن]] اندر اسرن ٿا، جيڪي ماءُ جي جسم ۾ رهندا آهن، جيستائين اهي ڦٽڻ لاءِ تيار نه ٿين. آنن مان جيئرا ڄمندڙ جانور [[جيئرو ڄمڻ|جيئرا ڄمندڙ]] جنسن سان هن لحاظ کان ملندڙ آهن ته انهن ۾ [[اندريون ڀاڻجڻ]] ٿيندو آهي ۽ ٻچا اُسريل حالت ۾ ڄمندا آهن، پر فرق اهو آهي ته انهن ۾ [[آنور]] وارو ڳانڍاپو نه هوندو آهي ۽ اڻڄاول ٻچا [[آني جي زردي]] مان خوراڪ حاصل ڪندا آهن. ماءُ جو جسم [[گئسن جي ڏي وٺ]] (ساهه کڻڻ) مهيا ڪري ٿو، پر اها ڳالهه گهڻي حد تائين آنا ڏيندڙ جانورن لاءِ پڻ ضروري هوندي آهي.<ref name=Attenborough/> ڪيترين [[شارڪ]]ن ۾ آنا ماءُ جي جسم اندر بيضي نالي ۾ ڦٽن ٿا ۽ ڳڀڙا آني جي زردي ۽ بيضي نالي جي ڀتين ۾ موجود غدودن مان خارج ٿيندڙ پاڻياٺن مان خوراڪ حاصل ڪن ٿا.<ref>{{cite journal|last1=Adams|first1=Kye R.|last2=Fetterplace|first2=Lachlan C.|last3=Davis|first3=Andrew R.|last4=Taylor|first4=Matthew D.|last5=Knott|first5=Nathan A.|title=Sharks, rays and abortion: The prevalence of capture-induced parturition in elasmobranchs|journal=Biological Conservation|date=January 2018|volume=217|pages=11–27|doi=10.1016/j.biocon.2017.10.010|bibcode=2018BCons.217...11A |s2cid=90834034 |url=http://marxiv.org/k2qvy/|access-date=2019-06-30|archive-date=2019-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190223020619/https://marxiv.org/k2qvy/|url-status=dead}}</ref> [[ليمينيفارمس]] شارڪون ''[[آنا کائڻ]]'' جو عمل ڪن ٿيون، جنهن ۾ سڀ کان پهرين ڦٽندڙ ڳڀڙا باقي آنا کائي ويندا آهن، ۽ [[سينڊ ٽائيگر شارڪ]] جا ٻچا پاڙيسري ڳڀڙن کي پڻ [[آدمخور|آدمخوراڻي]] نموني کائي ويندا آهن. [[ريڪوئيم شارڪ]]ون اسرندڙ ٻچن سان ''آنوري'' ڳانڍاپو برقرار رکن ٿيون؛ هن عمل کي [[جيئرو ڄمڻ]] چيو ويندو آهي. اهو ٻين مڇين جي ڀيٽ ۾ ٿڻائتن جي ڳڀ واري مُدي سان وڌيڪ مشابهت رکي ٿو. انهن سڀني حالتن ۾ ٻچا جيئرا ۽ مڪمل ڪم ڪندڙ حالت ۾ ڄمندا آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/sharks-&-rays/birth-&-care.htm |title=Birth and care of young |work=Animals: Sharks and rays |publisher=Busch Entertainment Corporation |access-date=2013-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130803103514/http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/sharks-%26-rays/birth-%26-care.htm |archive-date=August 3, 2013 }}</ref> [[سيسيليئن]]ن جي اڪثريت آنن مان جيئرا ڄمندڙ آهي ۽ اڳ ۾ ئي اُسريل اولاد ڄڻي ٿي. جڏهن ٻچا پنهنجي زرديءَ واريون ٿيلهيون ختم ڪري ڇڏين ٿا، تڏهن اهي [[بيضي نالي]] جي اندرين سطح وارن جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ غذائي جزن ۽ خود انهن جيوگهرڙن تي پڻ خوراڪ ڪن ٿا، جن کي اهي خاص ڇلڻ وارن ڏندن سان کائن ٿا.<ref>{{cite book |title=A Natural History of Amphibians |last1=Stebbins |first1=Robert C. |last2=Cohen |first2=Nathan W. |year=1995 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-03281-8 |pages=172–173 }}</ref> [[الپائن سلامينڊر]] (''Salamandra atra'') ۽ [[Nectophrynoides]] نسل جا تنزانيائي ڏيڏرن جا ڪيترائي قسم آنن مان جيئرا ڄمندڙ آهن، جيڪي ماءُ جي بيضي نالي اندر لاروا مرحلي مان گذري آخرڪار مڪمل ٺهيل ننڍڙن جانورن طور ٻاهر نڪرندا آهن.<ref>{{cite book |title=A Natural History of Amphibians |last1=Stebbins |first1=Robert C. |last2=Cohen |first2=Nathan W. |year=1995 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-03281-8 |page=204 }}</ref>
[[جيئرو ڄمڻ]] جي وڌيڪ اُسريل صورت، جنهن کي [[آنور|آنوري جيئرو ڄمڻ]] چيو ويندو آهي، ڪجهه [[وڇون]]ن،<ref>Capinera, John L., ''Encyclopedia of entomology''. Springer Reference, 2008, p. 3311.</ref> ڪاڪروچن،<ref>Costa, James T., ''The Other Insect Societies''. Belknap Press, 2006, p. 151.</ref> [[شارڪ]]ن جي ڪجهه نسلن، [[نانگ]]ن ۽ [[مخمل ڪيڙو|مخمل ڪيڙن]] ۾ ملي ٿي. انهن ۾ اسرندڙ ڳڀڙي کي ڪنهن نه ڪنهن قسم جي آنوري بناوت وسيلي خوراڪ ملي ٿي. سڀ کان پراڻو ڄاتل آنور تازو ئي [[پلاڪوڊرمي|پلاڪوڊرم]] نالي ختم ٿيل مڇين جي هڪ گروهه ۾ مليو. [[آسٽريليا]] جي [[گوگو فارميشن]] مان مليل، [[ڊيووني دور]] ۾ لڳ ڀڳ 380 ملين سال اڳ ٺهيل هڪ فوسل اندر ڳڀڙو مليو، جيڪو [[ناڙي]] وسيلي [[زردي جي ٿيلهي]] سان ڳنڍيل هو. هن دريافت ان مفروضي جي تصديق ڪئي ته پلاڪوڊرمن جو هڪ ذيلي گروهه، جنهن کي [[پٽيڪٽوڊونٽيڊا|پٽيڪٽوڊونٽڊس]] چيو ويندو آهي، پنهنجن آنن کي اندرين نموني ڀاڻيندو هو. ڪجهه مڇيون جيڪي پنهنجا آنا اندرين نموني ڀاڻين ٿيون، جيئن هتي ڏٺو ويو آهي، جيئرا ٻچا پڻ ڄڻين ٿيون. هن دريافت جيئري ڄم بابت اسان جي ڄاڻ کي 200 ملين سال وڌيڪ پٺتي کڻي وئي.<ref name=dennis2008>{{cite journal |title= Nature News: The oldest pregnant mum: Devonian fossilized fish contains an embryo |first= Carina |last= Dennis |date= 2008-05-28 |journal= Nature |doi= 10.1038/453575a |volume= 453 |issue= 7195 |page= 575 |pmid= 18509405 |bibcode= 2008Natur.453..575D |doi-access= free }}</ref> هڪ ٻئي نسل جو فوسل به ساڳئي هنڌ ٽن ڳڀڙن سان مليو.<ref name=long2008 >{{cite journal |title= Live birth in the Devonian period |first1= John A. |last1= Long |first2= Kate |last2= Trinastic |first3= Gavin C. |last3= Young |first4= Tim |last4= Senden |date= 2008-05-28 |journal= Nature |doi= 10.1038/nature06966 |volume= 453 |issue= 7195 |pages= 650–652 |pmid=18509443|bibcode= 2008Natur.453..650L |s2cid= 205213348 }}</ref> پلاڪوڊرم سڀني زنده ڄاڙيدار مڇين ([[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور|Gnathostomata]]) جي ابن ڏاڏن جي ڀيڻ گروهه آهن، جن ۾ [[ڪارٽليج واريون مڇيون|ڪانڊرڪٿين]]، يعني شارڪون ۽ ري، ۽ [[هڏيدار مڇيون|اوسٽيڪٿيس]] شامل آهن.
ڇپڪلين ۾، [[جيئري ڄمندڙ ڇپڪلي]] ''Zootoca vivipara''، [[جيڪسن جو ڪيميليون]]،<ref>{{Cite web |last=Kundinger |first=Heather |title=Chamaeleo jacksonii (Jacksons chameleon) |url=https://animaldiversity.org/accounts/Chamaeleo_jacksonii/ |access-date=2023-02-27 |website=Animal Diversity Web |language=en |archive-date=2023-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205212943/https://animaldiversity.org/accounts/Chamaeleo_jacksonii/ |url-status=live }}</ref> [[Anguis|سست ڪيڙا]] ۽ [[سڪنڪ]]ن جون ڪيترائي جنسون جيئرا ٻچا ڄڻين ٿيون. ڪجهه آنن مان جيئرا ڄمندڙ آهن، پر ٻيا، جهڙوڪ ''[[Tiliqua]]'' ۽ ''[[Corucia]]'' نسلن جا ميمبر، اندرين نموني اسرندڙ جيئرا ٻچا ڄڻين ٿا، جيڪي ماءُ جي ڳڀيرڻ جي اندرين پاسي لڳل ٿڻائتن جهڙي آنور مان خوراڪ حاصل ڪن ٿا. تازو بيان ڪيل هڪ مثال ۾، آفريقي جنس ''Trachylepis ivensi'' هڪ خالص رڙهندڙ جانور وارو [[آنور]] پيدا ڪيو آهي، جيڪو بناوت ۽ ڪم ۾ ٿڻائتن جي آنور سان سڌيءَ طرح ڀيٽ جوڳو آهي.<ref>{{cite journal |vauthors=Blackburn DG, (([[Alexander F. Flemming|Flemming AF]])) |title=Invasive implantation and intimate placental associations in a placentotrophic African lizard, Trachylepis ivensi (scincidae) |journal=J. Morphol. |volume=273 |issue=2 |pages=137–59 |year=2012 |pmid=21956253 |doi=10.1002/jmor.11011 |s2cid=5191828 }}</ref> نانگن ۾ جيئرو ڄمڻ اڻلڀ آهي، پر [[بواڊي|بوا]] ۽ [[وائپريڊي|وائپر]] جيئرا ٻچا ڄڻين ٿا.<ref>{{cite journal |last1=Neill |first1=Wilfred T. |title=Viviparity in Snakes: Some Ecological and Zoogeographical Considerations |journal=The American Naturalist |date=January 1964 |volume=98 |issue=898 |pages=35–55 |doi=10.1086/282299|bibcode=1964ANat...98...35N |s2cid=85209921 }}</ref>
[[File:Aphid-giving-birth.jpg|thumb|مادي [[افيڊ]] ٻچو ڄڻي رهي آهي]]
گهڻا جيت آنا ڏين ٿا، پر تمام ٿورا اهڙا آهن جيڪي بالغ جي ننڍڙي صورت جهڙا ٻچا ڄڻين ٿا.<ref name=Attenborough/> [[افيڊ]] جو حياتي چڪر پيچيده هوندو آهي ۽ اونهاري جي مهينن ۾ اهو تمام تيزيءَ سان وڌڻ جي صلاحيت رکي ٿو. ان جي نسل واڌ عام طور [[اڻ ڀاڻجڻي نسل واڌ|اڻ ڀاڻجڻي]] ۽ جيئري ڄمندڙ هوندي آهي، ۽ مادائون اڻڀاڻيل آنا پيدا ڪري انهن کي پنهنجي جسم اندر رکن ٿيون.<ref>{{Cite journal| doi = 10.1111/j.1095-8312.1979.tb00038.x| issn = 1095-8312| volume = 11| issue = 3| pages = 259–277| last = Blackman| first = Roger L| title = Stability and variation in aphid clonal lineages| journal = Biological Journal of the Linnean Society | year = 1979 }}</ref> ڳڀڙا پنهنجي ماءُ جي [[اووريول]]ن اندر اسرن ٿا ۽ پيدا ٿيندڙ اولاد پنهنجي ماءُ جا [[ڪلونه|ڪلونا]] هوندا آهن. مادي [[نمف (حياتيات)|نمف]] ڄمنديون آهن، جيڪي تيزيءَ سان وڌنديون آهن ۽ جلد پاڻ به وڌيڪ مادي اولاد پيدا ڪنديون آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.backyardnature.net/aphid_lc.htm |title=The aphid life cycle |author=Conrad, Jim |date=2011-12-10 |publisher=The Backyard Nature Website |access-date=2013-08-31 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318150003/http://www.backyardnature.net/aphid_lc.htm |url-status=live }}</ref> ڪجهه حالتن ۾، نئين ڄاول نمفن جي جسم اندر اڳ ئي اسرندڙ ڳڀڙا موجود هوندا آهن.<ref name=Attenborough/>
== پڻ ڏسو ==
{{Wikiquote}}
{{div col|colwidth=16em}}
* [[جانورن جو جنسي رويو]]
* [[نسل واڌ جي مند]]
* [[سيزيرين ويم]]
* [[ڏکيو ويم]]
* [[فرج جي منهن تي چير]]
* [[گهوڙي جو ڦر ڄڻڻ#گهوڙي جو ڦر ڄڻڻ|گهوڙي جو ڦر ڄڻڻ]]
* [[فورسپس وسيلي ويم]]
* [[ڪيگل ورزشون]]
* [[ميلاپ جو سرشتو]]
* [[اوڊون اوزار]]
* [[عجان جي مالش]]
* [[نسل واڌ]]
* [[نسلي سرشتو]]
* [[ويڪيوم وسيلي ويم]]
* [[ڄم ۾ وٿي]]
{{div col end}}
== حوالا ==
{{Reflist}}
== حوالو ڏنل متن ==
*{{cite web |url=http://publications.nice.org.uk/intrapartum-care-cg55/guidance |publisher=[[نائس]] |title=Intrapartum care: Care of healthy women and their babies during childbirth |date=September 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140426234127/http://publications.nice.org.uk/intrapartum-care-cg55/guidance |archive-date=2014-04-26 }}
{{Authority control}}
[[زمرو:ڄم| ]]
[[زمرو:جانورن جي اوسر جي حياتيات]]
95s4mhou5moubfahm44ouybsc2x6xgi
رت
0
10999
392096
350343
2026-07-07T19:32:48Z
Intisar Ali
8681
392096
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|گردشي سرشتي ۾ جسماني پاڻياٺ}}
{{other uses}}
{{pp|small=yes}}
{{Use dmy dates|date=April 2021}}
{{Infobox anatomy
|Name = رت
|Latin = sanguis
|Greek= αἷμα (haîma)
|Image = Venous and arterial blood.jpg
|Caption = سرنجن ۾ وريدي (گهرو) ۽ شرياني (وڌيڪ روشن) رت.
}}
'''رت''' [[انسان]]ن ۽ ٻين [[ڪرنگهيدار جانور|ڪرنگهيدار جانورن]] جي [[گردشي سرشتو|گردشي سرشتي]] ۾ موجود هڪ [[جسماني پاڻياٺ]] آهي، جيڪو [[غذائي جزو|غذائي جزن]] ۽ [[آڪسيجن]] جهڙيون ضروري شيون جسم جي [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] تائين پهچائي ٿو ۽ انهن ئي جيوگهرڙن مان [[استقلابي گند|استقلابي گند جون شيون]] کڻي پري ڪري ٿو.<ref>{{cite web |title=Definition of BLOOD |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323030751/https://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |archive-date=23 March 2017 |access-date=4 March 2017 |website=Merriam-Webster}}</ref>
رت، [[رت جو پلازما|پلازما]] ۾ معلق رت جي جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي. پلازما، جيڪو رت جي پاڻياٺ جو 55 سيڪڙو هوندو آهي، گهڻو ڪري [[پاڻي]] (حجم جي لحاظ کان 92 سيڪڙو) تي مشتمل هوندو آهي،<ref>
{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human Heart |access-date=19 March 2009 |author=The Franklin Institute Inc. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> ۽ ان ۾ [[پروٽين]]، [[گلوڪوز]]، معدني [[آئن]] ۽ [[هارمون]] شامل هوندا آهن. رت جا جيوگهرڙا بنيادي طور [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ)، [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ) ۽ (ٿڻائتن ۾) [[پليٽليٽ]] (ٿرومبوسائيٽ) هوندا آهن.<ref>{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Definition of red blood cell |url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |access-date=2022-04-28 |website=National Cancer Institute |language=en |archive-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130740/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |url-status=live }}</ref> انهن ۾ سڀ کان گهڻا ڳاڙها رت جيوگهرڙا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Sagar |date=2017-01-03 |title=Blood cells and its types with functions |url=https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |access-date=2022-04-28 |website=Microbiology Info.com |language=en-US |archive-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412041337/https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |url-status=live }}</ref> انهن ۾ [[هيموگلوبن]] هوندو آهي، جيڪو آڪسيجن سان موٽڻ جوڳي نموني ڳنڍجي ان جي حل پذيري وڌائي، آڪسيجن جي چرپر کي آسان بڻائي ٿو.<ref>{{Cite web |title=Low Hemoglobin: Causes & Symptoms |url=https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |access-date=2022-04-28 |website=Cleveland Clinic |archive-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428204042/https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |url-status=live }}</ref> [[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور]]ن ۾ هڪ [[موافقتي مدافعتي سرشتو]] هوندو آهي، جيڪو گهڻي ڀاڱي اڇن رت جيوگهرڙن تي ٻڌل هوندو آهي. اڇا رت جيوگهرڙا وچڙن ۽ پَرجيون جي مزاحمت ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا. پليٽليٽ رت جي [[رت ڄمڻ|ڄمڻ]] ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. [[ڦڦڙ]] رکندڙ جانورن ۾ [[شريان|شرياني]] رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن کي جسم جي تاندورن تائين کڻي وڃي ٿو، جڏهن ته [[وريد|وريدي]] رت [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا جيوگهرڙن جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ هڪ گندي شيءِ آهي، تاندورن مان ڦڦڙن تائين کڻي وڃي ٿو ته جيئن اها ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. جڏهن رت جو هيموگلوبن آڪسيجن سان ڳنڍيل هوندو آهي ته رت چمڪندڙ ڳاڙهو، ۽ جڏهن اهو [[آڪسيجن کان خالي هيموگلوبن|آڪسيجن کان خالي]] هوندو آهي ته رت گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.<ref>{{Cite web |last=Séguin |first=Chantal |date=2022-01-08 |title=Did You Know That Not All Blood is Red? • The Blood Project |url=https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |access-date=2022-07-02 |website=The Blood Project |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702161612/https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-10 |title=Is blood blue? 7 facts about blood |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |access-date=2023-03-29 |website=www.medicalnewstoday.com |language=en |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329062539/https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |url-status=live }}</ref>
رت سان لاڳاپيل طبي اصطلاح اڪثر يوناني لفظ {{lang|grc|αἷμα}} (''{{Lang|grc-latn|haima}}'')، جنهن جي معنيٰ ”رت“ آهي، مان نڪتل ''hemo-''، ''hemato-''، ''haemo-'' يا ''haemato-'' سان شروع ٿيندا آهن. [[ايناٽامي]] ۽ [[تاندوريات]] جي لحاظ کان رت کي [[ڳنڍيندڙ تاندورو|ڳنڍيندڙ تاندوري]] جو هڪ خاص روپ سمجهيو ويندو آهي،<ref name="Krause2005">{{Cite book |last=Krause |first=William J. |url=https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |title=Krause's Essential Human Histology for Medical Students |publisher=Universal-Publishers |year=2005 |isbn=978-1-58112-468-2 |edition=3rd |pages=67 |language=en |access-date=21 June 2022 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426075102/https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻتہ اهو پلازما ۾ معلق جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي ٽڪرن مان ٺهيل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Anatomy {{!}} SEER Training|url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/|website=National Cancer Institute: SEER Training Modules|access-date=29 November 2025}}</ref>
==ڪم==
[[File:1GZX Haemoglobin.png|right|thumb|هيموگلوبن، هڪ گولائيءَ وارو پروٽين<br />سائو = هيم گروهه<br />ڳاڙهو ۽ نيرو = پروٽين جا ذيلي ايڪا]]
رت جسم اندر ڪيترائي اهم ڪم سرانجام ڏئي ٿو، جن ۾ هي شامل آهن:
*تاندورن کي [[آڪسيجن]] پهچائڻ (جيڪا [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن وسيلي کڄندي آهي)
*[[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] جهڙا غذائي جزا پهچائڻ (جيڪي رت ۾ حل ٿيل يا [[رت جا پروٽين|پلازما پروٽينن]]، مثال طور [[رت جا لپڊ]]، سان ڳنڍيل هوندا آهن)
*[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙو گند ڪڍڻ
*مدافعتي ڪم، جن ۾ [[اڇا رت جيوگهرڙا|اڇن رت جيوگهرڙن]] جي گردش ۽ [[ضد جسم|ضد جسمن]] وسيلي پرڏيهي مادي جي سڃاڻپ شامل آهي
*[[رت ڄمڻ]]، يعني رت جي نالي ڦاٽڻ تي ٿيندڙ ردعمل، جنهن ۾ رت پاڻياٺ مان نيم ٺوس جيل ۾ بدلجي رت وهڻ روڪي ٿو
*پيغام رساني جا ڪم، جن ۾ [[هارمون]]ن جي چرپر ۽ [[تاندورو (حياتيات)|تاندوري]] نقصان جي اشاري رساني شامل آهي
*جسم جي مرڪزي [[جسماني گرمي پد|گرمي پد]] جي ضابطيڪاري
*[[پاڻياٺي حرڪيات|پاڻياٺي دٻاءَ]] جا ڪم
==جزا==
===ٿڻائتن ۾===
{{See also|رت جي عام چڪاسن جا حوالياتي قدر}}
رت انساني جسم جي وزن جو 7 سيڪڙو هوندو آهي،<ref name="alberts_table">{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |title=Table 22-1 Blood Cells |access-date=1 November 2012 |publisher=NCBI Bookshelf |year=2012 | last = Alberts | first = Bruce | name-list-style = vanc |website=Molecular Biology of the Cell |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327160412/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |archive-date=27 March 2018 }}</ref><ref name="PhysFactVol">{{Cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |title=Volume of Blood in a Human |access-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103090043/http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |archive-date=3 November 2012 |year=2012 | last = Elert | first = Glenn | name-list-style = vanc |website=The Physics Factbook |url-status=dead}}</ref> ۽ ان جي سراسري ڪثافت لڳ ڀڳ 1060 kg/m<sup>3</sup> هوندي آهي، جيڪا خالص پاڻيءَ جي 1000 kg/m<sup>3</sup> ڪثافت جي تمام ويجهو آهي.<ref>{{cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |title=Density of Blood |access-date=4 October 2006 |year=2004 |website=The Physics Factbook |last=Shmukler |first=Michael |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919051122/http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |archive-date=19 September 2006 }}</ref> هڪ سراسري بالغ ۾ [[رت جو حجم]] لڳ ڀڳ {{convert|5|L|USpt|lk=in}} يا 1.3 گيلن هوندو آهي،<ref name="PhysFactVol"/> جيڪو پلازما ۽ ''ٺهيل جزن'' تي مشتمل هوندو آهي. ٺهيل جزن ۾ رت جي جيوگهرڙن يا ''رت جسمن'' جا ٻه قسم، يعني [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ) ۽ [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ)، ۽ رت ڄمڻ ۾ حصو وٺندڙ جيوگهرڙي ٽڪرا، جن کي [[پليٽليٽ]] چيو وڃي ٿو، شامل آهن.<ref name="SEER">{{cite web |title=Composition of the Blood {{!}} SEER Training |url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |website=training.seer.cancer.gov |access-date=30 December 2020 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016211542/https://www.training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |url-status=live }}</ref> حجم جي لحاظ کان ڳاڙها رت جيوگهرڙا سڄي رت جو لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو، پلازما 54.3 سيڪڙو ۽ اڇا جيوگهرڙا 0.7 سيڪڙو هوندا آهن.
سڄو رت (پلازما ۽ جيوگهرڙا) [[غير نيوٽني پاڻياٺ|غير نيوٽني]] [[رت جي گاڙهاڻ|پاڻياٺي حرڪيات]] ڏيکاري ٿو.{{specify|reason="Non-Newtonian" encompasses several different types of properties.|date=April 2021}}
<gallery>
File:Krew Frakcjonowana.jpg|سينٽريفيوگيشن وسيلي جدا ڪيل انساني رت: پلازما (مٿيون، پيلو تهه)، بفي ڪوٽ (وچ وارو، سنهو اڇو تهه) ۽ ايريٿروسائيٽن جو تهه (هيٺيون، ڳاڙهو تهه) ڏسي سگهجن ٿا.
File:Blutkreislauf.png|رت جي گردش: ڳاڙهو = آڪسيجن وارو، نيرو = آڪسيجن کان خالي
File:Blausen 0425 Formed Elements.png|رت جي ٺهيل جزن کي ڏيکاريندڙ خاڪو
File:Blut-EDTA.jpg|[[اي ڊي ٽي اي]] سان رت ڄمڻ کان روڪيل رت جون ٻه نليون.<br /> کاٻي نلي: ڪجهه وقت بيهڻ کان پوءِ ڳاڙها رت جيوگهرڙا نلي جي تري ۾ ويهي ويا آهن.<br /> ساڄي نلي: تازو ڪڍيل رت
</gallery>
====جيوگهرڙا====
{{Further|مڪمل رت ڳڻپ}}
[[Image:Red White Blood cells.jpg|thumb|right|هڪ عام [[ڳاڙهو رت جيوگهرڙو]] (کاٻي)، [[پليٽليٽ]] (وچ ۾) ۽ [[اڇو رت جيوگهرڙو]] (ساڄي) جي [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبين]] (SEM) سان ورتل تصوير]]
رت جي هڪ مائڪرو ليٽر ۾ هي هوندا آهن:
*'''4.7 کان 6.1 ملين (مرد)، 4.2 کان 5.4 ملين (عورت) [[ايريٿروسائيٽ]]:'''<ref>{{cite web |url=https://www.medlineplus.gov/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |title=Medical Encyclopedia: RBC count |website=Medline Plus |access-date=18 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021042354/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |archive-date=21 October 2007 }}</ref> ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ رت جو [[هيموگلوبن]] هوندو آهي ۽ اهي آڪسيجن ورهائيندا آهن. ٿڻائتن ۾ پختن ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[جيوگهرڙي مرڪز]] ۽ [[عضيو|عضيا]] نه هوندا آهن. ڳاڙها رت جيوگهرڙا ([[اندريون سطحي جيوگهرڙو|اندريون سطحي]] نالي جيوگهرڙن ۽ ٻين جيوگهرڙن سان گڏ) [[گليڪوپروٽين]]ن سان پڻ نشانيل هوندا آهن، جيڪي مختلف [[انساني رت گروهي سرشتا|رت جي گروهن]] جي سڃاڻپ ڪن ٿا. رت جو اهو تناسب جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن تي مشتمل هوندو آهي، [[هيماتوڪريٽ]] سڏبو آهي ۽ عام طور لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو هوندو آهي. انساني جسم جي سڀني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي گڏيل سطحي ايراضي جسم جي ٻاهرئين سطح کان لڳ ڀڳ 2,000 ڀيرا وڏي هوندي آهي.<ref>{{cite book | first1 = Robert B. | last1 = Tallitsch | first2 = Martini | last2 = Frederic | first3 = Timmons | last3 = Michael J. | name-list-style = vanc |title=Human anatomy |publisher=Pearson/Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2006 |page=529 |isbn=978-0-8053-7211-3 |edition= 5th}}</ref>
*'''4,000–11,000 [[ليوڪوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF">{{cite book | last = Ganong | first = William F. | name-list-style = vanc |title=Review of medical physiology | url = https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano | url-access = limited |publisher=Lange Medical Books/McGraw-Hill |location=New York |year=2003 |page=[https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano/page/n517 518] |isbn=978-0-07-121765-1 |edition= 21}}</ref> اڇا رت جيوگهرڙا جسم جي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو حصو آهن؛ اهي پراڻن يا غير معمولي جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي گند کي ناس ڪري ڪڍن ٿا، ۽ وچڙ ڪندڙ ڪارڪنن ([[مرض پيدا ڪندڙ|مرض پيدا ڪندڙن]]) ۽ پرڏيهي مادن تي حملو ڪن ٿا. ليوڪوسائيٽن جي ڪينسر کي [[ليوڪيميا]] چيو وڃي ٿو.
*'''200,000–500,000 [[ٿرومبوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF"/> انهن کي [[پليٽليٽ]] پڻ چيو ويندو آهي ۽ اهي رت ڄمڻ ([[رت ڄمڻ]]) ۾ حصو وٺندا آهن. رت ڄمڻ واري سلسلي مان ٺهندڙ فائبِرن، [[پليٽليٽ پلگ]] مٿان هڪ ڄار ٺاهي ٿو.
{| class="wikitable" style="float:center; margin-left:auto; margin-right:auto;"
|+ <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">عام رت جي جوڙجڪ</div>
|-
!ماپو
!قدر
!حوالا
|-
| [[هيماتوڪريٽ]] ||
مردن لاءِ 45 ± 7 (38–52%)<br />
عورتن لاءِ 42 ± 5 (37–47%)
|
|-
| [[پي ايڇ]] || 7.35–7.45
|<ref name=":1">{{Cite book |title=Medical-surgical nursing : concepts for interprofessional collaborative care |date=2018 |publisher=[[ايلسويئر]] |editor-first1=Donna D. |editor-last1=Ignatavicius |editor-first2=M. Linda |editor-last2=Workman |editor-first3=Cherie R. |editor-last3=Rebar |editor-first4=Nicole M. |editor-last4=Heimgartner |isbn=978-0-323-46158-0 |edition=9th |location=St. Louis, Missouri |page=190 |language=en-US |oclc=1018308697}}</ref>
|-
| [[بنيادي واڌ]] || −3 کان +3
|
|-
| P[[آڪسيجن|O<sub>2</sub>]] || 10–13 kPa (80–100 mm Hg)
|
|-
| P[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ|CO<sub>2</sub>]] || 4.8–5.8 kPa (35–45 mm Hg)
|
|-
| [[ڪاربانڪ تيزاب|HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>]] || 21–27 mM
|
|-
| [[آڪسيجن سيري]]
||
آڪسيجن وارو: 98–99%<br />
آڪسيجن کان خالي: 75%
|
|}
{{clear}}
====پلازما====
{{Main|رت جو پلازما}}
رت جو لڳ ڀڳ 55 سيڪڙو [[رت جو پلازما]] هوندو آهي، جيڪو هڪ پاڻياٺ آهي ۽ رت جي پاڻياٺي وچولي طور ڪم ڪري ٿو؛ پاڻ ۾ ان جو رنگ ڪک جهڙو پيلو هوندو آهي. هڪ سراسري انسان ۾ رت جي پلازما جو ڪل حجم 2.7–3.0 ليٽر (2.8–3.2 ڪوارٽ) هوندو آهي. اهو بنيادي طور هڪ [[پاڻي|آبي]] محلول آهي، جنهن ۾ 92 سيڪڙو پاڻي، 8 سيڪڙو رت جي پلازما جا [[پروٽين]] ۽ تمام ٿوري مقدار ۾ ٻيا مادا شامل هوندا آهن. پلازما حل ٿيل غذائي جزن، جهڙوڪ [[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] (رت ۾ حل ٿيل يا پلازما پروٽينن سان ڳنڍيل) کي گردش ڪرائي ٿو ۽ [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙيون گند جون شيون ڪڍي ٿو.
ٻين اهم [[انساني رت جي جزن جي فهرست|جزن]] ۾ هي شامل آهن:
*[[سيرم البومِن]]
*رت ڄمائڻ وارا ڪارڪ (جيڪي [[رت ڄمڻ]] کي آسان بڻائين ٿا)
*ايميونोगلوبولن ([[ضد جسم]])
*[[لائپوپروٽين]] ذرڙا
*ٻيا مختلف پروٽين
*مختلف [[برقي لوڻ]] (بنيادي طور [[حياتيات ۾ سوڊيم|سوڊيم]] ۽ [[ڪلورائيڊ]])
'''سيرم''' مان مراد اهو پلازما آهي، جنهن مان رت ڄمائڻ وارا پروٽين ڪڍيا ويا هجن. باقي بچيل پروٽينن مان گهڻا البومِن ۽ ايميونोगلوبولن هوندا آهن.
896dq1b9u68co1iupvb3hevh5vgcjeb
392097
392096
2026-07-07T19:33:25Z
Intisar Ali
8681
/* */
392097
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|گردشي سرشتي ۾ جسماني پاڻياٺ}}
{{Infobox anatomy
|Name = رت
|Latin = sanguis
|Greek= αἷμα (haîma)
|Image = Venous and arterial blood.jpg
|Caption = سرنجن ۾ وريدي (گهرو) ۽ شرياني (وڌيڪ روشن) رت.
}}
'''رت''' [[انسان]]ن ۽ ٻين [[ڪرنگهيدار جانور|ڪرنگهيدار جانورن]] جي [[گردشي سرشتو|گردشي سرشتي]] ۾ موجود هڪ [[جسماني پاڻياٺ]] آهي، جيڪو [[غذائي جزو|غذائي جزن]] ۽ [[آڪسيجن]] جهڙيون ضروري شيون جسم جي [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] تائين پهچائي ٿو ۽ انهن ئي جيوگهرڙن مان [[استقلابي گند|استقلابي گند جون شيون]] کڻي پري ڪري ٿو.<ref>{{cite web |title=Definition of BLOOD |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323030751/https://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |archive-date=23 March 2017 |access-date=4 March 2017 |website=Merriam-Webster}}</ref>
رت، [[رت جو پلازما|پلازما]] ۾ معلق رت جي جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي. پلازما، جيڪو رت جي پاڻياٺ جو 55 سيڪڙو هوندو آهي، گهڻو ڪري [[پاڻي]] (حجم جي لحاظ کان 92 سيڪڙو) تي مشتمل هوندو آهي،<ref>
{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human Heart |access-date=19 March 2009 |author=The Franklin Institute Inc. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> ۽ ان ۾ [[پروٽين]]، [[گلوڪوز]]، معدني [[آئن]] ۽ [[هارمون]] شامل هوندا آهن. رت جا جيوگهرڙا بنيادي طور [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ)، [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ) ۽ (ٿڻائتن ۾) [[پليٽليٽ]] (ٿرومبوسائيٽ) هوندا آهن.<ref>{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Definition of red blood cell |url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |access-date=2022-04-28 |website=National Cancer Institute |language=en |archive-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130740/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |url-status=live }}</ref> انهن ۾ سڀ کان گهڻا ڳاڙها رت جيوگهرڙا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Sagar |date=2017-01-03 |title=Blood cells and its types with functions |url=https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |access-date=2022-04-28 |website=Microbiology Info.com |language=en-US |archive-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412041337/https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |url-status=live }}</ref> انهن ۾ [[هيموگلوبن]] هوندو آهي، جيڪو آڪسيجن سان موٽڻ جوڳي نموني ڳنڍجي ان جي حل پذيري وڌائي، آڪسيجن جي چرپر کي آسان بڻائي ٿو.<ref>{{Cite web |title=Low Hemoglobin: Causes & Symptoms |url=https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |access-date=2022-04-28 |website=Cleveland Clinic |archive-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428204042/https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |url-status=live }}</ref> [[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور]]ن ۾ هڪ [[موافقتي مدافعتي سرشتو]] هوندو آهي، جيڪو گهڻي ڀاڱي اڇن رت جيوگهرڙن تي ٻڌل هوندو آهي. اڇا رت جيوگهرڙا وچڙن ۽ پَرجيون جي مزاحمت ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا. پليٽليٽ رت جي [[رت ڄمڻ|ڄمڻ]] ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. [[ڦڦڙ]] رکندڙ جانورن ۾ [[شريان|شرياني]] رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن کي جسم جي تاندورن تائين کڻي وڃي ٿو، جڏهن ته [[وريد|وريدي]] رت [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا جيوگهرڙن جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ هڪ گندي شيءِ آهي، تاندورن مان ڦڦڙن تائين کڻي وڃي ٿو ته جيئن اها ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. جڏهن رت جو هيموگلوبن آڪسيجن سان ڳنڍيل هوندو آهي ته رت چمڪندڙ ڳاڙهو، ۽ جڏهن اهو [[آڪسيجن کان خالي هيموگلوبن|آڪسيجن کان خالي]] هوندو آهي ته رت گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.<ref>{{Cite web |last=Séguin |first=Chantal |date=2022-01-08 |title=Did You Know That Not All Blood is Red? • The Blood Project |url=https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |access-date=2022-07-02 |website=The Blood Project |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702161612/https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-10 |title=Is blood blue? 7 facts about blood |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |access-date=2023-03-29 |website=www.medicalnewstoday.com |language=en |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329062539/https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |url-status=live }}</ref>
رت سان لاڳاپيل طبي اصطلاح اڪثر يوناني لفظ {{lang|grc|αἷμα}} (''{{Lang|grc-latn|haima}}'')، جنهن جي معنيٰ ”رت“ آهي، مان نڪتل ''hemo-''، ''hemato-''، ''haemo-'' يا ''haemato-'' سان شروع ٿيندا آهن. [[ايناٽامي]] ۽ [[تاندوريات]] جي لحاظ کان رت کي [[ڳنڍيندڙ تاندورو|ڳنڍيندڙ تاندوري]] جو هڪ خاص روپ سمجهيو ويندو آهي،<ref name="Krause2005">{{Cite book |last=Krause |first=William J. |url=https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |title=Krause's Essential Human Histology for Medical Students |publisher=Universal-Publishers |year=2005 |isbn=978-1-58112-468-2 |edition=3rd |pages=67 |language=en |access-date=21 June 2022 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426075102/https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻتہ اهو پلازما ۾ معلق جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي ٽڪرن مان ٺهيل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Anatomy {{!}} SEER Training|url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/|website=National Cancer Institute: SEER Training Modules|access-date=29 November 2025}}</ref>
==ڪم==
[[File:1GZX Haemoglobin.png|right|thumb|هيموگلوبن، هڪ گولائيءَ وارو پروٽين<br />سائو = هيم گروهه<br />ڳاڙهو ۽ نيرو = پروٽين جا ذيلي ايڪا]]
رت جسم اندر ڪيترائي اهم ڪم سرانجام ڏئي ٿو، جن ۾ هي شامل آهن:
*تاندورن کي [[آڪسيجن]] پهچائڻ (جيڪا [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن وسيلي کڄندي آهي)
*[[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] جهڙا غذائي جزا پهچائڻ (جيڪي رت ۾ حل ٿيل يا [[رت جا پروٽين|پلازما پروٽينن]]، مثال طور [[رت جا لپڊ]]، سان ڳنڍيل هوندا آهن)
*[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙو گند ڪڍڻ
*مدافعتي ڪم، جن ۾ [[اڇا رت جيوگهرڙا|اڇن رت جيوگهرڙن]] جي گردش ۽ [[ضد جسم|ضد جسمن]] وسيلي پرڏيهي مادي جي سڃاڻپ شامل آهي
*[[رت ڄمڻ]]، يعني رت جي نالي ڦاٽڻ تي ٿيندڙ ردعمل، جنهن ۾ رت پاڻياٺ مان نيم ٺوس جيل ۾ بدلجي رت وهڻ روڪي ٿو
*پيغام رساني جا ڪم، جن ۾ [[هارمون]]ن جي چرپر ۽ [[تاندورو (حياتيات)|تاندوري]] نقصان جي اشاري رساني شامل آهي
*جسم جي مرڪزي [[جسماني گرمي پد|گرمي پد]] جي ضابطيڪاري
*[[پاڻياٺي حرڪيات|پاڻياٺي دٻاءَ]] جا ڪم
==جزا==
===ٿڻائتن ۾===
{{See also|رت جي عام چڪاسن جا حوالياتي قدر}}
رت انساني جسم جي وزن جو 7 سيڪڙو هوندو آهي،<ref name="alberts_table">{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |title=Table 22-1 Blood Cells |access-date=1 November 2012 |publisher=NCBI Bookshelf |year=2012 | last = Alberts | first = Bruce | name-list-style = vanc |website=Molecular Biology of the Cell |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327160412/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |archive-date=27 March 2018 }}</ref><ref name="PhysFactVol">{{Cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |title=Volume of Blood in a Human |access-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103090043/http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |archive-date=3 November 2012 |year=2012 | last = Elert | first = Glenn | name-list-style = vanc |website=The Physics Factbook |url-status=dead}}</ref> ۽ ان جي سراسري ڪثافت لڳ ڀڳ 1060 kg/m<sup>3</sup> هوندي آهي، جيڪا خالص پاڻيءَ جي 1000 kg/m<sup>3</sup> ڪثافت جي تمام ويجهو آهي.<ref>{{cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |title=Density of Blood |access-date=4 October 2006 |year=2004 |website=The Physics Factbook |last=Shmukler |first=Michael |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919051122/http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |archive-date=19 September 2006 }}</ref> هڪ سراسري بالغ ۾ [[رت جو حجم]] لڳ ڀڳ {{convert|5|L|USpt|lk=in}} يا 1.3 گيلن هوندو آهي،<ref name="PhysFactVol"/> جيڪو پلازما ۽ ''ٺهيل جزن'' تي مشتمل هوندو آهي. ٺهيل جزن ۾ رت جي جيوگهرڙن يا ''رت جسمن'' جا ٻه قسم، يعني [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ) ۽ [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ)، ۽ رت ڄمڻ ۾ حصو وٺندڙ جيوگهرڙي ٽڪرا، جن کي [[پليٽليٽ]] چيو وڃي ٿو، شامل آهن.<ref name="SEER">{{cite web |title=Composition of the Blood {{!}} SEER Training |url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |website=training.seer.cancer.gov |access-date=30 December 2020 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016211542/https://www.training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |url-status=live }}</ref> حجم جي لحاظ کان ڳاڙها رت جيوگهرڙا سڄي رت جو لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو، پلازما 54.3 سيڪڙو ۽ اڇا جيوگهرڙا 0.7 سيڪڙو هوندا آهن.
سڄو رت (پلازما ۽ جيوگهرڙا) [[غير نيوٽني پاڻياٺ|غير نيوٽني]] [[رت جي گاڙهاڻ|پاڻياٺي حرڪيات]] ڏيکاري ٿو.{{specify|reason="Non-Newtonian" encompasses several different types of properties.|date=April 2021}}
<gallery>
File:Krew Frakcjonowana.jpg|سينٽريفيوگيشن وسيلي جدا ڪيل انساني رت: پلازما (مٿيون، پيلو تهه)، بفي ڪوٽ (وچ وارو، سنهو اڇو تهه) ۽ ايريٿروسائيٽن جو تهه (هيٺيون، ڳاڙهو تهه) ڏسي سگهجن ٿا.
File:Blutkreislauf.png|رت جي گردش: ڳاڙهو = آڪسيجن وارو، نيرو = آڪسيجن کان خالي
File:Blausen 0425 Formed Elements.png|رت جي ٺهيل جزن کي ڏيکاريندڙ خاڪو
File:Blut-EDTA.jpg|[[اي ڊي ٽي اي]] سان رت ڄمڻ کان روڪيل رت جون ٻه نليون.<br /> کاٻي نلي: ڪجهه وقت بيهڻ کان پوءِ ڳاڙها رت جيوگهرڙا نلي جي تري ۾ ويهي ويا آهن.<br /> ساڄي نلي: تازو ڪڍيل رت
</gallery>
====جيوگهرڙا====
{{Further|مڪمل رت ڳڻپ}}
[[Image:Red White Blood cells.jpg|thumb|right|هڪ عام [[ڳاڙهو رت جيوگهرڙو]] (کاٻي)، [[پليٽليٽ]] (وچ ۾) ۽ [[اڇو رت جيوگهرڙو]] (ساڄي) جي [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبين]] (SEM) سان ورتل تصوير]]
رت جي هڪ مائڪرو ليٽر ۾ هي هوندا آهن:
*'''4.7 کان 6.1 ملين (مرد)، 4.2 کان 5.4 ملين (عورت) [[ايريٿروسائيٽ]]:'''<ref>{{cite web |url=https://www.medlineplus.gov/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |title=Medical Encyclopedia: RBC count |website=Medline Plus |access-date=18 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021042354/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |archive-date=21 October 2007 }}</ref> ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ رت جو [[هيموگلوبن]] هوندو آهي ۽ اهي آڪسيجن ورهائيندا آهن. ٿڻائتن ۾ پختن ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[جيوگهرڙي مرڪز]] ۽ [[عضيو|عضيا]] نه هوندا آهن. ڳاڙها رت جيوگهرڙا ([[اندريون سطحي جيوگهرڙو|اندريون سطحي]] نالي جيوگهرڙن ۽ ٻين جيوگهرڙن سان گڏ) [[گليڪوپروٽين]]ن سان پڻ نشانيل هوندا آهن، جيڪي مختلف [[انساني رت گروهي سرشتا|رت جي گروهن]] جي سڃاڻپ ڪن ٿا. رت جو اهو تناسب جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن تي مشتمل هوندو آهي، [[هيماتوڪريٽ]] سڏبو آهي ۽ عام طور لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو هوندو آهي. انساني جسم جي سڀني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي گڏيل سطحي ايراضي جسم جي ٻاهرئين سطح کان لڳ ڀڳ 2,000 ڀيرا وڏي هوندي آهي.<ref>{{cite book | first1 = Robert B. | last1 = Tallitsch | first2 = Martini | last2 = Frederic | first3 = Timmons | last3 = Michael J. | name-list-style = vanc |title=Human anatomy |publisher=Pearson/Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2006 |page=529 |isbn=978-0-8053-7211-3 |edition= 5th}}</ref>
*'''4,000–11,000 [[ليوڪوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF">{{cite book | last = Ganong | first = William F. | name-list-style = vanc |title=Review of medical physiology | url = https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano | url-access = limited |publisher=Lange Medical Books/McGraw-Hill |location=New York |year=2003 |page=[https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano/page/n517 518] |isbn=978-0-07-121765-1 |edition= 21}}</ref> اڇا رت جيوگهرڙا جسم جي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو حصو آهن؛ اهي پراڻن يا غير معمولي جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي گند کي ناس ڪري ڪڍن ٿا، ۽ وچڙ ڪندڙ ڪارڪنن ([[مرض پيدا ڪندڙ|مرض پيدا ڪندڙن]]) ۽ پرڏيهي مادن تي حملو ڪن ٿا. ليوڪوسائيٽن جي ڪينسر کي [[ليوڪيميا]] چيو وڃي ٿو.
*'''200,000–500,000 [[ٿرومبوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF"/> انهن کي [[پليٽليٽ]] پڻ چيو ويندو آهي ۽ اهي رت ڄمڻ ([[رت ڄمڻ]]) ۾ حصو وٺندا آهن. رت ڄمڻ واري سلسلي مان ٺهندڙ فائبِرن، [[پليٽليٽ پلگ]] مٿان هڪ ڄار ٺاهي ٿو.
{| class="wikitable" style="float:center; margin-left:auto; margin-right:auto;"
|+ <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">عام رت جي جوڙجڪ</div>
|-
!ماپو
!قدر
!حوالا
|-
| [[هيماتوڪريٽ]] ||
مردن لاءِ 45 ± 7 (38–52%)<br />
عورتن لاءِ 42 ± 5 (37–47%)
|
|-
| [[پي ايڇ]] || 7.35–7.45
|<ref name=":1">{{Cite book |title=Medical-surgical nursing : concepts for interprofessional collaborative care |date=2018 |publisher=[[ايلسويئر]] |editor-first1=Donna D. |editor-last1=Ignatavicius |editor-first2=M. Linda |editor-last2=Workman |editor-first3=Cherie R. |editor-last3=Rebar |editor-first4=Nicole M. |editor-last4=Heimgartner |isbn=978-0-323-46158-0 |edition=9th |location=St. Louis, Missouri |page=190 |language=en-US |oclc=1018308697}}</ref>
|-
| [[بنيادي واڌ]] || −3 کان +3
|
|-
| P[[آڪسيجن|O<sub>2</sub>]] || 10–13 kPa (80–100 mm Hg)
|
|-
| P[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ|CO<sub>2</sub>]] || 4.8–5.8 kPa (35–45 mm Hg)
|
|-
| [[ڪاربانڪ تيزاب|HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>]] || 21–27 mM
|
|-
| [[آڪسيجن سيري]]
||
آڪسيجن وارو: 98–99%<br />
آڪسيجن کان خالي: 75%
|
|}
{{clear}}
====پلازما====
{{Main|رت جو پلازما}}
رت جو لڳ ڀڳ 55 سيڪڙو [[رت جو پلازما]] هوندو آهي، جيڪو هڪ پاڻياٺ آهي ۽ رت جي پاڻياٺي وچولي طور ڪم ڪري ٿو؛ پاڻ ۾ ان جو رنگ ڪک جهڙو پيلو هوندو آهي. هڪ سراسري انسان ۾ رت جي پلازما جو ڪل حجم 2.7–3.0 ليٽر (2.8–3.2 ڪوارٽ) هوندو آهي. اهو بنيادي طور هڪ [[پاڻي|آبي]] محلول آهي، جنهن ۾ 92 سيڪڙو پاڻي، 8 سيڪڙو رت جي پلازما جا [[پروٽين]] ۽ تمام ٿوري مقدار ۾ ٻيا مادا شامل هوندا آهن. پلازما حل ٿيل غذائي جزن، جهڙوڪ [[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] (رت ۾ حل ٿيل يا پلازما پروٽينن سان ڳنڍيل) کي گردش ڪرائي ٿو ۽ [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙيون گند جون شيون ڪڍي ٿو.
ٻين اهم [[انساني رت جي جزن جي فهرست|جزن]] ۾ هي شامل آهن:
*[[سيرم البومِن]]
*رت ڄمائڻ وارا ڪارڪ (جيڪي [[رت ڄمڻ]] کي آسان بڻائين ٿا)
*ايميونोगلوبولن ([[ضد جسم]])
*[[لائپوپروٽين]] ذرڙا
*ٻيا مختلف پروٽين
*مختلف [[برقي لوڻ]] (بنيادي طور [[حياتيات ۾ سوڊيم|سوڊيم]] ۽ [[ڪلورائيڊ]])
'''سيرم''' مان مراد اهو پلازما آهي، جنهن مان رت ڄمائڻ وارا پروٽين ڪڍيا ويا هجن. باقي بچيل پروٽينن مان گهڻا البومِن ۽ ايميونोगلوبولن هوندا آهن.
iaxybpczsf7zff14gxidquyf1entwu9
392098
392097
2026-07-07T19:43:53Z
Intisar Ali
8681
392098
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|گردشي سرشتي ۾ جسماني پاڻياٺ}}
{{Infobox anatomy
|Name = رت
|Latin = sanguis
|Greek= αἷμα (haîma)
|Image = Venous and arterial blood.jpg
|Caption = سرنجن ۾ وريدي (گهرو) ۽ شرياني (وڌيڪ روشن) رت.
}}
'''رت''' [[انسان]]ن ۽ ٻين [[ڪرنگهيدار جانور|ڪرنگهيدار جانورن]] جي [[گردشي سرشتو|گردشي سرشتي]] ۾ موجود هڪ [[جسماني پاڻياٺ]] آهي، جيڪو [[غذائي جزو|غذائي جزن]] ۽ [[آڪسيجن]] جهڙيون ضروري شيون جسم جي [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] تائين پهچائي ٿو ۽ انهن ئي جيوگهرڙن مان [[استقلابي گند|استقلابي گند جون شيون]] کڻي پري ڪري ٿو.<ref>{{cite web |title=Definition of BLOOD |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323030751/https://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |archive-date=23 March 2017 |access-date=4 March 2017 |website=Merriam-Webster}}</ref>
رت، [[رت جو پلازما|پلازما]] ۾ معلق رت جي جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي. پلازما، جيڪو رت جي پاڻياٺ جو 55 سيڪڙو هوندو آهي، گهڻو ڪري [[پاڻي]] (حجم جي لحاظ کان 92 سيڪڙو) تي مشتمل هوندو آهي،<ref>
{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human Heart |access-date=19 March 2009 |author=The Franklin Institute Inc. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> ۽ ان ۾ [[پروٽين]]، [[گلوڪوز]]، معدني [[آئن]] ۽ [[هارمون]] شامل هوندا آهن. رت جا جيوگهرڙا بنيادي طور [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ)، [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ) ۽ (ٿڻائتن ۾) [[پليٽليٽ]] (ٿرومبوسائيٽ) هوندا آهن.<ref>{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Definition of red blood cell |url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |access-date=2022-04-28 |website=National Cancer Institute |language=en |archive-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130740/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |url-status=live }}</ref> انهن ۾ سڀ کان گهڻا ڳاڙها رت جيوگهرڙا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Sagar |date=2017-01-03 |title=Blood cells and its types with functions |url=https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |access-date=2022-04-28 |website=Microbiology Info.com |language=en-US |archive-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412041337/https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |url-status=live }}</ref> انهن ۾ [[هيموگلوبن]] هوندو آهي، جيڪو آڪسيجن سان موٽڻ جوڳي نموني ڳنڍجي ان جي حل پذيري وڌائي، آڪسيجن جي چرپر کي آسان بڻائي ٿو.<ref>{{Cite web |title=Low Hemoglobin: Causes & Symptoms |url=https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |access-date=2022-04-28 |website=Cleveland Clinic |archive-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428204042/https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |url-status=live }}</ref> [[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور]]ن ۾ هڪ [[موافقتي مدافعتي سرشتو]] هوندو آهي، جيڪو گهڻي ڀاڱي اڇن رت جيوگهرڙن تي ٻڌل هوندو آهي. اڇا رت جيوگهرڙا وچڙن ۽ پَرجيون جي مزاحمت ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا. پليٽليٽ رت جي [[رت ڄمڻ|ڄمڻ]] ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. [[ڦڦڙ]] رکندڙ جانورن ۾ [[شريان|شرياني]] رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن کي جسم جي تاندورن تائين کڻي وڃي ٿو، جڏهن ته [[وريد|وريدي]] رت [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا جيوگهرڙن جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ هڪ گندي شيءِ آهي، تاندورن مان ڦڦڙن تائين کڻي وڃي ٿو ته جيئن اها ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. جڏهن رت جو هيموگلوبن آڪسيجن سان ڳنڍيل هوندو آهي ته رت چمڪندڙ ڳاڙهو، ۽ جڏهن اهو [[آڪسيجن کان خالي هيموگلوبن|آڪسيجن کان خالي]] هوندو آهي ته رت گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.<ref>{{Cite web |last=Séguin |first=Chantal |date=2022-01-08 |title=Did You Know That Not All Blood is Red? • The Blood Project |url=https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |access-date=2022-07-02 |website=The Blood Project |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702161612/https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-10 |title=Is blood blue? 7 facts about blood |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |access-date=2023-03-29 |website=www.medicalnewstoday.com |language=en |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329062539/https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |url-status=live }}</ref>
رت سان لاڳاپيل طبي اصطلاح اڪثر يوناني لفظ {{lang|grc|αἷμα}} (''{{Lang|grc-latn|haima}}'')، جنهن جي معنيٰ ”رت“ آهي، مان نڪتل ''hemo-''، ''hemato-''، ''haemo-'' يا ''haemato-'' سان شروع ٿيندا آهن. [[ايناٽامي]] ۽ [[تاندوريات]] جي لحاظ کان رت کي [[ڳنڍيندڙ تاندورو|ڳنڍيندڙ تاندوري]] جو هڪ خاص روپ سمجهيو ويندو آهي،<ref name="Krause2005">{{Cite book |last=Krause |first=William J. |url=https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |title=Krause's Essential Human Histology for Medical Students |publisher=Universal-Publishers |year=2005 |isbn=978-1-58112-468-2 |edition=3rd |pages=67 |language=en |access-date=21 June 2022 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426075102/https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻتہ اهو پلازما ۾ معلق جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي ٽڪرن مان ٺهيل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Anatomy {{!}} SEER Training|url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/|website=National Cancer Institute: SEER Training Modules|access-date=29 November 2025}}</ref>
==ڪم==
[[File:1GZX Haemoglobin.png|right|thumb|هيموگلوبن، هڪ گولائيءَ وارو پروٽين<br />سائو = هيم گروهه<br />ڳاڙهو ۽ نيرو = پروٽين جا ذيلي ايڪا]]
رت جسم اندر ڪيترائي اهم ڪم سرانجام ڏئي ٿو، جن ۾ هي شامل آهن:
*تاندورن کي [[آڪسيجن]] پهچائڻ (جيڪا [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن وسيلي کڄندي آهي)
*[[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] جهڙا غذائي جزا پهچائڻ (جيڪي رت ۾ حل ٿيل يا [[رت جا پروٽين|پلازما پروٽينن]]، مثال طور [[رت جا لپڊ]]، سان ڳنڍيل هوندا آهن)
*[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙو گند ڪڍڻ
*مدافعتي ڪم، جن ۾ [[اڇا رت جيوگهرڙا|اڇن رت جيوگهرڙن]] جي گردش ۽ [[ضد جسم|ضد جسمن]] وسيلي پرڏيهي مادي جي سڃاڻپ شامل آهي
*[[رت ڄمڻ]]، يعني رت جي نالي ڦاٽڻ تي ٿيندڙ ردعمل، جنهن ۾ رت پاڻياٺ مان نيم ٺوس جيل ۾ بدلجي رت وهڻ روڪي ٿو
*پيغام رساني جا ڪم، جن ۾ [[هارمون]]ن جي چرپر ۽ [[تاندورو (حياتيات)|تاندوري]] نقصان جي اشاري رساني شامل آهي
*جسم جي مرڪزي [[جسماني گرمي پد|گرمي پد]] جي ضابطيڪاري
*[[پاڻياٺي حرڪيات|پاڻياٺي دٻاءَ]] جا ڪم
==جزا==
===ٿڻائتن ۾===
{{See also|رت جي عام چڪاسن جا حوالياتي قدر}}
رت انساني جسم جي وزن جو 7 سيڪڙو هوندو آهي،<ref name="alberts_table">{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |title=Table 22-1 Blood Cells |access-date=1 November 2012 |publisher=NCBI Bookshelf |year=2012 | last = Alberts | first = Bruce | name-list-style = vanc |website=Molecular Biology of the Cell |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327160412/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |archive-date=27 March 2018 }}</ref><ref name="PhysFactVol">{{Cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |title=Volume of Blood in a Human |access-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103090043/http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |archive-date=3 November 2012 |year=2012 | last = Elert | first = Glenn | name-list-style = vanc |website=The Physics Factbook |url-status=dead}}</ref> ۽ ان جي سراسري ڪثافت لڳ ڀڳ 1060 kg/m<sup>3</sup> هوندي آهي، جيڪا خالص پاڻيءَ جي 1000 kg/m<sup>3</sup> ڪثافت جي تمام ويجهو آهي.<ref>{{cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |title=Density of Blood |access-date=4 October 2006 |year=2004 |website=The Physics Factbook |last=Shmukler |first=Michael |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919051122/http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |archive-date=19 September 2006 }}</ref> هڪ سراسري بالغ ۾ [[رت جو حجم]] لڳ ڀڳ {{convert|5|L|USpt|lk=in}} يا 1.3 گيلن هوندو آهي،<ref name="PhysFactVol"/> جيڪو پلازما ۽ ''ٺهيل جزن'' تي مشتمل هوندو آهي. ٺهيل جزن ۾ رت جي جيوگهرڙن يا ''رت جسمن'' جا ٻه قسم، يعني [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ) ۽ [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ)، ۽ رت ڄمڻ ۾ حصو وٺندڙ جيوگهرڙي ٽڪرا، جن کي [[پليٽليٽ]] چيو وڃي ٿو، شامل آهن.<ref name="SEER">{{cite web |title=Composition of the Blood {{!}} SEER Training |url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |website=training.seer.cancer.gov |access-date=30 December 2020 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016211542/https://www.training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |url-status=live }}</ref> حجم جي لحاظ کان ڳاڙها رت جيوگهرڙا سڄي رت جو لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو، پلازما 54.3 سيڪڙو ۽ اڇا جيوگهرڙا 0.7 سيڪڙو هوندا آهن.
سڄو رت (پلازما ۽ جيوگهرڙا) [[غير نيوٽني پاڻياٺ|غير نيوٽني]] [[رت جي گاڙهاڻ|پاڻياٺي حرڪيات]] ڏيکاري ٿو.{{specify|reason="Non-Newtonian" encompasses several different types of properties.|date=April 2021}}
<gallery>
File:Krew Frakcjonowana.jpg|سينٽريفيوگيشن وسيلي جدا ڪيل انساني رت: پلازما (مٿيون، پيلو تهه)، بفي ڪوٽ (وچ وارو، سنهو اڇو تهه) ۽ ايريٿروسائيٽن جو تهه (هيٺيون، ڳاڙهو تهه) ڏسي سگهجن ٿا.
File:Blutkreislauf.png|رت جي گردش: ڳاڙهو = آڪسيجن وارو، نيرو = آڪسيجن کان خالي
File:Blausen 0425 Formed Elements.png|رت جي ٺهيل جزن کي ڏيکاريندڙ خاڪو
File:Blut-EDTA.jpg|[[اي ڊي ٽي اي]] سان رت ڄمڻ کان روڪيل رت جون ٻه نليون.<br /> کاٻي نلي: ڪجهه وقت بيهڻ کان پوءِ ڳاڙها رت جيوگهرڙا نلي جي تري ۾ ويهي ويا آهن.<br /> ساڄي نلي: تازو ڪڍيل رت
</gallery>
====جيوگهرڙا====
{{Further|مڪمل رت ڳڻپ}}
[[Image:Red White Blood cells.jpg|thumb|right|هڪ عام [[ڳاڙهو رت جيوگهرڙو]] (کاٻي)، [[پليٽليٽ]] (وچ ۾) ۽ [[اڇو رت جيوگهرڙو]] (ساڄي) جي [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبين]] (SEM) سان ورتل تصوير]]
رت جي هڪ مائڪرو ليٽر ۾ هي هوندا آهن:
*'''4.7 کان 6.1 ملين (مرد)، 4.2 کان 5.4 ملين (عورت) [[ايريٿروسائيٽ]]:'''<ref>{{cite web |url=https://www.medlineplus.gov/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |title=Medical Encyclopedia: RBC count |website=Medline Plus |access-date=18 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021042354/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |archive-date=21 October 2007 }}</ref> ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ رت جو [[هيموگلوبن]] هوندو آهي ۽ اهي آڪسيجن ورهائيندا آهن. ٿڻائتن ۾ پختن ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[جيوگهرڙي مرڪز]] ۽ [[عضيو|عضيا]] نه هوندا آهن. ڳاڙها رت جيوگهرڙا ([[اندريون سطحي جيوگهرڙو|اندريون سطحي]] نالي جيوگهرڙن ۽ ٻين جيوگهرڙن سان گڏ) [[گليڪوپروٽين]]ن سان پڻ نشانيل هوندا آهن، جيڪي مختلف [[انساني رت گروهي سرشتا|رت جي گروهن]] جي سڃاڻپ ڪن ٿا. رت جو اهو تناسب جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن تي مشتمل هوندو آهي، [[هيماتوڪريٽ]] سڏبو آهي ۽ عام طور لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو هوندو آهي. انساني جسم جي سڀني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي گڏيل سطحي ايراضي جسم جي ٻاهرئين سطح کان لڳ ڀڳ 2,000 ڀيرا وڏي هوندي آهي.<ref>{{cite book | first1 = Robert B. | last1 = Tallitsch | first2 = Martini | last2 = Frederic | first3 = Timmons | last3 = Michael J. | name-list-style = vanc |title=Human anatomy |publisher=Pearson/Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2006 |page=529 |isbn=978-0-8053-7211-3 |edition= 5th}}</ref>
*'''4,000–11,000 [[ليوڪوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF">{{cite book | last = Ganong | first = William F. | name-list-style = vanc |title=Review of medical physiology | url = https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano | url-access = limited |publisher=Lange Medical Books/McGraw-Hill |location=New York |year=2003 |page=[https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano/page/n517 518] |isbn=978-0-07-121765-1 |edition= 21}}</ref> اڇا رت جيوگهرڙا جسم جي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو حصو آهن؛ اهي پراڻن يا غير معمولي جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي گند کي ناس ڪري ڪڍن ٿا، ۽ وچڙ ڪندڙ ڪارڪنن ([[مرض پيدا ڪندڙ|مرض پيدا ڪندڙن]]) ۽ پرڏيهي مادن تي حملو ڪن ٿا. ليوڪوسائيٽن جي ڪينسر کي [[ليوڪيميا]] چيو وڃي ٿو.
*'''200,000–500,000 [[ٿرومبوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF"/> انهن کي [[پليٽليٽ]] پڻ چيو ويندو آهي ۽ اهي رت ڄمڻ ([[رت ڄمڻ]]) ۾ حصو وٺندا آهن. رت ڄمڻ واري سلسلي مان ٺهندڙ فائبِرن، [[پليٽليٽ پلگ]] مٿان هڪ ڄار ٺاهي ٿو.
{| class="wikitable" style="float:center; margin-left:auto; margin-right:auto;"
|+ <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">عام رت جي جوڙجڪ</div>
|-
!ماپو
!قدر
!حوالا
|-
| [[هيماتوڪريٽ]] ||
مردن لاءِ 45 ± 7 (38–52%)<br />
عورتن لاءِ 42 ± 5 (37–47%)
|
|-
| [[پي ايڇ]] || 7.35–7.45
|<ref name=":1">{{Cite book |title=Medical-surgical nursing : concepts for interprofessional collaborative care |date=2018 |publisher=[[ايلسويئر]] |editor-first1=Donna D. |editor-last1=Ignatavicius |editor-first2=M. Linda |editor-last2=Workman |editor-first3=Cherie R. |editor-last3=Rebar |editor-first4=Nicole M. |editor-last4=Heimgartner |isbn=978-0-323-46158-0 |edition=9th |location=St. Louis, Missouri |page=190 |language=en-US |oclc=1018308697}}</ref>
|-
| [[بنيادي واڌ]] || −3 کان +3
|
|-
| P[[آڪسيجن|O<sub>2</sub>]] || 10–13 kPa (80–100 mm Hg)
|
|-
| P[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ|CO<sub>2</sub>]] || 4.8–5.8 kPa (35–45 mm Hg)
|
|-
| [[ڪاربانڪ تيزاب|HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>]] || 21–27 mM
|
|-
| [[آڪسيجن سيري]]
||
آڪسيجن وارو: 98–99%<br />
آڪسيجن کان خالي: 75%
|
|}
{{clear}}
====پلازما====
{{Main|رت جو پلازما}}
رت جو لڳ ڀڳ 55 سيڪڙو [[رت جو پلازما]] هوندو آهي، جيڪو هڪ پاڻياٺ آهي ۽ رت جي پاڻياٺي وچولي طور ڪم ڪري ٿو؛ پاڻ ۾ ان جو رنگ ڪک جهڙو پيلو هوندو آهي. هڪ سراسري انسان ۾ رت جي پلازما جو ڪل حجم 2.7–3.0 ليٽر (2.8–3.2 ڪوارٽ) هوندو آهي. اهو بنيادي طور هڪ [[پاڻي|آبي]] محلول آهي، جنهن ۾ 92 سيڪڙو پاڻي، 8 سيڪڙو رت جي پلازما جا [[پروٽين]] ۽ تمام ٿوري مقدار ۾ ٻيا مادا شامل هوندا آهن. پلازما حل ٿيل غذائي جزن، جهڙوڪ [[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] (رت ۾ حل ٿيل يا پلازما پروٽينن سان ڳنڍيل) کي گردش ڪرائي ٿو ۽ [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙيون گند جون شيون ڪڍي ٿو.
ٻين اهم [[انساني رت جي جزن جي فهرست|جزن]] ۾ هي شامل آهن:
*[[سيرم البومِن]]
*رت ڄمائڻ وارا ڪارڪ (جيڪي [[رت ڄمڻ]] کي آسان بڻائين ٿا)
*ايميونोगلوبولن ([[ضد جسم]])
*[[لائپوپروٽين]] ذرڙا
*ٻيا مختلف پروٽين
*مختلف [[برقي لوڻ]] (بنيادي طور [[حياتيات ۾ سوڊيم|سوڊيم]] ۽ [[ڪلورائيڊ]])
'''سيرم''' مان مراد اهو پلازما آهي، جنهن مان رت ڄمائڻ وارا پروٽين ڪڍيا ويا هجن. باقي بچيل پروٽينن مان گهڻا البومِن ۽ ايميونोगلوبولن هوندا آهن.
==== تيزابيت ====
{{See also|تيزاب-بنياد هم-حالت}}
[[pH#مختلف جسماني پاڻياٺن جو pH|رت جو pH]] 7.35 کان 7.45 جي سوڙهي حد اندر رکڻ لاءِ ضابطي ۾ رکيو ويندو آهي، جنهن سبب اهو ٿورو [[بنياد (ڪيميا)|بنيادي]] هوندو آهي (تلافي).<ref name="Waugh">{{cite book |last1=Waugh |first1=Anne |chapter-url=https://archive.org/details/rosswilsonanatom0000waug_x2u4/page/22/mode/2up |title=Anatomy and Physiology in Health and Illness |last2=Grant |first2=Allison |publisher=Churchill Livingstone Elsevier |year=2007 |isbn=978-0-443-10102-1 |edition=Tenth |page=22 |chapter=2 |chapter-url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref><ref name="ReferenceA">{{MerckManual|12|157|a||Acid–Base Regulation and Disorders}}</ref> رت ۾ جيوگهرڙي کان ٻاهر واري پاڻياٺ، جنهن جو pH 7.35 کان گهٽ هجي، تمام گهڻي [[تيزاب]]ي هوندي آهي، جڏهن تہ رت جو pH 7.45 کان مٿي هجي ته اهو تمام گهڻو بنيادي هوندو آهي.<ref name=":1" /> 6.9 کان گهٽ يا 7.8 کان مٿي pH عام طور موتمار هوندو آهي.<ref name=":1" /> رت جو pH، [[آڪسيجن#جزوي دٻاءُ|آڪسيجن جو جزوي دٻاءُ (pO<sub>2</sub>)]، [[PCO2|ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جو جزوي دٻاءُ (pCO<sub>2</sub>)]، ۽ [[بائي ڪاربونيٽ]] (HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>) ڪيترن [[هم-حالت|هم-حالتي طريقيڪارن]] وسيلي خبرداريءَ سان ضابطي ۾ رکيا ويندا آهن، جيڪي پنهنجو اثر بنيادي طور [[ساهه وارو سرشتو|ساهه واري سرشتي]] ۽ [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] وسيلي وجهن ٿا ته جيئن [[تيزاب-بنياد هم-حالت|تيزاب-بنياد توازن]] ۽ ساهه کڻڻ کي ضابطي ۾ رکيو وڃي؛ ان کي تلافي چيو ويندو آهي.<ref name=":1" /> [[شرياني رت جي گئس جاچ]] اهي ماپي ٿي. پلازما [[هارمون]]ن کي پڻ گردش ڪرائي ٿو، جيڪي پنهنجا پيغام مختلف تاندورن تائين پهچائين ٿا. رت جي مختلف برقي لوڻن لاءِ عام [[رت جي جاچن جا حوالياتي حدون|حوالياتي حدن]] جي فهرست وسيع آهي.
=== غير ٿڻائتن ۾ ===
[[File:Newbloodm.jpg|thumbnail|ڪرنگهيدار جانورن جي ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جا قسم، ماپون مائڪرو ميٽرن ۾]]
[[Image:Frogrbc1000x.jpg|thumb|ڏيڏر جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل|left]]
[[Image:Turtlerbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڇونءَ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Chickenrbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڪڙ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Humanrbc1000x.jpg|thumb|انساني ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
انساني رت ٿڻائتن جي رت جهڙو عام نمونو آهي، جيتوڻيڪ جيوگهرڙن جي انگ، ماپ، [[پروٽين جي بناوت]] وغيره بابت صحيح تفصيل جنسن جي وچ ۾ ڪجهه فرق رکن ٿا. بهرحال، غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن ۾ ڪجهه اهم فرق آهن:<ref name="VB">{{cite book |last1=Romer |first1=Alfred Sherwood |url=https://archive.org/details/vertebratebody0000rome_a5a9/page/404/mode/2up |title=The Vertebrate Body |last2=Parsons |first2=Thomas S. |publisher=Holt-Saunders International |year=1977 |isbn=978-0-03-910284-5 |location=Philadelphia |pages=404–406 |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
* غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا چپٽا ۽ بيضاوي شڪل جا هوندا آهن، ۽ پنهنجا جيوگهرڙي مرڪز برقرار رکن ٿا.
* اڇن رت جيوگهرڙن جي قسمن ۽ تناسبن ۾ ڪافي ڦيرڦار هوندي آهي؛ مثال طور، ايسڊوفل عام طور انسانن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ عام هوندا آهن.
* پليٽليٽ رڳو ٿڻائتن ۾ منفرد آهن؛ ٻين ڪرنگهيدار جانورن ۾ ننڍا مرڪز رکندڙ، تکيلي جيوگهرڙا، جن کي [[ٿرومبوسائيٽ]] چيو ويندو آهي، رت ڄمائڻ جا ذميوار هوندا آهن.
== فعليات ==
=== گردشي سرشتو ===
[[File:Diagram of the human heart (cropped).svg|thumb|انساني دل مان رت جي گردش]]
{{main|گردشي سرشتو}}
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. انسانن ۾، رت دل جي مضبوط [[کاٻو وينٽريڪل|کاٻي وينٽريڪل]] مان [[شريان|شريانن]] وسيلي پاسي وارن [[تاندورو (حياتيات)|تاندورن]] ڏانهن پمپ ٿئي ٿو ۽ [[وريد|وريدن]] وسيلي دل جي ساڄي [[ايٽريم (دل)|ايٽريم]] ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ اهو ساڄي [[وينٽريڪل (دل)|وينٽريڪل]] ۾ داخل ٿئي ٿو ۽ [[ڦڦڙن واري شريان]] وسيلي [[ڦڦڙ]]ن ڏانهن پمپ ٿئي ٿو، ۽ [[ڦڦڙن واريون وريدون|ڦڦڙن وارين وريدن]] وسيلي کاٻي ايٽريم ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ رت کاٻي وينٽريڪل ۾ داخل ٿئي ٿو ته جيئن ٻيهر گردش ڪري. شرياني رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن جسم جي سڀني جيوگهرڙن تائين کڻي وڃي ٿو، ۽ [[وريدي رت]] [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ گندي شيءِ آهي، ڦڦڙن ڏانهن کڻي وڃي ٿو ته جيئن ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. بهرحال، هڪ استثنا ڦڦڙن واريون شريانون آهن، جن ۾ جسم جو سڀ کان وڌيڪ آڪسيجن کان خالي رت هوندو آهي، جڏهن تہ ڦڦڙن واريون وريدون آڪسيجن وارو رت رکن ٿيون.
واڌو واپسي وارو وهڪرو [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]] جي حرڪت سان پيدا ٿي سگهي ٿو، جيڪي وريدن کي دٻائي سگهن ٿا ۽ رت کي وريدن جي والوَن وسيلي [[ساڄو ايٽريم|ساڄي ايٽريم]] ڏانهن ڌڪي سگهن ٿا.
رت جي گردش کي [[وليم هاروي]] 1628ع ۾ بيان ڪيو.<ref>{{cite web |title=Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus |url=http://www.rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |first=William |last=Harvey | name-list-style = vanc |author-link=William Harvey |language=la |year=1628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127002138/http://rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |archive-date=27 November 2010 }}</ref>
=== جيوگهرڙن جي پيداوار ۽ ٽٽڻ ===
ڪرنگهيدار جانورن ۾ رت جا مختلف جيوگهرڙا [[هڏن جو گودو|هڏن جي گودي]] ۾ [[هيماتوپوئيسس]] نالي عمل وسيلي ٺهن ٿا، جنهن ۾ [[ايريٿروپوئيسس]]، يعني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار، ۽ [[مائيلوپوئيسس]]، يعني اڇن رت جيوگهرڙن ۽ پليٽليٽن جي پيداوار، شامل آهن. ننڍپڻ دوران لڳ ڀڳ هر انساني هڏي ڳاڙها رت جيوگهرڙا پيدا ڪري ٿي؛ بالغن ۾ ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار وڏين هڏين تائين محدود ٿي وڃي ٿي: ڪرنگهي جي مهرن جا جسم، سيني جي هڏي (اسٽرنم)، پسيلين جو پنجرو، ڪولهي جون هڏيون، ۽ مٿين ٻانهن ۽ ٽنگن جون هڏيون. ان کان سواءِ، ننڍپڻ دوران [[ميڊيا اسٽينم]] ۾ موجود [[ٿائيمس]] غدود [[ٽي لمفوسائيٽ]]ن جو اهم ذريعو آهي.<ref>{{cite book |last1=Williams |first1=Peter W. |url=https://archive.org/details/graysanatomy0000gray_m7a1 |title=Gray's anatomy |last2=Gray |first2=Henry David |publisher=C. Livingstone |year=1989 |isbn=978-0-443-02588-4 |edition=37th |location=New York |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
رت جو پروٽيني حصو، جنهن ۾ رت ڄمائڻ وارا پروٽين شامل آهن، گهڻي ڀاڱي [[جگر]] ۾ ٺهي ٿو، جڏهن تہ هارمون [[اندرين رطوبتي غدود]]ن ۾ ٺهن ٿا ۽ پاڻياٺ وارو حصو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ اچي ٿو ۽ [[بُڪي]] وسيلي برقرار رکيو وڃي ٿو.
صحتمند [[ايريٿروسائيٽ]]ن جي پلازما واري عمر لڳ ڀڳ 120 ڏينهن هوندي آهي، جنهن کان پوءِ اهي [[تِري]] ۽ جگر جي [[ڪپفر جيوگهرڙو|ڪپفر جيوگهرڙن]] وسيلي ٽٽندا آهن. جگر ڪجهه پروٽين، لپڊ ۽ امينو تيزاب پڻ صاف ڪري ٿو. بُڪي گندي مواد کي سرگرم نموني [[پيشاب]] ۾ خارج ڪري ٿي.
===<span class="anchor" id="Oxygen transport"></span>آڪسيجن جي چرپر===
{{Further|آڪسيجن سيري (طب)}}
[[File:Oxyhaemoglobin dissociation curve.png|thumb|هيموگلوبن جي بنيادي سيري وڪڙ. وڌيڪ تيزابيت، يعني وڌيڪ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ اهو ساڄي پاسي، ۽ گهٽ تيزابيت، يعني گهٽ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ کاٻي پاسي هلي ٿو|left]]
سمنڊ جي سطح واري دٻاءَ تي هوا ساهه ۾ کڻندڙ صحتمند انسان جي شرياني رت جي نموني ۾ موجود [[آڪسيجن]] جو لڳ ڀڳ 98.5 سيڪڙو<ref>{{Cite book|title=Fundamentals of anatomy & physiology|last=Frederic|first=Martini|date=2009|publisher=Pearson/Benjamin Cummings|others=Nath, Judi Lindsley|isbn=978-0321539106|edition= 8th |location=San Francisco|pages=657|oclc=173683666}}</ref> ڪيميائي طور [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. لڳ ڀڳ 1.5 سيڪڙو ٻيون رت واريون پاڻياٺون ۾ جسماني طور حل ٿيل هوندو آهي ۽ هيموگلوبن سان ڳنڍيل نه هوندو آهي. هيموگلوبن جو ماليڪيول [[ٿڻائتا|ٿڻائتن]] ۽ ڪيترين ٻين جنسن ۾ آڪسيجن جو مکيه کڻندڙ آهي. هيموگلوبن جي آڪسيجن ڳنڍڻ جي گنجائش 1.36 کان 1.40 ml O<sub>2</sub> في گرام هيموگلوبن جي وچ ۾ هوندي آهي،<ref>{{cite journal | vauthors = Dominguez de Villota ED, Ruiz Carmona MT, Rubio JJ, de Andrés S | s2cid = 10029560 | title = Equality of the in vivo and in vitro oxygen-binding capacity of haemoglobin in patients with severe respiratory disease | journal = British Journal of Anaesthesia | volume = 53 | issue = 12 | pages = 1325–8 | date = December 1981 | pmid = 7317251 | doi = 10.1093/bja/53.12.1325 | doi-access = free }}</ref> جيڪا ڪل [[رت جي آڪسيجن گنجائش]] کي ستر ڀيرا وڌائي ٿي،<ref name=brsphys>{{cite book |last=Costanzo |first=Linda S. |name-list-style=vanc |title=Physiology |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, Maryland |year=2007 |isbn=978-0-7817-7311-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/physiology00cost_0 }}</ref> ان حالت جي ڀيٽ ۾ جڏهن آڪسيجن رڳو پنهنجي حل پذيري، يعني 0.03 ml O<sub>2</sub> في ليٽر رت في mm Hg آڪسيجن جي جزوي دٻاءَ (شريانن ۾ لڳ ڀڳ 100 mm Hg)، وسيلي کڄي ها.<ref name=brsphys/>
ڦڦڙن ۽ [[نال واريون شريانون|نال وارين شريانن]] ۽ انهن سان لاڳاپيل وريدن کان سواءِ، شريانون '''آڪسيجن وارو رت''' دل کان پري کڻي وڃن ٿيون ۽ ان کي [[شريانڙي|شريانڙين]] ۽ [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] وسيلي جسم تائين پهچائين ٿيون، جتي آڪسيجن استعمال ٿئي ٿي؛ ان کان پوءِ [[وريدڙي|وريدڙيون]] ۽ وريدون '''آڪسيجن کان خالي رت''' دل ڏانهن واپس کڻي وڃن ٿيون.
بالغ انسانن ۾ آرام واري عام حالتن هيٺ، ڦڦڙن مان نڪرندڙ رت ۾ هيموگلوبن لڳ ڀڳ 98–99 سيڪڙو [[آڪسيجن سيري (طب)|آڪسيجن سان سيريل]] هوندو آهي، ۽ جسم کي 950 کان 1150 ml/min<ref name=edwards>[http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf Edwards Lifesciences LLC – Normal Hemodynamic Parameters – Adult] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110081655/http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf |date=10 November 2010 }} 2009</ref> جي وچ ۾ آڪسيجن پهچائي ٿو. صحتمند بالغ ۾ آرام وقت آڪسيجن جو استعمال لڳ ڀڳ 200–250 ml/min هوندو آهي،<ref name=edwards/> ۽ ڦڦڙن ڏانهن واپس ايندڙ آڪسيجن کان خالي رت اڃا به لڳ ڀڳ 75 سيڪڙو<ref>{{cite web |url=http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323054138/http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010 |title=Ventilatory Physiology and Endurance |date=23 March 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20040224085741/http://groups.msn.com/TransplantSupportLungHeartLungHeart/oxygen2.msnw Transplant Support- Lung, Heart/Lung, Heart] MSN groups</ref> (70 کان 78 سيڪڙو)<ref name=edwards/> سيريل هوندو آهي. لڳاتار ورزش دوران آڪسيجن جو وڌيل استعمال وريدي رت جي آڪسيجن سيري گهٽائي ٿو، جيڪا تربيت يافته رانديگر ۾ 15 سيڪڙو کان گهٽ ٿي سگهي ٿي؛ جيتوڻيڪ ساهه کڻڻ جي رفتار ۽ رت جو وهڪرو تلافي لاءِ وڌن ٿا، پر اهڙين حالتن هيٺ شرياني رت ۾ آڪسيجن سيري 95 سيڪڙو يا ان کان گهٽ ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Mortensen SP, Dawson EA, Yoshiga CC, Dalsgaard MK, Damsgaard R, Secher NH, González-Alonso J | title = Limitations to systemic and locomotor limb muscle oxygen delivery and uptake during maximal exercise in humans | journal = The Journal of Physiology | volume = 566 | issue = Pt 1 | pages = 273–85 | date = July 2005 | pmid = 15860533 | pmc = 1464731 | doi = 10.1113/jphysiol.2005.086025 | display-authors = etal }}</ref> آرام واري ماڻهوءَ ۾ اهڙي گهٽ آڪسيجن سيري خطرناڪ سمجهي وڃي ٿي، مثال طور بيهوشي هيٺ جراحي دوران. لڳاتار هائپوڪسيا، يعني 90 سيڪڙو کان گهٽ آڪسيجن رسد، صحت لاءِ خطرناڪ آهي، ۽ سخت هائپوڪسيا، يعني 30 سيڪڙو کان گهٽ سيري، تيزيءَ سان موتمار ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100925053056/http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|url-status=dead|archive-date=25 September 2010 |title=Blood gas and Saturation measurements |date=25 September 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref>
[[جنين]]، جيڪو [[نال]] وسيلي آڪسيجن حاصل ڪري ٿو، تمام گهٽ آڪسيجن دٻاءَ کي منهن ڏئي ٿو، جيڪو بالغ جي ڦڦڙن ۾ ملندڙ سطح جو لڳ ڀڳ 21 سيڪڙو آهي؛ تنهنڪري جنين هيموگلوبن جو ٻيو روپ پيدا ڪري ٿو، جنهن ۾ آڪسيجن لاءِ تمام وڌيڪ رغبت هوندي آهي ([[جنيني هيموگلوبن|هيموگلوبن F]])، ته جيئن اهڙين حالتن هيٺ ڪم ڪري سگهي.<ref>{{cite web |url=http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19990502195422/http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|url-status=dead|archive-date=2 May 1999 |title=Lecture Notes-20 |date=2 May 1999 |access-date=4 March 2017}}</ref>
=== ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ===
CO<sub>2</sub> رت ۾ ٽن مختلف طريقن سان کڄي ٿي. صحيح سيڪڙو ان تي ڀاڙي ٿو ته رت شرياني آهي يا وريدي. ان جو گهڻو حصو، لڳ ڀڳ 70 سيڪڙو، ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[ڪاربونڪ اينهائيڊريز]] اينزائم وسيلي {{chem2|HCO3−}} بائي ڪاربونيٽ آئنن ۾ بدلجي ٿو، هن ردعمل موجب: {{chem2|CO2 + H2O -> H2CO3 -> H+ + HCO3−}}؛ لڳ ڀڳ 7 سيڪڙو پلازما ۾ حل ٿيل هوندو آهي؛ ۽ لڳ ڀڳ 23 سيڪڙو [[ڪاربامينو]] مرڪبن طور هيموگلوبن سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Martini | first = Frederic | name-list-style = vanc |year=2007 |title=Anatomy and Physiology |url=https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |page=643 |isbn=9789712348075 |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501022224/https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |archive-date=1 May 2016 }}</ref><ref>''Vander's Human Physiology'' reported similar numbers: 60% carried as bicarbonate, 30% bound to hemoglobin as [[carbaminohemoglobin]], and 10% physically dissolved. {{cite book |last1=Widmaier |first1=Eric P. |url=https://archive.org/details/humanphysiologym0000widm/page/493/mode/2up |title=Vander's Human Physiology |last2=Raff |first2=Hershel |last3=Strang |first3=Kevin T. |date=2003 |publisher=[[McGraw-Hill Education]] |isbn=978-0-07-288074-8 |edition=9th |at=p. 493 (ch. Respiratory physiology § Transport of carbon dioxide in blood) |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
هيموگلوبن، جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ آڪسيجن کڻندڙ مکيه ماليڪيول آهي، آڪسيجن ۽ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ ٻنهي کي کڻي ٿو. بهرحال، هيموگلوبن سان ڳنڍيل CO<sub>2</sub> ساڳئي هنڌ سان نه ڳنڍجي ٿي جتي آڪسيجن ڳنڍجي ٿي. ان بدران، اها چئن گلوبن زنجيرن جي N-ٽرمينل گروهن سان گڏجي ٿي. پر هيموگلوبن ماليڪيول تي [[الوسٽيرڪ ضابطو|الوسٽيرڪ]] اثرن سبب، CO<sub>2</sub> جو ڳنڍجڻ آڪسيجن جي هڪ ڏنل جزوي دٻاءَ لاءِ ڳنڍيل آڪسيجن جي مقدار کي گهٽائي ٿو. آڪسيجن جي سطح وڌڻ سبب رت ۾ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ سان گهٽ ڳنڍجڻ کي [[هالڊين اثر]] چيو ويندو آهي، ۽ اهو تاندورن مان ڦڦڙن ڏانهن ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ۾ اهم آهي. CO<sub>2</sub> جي جزوي دٻاءَ ۾ واڌ يا گهٽ pH، هيموگلوبن مان آڪسيجن ڇڏرائيندو آهي، جنهن کي [[بوهر اثر]] چيو ويندو آهي.
=== هائيڊروجن آئنن جي چرپر ===
ڪجهه آڪسي هيموگلوبن آڪسيجن وڃائي ڊِي آڪسي هيموگلوبن بڻجي ٿو. ڊِي آڪسي هيموگلوبن گهڻن هائيڊروجن آئنن کي ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ آڪسي هيموگلوبن جي ڀيٽ ۾ ان ۾ هائيڊروجن لاءِ گهڻو وڌيڪ لاڙو هوندو آهي.
=== لمفي سرشتو ===
{{main|لمفي سرشتو}}
ٿڻائتن ۾ رت [[لمف]] سان توازن ۾ هوندو آهي، جيڪو رت مان ڪيپلري الٽرافلٽريشن وسيلي تاندورن ۾ لڳاتار ٺهندو رهي ٿو. لمف ننڍين لمفي نالين جي سرشتي وسيلي گڏ ٿئي ٿو ۽ [[سيني واري نالي]] ڏانهن موڪليو وڃي ٿو، جيڪا کاٻي [[ذيلي ڪليوي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي، جتي لمف ٻيهر جسماني رت جي گردش سان ملي ٿو.
=== گرمي پد جو ضابطو ===
رت جي گردش گرمي کي سڄي جسم ۾ منتقل ڪري ٿي، ۽ هن وهڪري ۾ تبديليون [[گرمي پد جو ضابطو|گرمي پد جي ضابطي]] جو اهم حصو آهن. سطح ڏانهن رت جو وهڪرو وڌڻ، مثال طور گرم موسم يا سخت ورزش دوران، چمڙي کي وڌيڪ گرم ڪري ٿو، جنهن سان گرمي وڌيڪ تيزيءَ سان نڪري ٿي. ان جي ابتڙ، جڏهن ٻاهرين گرمي پد گهٽ هوندو آهي، تڏهن هٿن پيرن ۽ چمڙي جي سطح ڏانهن رت جو وهڪرو گهٽجي ويندو آهي ته جيئن گرمي جي نقصان کان بچي سگهجي، ۽ رت کي ترجيحي طور جسم جي اهم عضون ڏانهن گردش ڪرايو ويندو آهي.
=== وهڪري جي رفتار ===
رت جي وهڪري جي رفتار مختلف عضون ۾ تمام گهڻي مختلف هوندي آهي. جگر کي سڀ کان وڌيڪ رت جي رسد ملي ٿي، جنهن جو لڳ ڀڳ وهڪرو 1350 ml/min آهي. بُڪي ۽ دماغ ترتيبوار ٻئي ۽ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ عضوا آهن، جن ۾ وهڪرو 1100 ml/min ۽ لڳ ڀڳ 700 ml/min آهي.<ref name=":0">{{Cite book |url=https://archive.org/details/guytonhalltextbo0000hall/page/204/mode/2up |title=Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology |publisher=Saunders |year=2015 |isbn=978-1455770052 |page=204 |url-access=registration}}</ref>
في 100 گرام تاندوري لاءِ رت جي وهڪري جا لاڳاپيل شرح مختلف آهن، جن ۾ بُڪي، ايڊرينل غدود ۽ ٿائيرائيڊ ترتيبوار پهريون، ٻيو ۽ ٽيون سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ تاندورا آهن.<ref name=":0" />
=== پاڻياٺي دٻاءَ جا ڪم ===
رت جي وهڪري جي روڪ پڻ خاص تاندورن ۾ ڀرجڻ پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ ان تاندوري جو [[اڀار]] ٿئي ٿو؛ مثالن ۾ [[عضو تناسل]] ۽ [[ڪلٽورس]] جو [[اڀار وارو تاندورو]] شامل آهي.
پاڻياٺي دٻاءَ واري ڪم جو ٻيو مثال [[ٽپو ڏيندڙ ڪوريئڙو]] آهي، جنهن ۾ دٻاءَ هيٺ ٽنگن ۾ ڌڪيل رت انهن کي طاقتور ٽپو ڏيڻ لاءِ سڌو ڪري ٿو، بغير ان جي ته وڏيون ڏوريون واريون ٽنگون گهربل هجن.<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |encyclopedia=Encyclopædia Britannica online |title=Spiders: circulatory system |access-date=25 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112190558/https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |archive-date=12 November 2007 }}</ref>
8te7lyw9b69fbr02w8epkbpym3iqc87
392099
392098
2026-07-07T19:46:15Z
Intisar Ali
8681
/* تيزابيت */
392099
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|گردشي سرشتي ۾ جسماني پاڻياٺ}}
{{Infobox anatomy
|Name = رت
|Latin = sanguis
|Greek= αἷμα (haîma)
|Image = Venous and arterial blood.jpg
|Caption = سرنجن ۾ وريدي (گهرو) ۽ شرياني (وڌيڪ روشن) رت.
}}
'''رت''' [[انسان]]ن ۽ ٻين [[ڪرنگهيدار جانور|ڪرنگهيدار جانورن]] جي [[گردشي سرشتو|گردشي سرشتي]] ۾ موجود هڪ [[جسماني پاڻياٺ]] آهي، جيڪو [[غذائي جزو|غذائي جزن]] ۽ [[آڪسيجن]] جهڙيون ضروري شيون جسم جي [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] تائين پهچائي ٿو ۽ انهن ئي جيوگهرڙن مان [[استقلابي گند|استقلابي گند جون شيون]] کڻي پري ڪري ٿو.<ref>{{cite web |title=Definition of BLOOD |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323030751/https://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |archive-date=23 March 2017 |access-date=4 March 2017 |website=Merriam-Webster}}</ref>
رت، [[رت جو پلازما|پلازما]] ۾ معلق رت جي جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي. پلازما، جيڪو رت جي پاڻياٺ جو 55 سيڪڙو هوندو آهي، گهڻو ڪري [[پاڻي]] (حجم جي لحاظ کان 92 سيڪڙو) تي مشتمل هوندو آهي،<ref>
{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human Heart |access-date=19 March 2009 |author=The Franklin Institute Inc. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> ۽ ان ۾ [[پروٽين]]، [[گلوڪوز]]، معدني [[آئن]] ۽ [[هارمون]] شامل هوندا آهن. رت جا جيوگهرڙا بنيادي طور [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ)، [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ) ۽ (ٿڻائتن ۾) [[پليٽليٽ]] (ٿرومبوسائيٽ) هوندا آهن.<ref>{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Definition of red blood cell |url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |access-date=2022-04-28 |website=National Cancer Institute |language=en |archive-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130740/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |url-status=live }}</ref> انهن ۾ سڀ کان گهڻا ڳاڙها رت جيوگهرڙا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Sagar |date=2017-01-03 |title=Blood cells and its types with functions |url=https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |access-date=2022-04-28 |website=Microbiology Info.com |language=en-US |archive-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412041337/https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |url-status=live }}</ref> انهن ۾ [[هيموگلوبن]] هوندو آهي، جيڪو آڪسيجن سان موٽڻ جوڳي نموني ڳنڍجي ان جي حل پذيري وڌائي، آڪسيجن جي چرپر کي آسان بڻائي ٿو.<ref>{{Cite web |title=Low Hemoglobin: Causes & Symptoms |url=https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |access-date=2022-04-28 |website=Cleveland Clinic |archive-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428204042/https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |url-status=live }}</ref> [[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور]]ن ۾ هڪ [[موافقتي مدافعتي سرشتو]] هوندو آهي، جيڪو گهڻي ڀاڱي اڇن رت جيوگهرڙن تي ٻڌل هوندو آهي. اڇا رت جيوگهرڙا وچڙن ۽ پَرجيون جي مزاحمت ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا. پليٽليٽ رت جي [[رت ڄمڻ|ڄمڻ]] ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. [[ڦڦڙ]] رکندڙ جانورن ۾ [[شريان|شرياني]] رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن کي جسم جي تاندورن تائين کڻي وڃي ٿو، جڏهن ته [[وريد|وريدي]] رت [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا جيوگهرڙن جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ هڪ گندي شيءِ آهي، تاندورن مان ڦڦڙن تائين کڻي وڃي ٿو ته جيئن اها ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. جڏهن رت جو هيموگلوبن آڪسيجن سان ڳنڍيل هوندو آهي ته رت چمڪندڙ ڳاڙهو، ۽ جڏهن اهو [[آڪسيجن کان خالي هيموگلوبن|آڪسيجن کان خالي]] هوندو آهي ته رت گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.<ref>{{Cite web |last=Séguin |first=Chantal |date=2022-01-08 |title=Did You Know That Not All Blood is Red? • The Blood Project |url=https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |access-date=2022-07-02 |website=The Blood Project |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702161612/https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-10 |title=Is blood blue? 7 facts about blood |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |access-date=2023-03-29 |website=www.medicalnewstoday.com |language=en |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329062539/https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |url-status=live }}</ref>
رت سان لاڳاپيل طبي اصطلاح اڪثر يوناني لفظ {{lang|grc|αἷμα}} (''{{Lang|grc-latn|haima}}'')، جنهن جي معنيٰ ”رت“ آهي، مان نڪتل ''hemo-''، ''hemato-''، ''haemo-'' يا ''haemato-'' سان شروع ٿيندا آهن. [[ايناٽامي]] ۽ [[تاندوريات]] جي لحاظ کان رت کي [[ڳنڍيندڙ تاندورو|ڳنڍيندڙ تاندوري]] جو هڪ خاص روپ سمجهيو ويندو آهي،<ref name="Krause2005">{{Cite book |last=Krause |first=William J. |url=https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |title=Krause's Essential Human Histology for Medical Students |publisher=Universal-Publishers |year=2005 |isbn=978-1-58112-468-2 |edition=3rd |pages=67 |language=en |access-date=21 June 2022 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426075102/https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻتہ اهو پلازما ۾ معلق جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي ٽڪرن مان ٺهيل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Anatomy {{!}} SEER Training|url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/|website=National Cancer Institute: SEER Training Modules|access-date=29 November 2025}}</ref>
==ڪم==
[[File:1GZX Haemoglobin.png|right|thumb|هيموگلوبن، هڪ گولائيءَ وارو پروٽين<br />سائو = هيم گروهه<br />ڳاڙهو ۽ نيرو = پروٽين جا ذيلي ايڪا]]
رت جسم اندر ڪيترائي اهم ڪم سرانجام ڏئي ٿو، جن ۾ هي شامل آهن:
*تاندورن کي [[آڪسيجن]] پهچائڻ (جيڪا [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن وسيلي کڄندي آهي)
*[[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] جهڙا غذائي جزا پهچائڻ (جيڪي رت ۾ حل ٿيل يا [[رت جا پروٽين|پلازما پروٽينن]]، مثال طور [[رت جا لپڊ]]، سان ڳنڍيل هوندا آهن)
*[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙو گند ڪڍڻ
*مدافعتي ڪم، جن ۾ [[اڇا رت جيوگهرڙا|اڇن رت جيوگهرڙن]] جي گردش ۽ [[ضد جسم|ضد جسمن]] وسيلي پرڏيهي مادي جي سڃاڻپ شامل آهي
*[[رت ڄمڻ]]، يعني رت جي نالي ڦاٽڻ تي ٿيندڙ ردعمل، جنهن ۾ رت پاڻياٺ مان نيم ٺوس جيل ۾ بدلجي رت وهڻ روڪي ٿو
*پيغام رساني جا ڪم، جن ۾ [[هارمون]]ن جي چرپر ۽ [[تاندورو (حياتيات)|تاندوري]] نقصان جي اشاري رساني شامل آهي
*جسم جي مرڪزي [[جسماني گرمي پد|گرمي پد]] جي ضابطيڪاري
*[[پاڻياٺي حرڪيات|پاڻياٺي دٻاءَ]] جا ڪم
==جزا==
===ٿڻائتن ۾===
{{See also|رت جي عام چڪاسن جا حوالياتي قدر}}
رت انساني جسم جي وزن جو 7 سيڪڙو هوندو آهي،<ref name="alberts_table">{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |title=Table 22-1 Blood Cells |access-date=1 November 2012 |publisher=NCBI Bookshelf |year=2012 | last = Alberts | first = Bruce | name-list-style = vanc |website=Molecular Biology of the Cell |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327160412/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |archive-date=27 March 2018 }}</ref><ref name="PhysFactVol">{{Cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |title=Volume of Blood in a Human |access-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103090043/http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |archive-date=3 November 2012 |year=2012 | last = Elert | first = Glenn | name-list-style = vanc |website=The Physics Factbook |url-status=dead}}</ref> ۽ ان جي سراسري ڪثافت لڳ ڀڳ 1060 kg/m<sup>3</sup> هوندي آهي، جيڪا خالص پاڻيءَ جي 1000 kg/m<sup>3</sup> ڪثافت جي تمام ويجهو آهي.<ref>{{cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |title=Density of Blood |access-date=4 October 2006 |year=2004 |website=The Physics Factbook |last=Shmukler |first=Michael |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919051122/http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |archive-date=19 September 2006 }}</ref> هڪ سراسري بالغ ۾ [[رت جو حجم]] لڳ ڀڳ {{convert|5|L|USpt|lk=in}} يا 1.3 گيلن هوندو آهي،<ref name="PhysFactVol"/> جيڪو پلازما ۽ ''ٺهيل جزن'' تي مشتمل هوندو آهي. ٺهيل جزن ۾ رت جي جيوگهرڙن يا ''رت جسمن'' جا ٻه قسم، يعني [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ) ۽ [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ)، ۽ رت ڄمڻ ۾ حصو وٺندڙ جيوگهرڙي ٽڪرا، جن کي [[پليٽليٽ]] چيو وڃي ٿو، شامل آهن.<ref name="SEER">{{cite web |title=Composition of the Blood {{!}} SEER Training |url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |website=training.seer.cancer.gov |access-date=30 December 2020 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016211542/https://www.training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |url-status=live }}</ref> حجم جي لحاظ کان ڳاڙها رت جيوگهرڙا سڄي رت جو لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو، پلازما 54.3 سيڪڙو ۽ اڇا جيوگهرڙا 0.7 سيڪڙو هوندا آهن.
سڄو رت (پلازما ۽ جيوگهرڙا) [[غير نيوٽني پاڻياٺ|غير نيوٽني]] [[رت جي گاڙهاڻ|پاڻياٺي حرڪيات]] ڏيکاري ٿو.{{specify|reason="Non-Newtonian" encompasses several different types of properties.|date=April 2021}}
<gallery>
File:Krew Frakcjonowana.jpg|سينٽريفيوگيشن وسيلي جدا ڪيل انساني رت: پلازما (مٿيون، پيلو تهه)، بفي ڪوٽ (وچ وارو، سنهو اڇو تهه) ۽ ايريٿروسائيٽن جو تهه (هيٺيون، ڳاڙهو تهه) ڏسي سگهجن ٿا.
File:Blutkreislauf.png|رت جي گردش: ڳاڙهو = آڪسيجن وارو، نيرو = آڪسيجن کان خالي
File:Blausen 0425 Formed Elements.png|رت جي ٺهيل جزن کي ڏيکاريندڙ خاڪو
File:Blut-EDTA.jpg|[[اي ڊي ٽي اي]] سان رت ڄمڻ کان روڪيل رت جون ٻه نليون.<br /> کاٻي نلي: ڪجهه وقت بيهڻ کان پوءِ ڳاڙها رت جيوگهرڙا نلي جي تري ۾ ويهي ويا آهن.<br /> ساڄي نلي: تازو ڪڍيل رت
</gallery>
====جيوگهرڙا====
{{Further|مڪمل رت ڳڻپ}}
[[Image:Red White Blood cells.jpg|thumb|right|هڪ عام [[ڳاڙهو رت جيوگهرڙو]] (کاٻي)، [[پليٽليٽ]] (وچ ۾) ۽ [[اڇو رت جيوگهرڙو]] (ساڄي) جي [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبين]] (SEM) سان ورتل تصوير]]
رت جي هڪ مائڪرو ليٽر ۾ هي هوندا آهن:
*'''4.7 کان 6.1 ملين (مرد)، 4.2 کان 5.4 ملين (عورت) [[ايريٿروسائيٽ]]:'''<ref>{{cite web |url=https://www.medlineplus.gov/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |title=Medical Encyclopedia: RBC count |website=Medline Plus |access-date=18 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021042354/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |archive-date=21 October 2007 }}</ref> ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ رت جو [[هيموگلوبن]] هوندو آهي ۽ اهي آڪسيجن ورهائيندا آهن. ٿڻائتن ۾ پختن ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[جيوگهرڙي مرڪز]] ۽ [[عضيو|عضيا]] نه هوندا آهن. ڳاڙها رت جيوگهرڙا ([[اندريون سطحي جيوگهرڙو|اندريون سطحي]] نالي جيوگهرڙن ۽ ٻين جيوگهرڙن سان گڏ) [[گليڪوپروٽين]]ن سان پڻ نشانيل هوندا آهن، جيڪي مختلف [[انساني رت گروهي سرشتا|رت جي گروهن]] جي سڃاڻپ ڪن ٿا. رت جو اهو تناسب جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن تي مشتمل هوندو آهي، [[هيماتوڪريٽ]] سڏبو آهي ۽ عام طور لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو هوندو آهي. انساني جسم جي سڀني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي گڏيل سطحي ايراضي جسم جي ٻاهرئين سطح کان لڳ ڀڳ 2,000 ڀيرا وڏي هوندي آهي.<ref>{{cite book | first1 = Robert B. | last1 = Tallitsch | first2 = Martini | last2 = Frederic | first3 = Timmons | last3 = Michael J. | name-list-style = vanc |title=Human anatomy |publisher=Pearson/Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2006 |page=529 |isbn=978-0-8053-7211-3 |edition= 5th}}</ref>
*'''4,000–11,000 [[ليوڪوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF">{{cite book | last = Ganong | first = William F. | name-list-style = vanc |title=Review of medical physiology | url = https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano | url-access = limited |publisher=Lange Medical Books/McGraw-Hill |location=New York |year=2003 |page=[https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano/page/n517 518] |isbn=978-0-07-121765-1 |edition= 21}}</ref> اڇا رت جيوگهرڙا جسم جي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو حصو آهن؛ اهي پراڻن يا غير معمولي جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي گند کي ناس ڪري ڪڍن ٿا، ۽ وچڙ ڪندڙ ڪارڪنن ([[مرض پيدا ڪندڙ|مرض پيدا ڪندڙن]]) ۽ پرڏيهي مادن تي حملو ڪن ٿا. ليوڪوسائيٽن جي ڪينسر کي [[ليوڪيميا]] چيو وڃي ٿو.
*'''200,000–500,000 [[ٿرومبوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF"/> انهن کي [[پليٽليٽ]] پڻ چيو ويندو آهي ۽ اهي رت ڄمڻ ([[رت ڄمڻ]]) ۾ حصو وٺندا آهن. رت ڄمڻ واري سلسلي مان ٺهندڙ فائبِرن، [[پليٽليٽ پلگ]] مٿان هڪ ڄار ٺاهي ٿو.
{| class="wikitable" style="float:center; margin-left:auto; margin-right:auto;"
|+ <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">عام رت جي جوڙجڪ</div>
|-
!ماپو
!قدر
!حوالا
|-
| [[هيماتوڪريٽ]] ||
مردن لاءِ 45 ± 7 (38–52%)<br />
عورتن لاءِ 42 ± 5 (37–47%)
|
|-
| [[پي ايڇ]] || 7.35–7.45
|<ref name=":1">{{Cite book |title=Medical-surgical nursing : concepts for interprofessional collaborative care |date=2018 |publisher=[[ايلسويئر]] |editor-first1=Donna D. |editor-last1=Ignatavicius |editor-first2=M. Linda |editor-last2=Workman |editor-first3=Cherie R. |editor-last3=Rebar |editor-first4=Nicole M. |editor-last4=Heimgartner |isbn=978-0-323-46158-0 |edition=9th |location=St. Louis, Missouri |page=190 |language=en-US |oclc=1018308697}}</ref>
|-
| [[بنيادي واڌ]] || −3 کان +3
|
|-
| P[[آڪسيجن|O<sub>2</sub>]] || 10–13 kPa (80–100 mm Hg)
|
|-
| P[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ|CO<sub>2</sub>]] || 4.8–5.8 kPa (35–45 mm Hg)
|
|-
| [[ڪاربانڪ تيزاب|HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>]] || 21–27 mM
|
|-
| [[آڪسيجن سيري]]
||
آڪسيجن وارو: 98–99%<br />
آڪسيجن کان خالي: 75%
|
|}
{{clear}}
====پلازما====
{{Main|رت جو پلازما}}
رت جو لڳ ڀڳ 55 سيڪڙو [[رت جو پلازما]] هوندو آهي، جيڪو هڪ پاڻياٺ آهي ۽ رت جي پاڻياٺي وچولي طور ڪم ڪري ٿو؛ پاڻ ۾ ان جو رنگ ڪک جهڙو پيلو هوندو آهي. هڪ سراسري انسان ۾ رت جي پلازما جو ڪل حجم 2.7–3.0 ليٽر (2.8–3.2 ڪوارٽ) هوندو آهي. اهو بنيادي طور هڪ [[پاڻي|آبي]] محلول آهي، جنهن ۾ 92 سيڪڙو پاڻي، 8 سيڪڙو رت جي پلازما جا [[پروٽين]] ۽ تمام ٿوري مقدار ۾ ٻيا مادا شامل هوندا آهن. پلازما حل ٿيل غذائي جزن، جهڙوڪ [[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] (رت ۾ حل ٿيل يا پلازما پروٽينن سان ڳنڍيل) کي گردش ڪرائي ٿو ۽ [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙيون گند جون شيون ڪڍي ٿو.
ٻين اهم [[انساني رت جي جزن جي فهرست|جزن]] ۾ هي شامل آهن:
*[[سيرم البومِن]]
*رت ڄمائڻ وارا ڪارڪ (جيڪي [[رت ڄمڻ]] کي آسان بڻائين ٿا)
*ايميونोगلوبولن ([[ضد جسم]])
*[[لائپوپروٽين]] ذرڙا
*ٻيا مختلف پروٽين
*مختلف [[برقي لوڻ]] (بنيادي طور [[حياتيات ۾ سوڊيم|سوڊيم]] ۽ [[ڪلورائيڊ]])
'''سيرم''' مان مراد اهو پلازما آهي، جنهن مان رت ڄمائڻ وارا پروٽين ڪڍيا ويا هجن. باقي بچيل پروٽينن مان گهڻا البومِن ۽ ايميونोगلوبولن هوندا آهن.
==== تيزابيت ====
{{See also|تيزاب-بنياد هم-حالت}}
[[pH#مختلف جسماني پاڻياٺن جو pH|رت جو pH]] 7.35 کان 7.45 جي سوڙهي حد اندر رکڻ لاءِ ضابطي ۾ رکيو ويندو آهي، جنهن سبب اهو ٿورو [[بنياد (ڪيميا)|بنيادي]] هوندو آهي (تلافي).<ref name="Waugh">{{cite book |last1=Waugh |first1=Anne |chapter-url=https://archive.org/details/rosswilsonanatom0000waug_x2u4/page/22/mode/2up |title=Anatomy and Physiology in Health and Illness |last2=Grant |first2=Allison |publisher=Churchill Livingstone Elsevier |year=2007 |isbn=978-0-443-10102-1 |edition=Tenth |page=22 |chapter=2 |chapter-url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref><ref name="ReferenceA">{{MerckManual|12|157|a||Acid–Base Regulation and Disorders}}</ref> رت ۾ جيوگهرڙي کان ٻاهر واري پاڻياٺ، جنهن جو pH 7.35 کان گهٽ هجي، تمام گهڻي [[تيزاب]]ي هوندي آهي، جڏهن تہ رت جو pH 7.45 کان مٿي هجي ته اهو تمام گهڻو بنيادي هوندو آهي.<ref name=":1" /> 6.9 کان گهٽ يا 7.8 کان مٿي pH عام طور موتمار هوندو آهي.<ref name=":1" /> رت جو pH، [[آڪسيجن#جزوي دٻاءُ|آڪسيجن جو جزوي دٻاءُ (pO<sub>2</sub>)]]، [[PCO2|ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جو جزوي دٻاءُ (pCO<sub>2</sub>)]، ۽ [[بائي ڪاربونيٽ]] (HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>) ڪيترن [[هم-حالت|هم-حالتي طريقيڪارن]] وسيلي خبرداريءَ سان ضابطي ۾ رکيا ويندا آهن، جيڪي پنهنجو اثر بنيادي طور [[ساهه وارو سرشتو|ساهه واري سرشتي]] ۽ [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] وسيلي وجهن ٿا ته جيئن [[تيزاب-بنياد هم-حالت|تيزاب-بنياد توازن]] ۽ ساهه کڻڻ کي ضابطي ۾ رکيو وڃي؛ ان کي تلافي چيو ويندو آهي.<ref name=":1" /> [[شرياني رت جي گئس جاچ]] اهي ماپي ٿي. پلازما [[هارمون]]ن کي پڻ گردش ڪرائي ٿو، جيڪي پنهنجا پيغام مختلف تاندورن تائين پهچائين ٿا. رت جي مختلف برقي لوڻن لاءِ عام [[رت جي جاچن جا حوالياتي حدون|حوالياتي حدن]] جي فهرست وسيع آهي.
=== غير ٿڻائتن ۾ ===
[[File:Newbloodm.jpg|thumbnail|ڪرنگهيدار جانورن جي ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جا قسم، ماپون مائڪرو ميٽرن ۾]]
[[Image:Frogrbc1000x.jpg|thumb|ڏيڏر جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل|left]]
[[Image:Turtlerbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڇونءَ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Chickenrbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڪڙ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Humanrbc1000x.jpg|thumb|انساني ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
انساني رت ٿڻائتن جي رت جهڙو عام نمونو آهي، جيتوڻيڪ جيوگهرڙن جي انگ، ماپ، [[پروٽين جي بناوت]] وغيره بابت صحيح تفصيل جنسن جي وچ ۾ ڪجهه فرق رکن ٿا. بهرحال، غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن ۾ ڪجهه اهم فرق آهن:<ref name="VB">{{cite book |last1=Romer |first1=Alfred Sherwood |url=https://archive.org/details/vertebratebody0000rome_a5a9/page/404/mode/2up |title=The Vertebrate Body |last2=Parsons |first2=Thomas S. |publisher=Holt-Saunders International |year=1977 |isbn=978-0-03-910284-5 |location=Philadelphia |pages=404–406 |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
* غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا چپٽا ۽ بيضاوي شڪل جا هوندا آهن، ۽ پنهنجا جيوگهرڙي مرڪز برقرار رکن ٿا.
* اڇن رت جيوگهرڙن جي قسمن ۽ تناسبن ۾ ڪافي ڦيرڦار هوندي آهي؛ مثال طور، ايسڊوفل عام طور انسانن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ عام هوندا آهن.
* پليٽليٽ رڳو ٿڻائتن ۾ منفرد آهن؛ ٻين ڪرنگهيدار جانورن ۾ ننڍا مرڪز رکندڙ، تکيلي جيوگهرڙا، جن کي [[ٿرومبوسائيٽ]] چيو ويندو آهي، رت ڄمائڻ جا ذميوار هوندا آهن.
== فعليات ==
=== گردشي سرشتو ===
[[File:Diagram of the human heart (cropped).svg|thumb|انساني دل مان رت جي گردش]]
{{main|گردشي سرشتو}}
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. انسانن ۾، رت دل جي مضبوط [[کاٻو وينٽريڪل|کاٻي وينٽريڪل]] مان [[شريان|شريانن]] وسيلي پاسي وارن [[تاندورو (حياتيات)|تاندورن]] ڏانهن پمپ ٿئي ٿو ۽ [[وريد|وريدن]] وسيلي دل جي ساڄي [[ايٽريم (دل)|ايٽريم]] ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ اهو ساڄي [[وينٽريڪل (دل)|وينٽريڪل]] ۾ داخل ٿئي ٿو ۽ [[ڦڦڙن واري شريان]] وسيلي [[ڦڦڙ]]ن ڏانهن پمپ ٿئي ٿو، ۽ [[ڦڦڙن واريون وريدون|ڦڦڙن وارين وريدن]] وسيلي کاٻي ايٽريم ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ رت کاٻي وينٽريڪل ۾ داخل ٿئي ٿو ته جيئن ٻيهر گردش ڪري. شرياني رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن جسم جي سڀني جيوگهرڙن تائين کڻي وڃي ٿو، ۽ [[وريدي رت]] [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ گندي شيءِ آهي، ڦڦڙن ڏانهن کڻي وڃي ٿو ته جيئن ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. بهرحال، هڪ استثنا ڦڦڙن واريون شريانون آهن، جن ۾ جسم جو سڀ کان وڌيڪ آڪسيجن کان خالي رت هوندو آهي، جڏهن تہ ڦڦڙن واريون وريدون آڪسيجن وارو رت رکن ٿيون.
واڌو واپسي وارو وهڪرو [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]] جي حرڪت سان پيدا ٿي سگهي ٿو، جيڪي وريدن کي دٻائي سگهن ٿا ۽ رت کي وريدن جي والوَن وسيلي [[ساڄو ايٽريم|ساڄي ايٽريم]] ڏانهن ڌڪي سگهن ٿا.
رت جي گردش کي [[وليم هاروي]] 1628ع ۾ بيان ڪيو.<ref>{{cite web |title=Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus |url=http://www.rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |first=William |last=Harvey | name-list-style = vanc |author-link=William Harvey |language=la |year=1628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127002138/http://rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |archive-date=27 November 2010 }}</ref>
=== جيوگهرڙن جي پيداوار ۽ ٽٽڻ ===
ڪرنگهيدار جانورن ۾ رت جا مختلف جيوگهرڙا [[هڏن جو گودو|هڏن جي گودي]] ۾ [[هيماتوپوئيسس]] نالي عمل وسيلي ٺهن ٿا، جنهن ۾ [[ايريٿروپوئيسس]]، يعني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار، ۽ [[مائيلوپوئيسس]]، يعني اڇن رت جيوگهرڙن ۽ پليٽليٽن جي پيداوار، شامل آهن. ننڍپڻ دوران لڳ ڀڳ هر انساني هڏي ڳاڙها رت جيوگهرڙا پيدا ڪري ٿي؛ بالغن ۾ ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار وڏين هڏين تائين محدود ٿي وڃي ٿي: ڪرنگهي جي مهرن جا جسم، سيني جي هڏي (اسٽرنم)، پسيلين جو پنجرو، ڪولهي جون هڏيون، ۽ مٿين ٻانهن ۽ ٽنگن جون هڏيون. ان کان سواءِ، ننڍپڻ دوران [[ميڊيا اسٽينم]] ۾ موجود [[ٿائيمس]] غدود [[ٽي لمفوسائيٽ]]ن جو اهم ذريعو آهي.<ref>{{cite book |last1=Williams |first1=Peter W. |url=https://archive.org/details/graysanatomy0000gray_m7a1 |title=Gray's anatomy |last2=Gray |first2=Henry David |publisher=C. Livingstone |year=1989 |isbn=978-0-443-02588-4 |edition=37th |location=New York |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
رت جو پروٽيني حصو، جنهن ۾ رت ڄمائڻ وارا پروٽين شامل آهن، گهڻي ڀاڱي [[جگر]] ۾ ٺهي ٿو، جڏهن تہ هارمون [[اندرين رطوبتي غدود]]ن ۾ ٺهن ٿا ۽ پاڻياٺ وارو حصو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ اچي ٿو ۽ [[بُڪي]] وسيلي برقرار رکيو وڃي ٿو.
صحتمند [[ايريٿروسائيٽ]]ن جي پلازما واري عمر لڳ ڀڳ 120 ڏينهن هوندي آهي، جنهن کان پوءِ اهي [[تِري]] ۽ جگر جي [[ڪپفر جيوگهرڙو|ڪپفر جيوگهرڙن]] وسيلي ٽٽندا آهن. جگر ڪجهه پروٽين، لپڊ ۽ امينو تيزاب پڻ صاف ڪري ٿو. بُڪي گندي مواد کي سرگرم نموني [[پيشاب]] ۾ خارج ڪري ٿي.
===<span class="anchor" id="Oxygen transport"></span>آڪسيجن جي چرپر===
{{Further|آڪسيجن سيري (طب)}}
[[File:Oxyhaemoglobin dissociation curve.png|thumb|هيموگلوبن جي بنيادي سيري وڪڙ. وڌيڪ تيزابيت، يعني وڌيڪ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ اهو ساڄي پاسي، ۽ گهٽ تيزابيت، يعني گهٽ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ کاٻي پاسي هلي ٿو|left]]
سمنڊ جي سطح واري دٻاءَ تي هوا ساهه ۾ کڻندڙ صحتمند انسان جي شرياني رت جي نموني ۾ موجود [[آڪسيجن]] جو لڳ ڀڳ 98.5 سيڪڙو<ref>{{Cite book|title=Fundamentals of anatomy & physiology|last=Frederic|first=Martini|date=2009|publisher=Pearson/Benjamin Cummings|others=Nath, Judi Lindsley|isbn=978-0321539106|edition= 8th |location=San Francisco|pages=657|oclc=173683666}}</ref> ڪيميائي طور [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. لڳ ڀڳ 1.5 سيڪڙو ٻيون رت واريون پاڻياٺون ۾ جسماني طور حل ٿيل هوندو آهي ۽ هيموگلوبن سان ڳنڍيل نه هوندو آهي. هيموگلوبن جو ماليڪيول [[ٿڻائتا|ٿڻائتن]] ۽ ڪيترين ٻين جنسن ۾ آڪسيجن جو مکيه کڻندڙ آهي. هيموگلوبن جي آڪسيجن ڳنڍڻ جي گنجائش 1.36 کان 1.40 ml O<sub>2</sub> في گرام هيموگلوبن جي وچ ۾ هوندي آهي،<ref>{{cite journal | vauthors = Dominguez de Villota ED, Ruiz Carmona MT, Rubio JJ, de Andrés S | s2cid = 10029560 | title = Equality of the in vivo and in vitro oxygen-binding capacity of haemoglobin in patients with severe respiratory disease | journal = British Journal of Anaesthesia | volume = 53 | issue = 12 | pages = 1325–8 | date = December 1981 | pmid = 7317251 | doi = 10.1093/bja/53.12.1325 | doi-access = free }}</ref> جيڪا ڪل [[رت جي آڪسيجن گنجائش]] کي ستر ڀيرا وڌائي ٿي،<ref name=brsphys>{{cite book |last=Costanzo |first=Linda S. |name-list-style=vanc |title=Physiology |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, Maryland |year=2007 |isbn=978-0-7817-7311-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/physiology00cost_0 }}</ref> ان حالت جي ڀيٽ ۾ جڏهن آڪسيجن رڳو پنهنجي حل پذيري، يعني 0.03 ml O<sub>2</sub> في ليٽر رت في mm Hg آڪسيجن جي جزوي دٻاءَ (شريانن ۾ لڳ ڀڳ 100 mm Hg)، وسيلي کڄي ها.<ref name=brsphys/>
ڦڦڙن ۽ [[نال واريون شريانون|نال وارين شريانن]] ۽ انهن سان لاڳاپيل وريدن کان سواءِ، شريانون '''آڪسيجن وارو رت''' دل کان پري کڻي وڃن ٿيون ۽ ان کي [[شريانڙي|شريانڙين]] ۽ [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] وسيلي جسم تائين پهچائين ٿيون، جتي آڪسيجن استعمال ٿئي ٿي؛ ان کان پوءِ [[وريدڙي|وريدڙيون]] ۽ وريدون '''آڪسيجن کان خالي رت''' دل ڏانهن واپس کڻي وڃن ٿيون.
بالغ انسانن ۾ آرام واري عام حالتن هيٺ، ڦڦڙن مان نڪرندڙ رت ۾ هيموگلوبن لڳ ڀڳ 98–99 سيڪڙو [[آڪسيجن سيري (طب)|آڪسيجن سان سيريل]] هوندو آهي، ۽ جسم کي 950 کان 1150 ml/min<ref name=edwards>[http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf Edwards Lifesciences LLC – Normal Hemodynamic Parameters – Adult] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110081655/http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf |date=10 November 2010 }} 2009</ref> جي وچ ۾ آڪسيجن پهچائي ٿو. صحتمند بالغ ۾ آرام وقت آڪسيجن جو استعمال لڳ ڀڳ 200–250 ml/min هوندو آهي،<ref name=edwards/> ۽ ڦڦڙن ڏانهن واپس ايندڙ آڪسيجن کان خالي رت اڃا به لڳ ڀڳ 75 سيڪڙو<ref>{{cite web |url=http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323054138/http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010 |title=Ventilatory Physiology and Endurance |date=23 March 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20040224085741/http://groups.msn.com/TransplantSupportLungHeartLungHeart/oxygen2.msnw Transplant Support- Lung, Heart/Lung, Heart] MSN groups</ref> (70 کان 78 سيڪڙو)<ref name=edwards/> سيريل هوندو آهي. لڳاتار ورزش دوران آڪسيجن جو وڌيل استعمال وريدي رت جي آڪسيجن سيري گهٽائي ٿو، جيڪا تربيت يافته رانديگر ۾ 15 سيڪڙو کان گهٽ ٿي سگهي ٿي؛ جيتوڻيڪ ساهه کڻڻ جي رفتار ۽ رت جو وهڪرو تلافي لاءِ وڌن ٿا، پر اهڙين حالتن هيٺ شرياني رت ۾ آڪسيجن سيري 95 سيڪڙو يا ان کان گهٽ ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Mortensen SP, Dawson EA, Yoshiga CC, Dalsgaard MK, Damsgaard R, Secher NH, González-Alonso J | title = Limitations to systemic and locomotor limb muscle oxygen delivery and uptake during maximal exercise in humans | journal = The Journal of Physiology | volume = 566 | issue = Pt 1 | pages = 273–85 | date = July 2005 | pmid = 15860533 | pmc = 1464731 | doi = 10.1113/jphysiol.2005.086025 | display-authors = etal }}</ref> آرام واري ماڻهوءَ ۾ اهڙي گهٽ آڪسيجن سيري خطرناڪ سمجهي وڃي ٿي، مثال طور بيهوشي هيٺ جراحي دوران. لڳاتار هائپوڪسيا، يعني 90 سيڪڙو کان گهٽ آڪسيجن رسد، صحت لاءِ خطرناڪ آهي، ۽ سخت هائپوڪسيا، يعني 30 سيڪڙو کان گهٽ سيري، تيزيءَ سان موتمار ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100925053056/http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|url-status=dead|archive-date=25 September 2010 |title=Blood gas and Saturation measurements |date=25 September 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref>
[[جنين]]، جيڪو [[نال]] وسيلي آڪسيجن حاصل ڪري ٿو، تمام گهٽ آڪسيجن دٻاءَ کي منهن ڏئي ٿو، جيڪو بالغ جي ڦڦڙن ۾ ملندڙ سطح جو لڳ ڀڳ 21 سيڪڙو آهي؛ تنهنڪري جنين هيموگلوبن جو ٻيو روپ پيدا ڪري ٿو، جنهن ۾ آڪسيجن لاءِ تمام وڌيڪ رغبت هوندي آهي ([[جنيني هيموگلوبن|هيموگلوبن F]])، ته جيئن اهڙين حالتن هيٺ ڪم ڪري سگهي.<ref>{{cite web |url=http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19990502195422/http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|url-status=dead|archive-date=2 May 1999 |title=Lecture Notes-20 |date=2 May 1999 |access-date=4 March 2017}}</ref>
=== ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ===
CO<sub>2</sub> رت ۾ ٽن مختلف طريقن سان کڄي ٿي. صحيح سيڪڙو ان تي ڀاڙي ٿو ته رت شرياني آهي يا وريدي. ان جو گهڻو حصو، لڳ ڀڳ 70 سيڪڙو، ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[ڪاربونڪ اينهائيڊريز]] اينزائم وسيلي {{chem2|HCO3−}} بائي ڪاربونيٽ آئنن ۾ بدلجي ٿو، هن ردعمل موجب: {{chem2|CO2 + H2O -> H2CO3 -> H+ + HCO3−}}؛ لڳ ڀڳ 7 سيڪڙو پلازما ۾ حل ٿيل هوندو آهي؛ ۽ لڳ ڀڳ 23 سيڪڙو [[ڪاربامينو]] مرڪبن طور هيموگلوبن سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Martini | first = Frederic | name-list-style = vanc |year=2007 |title=Anatomy and Physiology |url=https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |page=643 |isbn=9789712348075 |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501022224/https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |archive-date=1 May 2016 }}</ref><ref>''Vander's Human Physiology'' reported similar numbers: 60% carried as bicarbonate, 30% bound to hemoglobin as [[carbaminohemoglobin]], and 10% physically dissolved. {{cite book |last1=Widmaier |first1=Eric P. |url=https://archive.org/details/humanphysiologym0000widm/page/493/mode/2up |title=Vander's Human Physiology |last2=Raff |first2=Hershel |last3=Strang |first3=Kevin T. |date=2003 |publisher=[[McGraw-Hill Education]] |isbn=978-0-07-288074-8 |edition=9th |at=p. 493 (ch. Respiratory physiology § Transport of carbon dioxide in blood) |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
هيموگلوبن، جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ آڪسيجن کڻندڙ مکيه ماليڪيول آهي، آڪسيجن ۽ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ ٻنهي کي کڻي ٿو. بهرحال، هيموگلوبن سان ڳنڍيل CO<sub>2</sub> ساڳئي هنڌ سان نه ڳنڍجي ٿي جتي آڪسيجن ڳنڍجي ٿي. ان بدران، اها چئن گلوبن زنجيرن جي N-ٽرمينل گروهن سان گڏجي ٿي. پر هيموگلوبن ماليڪيول تي [[الوسٽيرڪ ضابطو|الوسٽيرڪ]] اثرن سبب، CO<sub>2</sub> جو ڳنڍجڻ آڪسيجن جي هڪ ڏنل جزوي دٻاءَ لاءِ ڳنڍيل آڪسيجن جي مقدار کي گهٽائي ٿو. آڪسيجن جي سطح وڌڻ سبب رت ۾ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ سان گهٽ ڳنڍجڻ کي [[هالڊين اثر]] چيو ويندو آهي، ۽ اهو تاندورن مان ڦڦڙن ڏانهن ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ۾ اهم آهي. CO<sub>2</sub> جي جزوي دٻاءَ ۾ واڌ يا گهٽ pH، هيموگلوبن مان آڪسيجن ڇڏرائيندو آهي، جنهن کي [[بوهر اثر]] چيو ويندو آهي.
=== هائيڊروجن آئنن جي چرپر ===
ڪجهه آڪسي هيموگلوبن آڪسيجن وڃائي ڊِي آڪسي هيموگلوبن بڻجي ٿو. ڊِي آڪسي هيموگلوبن گهڻن هائيڊروجن آئنن کي ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ آڪسي هيموگلوبن جي ڀيٽ ۾ ان ۾ هائيڊروجن لاءِ گهڻو وڌيڪ لاڙو هوندو آهي.
=== لمفي سرشتو ===
{{main|لمفي سرشتو}}
ٿڻائتن ۾ رت [[لمف]] سان توازن ۾ هوندو آهي، جيڪو رت مان ڪيپلري الٽرافلٽريشن وسيلي تاندورن ۾ لڳاتار ٺهندو رهي ٿو. لمف ننڍين لمفي نالين جي سرشتي وسيلي گڏ ٿئي ٿو ۽ [[سيني واري نالي]] ڏانهن موڪليو وڃي ٿو، جيڪا کاٻي [[ذيلي ڪليوي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي، جتي لمف ٻيهر جسماني رت جي گردش سان ملي ٿو.
=== گرمي پد جو ضابطو ===
رت جي گردش گرمي کي سڄي جسم ۾ منتقل ڪري ٿي، ۽ هن وهڪري ۾ تبديليون [[گرمي پد جو ضابطو|گرمي پد جي ضابطي]] جو اهم حصو آهن. سطح ڏانهن رت جو وهڪرو وڌڻ، مثال طور گرم موسم يا سخت ورزش دوران، چمڙي کي وڌيڪ گرم ڪري ٿو، جنهن سان گرمي وڌيڪ تيزيءَ سان نڪري ٿي. ان جي ابتڙ، جڏهن ٻاهرين گرمي پد گهٽ هوندو آهي، تڏهن هٿن پيرن ۽ چمڙي جي سطح ڏانهن رت جو وهڪرو گهٽجي ويندو آهي ته جيئن گرمي جي نقصان کان بچي سگهجي، ۽ رت کي ترجيحي طور جسم جي اهم عضون ڏانهن گردش ڪرايو ويندو آهي.
=== وهڪري جي رفتار ===
رت جي وهڪري جي رفتار مختلف عضون ۾ تمام گهڻي مختلف هوندي آهي. جگر کي سڀ کان وڌيڪ رت جي رسد ملي ٿي، جنهن جو لڳ ڀڳ وهڪرو 1350 ml/min آهي. بُڪي ۽ دماغ ترتيبوار ٻئي ۽ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ عضوا آهن، جن ۾ وهڪرو 1100 ml/min ۽ لڳ ڀڳ 700 ml/min آهي.<ref name=":0">{{Cite book |url=https://archive.org/details/guytonhalltextbo0000hall/page/204/mode/2up |title=Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology |publisher=Saunders |year=2015 |isbn=978-1455770052 |page=204 |url-access=registration}}</ref>
في 100 گرام تاندوري لاءِ رت جي وهڪري جا لاڳاپيل شرح مختلف آهن، جن ۾ بُڪي، ايڊرينل غدود ۽ ٿائيرائيڊ ترتيبوار پهريون، ٻيو ۽ ٽيون سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ تاندورا آهن.<ref name=":0" />
=== پاڻياٺي دٻاءَ جا ڪم ===
رت جي وهڪري جي روڪ پڻ خاص تاندورن ۾ ڀرجڻ پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ ان تاندوري جو [[اڀار]] ٿئي ٿو؛ مثالن ۾ [[عضو تناسل]] ۽ [[ڪلٽورس]] جو [[اڀار وارو تاندورو]] شامل آهي.
پاڻياٺي دٻاءَ واري ڪم جو ٻيو مثال [[ٽپو ڏيندڙ ڪوريئڙو]] آهي، جنهن ۾ دٻاءَ هيٺ ٽنگن ۾ ڌڪيل رت انهن کي طاقتور ٽپو ڏيڻ لاءِ سڌو ڪري ٿو، بغير ان جي ته وڏيون ڏوريون واريون ٽنگون گهربل هجن.<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |encyclopedia=Encyclopædia Britannica online |title=Spiders: circulatory system |access-date=25 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112190558/https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |archive-date=12 November 2007 }}</ref>
msbaunoxm26iq6o3zx9fr80l3vs66cf
392100
392099
2026-07-07T19:48:29Z
Intisar Ali
8681
392100
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|گردشي سرشتي ۾ جسماني پاڻياٺ}}
{{Infobox anatomy
|Name = رت
|Latin = sanguis
|Greek= αἷμα (haîma)
|Image = Venous and arterial blood.jpg
|Caption = سرنجن ۾ وريدي (گهرو) ۽ شرياني (وڌيڪ روشن) رت.
}}
'''رت''' [[انسان]]ن ۽ ٻين [[ڪرنگهيدار جانور|ڪرنگهيدار جانورن]] جي [[گردشي سرشتو|گردشي سرشتي]] ۾ موجود هڪ [[جسماني پاڻياٺ]] آهي، جيڪو [[غذائي جزو|غذائي جزن]] ۽ [[آڪسيجن]] جهڙيون ضروري شيون جسم جي [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] تائين پهچائي ٿو ۽ انهن ئي جيوگهرڙن مان [[استقلابي گند|استقلابي گند جون شيون]] کڻي پري ڪري ٿو.<ref>{{cite web |title=Definition of BLOOD |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323030751/https://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |archive-date=23 March 2017 |access-date=4 March 2017 |website=Merriam-Webster}}</ref>
رت، [[رت جو پلازما|پلازما]] ۾ معلق رت جي جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي. پلازما، جيڪو رت جي پاڻياٺ جو 55 سيڪڙو هوندو آهي، گهڻو ڪري [[پاڻي]] (حجم جي لحاظ کان 92 سيڪڙو) تي مشتمل هوندو آهي،<ref>
{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human Heart |access-date=19 March 2009 |author=The Franklin Institute Inc. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> ۽ ان ۾ [[پروٽين]]، [[گلوڪوز]]، معدني [[آئن]] ۽ [[هارمون]] شامل هوندا آهن. رت جا جيوگهرڙا بنيادي طور [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ)، [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ) ۽ (ٿڻائتن ۾) [[پليٽليٽ]] (ٿرومبوسائيٽ) هوندا آهن.<ref>{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Definition of red blood cell |url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |access-date=2022-04-28 |website=National Cancer Institute |language=en |archive-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130740/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |url-status=live }}</ref> انهن ۾ سڀ کان گهڻا ڳاڙها رت جيوگهرڙا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Sagar |date=2017-01-03 |title=Blood cells and its types with functions |url=https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |access-date=2022-04-28 |website=Microbiology Info.com |language=en-US |archive-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412041337/https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |url-status=live }}</ref> انهن ۾ [[هيموگلوبن]] هوندو آهي، جيڪو آڪسيجن سان موٽڻ جوڳي نموني ڳنڍجي ان جي حل پذيري وڌائي، آڪسيجن جي چرپر کي آسان بڻائي ٿو.<ref>{{Cite web |title=Low Hemoglobin: Causes & Symptoms |url=https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |access-date=2022-04-28 |website=Cleveland Clinic |archive-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428204042/https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |url-status=live }}</ref> [[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور]]ن ۾ هڪ [[موافقتي مدافعتي سرشتو]] هوندو آهي، جيڪو گهڻي ڀاڱي اڇن رت جيوگهرڙن تي ٻڌل هوندو آهي. اڇا رت جيوگهرڙا وچڙن ۽ پَرجيون جي مزاحمت ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا. پليٽليٽ رت جي [[رت ڄمڻ|ڄمڻ]] ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. [[ڦڦڙ]] رکندڙ جانورن ۾ [[شريان|شرياني]] رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن کي جسم جي تاندورن تائين کڻي وڃي ٿو، جڏهن ته [[وريد|وريدي]] رت [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا جيوگهرڙن جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ هڪ گندي شيءِ آهي، تاندورن مان ڦڦڙن تائين کڻي وڃي ٿو ته جيئن اها ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. جڏهن رت جو هيموگلوبن آڪسيجن سان ڳنڍيل هوندو آهي ته رت چمڪندڙ ڳاڙهو، ۽ جڏهن اهو [[آڪسيجن کان خالي هيموگلوبن|آڪسيجن کان خالي]] هوندو آهي ته رت گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.<ref>{{Cite web |last=Séguin |first=Chantal |date=2022-01-08 |title=Did You Know That Not All Blood is Red? • The Blood Project |url=https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |access-date=2022-07-02 |website=The Blood Project |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702161612/https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-10 |title=Is blood blue? 7 facts about blood |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |access-date=2023-03-29 |website=www.medicalnewstoday.com |language=en |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329062539/https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |url-status=live }}</ref>
رت سان لاڳاپيل طبي اصطلاح اڪثر يوناني لفظ {{lang|grc|αἷμα}} (''{{Lang|grc-latn|haima}}'')، جنهن جي معنيٰ ”رت“ آهي، مان نڪتل ''hemo-''، ''hemato-''، ''haemo-'' يا ''haemato-'' سان شروع ٿيندا آهن. [[ايناٽامي]] ۽ [[تاندوريات]] جي لحاظ کان رت کي [[ڳنڍيندڙ تاندورو|ڳنڍيندڙ تاندوري]] جو هڪ خاص روپ سمجهيو ويندو آهي،<ref name="Krause2005">{{Cite book |last=Krause |first=William J. |url=https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |title=Krause's Essential Human Histology for Medical Students |publisher=Universal-Publishers |year=2005 |isbn=978-1-58112-468-2 |edition=3rd |pages=67 |language=en |access-date=21 June 2022 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426075102/https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻتہ اهو پلازما ۾ معلق جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي ٽڪرن مان ٺهيل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Anatomy {{!}} SEER Training|url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/|website=National Cancer Institute: SEER Training Modules|access-date=29 November 2025}}</ref>
==ڪم==
[[File:1GZX Haemoglobin.png|right|thumb|هيموگلوبن، هڪ گولائيءَ وارو پروٽين<br />سائو = هيم گروهه<br />ڳاڙهو ۽ نيرو = پروٽين جا ذيلي ايڪا]]
رت جسم اندر ڪيترائي اهم ڪم سرانجام ڏئي ٿو، جن ۾ هي شامل آهن:
*تاندورن کي [[آڪسيجن]] پهچائڻ (جيڪا [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن وسيلي کڄندي آهي)
*[[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] جهڙا غذائي جزا پهچائڻ (جيڪي رت ۾ حل ٿيل يا [[رت جا پروٽين|پلازما پروٽينن]]، مثال طور [[رت جا لپڊ]]، سان ڳنڍيل هوندا آهن)
*[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙو گند ڪڍڻ
*مدافعتي ڪم، جن ۾ [[اڇا رت جيوگهرڙا|اڇن رت جيوگهرڙن]] جي گردش ۽ [[ضد جسم|ضد جسمن]] وسيلي پرڏيهي مادي جي سڃاڻپ شامل آهي
*[[رت ڄمڻ]]، يعني رت جي نالي ڦاٽڻ تي ٿيندڙ ردعمل، جنهن ۾ رت پاڻياٺ مان نيم ٺوس جيل ۾ بدلجي رت وهڻ روڪي ٿو
*پيغام رساني جا ڪم، جن ۾ [[هارمون]]ن جي چرپر ۽ [[تاندورو (حياتيات)|تاندوري]] نقصان جي اشاري رساني شامل آهي
*جسم جي مرڪزي [[جسماني گرمي پد|گرمي پد]] جي ضابطيڪاري
*[[پاڻياٺي حرڪيات|پاڻياٺي دٻاءَ]] جا ڪم
==جزا==
===ٿڻائتن ۾===
{{See also|رت جي عام چڪاسن جا حوالياتي قدر}}
رت انساني جسم جي وزن جو 7 سيڪڙو هوندو آهي،<ref name="alberts_table">{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |title=Table 22-1 Blood Cells |access-date=1 November 2012 |publisher=NCBI Bookshelf |year=2012 | last = Alberts | first = Bruce | name-list-style = vanc |website=Molecular Biology of the Cell |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327160412/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |archive-date=27 March 2018 }}</ref><ref name="PhysFactVol">{{Cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |title=Volume of Blood in a Human |access-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103090043/http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |archive-date=3 November 2012 |year=2012 | last = Elert | first = Glenn | name-list-style = vanc |website=The Physics Factbook |url-status=dead}}</ref> ۽ ان جي سراسري ڪثافت لڳ ڀڳ 1060 kg/m<sup>3</sup> هوندي آهي، جيڪا خالص پاڻيءَ جي 1000 kg/m<sup>3</sup> ڪثافت جي تمام ويجهو آهي.<ref>{{cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |title=Density of Blood |access-date=4 October 2006 |year=2004 |website=The Physics Factbook |last=Shmukler |first=Michael |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919051122/http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |archive-date=19 September 2006 }}</ref> هڪ سراسري بالغ ۾ [[رت جو حجم]] لڳ ڀڳ {{convert|5|L|USpt|lk=in}} يا 1.3 گيلن هوندو آهي،<ref name="PhysFactVol"/> جيڪو پلازما ۽ ''ٺهيل جزن'' تي مشتمل هوندو آهي. ٺهيل جزن ۾ رت جي جيوگهرڙن يا ''رت جسمن'' جا ٻه قسم، يعني [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ) ۽ [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ)، ۽ رت ڄمڻ ۾ حصو وٺندڙ جيوگهرڙي ٽڪرا، جن کي [[پليٽليٽ]] چيو وڃي ٿو، شامل آهن.<ref name="SEER">{{cite web |title=Composition of the Blood {{!}} SEER Training |url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |website=training.seer.cancer.gov |access-date=30 December 2020 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016211542/https://www.training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |url-status=live }}</ref> حجم جي لحاظ کان ڳاڙها رت جيوگهرڙا سڄي رت جو لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو، پلازما 54.3 سيڪڙو ۽ اڇا جيوگهرڙا 0.7 سيڪڙو هوندا آهن.
سڄو رت (پلازما ۽ جيوگهرڙا) [[غير نيوٽني پاڻياٺ|غير نيوٽني]] [[رت جي گاڙهاڻ|پاڻياٺي حرڪيات]] ڏيکاري ٿو.{{specify|reason="Non-Newtonian" encompasses several different types of properties.|date=April 2021}}
<gallery>
File:Krew Frakcjonowana.jpg|سينٽريفيوگيشن وسيلي جدا ڪيل انساني رت: پلازما (مٿيون، پيلو تهه)، بفي ڪوٽ (وچ وارو، سنهو اڇو تهه) ۽ ايريٿروسائيٽن جو تهه (هيٺيون، ڳاڙهو تهه) ڏسي سگهجن ٿا.
File:Blutkreislauf.png|رت جي گردش: ڳاڙهو = آڪسيجن وارو، نيرو = آڪسيجن کان خالي
File:Blausen 0425 Formed Elements.png|رت جي ٺهيل جزن کي ڏيکاريندڙ خاڪو
File:Blut-EDTA.jpg|[[اي ڊي ٽي اي]] سان رت ڄمڻ کان روڪيل رت جون ٻه نليون.<br /> کاٻي نلي: ڪجهه وقت بيهڻ کان پوءِ ڳاڙها رت جيوگهرڙا نلي جي تري ۾ ويهي ويا آهن.<br /> ساڄي نلي: تازو ڪڍيل رت
</gallery>
====جيوگهرڙا====
{{Further|مڪمل رت ڳڻپ}}
[[Image:Red White Blood cells.jpg|thumb|right|هڪ عام [[ڳاڙهو رت جيوگهرڙو]] (کاٻي)، [[پليٽليٽ]] (وچ ۾) ۽ [[اڇو رت جيوگهرڙو]] (ساڄي) جي [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبين]] (SEM) سان ورتل تصوير]]
رت جي هڪ مائڪرو ليٽر ۾ هي هوندا آهن:
*'''4.7 کان 6.1 ملين (مرد)، 4.2 کان 5.4 ملين (عورت) [[ايريٿروسائيٽ]]:'''<ref>{{cite web |url=https://www.medlineplus.gov/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |title=Medical Encyclopedia: RBC count |website=Medline Plus |access-date=18 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021042354/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |archive-date=21 October 2007 }}</ref> ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ رت جو [[هيموگلوبن]] هوندو آهي ۽ اهي آڪسيجن ورهائيندا آهن. ٿڻائتن ۾ پختن ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[جيوگهرڙي مرڪز]] ۽ [[عضيو|عضيا]] نه هوندا آهن. ڳاڙها رت جيوگهرڙا ([[اندريون سطحي جيوگهرڙو|اندريون سطحي]] نالي جيوگهرڙن ۽ ٻين جيوگهرڙن سان گڏ) [[گليڪوپروٽين]]ن سان پڻ نشانيل هوندا آهن، جيڪي مختلف [[انساني رت گروهي سرشتا|رت جي گروهن]] جي سڃاڻپ ڪن ٿا. رت جو اهو تناسب جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن تي مشتمل هوندو آهي، [[هيماتوڪريٽ]] سڏبو آهي ۽ عام طور لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو هوندو آهي. انساني جسم جي سڀني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي گڏيل سطحي ايراضي جسم جي ٻاهرئين سطح کان لڳ ڀڳ 2,000 ڀيرا وڏي هوندي آهي.<ref>{{cite book | first1 = Robert B. | last1 = Tallitsch | first2 = Martini | last2 = Frederic | first3 = Timmons | last3 = Michael J. | name-list-style = vanc |title=Human anatomy |publisher=Pearson/Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2006 |page=529 |isbn=978-0-8053-7211-3 |edition= 5th}}</ref>
*'''4,000–11,000 [[ليوڪوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF">{{cite book | last = Ganong | first = William F. | name-list-style = vanc |title=Review of medical physiology | url = https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano | url-access = limited |publisher=Lange Medical Books/McGraw-Hill |location=New York |year=2003 |page=[https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano/page/n517 518] |isbn=978-0-07-121765-1 |edition= 21}}</ref> اڇا رت جيوگهرڙا جسم جي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو حصو آهن؛ اهي پراڻن يا غير معمولي جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي گند کي ناس ڪري ڪڍن ٿا، ۽ وچڙ ڪندڙ ڪارڪنن ([[مرض پيدا ڪندڙ|مرض پيدا ڪندڙن]]) ۽ پرڏيهي مادن تي حملو ڪن ٿا. ليوڪوسائيٽن جي ڪينسر کي [[ليوڪيميا]] چيو وڃي ٿو.
*'''200,000–500,000 [[ٿرومبوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF"/> انهن کي [[پليٽليٽ]] پڻ چيو ويندو آهي ۽ اهي رت ڄمڻ ([[رت ڄمڻ]]) ۾ حصو وٺندا آهن. رت ڄمڻ واري سلسلي مان ٺهندڙ فائبِرن، [[پليٽليٽ پلگ]] مٿان هڪ ڄار ٺاهي ٿو.
{| class="wikitable" style="float:center; margin-left:auto; margin-right:auto;"
|+ <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">عام رت جي جوڙجڪ</div>
|-
!ماپو
!قدر
!حوالا
|-
| [[هيماتوڪريٽ]] ||
مردن لاءِ 45 ± 7 (38–52%)<br />
عورتن لاءِ 42 ± 5 (37–47%)
|
|-
| [[پي ايڇ]] || 7.35–7.45
|<ref name=":1">{{Cite book |title=Medical-surgical nursing : concepts for interprofessional collaborative care |date=2018 |publisher=[[ايلسويئر]] |editor-first1=Donna D. |editor-last1=Ignatavicius |editor-first2=M. Linda |editor-last2=Workman |editor-first3=Cherie R. |editor-last3=Rebar |editor-first4=Nicole M. |editor-last4=Heimgartner |isbn=978-0-323-46158-0 |edition=9th |location=St. Louis, Missouri |page=190 |language=en-US |oclc=1018308697}}</ref>
|-
| [[بنيادي واڌ]] || −3 کان +3
|
|-
| P[[آڪسيجن|O<sub>2</sub>]] || 10–13 kPa (80–100 mm Hg)
|
|-
| P[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ|CO<sub>2</sub>]] || 4.8–5.8 kPa (35–45 mm Hg)
|
|-
| [[ڪاربانڪ تيزاب|HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>]] || 21–27 mM
|
|-
| [[آڪسيجن سيري]]
||
آڪسيجن وارو: 98–99%<br />
آڪسيجن کان خالي: 75%
|
|}
{{clear}}
====پلازما====
{{Main|رت جو پلازما}}
رت جو لڳ ڀڳ 55 سيڪڙو [[رت جو پلازما]] هوندو آهي، جيڪو هڪ پاڻياٺ آهي ۽ رت جي پاڻياٺي وچولي طور ڪم ڪري ٿو؛ پاڻ ۾ ان جو رنگ ڪک جهڙو پيلو هوندو آهي. هڪ سراسري انسان ۾ رت جي پلازما جو ڪل حجم 2.7–3.0 ليٽر (2.8–3.2 ڪوارٽ) هوندو آهي. اهو بنيادي طور هڪ [[پاڻي|آبي]] محلول آهي، جنهن ۾ 92 سيڪڙو پاڻي، 8 سيڪڙو رت جي پلازما جا [[پروٽين]] ۽ تمام ٿوري مقدار ۾ ٻيا مادا شامل هوندا آهن. پلازما حل ٿيل غذائي جزن، جهڙوڪ [[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] (رت ۾ حل ٿيل يا پلازما پروٽينن سان ڳنڍيل) کي گردش ڪرائي ٿو ۽ [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙيون گند جون شيون ڪڍي ٿو.
ٻين اهم [[انساني رت جي جزن جي فهرست|جزن]] ۾ هي شامل آهن:
*[[سيرم البومِن]]
*رت ڄمائڻ وارا ڪارڪ (جيڪي [[رت ڄمڻ]] کي آسان بڻائين ٿا)
*ايميونोगلوبولن ([[ضد جسم]])
*[[لائپوپروٽين]] ذرڙا
*ٻيا مختلف پروٽين
*مختلف [[برقي لوڻ]] (بنيادي طور [[حياتيات ۾ سوڊيم|سوڊيم]] ۽ [[ڪلورائيڊ]])
'''سيرم''' مان مراد اهو پلازما آهي، جنهن مان رت ڄمائڻ وارا پروٽين ڪڍيا ويا هجن. باقي بچيل پروٽينن مان گهڻا البومِن ۽ ايميونोगلوبولن هوندا آهن.
==== تيزابيت ====
{{See also|تيزاب-بنياد هم-حالت}}
[[pH#مختلف جسماني پاڻياٺن جو pH|رت جو pH]] 7.35 کان 7.45 جي سوڙهي حد اندر رکڻ لاءِ ضابطي ۾ رکيو ويندو آهي، جنهن سبب اهو ٿورو [[بنياد (ڪيميا)|بنيادي]] هوندو آهي (تلافي).<ref name="Waugh">{{cite book |last1=Waugh |first1=Anne |chapter-url=https://archive.org/details/rosswilsonanatom0000waug_x2u4/page/22/mode/2up |title=Anatomy and Physiology in Health and Illness |last2=Grant |first2=Allison |publisher=Churchill Livingstone Elsevier |year=2007 |isbn=978-0-443-10102-1 |edition=Tenth |page=22 |chapter=2 |chapter-url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref><ref name="ReferenceA">{{MerckManual|12|157|a||Acid–Base Regulation and Disorders}}</ref> رت ۾ جيوگهرڙي کان ٻاهر واري پاڻياٺ، جنهن جو pH 7.35 کان گهٽ هجي، تمام گهڻي [[تيزاب]]ي هوندي آهي، جڏهن تہ رت جو pH 7.45 کان مٿي هجي ته اهو تمام گهڻو بنيادي هوندو آهي.<ref name=":1" /> 6.9 کان گهٽ يا 7.8 کان مٿي pH عام طور موتمار هوندو آهي.<ref name=":1" /> رت جو pH، [[آڪسيجن#جزوي دٻاءُ|آڪسيجن جو جزوي دٻاءُ (pO<sub>2</sub>)]]، [[PCO2|ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جو جزوي دٻاءُ (pCO<sub>2</sub>)]، ۽ [[بائي ڪاربونيٽ]] (HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>) ڪيترن [[هم-حالت|هم-حالتي طريقيڪارن]] وسيلي خبرداريءَ سان ضابطي ۾ رکيا ويندا آهن، جيڪي پنهنجو اثر بنيادي طور [[ساهه وارو سرشتو|ساهه واري سرشتي]] ۽ [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] وسيلي وجهن ٿا ته جيئن [[تيزاب-بنياد هم-حالت|تيزاب-بنياد توازن]] ۽ ساهه کڻڻ کي ضابطي ۾ رکيو وڃي؛ ان کي تلافي چيو ويندو آهي.<ref name=":1" /> [[شرياني رت جي گئس جاچ]] اهي ماپي ٿي. پلازما [[هارمون]]ن کي پڻ گردش ڪرائي ٿو، جيڪي پنهنجا پيغام مختلف تاندورن تائين پهچائين ٿا. رت جي مختلف برقي لوڻن لاءِ عام [[رت جي جاچن جا حوالياتي حدون|حوالياتي حدن]] جي فهرست وسيع آهي.
=== غير ٿڻائتن ۾ ===
[[File:Newbloodm.jpg|thumbnail|ڪرنگهيدار جانورن جي ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جا قسم، ماپون مائڪرو ميٽرن ۾]]
[[Image:Frogrbc1000x.jpg|thumb|ڏيڏر جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل|left]]
[[Image:Turtlerbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڇونءَ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Chickenrbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڪڙ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Humanrbc1000x.jpg|thumb|انساني ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
انساني رت ٿڻائتن جي رت جهڙو عام نمونو آهي، جيتوڻيڪ جيوگهرڙن جي انگ، ماپ، [[پروٽين جي بناوت]] وغيره بابت صحيح تفصيل جنسن جي وچ ۾ ڪجهه فرق رکن ٿا. بهرحال، غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن ۾ ڪجهه اهم فرق آهن:<ref name="VB">{{cite book |last1=Romer |first1=Alfred Sherwood |url=https://archive.org/details/vertebratebody0000rome_a5a9/page/404/mode/2up |title=The Vertebrate Body |last2=Parsons |first2=Thomas S. |publisher=Holt-Saunders International |year=1977 |isbn=978-0-03-910284-5 |location=Philadelphia |pages=404–406 |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
* غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا چپٽا ۽ بيضاوي شڪل جا هوندا آهن، ۽ پنهنجا جيوگهرڙي مرڪز برقرار رکن ٿا.
* اڇن رت جيوگهرڙن جي قسمن ۽ تناسبن ۾ ڪافي ڦيرڦار هوندي آهي؛ مثال طور، ايسڊوفل عام طور انسانن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ عام هوندا آهن.
* پليٽليٽ رڳو ٿڻائتن ۾ منفرد آهن؛ ٻين ڪرنگهيدار جانورن ۾ ننڍا مرڪز رکندڙ، تکيلي جيوگهرڙا، جن کي [[ٿرومبوسائيٽ]] چيو ويندو آهي، رت ڄمائڻ جا ذميوار هوندا آهن.
== فعليات ==
=== گردشي سرشتو ===
[[File:Diagram of the human heart (cropped).svg|thumb|انساني دل مان رت جي گردش]]
{{main|گردشي سرشتو}}
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. انسانن ۾، رت دل جي مضبوط [[کاٻو وينٽريڪل|کاٻي وينٽريڪل]] مان [[شريان|شريانن]] وسيلي پاسي وارن [[تاندورو (حياتيات)|تاندورن]] ڏانهن پمپ ٿئي ٿو ۽ [[وريد|وريدن]] وسيلي دل جي ساڄي [[ايٽريم (دل)|ايٽريم]] ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ اهو ساڄي [[وينٽريڪل (دل)|وينٽريڪل]] ۾ داخل ٿئي ٿو ۽ [[ڦڦڙن واري شريان]] وسيلي [[ڦڦڙ]]ن ڏانهن پمپ ٿئي ٿو، ۽ [[ڦڦڙن واريون وريدون|ڦڦڙن وارين وريدن]] وسيلي کاٻي ايٽريم ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ رت کاٻي وينٽريڪل ۾ داخل ٿئي ٿو ته جيئن ٻيهر گردش ڪري. شرياني رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن جسم جي سڀني جيوگهرڙن تائين کڻي وڃي ٿو، ۽ [[وريدي رت]] [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ گندي شيءِ آهي، ڦڦڙن ڏانهن کڻي وڃي ٿو ته جيئن ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. بهرحال، هڪ استثنا ڦڦڙن واريون شريانون آهن، جن ۾ جسم جو سڀ کان وڌيڪ آڪسيجن کان خالي رت هوندو آهي، جڏهن تہ ڦڦڙن واريون وريدون آڪسيجن وارو رت رکن ٿيون.
واڌو واپسي وارو وهڪرو [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]] جي حرڪت سان پيدا ٿي سگهي ٿو، جيڪي وريدن کي دٻائي سگهن ٿا ۽ رت کي وريدن جي والوَن وسيلي [[ساڄو ايٽريم|ساڄي ايٽريم]] ڏانهن ڌڪي سگهن ٿا.
رت جي گردش کي [[وليم هاروي]] 1628ع ۾ بيان ڪيو.<ref>{{cite web |title=Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus |url=http://www.rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |first=William |last=Harvey | name-list-style = vanc |author-link=William Harvey |language=la |year=1628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127002138/http://rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |archive-date=27 November 2010 }}</ref>
=== جيوگهرڙن جي پيداوار ۽ ٽٽڻ ===
ڪرنگهيدار جانورن ۾ رت جا مختلف جيوگهرڙا [[هڏن جو گودو|هڏن جي گودي]] ۾ [[هيماتوپوئيسس]] نالي عمل وسيلي ٺهن ٿا، جنهن ۾ [[ايريٿروپوئيسس]]، يعني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار، ۽ [[مائيلوپوئيسس]]، يعني اڇن رت جيوگهرڙن ۽ پليٽليٽن جي پيداوار، شامل آهن. ننڍپڻ دوران لڳ ڀڳ هر انساني هڏي ڳاڙها رت جيوگهرڙا پيدا ڪري ٿي؛ بالغن ۾ ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار وڏين هڏين تائين محدود ٿي وڃي ٿي: ڪرنگهي جي مهرن جا جسم، سيني جي هڏي (اسٽرنم)، پسيلين جو پنجرو، ڪولهي جون هڏيون، ۽ مٿين ٻانهن ۽ ٽنگن جون هڏيون. ان کان سواءِ، ننڍپڻ دوران [[ميڊيا اسٽينم]] ۾ موجود [[ٿائيمس]] غدود [[ٽي لمفوسائيٽ]]ن جو اهم ذريعو آهي.<ref>{{cite book |last1=Williams |first1=Peter W. |url=https://archive.org/details/graysanatomy0000gray_m7a1 |title=Gray's anatomy |last2=Gray |first2=Henry David |publisher=C. Livingstone |year=1989 |isbn=978-0-443-02588-4 |edition=37th |location=New York |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
رت جو پروٽيني حصو، جنهن ۾ رت ڄمائڻ وارا پروٽين شامل آهن، گهڻي ڀاڱي [[جگر]] ۾ ٺهي ٿو، جڏهن تہ هارمون [[اندرين رطوبتي غدود]]ن ۾ ٺهن ٿا ۽ پاڻياٺ وارو حصو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ اچي ٿو ۽ [[بُڪي]] وسيلي برقرار رکيو وڃي ٿو.
صحتمند [[ايريٿروسائيٽ]]ن جي پلازما واري عمر لڳ ڀڳ 120 ڏينهن هوندي آهي، جنهن کان پوءِ اهي [[تِري]] ۽ جگر جي [[ڪپفر جيوگهرڙو|ڪپفر جيوگهرڙن]] وسيلي ٽٽندا آهن. جگر ڪجهه پروٽين، لپڊ ۽ امينو تيزاب پڻ صاف ڪري ٿو. بُڪي گندي مواد کي سرگرم نموني [[پيشاب]] ۾ خارج ڪري ٿي.
===<span class="anchor" id="Oxygen transport"></span>آڪسيجن جي چرپر===
{{Further|آڪسيجن سيري (طب)}}
[[File:Oxyhaemoglobin dissociation curve.png|thumb|هيموگلوبن جي بنيادي سيري وڪڙ. وڌيڪ تيزابيت، يعني وڌيڪ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ اهو ساڄي پاسي، ۽ گهٽ تيزابيت، يعني گهٽ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ کاٻي پاسي هلي ٿو|left]]
سمنڊ جي سطح واري دٻاءَ تي هوا ساهه ۾ کڻندڙ صحتمند انسان جي شرياني رت جي نموني ۾ موجود [[آڪسيجن]] جو لڳ ڀڳ 98.5 سيڪڙو<ref>{{Cite book|title=Fundamentals of anatomy & physiology|last=Frederic|first=Martini|date=2009|publisher=Pearson/Benjamin Cummings|others=Nath, Judi Lindsley|isbn=978-0321539106|edition= 8th |location=San Francisco|pages=657|oclc=173683666}}</ref> ڪيميائي طور [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. لڳ ڀڳ 1.5 سيڪڙو ٻيون رت واريون پاڻياٺون ۾ جسماني طور حل ٿيل هوندو آهي ۽ هيموگلوبن سان ڳنڍيل نه هوندو آهي. هيموگلوبن جو ماليڪيول [[ٿڻائتا|ٿڻائتن]] ۽ ڪيترين ٻين جنسن ۾ آڪسيجن جو مکيه کڻندڙ آهي. هيموگلوبن جي آڪسيجن ڳنڍڻ جي گنجائش 1.36 کان 1.40 ml O<sub>2</sub> في گرام هيموگلوبن جي وچ ۾ هوندي آهي،<ref>{{cite journal | vauthors = Dominguez de Villota ED, Ruiz Carmona MT, Rubio JJ, de Andrés S | s2cid = 10029560 | title = Equality of the in vivo and in vitro oxygen-binding capacity of haemoglobin in patients with severe respiratory disease | journal = British Journal of Anaesthesia | volume = 53 | issue = 12 | pages = 1325–8 | date = December 1981 | pmid = 7317251 | doi = 10.1093/bja/53.12.1325 | doi-access = free }}</ref> جيڪا ڪل [[رت جي آڪسيجن گنجائش]] کي ستر ڀيرا وڌائي ٿي،<ref name=brsphys>{{cite book |last=Costanzo |first=Linda S. |name-list-style=vanc |title=Physiology |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, Maryland |year=2007 |isbn=978-0-7817-7311-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/physiology00cost_0 }}</ref> ان حالت جي ڀيٽ ۾ جڏهن آڪسيجن رڳو پنهنجي حل پذيري، يعني 0.03 ml O<sub>2</sub> في ليٽر رت في mm Hg آڪسيجن جي جزوي دٻاءَ (شريانن ۾ لڳ ڀڳ 100 mm Hg)، وسيلي کڄي ها.<ref name=brsphys/>
ڦڦڙن ۽ [[نال واريون شريانون|نال وارين شريانن]] ۽ انهن سان لاڳاپيل وريدن کان سواءِ، شريانون '''آڪسيجن وارو رت''' دل کان پري کڻي وڃن ٿيون ۽ ان کي [[شريانڙي|شريانڙين]] ۽ [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] وسيلي جسم تائين پهچائين ٿيون، جتي آڪسيجن استعمال ٿئي ٿي؛ ان کان پوءِ [[وريدڙي|وريدڙيون]] ۽ وريدون '''آڪسيجن کان خالي رت''' دل ڏانهن واپس کڻي وڃن ٿيون.
بالغ انسانن ۾ آرام واري عام حالتن هيٺ، ڦڦڙن مان نڪرندڙ رت ۾ هيموگلوبن لڳ ڀڳ 98–99 سيڪڙو [[آڪسيجن سيري (طب)|آڪسيجن سان سيريل]] هوندو آهي، ۽ جسم کي 950 کان 1150 ml/min<ref name=edwards>[http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf Edwards Lifesciences LLC – Normal Hemodynamic Parameters – Adult] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110081655/http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf |date=10 November 2010 }} 2009</ref> جي وچ ۾ آڪسيجن پهچائي ٿو. صحتمند بالغ ۾ آرام وقت آڪسيجن جو استعمال لڳ ڀڳ 200–250 ml/min هوندو آهي،<ref name=edwards/> ۽ ڦڦڙن ڏانهن واپس ايندڙ آڪسيجن کان خالي رت اڃا به لڳ ڀڳ 75 سيڪڙو<ref>{{cite web |url=http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323054138/http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010 |title=Ventilatory Physiology and Endurance |date=23 March 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20040224085741/http://groups.msn.com/TransplantSupportLungHeartLungHeart/oxygen2.msnw Transplant Support- Lung, Heart/Lung, Heart] MSN groups</ref> (70 کان 78 سيڪڙو)<ref name=edwards/> سيريل هوندو آهي. لڳاتار ورزش دوران آڪسيجن جو وڌيل استعمال وريدي رت جي آڪسيجن سيري گهٽائي ٿو، جيڪا تربيت يافته رانديگر ۾ 15 سيڪڙو کان گهٽ ٿي سگهي ٿي؛ جيتوڻيڪ ساهه کڻڻ جي رفتار ۽ رت جو وهڪرو تلافي لاءِ وڌن ٿا، پر اهڙين حالتن هيٺ شرياني رت ۾ آڪسيجن سيري 95 سيڪڙو يا ان کان گهٽ ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Mortensen SP, Dawson EA, Yoshiga CC, Dalsgaard MK, Damsgaard R, Secher NH, González-Alonso J | title = Limitations to systemic and locomotor limb muscle oxygen delivery and uptake during maximal exercise in humans | journal = The Journal of Physiology | volume = 566 | issue = Pt 1 | pages = 273–85 | date = July 2005 | pmid = 15860533 | pmc = 1464731 | doi = 10.1113/jphysiol.2005.086025 | display-authors = etal }}</ref> آرام واري ماڻهوءَ ۾ اهڙي گهٽ آڪسيجن سيري خطرناڪ سمجهي وڃي ٿي، مثال طور بيهوشي هيٺ جراحي دوران. لڳاتار هائپوڪسيا، يعني 90 سيڪڙو کان گهٽ آڪسيجن رسد، صحت لاءِ خطرناڪ آهي، ۽ سخت هائپوڪسيا، يعني 30 سيڪڙو کان گهٽ سيري، تيزيءَ سان موتمار ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100925053056/http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|url-status=dead|archive-date=25 September 2010 |title=Blood gas and Saturation measurements |date=25 September 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref>
[[جنين]]، جيڪو [[نال]] وسيلي آڪسيجن حاصل ڪري ٿو، تمام گهٽ آڪسيجن دٻاءَ کي منهن ڏئي ٿو، جيڪو بالغ جي ڦڦڙن ۾ ملندڙ سطح جو لڳ ڀڳ 21 سيڪڙو آهي؛ تنهنڪري جنين هيموگلوبن جو ٻيو روپ پيدا ڪري ٿو، جنهن ۾ آڪسيجن لاءِ تمام وڌيڪ رغبت هوندي آهي ([[جنيني هيموگلوبن|هيموگلوبن F]])، ته جيئن اهڙين حالتن هيٺ ڪم ڪري سگهي.<ref>{{cite web |url=http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19990502195422/http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|url-status=dead|archive-date=2 May 1999 |title=Lecture Notes-20 |date=2 May 1999 |access-date=4 March 2017}}</ref>
=== ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ===
CO<sub>2</sub> رت ۾ ٽن مختلف طريقن سان کڄي ٿي. صحيح سيڪڙو ان تي ڀاڙي ٿو ته رت شرياني آهي يا وريدي. ان جو گهڻو حصو، لڳ ڀڳ 70 سيڪڙو، ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[ڪاربونڪ اينهائيڊريز]] اينزائم وسيلي {{chem2|HCO3−}} بائي ڪاربونيٽ آئنن ۾ بدلجي ٿو، هن ردعمل موجب: {{chem2|CO2 + H2O -> H2CO3 -> H+ + HCO3−}}؛ لڳ ڀڳ 7 سيڪڙو پلازما ۾ حل ٿيل هوندو آهي؛ ۽ لڳ ڀڳ 23 سيڪڙو [[ڪاربامينو]] مرڪبن طور هيموگلوبن سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Martini | first = Frederic | name-list-style = vanc |year=2007 |title=Anatomy and Physiology |url=https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |page=643 |isbn=9789712348075 |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501022224/https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |archive-date=1 May 2016 }}</ref><ref>''Vander's Human Physiology'' reported similar numbers: 60% carried as bicarbonate, 30% bound to hemoglobin as [[carbaminohemoglobin]], and 10% physically dissolved. {{cite book |last1=Widmaier |first1=Eric P. |url=https://archive.org/details/humanphysiologym0000widm/page/493/mode/2up |title=Vander's Human Physiology |last2=Raff |first2=Hershel |last3=Strang |first3=Kevin T. |date=2003 |publisher=[[McGraw-Hill Education]] |isbn=978-0-07-288074-8 |edition=9th |at=p. 493 (ch. Respiratory physiology § Transport of carbon dioxide in blood) |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
هيموگلوبن، جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ آڪسيجن کڻندڙ مکيه ماليڪيول آهي، آڪسيجن ۽ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ ٻنهي کي کڻي ٿو. بهرحال، هيموگلوبن سان ڳنڍيل CO<sub>2</sub> ساڳئي هنڌ سان نه ڳنڍجي ٿي جتي آڪسيجن ڳنڍجي ٿي. ان بدران، اها چئن گلوبن زنجيرن جي N-ٽرمينل گروهن سان گڏجي ٿي. پر هيموگلوبن ماليڪيول تي [[الوسٽيرڪ ضابطو|الوسٽيرڪ]] اثرن سبب، CO<sub>2</sub> جو ڳنڍجڻ آڪسيجن جي هڪ ڏنل جزوي دٻاءَ لاءِ ڳنڍيل آڪسيجن جي مقدار کي گهٽائي ٿو. آڪسيجن جي سطح وڌڻ سبب رت ۾ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ سان گهٽ ڳنڍجڻ کي [[هالڊين اثر]] چيو ويندو آهي، ۽ اهو تاندورن مان ڦڦڙن ڏانهن ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ۾ اهم آهي. CO<sub>2</sub> جي جزوي دٻاءَ ۾ واڌ يا گهٽ pH، هيموگلوبن مان آڪسيجن ڇڏرائيندو آهي، جنهن کي [[بوهر اثر]] چيو ويندو آهي.
=== هائيڊروجن آئنن جي چرپر ===
ڪجهه آڪسي هيموگلوبن آڪسيجن وڃائي ڊِي آڪسي هيموگلوبن بڻجي ٿو. ڊِي آڪسي هيموگلوبن گهڻن هائيڊروجن آئنن کي ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ آڪسي هيموگلوبن جي ڀيٽ ۾ ان ۾ هائيڊروجن لاءِ گهڻو وڌيڪ لاڙو هوندو آهي.
=== لمفي سرشتو ===
{{main|لمفي سرشتو}}
ٿڻائتن ۾ رت [[لمف]] سان توازن ۾ هوندو آهي، جيڪو رت مان ڪيپلري الٽرافلٽريشن وسيلي تاندورن ۾ لڳاتار ٺهندو رهي ٿو. لمف ننڍين لمفي نالين جي سرشتي وسيلي گڏ ٿئي ٿو ۽ [[سيني واري نالي]] ڏانهن موڪليو وڃي ٿو، جيڪا کاٻي [[ذيلي ڪليوي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي، جتي لمف ٻيهر جسماني رت جي گردش سان ملي ٿو.
=== گرمي پد جو ضابطو ===
رت جي گردش گرمي کي سڄي جسم ۾ منتقل ڪري ٿي، ۽ هن وهڪري ۾ تبديليون [[گرمي پد جو ضابطو|گرمي پد جي ضابطي]] جو اهم حصو آهن. سطح ڏانهن رت جو وهڪرو وڌڻ، مثال طور گرم موسم يا سخت ورزش دوران، چمڙي کي وڌيڪ گرم ڪري ٿو، جنهن سان گرمي وڌيڪ تيزيءَ سان نڪري ٿي. ان جي ابتڙ، جڏهن ٻاهرين گرمي پد گهٽ هوندو آهي، تڏهن هٿن پيرن ۽ چمڙي جي سطح ڏانهن رت جو وهڪرو گهٽجي ويندو آهي ته جيئن گرمي جي نقصان کان بچي سگهجي، ۽ رت کي ترجيحي طور جسم جي اهم عضون ڏانهن گردش ڪرايو ويندو آهي.
=== وهڪري جي رفتار ===
رت جي وهڪري جي رفتار مختلف عضون ۾ تمام گهڻي مختلف هوندي آهي. جگر کي سڀ کان وڌيڪ رت جي رسد ملي ٿي، جنهن جو لڳ ڀڳ وهڪرو 1350 ml/min آهي. بُڪي ۽ دماغ ترتيبوار ٻئي ۽ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ عضوا آهن، جن ۾ وهڪرو 1100 ml/min ۽ لڳ ڀڳ 700 ml/min آهي.<ref name=":0">{{Cite book |url=https://archive.org/details/guytonhalltextbo0000hall/page/204/mode/2up |title=Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology |publisher=Saunders |year=2015 |isbn=978-1455770052 |page=204 |url-access=registration}}</ref>
في 100 گرام تاندوري لاءِ رت جي وهڪري جا لاڳاپيل شرح مختلف آهن، جن ۾ بُڪي، ايڊرينل غدود ۽ ٿائيرائيڊ ترتيبوار پهريون، ٻيو ۽ ٽيون سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ تاندورا آهن.<ref name=":0" />
=== پاڻياٺي دٻاءَ جا ڪم ===
رت جي وهڪري جي روڪ پڻ خاص تاندورن ۾ ڀرجڻ پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ ان تاندوري جو [[اڀار]] ٿئي ٿو؛ مثالن ۾ [[عضو تناسل]] ۽ [[ڪلٽورس]] جو [[اڀار وارو تاندورو]] شامل آهي.
پاڻياٺي دٻاءَ واري ڪم جو ٻيو مثال [[ٽپو ڏيندڙ ڪوريئڙو]] آهي، جنهن ۾ دٻاءَ هيٺ ٽنگن ۾ ڌڪيل رت انهن کي طاقتور ٽپو ڏيڻ لاءِ سڌو ڪري ٿو، بغير ان جي ته وڏيون ڏوريون واريون ٽنگون گهربل هجن.<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |encyclopedia=Encyclopædia Britannica online |title=Spiders: circulatory system |access-date=25 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112190558/https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |archive-date=12 November 2007 }}</ref>
== رنگ ==
{{main|هيموگلوبن}}
[[File:Bleeding finger.jpg|thumb|رت وهندڙ آڱر مان نڪرندڙ ڪيپلري رت]]
هيموگلوبن رت جي رنگ ('''هيموڪروم''') جو مکيه طئي ڪندڙ آهي. هر ماليڪيول ۾ چار هيم گروهه هوندا آهن، ۽ مختلف ماليڪيولن سان انهن جو لاڳاپو صحيح رنگ کي بدلائي ٿو. شرياني رت ۽ ڪيپلري رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آڪسيجن هيم گروهه کي مضبوط ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿي. آڪسيجن کان خالي رت ڳاڙهي رنگ جو وڌيڪ گهرو ڇانوَ هوندو آهي؛ اهو وريدن ۾ موجود هوندو آهي، ۽ [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] دوران ۽ وريدي رت جا نمونا وٺڻ وقت ڏسي سگهجي ٿو. اهو ان ڪري آهي جو هيموگلوبن پاران جذب ٿيندڙ روشنيءَ جو اسپيڪٽرم آڪسيجن واري ۽ آڪسيجن کان خالي حالت ۾ مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web |last=Prahl |title=Optical Absorption of Hemoglobin |url=http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |access-date=30 December 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20020105184047/http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |archive-date=5 January 2002 }}</ref>
[[ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ]] ۾ رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪاربان مونو آڪسائيڊ]] [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] جي ٺهڻ جو سبب بڻجي ٿي. [[سائنائيڊ]] زهرجڻ ۾ جسم آڪسيجن استعمال نٿو ڪري سگهي، تنهنڪري وريدي رت آڪسيجن وارو ئي رهي ٿو، جنهن سان ان جي ڳاڙهاڻ وڌي وڃي ٿي. ڪجهه حالتون هيموگلوبن ۾ موجود هيم گروهن کي متاثر ڪن ٿيون، جن سبب چمڙي نيري نظر اچي سگهي ٿي؛ هن علامت کي [[سائنوسس]] چيو ويندو آهي. جيڪڏهن هيم آڪسائيڊ ٿي وڃي، ته [[ميٿيموگلوبن]] ٺهي ٿو، جيڪو وڌيڪ ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ آڪسيجن کڻي نٿو سگهي. ناياب حالت [[سلفهيموگلوبينيميا]] ۾، شرياني هيموگلوبن جزوي طور آڪسيجن وارو هوندو آهي، ۽ اهو نيري ڇانوَ سان گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.
چمڙي جي سطح جي ويجهو وريدون ڪيترن سببن ڪري نيريون نظر اچن ٿيون. بهرحال، [[بصري ادراڪ|رنگ جي ادراڪ]] ۾ هن تبديلي ۾ حصو وٺندڙ عنصر وريدي رت جي حقيقي رنگ بدران چمڙي جي روشني پکيڙڻ وارين خاصيتن ۽ [[بصري قشر]] پاران بصري ڄاڻ جي عملڪاري سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Kienle A, Lilge L, Vitkin IA, Patterson MS, Wilson BC, Hibst R, Steiner R | title = Why do veins appear blue? A new look at an old question | journal = Applied Optics | volume = 35 | issue = 7 | pages = 1151 | date = March 1996 | pmid = 21085227 | doi = 10.1364/AO.35.001151 | url = http://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20120210145120/https://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | url-status = dead | bibcode = 1996ApOpt..35.1151K | archive-date = 10 February 2012 }}</ref>
''[[Prasinohaema]]'' نسل جي [[سڪنڪ|سڪنڪن]] جو رت [[بليورڊن]] نالي گندي پيداوار جي گڏ ٿيڻ سبب سائو هوندو آهي.<ref>{{cite journal | vauthors = Austin CC, Perkins SL | title = Parasites in a biodiversity hotspot: a survey of hematozoa and a molecular phylogenetic analysis of Plasmodium in New Guinea skinks | journal = The Journal of Parasitology | volume = 92 | issue = 4 | pages = 770–7 | date = August 2006 | pmid = 16995395 | doi = 10.1645/GE-693R.1 | s2cid = 1937837 | url = https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84 | access-date = 16 November 2021 | archive-date = 26 April 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230426075114/https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84/ | url-status = live | url-access = subscription }}</ref>
93rsyjxfwqw7gisim7p0p4w1vun4qol
392101
392100
2026-07-07T19:57:51Z
Intisar Ali
8681
392101
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|گردشي سرشتي ۾ جسماني پاڻياٺ}}
{{Infobox anatomy
|Name = رت
|Latin = sanguis
|Greek= αἷμα (haîma)
|Image = Venous and arterial blood.jpg
|Caption = سرنجن ۾ وريدي (گهرو) ۽ شرياني (وڌيڪ روشن) رت.
}}
'''رت''' [[انسان]]ن ۽ ٻين [[ڪرنگهيدار جانور|ڪرنگهيدار جانورن]] جي [[گردشي سرشتو|گردشي سرشتي]] ۾ موجود هڪ [[جسماني پاڻياٺ]] آهي، جيڪو [[غذائي جزو|غذائي جزن]] ۽ [[آڪسيجن]] جهڙيون ضروري شيون جسم جي [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] تائين پهچائي ٿو ۽ انهن ئي جيوگهرڙن مان [[استقلابي گند|استقلابي گند جون شيون]] کڻي پري ڪري ٿو.<ref>{{cite web |title=Definition of BLOOD |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323030751/https://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |archive-date=23 March 2017 |access-date=4 March 2017 |website=Merriam-Webster}}</ref>
رت، [[رت جو پلازما|پلازما]] ۾ معلق رت جي جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي. پلازما، جيڪو رت جي پاڻياٺ جو 55 سيڪڙو هوندو آهي، گهڻو ڪري [[پاڻي]] (حجم جي لحاظ کان 92 سيڪڙو) تي مشتمل هوندو آهي،<ref>
{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human Heart |access-date=19 March 2009 |author=The Franklin Institute Inc. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> ۽ ان ۾ [[پروٽين]]، [[گلوڪوز]]، معدني [[آئن]] ۽ [[هارمون]] شامل هوندا آهن. رت جا جيوگهرڙا بنيادي طور [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ)، [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ) ۽ (ٿڻائتن ۾) [[پليٽليٽ]] (ٿرومبوسائيٽ) هوندا آهن.<ref>{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Definition of red blood cell |url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |access-date=2022-04-28 |website=National Cancer Institute |language=en |archive-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130740/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |url-status=live }}</ref> انهن ۾ سڀ کان گهڻا ڳاڙها رت جيوگهرڙا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Sagar |date=2017-01-03 |title=Blood cells and its types with functions |url=https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |access-date=2022-04-28 |website=Microbiology Info.com |language=en-US |archive-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412041337/https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |url-status=live }}</ref> انهن ۾ [[هيموگلوبن]] هوندو آهي، جيڪو آڪسيجن سان موٽڻ جوڳي نموني ڳنڍجي ان جي حل پذيري وڌائي، آڪسيجن جي چرپر کي آسان بڻائي ٿو.<ref>{{Cite web |title=Low Hemoglobin: Causes & Symptoms |url=https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |access-date=2022-04-28 |website=Cleveland Clinic |archive-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428204042/https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |url-status=live }}</ref> [[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور]]ن ۾ هڪ [[موافقتي مدافعتي سرشتو]] هوندو آهي، جيڪو گهڻي ڀاڱي اڇن رت جيوگهرڙن تي ٻڌل هوندو آهي. اڇا رت جيوگهرڙا وچڙن ۽ پَرجيون جي مزاحمت ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا. پليٽليٽ رت جي [[رت ڄمڻ|ڄمڻ]] ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. [[ڦڦڙ]] رکندڙ جانورن ۾ [[شريان|شرياني]] رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن کي جسم جي تاندورن تائين کڻي وڃي ٿو، جڏهن ته [[وريد|وريدي]] رت [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا جيوگهرڙن جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ هڪ گندي شيءِ آهي، تاندورن مان ڦڦڙن تائين کڻي وڃي ٿو ته جيئن اها ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. جڏهن رت جو هيموگلوبن آڪسيجن سان ڳنڍيل هوندو آهي ته رت چمڪندڙ ڳاڙهو، ۽ جڏهن اهو [[آڪسيجن کان خالي هيموگلوبن|آڪسيجن کان خالي]] هوندو آهي ته رت گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.<ref>{{Cite web |last=Séguin |first=Chantal |date=2022-01-08 |title=Did You Know That Not All Blood is Red? • The Blood Project |url=https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |access-date=2022-07-02 |website=The Blood Project |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702161612/https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-10 |title=Is blood blue? 7 facts about blood |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |access-date=2023-03-29 |website=www.medicalnewstoday.com |language=en |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329062539/https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |url-status=live }}</ref>
رت سان لاڳاپيل طبي اصطلاح اڪثر يوناني لفظ {{lang|grc|αἷμα}} (''{{Lang|grc-latn|haima}}'')، جنهن جي معنيٰ ”رت“ آهي، مان نڪتل ''hemo-''، ''hemato-''، ''haemo-'' يا ''haemato-'' سان شروع ٿيندا آهن. [[ايناٽامي]] ۽ [[تاندوريات]] جي لحاظ کان رت کي [[ڳنڍيندڙ تاندورو|ڳنڍيندڙ تاندوري]] جو هڪ خاص روپ سمجهيو ويندو آهي،<ref name="Krause2005">{{Cite book |last=Krause |first=William J. |url=https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |title=Krause's Essential Human Histology for Medical Students |publisher=Universal-Publishers |year=2005 |isbn=978-1-58112-468-2 |edition=3rd |pages=67 |language=en |access-date=21 June 2022 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426075102/https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻتہ اهو پلازما ۾ معلق جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي ٽڪرن مان ٺهيل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Anatomy {{!}} SEER Training|url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/|website=National Cancer Institute: SEER Training Modules|access-date=29 November 2025}}</ref>
==ڪم==
[[File:1GZX Haemoglobin.png|right|thumb|هيموگلوبن، هڪ گولائيءَ وارو پروٽين<br />سائو = هيم گروهه<br />ڳاڙهو ۽ نيرو = پروٽين جا ذيلي ايڪا]]
رت جسم اندر ڪيترائي اهم ڪم سرانجام ڏئي ٿو، جن ۾ هي شامل آهن:
*تاندورن کي [[آڪسيجن]] پهچائڻ (جيڪا [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن وسيلي کڄندي آهي)
*[[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] جهڙا غذائي جزا پهچائڻ (جيڪي رت ۾ حل ٿيل يا [[رت جا پروٽين|پلازما پروٽينن]]، مثال طور [[رت جا لپڊ]]، سان ڳنڍيل هوندا آهن)
*[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙو گند ڪڍڻ
*مدافعتي ڪم، جن ۾ [[اڇا رت جيوگهرڙا|اڇن رت جيوگهرڙن]] جي گردش ۽ [[ضد جسم|ضد جسمن]] وسيلي پرڏيهي مادي جي سڃاڻپ شامل آهي
*[[رت ڄمڻ]]، يعني رت جي نالي ڦاٽڻ تي ٿيندڙ ردعمل، جنهن ۾ رت پاڻياٺ مان نيم ٺوس جيل ۾ بدلجي رت وهڻ روڪي ٿو
*پيغام رساني جا ڪم، جن ۾ [[هارمون]]ن جي چرپر ۽ [[تاندورو (حياتيات)|تاندوري]] نقصان جي اشاري رساني شامل آهي
*جسم جي مرڪزي [[جسماني گرمي پد|گرمي پد]] جي ضابطيڪاري
*[[پاڻياٺي حرڪيات|پاڻياٺي دٻاءَ]] جا ڪم
==جزا==
===ٿڻائتن ۾===
{{See also|رت جي عام چڪاسن جا حوالياتي قدر}}
رت انساني جسم جي وزن جو 7 سيڪڙو هوندو آهي،<ref name="alberts_table">{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |title=Table 22-1 Blood Cells |access-date=1 November 2012 |publisher=NCBI Bookshelf |year=2012 | last = Alberts | first = Bruce | name-list-style = vanc |website=Molecular Biology of the Cell |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327160412/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |archive-date=27 March 2018 }}</ref><ref name="PhysFactVol">{{Cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |title=Volume of Blood in a Human |access-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103090043/http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |archive-date=3 November 2012 |year=2012 | last = Elert | first = Glenn | name-list-style = vanc |website=The Physics Factbook |url-status=dead}}</ref> ۽ ان جي سراسري ڪثافت لڳ ڀڳ 1060 kg/m<sup>3</sup> هوندي آهي، جيڪا خالص پاڻيءَ جي 1000 kg/m<sup>3</sup> ڪثافت جي تمام ويجهو آهي.<ref>{{cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |title=Density of Blood |access-date=4 October 2006 |year=2004 |website=The Physics Factbook |last=Shmukler |first=Michael |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919051122/http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |archive-date=19 September 2006 }}</ref> هڪ سراسري بالغ ۾ [[رت جو حجم]] لڳ ڀڳ {{convert|5|L|USpt|lk=in}} يا 1.3 گيلن هوندو آهي،<ref name="PhysFactVol"/> جيڪو پلازما ۽ ''ٺهيل جزن'' تي مشتمل هوندو آهي. ٺهيل جزن ۾ رت جي جيوگهرڙن يا ''رت جسمن'' جا ٻه قسم، يعني [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ) ۽ [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ)، ۽ رت ڄمڻ ۾ حصو وٺندڙ جيوگهرڙي ٽڪرا، جن کي [[پليٽليٽ]] چيو وڃي ٿو، شامل آهن.<ref name="SEER">{{cite web |title=Composition of the Blood {{!}} SEER Training |url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |website=training.seer.cancer.gov |access-date=30 December 2020 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016211542/https://www.training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |url-status=live }}</ref> حجم جي لحاظ کان ڳاڙها رت جيوگهرڙا سڄي رت جو لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو، پلازما 54.3 سيڪڙو ۽ اڇا جيوگهرڙا 0.7 سيڪڙو هوندا آهن.
سڄو رت (پلازما ۽ جيوگهرڙا) [[غير نيوٽني پاڻياٺ|غير نيوٽني]] [[رت جي گاڙهاڻ|پاڻياٺي حرڪيات]] ڏيکاري ٿو.{{specify|reason="Non-Newtonian" encompasses several different types of properties.|date=April 2021}}
<gallery>
File:Krew Frakcjonowana.jpg|سينٽريفيوگيشن وسيلي جدا ڪيل انساني رت: پلازما (مٿيون، پيلو تهه)، بفي ڪوٽ (وچ وارو، سنهو اڇو تهه) ۽ ايريٿروسائيٽن جو تهه (هيٺيون، ڳاڙهو تهه) ڏسي سگهجن ٿا.
File:Blutkreislauf.png|رت جي گردش: ڳاڙهو = آڪسيجن وارو، نيرو = آڪسيجن کان خالي
File:Blausen 0425 Formed Elements.png|رت جي ٺهيل جزن کي ڏيکاريندڙ خاڪو
File:Blut-EDTA.jpg|[[اي ڊي ٽي اي]] سان رت ڄمڻ کان روڪيل رت جون ٻه نليون.<br /> کاٻي نلي: ڪجهه وقت بيهڻ کان پوءِ ڳاڙها رت جيوگهرڙا نلي جي تري ۾ ويهي ويا آهن.<br /> ساڄي نلي: تازو ڪڍيل رت
</gallery>
====جيوگهرڙا====
{{Further|مڪمل رت ڳڻپ}}
[[Image:Red White Blood cells.jpg|thumb|right|هڪ عام [[ڳاڙهو رت جيوگهرڙو]] (کاٻي)، [[پليٽليٽ]] (وچ ۾) ۽ [[اڇو رت جيوگهرڙو]] (ساڄي) جي [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبين]] (SEM) سان ورتل تصوير]]
رت جي هڪ مائڪرو ليٽر ۾ هي هوندا آهن:
*'''4.7 کان 6.1 ملين (مرد)، 4.2 کان 5.4 ملين (عورت) [[ايريٿروسائيٽ]]:'''<ref>{{cite web |url=https://www.medlineplus.gov/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |title=Medical Encyclopedia: RBC count |website=Medline Plus |access-date=18 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021042354/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |archive-date=21 October 2007 }}</ref> ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ رت جو [[هيموگلوبن]] هوندو آهي ۽ اهي آڪسيجن ورهائيندا آهن. ٿڻائتن ۾ پختن ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[جيوگهرڙي مرڪز]] ۽ [[عضيو|عضيا]] نه هوندا آهن. ڳاڙها رت جيوگهرڙا ([[اندريون سطحي جيوگهرڙو|اندريون سطحي]] نالي جيوگهرڙن ۽ ٻين جيوگهرڙن سان گڏ) [[گليڪوپروٽين]]ن سان پڻ نشانيل هوندا آهن، جيڪي مختلف [[انساني رت گروهي سرشتا|رت جي گروهن]] جي سڃاڻپ ڪن ٿا. رت جو اهو تناسب جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن تي مشتمل هوندو آهي، [[هيماتوڪريٽ]] سڏبو آهي ۽ عام طور لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو هوندو آهي. انساني جسم جي سڀني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي گڏيل سطحي ايراضي جسم جي ٻاهرئين سطح کان لڳ ڀڳ 2,000 ڀيرا وڏي هوندي آهي.<ref>{{cite book | first1 = Robert B. | last1 = Tallitsch | first2 = Martini | last2 = Frederic | first3 = Timmons | last3 = Michael J. | name-list-style = vanc |title=Human anatomy |publisher=Pearson/Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2006 |page=529 |isbn=978-0-8053-7211-3 |edition= 5th}}</ref>
*'''4,000–11,000 [[ليوڪوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF">{{cite book | last = Ganong | first = William F. | name-list-style = vanc |title=Review of medical physiology | url = https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano | url-access = limited |publisher=Lange Medical Books/McGraw-Hill |location=New York |year=2003 |page=[https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano/page/n517 518] |isbn=978-0-07-121765-1 |edition= 21}}</ref> اڇا رت جيوگهرڙا جسم جي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو حصو آهن؛ اهي پراڻن يا غير معمولي جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي گند کي ناس ڪري ڪڍن ٿا، ۽ وچڙ ڪندڙ ڪارڪنن ([[مرض پيدا ڪندڙ|مرض پيدا ڪندڙن]]) ۽ پرڏيهي مادن تي حملو ڪن ٿا. ليوڪوسائيٽن جي ڪينسر کي [[ليوڪيميا]] چيو وڃي ٿو.
*'''200,000–500,000 [[ٿرومبوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF"/> انهن کي [[پليٽليٽ]] پڻ چيو ويندو آهي ۽ اهي رت ڄمڻ ([[رت ڄمڻ]]) ۾ حصو وٺندا آهن. رت ڄمڻ واري سلسلي مان ٺهندڙ فائبِرن، [[پليٽليٽ پلگ]] مٿان هڪ ڄار ٺاهي ٿو.
{| class="wikitable" style="float:center; margin-left:auto; margin-right:auto;"
|+ <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">عام رت جي جوڙجڪ</div>
|-
!ماپو
!قدر
!حوالا
|-
| [[هيماتوڪريٽ]] ||
مردن لاءِ 45 ± 7 (38–52%)<br />
عورتن لاءِ 42 ± 5 (37–47%)
|
|-
| [[پي ايڇ]] || 7.35–7.45
|<ref name=":1">{{Cite book |title=Medical-surgical nursing : concepts for interprofessional collaborative care |date=2018 |publisher=[[ايلسويئر]] |editor-first1=Donna D. |editor-last1=Ignatavicius |editor-first2=M. Linda |editor-last2=Workman |editor-first3=Cherie R. |editor-last3=Rebar |editor-first4=Nicole M. |editor-last4=Heimgartner |isbn=978-0-323-46158-0 |edition=9th |location=St. Louis, Missouri |page=190 |language=en-US |oclc=1018308697}}</ref>
|-
| [[بنيادي واڌ]] || −3 کان +3
|
|-
| P[[آڪسيجن|O<sub>2</sub>]] || 10–13 kPa (80–100 mm Hg)
|
|-
| P[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ|CO<sub>2</sub>]] || 4.8–5.8 kPa (35–45 mm Hg)
|
|-
| [[ڪاربانڪ تيزاب|HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>]] || 21–27 mM
|
|-
| [[آڪسيجن سيري]]
||
آڪسيجن وارو: 98–99%<br />
آڪسيجن کان خالي: 75%
|
|}
{{clear}}
====پلازما====
{{Main|رت جو پلازما}}
رت جو لڳ ڀڳ 55 سيڪڙو [[رت جو پلازما]] هوندو آهي، جيڪو هڪ پاڻياٺ آهي ۽ رت جي پاڻياٺي وچولي طور ڪم ڪري ٿو؛ پاڻ ۾ ان جو رنگ ڪک جهڙو پيلو هوندو آهي. هڪ سراسري انسان ۾ رت جي پلازما جو ڪل حجم 2.7–3.0 ليٽر (2.8–3.2 ڪوارٽ) هوندو آهي. اهو بنيادي طور هڪ [[پاڻي|آبي]] محلول آهي، جنهن ۾ 92 سيڪڙو پاڻي، 8 سيڪڙو رت جي پلازما جا [[پروٽين]] ۽ تمام ٿوري مقدار ۾ ٻيا مادا شامل هوندا آهن. پلازما حل ٿيل غذائي جزن، جهڙوڪ [[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] (رت ۾ حل ٿيل يا پلازما پروٽينن سان ڳنڍيل) کي گردش ڪرائي ٿو ۽ [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙيون گند جون شيون ڪڍي ٿو.
ٻين اهم [[انساني رت جي جزن جي فهرست|جزن]] ۾ هي شامل آهن:
*[[سيرم البومِن]]
*رت ڄمائڻ وارا ڪارڪ (جيڪي [[رت ڄمڻ]] کي آسان بڻائين ٿا)
*ايميونोगلوبولن ([[ضد جسم]])
*[[لائپوپروٽين]] ذرڙا
*ٻيا مختلف پروٽين
*مختلف [[برقي لوڻ]] (بنيادي طور [[حياتيات ۾ سوڊيم|سوڊيم]] ۽ [[ڪلورائيڊ]])
'''سيرم''' مان مراد اهو پلازما آهي، جنهن مان رت ڄمائڻ وارا پروٽين ڪڍيا ويا هجن. باقي بچيل پروٽينن مان گهڻا البومِن ۽ ايميونोगلوبولن هوندا آهن.
==== تيزابيت ====
{{See also|تيزاب-بنياد هم-حالت}}
[[pH#مختلف جسماني پاڻياٺن جو pH|رت جو pH]] 7.35 کان 7.45 جي سوڙهي حد اندر رکڻ لاءِ ضابطي ۾ رکيو ويندو آهي، جنهن سبب اهو ٿورو [[بنياد (ڪيميا)|بنيادي]] هوندو آهي (تلافي).<ref name="Waugh">{{cite book |last1=Waugh |first1=Anne |chapter-url=https://archive.org/details/rosswilsonanatom0000waug_x2u4/page/22/mode/2up |title=Anatomy and Physiology in Health and Illness |last2=Grant |first2=Allison |publisher=Churchill Livingstone Elsevier |year=2007 |isbn=978-0-443-10102-1 |edition=Tenth |page=22 |chapter=2 |chapter-url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref><ref name="ReferenceA">{{MerckManual|12|157|a||Acid–Base Regulation and Disorders}}</ref> رت ۾ جيوگهرڙي کان ٻاهر واري پاڻياٺ، جنهن جو pH 7.35 کان گهٽ هجي، تمام گهڻي [[تيزاب]]ي هوندي آهي، جڏهن تہ رت جو pH 7.45 کان مٿي هجي ته اهو تمام گهڻو بنيادي هوندو آهي.<ref name=":1" /> 6.9 کان گهٽ يا 7.8 کان مٿي pH عام طور موتمار هوندو آهي.<ref name=":1" /> رت جو pH، [[آڪسيجن#جزوي دٻاءُ|آڪسيجن جو جزوي دٻاءُ (pO<sub>2</sub>)]]، [[PCO2|ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جو جزوي دٻاءُ (pCO<sub>2</sub>)]، ۽ [[بائي ڪاربونيٽ]] (HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>) ڪيترن [[هم-حالت|هم-حالتي طريقيڪارن]] وسيلي خبرداريءَ سان ضابطي ۾ رکيا ويندا آهن، جيڪي پنهنجو اثر بنيادي طور [[ساهه وارو سرشتو|ساهه واري سرشتي]] ۽ [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] وسيلي وجهن ٿا ته جيئن [[تيزاب-بنياد هم-حالت|تيزاب-بنياد توازن]] ۽ ساهه کڻڻ کي ضابطي ۾ رکيو وڃي؛ ان کي تلافي چيو ويندو آهي.<ref name=":1" /> [[شرياني رت جي گئس جاچ]] اهي ماپي ٿي. پلازما [[هارمون]]ن کي پڻ گردش ڪرائي ٿو، جيڪي پنهنجا پيغام مختلف تاندورن تائين پهچائين ٿا. رت جي مختلف برقي لوڻن لاءِ عام [[رت جي جاچن جا حوالياتي حدون|حوالياتي حدن]] جي فهرست وسيع آهي.
=== غير ٿڻائتن ۾ ===
[[File:Newbloodm.jpg|thumbnail|ڪرنگهيدار جانورن جي ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جا قسم، ماپون مائڪرو ميٽرن ۾]]
[[Image:Frogrbc1000x.jpg|thumb|ڏيڏر جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل|left]]
[[Image:Turtlerbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڇونءَ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Chickenrbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڪڙ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Humanrbc1000x.jpg|thumb|انساني ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
انساني رت ٿڻائتن جي رت جهڙو عام نمونو آهي، جيتوڻيڪ جيوگهرڙن جي انگ، ماپ، [[پروٽين جي بناوت]] وغيره بابت صحيح تفصيل جنسن جي وچ ۾ ڪجهه فرق رکن ٿا. بهرحال، غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن ۾ ڪجهه اهم فرق آهن:<ref name="VB">{{cite book |last1=Romer |first1=Alfred Sherwood |url=https://archive.org/details/vertebratebody0000rome_a5a9/page/404/mode/2up |title=The Vertebrate Body |last2=Parsons |first2=Thomas S. |publisher=Holt-Saunders International |year=1977 |isbn=978-0-03-910284-5 |location=Philadelphia |pages=404–406 |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
* غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا چپٽا ۽ بيضاوي شڪل جا هوندا آهن، ۽ پنهنجا جيوگهرڙي مرڪز برقرار رکن ٿا.
* اڇن رت جيوگهرڙن جي قسمن ۽ تناسبن ۾ ڪافي ڦيرڦار هوندي آهي؛ مثال طور، ايسڊوفل عام طور انسانن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ عام هوندا آهن.
* پليٽليٽ رڳو ٿڻائتن ۾ منفرد آهن؛ ٻين ڪرنگهيدار جانورن ۾ ننڍا مرڪز رکندڙ، تکيلي جيوگهرڙا، جن کي [[ٿرومبوسائيٽ]] چيو ويندو آهي، رت ڄمائڻ جا ذميوار هوندا آهن.
== فعليات ==
=== گردشي سرشتو ===
[[File:Diagram of the human heart (cropped).svg|thumb|انساني دل مان رت جي گردش]]
{{main|گردشي سرشتو}}
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. انسانن ۾، رت دل جي مضبوط [[کاٻو وينٽريڪل|کاٻي وينٽريڪل]] مان [[شريان|شريانن]] وسيلي پاسي وارن [[تاندورو (حياتيات)|تاندورن]] ڏانهن پمپ ٿئي ٿو ۽ [[وريد|وريدن]] وسيلي دل جي ساڄي [[ايٽريم (دل)|ايٽريم]] ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ اهو ساڄي [[وينٽريڪل (دل)|وينٽريڪل]] ۾ داخل ٿئي ٿو ۽ [[ڦڦڙن واري شريان]] وسيلي [[ڦڦڙ]]ن ڏانهن پمپ ٿئي ٿو، ۽ [[ڦڦڙن واريون وريدون|ڦڦڙن وارين وريدن]] وسيلي کاٻي ايٽريم ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ رت کاٻي وينٽريڪل ۾ داخل ٿئي ٿو ته جيئن ٻيهر گردش ڪري. شرياني رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن جسم جي سڀني جيوگهرڙن تائين کڻي وڃي ٿو، ۽ [[وريدي رت]] [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ گندي شيءِ آهي، ڦڦڙن ڏانهن کڻي وڃي ٿو ته جيئن ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. بهرحال، هڪ استثنا ڦڦڙن واريون شريانون آهن، جن ۾ جسم جو سڀ کان وڌيڪ آڪسيجن کان خالي رت هوندو آهي، جڏهن تہ ڦڦڙن واريون وريدون آڪسيجن وارو رت رکن ٿيون.
واڌو واپسي وارو وهڪرو [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]] جي حرڪت سان پيدا ٿي سگهي ٿو، جيڪي وريدن کي دٻائي سگهن ٿا ۽ رت کي وريدن جي والوَن وسيلي [[ساڄو ايٽريم|ساڄي ايٽريم]] ڏانهن ڌڪي سگهن ٿا.
رت جي گردش کي [[وليم هاروي]] 1628ع ۾ بيان ڪيو.<ref>{{cite web |title=Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus |url=http://www.rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |first=William |last=Harvey | name-list-style = vanc |author-link=William Harvey |language=la |year=1628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127002138/http://rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |archive-date=27 November 2010 }}</ref>
=== جيوگهرڙن جي پيداوار ۽ ٽٽڻ ===
ڪرنگهيدار جانورن ۾ رت جا مختلف جيوگهرڙا [[هڏن جو گودو|هڏن جي گودي]] ۾ [[هيماتوپوئيسس]] نالي عمل وسيلي ٺهن ٿا، جنهن ۾ [[ايريٿروپوئيسس]]، يعني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار، ۽ [[مائيلوپوئيسس]]، يعني اڇن رت جيوگهرڙن ۽ پليٽليٽن جي پيداوار، شامل آهن. ننڍپڻ دوران لڳ ڀڳ هر انساني هڏي ڳاڙها رت جيوگهرڙا پيدا ڪري ٿي؛ بالغن ۾ ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار وڏين هڏين تائين محدود ٿي وڃي ٿي: ڪرنگهي جي مهرن جا جسم، سيني جي هڏي (اسٽرنم)، پسيلين جو پنجرو، ڪولهي جون هڏيون، ۽ مٿين ٻانهن ۽ ٽنگن جون هڏيون. ان کان سواءِ، ننڍپڻ دوران [[ميڊيا اسٽينم]] ۾ موجود [[ٿائيمس]] غدود [[ٽي لمفوسائيٽ]]ن جو اهم ذريعو آهي.<ref>{{cite book |last1=Williams |first1=Peter W. |url=https://archive.org/details/graysanatomy0000gray_m7a1 |title=Gray's anatomy |last2=Gray |first2=Henry David |publisher=C. Livingstone |year=1989 |isbn=978-0-443-02588-4 |edition=37th |location=New York |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
رت جو پروٽيني حصو، جنهن ۾ رت ڄمائڻ وارا پروٽين شامل آهن، گهڻي ڀاڱي [[جگر]] ۾ ٺهي ٿو، جڏهن تہ هارمون [[اندرين رطوبتي غدود]]ن ۾ ٺهن ٿا ۽ پاڻياٺ وارو حصو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ اچي ٿو ۽ [[بُڪي]] وسيلي برقرار رکيو وڃي ٿو.
صحتمند [[ايريٿروسائيٽ]]ن جي پلازما واري عمر لڳ ڀڳ 120 ڏينهن هوندي آهي، جنهن کان پوءِ اهي [[تِري]] ۽ جگر جي [[ڪپفر جيوگهرڙو|ڪپفر جيوگهرڙن]] وسيلي ٽٽندا آهن. جگر ڪجهه پروٽين، لپڊ ۽ امينو تيزاب پڻ صاف ڪري ٿو. بُڪي گندي مواد کي سرگرم نموني [[پيشاب]] ۾ خارج ڪري ٿي.
===<span class="anchor" id="Oxygen transport"></span>آڪسيجن جي چرپر===
{{Further|آڪسيجن سيري (طب)}}
[[File:Oxyhaemoglobin dissociation curve.png|thumb|هيموگلوبن جي بنيادي سيري وڪڙ. وڌيڪ تيزابيت، يعني وڌيڪ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ اهو ساڄي پاسي، ۽ گهٽ تيزابيت، يعني گهٽ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ کاٻي پاسي هلي ٿو|left]]
سمنڊ جي سطح واري دٻاءَ تي هوا ساهه ۾ کڻندڙ صحتمند انسان جي شرياني رت جي نموني ۾ موجود [[آڪسيجن]] جو لڳ ڀڳ 98.5 سيڪڙو<ref>{{Cite book|title=Fundamentals of anatomy & physiology|last=Frederic|first=Martini|date=2009|publisher=Pearson/Benjamin Cummings|others=Nath, Judi Lindsley|isbn=978-0321539106|edition= 8th |location=San Francisco|pages=657|oclc=173683666}}</ref> ڪيميائي طور [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. لڳ ڀڳ 1.5 سيڪڙو ٻيون رت واريون پاڻياٺون ۾ جسماني طور حل ٿيل هوندو آهي ۽ هيموگلوبن سان ڳنڍيل نه هوندو آهي. هيموگلوبن جو ماليڪيول [[ٿڻائتا|ٿڻائتن]] ۽ ڪيترين ٻين جنسن ۾ آڪسيجن جو مکيه کڻندڙ آهي. هيموگلوبن جي آڪسيجن ڳنڍڻ جي گنجائش 1.36 کان 1.40 ml O<sub>2</sub> في گرام هيموگلوبن جي وچ ۾ هوندي آهي،<ref>{{cite journal | vauthors = Dominguez de Villota ED, Ruiz Carmona MT, Rubio JJ, de Andrés S | s2cid = 10029560 | title = Equality of the in vivo and in vitro oxygen-binding capacity of haemoglobin in patients with severe respiratory disease | journal = British Journal of Anaesthesia | volume = 53 | issue = 12 | pages = 1325–8 | date = December 1981 | pmid = 7317251 | doi = 10.1093/bja/53.12.1325 | doi-access = free }}</ref> جيڪا ڪل [[رت جي آڪسيجن گنجائش]] کي ستر ڀيرا وڌائي ٿي،<ref name=brsphys>{{cite book |last=Costanzo |first=Linda S. |name-list-style=vanc |title=Physiology |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, Maryland |year=2007 |isbn=978-0-7817-7311-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/physiology00cost_0 }}</ref> ان حالت جي ڀيٽ ۾ جڏهن آڪسيجن رڳو پنهنجي حل پذيري، يعني 0.03 ml O<sub>2</sub> في ليٽر رت في mm Hg آڪسيجن جي جزوي دٻاءَ (شريانن ۾ لڳ ڀڳ 100 mm Hg)، وسيلي کڄي ها.<ref name=brsphys/>
ڦڦڙن ۽ [[نال واريون شريانون|نال وارين شريانن]] ۽ انهن سان لاڳاپيل وريدن کان سواءِ، شريانون '''آڪسيجن وارو رت''' دل کان پري کڻي وڃن ٿيون ۽ ان کي [[شريانڙي|شريانڙين]] ۽ [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] وسيلي جسم تائين پهچائين ٿيون، جتي آڪسيجن استعمال ٿئي ٿي؛ ان کان پوءِ [[وريدڙي|وريدڙيون]] ۽ وريدون '''آڪسيجن کان خالي رت''' دل ڏانهن واپس کڻي وڃن ٿيون.
بالغ انسانن ۾ آرام واري عام حالتن هيٺ، ڦڦڙن مان نڪرندڙ رت ۾ هيموگلوبن لڳ ڀڳ 98–99 سيڪڙو [[آڪسيجن سيري (طب)|آڪسيجن سان سيريل]] هوندو آهي، ۽ جسم کي 950 کان 1150 ml/min<ref name=edwards>[http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf Edwards Lifesciences LLC – Normal Hemodynamic Parameters – Adult] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110081655/http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf |date=10 November 2010 }} 2009</ref> جي وچ ۾ آڪسيجن پهچائي ٿو. صحتمند بالغ ۾ آرام وقت آڪسيجن جو استعمال لڳ ڀڳ 200–250 ml/min هوندو آهي،<ref name=edwards/> ۽ ڦڦڙن ڏانهن واپس ايندڙ آڪسيجن کان خالي رت اڃا به لڳ ڀڳ 75 سيڪڙو<ref>{{cite web |url=http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323054138/http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010 |title=Ventilatory Physiology and Endurance |date=23 March 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20040224085741/http://groups.msn.com/TransplantSupportLungHeartLungHeart/oxygen2.msnw Transplant Support- Lung, Heart/Lung, Heart] MSN groups</ref> (70 کان 78 سيڪڙو)<ref name=edwards/> سيريل هوندو آهي. لڳاتار ورزش دوران آڪسيجن جو وڌيل استعمال وريدي رت جي آڪسيجن سيري گهٽائي ٿو، جيڪا تربيت يافته رانديگر ۾ 15 سيڪڙو کان گهٽ ٿي سگهي ٿي؛ جيتوڻيڪ ساهه کڻڻ جي رفتار ۽ رت جو وهڪرو تلافي لاءِ وڌن ٿا، پر اهڙين حالتن هيٺ شرياني رت ۾ آڪسيجن سيري 95 سيڪڙو يا ان کان گهٽ ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Mortensen SP, Dawson EA, Yoshiga CC, Dalsgaard MK, Damsgaard R, Secher NH, González-Alonso J | title = Limitations to systemic and locomotor limb muscle oxygen delivery and uptake during maximal exercise in humans | journal = The Journal of Physiology | volume = 566 | issue = Pt 1 | pages = 273–85 | date = July 2005 | pmid = 15860533 | pmc = 1464731 | doi = 10.1113/jphysiol.2005.086025 | display-authors = etal }}</ref> آرام واري ماڻهوءَ ۾ اهڙي گهٽ آڪسيجن سيري خطرناڪ سمجهي وڃي ٿي، مثال طور بيهوشي هيٺ جراحي دوران. لڳاتار هائپوڪسيا، يعني 90 سيڪڙو کان گهٽ آڪسيجن رسد، صحت لاءِ خطرناڪ آهي، ۽ سخت هائپوڪسيا، يعني 30 سيڪڙو کان گهٽ سيري، تيزيءَ سان موتمار ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100925053056/http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|url-status=dead|archive-date=25 September 2010 |title=Blood gas and Saturation measurements |date=25 September 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref>
[[جنين]]، جيڪو [[نال]] وسيلي آڪسيجن حاصل ڪري ٿو، تمام گهٽ آڪسيجن دٻاءَ کي منهن ڏئي ٿو، جيڪو بالغ جي ڦڦڙن ۾ ملندڙ سطح جو لڳ ڀڳ 21 سيڪڙو آهي؛ تنهنڪري جنين هيموگلوبن جو ٻيو روپ پيدا ڪري ٿو، جنهن ۾ آڪسيجن لاءِ تمام وڌيڪ رغبت هوندي آهي ([[جنيني هيموگلوبن|هيموگلوبن F]])، ته جيئن اهڙين حالتن هيٺ ڪم ڪري سگهي.<ref>{{cite web |url=http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19990502195422/http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|url-status=dead|archive-date=2 May 1999 |title=Lecture Notes-20 |date=2 May 1999 |access-date=4 March 2017}}</ref>
=== ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ===
CO<sub>2</sub> رت ۾ ٽن مختلف طريقن سان کڄي ٿي. صحيح سيڪڙو ان تي ڀاڙي ٿو ته رت شرياني آهي يا وريدي. ان جو گهڻو حصو، لڳ ڀڳ 70 سيڪڙو، ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[ڪاربونڪ اينهائيڊريز]] اينزائم وسيلي {{chem2|HCO3−}} بائي ڪاربونيٽ آئنن ۾ بدلجي ٿو، هن ردعمل موجب: {{chem2|CO2 + H2O -> H2CO3 -> H+ + HCO3−}}؛ لڳ ڀڳ 7 سيڪڙو پلازما ۾ حل ٿيل هوندو آهي؛ ۽ لڳ ڀڳ 23 سيڪڙو [[ڪاربامينو]] مرڪبن طور هيموگلوبن سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Martini | first = Frederic | name-list-style = vanc |year=2007 |title=Anatomy and Physiology |url=https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |page=643 |isbn=9789712348075 |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501022224/https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |archive-date=1 May 2016 }}</ref><ref>''Vander's Human Physiology'' reported similar numbers: 60% carried as bicarbonate, 30% bound to hemoglobin as [[carbaminohemoglobin]], and 10% physically dissolved. {{cite book |last1=Widmaier |first1=Eric P. |url=https://archive.org/details/humanphysiologym0000widm/page/493/mode/2up |title=Vander's Human Physiology |last2=Raff |first2=Hershel |last3=Strang |first3=Kevin T. |date=2003 |publisher=[[McGraw-Hill Education]] |isbn=978-0-07-288074-8 |edition=9th |at=p. 493 (ch. Respiratory physiology § Transport of carbon dioxide in blood) |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
هيموگلوبن، جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ آڪسيجن کڻندڙ مکيه ماليڪيول آهي، آڪسيجن ۽ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ ٻنهي کي کڻي ٿو. بهرحال، هيموگلوبن سان ڳنڍيل CO<sub>2</sub> ساڳئي هنڌ سان نه ڳنڍجي ٿي جتي آڪسيجن ڳنڍجي ٿي. ان بدران، اها چئن گلوبن زنجيرن جي N-ٽرمينل گروهن سان گڏجي ٿي. پر هيموگلوبن ماليڪيول تي [[الوسٽيرڪ ضابطو|الوسٽيرڪ]] اثرن سبب، CO<sub>2</sub> جو ڳنڍجڻ آڪسيجن جي هڪ ڏنل جزوي دٻاءَ لاءِ ڳنڍيل آڪسيجن جي مقدار کي گهٽائي ٿو. آڪسيجن جي سطح وڌڻ سبب رت ۾ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ سان گهٽ ڳنڍجڻ کي [[هالڊين اثر]] چيو ويندو آهي، ۽ اهو تاندورن مان ڦڦڙن ڏانهن ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ۾ اهم آهي. CO<sub>2</sub> جي جزوي دٻاءَ ۾ واڌ يا گهٽ pH، هيموگلوبن مان آڪسيجن ڇڏرائيندو آهي، جنهن کي [[بوهر اثر]] چيو ويندو آهي.
=== هائيڊروجن آئنن جي چرپر ===
ڪجهه آڪسي هيموگلوبن آڪسيجن وڃائي ڊِي آڪسي هيموگلوبن بڻجي ٿو. ڊِي آڪسي هيموگلوبن گهڻن هائيڊروجن آئنن کي ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ آڪسي هيموگلوبن جي ڀيٽ ۾ ان ۾ هائيڊروجن لاءِ گهڻو وڌيڪ لاڙو هوندو آهي.
=== لمفي سرشتو ===
{{main|لمفي سرشتو}}
ٿڻائتن ۾ رت [[لمف]] سان توازن ۾ هوندو آهي، جيڪو رت مان ڪيپلري الٽرافلٽريشن وسيلي تاندورن ۾ لڳاتار ٺهندو رهي ٿو. لمف ننڍين لمفي نالين جي سرشتي وسيلي گڏ ٿئي ٿو ۽ [[سيني واري نالي]] ڏانهن موڪليو وڃي ٿو، جيڪا کاٻي [[ذيلي ڪليوي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي، جتي لمف ٻيهر جسماني رت جي گردش سان ملي ٿو.
=== گرمي پد جو ضابطو ===
رت جي گردش گرمي کي سڄي جسم ۾ منتقل ڪري ٿي، ۽ هن وهڪري ۾ تبديليون [[گرمي پد جو ضابطو|گرمي پد جي ضابطي]] جو اهم حصو آهن. سطح ڏانهن رت جو وهڪرو وڌڻ، مثال طور گرم موسم يا سخت ورزش دوران، چمڙي کي وڌيڪ گرم ڪري ٿو، جنهن سان گرمي وڌيڪ تيزيءَ سان نڪري ٿي. ان جي ابتڙ، جڏهن ٻاهرين گرمي پد گهٽ هوندو آهي، تڏهن هٿن پيرن ۽ چمڙي جي سطح ڏانهن رت جو وهڪرو گهٽجي ويندو آهي ته جيئن گرمي جي نقصان کان بچي سگهجي، ۽ رت کي ترجيحي طور جسم جي اهم عضون ڏانهن گردش ڪرايو ويندو آهي.
=== وهڪري جي رفتار ===
رت جي وهڪري جي رفتار مختلف عضون ۾ تمام گهڻي مختلف هوندي آهي. جگر کي سڀ کان وڌيڪ رت جي رسد ملي ٿي، جنهن جو لڳ ڀڳ وهڪرو 1350 ml/min آهي. بُڪي ۽ دماغ ترتيبوار ٻئي ۽ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ عضوا آهن، جن ۾ وهڪرو 1100 ml/min ۽ لڳ ڀڳ 700 ml/min آهي.<ref name=":0">{{Cite book |url=https://archive.org/details/guytonhalltextbo0000hall/page/204/mode/2up |title=Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology |publisher=Saunders |year=2015 |isbn=978-1455770052 |page=204 |url-access=registration}}</ref>
في 100 گرام تاندوري لاءِ رت جي وهڪري جا لاڳاپيل شرح مختلف آهن، جن ۾ بُڪي، ايڊرينل غدود ۽ ٿائيرائيڊ ترتيبوار پهريون، ٻيو ۽ ٽيون سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ تاندورا آهن.<ref name=":0" />
=== پاڻياٺي دٻاءَ جا ڪم ===
رت جي وهڪري جي روڪ پڻ خاص تاندورن ۾ ڀرجڻ پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ ان تاندوري جو [[اڀار]] ٿئي ٿو؛ مثالن ۾ [[عضو تناسل]] ۽ [[ڪلٽورس]] جو [[اڀار وارو تاندورو]] شامل آهي.
پاڻياٺي دٻاءَ واري ڪم جو ٻيو مثال [[ٽپو ڏيندڙ ڪوريئڙو]] آهي، جنهن ۾ دٻاءَ هيٺ ٽنگن ۾ ڌڪيل رت انهن کي طاقتور ٽپو ڏيڻ لاءِ سڌو ڪري ٿو، بغير ان جي ته وڏيون ڏوريون واريون ٽنگون گهربل هجن.<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |encyclopedia=Encyclopædia Britannica online |title=Spiders: circulatory system |access-date=25 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112190558/https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |archive-date=12 November 2007 }}</ref>
== رنگ ==
{{main|هيموگلوبن}}
[[File:Bleeding finger.jpg|thumb|رت وهندڙ آڱر مان نڪرندڙ ڪيپلري رت]]
هيموگلوبن رت جي رنگ ('''هيموڪروم''') جو مکيه طئي ڪندڙ آهي. هر ماليڪيول ۾ چار هيم گروهه هوندا آهن، ۽ مختلف ماليڪيولن سان انهن جو لاڳاپو صحيح رنگ کي بدلائي ٿو. شرياني رت ۽ ڪيپلري رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آڪسيجن هيم گروهه کي مضبوط ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿي. آڪسيجن کان خالي رت ڳاڙهي رنگ جو وڌيڪ گهرو ڇانوَ هوندو آهي؛ اهو وريدن ۾ موجود هوندو آهي، ۽ [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] دوران ۽ وريدي رت جا نمونا وٺڻ وقت ڏسي سگهجي ٿو. اهو ان ڪري آهي جو هيموگلوبن پاران جذب ٿيندڙ روشنيءَ جو اسپيڪٽرم آڪسيجن واري ۽ آڪسيجن کان خالي حالت ۾ مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web |last=Prahl |title=Optical Absorption of Hemoglobin |url=http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |access-date=30 December 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20020105184047/http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |archive-date=5 January 2002 }}</ref>
[[ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ]] ۾ رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪاربان مونو آڪسائيڊ]] [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] جي ٺهڻ جو سبب بڻجي ٿي. [[سائنائيڊ]] زهرجڻ ۾ جسم آڪسيجن استعمال نٿو ڪري سگهي، تنهنڪري وريدي رت آڪسيجن وارو ئي رهي ٿو، جنهن سان ان جي ڳاڙهاڻ وڌي وڃي ٿي. ڪجهه حالتون هيموگلوبن ۾ موجود هيم گروهن کي متاثر ڪن ٿيون، جن سبب چمڙي نيري نظر اچي سگهي ٿي؛ هن علامت کي [[سائنوسس]] چيو ويندو آهي. جيڪڏهن هيم آڪسائيڊ ٿي وڃي، ته [[ميٿيموگلوبن]] ٺهي ٿو، جيڪو وڌيڪ ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ آڪسيجن کڻي نٿو سگهي. ناياب حالت [[سلفهيموگلوبينيميا]] ۾، شرياني هيموگلوبن جزوي طور آڪسيجن وارو هوندو آهي، ۽ اهو نيري ڇانوَ سان گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.
چمڙي جي سطح جي ويجهو وريدون ڪيترن سببن ڪري نيريون نظر اچن ٿيون. بهرحال، [[بصري ادراڪ|رنگ جي ادراڪ]] ۾ هن تبديلي ۾ حصو وٺندڙ عنصر وريدي رت جي حقيقي رنگ بدران چمڙي جي روشني پکيڙڻ وارين خاصيتن ۽ [[بصري قشر]] پاران بصري ڄاڻ جي عملڪاري سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Kienle A, Lilge L, Vitkin IA, Patterson MS, Wilson BC, Hibst R, Steiner R | title = Why do veins appear blue? A new look at an old question | journal = Applied Optics | volume = 35 | issue = 7 | pages = 1151 | date = March 1996 | pmid = 21085227 | doi = 10.1364/AO.35.001151 | url = http://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20120210145120/https://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | url-status = dead | bibcode = 1996ApOpt..35.1151K | archive-date = 10 February 2012 }}</ref>
''[[Prasinohaema]]'' نسل جي [[سڪنڪ|سڪنڪن]] جو رت [[بليورڊن]] نالي گندي پيداوار جي گڏ ٿيڻ سبب سائو هوندو آهي.<ref>{{cite journal | vauthors = Austin CC, Perkins SL | title = Parasites in a biodiversity hotspot: a survey of hematozoa and a molecular phylogenetic analysis of Plasmodium in New Guinea skinks | journal = The Journal of Parasitology | volume = 92 | issue = 4 | pages = 770–7 | date = August 2006 | pmid = 16995395 | doi = 10.1645/GE-693R.1 | s2cid = 1937837 | url = https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84 | access-date = 16 November 2021 | archive-date = 26 April 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230426075114/https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84/ | url-status = live | url-access = subscription }}</ref>
== بيماريون ==
=== عام طبي ===
* مقدار جون بيماريون
** زخمي ٿيڻ سبب رت وهڻ وسيلي رت جو نقصان ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human heart |publisher=The Franklin Institute |access-date=19 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> هڪ صحتمند بالغ، پهرين علامت يعني بيچيني شروع ٿيڻ کان اڳ رت جي ڪل مقدار جو لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو (1 L) وڃائي سگهي ٿو، ۽ [[صدمو (گردش)|صدمي]] جي شروعات کان اڳ 40 سيڪڙو (2 L) تائين وڃائي سگهي ٿو. [[ٿرومبوسائيٽ]] رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ]] ۽ رت جي دڳن ٺهڻ لاءِ اهم آهن، جيڪي رت وهڻ کي روڪي سگهن ٿا. اندروني عضون يا هڏين کي چوٽ لڳڻ سبب [[اندروني رت وهڻ]] ٿي سگهي ٿو، جيڪو ڪڏهن ڪڏهن شديد ٿي سگهي ٿو.
** [[پاڻيءَ جي کوٽ]] رت ۾ پاڻيءَ جو مقدار گهٽائي رت جي ڪل مقدار کي گهٽائي سگهي ٿي. ان جي نتيجي ۾ صدمو تمام گهٽ ٿيندو آهي (تمام شديد حالتن کان سواءِ)، پر ان سبب [[بيهڻ واري گهٽ رت دٻاءُ]] ۽ [[بيهوشي]] ٿي سگهي ٿي.
* گردش جون بيماريون
** صدمو تاندورن تائين رت جي غير اثرائتي [[پرفيوزن]] آهي، ۽ اهو ڪيترين حالتن، جن ۾ رت جو نقصان، انفيڪشن ۽ ڪمزور [[دل جي نيڪال]] شامل آهن، سبب ٿي سگهي ٿو.
** [[ايٿيروسڪليروسس]] شريانن مان رت جي وهڪري کي گهٽائي ٿي، ڇاڪاڻتہ ايٿيروما شريانن جي اندرين ڀتين تي ڄمي انهن کي سوڙهو ڪري ٿي. ايٿيروما عمر سان وڌڻ جو لاڙو رکي ٿي، ۽ ان جي واڌ ڪيترن سببن، جن ۾ سگريٽ نوشي، [[وڌيڪ رت دٻاءُ]]، رت ۾ چرٻين جي وڌيل گردش ([[هائپرلپيڊيميا]]) ۽ [[ذيابيطس]] شامل آهن، سبب وڌيڪ تيز ٿي سگهي ٿي.
** رت ڄمڻ سبب [[ٿرومبوسس]] ٺهي سگهي ٿو، جيڪو رت جي نالين کي بند ڪري سگهي ٿو.
** رت جي بناوت، دل جي پمپ ڪرڻ واري عمل يا رت جي نالين جي سوڙهي ٿيڻ ۾ مسئلن جا ڪيترائي نتيجا ٿي سگهن ٿا، جن ۾ رت حاصل ڪندڙ تاندورن ۾ هائپوڪسيا (آڪسيجن جي کوٽ) شامل آهي. اصطلاح ''اسڪيميا'' اهڙي تاندوري لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جنهن تائين رت جي پرفيوزن اڻپوري هجي، جڏهن تہ ''انفارڪشن'' مان مراد تاندوري جو موت ([[نيڪروسس]]) آهي، جيڪو رت جي رسد بند ٿيڻ (يا تمام گهڻي اڻپوري ٿيڻ) سبب ٿي سگهي ٿو.
=== رت سان لاڳاپيل ===
{{see also|هيماتالاجي}}
* اينيميا
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي اڻپوري مقدار ([[اينيميا]]) رت وهڻ، [[ٿيليسيميا]] جهڙين رت جي بيمارين يا [[خراب غذائيت سان لاڳاپيل بيماريون|غذائي کوٽن]] جو نتيجو ٿي سگهي ٿي، ۽ ان لاءِ هڪ يا وڌيڪ [[رت جي منتقلي|رت جون منتقليون]] گهربل ٿي سگهن ٿيون. اينيميا هڪ [[جينياتي بيماري]] سبب پڻ ٿي سگهي ٿي، جنهن ۾ ڳاڙها رت جيوگهرڙا اثرائتي نموني ڪم نه ڪندا آهن. جيڪڏهن مردن ۾ هيموگلوبن جي مقدار 13.5 gm/dl کان گهٽ يا عورتن ۾ 12.0 gm/dl کان گهٽ هجي تہ [[رت جي جاچ]] وسيلي اينيميا جي تصديق ڪري سگهجي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |title=The Role of Red Blood Cells in Anemia |access-date=2017-05-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170518202410/http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |archive-date=18 May 2017 }}</ref> ڪيترن ملڪن ۾ منتقلي لائق رت جي گهرج پوري ڪرڻ لاءِ [[رت جي بئنڪ|رت جون بئنڪون]] آهن. رت جي منتقلي حاصل ڪندڙ ماڻهوءَ جو [[رت جو گروهه]] عطيو ڏيندڙ جي رت جي گروهه سان ٺهڪندڙ هجڻ گهرجي.
** [[ڏاٽي جيوگهرڙي اينيميا]]
* جيوگهرڙن جي واڌ جون بيماريون
** [[ليوڪيميا]] رت ٺاهيندڙ تاندورن ۽ جيوگهرڙن جي [[ڪينسر (طب)|ڪينسرن]] جو هڪ گروهه آهي.
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ([[پولي سائيٿيميا ويرا]]) يا پليٽليٽن ([[ايسينشل ٿرومبوسائيٽوسس]]) جي غير ڪينسري حد کان وڌيڪ پيداوار [[ڪينسر کان اڳ واري حالت|ڪينسر کان اڳ واري]] ٿي سگهي ٿي.
** [[مائيلوڊسپلاسٽڪ سنڊروم]]ن ۾ هڪ يا وڌيڪ جيوگهرڙي سلسلن جي غير اثرائتي پيداوار شامل هوندي آهي.
* رت ڄمڻ جون بيماريون
** [[هيموفيليا]] هڪ [[جينياتي بيماري]] آهي، جيڪا رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ واري طريقيڪار]] مان ڪنهن هڪ ۾ خرابي پيدا ڪري ٿي. ان سبب ٻي صورت ۾ معمولي زخم به حياتيءَ لاءِ خطرو بڻجي سگهن ٿا، پر وڌيڪ عام طور ان جي نتيجي ۾ [[هيمارٿروسس]]، يعني سنڌن جي خالن ۾ رت وهڻ، ٿئي ٿو، جيڪو معذوري پيدا ڪري سگهي ٿو.
** غير اثرائتا يا اڻپورا پليٽليٽ پڻ [[ڪوئگولوپيٿي]] (رت وهڻ جون بيماريون) پيدا ڪري سگهن ٿا.
** حد کان وڌيڪ رت ڄمڻ واري حالت ([[ٿرومبوفليا]]) پليٽليٽن يا رت ڄمائڻ وارن عنصرن جي ڪم جي ضابطي ۾ خرابين سبب پيدا ٿئي ٿي، ۽ ٿرومبوسس جو سبب بڻجي سگهي ٿي.
* رت جون وچڙندڙ بيماريون
** رت انفيڪشن جي منتقلي جو هڪ اهم ذريعو آهي. ايڇ آءِ وي، جيڪو ايڊز جو سبب بڻجندڙ وائرس آهي، متاثر ماڻهوءَ جي رت، مني يا ٻين جسماني رطوبتن سان رابطي وسيلي منتقل ٿئي ٿو. [[هيپاٽائيٽس بي]] ۽ [[هيپاٽائيٽس سي|سي]] بنيادي طور رت سان رابطي وسيلي منتقل ٿين ٿا. [[رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشن|رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشنن]] سبب رت لڳل شين کي [[حياتيائي خطرو]] سمجهيو ويندو آهي.
** رت جي بيڪٽيريائي انفيڪشن کي [[بيڪٽيريميا]] يا [[سيپسس]] چيو ويندو آهي. وائرس واري انفيڪشن کي وائرِيميا چيو ويندو آهي. [[مليريا]] ۽ [[ٽرائپانوسومياسس]] رت وسيلي منتقل ٿيندڙ پرجيواڻي انفيڪشن آهن.
=== ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ ===
{{main|ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ}}
آڪسيجن کان سواءِ ٻيون شيون پڻ هيموگلوبن سان ڳنڍجي سگهن ٿيون؛ ڪجهه حالتن ۾، ان سبب جسم کي اڻموٽ نقصان پهچي سگهي ٿو. مثال طور، ڪاربان مونو آڪسائيڊ ان وقت انتهائي خطرناڪ هوندي آهي، جڏهن اها ساهه کڻڻ وسيلي ڦڦڙن مان رت تائين پهچي ٿي، ڇاڪاڻتہ ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان مضبوطيءَ سان ڳنڍجي [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] ٺاهي ٿي، جنهن سبب آڪسيجن سان ڳنڍجڻ لاءِ گهٽ هيموگلوبن آزاد رهي ٿو ۽ رت وسيلي گهٽ آڪسيجن ماليڪيول سڄي جسم ۾ منتقل ٿي سگهن ٿا. اهو ٻوساٽجڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. خراب هوا جي اچ وڃ واري بند ڪمري ۾ ٻرندڙ باهه سنگين خطرو پيدا ڪري ٿي، ڇاڪاڻتہ ان سبب هوا ۾ ڪاربان مونو آڪسائيڊ گڏ ٿي سگهي ٿي. تمباڪو ڇڪڻ دوران پڻ ڪجهه ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان ڳنڍجي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Blumenthal I | title = Carbon monoxide poisoning | journal = Journal of the Royal Society of Medicine | volume = 94 | issue = 6 | pages = 270–2 | date = June 2001 | pmid = 11387414 | pmc = 1281520 | doi = 10.1177/014107680109400604 }}</ref>
eln4flkwwjain9teev9d6sv0bwzwrmw
392102
392101
2026-07-07T19:59:10Z
Intisar Ali
8681
392102
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|گردشي سرشتي ۾ جسماني پاڻياٺ}}
{{Infobox anatomy
|Name = رت
|Latin = sanguis
|Greek= αἷμα (haîma)
|Image = Venous and arterial blood.jpg
|Caption = سرنجن ۾ وريدي (گهرو) ۽ شرياني (وڌيڪ روشن) رت.
}}
'''رت''' [[انسان]]ن ۽ ٻين [[ڪرنگهيدار جانور|ڪرنگهيدار جانورن]] جي [[گردشي سرشتو|گردشي سرشتي]] ۾ موجود هڪ [[جسماني پاڻياٺ]] آهي، جيڪو [[غذائي جزو|غذائي جزن]] ۽ [[آڪسيجن]] جهڙيون ضروري شيون جسم جي [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] تائين پهچائي ٿو ۽ انهن ئي جيوگهرڙن مان [[استقلابي گند|استقلابي گند جون شيون]] کڻي پري ڪري ٿو.<ref>{{cite web |title=Definition of BLOOD |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323030751/https://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |archive-date=23 March 2017 |access-date=4 March 2017 |website=Merriam-Webster}}</ref>
رت، [[رت جو پلازما|پلازما]] ۾ معلق رت جي جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي. پلازما، جيڪو رت جي پاڻياٺ جو 55 سيڪڙو هوندو آهي، گهڻو ڪري [[پاڻي]] (حجم جي لحاظ کان 92 سيڪڙو) تي مشتمل هوندو آهي،<ref>
{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human Heart |access-date=19 March 2009 |author=The Franklin Institute Inc. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> ۽ ان ۾ [[پروٽين]]، [[گلوڪوز]]، معدني [[آئن]] ۽ [[هارمون]] شامل هوندا آهن. رت جا جيوگهرڙا بنيادي طور [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ)، [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ) ۽ (ٿڻائتن ۾) [[پليٽليٽ]] (ٿرومبوسائيٽ) هوندا آهن.<ref>{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Definition of red blood cell |url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |access-date=2022-04-28 |website=National Cancer Institute |language=en |archive-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130740/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |url-status=live }}</ref> انهن ۾ سڀ کان گهڻا ڳاڙها رت جيوگهرڙا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Sagar |date=2017-01-03 |title=Blood cells and its types with functions |url=https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |access-date=2022-04-28 |website=Microbiology Info.com |language=en-US |archive-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412041337/https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |url-status=live }}</ref> انهن ۾ [[هيموگلوبن]] هوندو آهي، جيڪو آڪسيجن سان موٽڻ جوڳي نموني ڳنڍجي ان جي حل پذيري وڌائي، آڪسيجن جي چرپر کي آسان بڻائي ٿو.<ref>{{Cite web |title=Low Hemoglobin: Causes & Symptoms |url=https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |access-date=2022-04-28 |website=Cleveland Clinic |archive-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428204042/https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |url-status=live }}</ref> [[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور]]ن ۾ هڪ [[موافقتي مدافعتي سرشتو]] هوندو آهي، جيڪو گهڻي ڀاڱي اڇن رت جيوگهرڙن تي ٻڌل هوندو آهي. اڇا رت جيوگهرڙا وچڙن ۽ پَرجيون جي مزاحمت ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا. پليٽليٽ رت جي [[رت ڄمڻ|ڄمڻ]] ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. [[ڦڦڙ]] رکندڙ جانورن ۾ [[شريان|شرياني]] رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن کي جسم جي تاندورن تائين کڻي وڃي ٿو، جڏهن ته [[وريد|وريدي]] رت [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا جيوگهرڙن جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ هڪ گندي شيءِ آهي، تاندورن مان ڦڦڙن تائين کڻي وڃي ٿو ته جيئن اها ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. جڏهن رت جو هيموگلوبن آڪسيجن سان ڳنڍيل هوندو آهي ته رت چمڪندڙ ڳاڙهو، ۽ جڏهن اهو [[آڪسيجن کان خالي هيموگلوبن|آڪسيجن کان خالي]] هوندو آهي ته رت گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.<ref>{{Cite web |last=Séguin |first=Chantal |date=2022-01-08 |title=Did You Know That Not All Blood is Red? • The Blood Project |url=https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |access-date=2022-07-02 |website=The Blood Project |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702161612/https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-10 |title=Is blood blue? 7 facts about blood |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |access-date=2023-03-29 |website=www.medicalnewstoday.com |language=en |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329062539/https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |url-status=live }}</ref>
رت سان لاڳاپيل طبي اصطلاح اڪثر يوناني لفظ {{lang|grc|αἷμα}} (''{{Lang|grc-latn|haima}}'')، جنهن جي معنيٰ ”رت“ آهي، مان نڪتل ''hemo-''، ''hemato-''، ''haemo-'' يا ''haemato-'' سان شروع ٿيندا آهن. [[ايناٽامي]] ۽ [[تاندوريات]] جي لحاظ کان رت کي [[ڳنڍيندڙ تاندورو|ڳنڍيندڙ تاندوري]] جو هڪ خاص روپ سمجهيو ويندو آهي،<ref name="Krause2005">{{Cite book |last=Krause |first=William J. |url=https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |title=Krause's Essential Human Histology for Medical Students |publisher=Universal-Publishers |year=2005 |isbn=978-1-58112-468-2 |edition=3rd |pages=67 |language=en |access-date=21 June 2022 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426075102/https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻتہ اهو پلازما ۾ معلق جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي ٽڪرن مان ٺهيل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Anatomy {{!}} SEER Training|url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/|website=National Cancer Institute: SEER Training Modules|access-date=29 November 2025}}</ref>
==ڪم==
[[File:1GZX Haemoglobin.png|right|thumb|هيموگلوبن، هڪ گولائيءَ وارو پروٽين<br />سائو = هيم گروهه<br />ڳاڙهو ۽ نيرو = پروٽين جا ذيلي ايڪا]]
رت جسم اندر ڪيترائي اهم ڪم سرانجام ڏئي ٿو، جن ۾ هي شامل آهن:
*تاندورن کي [[آڪسيجن]] پهچائڻ (جيڪا [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن وسيلي کڄندي آهي)
*[[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] جهڙا غذائي جزا پهچائڻ (جيڪي رت ۾ حل ٿيل يا [[رت جا پروٽين|پلازما پروٽينن]]، مثال طور [[رت جا لپڊ]]، سان ڳنڍيل هوندا آهن)
*[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙو گند ڪڍڻ
*مدافعتي ڪم، جن ۾ [[اڇا رت جيوگهرڙا|اڇن رت جيوگهرڙن]] جي گردش ۽ [[ضد جسم|ضد جسمن]] وسيلي پرڏيهي مادي جي سڃاڻپ شامل آهي
*[[رت ڄمڻ]]، يعني رت جي نالي ڦاٽڻ تي ٿيندڙ ردعمل، جنهن ۾ رت پاڻياٺ مان نيم ٺوس جيل ۾ بدلجي رت وهڻ روڪي ٿو
*پيغام رساني جا ڪم، جن ۾ [[هارمون]]ن جي چرپر ۽ [[تاندورو (حياتيات)|تاندوري]] نقصان جي اشاري رساني شامل آهي
*جسم جي مرڪزي [[جسماني گرمي پد|گرمي پد]] جي ضابطيڪاري
*[[پاڻياٺي حرڪيات|پاڻياٺي دٻاءَ]] جا ڪم
==جزا==
===ٿڻائتن ۾===
{{See also|رت جي عام چڪاسن جا حوالياتي قدر}}
رت انساني جسم جي وزن جو 7 سيڪڙو هوندو آهي،<ref name="alberts_table">{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |title=Table 22-1 Blood Cells |access-date=1 November 2012 |publisher=NCBI Bookshelf |year=2012 | last = Alberts | first = Bruce | name-list-style = vanc |website=Molecular Biology of the Cell |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327160412/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |archive-date=27 March 2018 }}</ref><ref name="PhysFactVol">{{Cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |title=Volume of Blood in a Human |access-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103090043/http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |archive-date=3 November 2012 |year=2012 | last = Elert | first = Glenn | name-list-style = vanc |website=The Physics Factbook |url-status=dead}}</ref> ۽ ان جي سراسري ڪثافت لڳ ڀڳ 1060 kg/m<sup>3</sup> هوندي آهي، جيڪا خالص پاڻيءَ جي 1000 kg/m<sup>3</sup> ڪثافت جي تمام ويجهو آهي.<ref>{{cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |title=Density of Blood |access-date=4 October 2006 |year=2004 |website=The Physics Factbook |last=Shmukler |first=Michael |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919051122/http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |archive-date=19 September 2006 }}</ref> هڪ سراسري بالغ ۾ [[رت جو حجم]] لڳ ڀڳ {{convert|5|L|USpt|lk=in}} يا 1.3 گيلن هوندو آهي،<ref name="PhysFactVol"/> جيڪو پلازما ۽ ''ٺهيل جزن'' تي مشتمل هوندو آهي. ٺهيل جزن ۾ رت جي جيوگهرڙن يا ''رت جسمن'' جا ٻه قسم، يعني [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ) ۽ [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ)، ۽ رت ڄمڻ ۾ حصو وٺندڙ جيوگهرڙي ٽڪرا، جن کي [[پليٽليٽ]] چيو وڃي ٿو، شامل آهن.<ref name="SEER">{{cite web |title=Composition of the Blood {{!}} SEER Training |url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |website=training.seer.cancer.gov |access-date=30 December 2020 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016211542/https://www.training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |url-status=live }}</ref> حجم جي لحاظ کان ڳاڙها رت جيوگهرڙا سڄي رت جو لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو، پلازما 54.3 سيڪڙو ۽ اڇا جيوگهرڙا 0.7 سيڪڙو هوندا آهن.
سڄو رت (پلازما ۽ جيوگهرڙا) [[غير نيوٽني پاڻياٺ|غير نيوٽني]] [[رت جي گاڙهاڻ|پاڻياٺي حرڪيات]] ڏيکاري ٿو.{{specify|reason="Non-Newtonian" encompasses several different types of properties.|date=April 2021}}
<gallery>
File:Krew Frakcjonowana.jpg|سينٽريفيوگيشن وسيلي جدا ڪيل انساني رت: پلازما (مٿيون، پيلو تهه)، بفي ڪوٽ (وچ وارو، سنهو اڇو تهه) ۽ ايريٿروسائيٽن جو تهه (هيٺيون، ڳاڙهو تهه) ڏسي سگهجن ٿا.
File:Blutkreislauf.png|رت جي گردش: ڳاڙهو = آڪسيجن وارو، نيرو = آڪسيجن کان خالي
File:Blausen 0425 Formed Elements.png|رت جي ٺهيل جزن کي ڏيکاريندڙ خاڪو
File:Blut-EDTA.jpg|[[اي ڊي ٽي اي]] سان رت ڄمڻ کان روڪيل رت جون ٻه نليون.<br /> کاٻي نلي: ڪجهه وقت بيهڻ کان پوءِ ڳاڙها رت جيوگهرڙا نلي جي تري ۾ ويهي ويا آهن.<br /> ساڄي نلي: تازو ڪڍيل رت
</gallery>
====جيوگهرڙا====
{{Further|مڪمل رت ڳڻپ}}
[[Image:Red White Blood cells.jpg|thumb|right|هڪ عام [[ڳاڙهو رت جيوگهرڙو]] (کاٻي)، [[پليٽليٽ]] (وچ ۾) ۽ [[اڇو رت جيوگهرڙو]] (ساڄي) جي [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبين]] (SEM) سان ورتل تصوير]]
رت جي هڪ مائڪرو ليٽر ۾ هي هوندا آهن:
*'''4.7 کان 6.1 ملين (مرد)، 4.2 کان 5.4 ملين (عورت) [[ايريٿروسائيٽ]]:'''<ref>{{cite web |url=https://www.medlineplus.gov/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |title=Medical Encyclopedia: RBC count |website=Medline Plus |access-date=18 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021042354/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |archive-date=21 October 2007 }}</ref> ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ رت جو [[هيموگلوبن]] هوندو آهي ۽ اهي آڪسيجن ورهائيندا آهن. ٿڻائتن ۾ پختن ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[جيوگهرڙي مرڪز]] ۽ [[عضيو|عضيا]] نه هوندا آهن. ڳاڙها رت جيوگهرڙا ([[اندريون سطحي جيوگهرڙو|اندريون سطحي]] نالي جيوگهرڙن ۽ ٻين جيوگهرڙن سان گڏ) [[گليڪوپروٽين]]ن سان پڻ نشانيل هوندا آهن، جيڪي مختلف [[انساني رت گروهي سرشتا|رت جي گروهن]] جي سڃاڻپ ڪن ٿا. رت جو اهو تناسب جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن تي مشتمل هوندو آهي، [[هيماتوڪريٽ]] سڏبو آهي ۽ عام طور لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو هوندو آهي. انساني جسم جي سڀني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي گڏيل سطحي ايراضي جسم جي ٻاهرئين سطح کان لڳ ڀڳ 2,000 ڀيرا وڏي هوندي آهي.<ref>{{cite book | first1 = Robert B. | last1 = Tallitsch | first2 = Martini | last2 = Frederic | first3 = Timmons | last3 = Michael J. | name-list-style = vanc |title=Human anatomy |publisher=Pearson/Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2006 |page=529 |isbn=978-0-8053-7211-3 |edition= 5th}}</ref>
*'''4,000–11,000 [[ليوڪوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF">{{cite book | last = Ganong | first = William F. | name-list-style = vanc |title=Review of medical physiology | url = https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano | url-access = limited |publisher=Lange Medical Books/McGraw-Hill |location=New York |year=2003 |page=[https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano/page/n517 518] |isbn=978-0-07-121765-1 |edition= 21}}</ref> اڇا رت جيوگهرڙا جسم جي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو حصو آهن؛ اهي پراڻن يا غير معمولي جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي گند کي ناس ڪري ڪڍن ٿا، ۽ وچڙ ڪندڙ ڪارڪنن ([[مرض پيدا ڪندڙ|مرض پيدا ڪندڙن]]) ۽ پرڏيهي مادن تي حملو ڪن ٿا. ليوڪوسائيٽن جي ڪينسر کي [[ليوڪيميا]] چيو وڃي ٿو.
*'''200,000–500,000 [[ٿرومبوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF"/> انهن کي [[پليٽليٽ]] پڻ چيو ويندو آهي ۽ اهي رت ڄمڻ ([[رت ڄمڻ]]) ۾ حصو وٺندا آهن. رت ڄمڻ واري سلسلي مان ٺهندڙ فائبِرن، [[پليٽليٽ پلگ]] مٿان هڪ ڄار ٺاهي ٿو.
{| class="wikitable" style="float:center; margin-left:auto; margin-right:auto;"
|+ <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">عام رت جي جوڙجڪ</div>
|-
!ماپو
!قدر
!حوالا
|-
| [[هيماتوڪريٽ]] ||
مردن لاءِ 45 ± 7 (38–52%)<br />
عورتن لاءِ 42 ± 5 (37–47%)
|
|-
| [[پي ايڇ]] || 7.35–7.45
|<ref name=":1">{{Cite book |title=Medical-surgical nursing : concepts for interprofessional collaborative care |date=2018 |publisher=[[ايلسويئر]] |editor-first1=Donna D. |editor-last1=Ignatavicius |editor-first2=M. Linda |editor-last2=Workman |editor-first3=Cherie R. |editor-last3=Rebar |editor-first4=Nicole M. |editor-last4=Heimgartner |isbn=978-0-323-46158-0 |edition=9th |location=St. Louis, Missouri |page=190 |language=en-US |oclc=1018308697}}</ref>
|-
| [[بنيادي واڌ]] || −3 کان +3
|
|-
| P[[آڪسيجن|O<sub>2</sub>]] || 10–13 kPa (80–100 mm Hg)
|
|-
| P[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ|CO<sub>2</sub>]] || 4.8–5.8 kPa (35–45 mm Hg)
|
|-
| [[ڪاربانڪ تيزاب|HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>]] || 21–27 mM
|
|-
| [[آڪسيجن سيري]]
||
آڪسيجن وارو: 98–99%<br />
آڪسيجن کان خالي: 75%
|
|}
{{clear}}
====پلازما====
{{Main|رت جو پلازما}}
رت جو لڳ ڀڳ 55 سيڪڙو [[رت جو پلازما]] هوندو آهي، جيڪو هڪ پاڻياٺ آهي ۽ رت جي پاڻياٺي وچولي طور ڪم ڪري ٿو؛ پاڻ ۾ ان جو رنگ ڪک جهڙو پيلو هوندو آهي. هڪ سراسري انسان ۾ رت جي پلازما جو ڪل حجم 2.7–3.0 ليٽر (2.8–3.2 ڪوارٽ) هوندو آهي. اهو بنيادي طور هڪ [[پاڻي|آبي]] محلول آهي، جنهن ۾ 92 سيڪڙو پاڻي، 8 سيڪڙو رت جي پلازما جا [[پروٽين]] ۽ تمام ٿوري مقدار ۾ ٻيا مادا شامل هوندا آهن. پلازما حل ٿيل غذائي جزن، جهڙوڪ [[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] (رت ۾ حل ٿيل يا پلازما پروٽينن سان ڳنڍيل) کي گردش ڪرائي ٿو ۽ [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙيون گند جون شيون ڪڍي ٿو.
ٻين اهم [[انساني رت جي جزن جي فهرست|جزن]] ۾ هي شامل آهن:
*[[سيرم البومِن]]
*رت ڄمائڻ وارا ڪارڪ (جيڪي [[رت ڄمڻ]] کي آسان بڻائين ٿا)
*ايميونोगلوبولن ([[ضد جسم]])
*[[لائپوپروٽين]] ذرڙا
*ٻيا مختلف پروٽين
*مختلف [[برقي لوڻ]] (بنيادي طور [[حياتيات ۾ سوڊيم|سوڊيم]] ۽ [[ڪلورائيڊ]])
'''سيرم''' مان مراد اهو پلازما آهي، جنهن مان رت ڄمائڻ وارا پروٽين ڪڍيا ويا هجن. باقي بچيل پروٽينن مان گهڻا البومِن ۽ ايميونोगلوبولن هوندا آهن.
==== تيزابيت ====
{{See also|تيزاب-بنياد هم-حالت}}
[[pH#مختلف جسماني پاڻياٺن جو pH|رت جو pH]] 7.35 کان 7.45 جي سوڙهي حد اندر رکڻ لاءِ ضابطي ۾ رکيو ويندو آهي، جنهن سبب اهو ٿورو [[بنياد (ڪيميا)|بنيادي]] هوندو آهي (تلافي).<ref name="Waugh">{{cite book |last1=Waugh |first1=Anne |chapter-url=https://archive.org/details/rosswilsonanatom0000waug_x2u4/page/22/mode/2up |title=Anatomy and Physiology in Health and Illness |last2=Grant |first2=Allison |publisher=Churchill Livingstone Elsevier |year=2007 |isbn=978-0-443-10102-1 |edition=Tenth |page=22 |chapter=2 |chapter-url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref><ref name="ReferenceA">{{MerckManual|12|157|a||Acid–Base Regulation and Disorders}}</ref> رت ۾ جيوگهرڙي کان ٻاهر واري پاڻياٺ، جنهن جو pH 7.35 کان گهٽ هجي، تمام گهڻي [[تيزاب]]ي هوندي آهي، جڏهن تہ رت جو pH 7.45 کان مٿي هجي ته اهو تمام گهڻو بنيادي هوندو آهي.<ref name=":1" /> 6.9 کان گهٽ يا 7.8 کان مٿي pH عام طور موتمار هوندو آهي.<ref name=":1" /> رت جو pH، [[آڪسيجن#جزوي دٻاءُ|آڪسيجن جو جزوي دٻاءُ (pO<sub>2</sub>)]]، [[PCO2|ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جو جزوي دٻاءُ (pCO<sub>2</sub>)]، ۽ [[بائي ڪاربونيٽ]] (HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>) ڪيترن [[هم-حالت|هم-حالتي طريقيڪارن]] وسيلي خبرداريءَ سان ضابطي ۾ رکيا ويندا آهن، جيڪي پنهنجو اثر بنيادي طور [[ساهه وارو سرشتو|ساهه واري سرشتي]] ۽ [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] وسيلي وجهن ٿا ته جيئن [[تيزاب-بنياد هم-حالت|تيزاب-بنياد توازن]] ۽ ساهه کڻڻ کي ضابطي ۾ رکيو وڃي؛ ان کي تلافي چيو ويندو آهي.<ref name=":1" /> [[شرياني رت جي گئس جاچ]] اهي ماپي ٿي. پلازما [[هارمون]]ن کي پڻ گردش ڪرائي ٿو، جيڪي پنهنجا پيغام مختلف تاندورن تائين پهچائين ٿا. رت جي مختلف برقي لوڻن لاءِ عام [[رت جي جاچن جا حوالياتي حدون|حوالياتي حدن]] جي فهرست وسيع آهي.
=== غير ٿڻائتن ۾ ===
[[File:Newbloodm.jpg|thumbnail|ڪرنگهيدار جانورن جي ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جا قسم، ماپون مائڪرو ميٽرن ۾]]
[[Image:Frogrbc1000x.jpg|thumb|ڏيڏر جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل|left]]
[[Image:Turtlerbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڇونءَ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Chickenrbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڪڙ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Humanrbc1000x.jpg|thumb|انساني ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
انساني رت ٿڻائتن جي رت جهڙو عام نمونو آهي، جيتوڻيڪ جيوگهرڙن جي انگ، ماپ، [[پروٽين جي بناوت]] وغيره بابت صحيح تفصيل جنسن جي وچ ۾ ڪجهه فرق رکن ٿا. بهرحال، غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن ۾ ڪجهه اهم فرق آهن:<ref name="VB">{{cite book |last1=Romer |first1=Alfred Sherwood |url=https://archive.org/details/vertebratebody0000rome_a5a9/page/404/mode/2up |title=The Vertebrate Body |last2=Parsons |first2=Thomas S. |publisher=Holt-Saunders International |year=1977 |isbn=978-0-03-910284-5 |location=Philadelphia |pages=404–406 |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
* غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا چپٽا ۽ بيضاوي شڪل جا هوندا آهن، ۽ پنهنجا جيوگهرڙي مرڪز برقرار رکن ٿا.
* اڇن رت جيوگهرڙن جي قسمن ۽ تناسبن ۾ ڪافي ڦيرڦار هوندي آهي؛ مثال طور، ايسڊوفل عام طور انسانن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ عام هوندا آهن.
* پليٽليٽ رڳو ٿڻائتن ۾ منفرد آهن؛ ٻين ڪرنگهيدار جانورن ۾ ننڍا مرڪز رکندڙ، تکيلي جيوگهرڙا، جن کي [[ٿرومبوسائيٽ]] چيو ويندو آهي، رت ڄمائڻ جا ذميوار هوندا آهن.
== فعليات ==
=== گردشي سرشتو ===
[[File:Diagram of the human heart (cropped).svg|thumb|انساني دل مان رت جي گردش]]
{{main|گردشي سرشتو}}
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. انسانن ۾، رت دل جي مضبوط [[کاٻو وينٽريڪل|کاٻي وينٽريڪل]] مان [[شريان|شريانن]] وسيلي پاسي وارن [[تاندورو (حياتيات)|تاندورن]] ڏانهن پمپ ٿئي ٿو ۽ [[وريد|وريدن]] وسيلي دل جي ساڄي [[ايٽريم (دل)|ايٽريم]] ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ اهو ساڄي [[وينٽريڪل (دل)|وينٽريڪل]] ۾ داخل ٿئي ٿو ۽ [[ڦڦڙن واري شريان]] وسيلي [[ڦڦڙ]]ن ڏانهن پمپ ٿئي ٿو، ۽ [[ڦڦڙن واريون وريدون|ڦڦڙن وارين وريدن]] وسيلي کاٻي ايٽريم ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ رت کاٻي وينٽريڪل ۾ داخل ٿئي ٿو ته جيئن ٻيهر گردش ڪري. شرياني رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن جسم جي سڀني جيوگهرڙن تائين کڻي وڃي ٿو، ۽ [[وريدي رت]] [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ گندي شيءِ آهي، ڦڦڙن ڏانهن کڻي وڃي ٿو ته جيئن ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. بهرحال، هڪ استثنا ڦڦڙن واريون شريانون آهن، جن ۾ جسم جو سڀ کان وڌيڪ آڪسيجن کان خالي رت هوندو آهي، جڏهن تہ ڦڦڙن واريون وريدون آڪسيجن وارو رت رکن ٿيون.
واڌو واپسي وارو وهڪرو [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]] جي حرڪت سان پيدا ٿي سگهي ٿو، جيڪي وريدن کي دٻائي سگهن ٿا ۽ رت کي وريدن جي والوَن وسيلي [[ساڄو ايٽريم|ساڄي ايٽريم]] ڏانهن ڌڪي سگهن ٿا.
رت جي گردش کي [[وليم هاروي]] 1628ع ۾ بيان ڪيو.<ref>{{cite web |title=Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus |url=http://www.rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |first=William |last=Harvey | name-list-style = vanc |author-link=William Harvey |language=la |year=1628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127002138/http://rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |archive-date=27 November 2010 }}</ref>
=== جيوگهرڙن جي پيداوار ۽ ٽٽڻ ===
ڪرنگهيدار جانورن ۾ رت جا مختلف جيوگهرڙا [[هڏن جو گودو|هڏن جي گودي]] ۾ [[هيماتوپوئيسس]] نالي عمل وسيلي ٺهن ٿا، جنهن ۾ [[ايريٿروپوئيسس]]، يعني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار، ۽ [[مائيلوپوئيسس]]، يعني اڇن رت جيوگهرڙن ۽ پليٽليٽن جي پيداوار، شامل آهن. ننڍپڻ دوران لڳ ڀڳ هر انساني هڏي ڳاڙها رت جيوگهرڙا پيدا ڪري ٿي؛ بالغن ۾ ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار وڏين هڏين تائين محدود ٿي وڃي ٿي: ڪرنگهي جي مهرن جا جسم، سيني جي هڏي (اسٽرنم)، پسيلين جو پنجرو، ڪولهي جون هڏيون، ۽ مٿين ٻانهن ۽ ٽنگن جون هڏيون. ان کان سواءِ، ننڍپڻ دوران [[ميڊيا اسٽينم]] ۾ موجود [[ٿائيمس]] غدود [[ٽي لمفوسائيٽ]]ن جو اهم ذريعو آهي.<ref>{{cite book |last1=Williams |first1=Peter W. |url=https://archive.org/details/graysanatomy0000gray_m7a1 |title=Gray's anatomy |last2=Gray |first2=Henry David |publisher=C. Livingstone |year=1989 |isbn=978-0-443-02588-4 |edition=37th |location=New York |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
رت جو پروٽيني حصو، جنهن ۾ رت ڄمائڻ وارا پروٽين شامل آهن، گهڻي ڀاڱي [[جگر]] ۾ ٺهي ٿو، جڏهن تہ هارمون [[اندرين رطوبتي غدود]]ن ۾ ٺهن ٿا ۽ پاڻياٺ وارو حصو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ اچي ٿو ۽ [[بُڪي]] وسيلي برقرار رکيو وڃي ٿو.
صحتمند [[ايريٿروسائيٽ]]ن جي پلازما واري عمر لڳ ڀڳ 120 ڏينهن هوندي آهي، جنهن کان پوءِ اهي [[تِري]] ۽ جگر جي [[ڪپفر جيوگهرڙو|ڪپفر جيوگهرڙن]] وسيلي ٽٽندا آهن. جگر ڪجهه پروٽين، لپڊ ۽ امينو تيزاب پڻ صاف ڪري ٿو. بُڪي گندي مواد کي سرگرم نموني [[پيشاب]] ۾ خارج ڪري ٿي.
===<span class="anchor" id="Oxygen transport"></span>آڪسيجن جي چرپر===
{{Further|آڪسيجن سيري (طب)}}
[[File:Oxyhaemoglobin dissociation curve.png|thumb|هيموگلوبن جي بنيادي سيري وڪڙ. وڌيڪ تيزابيت، يعني وڌيڪ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ اهو ساڄي پاسي، ۽ گهٽ تيزابيت، يعني گهٽ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ کاٻي پاسي هلي ٿو|left]]
سمنڊ جي سطح واري دٻاءَ تي هوا ساهه ۾ کڻندڙ صحتمند انسان جي شرياني رت جي نموني ۾ موجود [[آڪسيجن]] جو لڳ ڀڳ 98.5 سيڪڙو<ref>{{Cite book|title=Fundamentals of anatomy & physiology|last=Frederic|first=Martini|date=2009|publisher=Pearson/Benjamin Cummings|others=Nath, Judi Lindsley|isbn=978-0321539106|edition= 8th |location=San Francisco|pages=657|oclc=173683666}}</ref> ڪيميائي طور [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. لڳ ڀڳ 1.5 سيڪڙو ٻيون رت واريون پاڻياٺون ۾ جسماني طور حل ٿيل هوندو آهي ۽ هيموگلوبن سان ڳنڍيل نه هوندو آهي. هيموگلوبن جو ماليڪيول [[ٿڻائتا|ٿڻائتن]] ۽ ڪيترين ٻين جنسن ۾ آڪسيجن جو مکيه کڻندڙ آهي. هيموگلوبن جي آڪسيجن ڳنڍڻ جي گنجائش 1.36 کان 1.40 ml O<sub>2</sub> في گرام هيموگلوبن جي وچ ۾ هوندي آهي،<ref>{{cite journal | vauthors = Dominguez de Villota ED, Ruiz Carmona MT, Rubio JJ, de Andrés S | s2cid = 10029560 | title = Equality of the in vivo and in vitro oxygen-binding capacity of haemoglobin in patients with severe respiratory disease | journal = British Journal of Anaesthesia | volume = 53 | issue = 12 | pages = 1325–8 | date = December 1981 | pmid = 7317251 | doi = 10.1093/bja/53.12.1325 | doi-access = free }}</ref> جيڪا ڪل [[رت جي آڪسيجن گنجائش]] کي ستر ڀيرا وڌائي ٿي،<ref name=brsphys>{{cite book |last=Costanzo |first=Linda S. |name-list-style=vanc |title=Physiology |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, Maryland |year=2007 |isbn=978-0-7817-7311-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/physiology00cost_0 }}</ref> ان حالت جي ڀيٽ ۾ جڏهن آڪسيجن رڳو پنهنجي حل پذيري، يعني 0.03 ml O<sub>2</sub> في ليٽر رت في mm Hg آڪسيجن جي جزوي دٻاءَ (شريانن ۾ لڳ ڀڳ 100 mm Hg)، وسيلي کڄي ها.<ref name=brsphys/>
ڦڦڙن ۽ [[نال واريون شريانون|نال وارين شريانن]] ۽ انهن سان لاڳاپيل وريدن کان سواءِ، شريانون '''آڪسيجن وارو رت''' دل کان پري کڻي وڃن ٿيون ۽ ان کي [[شريانڙي|شريانڙين]] ۽ [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] وسيلي جسم تائين پهچائين ٿيون، جتي آڪسيجن استعمال ٿئي ٿي؛ ان کان پوءِ [[وريدڙي|وريدڙيون]] ۽ وريدون '''آڪسيجن کان خالي رت''' دل ڏانهن واپس کڻي وڃن ٿيون.
بالغ انسانن ۾ آرام واري عام حالتن هيٺ، ڦڦڙن مان نڪرندڙ رت ۾ هيموگلوبن لڳ ڀڳ 98–99 سيڪڙو [[آڪسيجن سيري (طب)|آڪسيجن سان سيريل]] هوندو آهي، ۽ جسم کي 950 کان 1150 ml/min<ref name=edwards>[http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf Edwards Lifesciences LLC – Normal Hemodynamic Parameters – Adult] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110081655/http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf |date=10 November 2010 }} 2009</ref> جي وچ ۾ آڪسيجن پهچائي ٿو. صحتمند بالغ ۾ آرام وقت آڪسيجن جو استعمال لڳ ڀڳ 200–250 ml/min هوندو آهي،<ref name=edwards/> ۽ ڦڦڙن ڏانهن واپس ايندڙ آڪسيجن کان خالي رت اڃا به لڳ ڀڳ 75 سيڪڙو<ref>{{cite web |url=http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323054138/http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010 |title=Ventilatory Physiology and Endurance |date=23 March 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20040224085741/http://groups.msn.com/TransplantSupportLungHeartLungHeart/oxygen2.msnw Transplant Support- Lung, Heart/Lung, Heart] MSN groups</ref> (70 کان 78 سيڪڙو)<ref name=edwards/> سيريل هوندو آهي. لڳاتار ورزش دوران آڪسيجن جو وڌيل استعمال وريدي رت جي آڪسيجن سيري گهٽائي ٿو، جيڪا تربيت يافته رانديگر ۾ 15 سيڪڙو کان گهٽ ٿي سگهي ٿي؛ جيتوڻيڪ ساهه کڻڻ جي رفتار ۽ رت جو وهڪرو تلافي لاءِ وڌن ٿا، پر اهڙين حالتن هيٺ شرياني رت ۾ آڪسيجن سيري 95 سيڪڙو يا ان کان گهٽ ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Mortensen SP, Dawson EA, Yoshiga CC, Dalsgaard MK, Damsgaard R, Secher NH, González-Alonso J | title = Limitations to systemic and locomotor limb muscle oxygen delivery and uptake during maximal exercise in humans | journal = The Journal of Physiology | volume = 566 | issue = Pt 1 | pages = 273–85 | date = July 2005 | pmid = 15860533 | pmc = 1464731 | doi = 10.1113/jphysiol.2005.086025 | display-authors = etal }}</ref> آرام واري ماڻهوءَ ۾ اهڙي گهٽ آڪسيجن سيري خطرناڪ سمجهي وڃي ٿي، مثال طور بيهوشي هيٺ جراحي دوران. لڳاتار هائپوڪسيا، يعني 90 سيڪڙو کان گهٽ آڪسيجن رسد، صحت لاءِ خطرناڪ آهي، ۽ سخت هائپوڪسيا، يعني 30 سيڪڙو کان گهٽ سيري، تيزيءَ سان موتمار ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100925053056/http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|url-status=dead|archive-date=25 September 2010 |title=Blood gas and Saturation measurements |date=25 September 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref>
[[جنين]]، جيڪو [[نال]] وسيلي آڪسيجن حاصل ڪري ٿو، تمام گهٽ آڪسيجن دٻاءَ کي منهن ڏئي ٿو، جيڪو بالغ جي ڦڦڙن ۾ ملندڙ سطح جو لڳ ڀڳ 21 سيڪڙو آهي؛ تنهنڪري جنين هيموگلوبن جو ٻيو روپ پيدا ڪري ٿو، جنهن ۾ آڪسيجن لاءِ تمام وڌيڪ رغبت هوندي آهي ([[جنيني هيموگلوبن|هيموگلوبن F]])، ته جيئن اهڙين حالتن هيٺ ڪم ڪري سگهي.<ref>{{cite web |url=http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19990502195422/http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|url-status=dead|archive-date=2 May 1999 |title=Lecture Notes-20 |date=2 May 1999 |access-date=4 March 2017}}</ref>
=== ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ===
CO<sub>2</sub> رت ۾ ٽن مختلف طريقن سان کڄي ٿي. صحيح سيڪڙو ان تي ڀاڙي ٿو ته رت شرياني آهي يا وريدي. ان جو گهڻو حصو، لڳ ڀڳ 70 سيڪڙو، ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[ڪاربونڪ اينهائيڊريز]] اينزائم وسيلي {{chem2|HCO3−}} بائي ڪاربونيٽ آئنن ۾ بدلجي ٿو، هن ردعمل موجب: {{chem2|CO2 + H2O -> H2CO3 -> H+ + HCO3−}}؛ لڳ ڀڳ 7 سيڪڙو پلازما ۾ حل ٿيل هوندو آهي؛ ۽ لڳ ڀڳ 23 سيڪڙو [[ڪاربامينو]] مرڪبن طور هيموگلوبن سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Martini | first = Frederic | name-list-style = vanc |year=2007 |title=Anatomy and Physiology |url=https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |page=643 |isbn=9789712348075 |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501022224/https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |archive-date=1 May 2016 }}</ref><ref>''Vander's Human Physiology'' reported similar numbers: 60% carried as bicarbonate, 30% bound to hemoglobin as [[carbaminohemoglobin]], and 10% physically dissolved. {{cite book |last1=Widmaier |first1=Eric P. |url=https://archive.org/details/humanphysiologym0000widm/page/493/mode/2up |title=Vander's Human Physiology |last2=Raff |first2=Hershel |last3=Strang |first3=Kevin T. |date=2003 |publisher=[[McGraw-Hill Education]] |isbn=978-0-07-288074-8 |edition=9th |at=p. 493 (ch. Respiratory physiology § Transport of carbon dioxide in blood) |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
هيموگلوبن، جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ آڪسيجن کڻندڙ مکيه ماليڪيول آهي، آڪسيجن ۽ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ ٻنهي کي کڻي ٿو. بهرحال، هيموگلوبن سان ڳنڍيل CO<sub>2</sub> ساڳئي هنڌ سان نه ڳنڍجي ٿي جتي آڪسيجن ڳنڍجي ٿي. ان بدران، اها چئن گلوبن زنجيرن جي N-ٽرمينل گروهن سان گڏجي ٿي. پر هيموگلوبن ماليڪيول تي [[الوسٽيرڪ ضابطو|الوسٽيرڪ]] اثرن سبب، CO<sub>2</sub> جو ڳنڍجڻ آڪسيجن جي هڪ ڏنل جزوي دٻاءَ لاءِ ڳنڍيل آڪسيجن جي مقدار کي گهٽائي ٿو. آڪسيجن جي سطح وڌڻ سبب رت ۾ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ سان گهٽ ڳنڍجڻ کي [[هالڊين اثر]] چيو ويندو آهي، ۽ اهو تاندورن مان ڦڦڙن ڏانهن ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ۾ اهم آهي. CO<sub>2</sub> جي جزوي دٻاءَ ۾ واڌ يا گهٽ pH، هيموگلوبن مان آڪسيجن ڇڏرائيندو آهي، جنهن کي [[بوهر اثر]] چيو ويندو آهي.
=== هائيڊروجن آئنن جي چرپر ===
ڪجهه آڪسي هيموگلوبن آڪسيجن وڃائي ڊِي آڪسي هيموگلوبن بڻجي ٿو. ڊِي آڪسي هيموگلوبن گهڻن هائيڊروجن آئنن کي ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ آڪسي هيموگلوبن جي ڀيٽ ۾ ان ۾ هائيڊروجن لاءِ گهڻو وڌيڪ لاڙو هوندو آهي.
=== لمفي سرشتو ===
{{main|لمفي سرشتو}}
ٿڻائتن ۾ رت [[لمف]] سان توازن ۾ هوندو آهي، جيڪو رت مان ڪيپلري الٽرافلٽريشن وسيلي تاندورن ۾ لڳاتار ٺهندو رهي ٿو. لمف ننڍين لمفي نالين جي سرشتي وسيلي گڏ ٿئي ٿو ۽ [[سيني واري نالي]] ڏانهن موڪليو وڃي ٿو، جيڪا کاٻي [[ذيلي ڪليوي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي، جتي لمف ٻيهر جسماني رت جي گردش سان ملي ٿو.
=== گرمي پد جو ضابطو ===
رت جي گردش گرمي کي سڄي جسم ۾ منتقل ڪري ٿي، ۽ هن وهڪري ۾ تبديليون [[گرمي پد جو ضابطو|گرمي پد جي ضابطي]] جو اهم حصو آهن. سطح ڏانهن رت جو وهڪرو وڌڻ، مثال طور گرم موسم يا سخت ورزش دوران، چمڙي کي وڌيڪ گرم ڪري ٿو، جنهن سان گرمي وڌيڪ تيزيءَ سان نڪري ٿي. ان جي ابتڙ، جڏهن ٻاهرين گرمي پد گهٽ هوندو آهي، تڏهن هٿن پيرن ۽ چمڙي جي سطح ڏانهن رت جو وهڪرو گهٽجي ويندو آهي ته جيئن گرمي جي نقصان کان بچي سگهجي، ۽ رت کي ترجيحي طور جسم جي اهم عضون ڏانهن گردش ڪرايو ويندو آهي.
=== وهڪري جي رفتار ===
رت جي وهڪري جي رفتار مختلف عضون ۾ تمام گهڻي مختلف هوندي آهي. جگر کي سڀ کان وڌيڪ رت جي رسد ملي ٿي، جنهن جو لڳ ڀڳ وهڪرو 1350 ml/min آهي. بُڪي ۽ دماغ ترتيبوار ٻئي ۽ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ عضوا آهن، جن ۾ وهڪرو 1100 ml/min ۽ لڳ ڀڳ 700 ml/min آهي.<ref name=":0">{{Cite book |url=https://archive.org/details/guytonhalltextbo0000hall/page/204/mode/2up |title=Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology |publisher=Saunders |year=2015 |isbn=978-1455770052 |page=204 |url-access=registration}}</ref>
في 100 گرام تاندوري لاءِ رت جي وهڪري جا لاڳاپيل شرح مختلف آهن، جن ۾ بُڪي، ايڊرينل غدود ۽ ٿائيرائيڊ ترتيبوار پهريون، ٻيو ۽ ٽيون سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ تاندورا آهن.<ref name=":0" />
=== پاڻياٺي دٻاءَ جا ڪم ===
رت جي وهڪري جي روڪ پڻ خاص تاندورن ۾ ڀرجڻ پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ ان تاندوري جو [[اڀار]] ٿئي ٿو؛ مثالن ۾ [[عضو تناسل]] ۽ [[ڪلٽورس]] جو [[اڀار وارو تاندورو]] شامل آهي.
پاڻياٺي دٻاءَ واري ڪم جو ٻيو مثال [[ٽپو ڏيندڙ ڪوريئڙو]] آهي، جنهن ۾ دٻاءَ هيٺ ٽنگن ۾ ڌڪيل رت انهن کي طاقتور ٽپو ڏيڻ لاءِ سڌو ڪري ٿو، بغير ان جي ته وڏيون ڏوريون واريون ٽنگون گهربل هجن.<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |encyclopedia=Encyclopædia Britannica online |title=Spiders: circulatory system |access-date=25 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112190558/https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |archive-date=12 November 2007 }}</ref>
== رنگ ==
{{main|هيموگلوبن}}
[[File:Bleeding finger.jpg|thumb|رت وهندڙ آڱر مان نڪرندڙ ڪيپلري رت]]
هيموگلوبن رت جي رنگ ('''هيموڪروم''') جو مکيه طئي ڪندڙ آهي. هر ماليڪيول ۾ چار هيم گروهه هوندا آهن، ۽ مختلف ماليڪيولن سان انهن جو لاڳاپو صحيح رنگ کي بدلائي ٿو. شرياني رت ۽ ڪيپلري رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آڪسيجن هيم گروهه کي مضبوط ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿي. آڪسيجن کان خالي رت ڳاڙهي رنگ جو وڌيڪ گهرو ڇانوَ هوندو آهي؛ اهو وريدن ۾ موجود هوندو آهي، ۽ [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] دوران ۽ وريدي رت جا نمونا وٺڻ وقت ڏسي سگهجي ٿو. اهو ان ڪري آهي جو هيموگلوبن پاران جذب ٿيندڙ روشنيءَ جو اسپيڪٽرم آڪسيجن واري ۽ آڪسيجن کان خالي حالت ۾ مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web |last=Prahl |title=Optical Absorption of Hemoglobin |url=http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |access-date=30 December 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20020105184047/http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |archive-date=5 January 2002 }}</ref>
[[ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ]] ۾ رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪاربان مونو آڪسائيڊ]] [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] جي ٺهڻ جو سبب بڻجي ٿي. [[سائنائيڊ]] زهرجڻ ۾ جسم آڪسيجن استعمال نٿو ڪري سگهي، تنهنڪري وريدي رت آڪسيجن وارو ئي رهي ٿو، جنهن سان ان جي ڳاڙهاڻ وڌي وڃي ٿي. ڪجهه حالتون هيموگلوبن ۾ موجود هيم گروهن کي متاثر ڪن ٿيون، جن سبب چمڙي نيري نظر اچي سگهي ٿي؛ هن علامت کي [[سائنوسس]] چيو ويندو آهي. جيڪڏهن هيم آڪسائيڊ ٿي وڃي، ته [[ميٿيموگلوبن]] ٺهي ٿو، جيڪو وڌيڪ ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ آڪسيجن کڻي نٿو سگهي. ناياب حالت [[سلفهيموگلوبينيميا]] ۾، شرياني هيموگلوبن جزوي طور آڪسيجن وارو هوندو آهي، ۽ اهو نيري ڇانوَ سان گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.
چمڙي جي سطح جي ويجهو وريدون ڪيترن سببن ڪري نيريون نظر اچن ٿيون. بهرحال، [[بصري ادراڪ|رنگ جي ادراڪ]] ۾ هن تبديلي ۾ حصو وٺندڙ عنصر وريدي رت جي حقيقي رنگ بدران چمڙي جي روشني پکيڙڻ وارين خاصيتن ۽ [[بصري قشر]] پاران بصري ڄاڻ جي عملڪاري سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Kienle A, Lilge L, Vitkin IA, Patterson MS, Wilson BC, Hibst R, Steiner R | title = Why do veins appear blue? A new look at an old question | journal = Applied Optics | volume = 35 | issue = 7 | pages = 1151 | date = March 1996 | pmid = 21085227 | doi = 10.1364/AO.35.001151 | url = http://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20120210145120/https://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | url-status = dead | bibcode = 1996ApOpt..35.1151K | archive-date = 10 February 2012 }}</ref>
''[[Prasinohaema]]'' نسل جي [[سڪنڪ|سڪنڪن]] جو رت [[بليورڊن]] نالي گندي پيداوار جي گڏ ٿيڻ سبب سائو هوندو آهي.<ref>{{cite journal | vauthors = Austin CC, Perkins SL | title = Parasites in a biodiversity hotspot: a survey of hematozoa and a molecular phylogenetic analysis of Plasmodium in New Guinea skinks | journal = The Journal of Parasitology | volume = 92 | issue = 4 | pages = 770–7 | date = August 2006 | pmid = 16995395 | doi = 10.1645/GE-693R.1 | s2cid = 1937837 | url = https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84 | access-date = 16 November 2021 | archive-date = 26 April 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230426075114/https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84/ | url-status = live | url-access = subscription }}</ref>
== بيماريون ==
=== عام طبي ===
* مقدار جون بيماريون
** زخمي ٿيڻ سبب رت وهڻ وسيلي رت جو نقصان ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human heart |publisher=The Franklin Institute |access-date=19 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> هڪ صحتمند بالغ، پهرين علامت يعني بيچيني شروع ٿيڻ کان اڳ رت جي ڪل مقدار جو لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو (1 L) وڃائي سگهي ٿو، ۽ [[صدمو (گردش)|صدمي]] جي شروعات کان اڳ 40 سيڪڙو (2 L) تائين وڃائي سگهي ٿو. [[ٿرومبوسائيٽ]] رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ]] ۽ رت جي دڳن ٺهڻ لاءِ اهم آهن، جيڪي رت وهڻ کي روڪي سگهن ٿا. اندروني عضون يا هڏين کي چوٽ لڳڻ سبب [[اندروني رت وهڻ]] ٿي سگهي ٿو، جيڪو ڪڏهن ڪڏهن شديد ٿي سگهي ٿو.
** [[پاڻيءَ جي کوٽ]] رت ۾ پاڻيءَ جو مقدار گهٽائي رت جي ڪل مقدار کي گهٽائي سگهي ٿي. ان جي نتيجي ۾ صدمو تمام گهٽ ٿيندو آهي (تمام شديد حالتن کان سواءِ)، پر ان سبب [[بيهڻ واري گهٽ رت دٻاءُ]] ۽ [[بيهوشي]] ٿي سگهي ٿي.
* گردش جون بيماريون
** صدمو تاندورن تائين رت جي غير اثرائتي [[پرفيوزن]] آهي، ۽ اهو ڪيترين حالتن، جن ۾ رت جو نقصان، انفيڪشن ۽ ڪمزور [[دل جي نيڪال]] شامل آهن، سبب ٿي سگهي ٿو.
** [[ايٿيروسڪليروسس]] شريانن مان رت جي وهڪري کي گهٽائي ٿي، ڇاڪاڻتہ ايٿيروما شريانن جي اندرين ڀتين تي ڄمي انهن کي سوڙهو ڪري ٿي. ايٿيروما عمر سان وڌڻ جو لاڙو رکي ٿي، ۽ ان جي واڌ ڪيترن سببن، جن ۾ سگريٽ نوشي، [[وڌيڪ رت دٻاءُ]]، رت ۾ چرٻين جي وڌيل گردش ([[هائپرلپيڊيميا]]) ۽ [[ذيابيطس]] شامل آهن، سبب وڌيڪ تيز ٿي سگهي ٿي.
** رت ڄمڻ سبب [[ٿرومبوسس]] ٺهي سگهي ٿو، جيڪو رت جي نالين کي بند ڪري سگهي ٿو.
** رت جي بناوت، دل جي پمپ ڪرڻ واري عمل يا رت جي نالين جي سوڙهي ٿيڻ ۾ مسئلن جا ڪيترائي نتيجا ٿي سگهن ٿا، جن ۾ رت حاصل ڪندڙ تاندورن ۾ هائپوڪسيا (آڪسيجن جي کوٽ) شامل آهي. اصطلاح ''اسڪيميا'' اهڙي تاندوري لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جنهن تائين رت جي پرفيوزن اڻپوري هجي، جڏهن تہ ''انفارڪشن'' مان مراد تاندوري جو موت ([[نيڪروسس]]) آهي، جيڪو رت جي رسد بند ٿيڻ (يا تمام گهڻي اڻپوري ٿيڻ) سبب ٿي سگهي ٿو.
=== رت سان لاڳاپيل ===
{{see also|هيماتالاجي}}
* اينيميا
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي اڻپوري مقدار ([[اينيميا]]) رت وهڻ، [[ٿيليسيميا]] جهڙين رت جي بيمارين يا [[خراب غذائيت سان لاڳاپيل بيماريون|غذائي کوٽن]] جو نتيجو ٿي سگهي ٿي، ۽ ان لاءِ هڪ يا وڌيڪ [[رت جي منتقلي|رت جون منتقليون]] گهربل ٿي سگهن ٿيون. اينيميا هڪ [[جينياتي بيماري]] سبب پڻ ٿي سگهي ٿي، جنهن ۾ ڳاڙها رت جيوگهرڙا اثرائتي نموني ڪم نه ڪندا آهن. جيڪڏهن مردن ۾ هيموگلوبن جي مقدار 13.5 gm/dl کان گهٽ يا عورتن ۾ 12.0 gm/dl کان گهٽ هجي تہ [[رت جي جاچ]] وسيلي اينيميا جي تصديق ڪري سگهجي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |title=The Role of Red Blood Cells in Anemia |access-date=2017-05-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170518202410/http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |archive-date=18 May 2017 }}</ref> ڪيترن ملڪن ۾ منتقلي لائق رت جي گهرج پوري ڪرڻ لاءِ [[رت جي بئنڪ|رت جون بئنڪون]] آهن. رت جي منتقلي حاصل ڪندڙ ماڻهوءَ جو [[رت جو گروهه]] عطيو ڏيندڙ جي رت جي گروهه سان ٺهڪندڙ هجڻ گهرجي.
** [[ڏاٽي جيوگهرڙي اينيميا]]
* جيوگهرڙن جي واڌ جون بيماريون
** [[ليوڪيميا]] رت ٺاهيندڙ تاندورن ۽ جيوگهرڙن جي [[ڪينسر (طب)|ڪينسرن]] جو هڪ گروهه آهي.
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ([[پولي سائيٿيميا ويرا]]) يا پليٽليٽن ([[ايسينشل ٿرومبوسائيٽوسس]]) جي غير ڪينسري حد کان وڌيڪ پيداوار [[ڪينسر کان اڳ واري حالت|ڪينسر کان اڳ واري]] ٿي سگهي ٿي.
** [[مائيلوڊسپلاسٽڪ سنڊروم]]ن ۾ هڪ يا وڌيڪ جيوگهرڙي سلسلن جي غير اثرائتي پيداوار شامل هوندي آهي.
* رت ڄمڻ جون بيماريون
** [[هيموفيليا]] هڪ [[جينياتي بيماري]] آهي، جيڪا رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ واري طريقيڪار]] مان ڪنهن هڪ ۾ خرابي پيدا ڪري ٿي. ان سبب ٻي صورت ۾ معمولي زخم به حياتيءَ لاءِ خطرو بڻجي سگهن ٿا، پر وڌيڪ عام طور ان جي نتيجي ۾ [[هيمارٿروسس]]، يعني سنڌن جي خالن ۾ رت وهڻ، ٿئي ٿو، جيڪو معذوري پيدا ڪري سگهي ٿو.
** غير اثرائتا يا اڻپورا پليٽليٽ پڻ [[ڪوئگولوپيٿي]] (رت وهڻ جون بيماريون) پيدا ڪري سگهن ٿا.
** حد کان وڌيڪ رت ڄمڻ واري حالت ([[ٿرومبوفليا]]) پليٽليٽن يا رت ڄمائڻ وارن عنصرن جي ڪم جي ضابطي ۾ خرابين سبب پيدا ٿئي ٿي، ۽ ٿرومبوسس جو سبب بڻجي سگهي ٿي.
* رت جون وچڙندڙ بيماريون
** رت انفيڪشن جي منتقلي جو هڪ اهم ذريعو آهي. ايڇ آءِ وي، جيڪو ايڊز جو سبب بڻجندڙ وائرس آهي، متاثر ماڻهوءَ جي رت، مني يا ٻين جسماني رطوبتن سان رابطي وسيلي منتقل ٿئي ٿو. [[هيپاٽائيٽس بي]] ۽ [[هيپاٽائيٽس سي|سي]] بنيادي طور رت سان رابطي وسيلي منتقل ٿين ٿا. [[رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشن|رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشنن]] سبب رت لڳل شين کي [[حياتيائي خطرو]] سمجهيو ويندو آهي.
** رت جي بيڪٽيريائي انفيڪشن کي [[بيڪٽيريميا]] يا [[سيپسس]] چيو ويندو آهي. وائرس واري انفيڪشن کي وائرِيميا چيو ويندو آهي. [[مليريا]] ۽ [[ٽرائپانوسومياسس]] رت وسيلي منتقل ٿيندڙ پرجيواڻي انفيڪشن آهن.
=== ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ ===
{{main|ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ}}
آڪسيجن کان سواءِ ٻيون شيون پڻ هيموگلوبن سان ڳنڍجي سگهن ٿيون؛ ڪجهه حالتن ۾، ان سبب جسم کي اڻموٽ نقصان پهچي سگهي ٿو. مثال طور، ڪاربان مونو آڪسائيڊ ان وقت انتهائي خطرناڪ هوندي آهي، جڏهن اها ساهه کڻڻ وسيلي ڦڦڙن مان رت تائين پهچي ٿي، ڇاڪاڻتہ ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان مضبوطيءَ سان ڳنڍجي [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] ٺاهي ٿي، جنهن سبب آڪسيجن سان ڳنڍجڻ لاءِ گهٽ هيموگلوبن آزاد رهي ٿو ۽ رت وسيلي گهٽ آڪسيجن ماليڪيول سڄي جسم ۾ منتقل ٿي سگهن ٿا. اهو ٻوساٽجڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. خراب هوا جي اچ وڃ واري بند ڪمري ۾ ٻرندڙ باهه سنگين خطرو پيدا ڪري ٿي، ڇاڪاڻتہ ان سبب هوا ۾ ڪاربان مونو آڪسائيڊ گڏ ٿي سگهي ٿي. تمباڪو ڇڪڻ دوران پڻ ڪجهه ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان ڳنڍجي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Blumenthal I | title = Carbon monoxide poisoning | journal = Journal of the Royal Society of Medicine | volume = 94 | issue = 6 | pages = 270–2 | date = June 2001 | pmid = 11387414 | pmc = 1281520 | doi = 10.1177/014107680109400604 }}</ref>
== علاج ==
=== رت جي منتقلي ===
{{further|رت جي منتقلي}}
[[File:Bloodbags.jpg|thumb|رت جي عطئي دوران گڏ ڪيل وريدي رت]]
منتقلي لاءِ رت انساني عطيو ڏيندڙن کان [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] وسيلي حاصل ڪيو ويندو آهي ۽ [[رت جي بئنڪ]] ۾ محفوظ ڪيو ويندو آهي. انسانن ۾ ڪيترائي مختلف [[رت جو گروهه|رت جا گروهه]] آهن، جن مان [[اي بي او رت گروهه سرشتو]] ۽ [[ريسس رت گروهه سرشتو]] سڀ کان اهم آهن. اڻٺهڪندڙ رت جي گروهه جي رت جي منتقلي شديد ۽ اڪثر موتمار پيچيدگين جو سبب بڻجي سگهي ٿي، تنهنڪري [[ڪراس ميچنگ]] ڪئي ويندي آهي ته جيئن پڪ ٿئي تہ ٺهڪندڙ رت جي پيداوار منتقل ڪئي وڃي.
[[وريد وسيلي]] ڏنيون ويندڙ ٻين رت جي پيداوارن ۾ پليٽليٽ، رت جو پلازما، ڪرائيوپريسيپيٽيٽ ۽ مخصوص رت ڄمائڻ وارن عنصرن جا ڳوڙها محلول شامل آهن.
=== وريد وسيلي ڏيڻ ===
دوائن جا ڪيترائي قسم ([[اينٽي بايوٽڪ]]ن کان [[ڪيموٿراپي]] تائين) وريد وسيلي ڏنا ويندا آهن، ڇاڪاڻتہ اهي هاضمي واري سرشتي مان سولائيءَ سان يا مناسب مقدار ۾ جذب نه ٿيندا آهن.
شديد ۽ اوچتي رت جي نقصان کان پوءِ، پاڻياٺي تياريون، جن کي عام طور پلازما وڌائيندڙ چيو ويندو آهي، وريد وسيلي ڏئي سگهجن ٿيون؛ اهي يا تہ جسماني مقدار ۾ لوڻن (NaCl، KCl، CaCl<sub>2</sub> وغيره) جا محلول هوندا آهن، يا ڪولائيڊي محلول، جهڙوڪ ڊيڪسٽران، [[انساني سيرم البومِن]] يا تازو ڄميل پلازما. اهڙين هنگامي حالتن ۾ پلازما وڌائيندڙ رت جي منتقلي جي ڀيٽ ۾ حياتي بچائڻ جو وڌيڪ اثرائتو طريقو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ منتقل ڪيل ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جو استقلاب رت جي منتقلي کان هڪدم پوءِ ٻيهر شروع نه ٿيندو آهي.
=== رت ڪڍڻ ===
{{main|رت ڪڍڻ}}
جديد [[شاهدي تي ٻڌل طب]] ۾ رت ڪڍڻ ڪجهه ناياب بيمارين، جن ۾ [[هيموڪروميٽوسس]] ۽ [[پولي سائيٿيميا]] شامل آهن، جي سنڀال لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. بهرحال، [[رت ڪڍڻ]] ۽ [[ڄور علاج|ڄورون لڳائڻ]] 19هين صديءَ تائين عام پر اڻتصديق ٿيل علاج هئا، ڇاڪاڻتہ [[هپوڪريٽس|هپوڪريٽي]] طب موجب ڪيترين بيمارين کي غلط نموني رت جي گهڻائيءَ سبب پيدا ٿيل سمجهيو ويندو هو.
sfccfzbckr9no5m0joi0oit7rhuamos
392103
392102
2026-07-07T20:00:46Z
Intisar Ali
8681
392103
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|گردشي سرشتي ۾ جسماني پاڻياٺ}}
{{Infobox anatomy
|Name = رت
|Latin = sanguis
|Greek= αἷμα (haîma)
|Image = Venous and arterial blood.jpg
|Caption = سرنجن ۾ وريدي (گهرو) ۽ شرياني (وڌيڪ روشن) رت.
}}
'''رت''' [[انسان]]ن ۽ ٻين [[ڪرنگهيدار جانور|ڪرنگهيدار جانورن]] جي [[گردشي سرشتو|گردشي سرشتي]] ۾ موجود هڪ [[جسماني پاڻياٺ]] آهي، جيڪو [[غذائي جزو|غذائي جزن]] ۽ [[آڪسيجن]] جهڙيون ضروري شيون جسم جي [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] تائين پهچائي ٿو ۽ انهن ئي جيوگهرڙن مان [[استقلابي گند|استقلابي گند جون شيون]] کڻي پري ڪري ٿو.<ref>{{cite web |title=Definition of BLOOD |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323030751/https://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |archive-date=23 March 2017 |access-date=4 March 2017 |website=Merriam-Webster}}</ref>
رت، [[رت جو پلازما|پلازما]] ۾ معلق رت جي جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي. پلازما، جيڪو رت جي پاڻياٺ جو 55 سيڪڙو هوندو آهي، گهڻو ڪري [[پاڻي]] (حجم جي لحاظ کان 92 سيڪڙو) تي مشتمل هوندو آهي،<ref>
{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human Heart |access-date=19 March 2009 |author=The Franklin Institute Inc. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> ۽ ان ۾ [[پروٽين]]، [[گلوڪوز]]، معدني [[آئن]] ۽ [[هارمون]] شامل هوندا آهن. رت جا جيوگهرڙا بنيادي طور [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ)، [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ) ۽ (ٿڻائتن ۾) [[پليٽليٽ]] (ٿرومبوسائيٽ) هوندا آهن.<ref>{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Definition of red blood cell |url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |access-date=2022-04-28 |website=National Cancer Institute |language=en |archive-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130740/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |url-status=live }}</ref> انهن ۾ سڀ کان گهڻا ڳاڙها رت جيوگهرڙا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Sagar |date=2017-01-03 |title=Blood cells and its types with functions |url=https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |access-date=2022-04-28 |website=Microbiology Info.com |language=en-US |archive-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412041337/https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |url-status=live }}</ref> انهن ۾ [[هيموگلوبن]] هوندو آهي، جيڪو آڪسيجن سان موٽڻ جوڳي نموني ڳنڍجي ان جي حل پذيري وڌائي، آڪسيجن جي چرپر کي آسان بڻائي ٿو.<ref>{{Cite web |title=Low Hemoglobin: Causes & Symptoms |url=https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |access-date=2022-04-28 |website=Cleveland Clinic |archive-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428204042/https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |url-status=live }}</ref> [[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور]]ن ۾ هڪ [[موافقتي مدافعتي سرشتو]] هوندو آهي، جيڪو گهڻي ڀاڱي اڇن رت جيوگهرڙن تي ٻڌل هوندو آهي. اڇا رت جيوگهرڙا وچڙن ۽ پَرجيون جي مزاحمت ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا. پليٽليٽ رت جي [[رت ڄمڻ|ڄمڻ]] ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. [[ڦڦڙ]] رکندڙ جانورن ۾ [[شريان|شرياني]] رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن کي جسم جي تاندورن تائين کڻي وڃي ٿو، جڏهن ته [[وريد|وريدي]] رت [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا جيوگهرڙن جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ هڪ گندي شيءِ آهي، تاندورن مان ڦڦڙن تائين کڻي وڃي ٿو ته جيئن اها ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. جڏهن رت جو هيموگلوبن آڪسيجن سان ڳنڍيل هوندو آهي ته رت چمڪندڙ ڳاڙهو، ۽ جڏهن اهو [[آڪسيجن کان خالي هيموگلوبن|آڪسيجن کان خالي]] هوندو آهي ته رت گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.<ref>{{Cite web |last=Séguin |first=Chantal |date=2022-01-08 |title=Did You Know That Not All Blood is Red? • The Blood Project |url=https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |access-date=2022-07-02 |website=The Blood Project |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702161612/https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-10 |title=Is blood blue? 7 facts about blood |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |access-date=2023-03-29 |website=www.medicalnewstoday.com |language=en |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329062539/https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |url-status=live }}</ref>
رت سان لاڳاپيل طبي اصطلاح اڪثر يوناني لفظ {{lang|grc|αἷμα}} (''{{Lang|grc-latn|haima}}'')، جنهن جي معنيٰ ”رت“ آهي، مان نڪتل ''hemo-''، ''hemato-''، ''haemo-'' يا ''haemato-'' سان شروع ٿيندا آهن. [[ايناٽامي]] ۽ [[تاندوريات]] جي لحاظ کان رت کي [[ڳنڍيندڙ تاندورو|ڳنڍيندڙ تاندوري]] جو هڪ خاص روپ سمجهيو ويندو آهي،<ref name="Krause2005">{{Cite book |last=Krause |first=William J. |url=https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |title=Krause's Essential Human Histology for Medical Students |publisher=Universal-Publishers |year=2005 |isbn=978-1-58112-468-2 |edition=3rd |pages=67 |language=en |access-date=21 June 2022 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426075102/https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻتہ اهو پلازما ۾ معلق جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي ٽڪرن مان ٺهيل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Anatomy {{!}} SEER Training|url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/|website=National Cancer Institute: SEER Training Modules|access-date=29 November 2025}}</ref>
==ڪم==
[[File:1GZX Haemoglobin.png|right|thumb|هيموگلوبن، هڪ گولائيءَ وارو پروٽين<br />سائو = هيم گروهه<br />ڳاڙهو ۽ نيرو = پروٽين جا ذيلي ايڪا]]
رت جسم اندر ڪيترائي اهم ڪم سرانجام ڏئي ٿو، جن ۾ هي شامل آهن:
*تاندورن کي [[آڪسيجن]] پهچائڻ (جيڪا [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن وسيلي کڄندي آهي)
*[[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] جهڙا غذائي جزا پهچائڻ (جيڪي رت ۾ حل ٿيل يا [[رت جا پروٽين|پلازما پروٽينن]]، مثال طور [[رت جا لپڊ]]، سان ڳنڍيل هوندا آهن)
*[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙو گند ڪڍڻ
*مدافعتي ڪم، جن ۾ [[اڇا رت جيوگهرڙا|اڇن رت جيوگهرڙن]] جي گردش ۽ [[ضد جسم|ضد جسمن]] وسيلي پرڏيهي مادي جي سڃاڻپ شامل آهي
*[[رت ڄمڻ]]، يعني رت جي نالي ڦاٽڻ تي ٿيندڙ ردعمل، جنهن ۾ رت پاڻياٺ مان نيم ٺوس جيل ۾ بدلجي رت وهڻ روڪي ٿو
*پيغام رساني جا ڪم، جن ۾ [[هارمون]]ن جي چرپر ۽ [[تاندورو (حياتيات)|تاندوري]] نقصان جي اشاري رساني شامل آهي
*جسم جي مرڪزي [[جسماني گرمي پد|گرمي پد]] جي ضابطيڪاري
*[[پاڻياٺي حرڪيات|پاڻياٺي دٻاءَ]] جا ڪم
==جزا==
===ٿڻائتن ۾===
{{See also|رت جي عام چڪاسن جا حوالياتي قدر}}
رت انساني جسم جي وزن جو 7 سيڪڙو هوندو آهي،<ref name="alberts_table">{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |title=Table 22-1 Blood Cells |access-date=1 November 2012 |publisher=NCBI Bookshelf |year=2012 | last = Alberts | first = Bruce | name-list-style = vanc |website=Molecular Biology of the Cell |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327160412/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |archive-date=27 March 2018 }}</ref><ref name="PhysFactVol">{{Cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |title=Volume of Blood in a Human |access-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103090043/http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |archive-date=3 November 2012 |year=2012 | last = Elert | first = Glenn | name-list-style = vanc |website=The Physics Factbook |url-status=dead}}</ref> ۽ ان جي سراسري ڪثافت لڳ ڀڳ 1060 kg/m<sup>3</sup> هوندي آهي، جيڪا خالص پاڻيءَ جي 1000 kg/m<sup>3</sup> ڪثافت جي تمام ويجهو آهي.<ref>{{cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |title=Density of Blood |access-date=4 October 2006 |year=2004 |website=The Physics Factbook |last=Shmukler |first=Michael |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919051122/http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |archive-date=19 September 2006 }}</ref> هڪ سراسري بالغ ۾ [[رت جو حجم]] لڳ ڀڳ {{convert|5|L|USpt|lk=in}} يا 1.3 گيلن هوندو آهي،<ref name="PhysFactVol"/> جيڪو پلازما ۽ ''ٺهيل جزن'' تي مشتمل هوندو آهي. ٺهيل جزن ۾ رت جي جيوگهرڙن يا ''رت جسمن'' جا ٻه قسم، يعني [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ) ۽ [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ)، ۽ رت ڄمڻ ۾ حصو وٺندڙ جيوگهرڙي ٽڪرا، جن کي [[پليٽليٽ]] چيو وڃي ٿو، شامل آهن.<ref name="SEER">{{cite web |title=Composition of the Blood {{!}} SEER Training |url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |website=training.seer.cancer.gov |access-date=30 December 2020 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016211542/https://www.training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |url-status=live }}</ref> حجم جي لحاظ کان ڳاڙها رت جيوگهرڙا سڄي رت جو لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو، پلازما 54.3 سيڪڙو ۽ اڇا جيوگهرڙا 0.7 سيڪڙو هوندا آهن.
سڄو رت (پلازما ۽ جيوگهرڙا) [[غير نيوٽني پاڻياٺ|غير نيوٽني]] [[رت جي گاڙهاڻ|پاڻياٺي حرڪيات]] ڏيکاري ٿو.{{specify|reason="Non-Newtonian" encompasses several different types of properties.|date=April 2021}}
<gallery>
File:Krew Frakcjonowana.jpg|سينٽريفيوگيشن وسيلي جدا ڪيل انساني رت: پلازما (مٿيون، پيلو تهه)، بفي ڪوٽ (وچ وارو، سنهو اڇو تهه) ۽ ايريٿروسائيٽن جو تهه (هيٺيون، ڳاڙهو تهه) ڏسي سگهجن ٿا.
File:Blutkreislauf.png|رت جي گردش: ڳاڙهو = آڪسيجن وارو، نيرو = آڪسيجن کان خالي
File:Blausen 0425 Formed Elements.png|رت جي ٺهيل جزن کي ڏيکاريندڙ خاڪو
File:Blut-EDTA.jpg|[[اي ڊي ٽي اي]] سان رت ڄمڻ کان روڪيل رت جون ٻه نليون.<br /> کاٻي نلي: ڪجهه وقت بيهڻ کان پوءِ ڳاڙها رت جيوگهرڙا نلي جي تري ۾ ويهي ويا آهن.<br /> ساڄي نلي: تازو ڪڍيل رت
</gallery>
====جيوگهرڙا====
{{Further|مڪمل رت ڳڻپ}}
[[Image:Red White Blood cells.jpg|thumb|right|هڪ عام [[ڳاڙهو رت جيوگهرڙو]] (کاٻي)، [[پليٽليٽ]] (وچ ۾) ۽ [[اڇو رت جيوگهرڙو]] (ساڄي) جي [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبين]] (SEM) سان ورتل تصوير]]
رت جي هڪ مائڪرو ليٽر ۾ هي هوندا آهن:
*'''4.7 کان 6.1 ملين (مرد)، 4.2 کان 5.4 ملين (عورت) [[ايريٿروسائيٽ]]:'''<ref>{{cite web |url=https://www.medlineplus.gov/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |title=Medical Encyclopedia: RBC count |website=Medline Plus |access-date=18 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021042354/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |archive-date=21 October 2007 }}</ref> ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ رت جو [[هيموگلوبن]] هوندو آهي ۽ اهي آڪسيجن ورهائيندا آهن. ٿڻائتن ۾ پختن ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[جيوگهرڙي مرڪز]] ۽ [[عضيو|عضيا]] نه هوندا آهن. ڳاڙها رت جيوگهرڙا ([[اندريون سطحي جيوگهرڙو|اندريون سطحي]] نالي جيوگهرڙن ۽ ٻين جيوگهرڙن سان گڏ) [[گليڪوپروٽين]]ن سان پڻ نشانيل هوندا آهن، جيڪي مختلف [[انساني رت گروهي سرشتا|رت جي گروهن]] جي سڃاڻپ ڪن ٿا. رت جو اهو تناسب جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن تي مشتمل هوندو آهي، [[هيماتوڪريٽ]] سڏبو آهي ۽ عام طور لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو هوندو آهي. انساني جسم جي سڀني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي گڏيل سطحي ايراضي جسم جي ٻاهرئين سطح کان لڳ ڀڳ 2,000 ڀيرا وڏي هوندي آهي.<ref>{{cite book | first1 = Robert B. | last1 = Tallitsch | first2 = Martini | last2 = Frederic | first3 = Timmons | last3 = Michael J. | name-list-style = vanc |title=Human anatomy |publisher=Pearson/Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2006 |page=529 |isbn=978-0-8053-7211-3 |edition= 5th}}</ref>
*'''4,000–11,000 [[ليوڪوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF">{{cite book | last = Ganong | first = William F. | name-list-style = vanc |title=Review of medical physiology | url = https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano | url-access = limited |publisher=Lange Medical Books/McGraw-Hill |location=New York |year=2003 |page=[https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano/page/n517 518] |isbn=978-0-07-121765-1 |edition= 21}}</ref> اڇا رت جيوگهرڙا جسم جي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو حصو آهن؛ اهي پراڻن يا غير معمولي جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي گند کي ناس ڪري ڪڍن ٿا، ۽ وچڙ ڪندڙ ڪارڪنن ([[مرض پيدا ڪندڙ|مرض پيدا ڪندڙن]]) ۽ پرڏيهي مادن تي حملو ڪن ٿا. ليوڪوسائيٽن جي ڪينسر کي [[ليوڪيميا]] چيو وڃي ٿو.
*'''200,000–500,000 [[ٿرومبوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF"/> انهن کي [[پليٽليٽ]] پڻ چيو ويندو آهي ۽ اهي رت ڄمڻ ([[رت ڄمڻ]]) ۾ حصو وٺندا آهن. رت ڄمڻ واري سلسلي مان ٺهندڙ فائبِرن، [[پليٽليٽ پلگ]] مٿان هڪ ڄار ٺاهي ٿو.
{| class="wikitable" style="float:center; margin-left:auto; margin-right:auto;"
|+ <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">عام رت جي جوڙجڪ</div>
|-
!ماپو
!قدر
!حوالا
|-
| [[هيماتوڪريٽ]] ||
مردن لاءِ 45 ± 7 (38–52%)<br />
عورتن لاءِ 42 ± 5 (37–47%)
|
|-
| [[پي ايڇ]] || 7.35–7.45
|<ref name=":1">{{Cite book |title=Medical-surgical nursing : concepts for interprofessional collaborative care |date=2018 |publisher=[[ايلسويئر]] |editor-first1=Donna D. |editor-last1=Ignatavicius |editor-first2=M. Linda |editor-last2=Workman |editor-first3=Cherie R. |editor-last3=Rebar |editor-first4=Nicole M. |editor-last4=Heimgartner |isbn=978-0-323-46158-0 |edition=9th |location=St. Louis, Missouri |page=190 |language=en-US |oclc=1018308697}}</ref>
|-
| [[بنيادي واڌ]] || −3 کان +3
|
|-
| P[[آڪسيجن|O<sub>2</sub>]] || 10–13 kPa (80–100 mm Hg)
|
|-
| P[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ|CO<sub>2</sub>]] || 4.8–5.8 kPa (35–45 mm Hg)
|
|-
| [[ڪاربانڪ تيزاب|HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>]] || 21–27 mM
|
|-
| [[آڪسيجن سيري]]
||
آڪسيجن وارو: 98–99%<br />
آڪسيجن کان خالي: 75%
|
|}
{{clear}}
====پلازما====
{{Main|رت جو پلازما}}
رت جو لڳ ڀڳ 55 سيڪڙو [[رت جو پلازما]] هوندو آهي، جيڪو هڪ پاڻياٺ آهي ۽ رت جي پاڻياٺي وچولي طور ڪم ڪري ٿو؛ پاڻ ۾ ان جو رنگ ڪک جهڙو پيلو هوندو آهي. هڪ سراسري انسان ۾ رت جي پلازما جو ڪل حجم 2.7–3.0 ليٽر (2.8–3.2 ڪوارٽ) هوندو آهي. اهو بنيادي طور هڪ [[پاڻي|آبي]] محلول آهي، جنهن ۾ 92 سيڪڙو پاڻي، 8 سيڪڙو رت جي پلازما جا [[پروٽين]] ۽ تمام ٿوري مقدار ۾ ٻيا مادا شامل هوندا آهن. پلازما حل ٿيل غذائي جزن، جهڙوڪ [[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] (رت ۾ حل ٿيل يا پلازما پروٽينن سان ڳنڍيل) کي گردش ڪرائي ٿو ۽ [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙيون گند جون شيون ڪڍي ٿو.
ٻين اهم [[انساني رت جي جزن جي فهرست|جزن]] ۾ هي شامل آهن:
*[[سيرم البومِن]]
*رت ڄمائڻ وارا ڪارڪ (جيڪي [[رت ڄمڻ]] کي آسان بڻائين ٿا)
*ايميونोगلوبولن ([[ضد جسم]])
*[[لائپوپروٽين]] ذرڙا
*ٻيا مختلف پروٽين
*مختلف [[برقي لوڻ]] (بنيادي طور [[حياتيات ۾ سوڊيم|سوڊيم]] ۽ [[ڪلورائيڊ]])
'''سيرم''' مان مراد اهو پلازما آهي، جنهن مان رت ڄمائڻ وارا پروٽين ڪڍيا ويا هجن. باقي بچيل پروٽينن مان گهڻا البومِن ۽ ايميونोगلوبولن هوندا آهن.
==== تيزابيت ====
{{See also|تيزاب-بنياد هم-حالت}}
[[pH#مختلف جسماني پاڻياٺن جو pH|رت جو pH]] 7.35 کان 7.45 جي سوڙهي حد اندر رکڻ لاءِ ضابطي ۾ رکيو ويندو آهي، جنهن سبب اهو ٿورو [[بنياد (ڪيميا)|بنيادي]] هوندو آهي (تلافي).<ref name="Waugh">{{cite book |last1=Waugh |first1=Anne |chapter-url=https://archive.org/details/rosswilsonanatom0000waug_x2u4/page/22/mode/2up |title=Anatomy and Physiology in Health and Illness |last2=Grant |first2=Allison |publisher=Churchill Livingstone Elsevier |year=2007 |isbn=978-0-443-10102-1 |edition=Tenth |page=22 |chapter=2 |chapter-url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref><ref name="ReferenceA">{{MerckManual|12|157|a||Acid–Base Regulation and Disorders}}</ref> رت ۾ جيوگهرڙي کان ٻاهر واري پاڻياٺ، جنهن جو pH 7.35 کان گهٽ هجي، تمام گهڻي [[تيزاب]]ي هوندي آهي، جڏهن تہ رت جو pH 7.45 کان مٿي هجي ته اهو تمام گهڻو بنيادي هوندو آهي.<ref name=":1" /> 6.9 کان گهٽ يا 7.8 کان مٿي pH عام طور موتمار هوندو آهي.<ref name=":1" /> رت جو pH، [[آڪسيجن#جزوي دٻاءُ|آڪسيجن جو جزوي دٻاءُ (pO<sub>2</sub>)]]، [[PCO2|ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جو جزوي دٻاءُ (pCO<sub>2</sub>)]، ۽ [[بائي ڪاربونيٽ]] (HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>) ڪيترن [[هم-حالت|هم-حالتي طريقيڪارن]] وسيلي خبرداريءَ سان ضابطي ۾ رکيا ويندا آهن، جيڪي پنهنجو اثر بنيادي طور [[ساهه وارو سرشتو|ساهه واري سرشتي]] ۽ [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] وسيلي وجهن ٿا ته جيئن [[تيزاب-بنياد هم-حالت|تيزاب-بنياد توازن]] ۽ ساهه کڻڻ کي ضابطي ۾ رکيو وڃي؛ ان کي تلافي چيو ويندو آهي.<ref name=":1" /> [[شرياني رت جي گئس جاچ]] اهي ماپي ٿي. پلازما [[هارمون]]ن کي پڻ گردش ڪرائي ٿو، جيڪي پنهنجا پيغام مختلف تاندورن تائين پهچائين ٿا. رت جي مختلف برقي لوڻن لاءِ عام [[رت جي جاچن جا حوالياتي حدون|حوالياتي حدن]] جي فهرست وسيع آهي.
=== غير ٿڻائتن ۾ ===
[[File:Newbloodm.jpg|thumbnail|ڪرنگهيدار جانورن جي ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جا قسم، ماپون مائڪرو ميٽرن ۾]]
[[Image:Frogrbc1000x.jpg|thumb|ڏيڏر جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل|left]]
[[Image:Turtlerbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڇونءَ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Chickenrbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڪڙ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Humanrbc1000x.jpg|thumb|انساني ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
انساني رت ٿڻائتن جي رت جهڙو عام نمونو آهي، جيتوڻيڪ جيوگهرڙن جي انگ، ماپ، [[پروٽين جي بناوت]] وغيره بابت صحيح تفصيل جنسن جي وچ ۾ ڪجهه فرق رکن ٿا. بهرحال، غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن ۾ ڪجهه اهم فرق آهن:<ref name="VB">{{cite book |last1=Romer |first1=Alfred Sherwood |url=https://archive.org/details/vertebratebody0000rome_a5a9/page/404/mode/2up |title=The Vertebrate Body |last2=Parsons |first2=Thomas S. |publisher=Holt-Saunders International |year=1977 |isbn=978-0-03-910284-5 |location=Philadelphia |pages=404–406 |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
* غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا چپٽا ۽ بيضاوي شڪل جا هوندا آهن، ۽ پنهنجا جيوگهرڙي مرڪز برقرار رکن ٿا.
* اڇن رت جيوگهرڙن جي قسمن ۽ تناسبن ۾ ڪافي ڦيرڦار هوندي آهي؛ مثال طور، ايسڊوفل عام طور انسانن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ عام هوندا آهن.
* پليٽليٽ رڳو ٿڻائتن ۾ منفرد آهن؛ ٻين ڪرنگهيدار جانورن ۾ ننڍا مرڪز رکندڙ، تکيلي جيوگهرڙا، جن کي [[ٿرومبوسائيٽ]] چيو ويندو آهي، رت ڄمائڻ جا ذميوار هوندا آهن.
== فعليات ==
=== گردشي سرشتو ===
[[File:Diagram of the human heart (cropped).svg|thumb|انساني دل مان رت جي گردش]]
{{main|گردشي سرشتو}}
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. انسانن ۾، رت دل جي مضبوط [[کاٻو وينٽريڪل|کاٻي وينٽريڪل]] مان [[شريان|شريانن]] وسيلي پاسي وارن [[تاندورو (حياتيات)|تاندورن]] ڏانهن پمپ ٿئي ٿو ۽ [[وريد|وريدن]] وسيلي دل جي ساڄي [[ايٽريم (دل)|ايٽريم]] ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ اهو ساڄي [[وينٽريڪل (دل)|وينٽريڪل]] ۾ داخل ٿئي ٿو ۽ [[ڦڦڙن واري شريان]] وسيلي [[ڦڦڙ]]ن ڏانهن پمپ ٿئي ٿو، ۽ [[ڦڦڙن واريون وريدون|ڦڦڙن وارين وريدن]] وسيلي کاٻي ايٽريم ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ رت کاٻي وينٽريڪل ۾ داخل ٿئي ٿو ته جيئن ٻيهر گردش ڪري. شرياني رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن جسم جي سڀني جيوگهرڙن تائين کڻي وڃي ٿو، ۽ [[وريدي رت]] [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ گندي شيءِ آهي، ڦڦڙن ڏانهن کڻي وڃي ٿو ته جيئن ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. بهرحال، هڪ استثنا ڦڦڙن واريون شريانون آهن، جن ۾ جسم جو سڀ کان وڌيڪ آڪسيجن کان خالي رت هوندو آهي، جڏهن تہ ڦڦڙن واريون وريدون آڪسيجن وارو رت رکن ٿيون.
واڌو واپسي وارو وهڪرو [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]] جي حرڪت سان پيدا ٿي سگهي ٿو، جيڪي وريدن کي دٻائي سگهن ٿا ۽ رت کي وريدن جي والوَن وسيلي [[ساڄو ايٽريم|ساڄي ايٽريم]] ڏانهن ڌڪي سگهن ٿا.
رت جي گردش کي [[وليم هاروي]] 1628ع ۾ بيان ڪيو.<ref>{{cite web |title=Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus |url=http://www.rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |first=William |last=Harvey | name-list-style = vanc |author-link=William Harvey |language=la |year=1628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127002138/http://rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |archive-date=27 November 2010 }}</ref>
=== جيوگهرڙن جي پيداوار ۽ ٽٽڻ ===
ڪرنگهيدار جانورن ۾ رت جا مختلف جيوگهرڙا [[هڏن جو گودو|هڏن جي گودي]] ۾ [[هيماتوپوئيسس]] نالي عمل وسيلي ٺهن ٿا، جنهن ۾ [[ايريٿروپوئيسس]]، يعني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار، ۽ [[مائيلوپوئيسس]]، يعني اڇن رت جيوگهرڙن ۽ پليٽليٽن جي پيداوار، شامل آهن. ننڍپڻ دوران لڳ ڀڳ هر انساني هڏي ڳاڙها رت جيوگهرڙا پيدا ڪري ٿي؛ بالغن ۾ ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار وڏين هڏين تائين محدود ٿي وڃي ٿي: ڪرنگهي جي مهرن جا جسم، سيني جي هڏي (اسٽرنم)، پسيلين جو پنجرو، ڪولهي جون هڏيون، ۽ مٿين ٻانهن ۽ ٽنگن جون هڏيون. ان کان سواءِ، ننڍپڻ دوران [[ميڊيا اسٽينم]] ۾ موجود [[ٿائيمس]] غدود [[ٽي لمفوسائيٽ]]ن جو اهم ذريعو آهي.<ref>{{cite book |last1=Williams |first1=Peter W. |url=https://archive.org/details/graysanatomy0000gray_m7a1 |title=Gray's anatomy |last2=Gray |first2=Henry David |publisher=C. Livingstone |year=1989 |isbn=978-0-443-02588-4 |edition=37th |location=New York |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
رت جو پروٽيني حصو، جنهن ۾ رت ڄمائڻ وارا پروٽين شامل آهن، گهڻي ڀاڱي [[جگر]] ۾ ٺهي ٿو، جڏهن تہ هارمون [[اندرين رطوبتي غدود]]ن ۾ ٺهن ٿا ۽ پاڻياٺ وارو حصو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ اچي ٿو ۽ [[بُڪي]] وسيلي برقرار رکيو وڃي ٿو.
صحتمند [[ايريٿروسائيٽ]]ن جي پلازما واري عمر لڳ ڀڳ 120 ڏينهن هوندي آهي، جنهن کان پوءِ اهي [[تِري]] ۽ جگر جي [[ڪپفر جيوگهرڙو|ڪپفر جيوگهرڙن]] وسيلي ٽٽندا آهن. جگر ڪجهه پروٽين، لپڊ ۽ امينو تيزاب پڻ صاف ڪري ٿو. بُڪي گندي مواد کي سرگرم نموني [[پيشاب]] ۾ خارج ڪري ٿي.
===<span class="anchor" id="Oxygen transport"></span>آڪسيجن جي چرپر===
{{Further|آڪسيجن سيري (طب)}}
[[File:Oxyhaemoglobin dissociation curve.png|thumb|هيموگلوبن جي بنيادي سيري وڪڙ. وڌيڪ تيزابيت، يعني وڌيڪ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ اهو ساڄي پاسي، ۽ گهٽ تيزابيت، يعني گهٽ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ کاٻي پاسي هلي ٿو|left]]
سمنڊ جي سطح واري دٻاءَ تي هوا ساهه ۾ کڻندڙ صحتمند انسان جي شرياني رت جي نموني ۾ موجود [[آڪسيجن]] جو لڳ ڀڳ 98.5 سيڪڙو<ref>{{Cite book|title=Fundamentals of anatomy & physiology|last=Frederic|first=Martini|date=2009|publisher=Pearson/Benjamin Cummings|others=Nath, Judi Lindsley|isbn=978-0321539106|edition= 8th |location=San Francisco|pages=657|oclc=173683666}}</ref> ڪيميائي طور [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. لڳ ڀڳ 1.5 سيڪڙو ٻيون رت واريون پاڻياٺون ۾ جسماني طور حل ٿيل هوندو آهي ۽ هيموگلوبن سان ڳنڍيل نه هوندو آهي. هيموگلوبن جو ماليڪيول [[ٿڻائتا|ٿڻائتن]] ۽ ڪيترين ٻين جنسن ۾ آڪسيجن جو مکيه کڻندڙ آهي. هيموگلوبن جي آڪسيجن ڳنڍڻ جي گنجائش 1.36 کان 1.40 ml O<sub>2</sub> في گرام هيموگلوبن جي وچ ۾ هوندي آهي،<ref>{{cite journal | vauthors = Dominguez de Villota ED, Ruiz Carmona MT, Rubio JJ, de Andrés S | s2cid = 10029560 | title = Equality of the in vivo and in vitro oxygen-binding capacity of haemoglobin in patients with severe respiratory disease | journal = British Journal of Anaesthesia | volume = 53 | issue = 12 | pages = 1325–8 | date = December 1981 | pmid = 7317251 | doi = 10.1093/bja/53.12.1325 | doi-access = free }}</ref> جيڪا ڪل [[رت جي آڪسيجن گنجائش]] کي ستر ڀيرا وڌائي ٿي،<ref name=brsphys>{{cite book |last=Costanzo |first=Linda S. |name-list-style=vanc |title=Physiology |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, Maryland |year=2007 |isbn=978-0-7817-7311-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/physiology00cost_0 }}</ref> ان حالت جي ڀيٽ ۾ جڏهن آڪسيجن رڳو پنهنجي حل پذيري، يعني 0.03 ml O<sub>2</sub> في ليٽر رت في mm Hg آڪسيجن جي جزوي دٻاءَ (شريانن ۾ لڳ ڀڳ 100 mm Hg)، وسيلي کڄي ها.<ref name=brsphys/>
ڦڦڙن ۽ [[نال واريون شريانون|نال وارين شريانن]] ۽ انهن سان لاڳاپيل وريدن کان سواءِ، شريانون '''آڪسيجن وارو رت''' دل کان پري کڻي وڃن ٿيون ۽ ان کي [[شريانڙي|شريانڙين]] ۽ [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] وسيلي جسم تائين پهچائين ٿيون، جتي آڪسيجن استعمال ٿئي ٿي؛ ان کان پوءِ [[وريدڙي|وريدڙيون]] ۽ وريدون '''آڪسيجن کان خالي رت''' دل ڏانهن واپس کڻي وڃن ٿيون.
بالغ انسانن ۾ آرام واري عام حالتن هيٺ، ڦڦڙن مان نڪرندڙ رت ۾ هيموگلوبن لڳ ڀڳ 98–99 سيڪڙو [[آڪسيجن سيري (طب)|آڪسيجن سان سيريل]] هوندو آهي، ۽ جسم کي 950 کان 1150 ml/min<ref name=edwards>[http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf Edwards Lifesciences LLC – Normal Hemodynamic Parameters – Adult] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110081655/http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf |date=10 November 2010 }} 2009</ref> جي وچ ۾ آڪسيجن پهچائي ٿو. صحتمند بالغ ۾ آرام وقت آڪسيجن جو استعمال لڳ ڀڳ 200–250 ml/min هوندو آهي،<ref name=edwards/> ۽ ڦڦڙن ڏانهن واپس ايندڙ آڪسيجن کان خالي رت اڃا به لڳ ڀڳ 75 سيڪڙو<ref>{{cite web |url=http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323054138/http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010 |title=Ventilatory Physiology and Endurance |date=23 March 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20040224085741/http://groups.msn.com/TransplantSupportLungHeartLungHeart/oxygen2.msnw Transplant Support- Lung, Heart/Lung, Heart] MSN groups</ref> (70 کان 78 سيڪڙو)<ref name=edwards/> سيريل هوندو آهي. لڳاتار ورزش دوران آڪسيجن جو وڌيل استعمال وريدي رت جي آڪسيجن سيري گهٽائي ٿو، جيڪا تربيت يافته رانديگر ۾ 15 سيڪڙو کان گهٽ ٿي سگهي ٿي؛ جيتوڻيڪ ساهه کڻڻ جي رفتار ۽ رت جو وهڪرو تلافي لاءِ وڌن ٿا، پر اهڙين حالتن هيٺ شرياني رت ۾ آڪسيجن سيري 95 سيڪڙو يا ان کان گهٽ ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Mortensen SP, Dawson EA, Yoshiga CC, Dalsgaard MK, Damsgaard R, Secher NH, González-Alonso J | title = Limitations to systemic and locomotor limb muscle oxygen delivery and uptake during maximal exercise in humans | journal = The Journal of Physiology | volume = 566 | issue = Pt 1 | pages = 273–85 | date = July 2005 | pmid = 15860533 | pmc = 1464731 | doi = 10.1113/jphysiol.2005.086025 | display-authors = etal }}</ref> آرام واري ماڻهوءَ ۾ اهڙي گهٽ آڪسيجن سيري خطرناڪ سمجهي وڃي ٿي، مثال طور بيهوشي هيٺ جراحي دوران. لڳاتار هائپوڪسيا، يعني 90 سيڪڙو کان گهٽ آڪسيجن رسد، صحت لاءِ خطرناڪ آهي، ۽ سخت هائپوڪسيا، يعني 30 سيڪڙو کان گهٽ سيري، تيزيءَ سان موتمار ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100925053056/http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|url-status=dead|archive-date=25 September 2010 |title=Blood gas and Saturation measurements |date=25 September 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref>
[[جنين]]، جيڪو [[نال]] وسيلي آڪسيجن حاصل ڪري ٿو، تمام گهٽ آڪسيجن دٻاءَ کي منهن ڏئي ٿو، جيڪو بالغ جي ڦڦڙن ۾ ملندڙ سطح جو لڳ ڀڳ 21 سيڪڙو آهي؛ تنهنڪري جنين هيموگلوبن جو ٻيو روپ پيدا ڪري ٿو، جنهن ۾ آڪسيجن لاءِ تمام وڌيڪ رغبت هوندي آهي ([[جنيني هيموگلوبن|هيموگلوبن F]])، ته جيئن اهڙين حالتن هيٺ ڪم ڪري سگهي.<ref>{{cite web |url=http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19990502195422/http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|url-status=dead|archive-date=2 May 1999 |title=Lecture Notes-20 |date=2 May 1999 |access-date=4 March 2017}}</ref>
=== ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ===
CO<sub>2</sub> رت ۾ ٽن مختلف طريقن سان کڄي ٿي. صحيح سيڪڙو ان تي ڀاڙي ٿو ته رت شرياني آهي يا وريدي. ان جو گهڻو حصو، لڳ ڀڳ 70 سيڪڙو، ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[ڪاربونڪ اينهائيڊريز]] اينزائم وسيلي {{chem2|HCO3−}} بائي ڪاربونيٽ آئنن ۾ بدلجي ٿو، هن ردعمل موجب: {{chem2|CO2 + H2O -> H2CO3 -> H+ + HCO3−}}؛ لڳ ڀڳ 7 سيڪڙو پلازما ۾ حل ٿيل هوندو آهي؛ ۽ لڳ ڀڳ 23 سيڪڙو [[ڪاربامينو]] مرڪبن طور هيموگلوبن سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Martini | first = Frederic | name-list-style = vanc |year=2007 |title=Anatomy and Physiology |url=https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |page=643 |isbn=9789712348075 |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501022224/https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |archive-date=1 May 2016 }}</ref><ref>''Vander's Human Physiology'' reported similar numbers: 60% carried as bicarbonate, 30% bound to hemoglobin as [[carbaminohemoglobin]], and 10% physically dissolved. {{cite book |last1=Widmaier |first1=Eric P. |url=https://archive.org/details/humanphysiologym0000widm/page/493/mode/2up |title=Vander's Human Physiology |last2=Raff |first2=Hershel |last3=Strang |first3=Kevin T. |date=2003 |publisher=[[McGraw-Hill Education]] |isbn=978-0-07-288074-8 |edition=9th |at=p. 493 (ch. Respiratory physiology § Transport of carbon dioxide in blood) |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
هيموگلوبن، جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ آڪسيجن کڻندڙ مکيه ماليڪيول آهي، آڪسيجن ۽ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ ٻنهي کي کڻي ٿو. بهرحال، هيموگلوبن سان ڳنڍيل CO<sub>2</sub> ساڳئي هنڌ سان نه ڳنڍجي ٿي جتي آڪسيجن ڳنڍجي ٿي. ان بدران، اها چئن گلوبن زنجيرن جي N-ٽرمينل گروهن سان گڏجي ٿي. پر هيموگلوبن ماليڪيول تي [[الوسٽيرڪ ضابطو|الوسٽيرڪ]] اثرن سبب، CO<sub>2</sub> جو ڳنڍجڻ آڪسيجن جي هڪ ڏنل جزوي دٻاءَ لاءِ ڳنڍيل آڪسيجن جي مقدار کي گهٽائي ٿو. آڪسيجن جي سطح وڌڻ سبب رت ۾ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ سان گهٽ ڳنڍجڻ کي [[هالڊين اثر]] چيو ويندو آهي، ۽ اهو تاندورن مان ڦڦڙن ڏانهن ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ۾ اهم آهي. CO<sub>2</sub> جي جزوي دٻاءَ ۾ واڌ يا گهٽ pH، هيموگلوبن مان آڪسيجن ڇڏرائيندو آهي، جنهن کي [[بوهر اثر]] چيو ويندو آهي.
=== هائيڊروجن آئنن جي چرپر ===
ڪجهه آڪسي هيموگلوبن آڪسيجن وڃائي ڊِي آڪسي هيموگلوبن بڻجي ٿو. ڊِي آڪسي هيموگلوبن گهڻن هائيڊروجن آئنن کي ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ آڪسي هيموگلوبن جي ڀيٽ ۾ ان ۾ هائيڊروجن لاءِ گهڻو وڌيڪ لاڙو هوندو آهي.
=== لمفي سرشتو ===
{{main|لمفي سرشتو}}
ٿڻائتن ۾ رت [[لمف]] سان توازن ۾ هوندو آهي، جيڪو رت مان ڪيپلري الٽرافلٽريشن وسيلي تاندورن ۾ لڳاتار ٺهندو رهي ٿو. لمف ننڍين لمفي نالين جي سرشتي وسيلي گڏ ٿئي ٿو ۽ [[سيني واري نالي]] ڏانهن موڪليو وڃي ٿو، جيڪا کاٻي [[ذيلي ڪليوي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي، جتي لمف ٻيهر جسماني رت جي گردش سان ملي ٿو.
=== گرمي پد جو ضابطو ===
رت جي گردش گرمي کي سڄي جسم ۾ منتقل ڪري ٿي، ۽ هن وهڪري ۾ تبديليون [[گرمي پد جو ضابطو|گرمي پد جي ضابطي]] جو اهم حصو آهن. سطح ڏانهن رت جو وهڪرو وڌڻ، مثال طور گرم موسم يا سخت ورزش دوران، چمڙي کي وڌيڪ گرم ڪري ٿو، جنهن سان گرمي وڌيڪ تيزيءَ سان نڪري ٿي. ان جي ابتڙ، جڏهن ٻاهرين گرمي پد گهٽ هوندو آهي، تڏهن هٿن پيرن ۽ چمڙي جي سطح ڏانهن رت جو وهڪرو گهٽجي ويندو آهي ته جيئن گرمي جي نقصان کان بچي سگهجي، ۽ رت کي ترجيحي طور جسم جي اهم عضون ڏانهن گردش ڪرايو ويندو آهي.
=== وهڪري جي رفتار ===
رت جي وهڪري جي رفتار مختلف عضون ۾ تمام گهڻي مختلف هوندي آهي. جگر کي سڀ کان وڌيڪ رت جي رسد ملي ٿي، جنهن جو لڳ ڀڳ وهڪرو 1350 ml/min آهي. بُڪي ۽ دماغ ترتيبوار ٻئي ۽ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ عضوا آهن، جن ۾ وهڪرو 1100 ml/min ۽ لڳ ڀڳ 700 ml/min آهي.<ref name=":0">{{Cite book |url=https://archive.org/details/guytonhalltextbo0000hall/page/204/mode/2up |title=Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology |publisher=Saunders |year=2015 |isbn=978-1455770052 |page=204 |url-access=registration}}</ref>
في 100 گرام تاندوري لاءِ رت جي وهڪري جا لاڳاپيل شرح مختلف آهن، جن ۾ بُڪي، ايڊرينل غدود ۽ ٿائيرائيڊ ترتيبوار پهريون، ٻيو ۽ ٽيون سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ تاندورا آهن.<ref name=":0" />
=== پاڻياٺي دٻاءَ جا ڪم ===
رت جي وهڪري جي روڪ پڻ خاص تاندورن ۾ ڀرجڻ پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ ان تاندوري جو [[اڀار]] ٿئي ٿو؛ مثالن ۾ [[عضو تناسل]] ۽ [[ڪلٽورس]] جو [[اڀار وارو تاندورو]] شامل آهي.
پاڻياٺي دٻاءَ واري ڪم جو ٻيو مثال [[ٽپو ڏيندڙ ڪوريئڙو]] آهي، جنهن ۾ دٻاءَ هيٺ ٽنگن ۾ ڌڪيل رت انهن کي طاقتور ٽپو ڏيڻ لاءِ سڌو ڪري ٿو، بغير ان جي ته وڏيون ڏوريون واريون ٽنگون گهربل هجن.<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |encyclopedia=Encyclopædia Britannica online |title=Spiders: circulatory system |access-date=25 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112190558/https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |archive-date=12 November 2007 }}</ref>
== رنگ ==
{{main|هيموگلوبن}}
[[File:Bleeding finger.jpg|thumb|رت وهندڙ آڱر مان نڪرندڙ ڪيپلري رت]]
هيموگلوبن رت جي رنگ ('''هيموڪروم''') جو مکيه طئي ڪندڙ آهي. هر ماليڪيول ۾ چار هيم گروهه هوندا آهن، ۽ مختلف ماليڪيولن سان انهن جو لاڳاپو صحيح رنگ کي بدلائي ٿو. شرياني رت ۽ ڪيپلري رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آڪسيجن هيم گروهه کي مضبوط ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿي. آڪسيجن کان خالي رت ڳاڙهي رنگ جو وڌيڪ گهرو ڇانوَ هوندو آهي؛ اهو وريدن ۾ موجود هوندو آهي، ۽ [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] دوران ۽ وريدي رت جا نمونا وٺڻ وقت ڏسي سگهجي ٿو. اهو ان ڪري آهي جو هيموگلوبن پاران جذب ٿيندڙ روشنيءَ جو اسپيڪٽرم آڪسيجن واري ۽ آڪسيجن کان خالي حالت ۾ مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web |last=Prahl |title=Optical Absorption of Hemoglobin |url=http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |access-date=30 December 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20020105184047/http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |archive-date=5 January 2002 }}</ref>
[[ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ]] ۾ رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪاربان مونو آڪسائيڊ]] [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] جي ٺهڻ جو سبب بڻجي ٿي. [[سائنائيڊ]] زهرجڻ ۾ جسم آڪسيجن استعمال نٿو ڪري سگهي، تنهنڪري وريدي رت آڪسيجن وارو ئي رهي ٿو، جنهن سان ان جي ڳاڙهاڻ وڌي وڃي ٿي. ڪجهه حالتون هيموگلوبن ۾ موجود هيم گروهن کي متاثر ڪن ٿيون، جن سبب چمڙي نيري نظر اچي سگهي ٿي؛ هن علامت کي [[سائنوسس]] چيو ويندو آهي. جيڪڏهن هيم آڪسائيڊ ٿي وڃي، ته [[ميٿيموگلوبن]] ٺهي ٿو، جيڪو وڌيڪ ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ آڪسيجن کڻي نٿو سگهي. ناياب حالت [[سلفهيموگلوبينيميا]] ۾، شرياني هيموگلوبن جزوي طور آڪسيجن وارو هوندو آهي، ۽ اهو نيري ڇانوَ سان گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.
چمڙي جي سطح جي ويجهو وريدون ڪيترن سببن ڪري نيريون نظر اچن ٿيون. بهرحال، [[بصري ادراڪ|رنگ جي ادراڪ]] ۾ هن تبديلي ۾ حصو وٺندڙ عنصر وريدي رت جي حقيقي رنگ بدران چمڙي جي روشني پکيڙڻ وارين خاصيتن ۽ [[بصري قشر]] پاران بصري ڄاڻ جي عملڪاري سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Kienle A, Lilge L, Vitkin IA, Patterson MS, Wilson BC, Hibst R, Steiner R | title = Why do veins appear blue? A new look at an old question | journal = Applied Optics | volume = 35 | issue = 7 | pages = 1151 | date = March 1996 | pmid = 21085227 | doi = 10.1364/AO.35.001151 | url = http://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20120210145120/https://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | url-status = dead | bibcode = 1996ApOpt..35.1151K | archive-date = 10 February 2012 }}</ref>
''[[Prasinohaema]]'' نسل جي [[سڪنڪ|سڪنڪن]] جو رت [[بليورڊن]] نالي گندي پيداوار جي گڏ ٿيڻ سبب سائو هوندو آهي.<ref>{{cite journal | vauthors = Austin CC, Perkins SL | title = Parasites in a biodiversity hotspot: a survey of hematozoa and a molecular phylogenetic analysis of Plasmodium in New Guinea skinks | journal = The Journal of Parasitology | volume = 92 | issue = 4 | pages = 770–7 | date = August 2006 | pmid = 16995395 | doi = 10.1645/GE-693R.1 | s2cid = 1937837 | url = https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84 | access-date = 16 November 2021 | archive-date = 26 April 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230426075114/https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84/ | url-status = live | url-access = subscription }}</ref>
== بيماريون ==
=== عام طبي ===
* مقدار جون بيماريون
** زخمي ٿيڻ سبب رت وهڻ وسيلي رت جو نقصان ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human heart |publisher=The Franklin Institute |access-date=19 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> هڪ صحتمند بالغ، پهرين علامت يعني بيچيني شروع ٿيڻ کان اڳ رت جي ڪل مقدار جو لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو (1 L) وڃائي سگهي ٿو، ۽ [[صدمو (گردش)|صدمي]] جي شروعات کان اڳ 40 سيڪڙو (2 L) تائين وڃائي سگهي ٿو. [[ٿرومبوسائيٽ]] رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ]] ۽ رت جي دڳن ٺهڻ لاءِ اهم آهن، جيڪي رت وهڻ کي روڪي سگهن ٿا. اندروني عضون يا هڏين کي چوٽ لڳڻ سبب [[اندروني رت وهڻ]] ٿي سگهي ٿو، جيڪو ڪڏهن ڪڏهن شديد ٿي سگهي ٿو.
** [[پاڻيءَ جي کوٽ]] رت ۾ پاڻيءَ جو مقدار گهٽائي رت جي ڪل مقدار کي گهٽائي سگهي ٿي. ان جي نتيجي ۾ صدمو تمام گهٽ ٿيندو آهي (تمام شديد حالتن کان سواءِ)، پر ان سبب [[بيهڻ واري گهٽ رت دٻاءُ]] ۽ [[بيهوشي]] ٿي سگهي ٿي.
* گردش جون بيماريون
** صدمو تاندورن تائين رت جي غير اثرائتي [[پرفيوزن]] آهي، ۽ اهو ڪيترين حالتن، جن ۾ رت جو نقصان، انفيڪشن ۽ ڪمزور [[دل جي نيڪال]] شامل آهن، سبب ٿي سگهي ٿو.
** [[ايٿيروسڪليروسس]] شريانن مان رت جي وهڪري کي گهٽائي ٿي، ڇاڪاڻتہ ايٿيروما شريانن جي اندرين ڀتين تي ڄمي انهن کي سوڙهو ڪري ٿي. ايٿيروما عمر سان وڌڻ جو لاڙو رکي ٿي، ۽ ان جي واڌ ڪيترن سببن، جن ۾ سگريٽ نوشي، [[وڌيڪ رت دٻاءُ]]، رت ۾ چرٻين جي وڌيل گردش ([[هائپرلپيڊيميا]]) ۽ [[ذيابيطس]] شامل آهن، سبب وڌيڪ تيز ٿي سگهي ٿي.
** رت ڄمڻ سبب [[ٿرومبوسس]] ٺهي سگهي ٿو، جيڪو رت جي نالين کي بند ڪري سگهي ٿو.
** رت جي بناوت، دل جي پمپ ڪرڻ واري عمل يا رت جي نالين جي سوڙهي ٿيڻ ۾ مسئلن جا ڪيترائي نتيجا ٿي سگهن ٿا، جن ۾ رت حاصل ڪندڙ تاندورن ۾ هائپوڪسيا (آڪسيجن جي کوٽ) شامل آهي. اصطلاح ''اسڪيميا'' اهڙي تاندوري لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جنهن تائين رت جي پرفيوزن اڻپوري هجي، جڏهن تہ ''انفارڪشن'' مان مراد تاندوري جو موت ([[نيڪروسس]]) آهي، جيڪو رت جي رسد بند ٿيڻ (يا تمام گهڻي اڻپوري ٿيڻ) سبب ٿي سگهي ٿو.
=== رت سان لاڳاپيل ===
{{see also|هيماتالاجي}}
* اينيميا
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي اڻپوري مقدار ([[اينيميا]]) رت وهڻ، [[ٿيليسيميا]] جهڙين رت جي بيمارين يا [[خراب غذائيت سان لاڳاپيل بيماريون|غذائي کوٽن]] جو نتيجو ٿي سگهي ٿي، ۽ ان لاءِ هڪ يا وڌيڪ [[رت جي منتقلي|رت جون منتقليون]] گهربل ٿي سگهن ٿيون. اينيميا هڪ [[جينياتي بيماري]] سبب پڻ ٿي سگهي ٿي، جنهن ۾ ڳاڙها رت جيوگهرڙا اثرائتي نموني ڪم نه ڪندا آهن. جيڪڏهن مردن ۾ هيموگلوبن جي مقدار 13.5 gm/dl کان گهٽ يا عورتن ۾ 12.0 gm/dl کان گهٽ هجي تہ [[رت جي جاچ]] وسيلي اينيميا جي تصديق ڪري سگهجي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |title=The Role of Red Blood Cells in Anemia |access-date=2017-05-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170518202410/http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |archive-date=18 May 2017 }}</ref> ڪيترن ملڪن ۾ منتقلي لائق رت جي گهرج پوري ڪرڻ لاءِ [[رت جي بئنڪ|رت جون بئنڪون]] آهن. رت جي منتقلي حاصل ڪندڙ ماڻهوءَ جو [[رت جو گروهه]] عطيو ڏيندڙ جي رت جي گروهه سان ٺهڪندڙ هجڻ گهرجي.
** [[ڏاٽي جيوگهرڙي اينيميا]]
* جيوگهرڙن جي واڌ جون بيماريون
** [[ليوڪيميا]] رت ٺاهيندڙ تاندورن ۽ جيوگهرڙن جي [[ڪينسر (طب)|ڪينسرن]] جو هڪ گروهه آهي.
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ([[پولي سائيٿيميا ويرا]]) يا پليٽليٽن ([[ايسينشل ٿرومبوسائيٽوسس]]) جي غير ڪينسري حد کان وڌيڪ پيداوار [[ڪينسر کان اڳ واري حالت|ڪينسر کان اڳ واري]] ٿي سگهي ٿي.
** [[مائيلوڊسپلاسٽڪ سنڊروم]]ن ۾ هڪ يا وڌيڪ جيوگهرڙي سلسلن جي غير اثرائتي پيداوار شامل هوندي آهي.
* رت ڄمڻ جون بيماريون
** [[هيموفيليا]] هڪ [[جينياتي بيماري]] آهي، جيڪا رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ واري طريقيڪار]] مان ڪنهن هڪ ۾ خرابي پيدا ڪري ٿي. ان سبب ٻي صورت ۾ معمولي زخم به حياتيءَ لاءِ خطرو بڻجي سگهن ٿا، پر وڌيڪ عام طور ان جي نتيجي ۾ [[هيمارٿروسس]]، يعني سنڌن جي خالن ۾ رت وهڻ، ٿئي ٿو، جيڪو معذوري پيدا ڪري سگهي ٿو.
** غير اثرائتا يا اڻپورا پليٽليٽ پڻ [[ڪوئگولوپيٿي]] (رت وهڻ جون بيماريون) پيدا ڪري سگهن ٿا.
** حد کان وڌيڪ رت ڄمڻ واري حالت ([[ٿرومبوفليا]]) پليٽليٽن يا رت ڄمائڻ وارن عنصرن جي ڪم جي ضابطي ۾ خرابين سبب پيدا ٿئي ٿي، ۽ ٿرومبوسس جو سبب بڻجي سگهي ٿي.
* رت جون وچڙندڙ بيماريون
** رت انفيڪشن جي منتقلي جو هڪ اهم ذريعو آهي. ايڇ آءِ وي، جيڪو ايڊز جو سبب بڻجندڙ وائرس آهي، متاثر ماڻهوءَ جي رت، مني يا ٻين جسماني رطوبتن سان رابطي وسيلي منتقل ٿئي ٿو. [[هيپاٽائيٽس بي]] ۽ [[هيپاٽائيٽس سي|سي]] بنيادي طور رت سان رابطي وسيلي منتقل ٿين ٿا. [[رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشن|رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشنن]] سبب رت لڳل شين کي [[حياتيائي خطرو]] سمجهيو ويندو آهي.
** رت جي بيڪٽيريائي انفيڪشن کي [[بيڪٽيريميا]] يا [[سيپسس]] چيو ويندو آهي. وائرس واري انفيڪشن کي وائرِيميا چيو ويندو آهي. [[مليريا]] ۽ [[ٽرائپانوسومياسس]] رت وسيلي منتقل ٿيندڙ پرجيواڻي انفيڪشن آهن.
=== ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ ===
{{main|ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ}}
آڪسيجن کان سواءِ ٻيون شيون پڻ هيموگلوبن سان ڳنڍجي سگهن ٿيون؛ ڪجهه حالتن ۾، ان سبب جسم کي اڻموٽ نقصان پهچي سگهي ٿو. مثال طور، ڪاربان مونو آڪسائيڊ ان وقت انتهائي خطرناڪ هوندي آهي، جڏهن اها ساهه کڻڻ وسيلي ڦڦڙن مان رت تائين پهچي ٿي، ڇاڪاڻتہ ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان مضبوطيءَ سان ڳنڍجي [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] ٺاهي ٿي، جنهن سبب آڪسيجن سان ڳنڍجڻ لاءِ گهٽ هيموگلوبن آزاد رهي ٿو ۽ رت وسيلي گهٽ آڪسيجن ماليڪيول سڄي جسم ۾ منتقل ٿي سگهن ٿا. اهو ٻوساٽجڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. خراب هوا جي اچ وڃ واري بند ڪمري ۾ ٻرندڙ باهه سنگين خطرو پيدا ڪري ٿي، ڇاڪاڻتہ ان سبب هوا ۾ ڪاربان مونو آڪسائيڊ گڏ ٿي سگهي ٿي. تمباڪو ڇڪڻ دوران پڻ ڪجهه ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان ڳنڍجي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Blumenthal I | title = Carbon monoxide poisoning | journal = Journal of the Royal Society of Medicine | volume = 94 | issue = 6 | pages = 270–2 | date = June 2001 | pmid = 11387414 | pmc = 1281520 | doi = 10.1177/014107680109400604 }}</ref>
== علاج ==
=== رت جي منتقلي ===
{{further|رت جي منتقلي}}
[[File:Bloodbags.jpg|thumb|رت جي عطئي دوران گڏ ڪيل وريدي رت]]
منتقلي لاءِ رت انساني عطيو ڏيندڙن کان [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] وسيلي حاصل ڪيو ويندو آهي ۽ [[رت جي بئنڪ]] ۾ محفوظ ڪيو ويندو آهي. انسانن ۾ ڪيترائي مختلف [[رت جو گروهه|رت جا گروهه]] آهن، جن مان [[اي بي او رت گروهه سرشتو]] ۽ [[ريسس رت گروهه سرشتو]] سڀ کان اهم آهن. اڻٺهڪندڙ رت جي گروهه جي رت جي منتقلي شديد ۽ اڪثر موتمار پيچيدگين جو سبب بڻجي سگهي ٿي، تنهنڪري [[ڪراس ميچنگ]] ڪئي ويندي آهي ته جيئن پڪ ٿئي تہ ٺهڪندڙ رت جي پيداوار منتقل ڪئي وڃي.
[[وريد وسيلي]] ڏنيون ويندڙ ٻين رت جي پيداوارن ۾ پليٽليٽ، رت جو پلازما، ڪرائيوپريسيپيٽيٽ ۽ مخصوص رت ڄمائڻ وارن عنصرن جا ڳوڙها محلول شامل آهن.
=== وريد وسيلي ڏيڻ ===
دوائن جا ڪيترائي قسم ([[اينٽي بايوٽڪ]]ن کان [[ڪيموٿراپي]] تائين) وريد وسيلي ڏنا ويندا آهن، ڇاڪاڻتہ اهي هاضمي واري سرشتي مان سولائيءَ سان يا مناسب مقدار ۾ جذب نه ٿيندا آهن.
شديد ۽ اوچتي رت جي نقصان کان پوءِ، پاڻياٺي تياريون، جن کي عام طور پلازما وڌائيندڙ چيو ويندو آهي، وريد وسيلي ڏئي سگهجن ٿيون؛ اهي يا تہ جسماني مقدار ۾ لوڻن (NaCl، KCl، CaCl<sub>2</sub> وغيره) جا محلول هوندا آهن، يا ڪولائيڊي محلول، جهڙوڪ ڊيڪسٽران، [[انساني سيرم البومِن]] يا تازو ڄميل پلازما. اهڙين هنگامي حالتن ۾ پلازما وڌائيندڙ رت جي منتقلي جي ڀيٽ ۾ حياتي بچائڻ جو وڌيڪ اثرائتو طريقو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ منتقل ڪيل ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جو استقلاب رت جي منتقلي کان هڪدم پوءِ ٻيهر شروع نه ٿيندو آهي.
=== رت ڪڍڻ ===
{{main|رت ڪڍڻ}}
جديد [[شاهدي تي ٻڌل طب]] ۾ رت ڪڍڻ ڪجهه ناياب بيمارين، جن ۾ [[هيموڪروميٽوسس]] ۽ [[پولي سائيٿيميا]] شامل آهن، جي سنڀال لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. بهرحال، [[رت ڪڍڻ]] ۽ [[ڄور علاج|ڄورون لڳائڻ]] 19هين صديءَ تائين عام پر اڻتصديق ٿيل علاج هئا، ڇاڪاڻتہ [[هپوڪريٽس|هپوڪريٽي]] طب موجب ڪيترين بيمارين کي غلط نموني رت جي گهڻائيءَ سبب پيدا ٿيل سمجهيو ويندو هو.
== لفظي بڻ بڻياد ==
[[Image:Jan Janský, 1902.jpg|thumb|upright|[[يان يانسڪي]] کي رت جي چئن قسمن (A، B، AB ۽ O) ۾ پهرين درجي بندي ڪرڻ جو اعزاز ڏنو وڃي ٿو]]
انگريزي لفظ ''بلڊ'' ([[پراڻي انگريزي]] ''blod'') [[جرمني ٻوليون|جرمني ٻولين]] مان نڪتل آهي ۽ ٻين سڀني جرمني ٻولين ۾ ساڳي معنيٰ وارا ان جا هم-بڻ لفظ ملن ٿا (مثال طور جرمن ''بلٽ''، سويڊش ''بلاڊ'' ۽ گوٿڪ ''blōþ''). ان جي ڪا به مڃيل [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي|هند-يورپي]] لفظي بڻ بڻياد موجود ناهي.<ref>{{Cite OED|blood}}</ref>
q61jhw7osmtnzeums9hhquboyhb465l
392104
392103
2026-07-07T20:02:06Z
Intisar Ali
8681
392104
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|گردشي سرشتي ۾ جسماني پاڻياٺ}}
{{Infobox anatomy
|Name = رت
|Latin = sanguis
|Greek= αἷμα (haîma)
|Image = Venous and arterial blood.jpg
|Caption = سرنجن ۾ وريدي (گهرو) ۽ شرياني (وڌيڪ روشن) رت.
}}
'''رت''' [[انسان]]ن ۽ ٻين [[ڪرنگهيدار جانور|ڪرنگهيدار جانورن]] جي [[گردشي سرشتو|گردشي سرشتي]] ۾ موجود هڪ [[جسماني پاڻياٺ]] آهي، جيڪو [[غذائي جزو|غذائي جزن]] ۽ [[آڪسيجن]] جهڙيون ضروري شيون جسم جي [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] تائين پهچائي ٿو ۽ انهن ئي جيوگهرڙن مان [[استقلابي گند|استقلابي گند جون شيون]] کڻي پري ڪري ٿو.<ref>{{cite web |title=Definition of BLOOD |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323030751/https://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |archive-date=23 March 2017 |access-date=4 March 2017 |website=Merriam-Webster}}</ref>
رت، [[رت جو پلازما|پلازما]] ۾ معلق رت جي جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي. پلازما، جيڪو رت جي پاڻياٺ جو 55 سيڪڙو هوندو آهي، گهڻو ڪري [[پاڻي]] (حجم جي لحاظ کان 92 سيڪڙو) تي مشتمل هوندو آهي،<ref>
{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human Heart |access-date=19 March 2009 |author=The Franklin Institute Inc. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> ۽ ان ۾ [[پروٽين]]، [[گلوڪوز]]، معدني [[آئن]] ۽ [[هارمون]] شامل هوندا آهن. رت جا جيوگهرڙا بنيادي طور [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ)، [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ) ۽ (ٿڻائتن ۾) [[پليٽليٽ]] (ٿرومبوسائيٽ) هوندا آهن.<ref>{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Definition of red blood cell |url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |access-date=2022-04-28 |website=National Cancer Institute |language=en |archive-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130740/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |url-status=live }}</ref> انهن ۾ سڀ کان گهڻا ڳاڙها رت جيوگهرڙا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Sagar |date=2017-01-03 |title=Blood cells and its types with functions |url=https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |access-date=2022-04-28 |website=Microbiology Info.com |language=en-US |archive-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412041337/https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |url-status=live }}</ref> انهن ۾ [[هيموگلوبن]] هوندو آهي، جيڪو آڪسيجن سان موٽڻ جوڳي نموني ڳنڍجي ان جي حل پذيري وڌائي، آڪسيجن جي چرپر کي آسان بڻائي ٿو.<ref>{{Cite web |title=Low Hemoglobin: Causes & Symptoms |url=https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |access-date=2022-04-28 |website=Cleveland Clinic |archive-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428204042/https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |url-status=live }}</ref> [[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور]]ن ۾ هڪ [[موافقتي مدافعتي سرشتو]] هوندو آهي، جيڪو گهڻي ڀاڱي اڇن رت جيوگهرڙن تي ٻڌل هوندو آهي. اڇا رت جيوگهرڙا وچڙن ۽ پَرجيون جي مزاحمت ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا. پليٽليٽ رت جي [[رت ڄمڻ|ڄمڻ]] ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. [[ڦڦڙ]] رکندڙ جانورن ۾ [[شريان|شرياني]] رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن کي جسم جي تاندورن تائين کڻي وڃي ٿو، جڏهن ته [[وريد|وريدي]] رت [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا جيوگهرڙن جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ هڪ گندي شيءِ آهي، تاندورن مان ڦڦڙن تائين کڻي وڃي ٿو ته جيئن اها ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. جڏهن رت جو هيموگلوبن آڪسيجن سان ڳنڍيل هوندو آهي ته رت چمڪندڙ ڳاڙهو، ۽ جڏهن اهو [[آڪسيجن کان خالي هيموگلوبن|آڪسيجن کان خالي]] هوندو آهي ته رت گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.<ref>{{Cite web |last=Séguin |first=Chantal |date=2022-01-08 |title=Did You Know That Not All Blood is Red? • The Blood Project |url=https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |access-date=2022-07-02 |website=The Blood Project |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702161612/https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-10 |title=Is blood blue? 7 facts about blood |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |access-date=2023-03-29 |website=www.medicalnewstoday.com |language=en |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329062539/https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |url-status=live }}</ref>
رت سان لاڳاپيل طبي اصطلاح اڪثر يوناني لفظ {{lang|grc|αἷμα}} (''{{Lang|grc-latn|haima}}'')، جنهن جي معنيٰ ”رت“ آهي، مان نڪتل ''hemo-''، ''hemato-''، ''haemo-'' يا ''haemato-'' سان شروع ٿيندا آهن. [[ايناٽامي]] ۽ [[تاندوريات]] جي لحاظ کان رت کي [[ڳنڍيندڙ تاندورو|ڳنڍيندڙ تاندوري]] جو هڪ خاص روپ سمجهيو ويندو آهي،<ref name="Krause2005">{{Cite book |last=Krause |first=William J. |url=https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |title=Krause's Essential Human Histology for Medical Students |publisher=Universal-Publishers |year=2005 |isbn=978-1-58112-468-2 |edition=3rd |pages=67 |language=en |access-date=21 June 2022 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426075102/https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻتہ اهو پلازما ۾ معلق جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي ٽڪرن مان ٺهيل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Anatomy {{!}} SEER Training|url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/|website=National Cancer Institute: SEER Training Modules|access-date=29 November 2025}}</ref>
==ڪم==
[[File:1GZX Haemoglobin.png|right|thumb|هيموگلوبن، هڪ گولائيءَ وارو پروٽين<br />سائو = هيم گروهه<br />ڳاڙهو ۽ نيرو = پروٽين جا ذيلي ايڪا]]
رت جسم اندر ڪيترائي اهم ڪم سرانجام ڏئي ٿو، جن ۾ هي شامل آهن:
*تاندورن کي [[آڪسيجن]] پهچائڻ (جيڪا [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن وسيلي کڄندي آهي)
*[[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] جهڙا غذائي جزا پهچائڻ (جيڪي رت ۾ حل ٿيل يا [[رت جا پروٽين|پلازما پروٽينن]]، مثال طور [[رت جا لپڊ]]، سان ڳنڍيل هوندا آهن)
*[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙو گند ڪڍڻ
*مدافعتي ڪم، جن ۾ [[اڇا رت جيوگهرڙا|اڇن رت جيوگهرڙن]] جي گردش ۽ [[ضد جسم|ضد جسمن]] وسيلي پرڏيهي مادي جي سڃاڻپ شامل آهي
*[[رت ڄمڻ]]، يعني رت جي نالي ڦاٽڻ تي ٿيندڙ ردعمل، جنهن ۾ رت پاڻياٺ مان نيم ٺوس جيل ۾ بدلجي رت وهڻ روڪي ٿو
*پيغام رساني جا ڪم، جن ۾ [[هارمون]]ن جي چرپر ۽ [[تاندورو (حياتيات)|تاندوري]] نقصان جي اشاري رساني شامل آهي
*جسم جي مرڪزي [[جسماني گرمي پد|گرمي پد]] جي ضابطيڪاري
*[[پاڻياٺي حرڪيات|پاڻياٺي دٻاءَ]] جا ڪم
==جزا==
===ٿڻائتن ۾===
{{See also|رت جي عام چڪاسن جا حوالياتي قدر}}
رت انساني جسم جي وزن جو 7 سيڪڙو هوندو آهي،<ref name="alberts_table">{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |title=Table 22-1 Blood Cells |access-date=1 November 2012 |publisher=NCBI Bookshelf |year=2012 | last = Alberts | first = Bruce | name-list-style = vanc |website=Molecular Biology of the Cell |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327160412/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |archive-date=27 March 2018 }}</ref><ref name="PhysFactVol">{{Cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |title=Volume of Blood in a Human |access-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103090043/http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |archive-date=3 November 2012 |year=2012 | last = Elert | first = Glenn | name-list-style = vanc |website=The Physics Factbook |url-status=dead}}</ref> ۽ ان جي سراسري ڪثافت لڳ ڀڳ 1060 kg/m<sup>3</sup> هوندي آهي، جيڪا خالص پاڻيءَ جي 1000 kg/m<sup>3</sup> ڪثافت جي تمام ويجهو آهي.<ref>{{cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |title=Density of Blood |access-date=4 October 2006 |year=2004 |website=The Physics Factbook |last=Shmukler |first=Michael |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919051122/http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |archive-date=19 September 2006 }}</ref> هڪ سراسري بالغ ۾ [[رت جو حجم]] لڳ ڀڳ {{convert|5|L|USpt|lk=in}} يا 1.3 گيلن هوندو آهي،<ref name="PhysFactVol"/> جيڪو پلازما ۽ ''ٺهيل جزن'' تي مشتمل هوندو آهي. ٺهيل جزن ۾ رت جي جيوگهرڙن يا ''رت جسمن'' جا ٻه قسم، يعني [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ) ۽ [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ)، ۽ رت ڄمڻ ۾ حصو وٺندڙ جيوگهرڙي ٽڪرا، جن کي [[پليٽليٽ]] چيو وڃي ٿو، شامل آهن.<ref name="SEER">{{cite web |title=Composition of the Blood {{!}} SEER Training |url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |website=training.seer.cancer.gov |access-date=30 December 2020 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016211542/https://www.training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |url-status=live }}</ref> حجم جي لحاظ کان ڳاڙها رت جيوگهرڙا سڄي رت جو لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو، پلازما 54.3 سيڪڙو ۽ اڇا جيوگهرڙا 0.7 سيڪڙو هوندا آهن.
سڄو رت (پلازما ۽ جيوگهرڙا) [[غير نيوٽني پاڻياٺ|غير نيوٽني]] [[رت جي گاڙهاڻ|پاڻياٺي حرڪيات]] ڏيکاري ٿو.{{specify|reason="Non-Newtonian" encompasses several different types of properties.|date=April 2021}}
<gallery>
File:Krew Frakcjonowana.jpg|سينٽريفيوگيشن وسيلي جدا ڪيل انساني رت: پلازما (مٿيون، پيلو تهه)، بفي ڪوٽ (وچ وارو، سنهو اڇو تهه) ۽ ايريٿروسائيٽن جو تهه (هيٺيون، ڳاڙهو تهه) ڏسي سگهجن ٿا.
File:Blutkreislauf.png|رت جي گردش: ڳاڙهو = آڪسيجن وارو، نيرو = آڪسيجن کان خالي
File:Blausen 0425 Formed Elements.png|رت جي ٺهيل جزن کي ڏيکاريندڙ خاڪو
File:Blut-EDTA.jpg|[[اي ڊي ٽي اي]] سان رت ڄمڻ کان روڪيل رت جون ٻه نليون.<br /> کاٻي نلي: ڪجهه وقت بيهڻ کان پوءِ ڳاڙها رت جيوگهرڙا نلي جي تري ۾ ويهي ويا آهن.<br /> ساڄي نلي: تازو ڪڍيل رت
</gallery>
====جيوگهرڙا====
{{Further|مڪمل رت ڳڻپ}}
[[Image:Red White Blood cells.jpg|thumb|right|هڪ عام [[ڳاڙهو رت جيوگهرڙو]] (کاٻي)، [[پليٽليٽ]] (وچ ۾) ۽ [[اڇو رت جيوگهرڙو]] (ساڄي) جي [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبين]] (SEM) سان ورتل تصوير]]
رت جي هڪ مائڪرو ليٽر ۾ هي هوندا آهن:
*'''4.7 کان 6.1 ملين (مرد)، 4.2 کان 5.4 ملين (عورت) [[ايريٿروسائيٽ]]:'''<ref>{{cite web |url=https://www.medlineplus.gov/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |title=Medical Encyclopedia: RBC count |website=Medline Plus |access-date=18 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021042354/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |archive-date=21 October 2007 }}</ref> ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ رت جو [[هيموگلوبن]] هوندو آهي ۽ اهي آڪسيجن ورهائيندا آهن. ٿڻائتن ۾ پختن ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[جيوگهرڙي مرڪز]] ۽ [[عضيو|عضيا]] نه هوندا آهن. ڳاڙها رت جيوگهرڙا ([[اندريون سطحي جيوگهرڙو|اندريون سطحي]] نالي جيوگهرڙن ۽ ٻين جيوگهرڙن سان گڏ) [[گليڪوپروٽين]]ن سان پڻ نشانيل هوندا آهن، جيڪي مختلف [[انساني رت گروهي سرشتا|رت جي گروهن]] جي سڃاڻپ ڪن ٿا. رت جو اهو تناسب جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن تي مشتمل هوندو آهي، [[هيماتوڪريٽ]] سڏبو آهي ۽ عام طور لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو هوندو آهي. انساني جسم جي سڀني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي گڏيل سطحي ايراضي جسم جي ٻاهرئين سطح کان لڳ ڀڳ 2,000 ڀيرا وڏي هوندي آهي.<ref>{{cite book | first1 = Robert B. | last1 = Tallitsch | first2 = Martini | last2 = Frederic | first3 = Timmons | last3 = Michael J. | name-list-style = vanc |title=Human anatomy |publisher=Pearson/Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2006 |page=529 |isbn=978-0-8053-7211-3 |edition= 5th}}</ref>
*'''4,000–11,000 [[ليوڪوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF">{{cite book | last = Ganong | first = William F. | name-list-style = vanc |title=Review of medical physiology | url = https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano | url-access = limited |publisher=Lange Medical Books/McGraw-Hill |location=New York |year=2003 |page=[https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano/page/n517 518] |isbn=978-0-07-121765-1 |edition= 21}}</ref> اڇا رت جيوگهرڙا جسم جي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو حصو آهن؛ اهي پراڻن يا غير معمولي جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي گند کي ناس ڪري ڪڍن ٿا، ۽ وچڙ ڪندڙ ڪارڪنن ([[مرض پيدا ڪندڙ|مرض پيدا ڪندڙن]]) ۽ پرڏيهي مادن تي حملو ڪن ٿا. ليوڪوسائيٽن جي ڪينسر کي [[ليوڪيميا]] چيو وڃي ٿو.
*'''200,000–500,000 [[ٿرومبوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF"/> انهن کي [[پليٽليٽ]] پڻ چيو ويندو آهي ۽ اهي رت ڄمڻ ([[رت ڄمڻ]]) ۾ حصو وٺندا آهن. رت ڄمڻ واري سلسلي مان ٺهندڙ فائبِرن، [[پليٽليٽ پلگ]] مٿان هڪ ڄار ٺاهي ٿو.
{| class="wikitable" style="float:center; margin-left:auto; margin-right:auto;"
|+ <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">عام رت جي جوڙجڪ</div>
|-
!ماپو
!قدر
!حوالا
|-
| [[هيماتوڪريٽ]] ||
مردن لاءِ 45 ± 7 (38–52%)<br />
عورتن لاءِ 42 ± 5 (37–47%)
|
|-
| [[پي ايڇ]] || 7.35–7.45
|<ref name=":1">{{Cite book |title=Medical-surgical nursing : concepts for interprofessional collaborative care |date=2018 |publisher=[[ايلسويئر]] |editor-first1=Donna D. |editor-last1=Ignatavicius |editor-first2=M. Linda |editor-last2=Workman |editor-first3=Cherie R. |editor-last3=Rebar |editor-first4=Nicole M. |editor-last4=Heimgartner |isbn=978-0-323-46158-0 |edition=9th |location=St. Louis, Missouri |page=190 |language=en-US |oclc=1018308697}}</ref>
|-
| [[بنيادي واڌ]] || −3 کان +3
|
|-
| P[[آڪسيجن|O<sub>2</sub>]] || 10–13 kPa (80–100 mm Hg)
|
|-
| P[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ|CO<sub>2</sub>]] || 4.8–5.8 kPa (35–45 mm Hg)
|
|-
| [[ڪاربانڪ تيزاب|HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>]] || 21–27 mM
|
|-
| [[آڪسيجن سيري]]
||
آڪسيجن وارو: 98–99%<br />
آڪسيجن کان خالي: 75%
|
|}
{{clear}}
====پلازما====
{{Main|رت جو پلازما}}
رت جو لڳ ڀڳ 55 سيڪڙو [[رت جو پلازما]] هوندو آهي، جيڪو هڪ پاڻياٺ آهي ۽ رت جي پاڻياٺي وچولي طور ڪم ڪري ٿو؛ پاڻ ۾ ان جو رنگ ڪک جهڙو پيلو هوندو آهي. هڪ سراسري انسان ۾ رت جي پلازما جو ڪل حجم 2.7–3.0 ليٽر (2.8–3.2 ڪوارٽ) هوندو آهي. اهو بنيادي طور هڪ [[پاڻي|آبي]] محلول آهي، جنهن ۾ 92 سيڪڙو پاڻي، 8 سيڪڙو رت جي پلازما جا [[پروٽين]] ۽ تمام ٿوري مقدار ۾ ٻيا مادا شامل هوندا آهن. پلازما حل ٿيل غذائي جزن، جهڙوڪ [[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] (رت ۾ حل ٿيل يا پلازما پروٽينن سان ڳنڍيل) کي گردش ڪرائي ٿو ۽ [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙيون گند جون شيون ڪڍي ٿو.
ٻين اهم [[انساني رت جي جزن جي فهرست|جزن]] ۾ هي شامل آهن:
*[[سيرم البومِن]]
*رت ڄمائڻ وارا ڪارڪ (جيڪي [[رت ڄمڻ]] کي آسان بڻائين ٿا)
*ايميونोगلوبولن ([[ضد جسم]])
*[[لائپوپروٽين]] ذرڙا
*ٻيا مختلف پروٽين
*مختلف [[برقي لوڻ]] (بنيادي طور [[حياتيات ۾ سوڊيم|سوڊيم]] ۽ [[ڪلورائيڊ]])
'''سيرم''' مان مراد اهو پلازما آهي، جنهن مان رت ڄمائڻ وارا پروٽين ڪڍيا ويا هجن. باقي بچيل پروٽينن مان گهڻا البومِن ۽ ايميونोगلوبولن هوندا آهن.
==== تيزابيت ====
{{See also|تيزاب-بنياد هم-حالت}}
[[pH#مختلف جسماني پاڻياٺن جو pH|رت جو pH]] 7.35 کان 7.45 جي سوڙهي حد اندر رکڻ لاءِ ضابطي ۾ رکيو ويندو آهي، جنهن سبب اهو ٿورو [[بنياد (ڪيميا)|بنيادي]] هوندو آهي (تلافي).<ref name="Waugh">{{cite book |last1=Waugh |first1=Anne |chapter-url=https://archive.org/details/rosswilsonanatom0000waug_x2u4/page/22/mode/2up |title=Anatomy and Physiology in Health and Illness |last2=Grant |first2=Allison |publisher=Churchill Livingstone Elsevier |year=2007 |isbn=978-0-443-10102-1 |edition=Tenth |page=22 |chapter=2 |chapter-url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref><ref name="ReferenceA">{{MerckManual|12|157|a||Acid–Base Regulation and Disorders}}</ref> رت ۾ جيوگهرڙي کان ٻاهر واري پاڻياٺ، جنهن جو pH 7.35 کان گهٽ هجي، تمام گهڻي [[تيزاب]]ي هوندي آهي، جڏهن تہ رت جو pH 7.45 کان مٿي هجي ته اهو تمام گهڻو بنيادي هوندو آهي.<ref name=":1" /> 6.9 کان گهٽ يا 7.8 کان مٿي pH عام طور موتمار هوندو آهي.<ref name=":1" /> رت جو pH، [[آڪسيجن#جزوي دٻاءُ|آڪسيجن جو جزوي دٻاءُ (pO<sub>2</sub>)]]، [[PCO2|ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جو جزوي دٻاءُ (pCO<sub>2</sub>)]، ۽ [[بائي ڪاربونيٽ]] (HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>) ڪيترن [[هم-حالت|هم-حالتي طريقيڪارن]] وسيلي خبرداريءَ سان ضابطي ۾ رکيا ويندا آهن، جيڪي پنهنجو اثر بنيادي طور [[ساهه وارو سرشتو|ساهه واري سرشتي]] ۽ [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] وسيلي وجهن ٿا ته جيئن [[تيزاب-بنياد هم-حالت|تيزاب-بنياد توازن]] ۽ ساهه کڻڻ کي ضابطي ۾ رکيو وڃي؛ ان کي تلافي چيو ويندو آهي.<ref name=":1" /> [[شرياني رت جي گئس جاچ]] اهي ماپي ٿي. پلازما [[هارمون]]ن کي پڻ گردش ڪرائي ٿو، جيڪي پنهنجا پيغام مختلف تاندورن تائين پهچائين ٿا. رت جي مختلف برقي لوڻن لاءِ عام [[رت جي جاچن جا حوالياتي حدون|حوالياتي حدن]] جي فهرست وسيع آهي.
=== غير ٿڻائتن ۾ ===
[[File:Newbloodm.jpg|thumbnail|ڪرنگهيدار جانورن جي ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جا قسم، ماپون مائڪرو ميٽرن ۾]]
[[Image:Frogrbc1000x.jpg|thumb|ڏيڏر جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل|left]]
[[Image:Turtlerbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڇونءَ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Chickenrbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڪڙ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Humanrbc1000x.jpg|thumb|انساني ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
انساني رت ٿڻائتن جي رت جهڙو عام نمونو آهي، جيتوڻيڪ جيوگهرڙن جي انگ، ماپ، [[پروٽين جي بناوت]] وغيره بابت صحيح تفصيل جنسن جي وچ ۾ ڪجهه فرق رکن ٿا. بهرحال، غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن ۾ ڪجهه اهم فرق آهن:<ref name="VB">{{cite book |last1=Romer |first1=Alfred Sherwood |url=https://archive.org/details/vertebratebody0000rome_a5a9/page/404/mode/2up |title=The Vertebrate Body |last2=Parsons |first2=Thomas S. |publisher=Holt-Saunders International |year=1977 |isbn=978-0-03-910284-5 |location=Philadelphia |pages=404–406 |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
* غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا چپٽا ۽ بيضاوي شڪل جا هوندا آهن، ۽ پنهنجا جيوگهرڙي مرڪز برقرار رکن ٿا.
* اڇن رت جيوگهرڙن جي قسمن ۽ تناسبن ۾ ڪافي ڦيرڦار هوندي آهي؛ مثال طور، ايسڊوفل عام طور انسانن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ عام هوندا آهن.
* پليٽليٽ رڳو ٿڻائتن ۾ منفرد آهن؛ ٻين ڪرنگهيدار جانورن ۾ ننڍا مرڪز رکندڙ، تکيلي جيوگهرڙا، جن کي [[ٿرومبوسائيٽ]] چيو ويندو آهي، رت ڄمائڻ جا ذميوار هوندا آهن.
== فعليات ==
=== گردشي سرشتو ===
[[File:Diagram of the human heart (cropped).svg|thumb|انساني دل مان رت جي گردش]]
{{main|گردشي سرشتو}}
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. انسانن ۾، رت دل جي مضبوط [[کاٻو وينٽريڪل|کاٻي وينٽريڪل]] مان [[شريان|شريانن]] وسيلي پاسي وارن [[تاندورو (حياتيات)|تاندورن]] ڏانهن پمپ ٿئي ٿو ۽ [[وريد|وريدن]] وسيلي دل جي ساڄي [[ايٽريم (دل)|ايٽريم]] ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ اهو ساڄي [[وينٽريڪل (دل)|وينٽريڪل]] ۾ داخل ٿئي ٿو ۽ [[ڦڦڙن واري شريان]] وسيلي [[ڦڦڙ]]ن ڏانهن پمپ ٿئي ٿو، ۽ [[ڦڦڙن واريون وريدون|ڦڦڙن وارين وريدن]] وسيلي کاٻي ايٽريم ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ رت کاٻي وينٽريڪل ۾ داخل ٿئي ٿو ته جيئن ٻيهر گردش ڪري. شرياني رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن جسم جي سڀني جيوگهرڙن تائين کڻي وڃي ٿو، ۽ [[وريدي رت]] [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ گندي شيءِ آهي، ڦڦڙن ڏانهن کڻي وڃي ٿو ته جيئن ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. بهرحال، هڪ استثنا ڦڦڙن واريون شريانون آهن، جن ۾ جسم جو سڀ کان وڌيڪ آڪسيجن کان خالي رت هوندو آهي، جڏهن تہ ڦڦڙن واريون وريدون آڪسيجن وارو رت رکن ٿيون.
واڌو واپسي وارو وهڪرو [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]] جي حرڪت سان پيدا ٿي سگهي ٿو، جيڪي وريدن کي دٻائي سگهن ٿا ۽ رت کي وريدن جي والوَن وسيلي [[ساڄو ايٽريم|ساڄي ايٽريم]] ڏانهن ڌڪي سگهن ٿا.
رت جي گردش کي [[وليم هاروي]] 1628ع ۾ بيان ڪيو.<ref>{{cite web |title=Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus |url=http://www.rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |first=William |last=Harvey | name-list-style = vanc |author-link=William Harvey |language=la |year=1628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127002138/http://rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |archive-date=27 November 2010 }}</ref>
=== جيوگهرڙن جي پيداوار ۽ ٽٽڻ ===
ڪرنگهيدار جانورن ۾ رت جا مختلف جيوگهرڙا [[هڏن جو گودو|هڏن جي گودي]] ۾ [[هيماتوپوئيسس]] نالي عمل وسيلي ٺهن ٿا، جنهن ۾ [[ايريٿروپوئيسس]]، يعني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار، ۽ [[مائيلوپوئيسس]]، يعني اڇن رت جيوگهرڙن ۽ پليٽليٽن جي پيداوار، شامل آهن. ننڍپڻ دوران لڳ ڀڳ هر انساني هڏي ڳاڙها رت جيوگهرڙا پيدا ڪري ٿي؛ بالغن ۾ ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار وڏين هڏين تائين محدود ٿي وڃي ٿي: ڪرنگهي جي مهرن جا جسم، سيني جي هڏي (اسٽرنم)، پسيلين جو پنجرو، ڪولهي جون هڏيون، ۽ مٿين ٻانهن ۽ ٽنگن جون هڏيون. ان کان سواءِ، ننڍپڻ دوران [[ميڊيا اسٽينم]] ۾ موجود [[ٿائيمس]] غدود [[ٽي لمفوسائيٽ]]ن جو اهم ذريعو آهي.<ref>{{cite book |last1=Williams |first1=Peter W. |url=https://archive.org/details/graysanatomy0000gray_m7a1 |title=Gray's anatomy |last2=Gray |first2=Henry David |publisher=C. Livingstone |year=1989 |isbn=978-0-443-02588-4 |edition=37th |location=New York |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
رت جو پروٽيني حصو، جنهن ۾ رت ڄمائڻ وارا پروٽين شامل آهن، گهڻي ڀاڱي [[جگر]] ۾ ٺهي ٿو، جڏهن تہ هارمون [[اندرين رطوبتي غدود]]ن ۾ ٺهن ٿا ۽ پاڻياٺ وارو حصو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ اچي ٿو ۽ [[بُڪي]] وسيلي برقرار رکيو وڃي ٿو.
صحتمند [[ايريٿروسائيٽ]]ن جي پلازما واري عمر لڳ ڀڳ 120 ڏينهن هوندي آهي، جنهن کان پوءِ اهي [[تِري]] ۽ جگر جي [[ڪپفر جيوگهرڙو|ڪپفر جيوگهرڙن]] وسيلي ٽٽندا آهن. جگر ڪجهه پروٽين، لپڊ ۽ امينو تيزاب پڻ صاف ڪري ٿو. بُڪي گندي مواد کي سرگرم نموني [[پيشاب]] ۾ خارج ڪري ٿي.
===<span class="anchor" id="Oxygen transport"></span>آڪسيجن جي چرپر===
{{Further|آڪسيجن سيري (طب)}}
[[File:Oxyhaemoglobin dissociation curve.png|thumb|هيموگلوبن جي بنيادي سيري وڪڙ. وڌيڪ تيزابيت، يعني وڌيڪ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ اهو ساڄي پاسي، ۽ گهٽ تيزابيت، يعني گهٽ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ کاٻي پاسي هلي ٿو|left]]
سمنڊ جي سطح واري دٻاءَ تي هوا ساهه ۾ کڻندڙ صحتمند انسان جي شرياني رت جي نموني ۾ موجود [[آڪسيجن]] جو لڳ ڀڳ 98.5 سيڪڙو<ref>{{Cite book|title=Fundamentals of anatomy & physiology|last=Frederic|first=Martini|date=2009|publisher=Pearson/Benjamin Cummings|others=Nath, Judi Lindsley|isbn=978-0321539106|edition= 8th |location=San Francisco|pages=657|oclc=173683666}}</ref> ڪيميائي طور [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. لڳ ڀڳ 1.5 سيڪڙو ٻيون رت واريون پاڻياٺون ۾ جسماني طور حل ٿيل هوندو آهي ۽ هيموگلوبن سان ڳنڍيل نه هوندو آهي. هيموگلوبن جو ماليڪيول [[ٿڻائتا|ٿڻائتن]] ۽ ڪيترين ٻين جنسن ۾ آڪسيجن جو مکيه کڻندڙ آهي. هيموگلوبن جي آڪسيجن ڳنڍڻ جي گنجائش 1.36 کان 1.40 ml O<sub>2</sub> في گرام هيموگلوبن جي وچ ۾ هوندي آهي،<ref>{{cite journal | vauthors = Dominguez de Villota ED, Ruiz Carmona MT, Rubio JJ, de Andrés S | s2cid = 10029560 | title = Equality of the in vivo and in vitro oxygen-binding capacity of haemoglobin in patients with severe respiratory disease | journal = British Journal of Anaesthesia | volume = 53 | issue = 12 | pages = 1325–8 | date = December 1981 | pmid = 7317251 | doi = 10.1093/bja/53.12.1325 | doi-access = free }}</ref> جيڪا ڪل [[رت جي آڪسيجن گنجائش]] کي ستر ڀيرا وڌائي ٿي،<ref name=brsphys>{{cite book |last=Costanzo |first=Linda S. |name-list-style=vanc |title=Physiology |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, Maryland |year=2007 |isbn=978-0-7817-7311-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/physiology00cost_0 }}</ref> ان حالت جي ڀيٽ ۾ جڏهن آڪسيجن رڳو پنهنجي حل پذيري، يعني 0.03 ml O<sub>2</sub> في ليٽر رت في mm Hg آڪسيجن جي جزوي دٻاءَ (شريانن ۾ لڳ ڀڳ 100 mm Hg)، وسيلي کڄي ها.<ref name=brsphys/>
ڦڦڙن ۽ [[نال واريون شريانون|نال وارين شريانن]] ۽ انهن سان لاڳاپيل وريدن کان سواءِ، شريانون '''آڪسيجن وارو رت''' دل کان پري کڻي وڃن ٿيون ۽ ان کي [[شريانڙي|شريانڙين]] ۽ [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] وسيلي جسم تائين پهچائين ٿيون، جتي آڪسيجن استعمال ٿئي ٿي؛ ان کان پوءِ [[وريدڙي|وريدڙيون]] ۽ وريدون '''آڪسيجن کان خالي رت''' دل ڏانهن واپس کڻي وڃن ٿيون.
بالغ انسانن ۾ آرام واري عام حالتن هيٺ، ڦڦڙن مان نڪرندڙ رت ۾ هيموگلوبن لڳ ڀڳ 98–99 سيڪڙو [[آڪسيجن سيري (طب)|آڪسيجن سان سيريل]] هوندو آهي، ۽ جسم کي 950 کان 1150 ml/min<ref name=edwards>[http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf Edwards Lifesciences LLC – Normal Hemodynamic Parameters – Adult] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110081655/http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf |date=10 November 2010 }} 2009</ref> جي وچ ۾ آڪسيجن پهچائي ٿو. صحتمند بالغ ۾ آرام وقت آڪسيجن جو استعمال لڳ ڀڳ 200–250 ml/min هوندو آهي،<ref name=edwards/> ۽ ڦڦڙن ڏانهن واپس ايندڙ آڪسيجن کان خالي رت اڃا به لڳ ڀڳ 75 سيڪڙو<ref>{{cite web |url=http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323054138/http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010 |title=Ventilatory Physiology and Endurance |date=23 March 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20040224085741/http://groups.msn.com/TransplantSupportLungHeartLungHeart/oxygen2.msnw Transplant Support- Lung, Heart/Lung, Heart] MSN groups</ref> (70 کان 78 سيڪڙو)<ref name=edwards/> سيريل هوندو آهي. لڳاتار ورزش دوران آڪسيجن جو وڌيل استعمال وريدي رت جي آڪسيجن سيري گهٽائي ٿو، جيڪا تربيت يافته رانديگر ۾ 15 سيڪڙو کان گهٽ ٿي سگهي ٿي؛ جيتوڻيڪ ساهه کڻڻ جي رفتار ۽ رت جو وهڪرو تلافي لاءِ وڌن ٿا، پر اهڙين حالتن هيٺ شرياني رت ۾ آڪسيجن سيري 95 سيڪڙو يا ان کان گهٽ ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Mortensen SP, Dawson EA, Yoshiga CC, Dalsgaard MK, Damsgaard R, Secher NH, González-Alonso J | title = Limitations to systemic and locomotor limb muscle oxygen delivery and uptake during maximal exercise in humans | journal = The Journal of Physiology | volume = 566 | issue = Pt 1 | pages = 273–85 | date = July 2005 | pmid = 15860533 | pmc = 1464731 | doi = 10.1113/jphysiol.2005.086025 | display-authors = etal }}</ref> آرام واري ماڻهوءَ ۾ اهڙي گهٽ آڪسيجن سيري خطرناڪ سمجهي وڃي ٿي، مثال طور بيهوشي هيٺ جراحي دوران. لڳاتار هائپوڪسيا، يعني 90 سيڪڙو کان گهٽ آڪسيجن رسد، صحت لاءِ خطرناڪ آهي، ۽ سخت هائپوڪسيا، يعني 30 سيڪڙو کان گهٽ سيري، تيزيءَ سان موتمار ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100925053056/http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|url-status=dead|archive-date=25 September 2010 |title=Blood gas and Saturation measurements |date=25 September 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref>
[[جنين]]، جيڪو [[نال]] وسيلي آڪسيجن حاصل ڪري ٿو، تمام گهٽ آڪسيجن دٻاءَ کي منهن ڏئي ٿو، جيڪو بالغ جي ڦڦڙن ۾ ملندڙ سطح جو لڳ ڀڳ 21 سيڪڙو آهي؛ تنهنڪري جنين هيموگلوبن جو ٻيو روپ پيدا ڪري ٿو، جنهن ۾ آڪسيجن لاءِ تمام وڌيڪ رغبت هوندي آهي ([[جنيني هيموگلوبن|هيموگلوبن F]])، ته جيئن اهڙين حالتن هيٺ ڪم ڪري سگهي.<ref>{{cite web |url=http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19990502195422/http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|url-status=dead|archive-date=2 May 1999 |title=Lecture Notes-20 |date=2 May 1999 |access-date=4 March 2017}}</ref>
=== ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ===
CO<sub>2</sub> رت ۾ ٽن مختلف طريقن سان کڄي ٿي. صحيح سيڪڙو ان تي ڀاڙي ٿو ته رت شرياني آهي يا وريدي. ان جو گهڻو حصو، لڳ ڀڳ 70 سيڪڙو، ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[ڪاربونڪ اينهائيڊريز]] اينزائم وسيلي {{chem2|HCO3−}} بائي ڪاربونيٽ آئنن ۾ بدلجي ٿو، هن ردعمل موجب: {{chem2|CO2 + H2O -> H2CO3 -> H+ + HCO3−}}؛ لڳ ڀڳ 7 سيڪڙو پلازما ۾ حل ٿيل هوندو آهي؛ ۽ لڳ ڀڳ 23 سيڪڙو [[ڪاربامينو]] مرڪبن طور هيموگلوبن سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Martini | first = Frederic | name-list-style = vanc |year=2007 |title=Anatomy and Physiology |url=https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |page=643 |isbn=9789712348075 |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501022224/https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |archive-date=1 May 2016 }}</ref><ref>''Vander's Human Physiology'' reported similar numbers: 60% carried as bicarbonate, 30% bound to hemoglobin as [[carbaminohemoglobin]], and 10% physically dissolved. {{cite book |last1=Widmaier |first1=Eric P. |url=https://archive.org/details/humanphysiologym0000widm/page/493/mode/2up |title=Vander's Human Physiology |last2=Raff |first2=Hershel |last3=Strang |first3=Kevin T. |date=2003 |publisher=[[McGraw-Hill Education]] |isbn=978-0-07-288074-8 |edition=9th |at=p. 493 (ch. Respiratory physiology § Transport of carbon dioxide in blood) |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
هيموگلوبن، جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ آڪسيجن کڻندڙ مکيه ماليڪيول آهي، آڪسيجن ۽ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ ٻنهي کي کڻي ٿو. بهرحال، هيموگلوبن سان ڳنڍيل CO<sub>2</sub> ساڳئي هنڌ سان نه ڳنڍجي ٿي جتي آڪسيجن ڳنڍجي ٿي. ان بدران، اها چئن گلوبن زنجيرن جي N-ٽرمينل گروهن سان گڏجي ٿي. پر هيموگلوبن ماليڪيول تي [[الوسٽيرڪ ضابطو|الوسٽيرڪ]] اثرن سبب، CO<sub>2</sub> جو ڳنڍجڻ آڪسيجن جي هڪ ڏنل جزوي دٻاءَ لاءِ ڳنڍيل آڪسيجن جي مقدار کي گهٽائي ٿو. آڪسيجن جي سطح وڌڻ سبب رت ۾ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ سان گهٽ ڳنڍجڻ کي [[هالڊين اثر]] چيو ويندو آهي، ۽ اهو تاندورن مان ڦڦڙن ڏانهن ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ۾ اهم آهي. CO<sub>2</sub> جي جزوي دٻاءَ ۾ واڌ يا گهٽ pH، هيموگلوبن مان آڪسيجن ڇڏرائيندو آهي، جنهن کي [[بوهر اثر]] چيو ويندو آهي.
=== هائيڊروجن آئنن جي چرپر ===
ڪجهه آڪسي هيموگلوبن آڪسيجن وڃائي ڊِي آڪسي هيموگلوبن بڻجي ٿو. ڊِي آڪسي هيموگلوبن گهڻن هائيڊروجن آئنن کي ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ آڪسي هيموگلوبن جي ڀيٽ ۾ ان ۾ هائيڊروجن لاءِ گهڻو وڌيڪ لاڙو هوندو آهي.
=== لمفي سرشتو ===
{{main|لمفي سرشتو}}
ٿڻائتن ۾ رت [[لمف]] سان توازن ۾ هوندو آهي، جيڪو رت مان ڪيپلري الٽرافلٽريشن وسيلي تاندورن ۾ لڳاتار ٺهندو رهي ٿو. لمف ننڍين لمفي نالين جي سرشتي وسيلي گڏ ٿئي ٿو ۽ [[سيني واري نالي]] ڏانهن موڪليو وڃي ٿو، جيڪا کاٻي [[ذيلي ڪليوي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي، جتي لمف ٻيهر جسماني رت جي گردش سان ملي ٿو.
=== گرمي پد جو ضابطو ===
رت جي گردش گرمي کي سڄي جسم ۾ منتقل ڪري ٿي، ۽ هن وهڪري ۾ تبديليون [[گرمي پد جو ضابطو|گرمي پد جي ضابطي]] جو اهم حصو آهن. سطح ڏانهن رت جو وهڪرو وڌڻ، مثال طور گرم موسم يا سخت ورزش دوران، چمڙي کي وڌيڪ گرم ڪري ٿو، جنهن سان گرمي وڌيڪ تيزيءَ سان نڪري ٿي. ان جي ابتڙ، جڏهن ٻاهرين گرمي پد گهٽ هوندو آهي، تڏهن هٿن پيرن ۽ چمڙي جي سطح ڏانهن رت جو وهڪرو گهٽجي ويندو آهي ته جيئن گرمي جي نقصان کان بچي سگهجي، ۽ رت کي ترجيحي طور جسم جي اهم عضون ڏانهن گردش ڪرايو ويندو آهي.
=== وهڪري جي رفتار ===
رت جي وهڪري جي رفتار مختلف عضون ۾ تمام گهڻي مختلف هوندي آهي. جگر کي سڀ کان وڌيڪ رت جي رسد ملي ٿي، جنهن جو لڳ ڀڳ وهڪرو 1350 ml/min آهي. بُڪي ۽ دماغ ترتيبوار ٻئي ۽ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ عضوا آهن، جن ۾ وهڪرو 1100 ml/min ۽ لڳ ڀڳ 700 ml/min آهي.<ref name=":0">{{Cite book |url=https://archive.org/details/guytonhalltextbo0000hall/page/204/mode/2up |title=Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology |publisher=Saunders |year=2015 |isbn=978-1455770052 |page=204 |url-access=registration}}</ref>
في 100 گرام تاندوري لاءِ رت جي وهڪري جا لاڳاپيل شرح مختلف آهن، جن ۾ بُڪي، ايڊرينل غدود ۽ ٿائيرائيڊ ترتيبوار پهريون، ٻيو ۽ ٽيون سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ تاندورا آهن.<ref name=":0" />
=== پاڻياٺي دٻاءَ جا ڪم ===
رت جي وهڪري جي روڪ پڻ خاص تاندورن ۾ ڀرجڻ پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ ان تاندوري جو [[اڀار]] ٿئي ٿو؛ مثالن ۾ [[عضو تناسل]] ۽ [[ڪلٽورس]] جو [[اڀار وارو تاندورو]] شامل آهي.
پاڻياٺي دٻاءَ واري ڪم جو ٻيو مثال [[ٽپو ڏيندڙ ڪوريئڙو]] آهي، جنهن ۾ دٻاءَ هيٺ ٽنگن ۾ ڌڪيل رت انهن کي طاقتور ٽپو ڏيڻ لاءِ سڌو ڪري ٿو، بغير ان جي ته وڏيون ڏوريون واريون ٽنگون گهربل هجن.<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |encyclopedia=Encyclopædia Britannica online |title=Spiders: circulatory system |access-date=25 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112190558/https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |archive-date=12 November 2007 }}</ref>
== رنگ ==
{{main|هيموگلوبن}}
[[File:Bleeding finger.jpg|thumb|رت وهندڙ آڱر مان نڪرندڙ ڪيپلري رت]]
هيموگلوبن رت جي رنگ ('''هيموڪروم''') جو مکيه طئي ڪندڙ آهي. هر ماليڪيول ۾ چار هيم گروهه هوندا آهن، ۽ مختلف ماليڪيولن سان انهن جو لاڳاپو صحيح رنگ کي بدلائي ٿو. شرياني رت ۽ ڪيپلري رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آڪسيجن هيم گروهه کي مضبوط ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿي. آڪسيجن کان خالي رت ڳاڙهي رنگ جو وڌيڪ گهرو ڇانوَ هوندو آهي؛ اهو وريدن ۾ موجود هوندو آهي، ۽ [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] دوران ۽ وريدي رت جا نمونا وٺڻ وقت ڏسي سگهجي ٿو. اهو ان ڪري آهي جو هيموگلوبن پاران جذب ٿيندڙ روشنيءَ جو اسپيڪٽرم آڪسيجن واري ۽ آڪسيجن کان خالي حالت ۾ مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web |last=Prahl |title=Optical Absorption of Hemoglobin |url=http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |access-date=30 December 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20020105184047/http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |archive-date=5 January 2002 }}</ref>
[[ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ]] ۾ رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪاربان مونو آڪسائيڊ]] [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] جي ٺهڻ جو سبب بڻجي ٿي. [[سائنائيڊ]] زهرجڻ ۾ جسم آڪسيجن استعمال نٿو ڪري سگهي، تنهنڪري وريدي رت آڪسيجن وارو ئي رهي ٿو، جنهن سان ان جي ڳاڙهاڻ وڌي وڃي ٿي. ڪجهه حالتون هيموگلوبن ۾ موجود هيم گروهن کي متاثر ڪن ٿيون، جن سبب چمڙي نيري نظر اچي سگهي ٿي؛ هن علامت کي [[سائنوسس]] چيو ويندو آهي. جيڪڏهن هيم آڪسائيڊ ٿي وڃي، ته [[ميٿيموگلوبن]] ٺهي ٿو، جيڪو وڌيڪ ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ آڪسيجن کڻي نٿو سگهي. ناياب حالت [[سلفهيموگلوبينيميا]] ۾، شرياني هيموگلوبن جزوي طور آڪسيجن وارو هوندو آهي، ۽ اهو نيري ڇانوَ سان گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.
چمڙي جي سطح جي ويجهو وريدون ڪيترن سببن ڪري نيريون نظر اچن ٿيون. بهرحال، [[بصري ادراڪ|رنگ جي ادراڪ]] ۾ هن تبديلي ۾ حصو وٺندڙ عنصر وريدي رت جي حقيقي رنگ بدران چمڙي جي روشني پکيڙڻ وارين خاصيتن ۽ [[بصري قشر]] پاران بصري ڄاڻ جي عملڪاري سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Kienle A, Lilge L, Vitkin IA, Patterson MS, Wilson BC, Hibst R, Steiner R | title = Why do veins appear blue? A new look at an old question | journal = Applied Optics | volume = 35 | issue = 7 | pages = 1151 | date = March 1996 | pmid = 21085227 | doi = 10.1364/AO.35.001151 | url = http://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20120210145120/https://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | url-status = dead | bibcode = 1996ApOpt..35.1151K | archive-date = 10 February 2012 }}</ref>
''[[Prasinohaema]]'' نسل جي [[سڪنڪ|سڪنڪن]] جو رت [[بليورڊن]] نالي گندي پيداوار جي گڏ ٿيڻ سبب سائو هوندو آهي.<ref>{{cite journal | vauthors = Austin CC, Perkins SL | title = Parasites in a biodiversity hotspot: a survey of hematozoa and a molecular phylogenetic analysis of Plasmodium in New Guinea skinks | journal = The Journal of Parasitology | volume = 92 | issue = 4 | pages = 770–7 | date = August 2006 | pmid = 16995395 | doi = 10.1645/GE-693R.1 | s2cid = 1937837 | url = https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84 | access-date = 16 November 2021 | archive-date = 26 April 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230426075114/https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84/ | url-status = live | url-access = subscription }}</ref>
== بيماريون ==
=== عام طبي ===
* مقدار جون بيماريون
** زخمي ٿيڻ سبب رت وهڻ وسيلي رت جو نقصان ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human heart |publisher=The Franklin Institute |access-date=19 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> هڪ صحتمند بالغ، پهرين علامت يعني بيچيني شروع ٿيڻ کان اڳ رت جي ڪل مقدار جو لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو (1 L) وڃائي سگهي ٿو، ۽ [[صدمو (گردش)|صدمي]] جي شروعات کان اڳ 40 سيڪڙو (2 L) تائين وڃائي سگهي ٿو. [[ٿرومبوسائيٽ]] رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ]] ۽ رت جي دڳن ٺهڻ لاءِ اهم آهن، جيڪي رت وهڻ کي روڪي سگهن ٿا. اندروني عضون يا هڏين کي چوٽ لڳڻ سبب [[اندروني رت وهڻ]] ٿي سگهي ٿو، جيڪو ڪڏهن ڪڏهن شديد ٿي سگهي ٿو.
** [[پاڻيءَ جي کوٽ]] رت ۾ پاڻيءَ جو مقدار گهٽائي رت جي ڪل مقدار کي گهٽائي سگهي ٿي. ان جي نتيجي ۾ صدمو تمام گهٽ ٿيندو آهي (تمام شديد حالتن کان سواءِ)، پر ان سبب [[بيهڻ واري گهٽ رت دٻاءُ]] ۽ [[بيهوشي]] ٿي سگهي ٿي.
* گردش جون بيماريون
** صدمو تاندورن تائين رت جي غير اثرائتي [[پرفيوزن]] آهي، ۽ اهو ڪيترين حالتن، جن ۾ رت جو نقصان، انفيڪشن ۽ ڪمزور [[دل جي نيڪال]] شامل آهن، سبب ٿي سگهي ٿو.
** [[ايٿيروسڪليروسس]] شريانن مان رت جي وهڪري کي گهٽائي ٿي، ڇاڪاڻتہ ايٿيروما شريانن جي اندرين ڀتين تي ڄمي انهن کي سوڙهو ڪري ٿي. ايٿيروما عمر سان وڌڻ جو لاڙو رکي ٿي، ۽ ان جي واڌ ڪيترن سببن، جن ۾ سگريٽ نوشي، [[وڌيڪ رت دٻاءُ]]، رت ۾ چرٻين جي وڌيل گردش ([[هائپرلپيڊيميا]]) ۽ [[ذيابيطس]] شامل آهن، سبب وڌيڪ تيز ٿي سگهي ٿي.
** رت ڄمڻ سبب [[ٿرومبوسس]] ٺهي سگهي ٿو، جيڪو رت جي نالين کي بند ڪري سگهي ٿو.
** رت جي بناوت، دل جي پمپ ڪرڻ واري عمل يا رت جي نالين جي سوڙهي ٿيڻ ۾ مسئلن جا ڪيترائي نتيجا ٿي سگهن ٿا، جن ۾ رت حاصل ڪندڙ تاندورن ۾ هائپوڪسيا (آڪسيجن جي کوٽ) شامل آهي. اصطلاح ''اسڪيميا'' اهڙي تاندوري لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جنهن تائين رت جي پرفيوزن اڻپوري هجي، جڏهن تہ ''انفارڪشن'' مان مراد تاندوري جو موت ([[نيڪروسس]]) آهي، جيڪو رت جي رسد بند ٿيڻ (يا تمام گهڻي اڻپوري ٿيڻ) سبب ٿي سگهي ٿو.
=== رت سان لاڳاپيل ===
{{see also|هيماتالاجي}}
* اينيميا
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي اڻپوري مقدار ([[اينيميا]]) رت وهڻ، [[ٿيليسيميا]] جهڙين رت جي بيمارين يا [[خراب غذائيت سان لاڳاپيل بيماريون|غذائي کوٽن]] جو نتيجو ٿي سگهي ٿي، ۽ ان لاءِ هڪ يا وڌيڪ [[رت جي منتقلي|رت جون منتقليون]] گهربل ٿي سگهن ٿيون. اينيميا هڪ [[جينياتي بيماري]] سبب پڻ ٿي سگهي ٿي، جنهن ۾ ڳاڙها رت جيوگهرڙا اثرائتي نموني ڪم نه ڪندا آهن. جيڪڏهن مردن ۾ هيموگلوبن جي مقدار 13.5 gm/dl کان گهٽ يا عورتن ۾ 12.0 gm/dl کان گهٽ هجي تہ [[رت جي جاچ]] وسيلي اينيميا جي تصديق ڪري سگهجي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |title=The Role of Red Blood Cells in Anemia |access-date=2017-05-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170518202410/http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |archive-date=18 May 2017 }}</ref> ڪيترن ملڪن ۾ منتقلي لائق رت جي گهرج پوري ڪرڻ لاءِ [[رت جي بئنڪ|رت جون بئنڪون]] آهن. رت جي منتقلي حاصل ڪندڙ ماڻهوءَ جو [[رت جو گروهه]] عطيو ڏيندڙ جي رت جي گروهه سان ٺهڪندڙ هجڻ گهرجي.
** [[ڏاٽي جيوگهرڙي اينيميا]]
* جيوگهرڙن جي واڌ جون بيماريون
** [[ليوڪيميا]] رت ٺاهيندڙ تاندورن ۽ جيوگهرڙن جي [[ڪينسر (طب)|ڪينسرن]] جو هڪ گروهه آهي.
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ([[پولي سائيٿيميا ويرا]]) يا پليٽليٽن ([[ايسينشل ٿرومبوسائيٽوسس]]) جي غير ڪينسري حد کان وڌيڪ پيداوار [[ڪينسر کان اڳ واري حالت|ڪينسر کان اڳ واري]] ٿي سگهي ٿي.
** [[مائيلوڊسپلاسٽڪ سنڊروم]]ن ۾ هڪ يا وڌيڪ جيوگهرڙي سلسلن جي غير اثرائتي پيداوار شامل هوندي آهي.
* رت ڄمڻ جون بيماريون
** [[هيموفيليا]] هڪ [[جينياتي بيماري]] آهي، جيڪا رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ واري طريقيڪار]] مان ڪنهن هڪ ۾ خرابي پيدا ڪري ٿي. ان سبب ٻي صورت ۾ معمولي زخم به حياتيءَ لاءِ خطرو بڻجي سگهن ٿا، پر وڌيڪ عام طور ان جي نتيجي ۾ [[هيمارٿروسس]]، يعني سنڌن جي خالن ۾ رت وهڻ، ٿئي ٿو، جيڪو معذوري پيدا ڪري سگهي ٿو.
** غير اثرائتا يا اڻپورا پليٽليٽ پڻ [[ڪوئگولوپيٿي]] (رت وهڻ جون بيماريون) پيدا ڪري سگهن ٿا.
** حد کان وڌيڪ رت ڄمڻ واري حالت ([[ٿرومبوفليا]]) پليٽليٽن يا رت ڄمائڻ وارن عنصرن جي ڪم جي ضابطي ۾ خرابين سبب پيدا ٿئي ٿي، ۽ ٿرومبوسس جو سبب بڻجي سگهي ٿي.
* رت جون وچڙندڙ بيماريون
** رت انفيڪشن جي منتقلي جو هڪ اهم ذريعو آهي. ايڇ آءِ وي، جيڪو ايڊز جو سبب بڻجندڙ وائرس آهي، متاثر ماڻهوءَ جي رت، مني يا ٻين جسماني رطوبتن سان رابطي وسيلي منتقل ٿئي ٿو. [[هيپاٽائيٽس بي]] ۽ [[هيپاٽائيٽس سي|سي]] بنيادي طور رت سان رابطي وسيلي منتقل ٿين ٿا. [[رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشن|رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشنن]] سبب رت لڳل شين کي [[حياتيائي خطرو]] سمجهيو ويندو آهي.
** رت جي بيڪٽيريائي انفيڪشن کي [[بيڪٽيريميا]] يا [[سيپسس]] چيو ويندو آهي. وائرس واري انفيڪشن کي وائرِيميا چيو ويندو آهي. [[مليريا]] ۽ [[ٽرائپانوسومياسس]] رت وسيلي منتقل ٿيندڙ پرجيواڻي انفيڪشن آهن.
=== ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ ===
{{main|ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ}}
آڪسيجن کان سواءِ ٻيون شيون پڻ هيموگلوبن سان ڳنڍجي سگهن ٿيون؛ ڪجهه حالتن ۾، ان سبب جسم کي اڻموٽ نقصان پهچي سگهي ٿو. مثال طور، ڪاربان مونو آڪسائيڊ ان وقت انتهائي خطرناڪ هوندي آهي، جڏهن اها ساهه کڻڻ وسيلي ڦڦڙن مان رت تائين پهچي ٿي، ڇاڪاڻتہ ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان مضبوطيءَ سان ڳنڍجي [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] ٺاهي ٿي، جنهن سبب آڪسيجن سان ڳنڍجڻ لاءِ گهٽ هيموگلوبن آزاد رهي ٿو ۽ رت وسيلي گهٽ آڪسيجن ماليڪيول سڄي جسم ۾ منتقل ٿي سگهن ٿا. اهو ٻوساٽجڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. خراب هوا جي اچ وڃ واري بند ڪمري ۾ ٻرندڙ باهه سنگين خطرو پيدا ڪري ٿي، ڇاڪاڻتہ ان سبب هوا ۾ ڪاربان مونو آڪسائيڊ گڏ ٿي سگهي ٿي. تمباڪو ڇڪڻ دوران پڻ ڪجهه ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان ڳنڍجي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Blumenthal I | title = Carbon monoxide poisoning | journal = Journal of the Royal Society of Medicine | volume = 94 | issue = 6 | pages = 270–2 | date = June 2001 | pmid = 11387414 | pmc = 1281520 | doi = 10.1177/014107680109400604 }}</ref>
== علاج ==
=== رت جي منتقلي ===
{{further|رت جي منتقلي}}
[[File:Bloodbags.jpg|thumb|رت جي عطئي دوران گڏ ڪيل وريدي رت]]
منتقلي لاءِ رت انساني عطيو ڏيندڙن کان [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] وسيلي حاصل ڪيو ويندو آهي ۽ [[رت جي بئنڪ]] ۾ محفوظ ڪيو ويندو آهي. انسانن ۾ ڪيترائي مختلف [[رت جو گروهه|رت جا گروهه]] آهن، جن مان [[اي بي او رت گروهه سرشتو]] ۽ [[ريسس رت گروهه سرشتو]] سڀ کان اهم آهن. اڻٺهڪندڙ رت جي گروهه جي رت جي منتقلي شديد ۽ اڪثر موتمار پيچيدگين جو سبب بڻجي سگهي ٿي، تنهنڪري [[ڪراس ميچنگ]] ڪئي ويندي آهي ته جيئن پڪ ٿئي تہ ٺهڪندڙ رت جي پيداوار منتقل ڪئي وڃي.
[[وريد وسيلي]] ڏنيون ويندڙ ٻين رت جي پيداوارن ۾ پليٽليٽ، رت جو پلازما، ڪرائيوپريسيپيٽيٽ ۽ مخصوص رت ڄمائڻ وارن عنصرن جا ڳوڙها محلول شامل آهن.
=== وريد وسيلي ڏيڻ ===
دوائن جا ڪيترائي قسم ([[اينٽي بايوٽڪ]]ن کان [[ڪيموٿراپي]] تائين) وريد وسيلي ڏنا ويندا آهن، ڇاڪاڻتہ اهي هاضمي واري سرشتي مان سولائيءَ سان يا مناسب مقدار ۾ جذب نه ٿيندا آهن.
شديد ۽ اوچتي رت جي نقصان کان پوءِ، پاڻياٺي تياريون، جن کي عام طور پلازما وڌائيندڙ چيو ويندو آهي، وريد وسيلي ڏئي سگهجن ٿيون؛ اهي يا تہ جسماني مقدار ۾ لوڻن (NaCl، KCl، CaCl<sub>2</sub> وغيره) جا محلول هوندا آهن، يا ڪولائيڊي محلول، جهڙوڪ ڊيڪسٽران، [[انساني سيرم البومِن]] يا تازو ڄميل پلازما. اهڙين هنگامي حالتن ۾ پلازما وڌائيندڙ رت جي منتقلي جي ڀيٽ ۾ حياتي بچائڻ جو وڌيڪ اثرائتو طريقو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ منتقل ڪيل ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جو استقلاب رت جي منتقلي کان هڪدم پوءِ ٻيهر شروع نه ٿيندو آهي.
=== رت ڪڍڻ ===
{{main|رت ڪڍڻ}}
جديد [[شاهدي تي ٻڌل طب]] ۾ رت ڪڍڻ ڪجهه ناياب بيمارين، جن ۾ [[هيموڪروميٽوسس]] ۽ [[پولي سائيٿيميا]] شامل آهن، جي سنڀال لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. بهرحال، [[رت ڪڍڻ]] ۽ [[ڄور علاج|ڄورون لڳائڻ]] 19هين صديءَ تائين عام پر اڻتصديق ٿيل علاج هئا، ڇاڪاڻتہ [[هپوڪريٽس|هپوڪريٽي]] طب موجب ڪيترين بيمارين کي غلط نموني رت جي گهڻائيءَ سبب پيدا ٿيل سمجهيو ويندو هو.
== لفظي بڻ بڻياد ==
[[Image:Jan Janský, 1902.jpg|thumb|upright|[[يان يانسڪي]] کي رت جي چئن قسمن (A، B، AB ۽ O) ۾ پهرين درجي بندي ڪرڻ جو اعزاز ڏنو وڃي ٿو]]
انگريزي لفظ ''بلڊ'' ([[پراڻي انگريزي]] ''blod'') [[جرمني ٻوليون|جرمني ٻولين]] مان نڪتل آهي ۽ ٻين سڀني جرمني ٻولين ۾ ساڳي معنيٰ وارا ان جا هم-بڻ لفظ ملن ٿا (مثال طور جرمن ''بلٽ''، سويڊش ''بلاڊ'' ۽ گوٿڪ ''blōþ''). ان جي ڪا به مڃيل [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي|هند-يورپي]] لفظي بڻ بڻياد موجود ناهي.<ref>{{Cite OED|blood}}</ref>
== تاريخ ==
=== قديم يوناني طب ===
[[رابن فاهريئس]] (هڪ سويڊني طبيب، جنهن [[ڳاڙهن رت گهرڙن جي ويهڻ جي شرح]] جو طريقو جوڙيو) جو خيال هو ته [[قديم يونان]] جو [[اخلاطي نظريو|اخلاطن وارو نظام]]، جنهن موجب جسم ۾ چار جدا جسماني رطوبتون موجود سمجهيون وينديون هيون (۽ انهن کي مختلف مزاجن سان لاڳاپيل سمجهيو ويندو هو)، شفاف ٿانوَ ۾ رت جي ڄمڻ جي مشاهدي تي ٻڌل هو. جڏهن رت کي شيشي جي ٿانوَ ۾ ڪڍي لڳ ڀڳ هڪ ڪلاڪ تائين بنا ڇهڻ جي ڇڏيو وڃي ٿو، تڏهن ان ۾ چار جدا تهه ڏسي سگهجن ٿا. تري ۾ هڪ ڪارو ڄميل دڳ ٺهي ٿو ("ڪارو پِت"). ان جي مٿان ڳاڙهن رت گهرڙن جو تهه ("رت") هوندو آهي. ان کان مٿي اڇن رت گهرڙن جو اڇاڻ مائل تهه ("بلغم") هوندو آهي. سڀ کان مٿيون تهه شفاف پيلو سيرم ("پيلو پِت") هوندو آهي.<ref>{{cite journal | vauthors = Hart GD | title = Descriptions of blood and blood disorders before the advent of laboratory studies | journal = British Journal of Haematology | volume = 115 | issue = 4 | pages = 719–28 | date = December 2001 | pmid = 11843802 | doi = 10.1046/j.1365-2141.2001.03130.x | s2cid = 10602937 | url = http://www.bloodmed.com/home/hannpdf/bjh3130.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20110708073035/http://www.bloodmed.com/home/hannpdf/bjh3130.pdf | url-status = dead | archive-date = 8 July 2011 }}</ref>{{failed verification|date=January 2015}}
عام طور تي يوناني مفڪرن جو خيال هو ته رت کاڌي مان ٺهندو آهي. [[افلاطون]] ۽ [[ارسطو]] هن خيال بابت ثبوت جا ٻه اهم ماخذ آهن، پر اهو خيال [[هومر]] جي ''[[اليئڊ]]'' تائين پراڻو آهي.<ref>For Homer, see ''Iliad'' (V.381–84). For Plato, see ''Timaeus'' 77a–81e and Campbell 2024. For Aristotle, see ''Parts of Animals'' II.3 650a31. For blood in ancient Greek science in general, see Boylan 2015. Douglas R. Campbell. 2024. "Irrigating Blood: Plato on the Circulatory System, the Cosmos, and Elemental Motion," ''Journal of the History of Philosophy'' 62 (4): 519–541. 2024.[https://philpapers.org/go.pl?aid=CAMIBP] Michael Boylan. 2015. ''The Origins of Ancient Greek ScienceBlood—A Philosophical Study.'' New York: Routledge.</ref> افلاطون جو خيال هو ته اسان جي پيٽ ۾ موجود باهه کاڌي کي رت ۾ بدلائي ٿي،<ref>See ''Timaeus'' 77a-81e and Campbell 2024. Douglas R. Campbell. 2024. "Irrigating Blood: Plato on the Circulatory System, the Cosmos, and Elemental Motion," ''Journal of the History of Philosophy'' 62 (4): 519–541. 2024.[https://philpapers.org/go.pl?aid=CAMIBP] </ref> ۽ ساهه کڻڻ دوران جسم اندر هوا جون حرڪتون ان باهه کي کڻي هلنديون آهن، جڏهن اها اسان جي کاڌي کي رت ۾ بدلائيندي آهي.<ref>See Schroeder 2021 and Pelavski 2014. Lea Aurelia Schroeder. 2021. "Replenishment and Maintenance of the Human Body," ''Apeiron'' 54 (3): 317-346.[https://philpapers.org/archive/SCHRAM-15.pdf] Andrés Pelavski. 2014. "Physiology in Plato's ''Timaeus'': Irrigation, Digestion, and Respiration," ''The Cambridge Classical Journal'' 60: 61-74.</ref> ارسطو جو خيال هو ته کاڌو دل ۾ پچي رت ۾ بدلجي ٿو ۽ پوءِ اسان جي جسم جي مادي ۾ تبديل ٿئي ٿو.<ref>See ''Parts of Animals'' II.4 651a13−15.</ref>
=== قسم ===
[[اي بي او رت گروهه جو نظام]] سن 1900ع ۾ [[ڪارل لينڊسٽائنر]] دريافت ڪيو. [[يان يانسڪي]] کي 1907ع ۾ رت جي چئن قسمن (A، B، AB ۽ O) ۾ پهرين درجي بندي ڪرڻ جو اعزاز ڏنو وڃي ٿو، جيڪا اڄ تائين استعمال ۾ آهي. 1907ع ۾ پهريون [[رت جي منتقلي|رت منتقلي]] وارو عمل ڪيو ويو، جنهن ۾ مطابقت جي اڳڪٿي ڪرڻ لاءِ اي بي او نظام استعمال ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|url=https://www.redcrossblood.org/learn-about-blood/history-blood-transfusion|title=History of Blood Transfusion | American Red Cross|website=redcrossblood.org|access-date=21 March 2021|archive-date=4 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204103229/http://www.redcrossblood.org/learn-about-blood/history-blood-transfusion|url-status=live}}</ref> پهرين اڻ سڌي رت منتقلي 27 مارچ 1914ع تي ڪئي وئي. [[ريسس عامل]] 1937ع ۾ دريافت ڪيو ويو.
dhi0weiyka6i2aszgjd13oi55gsbsxz
392105
392104
2026-07-07T20:04:44Z
Intisar Ali
8681
392105
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|گردشي سرشتي ۾ جسماني پاڻياٺ}}
{{Infobox anatomy
|Name = رت
|Latin = sanguis
|Greek= αἷμα (haîma)
|Image = Venous and arterial blood.jpg
|Caption = سرنجن ۾ وريدي (گهرو) ۽ شرياني (وڌيڪ روشن) رت.
}}
'''رت''' [[انسان]]ن ۽ ٻين [[ڪرنگهيدار جانور|ڪرنگهيدار جانورن]] جي [[گردشي سرشتو|گردشي سرشتي]] ۾ موجود هڪ [[جسماني پاڻياٺ]] آهي، جيڪو [[غذائي جزو|غذائي جزن]] ۽ [[آڪسيجن]] جهڙيون ضروري شيون جسم جي [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] تائين پهچائي ٿو ۽ انهن ئي جيوگهرڙن مان [[استقلابي گند|استقلابي گند جون شيون]] کڻي پري ڪري ٿو.<ref>{{cite web |title=Definition of BLOOD |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323030751/https://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |archive-date=23 March 2017 |access-date=4 March 2017 |website=Merriam-Webster}}</ref>
رت، [[رت جو پلازما|پلازما]] ۾ معلق رت جي جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي. پلازما، جيڪو رت جي پاڻياٺ جو 55 سيڪڙو هوندو آهي، گهڻو ڪري [[پاڻي]] (حجم جي لحاظ کان 92 سيڪڙو) تي مشتمل هوندو آهي،<ref>
{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human Heart |access-date=19 March 2009 |author=The Franklin Institute Inc. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> ۽ ان ۾ [[پروٽين]]، [[گلوڪوز]]، معدني [[آئن]] ۽ [[هارمون]] شامل هوندا آهن. رت جا جيوگهرڙا بنيادي طور [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ)، [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ) ۽ (ٿڻائتن ۾) [[پليٽليٽ]] (ٿرومبوسائيٽ) هوندا آهن.<ref>{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Definition of red blood cell |url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |access-date=2022-04-28 |website=National Cancer Institute |language=en |archive-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130740/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |url-status=live }}</ref> انهن ۾ سڀ کان گهڻا ڳاڙها رت جيوگهرڙا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Sagar |date=2017-01-03 |title=Blood cells and its types with functions |url=https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |access-date=2022-04-28 |website=Microbiology Info.com |language=en-US |archive-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412041337/https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |url-status=live }}</ref> انهن ۾ [[هيموگلوبن]] هوندو آهي، جيڪو آڪسيجن سان موٽڻ جوڳي نموني ڳنڍجي ان جي حل پذيري وڌائي، آڪسيجن جي چرپر کي آسان بڻائي ٿو.<ref>{{Cite web |title=Low Hemoglobin: Causes & Symptoms |url=https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |access-date=2022-04-28 |website=Cleveland Clinic |archive-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428204042/https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |url-status=live }}</ref> [[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور]]ن ۾ هڪ [[موافقتي مدافعتي سرشتو]] هوندو آهي، جيڪو گهڻي ڀاڱي اڇن رت جيوگهرڙن تي ٻڌل هوندو آهي. اڇا رت جيوگهرڙا وچڙن ۽ پَرجيون جي مزاحمت ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا. پليٽليٽ رت جي [[رت ڄمڻ|ڄمڻ]] ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. [[ڦڦڙ]] رکندڙ جانورن ۾ [[شريان|شرياني]] رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن کي جسم جي تاندورن تائين کڻي وڃي ٿو، جڏهن ته [[وريد|وريدي]] رت [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا جيوگهرڙن جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ هڪ گندي شيءِ آهي، تاندورن مان ڦڦڙن تائين کڻي وڃي ٿو ته جيئن اها ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. جڏهن رت جو هيموگلوبن آڪسيجن سان ڳنڍيل هوندو آهي ته رت چمڪندڙ ڳاڙهو، ۽ جڏهن اهو [[آڪسيجن کان خالي هيموگلوبن|آڪسيجن کان خالي]] هوندو آهي ته رت گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.<ref>{{Cite web |last=Séguin |first=Chantal |date=2022-01-08 |title=Did You Know That Not All Blood is Red? • The Blood Project |url=https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |access-date=2022-07-02 |website=The Blood Project |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702161612/https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-10 |title=Is blood blue? 7 facts about blood |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |access-date=2023-03-29 |website=www.medicalnewstoday.com |language=en |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329062539/https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |url-status=live }}</ref>
رت سان لاڳاپيل طبي اصطلاح اڪثر يوناني لفظ {{lang|grc|αἷμα}} (''{{Lang|grc-latn|haima}}'')، جنهن جي معنيٰ ”رت“ آهي، مان نڪتل ''hemo-''، ''hemato-''، ''haemo-'' يا ''haemato-'' سان شروع ٿيندا آهن. [[ايناٽامي]] ۽ [[تاندوريات]] جي لحاظ کان رت کي [[ڳنڍيندڙ تاندورو|ڳنڍيندڙ تاندوري]] جو هڪ خاص روپ سمجهيو ويندو آهي،<ref name="Krause2005">{{Cite book |last=Krause |first=William J. |url=https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |title=Krause's Essential Human Histology for Medical Students |publisher=Universal-Publishers |year=2005 |isbn=978-1-58112-468-2 |edition=3rd |pages=67 |language=en |access-date=21 June 2022 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426075102/https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻتہ اهو پلازما ۾ معلق جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي ٽڪرن مان ٺهيل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Anatomy {{!}} SEER Training|url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/|website=National Cancer Institute: SEER Training Modules|access-date=29 November 2025}}</ref>
==ڪم==
[[File:1GZX Haemoglobin.png|right|thumb|هيموگلوبن، هڪ گولائيءَ وارو پروٽين<br />سائو = هيم گروهه<br />ڳاڙهو ۽ نيرو = پروٽين جا ذيلي ايڪا]]
رت جسم اندر ڪيترائي اهم ڪم سرانجام ڏئي ٿو، جن ۾ هي شامل آهن:
*تاندورن کي [[آڪسيجن]] پهچائڻ (جيڪا [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن وسيلي کڄندي آهي)
*[[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] جهڙا غذائي جزا پهچائڻ (جيڪي رت ۾ حل ٿيل يا [[رت جا پروٽين|پلازما پروٽينن]]، مثال طور [[رت جا لپڊ]]، سان ڳنڍيل هوندا آهن)
*[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙو گند ڪڍڻ
*مدافعتي ڪم، جن ۾ [[اڇا رت جيوگهرڙا|اڇن رت جيوگهرڙن]] جي گردش ۽ [[ضد جسم|ضد جسمن]] وسيلي پرڏيهي مادي جي سڃاڻپ شامل آهي
*[[رت ڄمڻ]]، يعني رت جي نالي ڦاٽڻ تي ٿيندڙ ردعمل، جنهن ۾ رت پاڻياٺ مان نيم ٺوس جيل ۾ بدلجي رت وهڻ روڪي ٿو
*پيغام رساني جا ڪم، جن ۾ [[هارمون]]ن جي چرپر ۽ [[تاندورو (حياتيات)|تاندوري]] نقصان جي اشاري رساني شامل آهي
*جسم جي مرڪزي [[جسماني گرمي پد|گرمي پد]] جي ضابطيڪاري
*[[پاڻياٺي حرڪيات|پاڻياٺي دٻاءَ]] جا ڪم
==جزا==
===ٿڻائتن ۾===
{{See also|رت جي عام چڪاسن جا حوالياتي قدر}}
رت انساني جسم جي وزن جو 7 سيڪڙو هوندو آهي،<ref name="alberts_table">{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |title=Table 22-1 Blood Cells |access-date=1 November 2012 |publisher=NCBI Bookshelf |year=2012 | last = Alberts | first = Bruce | name-list-style = vanc |website=Molecular Biology of the Cell |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327160412/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |archive-date=27 March 2018 }}</ref><ref name="PhysFactVol">{{Cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |title=Volume of Blood in a Human |access-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103090043/http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |archive-date=3 November 2012 |year=2012 | last = Elert | first = Glenn | name-list-style = vanc |website=The Physics Factbook |url-status=dead}}</ref> ۽ ان جي سراسري ڪثافت لڳ ڀڳ 1060 kg/m<sup>3</sup> هوندي آهي، جيڪا خالص پاڻيءَ جي 1000 kg/m<sup>3</sup> ڪثافت جي تمام ويجهو آهي.<ref>{{cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |title=Density of Blood |access-date=4 October 2006 |year=2004 |website=The Physics Factbook |last=Shmukler |first=Michael |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919051122/http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |archive-date=19 September 2006 }}</ref> هڪ سراسري بالغ ۾ [[رت جو حجم]] لڳ ڀڳ {{convert|5|L|USpt|lk=in}} يا 1.3 گيلن هوندو آهي،<ref name="PhysFactVol"/> جيڪو پلازما ۽ ''ٺهيل جزن'' تي مشتمل هوندو آهي. ٺهيل جزن ۾ رت جي جيوگهرڙن يا ''رت جسمن'' جا ٻه قسم، يعني [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ) ۽ [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ)، ۽ رت ڄمڻ ۾ حصو وٺندڙ جيوگهرڙي ٽڪرا، جن کي [[پليٽليٽ]] چيو وڃي ٿو، شامل آهن.<ref name="SEER">{{cite web |title=Composition of the Blood {{!}} SEER Training |url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |website=training.seer.cancer.gov |access-date=30 December 2020 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016211542/https://www.training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |url-status=live }}</ref> حجم جي لحاظ کان ڳاڙها رت جيوگهرڙا سڄي رت جو لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو، پلازما 54.3 سيڪڙو ۽ اڇا جيوگهرڙا 0.7 سيڪڙو هوندا آهن.
سڄو رت (پلازما ۽ جيوگهرڙا) [[غير نيوٽني پاڻياٺ|غير نيوٽني]] [[رت جي گاڙهاڻ|پاڻياٺي حرڪيات]] ڏيکاري ٿو.{{specify|reason="Non-Newtonian" encompasses several different types of properties.|date=April 2021}}
<gallery>
File:Krew Frakcjonowana.jpg|سينٽريفيوگيشن وسيلي جدا ڪيل انساني رت: پلازما (مٿيون، پيلو تهه)، بفي ڪوٽ (وچ وارو، سنهو اڇو تهه) ۽ ايريٿروسائيٽن جو تهه (هيٺيون، ڳاڙهو تهه) ڏسي سگهجن ٿا.
File:Blutkreislauf.png|رت جي گردش: ڳاڙهو = آڪسيجن وارو، نيرو = آڪسيجن کان خالي
File:Blausen 0425 Formed Elements.png|رت جي ٺهيل جزن کي ڏيکاريندڙ خاڪو
File:Blut-EDTA.jpg|[[اي ڊي ٽي اي]] سان رت ڄمڻ کان روڪيل رت جون ٻه نليون.<br /> کاٻي نلي: ڪجهه وقت بيهڻ کان پوءِ ڳاڙها رت جيوگهرڙا نلي جي تري ۾ ويهي ويا آهن.<br /> ساڄي نلي: تازو ڪڍيل رت
</gallery>
====جيوگهرڙا====
{{Further|مڪمل رت ڳڻپ}}
[[Image:Red White Blood cells.jpg|thumb|right|هڪ عام [[ڳاڙهو رت جيوگهرڙو]] (کاٻي)، [[پليٽليٽ]] (وچ ۾) ۽ [[اڇو رت جيوگهرڙو]] (ساڄي) جي [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبين]] (SEM) سان ورتل تصوير]]
رت جي هڪ مائڪرو ليٽر ۾ هي هوندا آهن:
*'''4.7 کان 6.1 ملين (مرد)، 4.2 کان 5.4 ملين (عورت) [[ايريٿروسائيٽ]]:'''<ref>{{cite web |url=https://www.medlineplus.gov/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |title=Medical Encyclopedia: RBC count |website=Medline Plus |access-date=18 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021042354/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |archive-date=21 October 2007 }}</ref> ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ رت جو [[هيموگلوبن]] هوندو آهي ۽ اهي آڪسيجن ورهائيندا آهن. ٿڻائتن ۾ پختن ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[جيوگهرڙي مرڪز]] ۽ [[عضيو|عضيا]] نه هوندا آهن. ڳاڙها رت جيوگهرڙا ([[اندريون سطحي جيوگهرڙو|اندريون سطحي]] نالي جيوگهرڙن ۽ ٻين جيوگهرڙن سان گڏ) [[گليڪوپروٽين]]ن سان پڻ نشانيل هوندا آهن، جيڪي مختلف [[انساني رت گروهي سرشتا|رت جي گروهن]] جي سڃاڻپ ڪن ٿا. رت جو اهو تناسب جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن تي مشتمل هوندو آهي، [[هيماتوڪريٽ]] سڏبو آهي ۽ عام طور لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو هوندو آهي. انساني جسم جي سڀني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي گڏيل سطحي ايراضي جسم جي ٻاهرئين سطح کان لڳ ڀڳ 2,000 ڀيرا وڏي هوندي آهي.<ref>{{cite book | first1 = Robert B. | last1 = Tallitsch | first2 = Martini | last2 = Frederic | first3 = Timmons | last3 = Michael J. | name-list-style = vanc |title=Human anatomy |publisher=Pearson/Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2006 |page=529 |isbn=978-0-8053-7211-3 |edition= 5th}}</ref>
*'''4,000–11,000 [[ليوڪوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF">{{cite book | last = Ganong | first = William F. | name-list-style = vanc |title=Review of medical physiology | url = https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano | url-access = limited |publisher=Lange Medical Books/McGraw-Hill |location=New York |year=2003 |page=[https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano/page/n517 518] |isbn=978-0-07-121765-1 |edition= 21}}</ref> اڇا رت جيوگهرڙا جسم جي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو حصو آهن؛ اهي پراڻن يا غير معمولي جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي گند کي ناس ڪري ڪڍن ٿا، ۽ وچڙ ڪندڙ ڪارڪنن ([[مرض پيدا ڪندڙ|مرض پيدا ڪندڙن]]) ۽ پرڏيهي مادن تي حملو ڪن ٿا. ليوڪوسائيٽن جي ڪينسر کي [[ليوڪيميا]] چيو وڃي ٿو.
*'''200,000–500,000 [[ٿرومبوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF"/> انهن کي [[پليٽليٽ]] پڻ چيو ويندو آهي ۽ اهي رت ڄمڻ ([[رت ڄمڻ]]) ۾ حصو وٺندا آهن. رت ڄمڻ واري سلسلي مان ٺهندڙ فائبِرن، [[پليٽليٽ پلگ]] مٿان هڪ ڄار ٺاهي ٿو.
{| class="wikitable" style="float:center; margin-left:auto; margin-right:auto;"
|+ <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">عام رت جي جوڙجڪ</div>
|-
!ماپو
!قدر
!حوالا
|-
| [[هيماتوڪريٽ]] ||
مردن لاءِ 45 ± 7 (38–52%)<br />
عورتن لاءِ 42 ± 5 (37–47%)
|
|-
| [[پي ايڇ]] || 7.35–7.45
|<ref name=":1">{{Cite book |title=Medical-surgical nursing : concepts for interprofessional collaborative care |date=2018 |publisher=[[ايلسويئر]] |editor-first1=Donna D. |editor-last1=Ignatavicius |editor-first2=M. Linda |editor-last2=Workman |editor-first3=Cherie R. |editor-last3=Rebar |editor-first4=Nicole M. |editor-last4=Heimgartner |isbn=978-0-323-46158-0 |edition=9th |location=St. Louis, Missouri |page=190 |language=en-US |oclc=1018308697}}</ref>
|-
| [[بنيادي واڌ]] || −3 کان +3
|
|-
| P[[آڪسيجن|O<sub>2</sub>]] || 10–13 kPa (80–100 mm Hg)
|
|-
| P[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ|CO<sub>2</sub>]] || 4.8–5.8 kPa (35–45 mm Hg)
|
|-
| [[ڪاربانڪ تيزاب|HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>]] || 21–27 mM
|
|-
| [[آڪسيجن سيري]]
||
آڪسيجن وارو: 98–99%<br />
آڪسيجن کان خالي: 75%
|
|}
{{clear}}
====پلازما====
{{Main|رت جو پلازما}}
رت جو لڳ ڀڳ 55 سيڪڙو [[رت جو پلازما]] هوندو آهي، جيڪو هڪ پاڻياٺ آهي ۽ رت جي پاڻياٺي وچولي طور ڪم ڪري ٿو؛ پاڻ ۾ ان جو رنگ ڪک جهڙو پيلو هوندو آهي. هڪ سراسري انسان ۾ رت جي پلازما جو ڪل حجم 2.7–3.0 ليٽر (2.8–3.2 ڪوارٽ) هوندو آهي. اهو بنيادي طور هڪ [[پاڻي|آبي]] محلول آهي، جنهن ۾ 92 سيڪڙو پاڻي، 8 سيڪڙو رت جي پلازما جا [[پروٽين]] ۽ تمام ٿوري مقدار ۾ ٻيا مادا شامل هوندا آهن. پلازما حل ٿيل غذائي جزن، جهڙوڪ [[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] (رت ۾ حل ٿيل يا پلازما پروٽينن سان ڳنڍيل) کي گردش ڪرائي ٿو ۽ [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙيون گند جون شيون ڪڍي ٿو.
ٻين اهم [[انساني رت جي جزن جي فهرست|جزن]] ۾ هي شامل آهن:
*[[سيرم البومِن]]
*رت ڄمائڻ وارا ڪارڪ (جيڪي [[رت ڄمڻ]] کي آسان بڻائين ٿا)
*ايميونोगلوبولن ([[ضد جسم]])
*[[لائپوپروٽين]] ذرڙا
*ٻيا مختلف پروٽين
*مختلف [[برقي لوڻ]] (بنيادي طور [[حياتيات ۾ سوڊيم|سوڊيم]] ۽ [[ڪلورائيڊ]])
'''سيرم''' مان مراد اهو پلازما آهي، جنهن مان رت ڄمائڻ وارا پروٽين ڪڍيا ويا هجن. باقي بچيل پروٽينن مان گهڻا البومِن ۽ ايميونोगلوبولن هوندا آهن.
==== تيزابيت ====
{{See also|تيزاب-بنياد هم-حالت}}
[[pH#مختلف جسماني پاڻياٺن جو pH|رت جو pH]] 7.35 کان 7.45 جي سوڙهي حد اندر رکڻ لاءِ ضابطي ۾ رکيو ويندو آهي، جنهن سبب اهو ٿورو [[بنياد (ڪيميا)|بنيادي]] هوندو آهي (تلافي).<ref name="Waugh">{{cite book |last1=Waugh |first1=Anne |chapter-url=https://archive.org/details/rosswilsonanatom0000waug_x2u4/page/22/mode/2up |title=Anatomy and Physiology in Health and Illness |last2=Grant |first2=Allison |publisher=Churchill Livingstone Elsevier |year=2007 |isbn=978-0-443-10102-1 |edition=Tenth |page=22 |chapter=2 |chapter-url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref><ref name="ReferenceA">{{MerckManual|12|157|a||Acid–Base Regulation and Disorders}}</ref> رت ۾ جيوگهرڙي کان ٻاهر واري پاڻياٺ، جنهن جو pH 7.35 کان گهٽ هجي، تمام گهڻي [[تيزاب]]ي هوندي آهي، جڏهن تہ رت جو pH 7.45 کان مٿي هجي ته اهو تمام گهڻو بنيادي هوندو آهي.<ref name=":1" /> 6.9 کان گهٽ يا 7.8 کان مٿي pH عام طور موتمار هوندو آهي.<ref name=":1" /> رت جو pH، [[آڪسيجن#جزوي دٻاءُ|آڪسيجن جو جزوي دٻاءُ (pO<sub>2</sub>)]]، [[PCO2|ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جو جزوي دٻاءُ (pCO<sub>2</sub>)]، ۽ [[بائي ڪاربونيٽ]] (HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>) ڪيترن [[هم-حالت|هم-حالتي طريقيڪارن]] وسيلي خبرداريءَ سان ضابطي ۾ رکيا ويندا آهن، جيڪي پنهنجو اثر بنيادي طور [[ساهه وارو سرشتو|ساهه واري سرشتي]] ۽ [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] وسيلي وجهن ٿا ته جيئن [[تيزاب-بنياد هم-حالت|تيزاب-بنياد توازن]] ۽ ساهه کڻڻ کي ضابطي ۾ رکيو وڃي؛ ان کي تلافي چيو ويندو آهي.<ref name=":1" /> [[شرياني رت جي گئس جاچ]] اهي ماپي ٿي. پلازما [[هارمون]]ن کي پڻ گردش ڪرائي ٿو، جيڪي پنهنجا پيغام مختلف تاندورن تائين پهچائين ٿا. رت جي مختلف برقي لوڻن لاءِ عام [[رت جي جاچن جا حوالياتي حدون|حوالياتي حدن]] جي فهرست وسيع آهي.
=== غير ٿڻائتن ۾ ===
[[File:Newbloodm.jpg|thumbnail|ڪرنگهيدار جانورن جي ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جا قسم، ماپون مائڪرو ميٽرن ۾]]
[[Image:Frogrbc1000x.jpg|thumb|ڏيڏر جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل|left]]
[[Image:Turtlerbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڇونءَ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Chickenrbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڪڙ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Humanrbc1000x.jpg|thumb|انساني ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
انساني رت ٿڻائتن جي رت جهڙو عام نمونو آهي، جيتوڻيڪ جيوگهرڙن جي انگ، ماپ، [[پروٽين جي بناوت]] وغيره بابت صحيح تفصيل جنسن جي وچ ۾ ڪجهه فرق رکن ٿا. بهرحال، غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن ۾ ڪجهه اهم فرق آهن:<ref name="VB">{{cite book |last1=Romer |first1=Alfred Sherwood |url=https://archive.org/details/vertebratebody0000rome_a5a9/page/404/mode/2up |title=The Vertebrate Body |last2=Parsons |first2=Thomas S. |publisher=Holt-Saunders International |year=1977 |isbn=978-0-03-910284-5 |location=Philadelphia |pages=404–406 |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
* غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا چپٽا ۽ بيضاوي شڪل جا هوندا آهن، ۽ پنهنجا جيوگهرڙي مرڪز برقرار رکن ٿا.
* اڇن رت جيوگهرڙن جي قسمن ۽ تناسبن ۾ ڪافي ڦيرڦار هوندي آهي؛ مثال طور، ايسڊوفل عام طور انسانن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ عام هوندا آهن.
* پليٽليٽ رڳو ٿڻائتن ۾ منفرد آهن؛ ٻين ڪرنگهيدار جانورن ۾ ننڍا مرڪز رکندڙ، تکيلي جيوگهرڙا، جن کي [[ٿرومبوسائيٽ]] چيو ويندو آهي، رت ڄمائڻ جا ذميوار هوندا آهن.
== فعليات ==
=== گردشي سرشتو ===
[[File:Diagram of the human heart (cropped).svg|thumb|انساني دل مان رت جي گردش]]
{{main|گردشي سرشتو}}
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. انسانن ۾، رت دل جي مضبوط [[کاٻو وينٽريڪل|کاٻي وينٽريڪل]] مان [[شريان|شريانن]] وسيلي پاسي وارن [[تاندورو (حياتيات)|تاندورن]] ڏانهن پمپ ٿئي ٿو ۽ [[وريد|وريدن]] وسيلي دل جي ساڄي [[ايٽريم (دل)|ايٽريم]] ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ اهو ساڄي [[وينٽريڪل (دل)|وينٽريڪل]] ۾ داخل ٿئي ٿو ۽ [[ڦڦڙن واري شريان]] وسيلي [[ڦڦڙ]]ن ڏانهن پمپ ٿئي ٿو، ۽ [[ڦڦڙن واريون وريدون|ڦڦڙن وارين وريدن]] وسيلي کاٻي ايٽريم ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ رت کاٻي وينٽريڪل ۾ داخل ٿئي ٿو ته جيئن ٻيهر گردش ڪري. شرياني رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن جسم جي سڀني جيوگهرڙن تائين کڻي وڃي ٿو، ۽ [[وريدي رت]] [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ گندي شيءِ آهي، ڦڦڙن ڏانهن کڻي وڃي ٿو ته جيئن ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. بهرحال، هڪ استثنا ڦڦڙن واريون شريانون آهن، جن ۾ جسم جو سڀ کان وڌيڪ آڪسيجن کان خالي رت هوندو آهي، جڏهن تہ ڦڦڙن واريون وريدون آڪسيجن وارو رت رکن ٿيون.
واڌو واپسي وارو وهڪرو [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]] جي حرڪت سان پيدا ٿي سگهي ٿو، جيڪي وريدن کي دٻائي سگهن ٿا ۽ رت کي وريدن جي والوَن وسيلي [[ساڄو ايٽريم|ساڄي ايٽريم]] ڏانهن ڌڪي سگهن ٿا.
رت جي گردش کي [[وليم هاروي]] 1628ع ۾ بيان ڪيو.<ref>{{cite web |title=Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus |url=http://www.rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |first=William |last=Harvey | name-list-style = vanc |author-link=William Harvey |language=la |year=1628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127002138/http://rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |archive-date=27 November 2010 }}</ref>
=== جيوگهرڙن جي پيداوار ۽ ٽٽڻ ===
ڪرنگهيدار جانورن ۾ رت جا مختلف جيوگهرڙا [[هڏن جو گودو|هڏن جي گودي]] ۾ [[هيماتوپوئيسس]] نالي عمل وسيلي ٺهن ٿا، جنهن ۾ [[ايريٿروپوئيسس]]، يعني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار، ۽ [[مائيلوپوئيسس]]، يعني اڇن رت جيوگهرڙن ۽ پليٽليٽن جي پيداوار، شامل آهن. ننڍپڻ دوران لڳ ڀڳ هر انساني هڏي ڳاڙها رت جيوگهرڙا پيدا ڪري ٿي؛ بالغن ۾ ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار وڏين هڏين تائين محدود ٿي وڃي ٿي: ڪرنگهي جي مهرن جا جسم، سيني جي هڏي (اسٽرنم)، پسيلين جو پنجرو، ڪولهي جون هڏيون، ۽ مٿين ٻانهن ۽ ٽنگن جون هڏيون. ان کان سواءِ، ننڍپڻ دوران [[ميڊيا اسٽينم]] ۾ موجود [[ٿائيمس]] غدود [[ٽي لمفوسائيٽ]]ن جو اهم ذريعو آهي.<ref>{{cite book |last1=Williams |first1=Peter W. |url=https://archive.org/details/graysanatomy0000gray_m7a1 |title=Gray's anatomy |last2=Gray |first2=Henry David |publisher=C. Livingstone |year=1989 |isbn=978-0-443-02588-4 |edition=37th |location=New York |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
رت جو پروٽيني حصو، جنهن ۾ رت ڄمائڻ وارا پروٽين شامل آهن، گهڻي ڀاڱي [[جگر]] ۾ ٺهي ٿو، جڏهن تہ هارمون [[اندرين رطوبتي غدود]]ن ۾ ٺهن ٿا ۽ پاڻياٺ وارو حصو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ اچي ٿو ۽ [[بُڪي]] وسيلي برقرار رکيو وڃي ٿو.
صحتمند [[ايريٿروسائيٽ]]ن جي پلازما واري عمر لڳ ڀڳ 120 ڏينهن هوندي آهي، جنهن کان پوءِ اهي [[تِري]] ۽ جگر جي [[ڪپفر جيوگهرڙو|ڪپفر جيوگهرڙن]] وسيلي ٽٽندا آهن. جگر ڪجهه پروٽين، لپڊ ۽ امينو تيزاب پڻ صاف ڪري ٿو. بُڪي گندي مواد کي سرگرم نموني [[پيشاب]] ۾ خارج ڪري ٿي.
===<span class="anchor" id="Oxygen transport"></span>آڪسيجن جي چرپر===
{{Further|آڪسيجن سيري (طب)}}
[[File:Oxyhaemoglobin dissociation curve.png|thumb|هيموگلوبن جي بنيادي سيري وڪڙ. وڌيڪ تيزابيت، يعني وڌيڪ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ اهو ساڄي پاسي، ۽ گهٽ تيزابيت، يعني گهٽ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ کاٻي پاسي هلي ٿو|left]]
سمنڊ جي سطح واري دٻاءَ تي هوا ساهه ۾ کڻندڙ صحتمند انسان جي شرياني رت جي نموني ۾ موجود [[آڪسيجن]] جو لڳ ڀڳ 98.5 سيڪڙو<ref>{{Cite book|title=Fundamentals of anatomy & physiology|last=Frederic|first=Martini|date=2009|publisher=Pearson/Benjamin Cummings|others=Nath, Judi Lindsley|isbn=978-0321539106|edition= 8th |location=San Francisco|pages=657|oclc=173683666}}</ref> ڪيميائي طور [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. لڳ ڀڳ 1.5 سيڪڙو ٻيون رت واريون پاڻياٺون ۾ جسماني طور حل ٿيل هوندو آهي ۽ هيموگلوبن سان ڳنڍيل نه هوندو آهي. هيموگلوبن جو ماليڪيول [[ٿڻائتا|ٿڻائتن]] ۽ ڪيترين ٻين جنسن ۾ آڪسيجن جو مکيه کڻندڙ آهي. هيموگلوبن جي آڪسيجن ڳنڍڻ جي گنجائش 1.36 کان 1.40 ml O<sub>2</sub> في گرام هيموگلوبن جي وچ ۾ هوندي آهي،<ref>{{cite journal | vauthors = Dominguez de Villota ED, Ruiz Carmona MT, Rubio JJ, de Andrés S | s2cid = 10029560 | title = Equality of the in vivo and in vitro oxygen-binding capacity of haemoglobin in patients with severe respiratory disease | journal = British Journal of Anaesthesia | volume = 53 | issue = 12 | pages = 1325–8 | date = December 1981 | pmid = 7317251 | doi = 10.1093/bja/53.12.1325 | doi-access = free }}</ref> جيڪا ڪل [[رت جي آڪسيجن گنجائش]] کي ستر ڀيرا وڌائي ٿي،<ref name=brsphys>{{cite book |last=Costanzo |first=Linda S. |name-list-style=vanc |title=Physiology |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, Maryland |year=2007 |isbn=978-0-7817-7311-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/physiology00cost_0 }}</ref> ان حالت جي ڀيٽ ۾ جڏهن آڪسيجن رڳو پنهنجي حل پذيري، يعني 0.03 ml O<sub>2</sub> في ليٽر رت في mm Hg آڪسيجن جي جزوي دٻاءَ (شريانن ۾ لڳ ڀڳ 100 mm Hg)، وسيلي کڄي ها.<ref name=brsphys/>
ڦڦڙن ۽ [[نال واريون شريانون|نال وارين شريانن]] ۽ انهن سان لاڳاپيل وريدن کان سواءِ، شريانون '''آڪسيجن وارو رت''' دل کان پري کڻي وڃن ٿيون ۽ ان کي [[شريانڙي|شريانڙين]] ۽ [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] وسيلي جسم تائين پهچائين ٿيون، جتي آڪسيجن استعمال ٿئي ٿي؛ ان کان پوءِ [[وريدڙي|وريدڙيون]] ۽ وريدون '''آڪسيجن کان خالي رت''' دل ڏانهن واپس کڻي وڃن ٿيون.
بالغ انسانن ۾ آرام واري عام حالتن هيٺ، ڦڦڙن مان نڪرندڙ رت ۾ هيموگلوبن لڳ ڀڳ 98–99 سيڪڙو [[آڪسيجن سيري (طب)|آڪسيجن سان سيريل]] هوندو آهي، ۽ جسم کي 950 کان 1150 ml/min<ref name=edwards>[http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf Edwards Lifesciences LLC – Normal Hemodynamic Parameters – Adult] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110081655/http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf |date=10 November 2010 }} 2009</ref> جي وچ ۾ آڪسيجن پهچائي ٿو. صحتمند بالغ ۾ آرام وقت آڪسيجن جو استعمال لڳ ڀڳ 200–250 ml/min هوندو آهي،<ref name=edwards/> ۽ ڦڦڙن ڏانهن واپس ايندڙ آڪسيجن کان خالي رت اڃا به لڳ ڀڳ 75 سيڪڙو<ref>{{cite web |url=http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323054138/http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010 |title=Ventilatory Physiology and Endurance |date=23 March 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20040224085741/http://groups.msn.com/TransplantSupportLungHeartLungHeart/oxygen2.msnw Transplant Support- Lung, Heart/Lung, Heart] MSN groups</ref> (70 کان 78 سيڪڙو)<ref name=edwards/> سيريل هوندو آهي. لڳاتار ورزش دوران آڪسيجن جو وڌيل استعمال وريدي رت جي آڪسيجن سيري گهٽائي ٿو، جيڪا تربيت يافته رانديگر ۾ 15 سيڪڙو کان گهٽ ٿي سگهي ٿي؛ جيتوڻيڪ ساهه کڻڻ جي رفتار ۽ رت جو وهڪرو تلافي لاءِ وڌن ٿا، پر اهڙين حالتن هيٺ شرياني رت ۾ آڪسيجن سيري 95 سيڪڙو يا ان کان گهٽ ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Mortensen SP, Dawson EA, Yoshiga CC, Dalsgaard MK, Damsgaard R, Secher NH, González-Alonso J | title = Limitations to systemic and locomotor limb muscle oxygen delivery and uptake during maximal exercise in humans | journal = The Journal of Physiology | volume = 566 | issue = Pt 1 | pages = 273–85 | date = July 2005 | pmid = 15860533 | pmc = 1464731 | doi = 10.1113/jphysiol.2005.086025 | display-authors = etal }}</ref> آرام واري ماڻهوءَ ۾ اهڙي گهٽ آڪسيجن سيري خطرناڪ سمجهي وڃي ٿي، مثال طور بيهوشي هيٺ جراحي دوران. لڳاتار هائپوڪسيا، يعني 90 سيڪڙو کان گهٽ آڪسيجن رسد، صحت لاءِ خطرناڪ آهي، ۽ سخت هائپوڪسيا، يعني 30 سيڪڙو کان گهٽ سيري، تيزيءَ سان موتمار ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100925053056/http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|url-status=dead|archive-date=25 September 2010 |title=Blood gas and Saturation measurements |date=25 September 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref>
[[جنين]]، جيڪو [[نال]] وسيلي آڪسيجن حاصل ڪري ٿو، تمام گهٽ آڪسيجن دٻاءَ کي منهن ڏئي ٿو، جيڪو بالغ جي ڦڦڙن ۾ ملندڙ سطح جو لڳ ڀڳ 21 سيڪڙو آهي؛ تنهنڪري جنين هيموگلوبن جو ٻيو روپ پيدا ڪري ٿو، جنهن ۾ آڪسيجن لاءِ تمام وڌيڪ رغبت هوندي آهي ([[جنيني هيموگلوبن|هيموگلوبن F]])، ته جيئن اهڙين حالتن هيٺ ڪم ڪري سگهي.<ref>{{cite web |url=http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19990502195422/http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|url-status=dead|archive-date=2 May 1999 |title=Lecture Notes-20 |date=2 May 1999 |access-date=4 March 2017}}</ref>
=== ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ===
CO<sub>2</sub> رت ۾ ٽن مختلف طريقن سان کڄي ٿي. صحيح سيڪڙو ان تي ڀاڙي ٿو ته رت شرياني آهي يا وريدي. ان جو گهڻو حصو، لڳ ڀڳ 70 سيڪڙو، ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[ڪاربونڪ اينهائيڊريز]] اينزائم وسيلي {{chem2|HCO3−}} بائي ڪاربونيٽ آئنن ۾ بدلجي ٿو، هن ردعمل موجب: {{chem2|CO2 + H2O -> H2CO3 -> H+ + HCO3−}}؛ لڳ ڀڳ 7 سيڪڙو پلازما ۾ حل ٿيل هوندو آهي؛ ۽ لڳ ڀڳ 23 سيڪڙو [[ڪاربامينو]] مرڪبن طور هيموگلوبن سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Martini | first = Frederic | name-list-style = vanc |year=2007 |title=Anatomy and Physiology |url=https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |page=643 |isbn=9789712348075 |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501022224/https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |archive-date=1 May 2016 }}</ref><ref>''Vander's Human Physiology'' reported similar numbers: 60% carried as bicarbonate, 30% bound to hemoglobin as [[carbaminohemoglobin]], and 10% physically dissolved. {{cite book |last1=Widmaier |first1=Eric P. |url=https://archive.org/details/humanphysiologym0000widm/page/493/mode/2up |title=Vander's Human Physiology |last2=Raff |first2=Hershel |last3=Strang |first3=Kevin T. |date=2003 |publisher=[[McGraw-Hill Education]] |isbn=978-0-07-288074-8 |edition=9th |at=p. 493 (ch. Respiratory physiology § Transport of carbon dioxide in blood) |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
هيموگلوبن، جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ آڪسيجن کڻندڙ مکيه ماليڪيول آهي، آڪسيجن ۽ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ ٻنهي کي کڻي ٿو. بهرحال، هيموگلوبن سان ڳنڍيل CO<sub>2</sub> ساڳئي هنڌ سان نه ڳنڍجي ٿي جتي آڪسيجن ڳنڍجي ٿي. ان بدران، اها چئن گلوبن زنجيرن جي N-ٽرمينل گروهن سان گڏجي ٿي. پر هيموگلوبن ماليڪيول تي [[الوسٽيرڪ ضابطو|الوسٽيرڪ]] اثرن سبب، CO<sub>2</sub> جو ڳنڍجڻ آڪسيجن جي هڪ ڏنل جزوي دٻاءَ لاءِ ڳنڍيل آڪسيجن جي مقدار کي گهٽائي ٿو. آڪسيجن جي سطح وڌڻ سبب رت ۾ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ سان گهٽ ڳنڍجڻ کي [[هالڊين اثر]] چيو ويندو آهي، ۽ اهو تاندورن مان ڦڦڙن ڏانهن ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ۾ اهم آهي. CO<sub>2</sub> جي جزوي دٻاءَ ۾ واڌ يا گهٽ pH، هيموگلوبن مان آڪسيجن ڇڏرائيندو آهي، جنهن کي [[بوهر اثر]] چيو ويندو آهي.
=== هائيڊروجن آئنن جي چرپر ===
ڪجهه آڪسي هيموگلوبن آڪسيجن وڃائي ڊِي آڪسي هيموگلوبن بڻجي ٿو. ڊِي آڪسي هيموگلوبن گهڻن هائيڊروجن آئنن کي ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ آڪسي هيموگلوبن جي ڀيٽ ۾ ان ۾ هائيڊروجن لاءِ گهڻو وڌيڪ لاڙو هوندو آهي.
=== لمفي سرشتو ===
{{main|لمفي سرشتو}}
ٿڻائتن ۾ رت [[لمف]] سان توازن ۾ هوندو آهي، جيڪو رت مان ڪيپلري الٽرافلٽريشن وسيلي تاندورن ۾ لڳاتار ٺهندو رهي ٿو. لمف ننڍين لمفي نالين جي سرشتي وسيلي گڏ ٿئي ٿو ۽ [[سيني واري نالي]] ڏانهن موڪليو وڃي ٿو، جيڪا کاٻي [[ذيلي ڪليوي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي، جتي لمف ٻيهر جسماني رت جي گردش سان ملي ٿو.
=== گرمي پد جو ضابطو ===
رت جي گردش گرمي کي سڄي جسم ۾ منتقل ڪري ٿي، ۽ هن وهڪري ۾ تبديليون [[گرمي پد جو ضابطو|گرمي پد جي ضابطي]] جو اهم حصو آهن. سطح ڏانهن رت جو وهڪرو وڌڻ، مثال طور گرم موسم يا سخت ورزش دوران، چمڙي کي وڌيڪ گرم ڪري ٿو، جنهن سان گرمي وڌيڪ تيزيءَ سان نڪري ٿي. ان جي ابتڙ، جڏهن ٻاهرين گرمي پد گهٽ هوندو آهي، تڏهن هٿن پيرن ۽ چمڙي جي سطح ڏانهن رت جو وهڪرو گهٽجي ويندو آهي ته جيئن گرمي جي نقصان کان بچي سگهجي، ۽ رت کي ترجيحي طور جسم جي اهم عضون ڏانهن گردش ڪرايو ويندو آهي.
=== وهڪري جي رفتار ===
رت جي وهڪري جي رفتار مختلف عضون ۾ تمام گهڻي مختلف هوندي آهي. جگر کي سڀ کان وڌيڪ رت جي رسد ملي ٿي، جنهن جو لڳ ڀڳ وهڪرو 1350 ml/min آهي. بُڪي ۽ دماغ ترتيبوار ٻئي ۽ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ عضوا آهن، جن ۾ وهڪرو 1100 ml/min ۽ لڳ ڀڳ 700 ml/min آهي.<ref name=":0">{{Cite book |url=https://archive.org/details/guytonhalltextbo0000hall/page/204/mode/2up |title=Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology |publisher=Saunders |year=2015 |isbn=978-1455770052 |page=204 |url-access=registration}}</ref>
في 100 گرام تاندوري لاءِ رت جي وهڪري جا لاڳاپيل شرح مختلف آهن، جن ۾ بُڪي، ايڊرينل غدود ۽ ٿائيرائيڊ ترتيبوار پهريون، ٻيو ۽ ٽيون سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ تاندورا آهن.<ref name=":0" />
=== پاڻياٺي دٻاءَ جا ڪم ===
رت جي وهڪري جي روڪ پڻ خاص تاندورن ۾ ڀرجڻ پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ ان تاندوري جو [[اڀار]] ٿئي ٿو؛ مثالن ۾ [[عضو تناسل]] ۽ [[ڪلٽورس]] جو [[اڀار وارو تاندورو]] شامل آهي.
پاڻياٺي دٻاءَ واري ڪم جو ٻيو مثال [[ٽپو ڏيندڙ ڪوريئڙو]] آهي، جنهن ۾ دٻاءَ هيٺ ٽنگن ۾ ڌڪيل رت انهن کي طاقتور ٽپو ڏيڻ لاءِ سڌو ڪري ٿو، بغير ان جي ته وڏيون ڏوريون واريون ٽنگون گهربل هجن.<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |encyclopedia=Encyclopædia Britannica online |title=Spiders: circulatory system |access-date=25 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112190558/https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |archive-date=12 November 2007 }}</ref>
== رنگ ==
{{main|هيموگلوبن}}
[[File:Bleeding finger.jpg|thumb|رت وهندڙ آڱر مان نڪرندڙ ڪيپلري رت]]
هيموگلوبن رت جي رنگ ('''هيموڪروم''') جو مکيه طئي ڪندڙ آهي. هر ماليڪيول ۾ چار هيم گروهه هوندا آهن، ۽ مختلف ماليڪيولن سان انهن جو لاڳاپو صحيح رنگ کي بدلائي ٿو. شرياني رت ۽ ڪيپلري رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آڪسيجن هيم گروهه کي مضبوط ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿي. آڪسيجن کان خالي رت ڳاڙهي رنگ جو وڌيڪ گهرو ڇانوَ هوندو آهي؛ اهو وريدن ۾ موجود هوندو آهي، ۽ [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] دوران ۽ وريدي رت جا نمونا وٺڻ وقت ڏسي سگهجي ٿو. اهو ان ڪري آهي جو هيموگلوبن پاران جذب ٿيندڙ روشنيءَ جو اسپيڪٽرم آڪسيجن واري ۽ آڪسيجن کان خالي حالت ۾ مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web |last=Prahl |title=Optical Absorption of Hemoglobin |url=http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |access-date=30 December 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20020105184047/http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |archive-date=5 January 2002 }}</ref>
[[ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ]] ۾ رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪاربان مونو آڪسائيڊ]] [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] جي ٺهڻ جو سبب بڻجي ٿي. [[سائنائيڊ]] زهرجڻ ۾ جسم آڪسيجن استعمال نٿو ڪري سگهي، تنهنڪري وريدي رت آڪسيجن وارو ئي رهي ٿو، جنهن سان ان جي ڳاڙهاڻ وڌي وڃي ٿي. ڪجهه حالتون هيموگلوبن ۾ موجود هيم گروهن کي متاثر ڪن ٿيون، جن سبب چمڙي نيري نظر اچي سگهي ٿي؛ هن علامت کي [[سائنوسس]] چيو ويندو آهي. جيڪڏهن هيم آڪسائيڊ ٿي وڃي، ته [[ميٿيموگلوبن]] ٺهي ٿو، جيڪو وڌيڪ ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ آڪسيجن کڻي نٿو سگهي. ناياب حالت [[سلفهيموگلوبينيميا]] ۾، شرياني هيموگلوبن جزوي طور آڪسيجن وارو هوندو آهي، ۽ اهو نيري ڇانوَ سان گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.
چمڙي جي سطح جي ويجهو وريدون ڪيترن سببن ڪري نيريون نظر اچن ٿيون. بهرحال، [[بصري ادراڪ|رنگ جي ادراڪ]] ۾ هن تبديلي ۾ حصو وٺندڙ عنصر وريدي رت جي حقيقي رنگ بدران چمڙي جي روشني پکيڙڻ وارين خاصيتن ۽ [[بصري قشر]] پاران بصري ڄاڻ جي عملڪاري سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Kienle A, Lilge L, Vitkin IA, Patterson MS, Wilson BC, Hibst R, Steiner R | title = Why do veins appear blue? A new look at an old question | journal = Applied Optics | volume = 35 | issue = 7 | pages = 1151 | date = March 1996 | pmid = 21085227 | doi = 10.1364/AO.35.001151 | url = http://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20120210145120/https://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | url-status = dead | bibcode = 1996ApOpt..35.1151K | archive-date = 10 February 2012 }}</ref>
''[[Prasinohaema]]'' نسل جي [[سڪنڪ|سڪنڪن]] جو رت [[بليورڊن]] نالي گندي پيداوار جي گڏ ٿيڻ سبب سائو هوندو آهي.<ref>{{cite journal | vauthors = Austin CC, Perkins SL | title = Parasites in a biodiversity hotspot: a survey of hematozoa and a molecular phylogenetic analysis of Plasmodium in New Guinea skinks | journal = The Journal of Parasitology | volume = 92 | issue = 4 | pages = 770–7 | date = August 2006 | pmid = 16995395 | doi = 10.1645/GE-693R.1 | s2cid = 1937837 | url = https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84 | access-date = 16 November 2021 | archive-date = 26 April 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230426075114/https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84/ | url-status = live | url-access = subscription }}</ref>
== بيماريون ==
=== عام طبي ===
* مقدار جون بيماريون
** زخمي ٿيڻ سبب رت وهڻ وسيلي رت جو نقصان ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human heart |publisher=The Franklin Institute |access-date=19 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> هڪ صحتمند بالغ، پهرين علامت يعني بيچيني شروع ٿيڻ کان اڳ رت جي ڪل مقدار جو لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو (1 L) وڃائي سگهي ٿو، ۽ [[صدمو (گردش)|صدمي]] جي شروعات کان اڳ 40 سيڪڙو (2 L) تائين وڃائي سگهي ٿو. [[ٿرومبوسائيٽ]] رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ]] ۽ رت جي دڳن ٺهڻ لاءِ اهم آهن، جيڪي رت وهڻ کي روڪي سگهن ٿا. اندروني عضون يا هڏين کي چوٽ لڳڻ سبب [[اندروني رت وهڻ]] ٿي سگهي ٿو، جيڪو ڪڏهن ڪڏهن شديد ٿي سگهي ٿو.
** [[پاڻيءَ جي کوٽ]] رت ۾ پاڻيءَ جو مقدار گهٽائي رت جي ڪل مقدار کي گهٽائي سگهي ٿي. ان جي نتيجي ۾ صدمو تمام گهٽ ٿيندو آهي (تمام شديد حالتن کان سواءِ)، پر ان سبب [[بيهڻ واري گهٽ رت دٻاءُ]] ۽ [[بيهوشي]] ٿي سگهي ٿي.
* گردش جون بيماريون
** صدمو تاندورن تائين رت جي غير اثرائتي [[پرفيوزن]] آهي، ۽ اهو ڪيترين حالتن، جن ۾ رت جو نقصان، انفيڪشن ۽ ڪمزور [[دل جي نيڪال]] شامل آهن، سبب ٿي سگهي ٿو.
** [[ايٿيروسڪليروسس]] شريانن مان رت جي وهڪري کي گهٽائي ٿي، ڇاڪاڻتہ ايٿيروما شريانن جي اندرين ڀتين تي ڄمي انهن کي سوڙهو ڪري ٿي. ايٿيروما عمر سان وڌڻ جو لاڙو رکي ٿي، ۽ ان جي واڌ ڪيترن سببن، جن ۾ سگريٽ نوشي، [[وڌيڪ رت دٻاءُ]]، رت ۾ چرٻين جي وڌيل گردش ([[هائپرلپيڊيميا]]) ۽ [[ذيابيطس]] شامل آهن، سبب وڌيڪ تيز ٿي سگهي ٿي.
** رت ڄمڻ سبب [[ٿرومبوسس]] ٺهي سگهي ٿو، جيڪو رت جي نالين کي بند ڪري سگهي ٿو.
** رت جي بناوت، دل جي پمپ ڪرڻ واري عمل يا رت جي نالين جي سوڙهي ٿيڻ ۾ مسئلن جا ڪيترائي نتيجا ٿي سگهن ٿا، جن ۾ رت حاصل ڪندڙ تاندورن ۾ هائپوڪسيا (آڪسيجن جي کوٽ) شامل آهي. اصطلاح ''اسڪيميا'' اهڙي تاندوري لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جنهن تائين رت جي پرفيوزن اڻپوري هجي، جڏهن تہ ''انفارڪشن'' مان مراد تاندوري جو موت ([[نيڪروسس]]) آهي، جيڪو رت جي رسد بند ٿيڻ (يا تمام گهڻي اڻپوري ٿيڻ) سبب ٿي سگهي ٿو.
=== رت سان لاڳاپيل ===
{{see also|هيماتالاجي}}
* اينيميا
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي اڻپوري مقدار ([[اينيميا]]) رت وهڻ، [[ٿيليسيميا]] جهڙين رت جي بيمارين يا [[خراب غذائيت سان لاڳاپيل بيماريون|غذائي کوٽن]] جو نتيجو ٿي سگهي ٿي، ۽ ان لاءِ هڪ يا وڌيڪ [[رت جي منتقلي|رت جون منتقليون]] گهربل ٿي سگهن ٿيون. اينيميا هڪ [[جينياتي بيماري]] سبب پڻ ٿي سگهي ٿي، جنهن ۾ ڳاڙها رت جيوگهرڙا اثرائتي نموني ڪم نه ڪندا آهن. جيڪڏهن مردن ۾ هيموگلوبن جي مقدار 13.5 gm/dl کان گهٽ يا عورتن ۾ 12.0 gm/dl کان گهٽ هجي تہ [[رت جي جاچ]] وسيلي اينيميا جي تصديق ڪري سگهجي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |title=The Role of Red Blood Cells in Anemia |access-date=2017-05-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170518202410/http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |archive-date=18 May 2017 }}</ref> ڪيترن ملڪن ۾ منتقلي لائق رت جي گهرج پوري ڪرڻ لاءِ [[رت جي بئنڪ|رت جون بئنڪون]] آهن. رت جي منتقلي حاصل ڪندڙ ماڻهوءَ جو [[رت جو گروهه]] عطيو ڏيندڙ جي رت جي گروهه سان ٺهڪندڙ هجڻ گهرجي.
** [[ڏاٽي جيوگهرڙي اينيميا]]
* جيوگهرڙن جي واڌ جون بيماريون
** [[ليوڪيميا]] رت ٺاهيندڙ تاندورن ۽ جيوگهرڙن جي [[ڪينسر (طب)|ڪينسرن]] جو هڪ گروهه آهي.
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ([[پولي سائيٿيميا ويرا]]) يا پليٽليٽن ([[ايسينشل ٿرومبوسائيٽوسس]]) جي غير ڪينسري حد کان وڌيڪ پيداوار [[ڪينسر کان اڳ واري حالت|ڪينسر کان اڳ واري]] ٿي سگهي ٿي.
** [[مائيلوڊسپلاسٽڪ سنڊروم]]ن ۾ هڪ يا وڌيڪ جيوگهرڙي سلسلن جي غير اثرائتي پيداوار شامل هوندي آهي.
* رت ڄمڻ جون بيماريون
** [[هيموفيليا]] هڪ [[جينياتي بيماري]] آهي، جيڪا رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ واري طريقيڪار]] مان ڪنهن هڪ ۾ خرابي پيدا ڪري ٿي. ان سبب ٻي صورت ۾ معمولي زخم به حياتيءَ لاءِ خطرو بڻجي سگهن ٿا، پر وڌيڪ عام طور ان جي نتيجي ۾ [[هيمارٿروسس]]، يعني سنڌن جي خالن ۾ رت وهڻ، ٿئي ٿو، جيڪو معذوري پيدا ڪري سگهي ٿو.
** غير اثرائتا يا اڻپورا پليٽليٽ پڻ [[ڪوئگولوپيٿي]] (رت وهڻ جون بيماريون) پيدا ڪري سگهن ٿا.
** حد کان وڌيڪ رت ڄمڻ واري حالت ([[ٿرومبوفليا]]) پليٽليٽن يا رت ڄمائڻ وارن عنصرن جي ڪم جي ضابطي ۾ خرابين سبب پيدا ٿئي ٿي، ۽ ٿرومبوسس جو سبب بڻجي سگهي ٿي.
* رت جون وچڙندڙ بيماريون
** رت انفيڪشن جي منتقلي جو هڪ اهم ذريعو آهي. ايڇ آءِ وي، جيڪو ايڊز جو سبب بڻجندڙ وائرس آهي، متاثر ماڻهوءَ جي رت، مني يا ٻين جسماني رطوبتن سان رابطي وسيلي منتقل ٿئي ٿو. [[هيپاٽائيٽس بي]] ۽ [[هيپاٽائيٽس سي|سي]] بنيادي طور رت سان رابطي وسيلي منتقل ٿين ٿا. [[رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشن|رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشنن]] سبب رت لڳل شين کي [[حياتيائي خطرو]] سمجهيو ويندو آهي.
** رت جي بيڪٽيريائي انفيڪشن کي [[بيڪٽيريميا]] يا [[سيپسس]] چيو ويندو آهي. وائرس واري انفيڪشن کي وائرِيميا چيو ويندو آهي. [[مليريا]] ۽ [[ٽرائپانوسومياسس]] رت وسيلي منتقل ٿيندڙ پرجيواڻي انفيڪشن آهن.
=== ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ ===
{{main|ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ}}
آڪسيجن کان سواءِ ٻيون شيون پڻ هيموگلوبن سان ڳنڍجي سگهن ٿيون؛ ڪجهه حالتن ۾، ان سبب جسم کي اڻموٽ نقصان پهچي سگهي ٿو. مثال طور، ڪاربان مونو آڪسائيڊ ان وقت انتهائي خطرناڪ هوندي آهي، جڏهن اها ساهه کڻڻ وسيلي ڦڦڙن مان رت تائين پهچي ٿي، ڇاڪاڻتہ ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان مضبوطيءَ سان ڳنڍجي [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] ٺاهي ٿي، جنهن سبب آڪسيجن سان ڳنڍجڻ لاءِ گهٽ هيموگلوبن آزاد رهي ٿو ۽ رت وسيلي گهٽ آڪسيجن ماليڪيول سڄي جسم ۾ منتقل ٿي سگهن ٿا. اهو ٻوساٽجڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. خراب هوا جي اچ وڃ واري بند ڪمري ۾ ٻرندڙ باهه سنگين خطرو پيدا ڪري ٿي، ڇاڪاڻتہ ان سبب هوا ۾ ڪاربان مونو آڪسائيڊ گڏ ٿي سگهي ٿي. تمباڪو ڇڪڻ دوران پڻ ڪجهه ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان ڳنڍجي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Blumenthal I | title = Carbon monoxide poisoning | journal = Journal of the Royal Society of Medicine | volume = 94 | issue = 6 | pages = 270–2 | date = June 2001 | pmid = 11387414 | pmc = 1281520 | doi = 10.1177/014107680109400604 }}</ref>
== علاج ==
=== رت جي منتقلي ===
{{further|رت جي منتقلي}}
[[File:Bloodbags.jpg|thumb|رت جي عطئي دوران گڏ ڪيل وريدي رت]]
منتقلي لاءِ رت انساني عطيو ڏيندڙن کان [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] وسيلي حاصل ڪيو ويندو آهي ۽ [[رت جي بئنڪ]] ۾ محفوظ ڪيو ويندو آهي. انسانن ۾ ڪيترائي مختلف [[رت جو گروهه|رت جا گروهه]] آهن، جن مان [[اي بي او رت گروهه سرشتو]] ۽ [[ريسس رت گروهه سرشتو]] سڀ کان اهم آهن. اڻٺهڪندڙ رت جي گروهه جي رت جي منتقلي شديد ۽ اڪثر موتمار پيچيدگين جو سبب بڻجي سگهي ٿي، تنهنڪري [[ڪراس ميچنگ]] ڪئي ويندي آهي ته جيئن پڪ ٿئي تہ ٺهڪندڙ رت جي پيداوار منتقل ڪئي وڃي.
[[وريد وسيلي]] ڏنيون ويندڙ ٻين رت جي پيداوارن ۾ پليٽليٽ، رت جو پلازما، ڪرائيوپريسيپيٽيٽ ۽ مخصوص رت ڄمائڻ وارن عنصرن جا ڳوڙها محلول شامل آهن.
=== وريد وسيلي ڏيڻ ===
دوائن جا ڪيترائي قسم ([[اينٽي بايوٽڪ]]ن کان [[ڪيموٿراپي]] تائين) وريد وسيلي ڏنا ويندا آهن، ڇاڪاڻتہ اهي هاضمي واري سرشتي مان سولائيءَ سان يا مناسب مقدار ۾ جذب نه ٿيندا آهن.
شديد ۽ اوچتي رت جي نقصان کان پوءِ، پاڻياٺي تياريون، جن کي عام طور پلازما وڌائيندڙ چيو ويندو آهي، وريد وسيلي ڏئي سگهجن ٿيون؛ اهي يا تہ جسماني مقدار ۾ لوڻن (NaCl، KCl، CaCl<sub>2</sub> وغيره) جا محلول هوندا آهن، يا ڪولائيڊي محلول، جهڙوڪ ڊيڪسٽران، [[انساني سيرم البومِن]] يا تازو ڄميل پلازما. اهڙين هنگامي حالتن ۾ پلازما وڌائيندڙ رت جي منتقلي جي ڀيٽ ۾ حياتي بچائڻ جو وڌيڪ اثرائتو طريقو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ منتقل ڪيل ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جو استقلاب رت جي منتقلي کان هڪدم پوءِ ٻيهر شروع نه ٿيندو آهي.
=== رت ڪڍڻ ===
{{main|رت ڪڍڻ}}
جديد [[شاهدي تي ٻڌل طب]] ۾ رت ڪڍڻ ڪجهه ناياب بيمارين، جن ۾ [[هيموڪروميٽوسس]] ۽ [[پولي سائيٿيميا]] شامل آهن، جي سنڀال لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. بهرحال، [[رت ڪڍڻ]] ۽ [[ڄور علاج|ڄورون لڳائڻ]] 19هين صديءَ تائين عام پر اڻتصديق ٿيل علاج هئا، ڇاڪاڻتہ [[هپوڪريٽس|هپوڪريٽي]] طب موجب ڪيترين بيمارين کي غلط نموني رت جي گهڻائيءَ سبب پيدا ٿيل سمجهيو ويندو هو.
== لفظي بڻ بڻياد ==
[[Image:Jan Janský, 1902.jpg|thumb|upright|[[يان يانسڪي]] کي رت جي چئن قسمن (A، B، AB ۽ O) ۾ پهرين درجي بندي ڪرڻ جو اعزاز ڏنو وڃي ٿو]]
انگريزي لفظ ''بلڊ'' ([[پراڻي انگريزي]] ''blod'') [[جرمني ٻوليون|جرمني ٻولين]] مان نڪتل آهي ۽ ٻين سڀني جرمني ٻولين ۾ ساڳي معنيٰ وارا ان جا هم-بڻ لفظ ملن ٿا (مثال طور جرمن ''بلٽ''، سويڊش ''بلاڊ'' ۽ گوٿڪ ''blōþ''). ان جي ڪا به مڃيل [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي|هند-يورپي]] لفظي بڻ بڻياد موجود ناهي.<ref>{{Cite OED|blood}}</ref>
== تاريخ ==
=== قديم يوناني طب ===
[[رابن فاهريئس]] (هڪ سويڊني طبيب، جنهن [[ڳاڙهن رت گهرڙن جي ويهڻ جي شرح]] جو طريقو جوڙيو) جو خيال هو ته [[قديم يونان]] جو [[اخلاطي نظريو|اخلاطن وارو نظام]]، جنهن موجب جسم ۾ چار جدا جسماني رطوبتون موجود سمجهيون وينديون هيون (۽ انهن کي مختلف مزاجن سان لاڳاپيل سمجهيو ويندو هو)، شفاف ٿانوَ ۾ رت جي ڄمڻ جي مشاهدي تي ٻڌل هو. جڏهن رت کي شيشي جي ٿانوَ ۾ ڪڍي لڳ ڀڳ هڪ ڪلاڪ تائين بنا ڇهڻ جي ڇڏيو وڃي ٿو، تڏهن ان ۾ چار جدا تهه ڏسي سگهجن ٿا. تري ۾ هڪ ڪارو ڄميل دڳ ٺهي ٿو ("ڪارو پِت"). ان جي مٿان ڳاڙهن رت گهرڙن جو تهه ("رت") هوندو آهي. ان کان مٿي اڇن رت گهرڙن جو اڇاڻ مائل تهه ("بلغم") هوندو آهي. سڀ کان مٿيون تهه شفاف پيلو سيرم ("پيلو پِت") هوندو آهي.<ref>{{cite journal | vauthors = Hart GD | title = Descriptions of blood and blood disorders before the advent of laboratory studies | journal = British Journal of Haematology | volume = 115 | issue = 4 | pages = 719–28 | date = December 2001 | pmid = 11843802 | doi = 10.1046/j.1365-2141.2001.03130.x | s2cid = 10602937 | url = http://www.bloodmed.com/home/hannpdf/bjh3130.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20110708073035/http://www.bloodmed.com/home/hannpdf/bjh3130.pdf | url-status = dead | archive-date = 8 July 2011 }}</ref>{{failed verification|date=January 2015}}
عام طور تي يوناني مفڪرن جو خيال هو ته رت کاڌي مان ٺهندو آهي. [[افلاطون]] ۽ [[ارسطو]] هن خيال بابت ثبوت جا ٻه اهم ماخذ آهن، پر اهو خيال [[هومر]] جي ''[[اليئڊ]]'' تائين پراڻو آهي.<ref>For Homer, see ''Iliad'' (V.381–84). For Plato, see ''Timaeus'' 77a–81e and Campbell 2024. For Aristotle, see ''Parts of Animals'' II.3 650a31. For blood in ancient Greek science in general, see Boylan 2015. Douglas R. Campbell. 2024. "Irrigating Blood: Plato on the Circulatory System, the Cosmos, and Elemental Motion," ''Journal of the History of Philosophy'' 62 (4): 519–541. 2024.[https://philpapers.org/go.pl?aid=CAMIBP] Michael Boylan. 2015. ''The Origins of Ancient Greek ScienceBlood—A Philosophical Study.'' New York: Routledge.</ref> افلاطون جو خيال هو ته اسان جي پيٽ ۾ موجود باهه کاڌي کي رت ۾ بدلائي ٿي،<ref>See ''Timaeus'' 77a-81e and Campbell 2024. Douglas R. Campbell. 2024. "Irrigating Blood: Plato on the Circulatory System, the Cosmos, and Elemental Motion," ''Journal of the History of Philosophy'' 62 (4): 519–541. 2024.[https://philpapers.org/go.pl?aid=CAMIBP] </ref> ۽ ساهه کڻڻ دوران جسم اندر هوا جون حرڪتون ان باهه کي کڻي هلنديون آهن، جڏهن اها اسان جي کاڌي کي رت ۾ بدلائيندي آهي.<ref>See Schroeder 2021 and Pelavski 2014. Lea Aurelia Schroeder. 2021. "Replenishment and Maintenance of the Human Body," ''Apeiron'' 54 (3): 317-346.[https://philpapers.org/archive/SCHRAM-15.pdf] Andrés Pelavski. 2014. "Physiology in Plato's ''Timaeus'': Irrigation, Digestion, and Respiration," ''The Cambridge Classical Journal'' 60: 61-74.</ref> ارسطو جو خيال هو ته کاڌو دل ۾ پچي رت ۾ بدلجي ٿو ۽ پوءِ اسان جي جسم جي مادي ۾ تبديل ٿئي ٿو.<ref>See ''Parts of Animals'' II.4 651a13−15.</ref>
=== قسم ===
[[اي بي او رت گروهه جو نظام]] سن 1900ع ۾ [[ڪارل لينڊسٽائنر]] دريافت ڪيو. [[يان يانسڪي]] کي 1907ع ۾ رت جي چئن قسمن (A، B، AB ۽ O) ۾ پهرين درجي بندي ڪرڻ جو اعزاز ڏنو وڃي ٿو، جيڪا اڄ تائين استعمال ۾ آهي. 1907ع ۾ پهريون [[رت جي منتقلي|رت منتقلي]] وارو عمل ڪيو ويو، جنهن ۾ مطابقت جي اڳڪٿي ڪرڻ لاءِ اي بي او نظام استعمال ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|url=https://www.redcrossblood.org/learn-about-blood/history-blood-transfusion|title=History of Blood Transfusion | American Red Cross|website=redcrossblood.org|access-date=21 March 2021|archive-date=4 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204103229/http://www.redcrossblood.org/learn-about-blood/history-blood-transfusion|url-status=live}}</ref> پهرين اڻ سڌي رت منتقلي 27 مارچ 1914ع تي ڪئي وئي. [[ريسس عامل]] 1937ع ۾ دريافت ڪيو ويو.
== ثقافت ۽ مذهب ==
{{See also|رت جو بهتان}}
{{More citations needed section|date=July 2011}}
زندگيءَ لاءِ پنهنجي اهميت سبب، رت ڪيترن ئي عقيدن سان لاڳاپيل آهي. انهن مان هڪ سڀ کان بنيادي تصور رت کي ڄم يا والدين وسيلي خانداني لاڳاپن جي علامت طور استعمال ڪرڻ آهي؛ ”رت جي رشتي سان لاڳاپيل“ هجڻ جو مطلب شاديءَ بدران نسب يا نسل وسيلي لاڳاپيل هجڻ آهي. هي تصور [[نسلي سلسلو|نسلي سلسلن]] ۽ ”[[رت پاڻيءَ کان گهاٽو آهي]]“، ”[[wikt:bad blood|خراب رت]]“ ۽ ”[[رت جو ڀاءُ]]“ جهڙين چوڻين سان ويجهڙائي رکي ٿو.
[[اسلام]]، [[يهوديت]] ۽ [[عيسائيت]] ۾ رت کي خاص اهميت ڏني وئي آهي، ڇاڪاڻتہ [[احبار جو ڪتاب|احبار]] 17:11 ۾ چيو ويو آهي تہ ”جاندار جي زندگي رت ۾ آهي.“ هي جملو احباري قانون جو حصو آهي، جيڪو رت پيئڻ يا اهڙو گوشت کائڻ کان منع ڪري ٿو جنهن مان رت وهائي ڪڍڻ بدران اڃا ان ۾ موجود هجي.
رت جا ڏندڪٿائي حوالا ڪڏهن ڪڏهن رت جي زندگي بخشيندڙ فطرت سان ڳنڍيل هوندا آهن، جيڪا ويم جهڙن واقعن ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿي، ۽ ان جي ڀيٽ زخم يا موت جي رت سان ڪئي ويندي آهي.
=== آسٽريليا جا اصلوڪا ماڻهو ===
ڪيترن ئي [[آسٽريليا جا اصلوڪا ماڻهو|آسٽريليا جي اصلوڪن ايبوريجنل ماڻهن]] جي روايتن ۾ [[گيرو]] (خاص ڪري ڳاڙهو گيرو) ۽ رت، جيڪي ٻئي لوهه جي مقدار سان ڀرپور آهن ۽ [[مابان]] سمجهيا وڃن ٿا، رسمن لاءِ ناچ ڪندڙن جي جسمن تي لڳايا ويندا آهن. لالر لکي ٿو:{{blockquote|
ڪيترين ئي ايبوريجنل رسمن ۽ تقريبن ۾ ناچ ڪندڙن جي اگهاڙن جسمن تي ڳاڙهو گيرو مهٽيو ويندو آهي. ڳجهن ۽ مقدس مرداڻي رسمن ۾، شريڪ ٿيندڙن جي ٻانهن جي رڳن مان ڪڍيل رت هڪٻئي سان ونڊيو ۽ سندن جسمن تي مهٽيو ويندو آهي. گهٽ ڳجهن رسمن ۾ ڳاڙهو گيرو به ساڳي نموني استعمال ڪيو ويندو آهي. ماڻهن جي جسمن تي پکين جا کنڀ چنبڙائڻ لاءِ پڻ رت استعمال ڪيو ويندو آهي. پکين جي کنڀن ۾ هڪ اهڙو پروٽين هوندو آهي، جيڪو چقمقي اثرن لاءِ انتهائي حساس هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Lawlor | first = Robert | name-list-style = vanc |title=Voices of the first day: awakening in the Aboriginal dreamtime |publisher=Inner Traditions International |location=Rochester, VT |year=1991 |pages=102–103 |isbn=978-0-89281-355-1}}</ref>}} لالر جو چوڻ آهي تہ هن نموني استعمال ڪيل رت کي اهي ماڻهو ناچ ڪندڙن کي [[خوابن جو زمانو|خوابن جي زماني]] جي اڻ ڏٺل توانائيائي دنيا سان هم آهنگ ڪندڙ سمجهن ٿا. پوءِ لالر انهن اڻ ڏٺل توانائيائي دنيائن کي [[چقمقي ميدان|چقمقي ميدانن]] سان ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ لوهه [[چقمقيسيت|چقمقي]] هوندو آهي.
=== يورپي ڪافر مذهب ===
[[جرمنڪ ماڻهو|جرمنڪ قبيلن]] ۾ سندن قربانين، يعني ''[[بلوط]]'' رسمن، دوران رت استعمال ڪيو ويندو هو. رت کي پنهنجي اصل مالڪ جي طاقت رکندڙ سمجهيو ويندو هو ۽ ذبح ڪرڻ کان پوءِ رت ڀتين، ديوتائن جي مورتين ۽ رسمن ۾ شريڪ ٿيندڙ ماڻهن تي ڇٽيو ويندو هو. رت ڇٽڻ جي هن عمل کي [[قديم انگريزي ٻولي|قديم انگريزي]] ۾ ''blóedsian'' چيو ويندو هو، ۽ اهو اصطلاح [[رومن ڪيٿولڪ چرچ]] اختيار ڪيو، جنهن مان ''to bless'' ۽ ''blessing'' جا لفظ نڪتا. [[حِتي ٻولي]] ۾ رت لاءِ لفظ ''ishar''، ”قسم“ ۽ ”ٻنڌڻ“ وارن لفظن جو هم اصل لفظ هو؛ ڏسو [[اشارا]]. [[قديم يونان|قديم يونانين]] جو عقيدو هو تہ ديوتائن جو رت، ''[[ايڪور]]''، هڪ اهڙو مادو هو جيڪو فاني انسانن لاءِ زهريلو هو.
جرمنڪ قانون جي هڪ باقيات طور، [[لاش مان رت وهڻ جي آزمائش]] نالي هڪ آزمائش، جنهن ۾ اهو سمجهيو ويندو هو تہ قاتل جي موجودگيءَ ۾ مقتول جي لاش مان رت وهڻ شروع ٿيندو، 17هين صديءَ جي شروعات تائين استعمال ٿيندي رهي.<ref>{{Cite journal |last=Brittain |first=Robert P. |date=1965 |title=Cruentation: In Legal Medicine and in Literature |journal=Medical History |language=en |volume=9 |issue=1 |pages=82–88 |doi=10.1017/S0025727300030179 |pmid=14252331 |issn=0025-7273|pmc=1033446 }}</ref>
=== عيسائيت ===
[[پيدائش جو ڪتاب|پيدائش]] 9:4 ۾، خدا [[نوح]] ۽ سندس پٽن کي رت کائڻ کان منع ڪئي (ڏسو [[نوحي قانون]]). هن حڪم تي [[مشرقي آرٿوڊوڪس چرچ]] پڻ عمل ڪندو رهيو.
بائبل ۾ اهو پڻ ڄاڻايل آهي تہ جڏهن موت جو فرشتو عبراني ماڻهن جي گهرن وٽ آيو تہ جيڪڏهن فرشتي دروازي تي گهيٽي جو رت لڳل ڏٺو تہ گهر جو پهريتو ٻار نه مرندو هو.
[[يروشلم جي مجلس]] ۾، [[نئين عهدنامي جا رسول|رسولن]] ڪجهه عيسائين کي رت واپرائڻ کان منع ڪئي؛ ان جو ذڪر رسولن جا ڪم 15:20 ۽ 29 ۾ ٿيل آهي. هن باب ۾ ان جو سبب پڻ ڄاڻايل آهي (خاص ڪري آيتن 19–21 ۾): اهو انهن يهودين کي ناراض ڪرڻ کان بچڻ لاءِ هو، جيڪي عيسائي ٿي چڪا هئا، ڇاڪاڻتہ موسوي قانون ان عمل کان منع ڪندو هو.
مسيح جو رت گناهن جي [[عيسائيت ۾ ڪفارو|ڪفاري]] جو وسيلو آهي. پڻ، ”... سندس [خدا جي] پٽ يسوع مسيح جو رت اسان کي هر گناهه کان پاڪ ڪري ٿو.“ (1 يوحنا 1:7)، ”... ان [خدا] لاءِ، جنهن اسان سان پيار ڪيو ۽ پنهنجي رت سان اسان کي اسان جي گناهن کان ڌوتو.“ (مڪاشفو 1:5)، ۽ ”۽ انهن هن (شيطان) تي گهيٽي [يسوع مسيح] جي رت ۽ پنهنجي شاهديءَ جي ڪلام وسيلي سوڀ حاصل ڪئي ...“ (مڪاشفو 12:11).
ڪجهه عيسائي چرچ، جن ۾ رومن ڪيٿولڪيت، [[مشرقي آرٿوڊوڪس چرچ|مشرقي آرٿوڊوڪسي]]، [[مشرقي آرٿوڊوڪسي]] ۽ [[اوڀر جو اسيريائي چرچ]] شامل آهن، سيکارين ٿا تہ مقدس ڪرڻ کان پوءِ [[عشائيه رباني]] جي شراب [[جوهر جي تبديلي|حقيقت ۾ بدلجي]] عبادت ڪندڙن جي پيئڻ لاءِ [[مسيح جو رت|يسوع جي رت]] بڻجي وڃي ٿي. اهڙيءَ طرح مقدس ڪيل شراب ۾ يسوع روحاني ۽ جسماني طور موجود ٿي وڃي ٿو. هيءَ تعليم [[آخري عشائيه]] ۾ پاڙون رکي ٿي، جيئن بائبل جي چئن انجيلن ۾ لکيل آهي، جن ۾ يسوع پنهنجي [[ٻارهن رسول|شاگردن]] کي چيو تہ جيڪو ماني هو کائين ٿا سا سندس جسم آهي ۽ شراب سندس رت آهي. ''”هي پيالو منهنجي رت ۾ نئون عهدنامو آهي، جيڪو توهان لاءِ وهايو وڃي ٿو.“ ({{sourcetext|source=Bible|version=King James|book=Luke |chapter=22|verse=20}})''.
پروٽيسٽنٽيت جون گهڻيون شڪليون، خاص ڪري [[ميٿوڊسٽ]] يا [[پريسبيٽيرين]] روايت سان لاڳاپيل، سيکارين ٿيون تہ شراب مسيح جي رت جي علامت کان وڌيڪ ڪجهه به ناهي، ۽ مسيح ان ۾ روحاني طور تہ موجود آهي پر جسماني طور نه. [[لوٿرن]] الٰهيات سيکاري ٿي تہ جسم ۽ رت عشائيه رباني جي ماني ۽ شراب سان [[هم وجوديت|”ان ۾، ان سان ۽ ان جي هيٺان“ گڏ موجود]] آهن.
=== يهوديت ===
[[يهوديت]] ۾ جانور جو رت ٿوري کان ٿوري مقدار ۾ به واپرائڻ جائز ناهي (احبار 3:17 ۽ ٻين هنڌن تي)؛ اهو يهودي [[غذا|غذائي]] قانونن ([[ڪشروت]]) ۾ ظاهر ٿئي ٿو. گوشت مان رت ڪڍڻ لاءِ ان کي ڌوئي پاڻيءَ ۾ پسائبو آهي (ته جيئن رت جا ڄميل دڳ ڍرا ٿين)، پوءِ [[کاڌي کي لوڻ لڳائڻ|لوڻ لڳائي]] وري ڪيترائي ڀيرا پاڻيءَ سان ڌوئبو آهي.<ref>[http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/82678/jewish/Koshering-Meat.htm Koshering Meat.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216084120/http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/82678/jewish/Koshering-Meat.htm |date=16 December 2013 }} Chabad.org.</ref> واپرائڻ کان اڳ آنا پڻ جاچڻا پوندا آهن ۽ انهن ۾ موجود رت جا داغ ڪڍڻا پوندا آهن.<ref>[http://www.chabad.org/library/howto/wizard_cdo/aid/113470/jewish/Removing-the-Blood.htm Removing the Blood.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216084034/http://www.chabad.org/library/howto/wizard_cdo/aid/113470/jewish/Removing-the-Blood.htm |date=16 December 2013 }} Chabad.org.</ref> جيتوڻيڪ بائبلي قانون موجب مڇيءَ جو رت ڪوشير آهي، پر بائبلي پابندي ٽوڙڻ جو ڏيک پيدا ٿيڻ کان بچڻ لاءِ ربيائي قانون موجب مڇيءَ جو رت واپرائڻ منع آهي.<ref>Citron, R. Aryeh. [http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1182104/jewish/All-About-Kosher-Fish.htm All About Kosher Fish.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216084101/http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1182104/jewish/All-About-Kosher-Fish.htm |date=16 December 2013 }} Chabad.org.</ref>
رت سان لاڳاپيل هڪ ٻي رسم ۾ ذبح ڪرڻ کان پوءِ [[پکي|پکين]] ۽ [[شڪار جو گوشت|شڪاري جانورن]] جي رت کي ڍڪڻ شامل آهي (احبار 17:13)؛ [[تورات]] ۾ ان جو سبب هي ڏنو ويو آهي: ”ڇاڪاڻتہ جانور جي زندگي [ان] جي رت ۾ آهي“ (ساڳيو، 17:14). انسانن جي حوالي سان، [[قبالا]] هن آيت جي تشريح ڪندي چوي ٿي تہ ماڻهوءَ جي حيواني روح جو هنڌ رت ۾ آهي ۽ جسماني خواهشون ان مان پيدا ٿين ٿيون.
ساڳيءَ طرح، مندر جي قربانين ۽ ذبح ڪيل گوشت کي لوڻ لڳائڻ جو روحاني سبب ماڻهوءَ مان حيواني خواهشن جي رت کي ڪڍڻ آهي. جانور جو رت ڪڍڻ سان، رت ۾ موجود حيواني توانائيون ۽ حياتيائي قوت پڻ ڪڍجي وڃن ٿيون، جنهن سان گوشت انساني واپرائڻ جي لائق بڻجي ٿو.<ref>[[ميناخم مينڊل شنيرسن|Schneerson, R. Menachem M.]] ''Igrot Kodesh'', vol. vii, p. 270.</ref>
=== اسلام ===
رت تي ٻڌل کاڌي جو استعمال [[اسلامي غذائي قانون|اسلامي غذائي قانونن]] موجب حرام آهي. اهو حڪم [[قرآن]] جي سورت [[سورت المائده|المائده]] (5:3) جي هن بيان مان ورتل آهي: ”توهان تي حرام ڪيو ويو آهي: مردار، رت، سوئر جو گوشت ۽ اهو جنهن تي الله کان سواءِ ڪنهن ٻئي جو نالو ورتو ويو هجي.“
رت کي ناپاڪ سمجهيو ويندو آهي، تنهنڪري رت وهڻ کان پوءِ جسماني ۽ شرعي پاڪائي حاصل ڪرڻ جا مخصوص طريقا آهن. [[حيض]]، ويم کان پوءِ رت وهڻ ۽ بي قاعدي فرجي رت وهڻ لاءِ مخصوص قاعدا ۽ پابنديون لاڳو ٿين ٿيون. جڏهن ڪنهن جانور کي ذبح ڪيو ويندو آهي تہ ان جي ڳچي اهڙي نموني ڪٽي ويندي آهي جو ڪرنگهي جي هڏي نه ڪٽجي، جنهن ڪري دماغ دل ڏانهن آڪسيجن لاءِ رت پمپ ڪرڻ جا حڪم موڪليندو رهي ٿو. اهڙيءَ طرح جسم مان رت نڪري وڃي ٿو ۽ گوشت عام طور پچائڻ ۽ کائڻ لاءِ محفوظ ٿي وڃي ٿو. هاڻوڪي دور ۾ [[رت جي منتقلي]] کي عام طور اسلامي قاعدن جي خلاف نه سمجهيو ويندو آهي.
=== يهوواه جا شاهد ===
{{main|يهوواه جا شاهد ۽ رت جي منتقلي}}
رسولن جا ڪم 15:28، 29 جهڙين صحيفائي عبارتن جي پنهنجي تشريح جي بنياد تي (”... رت کان پاسو ڪندا رهو.“)، ڪيترائي [[يهوواه جا شاهد]] نہ رت واپرائين ٿا ۽ نہ ئي سڄي رت يا ان جي وڏن جزن: ڳاڙهن رت گهرڙن، اڇن رت گهرڙن، پليٽليٽن (ٿرومبوسائيٽن) ۽ پلازما جي منتقلي قبول ڪن ٿا. ميمبر ذاتي طور فيصلو ڪري سگهن ٿا تہ ڇا اهي اهڙا طبي طريقا قبول ڪندا، جن ۾ سندن پنهنجو رت يا اهڙا مادا شامل هجن، جيڪي چئن وڏن جزن مان وڌيڪ ڀاڱن ۾ ورهايل هجن.<ref>''The Watchtower'' 15 June 2004, p. 22, "Be Guided by the Living God"</ref>
=== رت پياڪيت ===
{{main|رت پياڪ}}
[[رت پياڪ]] ڏندڪٿائي جاندار آهن، جيڪي خوراڪ حاصل ڪرڻ لاءِ سڌو سنئون رت پيئن ٿا، ۽ عام طور انساني رت کي ترجيح ڏين ٿا. سڄي دنيا جي ثقافتن ۾ هن قسم جون ڏندڪٿائون ملن ٿيون؛ مثال طور، ''[[نوسفيراتو]]'' جي ڏندڪٿا، جنهن ۾ هڪ انسان ٻين جو رت پيئي [[لعنت]] ۽ امرتا حاصل ڪري ٿو، اوڀر يورپي لوڪ روايتن مان نڪتل آهي. [[چچڙ]]، [[ڄؤرون]]، مادي [[مڇر]]، [[رت پياڪ چمڙا]] ۽ ٻيا ڪيترائي قدرتي جاندار ٻين جانورن جو رت واپرائين ٿا، پر رڳو چمڙا رت پياڪن سان لاڳاپيل آهن. ان جو رت پياڪ چمڙن سان ڪو واسطو ناهي، جيڪي [[نئين دنيا]] جا جاندار آهن ۽ يورپي ڏندڪٿائن جي شروعات کان گهڻو پوءِ دريافت ٿيا.
db3kmvnvmyiqx7mr3jzwn2yiq35sm1k
392106
392105
2026-07-07T20:05:03Z
Intisar Ali
8681
392106
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|گردشي سرشتي ۾ جسماني پاڻياٺ}}
{{Infobox anatomy
|Name = رت
|Latin = sanguis
|Greek= αἷμα (haîma)
|Image = Venous and arterial blood.jpg
|Caption = سرنجن ۾ وريدي (گهرو) ۽ شرياني (وڌيڪ روشن) رت.
}}
'''رت''' [[انسان]]ن ۽ ٻين [[ڪرنگهيدار جانور|ڪرنگهيدار جانورن]] جي [[گردشي سرشتو|گردشي سرشتي]] ۾ موجود هڪ [[جسماني پاڻياٺ]] آهي، جيڪو [[غذائي جزو|غذائي جزن]] ۽ [[آڪسيجن]] جهڙيون ضروري شيون جسم جي [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] تائين پهچائي ٿو ۽ انهن ئي جيوگهرڙن مان [[استقلابي گند|استقلابي گند جون شيون]] کڻي پري ڪري ٿو.<ref>{{cite web |title=Definition of BLOOD |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323030751/https://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |archive-date=23 March 2017 |access-date=4 March 2017 |website=Merriam-Webster}}</ref>
رت، [[رت جو پلازما|پلازما]] ۾ معلق رت جي جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي. پلازما، جيڪو رت جي پاڻياٺ جو 55 سيڪڙو هوندو آهي، گهڻو ڪري [[پاڻي]] (حجم جي لحاظ کان 92 سيڪڙو) تي مشتمل هوندو آهي،<ref>
{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human Heart |access-date=19 March 2009 |author=The Franklin Institute Inc. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> ۽ ان ۾ [[پروٽين]]، [[گلوڪوز]]، معدني [[آئن]] ۽ [[هارمون]] شامل هوندا آهن. رت جا جيوگهرڙا بنيادي طور [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ)، [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ) ۽ (ٿڻائتن ۾) [[پليٽليٽ]] (ٿرومبوسائيٽ) هوندا آهن.<ref>{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Definition of red blood cell |url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |access-date=2022-04-28 |website=National Cancer Institute |language=en |archive-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130740/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |url-status=live }}</ref> انهن ۾ سڀ کان گهڻا ڳاڙها رت جيوگهرڙا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Sagar |date=2017-01-03 |title=Blood cells and its types with functions |url=https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |access-date=2022-04-28 |website=Microbiology Info.com |language=en-US |archive-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412041337/https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |url-status=live }}</ref> انهن ۾ [[هيموگلوبن]] هوندو آهي، جيڪو آڪسيجن سان موٽڻ جوڳي نموني ڳنڍجي ان جي حل پذيري وڌائي، آڪسيجن جي چرپر کي آسان بڻائي ٿو.<ref>{{Cite web |title=Low Hemoglobin: Causes & Symptoms |url=https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |access-date=2022-04-28 |website=Cleveland Clinic |archive-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428204042/https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |url-status=live }}</ref> [[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور]]ن ۾ هڪ [[موافقتي مدافعتي سرشتو]] هوندو آهي، جيڪو گهڻي ڀاڱي اڇن رت جيوگهرڙن تي ٻڌل هوندو آهي. اڇا رت جيوگهرڙا وچڙن ۽ پَرجيون جي مزاحمت ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا. پليٽليٽ رت جي [[رت ڄمڻ|ڄمڻ]] ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. [[ڦڦڙ]] رکندڙ جانورن ۾ [[شريان|شرياني]] رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن کي جسم جي تاندورن تائين کڻي وڃي ٿو، جڏهن ته [[وريد|وريدي]] رت [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا جيوگهرڙن جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ هڪ گندي شيءِ آهي، تاندورن مان ڦڦڙن تائين کڻي وڃي ٿو ته جيئن اها ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. جڏهن رت جو هيموگلوبن آڪسيجن سان ڳنڍيل هوندو آهي ته رت چمڪندڙ ڳاڙهو، ۽ جڏهن اهو [[آڪسيجن کان خالي هيموگلوبن|آڪسيجن کان خالي]] هوندو آهي ته رت گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.<ref>{{Cite web |last=Séguin |first=Chantal |date=2022-01-08 |title=Did You Know That Not All Blood is Red? • The Blood Project |url=https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |access-date=2022-07-02 |website=The Blood Project |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702161612/https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-10 |title=Is blood blue? 7 facts about blood |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |access-date=2023-03-29 |website=www.medicalnewstoday.com |language=en |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329062539/https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |url-status=live }}</ref>
رت سان لاڳاپيل طبي اصطلاح اڪثر يوناني لفظ {{lang|grc|αἷμα}} (''{{Lang|grc-latn|haima}}'')، جنهن جي معنيٰ ”رت“ آهي، مان نڪتل ''hemo-''، ''hemato-''، ''haemo-'' يا ''haemato-'' سان شروع ٿيندا آهن. [[ايناٽامي]] ۽ [[تاندوريات]] جي لحاظ کان رت کي [[ڳنڍيندڙ تاندورو|ڳنڍيندڙ تاندوري]] جو هڪ خاص روپ سمجهيو ويندو آهي،<ref name="Krause2005">{{Cite book |last=Krause |first=William J. |url=https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |title=Krause's Essential Human Histology for Medical Students |publisher=Universal-Publishers |year=2005 |isbn=978-1-58112-468-2 |edition=3rd |pages=67 |language=en |access-date=21 June 2022 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426075102/https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻتہ اهو پلازما ۾ معلق جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي ٽڪرن مان ٺهيل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Anatomy {{!}} SEER Training|url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/|website=National Cancer Institute: SEER Training Modules|access-date=29 November 2025}}</ref>
==ڪم==
[[File:1GZX Haemoglobin.png|right|thumb|هيموگلوبن، هڪ گولائيءَ وارو پروٽين<br />سائو = هيم گروهه<br />ڳاڙهو ۽ نيرو = پروٽين جا ذيلي ايڪا]]
رت جسم اندر ڪيترائي اهم ڪم سرانجام ڏئي ٿو، جن ۾ هي شامل آهن:
*تاندورن کي [[آڪسيجن]] پهچائڻ (جيڪا [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن وسيلي کڄندي آهي)
*[[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] جهڙا غذائي جزا پهچائڻ (جيڪي رت ۾ حل ٿيل يا [[رت جا پروٽين|پلازما پروٽينن]]، مثال طور [[رت جا لپڊ]]، سان ڳنڍيل هوندا آهن)
*[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙو گند ڪڍڻ
*مدافعتي ڪم، جن ۾ [[اڇا رت جيوگهرڙا|اڇن رت جيوگهرڙن]] جي گردش ۽ [[ضد جسم|ضد جسمن]] وسيلي پرڏيهي مادي جي سڃاڻپ شامل آهي
*[[رت ڄمڻ]]، يعني رت جي نالي ڦاٽڻ تي ٿيندڙ ردعمل، جنهن ۾ رت پاڻياٺ مان نيم ٺوس جيل ۾ بدلجي رت وهڻ روڪي ٿو
*پيغام رساني جا ڪم، جن ۾ [[هارمون]]ن جي چرپر ۽ [[تاندورو (حياتيات)|تاندوري]] نقصان جي اشاري رساني شامل آهي
*جسم جي مرڪزي [[جسماني گرمي پد|گرمي پد]] جي ضابطيڪاري
*[[پاڻياٺي حرڪيات|پاڻياٺي دٻاءَ]] جا ڪم
==جزا==
===ٿڻائتن ۾===
{{See also|رت جي عام چڪاسن جا حوالياتي قدر}}
رت انساني جسم جي وزن جو 7 سيڪڙو هوندو آهي،<ref name="alberts_table">{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |title=Table 22-1 Blood Cells |access-date=1 November 2012 |publisher=NCBI Bookshelf |year=2012 | last = Alberts | first = Bruce | name-list-style = vanc |website=Molecular Biology of the Cell |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327160412/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |archive-date=27 March 2018 }}</ref><ref name="PhysFactVol">{{Cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |title=Volume of Blood in a Human |access-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103090043/http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |archive-date=3 November 2012 |year=2012 | last = Elert | first = Glenn | name-list-style = vanc |website=The Physics Factbook |url-status=dead}}</ref> ۽ ان جي سراسري ڪثافت لڳ ڀڳ 1060 kg/m<sup>3</sup> هوندي آهي، جيڪا خالص پاڻيءَ جي 1000 kg/m<sup>3</sup> ڪثافت جي تمام ويجهو آهي.<ref>{{cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |title=Density of Blood |access-date=4 October 2006 |year=2004 |website=The Physics Factbook |last=Shmukler |first=Michael |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919051122/http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |archive-date=19 September 2006 }}</ref> هڪ سراسري بالغ ۾ [[رت جو حجم]] لڳ ڀڳ {{convert|5|L|USpt|lk=in}} يا 1.3 گيلن هوندو آهي،<ref name="PhysFactVol"/> جيڪو پلازما ۽ ''ٺهيل جزن'' تي مشتمل هوندو آهي. ٺهيل جزن ۾ رت جي جيوگهرڙن يا ''رت جسمن'' جا ٻه قسم، يعني [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ) ۽ [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ)، ۽ رت ڄمڻ ۾ حصو وٺندڙ جيوگهرڙي ٽڪرا، جن کي [[پليٽليٽ]] چيو وڃي ٿو، شامل آهن.<ref name="SEER">{{cite web |title=Composition of the Blood {{!}} SEER Training |url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |website=training.seer.cancer.gov |access-date=30 December 2020 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016211542/https://www.training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |url-status=live }}</ref> حجم جي لحاظ کان ڳاڙها رت جيوگهرڙا سڄي رت جو لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو، پلازما 54.3 سيڪڙو ۽ اڇا جيوگهرڙا 0.7 سيڪڙو هوندا آهن.
سڄو رت (پلازما ۽ جيوگهرڙا) [[غير نيوٽني پاڻياٺ|غير نيوٽني]] [[رت جي گاڙهاڻ|پاڻياٺي حرڪيات]] ڏيکاري ٿو.{{specify|reason="Non-Newtonian" encompasses several different types of properties.|date=April 2021}}
<gallery>
File:Krew Frakcjonowana.jpg|سينٽريفيوگيشن وسيلي جدا ڪيل انساني رت: پلازما (مٿيون، پيلو تهه)، بفي ڪوٽ (وچ وارو، سنهو اڇو تهه) ۽ ايريٿروسائيٽن جو تهه (هيٺيون، ڳاڙهو تهه) ڏسي سگهجن ٿا.
File:Blutkreislauf.png|رت جي گردش: ڳاڙهو = آڪسيجن وارو، نيرو = آڪسيجن کان خالي
File:Blausen 0425 Formed Elements.png|رت جي ٺهيل جزن کي ڏيکاريندڙ خاڪو
File:Blut-EDTA.jpg|[[اي ڊي ٽي اي]] سان رت ڄمڻ کان روڪيل رت جون ٻه نليون.<br /> کاٻي نلي: ڪجهه وقت بيهڻ کان پوءِ ڳاڙها رت جيوگهرڙا نلي جي تري ۾ ويهي ويا آهن.<br /> ساڄي نلي: تازو ڪڍيل رت
</gallery>
====جيوگهرڙا====
{{Further|مڪمل رت ڳڻپ}}
[[Image:Red White Blood cells.jpg|thumb|right|هڪ عام [[ڳاڙهو رت جيوگهرڙو]] (کاٻي)، [[پليٽليٽ]] (وچ ۾) ۽ [[اڇو رت جيوگهرڙو]] (ساڄي) جي [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبين]] (SEM) سان ورتل تصوير]]
رت جي هڪ مائڪرو ليٽر ۾ هي هوندا آهن:
*'''4.7 کان 6.1 ملين (مرد)، 4.2 کان 5.4 ملين (عورت) [[ايريٿروسائيٽ]]:'''<ref>{{cite web |url=https://www.medlineplus.gov/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |title=Medical Encyclopedia: RBC count |website=Medline Plus |access-date=18 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021042354/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |archive-date=21 October 2007 }}</ref> ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ رت جو [[هيموگلوبن]] هوندو آهي ۽ اهي آڪسيجن ورهائيندا آهن. ٿڻائتن ۾ پختن ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[جيوگهرڙي مرڪز]] ۽ [[عضيو|عضيا]] نه هوندا آهن. ڳاڙها رت جيوگهرڙا ([[اندريون سطحي جيوگهرڙو|اندريون سطحي]] نالي جيوگهرڙن ۽ ٻين جيوگهرڙن سان گڏ) [[گليڪوپروٽين]]ن سان پڻ نشانيل هوندا آهن، جيڪي مختلف [[انساني رت گروهي سرشتا|رت جي گروهن]] جي سڃاڻپ ڪن ٿا. رت جو اهو تناسب جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن تي مشتمل هوندو آهي، [[هيماتوڪريٽ]] سڏبو آهي ۽ عام طور لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو هوندو آهي. انساني جسم جي سڀني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي گڏيل سطحي ايراضي جسم جي ٻاهرئين سطح کان لڳ ڀڳ 2,000 ڀيرا وڏي هوندي آهي.<ref>{{cite book | first1 = Robert B. | last1 = Tallitsch | first2 = Martini | last2 = Frederic | first3 = Timmons | last3 = Michael J. | name-list-style = vanc |title=Human anatomy |publisher=Pearson/Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2006 |page=529 |isbn=978-0-8053-7211-3 |edition= 5th}}</ref>
*'''4,000–11,000 [[ليوڪوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF">{{cite book | last = Ganong | first = William F. | name-list-style = vanc |title=Review of medical physiology | url = https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano | url-access = limited |publisher=Lange Medical Books/McGraw-Hill |location=New York |year=2003 |page=[https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano/page/n517 518] |isbn=978-0-07-121765-1 |edition= 21}}</ref> اڇا رت جيوگهرڙا جسم جي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو حصو آهن؛ اهي پراڻن يا غير معمولي جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي گند کي ناس ڪري ڪڍن ٿا، ۽ وچڙ ڪندڙ ڪارڪنن ([[مرض پيدا ڪندڙ|مرض پيدا ڪندڙن]]) ۽ پرڏيهي مادن تي حملو ڪن ٿا. ليوڪوسائيٽن جي ڪينسر کي [[ليوڪيميا]] چيو وڃي ٿو.
*'''200,000–500,000 [[ٿرومبوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF"/> انهن کي [[پليٽليٽ]] پڻ چيو ويندو آهي ۽ اهي رت ڄمڻ ([[رت ڄمڻ]]) ۾ حصو وٺندا آهن. رت ڄمڻ واري سلسلي مان ٺهندڙ فائبِرن، [[پليٽليٽ پلگ]] مٿان هڪ ڄار ٺاهي ٿو.
{| class="wikitable" style="float:center; margin-left:auto; margin-right:auto;"
|+ <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">عام رت جي جوڙجڪ</div>
|-
!ماپو
!قدر
!حوالا
|-
| [[هيماتوڪريٽ]] ||
مردن لاءِ 45 ± 7 (38–52%)<br />
عورتن لاءِ 42 ± 5 (37–47%)
|
|-
| [[پي ايڇ]] || 7.35–7.45
|<ref name=":1">{{Cite book |title=Medical-surgical nursing : concepts for interprofessional collaborative care |date=2018 |publisher=[[ايلسويئر]] |editor-first1=Donna D. |editor-last1=Ignatavicius |editor-first2=M. Linda |editor-last2=Workman |editor-first3=Cherie R. |editor-last3=Rebar |editor-first4=Nicole M. |editor-last4=Heimgartner |isbn=978-0-323-46158-0 |edition=9th |location=St. Louis, Missouri |page=190 |language=en-US |oclc=1018308697}}</ref>
|-
| [[بنيادي واڌ]] || −3 کان +3
|
|-
| P[[آڪسيجن|O<sub>2</sub>]] || 10–13 kPa (80–100 mm Hg)
|
|-
| P[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ|CO<sub>2</sub>]] || 4.8–5.8 kPa (35–45 mm Hg)
|
|-
| [[ڪاربانڪ تيزاب|HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>]] || 21–27 mM
|
|-
| [[آڪسيجن سيري]]
||
آڪسيجن وارو: 98–99%<br />
آڪسيجن کان خالي: 75%
|
|}
{{clear}}
====پلازما====
{{Main|رت جو پلازما}}
رت جو لڳ ڀڳ 55 سيڪڙو [[رت جو پلازما]] هوندو آهي، جيڪو هڪ پاڻياٺ آهي ۽ رت جي پاڻياٺي وچولي طور ڪم ڪري ٿو؛ پاڻ ۾ ان جو رنگ ڪک جهڙو پيلو هوندو آهي. هڪ سراسري انسان ۾ رت جي پلازما جو ڪل حجم 2.7–3.0 ليٽر (2.8–3.2 ڪوارٽ) هوندو آهي. اهو بنيادي طور هڪ [[پاڻي|آبي]] محلول آهي، جنهن ۾ 92 سيڪڙو پاڻي، 8 سيڪڙو رت جي پلازما جا [[پروٽين]] ۽ تمام ٿوري مقدار ۾ ٻيا مادا شامل هوندا آهن. پلازما حل ٿيل غذائي جزن، جهڙوڪ [[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] (رت ۾ حل ٿيل يا پلازما پروٽينن سان ڳنڍيل) کي گردش ڪرائي ٿو ۽ [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙيون گند جون شيون ڪڍي ٿو.
ٻين اهم [[انساني رت جي جزن جي فهرست|جزن]] ۾ هي شامل آهن:
*[[سيرم البومِن]]
*رت ڄمائڻ وارا ڪارڪ (جيڪي [[رت ڄمڻ]] کي آسان بڻائين ٿا)
*ايميونोगلوبولن ([[ضد جسم]])
*[[لائپوپروٽين]] ذرڙا
*ٻيا مختلف پروٽين
*مختلف [[برقي لوڻ]] (بنيادي طور [[حياتيات ۾ سوڊيم|سوڊيم]] ۽ [[ڪلورائيڊ]])
'''سيرم''' مان مراد اهو پلازما آهي، جنهن مان رت ڄمائڻ وارا پروٽين ڪڍيا ويا هجن. باقي بچيل پروٽينن مان گهڻا البومِن ۽ ايميونोगلوبولن هوندا آهن.
==== تيزابيت ====
{{See also|تيزاب-بنياد هم-حالت}}
[[pH#مختلف جسماني پاڻياٺن جو pH|رت جو pH]] 7.35 کان 7.45 جي سوڙهي حد اندر رکڻ لاءِ ضابطي ۾ رکيو ويندو آهي، جنهن سبب اهو ٿورو [[بنياد (ڪيميا)|بنيادي]] هوندو آهي (تلافي).<ref name="Waugh">{{cite book |last1=Waugh |first1=Anne |chapter-url=https://archive.org/details/rosswilsonanatom0000waug_x2u4/page/22/mode/2up |title=Anatomy and Physiology in Health and Illness |last2=Grant |first2=Allison |publisher=Churchill Livingstone Elsevier |year=2007 |isbn=978-0-443-10102-1 |edition=Tenth |page=22 |chapter=2 |chapter-url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref><ref name="ReferenceA">{{MerckManual|12|157|a||Acid–Base Regulation and Disorders}}</ref> رت ۾ جيوگهرڙي کان ٻاهر واري پاڻياٺ، جنهن جو pH 7.35 کان گهٽ هجي، تمام گهڻي [[تيزاب]]ي هوندي آهي، جڏهن تہ رت جو pH 7.45 کان مٿي هجي ته اهو تمام گهڻو بنيادي هوندو آهي.<ref name=":1" /> 6.9 کان گهٽ يا 7.8 کان مٿي pH عام طور موتمار هوندو آهي.<ref name=":1" /> رت جو pH، [[آڪسيجن#جزوي دٻاءُ|آڪسيجن جو جزوي دٻاءُ (pO<sub>2</sub>)]]، [[PCO2|ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جو جزوي دٻاءُ (pCO<sub>2</sub>)]، ۽ [[بائي ڪاربونيٽ]] (HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>) ڪيترن [[هم-حالت|هم-حالتي طريقيڪارن]] وسيلي خبرداريءَ سان ضابطي ۾ رکيا ويندا آهن، جيڪي پنهنجو اثر بنيادي طور [[ساهه وارو سرشتو|ساهه واري سرشتي]] ۽ [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] وسيلي وجهن ٿا ته جيئن [[تيزاب-بنياد هم-حالت|تيزاب-بنياد توازن]] ۽ ساهه کڻڻ کي ضابطي ۾ رکيو وڃي؛ ان کي تلافي چيو ويندو آهي.<ref name=":1" /> [[شرياني رت جي گئس جاچ]] اهي ماپي ٿي. پلازما [[هارمون]]ن کي پڻ گردش ڪرائي ٿو، جيڪي پنهنجا پيغام مختلف تاندورن تائين پهچائين ٿا. رت جي مختلف برقي لوڻن لاءِ عام [[رت جي جاچن جا حوالياتي حدون|حوالياتي حدن]] جي فهرست وسيع آهي.
=== غير ٿڻائتن ۾ ===
[[File:Newbloodm.jpg|thumbnail|ڪرنگهيدار جانورن جي ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جا قسم، ماپون مائڪرو ميٽرن ۾]]
[[Image:Frogrbc1000x.jpg|thumb|ڏيڏر جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل|left]]
[[Image:Turtlerbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڇونءَ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Chickenrbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڪڙ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Humanrbc1000x.jpg|thumb|انساني ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
انساني رت ٿڻائتن جي رت جهڙو عام نمونو آهي، جيتوڻيڪ جيوگهرڙن جي انگ، ماپ، [[پروٽين جي بناوت]] وغيره بابت صحيح تفصيل جنسن جي وچ ۾ ڪجهه فرق رکن ٿا. بهرحال، غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن ۾ ڪجهه اهم فرق آهن:<ref name="VB">{{cite book |last1=Romer |first1=Alfred Sherwood |url=https://archive.org/details/vertebratebody0000rome_a5a9/page/404/mode/2up |title=The Vertebrate Body |last2=Parsons |first2=Thomas S. |publisher=Holt-Saunders International |year=1977 |isbn=978-0-03-910284-5 |location=Philadelphia |pages=404–406 |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
* غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا چپٽا ۽ بيضاوي شڪل جا هوندا آهن، ۽ پنهنجا جيوگهرڙي مرڪز برقرار رکن ٿا.
* اڇن رت جيوگهرڙن جي قسمن ۽ تناسبن ۾ ڪافي ڦيرڦار هوندي آهي؛ مثال طور، ايسڊوفل عام طور انسانن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ عام هوندا آهن.
* پليٽليٽ رڳو ٿڻائتن ۾ منفرد آهن؛ ٻين ڪرنگهيدار جانورن ۾ ننڍا مرڪز رکندڙ، تکيلي جيوگهرڙا، جن کي [[ٿرومبوسائيٽ]] چيو ويندو آهي، رت ڄمائڻ جا ذميوار هوندا آهن.
== فعليات ==
=== گردشي سرشتو ===
[[File:Diagram of the human heart (cropped).svg|thumb|انساني دل مان رت جي گردش]]
{{main|گردشي سرشتو}}
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. انسانن ۾، رت دل جي مضبوط [[کاٻو وينٽريڪل|کاٻي وينٽريڪل]] مان [[شريان|شريانن]] وسيلي پاسي وارن [[تاندورو (حياتيات)|تاندورن]] ڏانهن پمپ ٿئي ٿو ۽ [[وريد|وريدن]] وسيلي دل جي ساڄي [[ايٽريم (دل)|ايٽريم]] ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ اهو ساڄي [[وينٽريڪل (دل)|وينٽريڪل]] ۾ داخل ٿئي ٿو ۽ [[ڦڦڙن واري شريان]] وسيلي [[ڦڦڙ]]ن ڏانهن پمپ ٿئي ٿو، ۽ [[ڦڦڙن واريون وريدون|ڦڦڙن وارين وريدن]] وسيلي کاٻي ايٽريم ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ رت کاٻي وينٽريڪل ۾ داخل ٿئي ٿو ته جيئن ٻيهر گردش ڪري. شرياني رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن جسم جي سڀني جيوگهرڙن تائين کڻي وڃي ٿو، ۽ [[وريدي رت]] [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ گندي شيءِ آهي، ڦڦڙن ڏانهن کڻي وڃي ٿو ته جيئن ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. بهرحال، هڪ استثنا ڦڦڙن واريون شريانون آهن، جن ۾ جسم جو سڀ کان وڌيڪ آڪسيجن کان خالي رت هوندو آهي، جڏهن تہ ڦڦڙن واريون وريدون آڪسيجن وارو رت رکن ٿيون.
واڌو واپسي وارو وهڪرو [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]] جي حرڪت سان پيدا ٿي سگهي ٿو، جيڪي وريدن کي دٻائي سگهن ٿا ۽ رت کي وريدن جي والوَن وسيلي [[ساڄو ايٽريم|ساڄي ايٽريم]] ڏانهن ڌڪي سگهن ٿا.
رت جي گردش کي [[وليم هاروي]] 1628ع ۾ بيان ڪيو.<ref>{{cite web |title=Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus |url=http://www.rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |first=William |last=Harvey | name-list-style = vanc |author-link=William Harvey |language=la |year=1628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127002138/http://rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |archive-date=27 November 2010 }}</ref>
=== جيوگهرڙن جي پيداوار ۽ ٽٽڻ ===
ڪرنگهيدار جانورن ۾ رت جا مختلف جيوگهرڙا [[هڏن جو گودو|هڏن جي گودي]] ۾ [[هيماتوپوئيسس]] نالي عمل وسيلي ٺهن ٿا، جنهن ۾ [[ايريٿروپوئيسس]]، يعني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار، ۽ [[مائيلوپوئيسس]]، يعني اڇن رت جيوگهرڙن ۽ پليٽليٽن جي پيداوار، شامل آهن. ننڍپڻ دوران لڳ ڀڳ هر انساني هڏي ڳاڙها رت جيوگهرڙا پيدا ڪري ٿي؛ بالغن ۾ ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار وڏين هڏين تائين محدود ٿي وڃي ٿي: ڪرنگهي جي مهرن جا جسم، سيني جي هڏي (اسٽرنم)، پسيلين جو پنجرو، ڪولهي جون هڏيون، ۽ مٿين ٻانهن ۽ ٽنگن جون هڏيون. ان کان سواءِ، ننڍپڻ دوران [[ميڊيا اسٽينم]] ۾ موجود [[ٿائيمس]] غدود [[ٽي لمفوسائيٽ]]ن جو اهم ذريعو آهي.<ref>{{cite book |last1=Williams |first1=Peter W. |url=https://archive.org/details/graysanatomy0000gray_m7a1 |title=Gray's anatomy |last2=Gray |first2=Henry David |publisher=C. Livingstone |year=1989 |isbn=978-0-443-02588-4 |edition=37th |location=New York |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
رت جو پروٽيني حصو، جنهن ۾ رت ڄمائڻ وارا پروٽين شامل آهن، گهڻي ڀاڱي [[جگر]] ۾ ٺهي ٿو، جڏهن تہ هارمون [[اندرين رطوبتي غدود]]ن ۾ ٺهن ٿا ۽ پاڻياٺ وارو حصو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ اچي ٿو ۽ [[بُڪي]] وسيلي برقرار رکيو وڃي ٿو.
صحتمند [[ايريٿروسائيٽ]]ن جي پلازما واري عمر لڳ ڀڳ 120 ڏينهن هوندي آهي، جنهن کان پوءِ اهي [[تِري]] ۽ جگر جي [[ڪپفر جيوگهرڙو|ڪپفر جيوگهرڙن]] وسيلي ٽٽندا آهن. جگر ڪجهه پروٽين، لپڊ ۽ امينو تيزاب پڻ صاف ڪري ٿو. بُڪي گندي مواد کي سرگرم نموني [[پيشاب]] ۾ خارج ڪري ٿي.
===<span class="anchor" id="Oxygen transport"></span>آڪسيجن جي چرپر===
{{Further|آڪسيجن سيري (طب)}}
[[File:Oxyhaemoglobin dissociation curve.png|thumb|هيموگلوبن جي بنيادي سيري وڪڙ. وڌيڪ تيزابيت، يعني وڌيڪ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ اهو ساڄي پاسي، ۽ گهٽ تيزابيت، يعني گهٽ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ کاٻي پاسي هلي ٿو|left]]
سمنڊ جي سطح واري دٻاءَ تي هوا ساهه ۾ کڻندڙ صحتمند انسان جي شرياني رت جي نموني ۾ موجود [[آڪسيجن]] جو لڳ ڀڳ 98.5 سيڪڙو<ref>{{Cite book|title=Fundamentals of anatomy & physiology|last=Frederic|first=Martini|date=2009|publisher=Pearson/Benjamin Cummings|others=Nath, Judi Lindsley|isbn=978-0321539106|edition= 8th |location=San Francisco|pages=657|oclc=173683666}}</ref> ڪيميائي طور [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. لڳ ڀڳ 1.5 سيڪڙو ٻيون رت واريون پاڻياٺون ۾ جسماني طور حل ٿيل هوندو آهي ۽ هيموگلوبن سان ڳنڍيل نه هوندو آهي. هيموگلوبن جو ماليڪيول [[ٿڻائتا|ٿڻائتن]] ۽ ڪيترين ٻين جنسن ۾ آڪسيجن جو مکيه کڻندڙ آهي. هيموگلوبن جي آڪسيجن ڳنڍڻ جي گنجائش 1.36 کان 1.40 ml O<sub>2</sub> في گرام هيموگلوبن جي وچ ۾ هوندي آهي،<ref>{{cite journal | vauthors = Dominguez de Villota ED, Ruiz Carmona MT, Rubio JJ, de Andrés S | s2cid = 10029560 | title = Equality of the in vivo and in vitro oxygen-binding capacity of haemoglobin in patients with severe respiratory disease | journal = British Journal of Anaesthesia | volume = 53 | issue = 12 | pages = 1325–8 | date = December 1981 | pmid = 7317251 | doi = 10.1093/bja/53.12.1325 | doi-access = free }}</ref> جيڪا ڪل [[رت جي آڪسيجن گنجائش]] کي ستر ڀيرا وڌائي ٿي،<ref name=brsphys>{{cite book |last=Costanzo |first=Linda S. |name-list-style=vanc |title=Physiology |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, Maryland |year=2007 |isbn=978-0-7817-7311-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/physiology00cost_0 }}</ref> ان حالت جي ڀيٽ ۾ جڏهن آڪسيجن رڳو پنهنجي حل پذيري، يعني 0.03 ml O<sub>2</sub> في ليٽر رت في mm Hg آڪسيجن جي جزوي دٻاءَ (شريانن ۾ لڳ ڀڳ 100 mm Hg)، وسيلي کڄي ها.<ref name=brsphys/>
ڦڦڙن ۽ [[نال واريون شريانون|نال وارين شريانن]] ۽ انهن سان لاڳاپيل وريدن کان سواءِ، شريانون '''آڪسيجن وارو رت''' دل کان پري کڻي وڃن ٿيون ۽ ان کي [[شريانڙي|شريانڙين]] ۽ [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] وسيلي جسم تائين پهچائين ٿيون، جتي آڪسيجن استعمال ٿئي ٿي؛ ان کان پوءِ [[وريدڙي|وريدڙيون]] ۽ وريدون '''آڪسيجن کان خالي رت''' دل ڏانهن واپس کڻي وڃن ٿيون.
بالغ انسانن ۾ آرام واري عام حالتن هيٺ، ڦڦڙن مان نڪرندڙ رت ۾ هيموگلوبن لڳ ڀڳ 98–99 سيڪڙو [[آڪسيجن سيري (طب)|آڪسيجن سان سيريل]] هوندو آهي، ۽ جسم کي 950 کان 1150 ml/min<ref name=edwards>[http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf Edwards Lifesciences LLC – Normal Hemodynamic Parameters – Adult] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110081655/http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf |date=10 November 2010 }} 2009</ref> جي وچ ۾ آڪسيجن پهچائي ٿو. صحتمند بالغ ۾ آرام وقت آڪسيجن جو استعمال لڳ ڀڳ 200–250 ml/min هوندو آهي،<ref name=edwards/> ۽ ڦڦڙن ڏانهن واپس ايندڙ آڪسيجن کان خالي رت اڃا به لڳ ڀڳ 75 سيڪڙو<ref>{{cite web |url=http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323054138/http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010 |title=Ventilatory Physiology and Endurance |date=23 March 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20040224085741/http://groups.msn.com/TransplantSupportLungHeartLungHeart/oxygen2.msnw Transplant Support- Lung, Heart/Lung, Heart] MSN groups</ref> (70 کان 78 سيڪڙو)<ref name=edwards/> سيريل هوندو آهي. لڳاتار ورزش دوران آڪسيجن جو وڌيل استعمال وريدي رت جي آڪسيجن سيري گهٽائي ٿو، جيڪا تربيت يافته رانديگر ۾ 15 سيڪڙو کان گهٽ ٿي سگهي ٿي؛ جيتوڻيڪ ساهه کڻڻ جي رفتار ۽ رت جو وهڪرو تلافي لاءِ وڌن ٿا، پر اهڙين حالتن هيٺ شرياني رت ۾ آڪسيجن سيري 95 سيڪڙو يا ان کان گهٽ ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Mortensen SP, Dawson EA, Yoshiga CC, Dalsgaard MK, Damsgaard R, Secher NH, González-Alonso J | title = Limitations to systemic and locomotor limb muscle oxygen delivery and uptake during maximal exercise in humans | journal = The Journal of Physiology | volume = 566 | issue = Pt 1 | pages = 273–85 | date = July 2005 | pmid = 15860533 | pmc = 1464731 | doi = 10.1113/jphysiol.2005.086025 | display-authors = etal }}</ref> آرام واري ماڻهوءَ ۾ اهڙي گهٽ آڪسيجن سيري خطرناڪ سمجهي وڃي ٿي، مثال طور بيهوشي هيٺ جراحي دوران. لڳاتار هائپوڪسيا، يعني 90 سيڪڙو کان گهٽ آڪسيجن رسد، صحت لاءِ خطرناڪ آهي، ۽ سخت هائپوڪسيا، يعني 30 سيڪڙو کان گهٽ سيري، تيزيءَ سان موتمار ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100925053056/http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|url-status=dead|archive-date=25 September 2010 |title=Blood gas and Saturation measurements |date=25 September 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref>
[[جنين]]، جيڪو [[نال]] وسيلي آڪسيجن حاصل ڪري ٿو، تمام گهٽ آڪسيجن دٻاءَ کي منهن ڏئي ٿو، جيڪو بالغ جي ڦڦڙن ۾ ملندڙ سطح جو لڳ ڀڳ 21 سيڪڙو آهي؛ تنهنڪري جنين هيموگلوبن جو ٻيو روپ پيدا ڪري ٿو، جنهن ۾ آڪسيجن لاءِ تمام وڌيڪ رغبت هوندي آهي ([[جنيني هيموگلوبن|هيموگلوبن F]])، ته جيئن اهڙين حالتن هيٺ ڪم ڪري سگهي.<ref>{{cite web |url=http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19990502195422/http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|url-status=dead|archive-date=2 May 1999 |title=Lecture Notes-20 |date=2 May 1999 |access-date=4 March 2017}}</ref>
=== ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ===
CO<sub>2</sub> رت ۾ ٽن مختلف طريقن سان کڄي ٿي. صحيح سيڪڙو ان تي ڀاڙي ٿو ته رت شرياني آهي يا وريدي. ان جو گهڻو حصو، لڳ ڀڳ 70 سيڪڙو، ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[ڪاربونڪ اينهائيڊريز]] اينزائم وسيلي {{chem2|HCO3−}} بائي ڪاربونيٽ آئنن ۾ بدلجي ٿو، هن ردعمل موجب: {{chem2|CO2 + H2O -> H2CO3 -> H+ + HCO3−}}؛ لڳ ڀڳ 7 سيڪڙو پلازما ۾ حل ٿيل هوندو آهي؛ ۽ لڳ ڀڳ 23 سيڪڙو [[ڪاربامينو]] مرڪبن طور هيموگلوبن سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Martini | first = Frederic | name-list-style = vanc |year=2007 |title=Anatomy and Physiology |url=https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |page=643 |isbn=9789712348075 |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501022224/https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |archive-date=1 May 2016 }}</ref><ref>''Vander's Human Physiology'' reported similar numbers: 60% carried as bicarbonate, 30% bound to hemoglobin as [[carbaminohemoglobin]], and 10% physically dissolved. {{cite book |last1=Widmaier |first1=Eric P. |url=https://archive.org/details/humanphysiologym0000widm/page/493/mode/2up |title=Vander's Human Physiology |last2=Raff |first2=Hershel |last3=Strang |first3=Kevin T. |date=2003 |publisher=[[McGraw-Hill Education]] |isbn=978-0-07-288074-8 |edition=9th |at=p. 493 (ch. Respiratory physiology § Transport of carbon dioxide in blood) |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
هيموگلوبن، جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ آڪسيجن کڻندڙ مکيه ماليڪيول آهي، آڪسيجن ۽ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ ٻنهي کي کڻي ٿو. بهرحال، هيموگلوبن سان ڳنڍيل CO<sub>2</sub> ساڳئي هنڌ سان نه ڳنڍجي ٿي جتي آڪسيجن ڳنڍجي ٿي. ان بدران، اها چئن گلوبن زنجيرن جي N-ٽرمينل گروهن سان گڏجي ٿي. پر هيموگلوبن ماليڪيول تي [[الوسٽيرڪ ضابطو|الوسٽيرڪ]] اثرن سبب، CO<sub>2</sub> جو ڳنڍجڻ آڪسيجن جي هڪ ڏنل جزوي دٻاءَ لاءِ ڳنڍيل آڪسيجن جي مقدار کي گهٽائي ٿو. آڪسيجن جي سطح وڌڻ سبب رت ۾ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ سان گهٽ ڳنڍجڻ کي [[هالڊين اثر]] چيو ويندو آهي، ۽ اهو تاندورن مان ڦڦڙن ڏانهن ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ۾ اهم آهي. CO<sub>2</sub> جي جزوي دٻاءَ ۾ واڌ يا گهٽ pH، هيموگلوبن مان آڪسيجن ڇڏرائيندو آهي، جنهن کي [[بوهر اثر]] چيو ويندو آهي.
=== هائيڊروجن آئنن جي چرپر ===
ڪجهه آڪسي هيموگلوبن آڪسيجن وڃائي ڊِي آڪسي هيموگلوبن بڻجي ٿو. ڊِي آڪسي هيموگلوبن گهڻن هائيڊروجن آئنن کي ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ آڪسي هيموگلوبن جي ڀيٽ ۾ ان ۾ هائيڊروجن لاءِ گهڻو وڌيڪ لاڙو هوندو آهي.
=== لمفي سرشتو ===
{{main|لمفي سرشتو}}
ٿڻائتن ۾ رت [[لمف]] سان توازن ۾ هوندو آهي، جيڪو رت مان ڪيپلري الٽرافلٽريشن وسيلي تاندورن ۾ لڳاتار ٺهندو رهي ٿو. لمف ننڍين لمفي نالين جي سرشتي وسيلي گڏ ٿئي ٿو ۽ [[سيني واري نالي]] ڏانهن موڪليو وڃي ٿو، جيڪا کاٻي [[ذيلي ڪليوي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي، جتي لمف ٻيهر جسماني رت جي گردش سان ملي ٿو.
=== گرمي پد جو ضابطو ===
رت جي گردش گرمي کي سڄي جسم ۾ منتقل ڪري ٿي، ۽ هن وهڪري ۾ تبديليون [[گرمي پد جو ضابطو|گرمي پد جي ضابطي]] جو اهم حصو آهن. سطح ڏانهن رت جو وهڪرو وڌڻ، مثال طور گرم موسم يا سخت ورزش دوران، چمڙي کي وڌيڪ گرم ڪري ٿو، جنهن سان گرمي وڌيڪ تيزيءَ سان نڪري ٿي. ان جي ابتڙ، جڏهن ٻاهرين گرمي پد گهٽ هوندو آهي، تڏهن هٿن پيرن ۽ چمڙي جي سطح ڏانهن رت جو وهڪرو گهٽجي ويندو آهي ته جيئن گرمي جي نقصان کان بچي سگهجي، ۽ رت کي ترجيحي طور جسم جي اهم عضون ڏانهن گردش ڪرايو ويندو آهي.
=== وهڪري جي رفتار ===
رت جي وهڪري جي رفتار مختلف عضون ۾ تمام گهڻي مختلف هوندي آهي. جگر کي سڀ کان وڌيڪ رت جي رسد ملي ٿي، جنهن جو لڳ ڀڳ وهڪرو 1350 ml/min آهي. بُڪي ۽ دماغ ترتيبوار ٻئي ۽ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ عضوا آهن، جن ۾ وهڪرو 1100 ml/min ۽ لڳ ڀڳ 700 ml/min آهي.<ref name=":0">{{Cite book |url=https://archive.org/details/guytonhalltextbo0000hall/page/204/mode/2up |title=Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology |publisher=Saunders |year=2015 |isbn=978-1455770052 |page=204 |url-access=registration}}</ref>
في 100 گرام تاندوري لاءِ رت جي وهڪري جا لاڳاپيل شرح مختلف آهن، جن ۾ بُڪي، ايڊرينل غدود ۽ ٿائيرائيڊ ترتيبوار پهريون، ٻيو ۽ ٽيون سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ تاندورا آهن.<ref name=":0" />
=== پاڻياٺي دٻاءَ جا ڪم ===
رت جي وهڪري جي روڪ پڻ خاص تاندورن ۾ ڀرجڻ پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ ان تاندوري جو [[اڀار]] ٿئي ٿو؛ مثالن ۾ [[عضو تناسل]] ۽ [[ڪلٽورس]] جو [[اڀار وارو تاندورو]] شامل آهي.
پاڻياٺي دٻاءَ واري ڪم جو ٻيو مثال [[ٽپو ڏيندڙ ڪوريئڙو]] آهي، جنهن ۾ دٻاءَ هيٺ ٽنگن ۾ ڌڪيل رت انهن کي طاقتور ٽپو ڏيڻ لاءِ سڌو ڪري ٿو، بغير ان جي ته وڏيون ڏوريون واريون ٽنگون گهربل هجن.<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |encyclopedia=Encyclopædia Britannica online |title=Spiders: circulatory system |access-date=25 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112190558/https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |archive-date=12 November 2007 }}</ref>
== رنگ ==
{{main|هيموگلوبن}}
[[File:Bleeding finger.jpg|thumb|رت وهندڙ آڱر مان نڪرندڙ ڪيپلري رت]]
هيموگلوبن رت جي رنگ ('''هيموڪروم''') جو مکيه طئي ڪندڙ آهي. هر ماليڪيول ۾ چار هيم گروهه هوندا آهن، ۽ مختلف ماليڪيولن سان انهن جو لاڳاپو صحيح رنگ کي بدلائي ٿو. شرياني رت ۽ ڪيپلري رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آڪسيجن هيم گروهه کي مضبوط ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿي. آڪسيجن کان خالي رت ڳاڙهي رنگ جو وڌيڪ گهرو ڇانوَ هوندو آهي؛ اهو وريدن ۾ موجود هوندو آهي، ۽ [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] دوران ۽ وريدي رت جا نمونا وٺڻ وقت ڏسي سگهجي ٿو. اهو ان ڪري آهي جو هيموگلوبن پاران جذب ٿيندڙ روشنيءَ جو اسپيڪٽرم آڪسيجن واري ۽ آڪسيجن کان خالي حالت ۾ مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web |last=Prahl |title=Optical Absorption of Hemoglobin |url=http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |access-date=30 December 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20020105184047/http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |archive-date=5 January 2002 }}</ref>
[[ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ]] ۾ رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪاربان مونو آڪسائيڊ]] [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] جي ٺهڻ جو سبب بڻجي ٿي. [[سائنائيڊ]] زهرجڻ ۾ جسم آڪسيجن استعمال نٿو ڪري سگهي، تنهنڪري وريدي رت آڪسيجن وارو ئي رهي ٿو، جنهن سان ان جي ڳاڙهاڻ وڌي وڃي ٿي. ڪجهه حالتون هيموگلوبن ۾ موجود هيم گروهن کي متاثر ڪن ٿيون، جن سبب چمڙي نيري نظر اچي سگهي ٿي؛ هن علامت کي [[سائنوسس]] چيو ويندو آهي. جيڪڏهن هيم آڪسائيڊ ٿي وڃي، ته [[ميٿيموگلوبن]] ٺهي ٿو، جيڪو وڌيڪ ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ آڪسيجن کڻي نٿو سگهي. ناياب حالت [[سلفهيموگلوبينيميا]] ۾، شرياني هيموگلوبن جزوي طور آڪسيجن وارو هوندو آهي، ۽ اهو نيري ڇانوَ سان گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.
چمڙي جي سطح جي ويجهو وريدون ڪيترن سببن ڪري نيريون نظر اچن ٿيون. بهرحال، [[بصري ادراڪ|رنگ جي ادراڪ]] ۾ هن تبديلي ۾ حصو وٺندڙ عنصر وريدي رت جي حقيقي رنگ بدران چمڙي جي روشني پکيڙڻ وارين خاصيتن ۽ [[بصري قشر]] پاران بصري ڄاڻ جي عملڪاري سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Kienle A, Lilge L, Vitkin IA, Patterson MS, Wilson BC, Hibst R, Steiner R | title = Why do veins appear blue? A new look at an old question | journal = Applied Optics | volume = 35 | issue = 7 | pages = 1151 | date = March 1996 | pmid = 21085227 | doi = 10.1364/AO.35.001151 | url = http://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20120210145120/https://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | url-status = dead | bibcode = 1996ApOpt..35.1151K | archive-date = 10 February 2012 }}</ref>
''[[Prasinohaema]]'' نسل جي [[سڪنڪ|سڪنڪن]] جو رت [[بليورڊن]] نالي گندي پيداوار جي گڏ ٿيڻ سبب سائو هوندو آهي.<ref>{{cite journal | vauthors = Austin CC, Perkins SL | title = Parasites in a biodiversity hotspot: a survey of hematozoa and a molecular phylogenetic analysis of Plasmodium in New Guinea skinks | journal = The Journal of Parasitology | volume = 92 | issue = 4 | pages = 770–7 | date = August 2006 | pmid = 16995395 | doi = 10.1645/GE-693R.1 | s2cid = 1937837 | url = https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84 | access-date = 16 November 2021 | archive-date = 26 April 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230426075114/https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84/ | url-status = live | url-access = subscription }}</ref>
== بيماريون ==
=== عام طبي ===
* مقدار جون بيماريون
** زخمي ٿيڻ سبب رت وهڻ وسيلي رت جو نقصان ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human heart |publisher=The Franklin Institute |access-date=19 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> هڪ صحتمند بالغ، پهرين علامت يعني بيچيني شروع ٿيڻ کان اڳ رت جي ڪل مقدار جو لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو (1 L) وڃائي سگهي ٿو، ۽ [[صدمو (گردش)|صدمي]] جي شروعات کان اڳ 40 سيڪڙو (2 L) تائين وڃائي سگهي ٿو. [[ٿرومبوسائيٽ]] رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ]] ۽ رت جي دڳن ٺهڻ لاءِ اهم آهن، جيڪي رت وهڻ کي روڪي سگهن ٿا. اندروني عضون يا هڏين کي چوٽ لڳڻ سبب [[اندروني رت وهڻ]] ٿي سگهي ٿو، جيڪو ڪڏهن ڪڏهن شديد ٿي سگهي ٿو.
** [[پاڻيءَ جي کوٽ]] رت ۾ پاڻيءَ جو مقدار گهٽائي رت جي ڪل مقدار کي گهٽائي سگهي ٿي. ان جي نتيجي ۾ صدمو تمام گهٽ ٿيندو آهي (تمام شديد حالتن کان سواءِ)، پر ان سبب [[بيهڻ واري گهٽ رت دٻاءُ]] ۽ [[بيهوشي]] ٿي سگهي ٿي.
* گردش جون بيماريون
** صدمو تاندورن تائين رت جي غير اثرائتي [[پرفيوزن]] آهي، ۽ اهو ڪيترين حالتن، جن ۾ رت جو نقصان، انفيڪشن ۽ ڪمزور [[دل جي نيڪال]] شامل آهن، سبب ٿي سگهي ٿو.
** [[ايٿيروسڪليروسس]] شريانن مان رت جي وهڪري کي گهٽائي ٿي، ڇاڪاڻتہ ايٿيروما شريانن جي اندرين ڀتين تي ڄمي انهن کي سوڙهو ڪري ٿي. ايٿيروما عمر سان وڌڻ جو لاڙو رکي ٿي، ۽ ان جي واڌ ڪيترن سببن، جن ۾ سگريٽ نوشي، [[وڌيڪ رت دٻاءُ]]، رت ۾ چرٻين جي وڌيل گردش ([[هائپرلپيڊيميا]]) ۽ [[ذيابيطس]] شامل آهن، سبب وڌيڪ تيز ٿي سگهي ٿي.
** رت ڄمڻ سبب [[ٿرومبوسس]] ٺهي سگهي ٿو، جيڪو رت جي نالين کي بند ڪري سگهي ٿو.
** رت جي بناوت، دل جي پمپ ڪرڻ واري عمل يا رت جي نالين جي سوڙهي ٿيڻ ۾ مسئلن جا ڪيترائي نتيجا ٿي سگهن ٿا، جن ۾ رت حاصل ڪندڙ تاندورن ۾ هائپوڪسيا (آڪسيجن جي کوٽ) شامل آهي. اصطلاح ''اسڪيميا'' اهڙي تاندوري لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جنهن تائين رت جي پرفيوزن اڻپوري هجي، جڏهن تہ ''انفارڪشن'' مان مراد تاندوري جو موت ([[نيڪروسس]]) آهي، جيڪو رت جي رسد بند ٿيڻ (يا تمام گهڻي اڻپوري ٿيڻ) سبب ٿي سگهي ٿو.
=== رت سان لاڳاپيل ===
{{see also|هيماتالاجي}}
* اينيميا
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي اڻپوري مقدار ([[اينيميا]]) رت وهڻ، [[ٿيليسيميا]] جهڙين رت جي بيمارين يا [[خراب غذائيت سان لاڳاپيل بيماريون|غذائي کوٽن]] جو نتيجو ٿي سگهي ٿي، ۽ ان لاءِ هڪ يا وڌيڪ [[رت جي منتقلي|رت جون منتقليون]] گهربل ٿي سگهن ٿيون. اينيميا هڪ [[جينياتي بيماري]] سبب پڻ ٿي سگهي ٿي، جنهن ۾ ڳاڙها رت جيوگهرڙا اثرائتي نموني ڪم نه ڪندا آهن. جيڪڏهن مردن ۾ هيموگلوبن جي مقدار 13.5 gm/dl کان گهٽ يا عورتن ۾ 12.0 gm/dl کان گهٽ هجي تہ [[رت جي جاچ]] وسيلي اينيميا جي تصديق ڪري سگهجي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |title=The Role of Red Blood Cells in Anemia |access-date=2017-05-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170518202410/http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |archive-date=18 May 2017 }}</ref> ڪيترن ملڪن ۾ منتقلي لائق رت جي گهرج پوري ڪرڻ لاءِ [[رت جي بئنڪ|رت جون بئنڪون]] آهن. رت جي منتقلي حاصل ڪندڙ ماڻهوءَ جو [[رت جو گروهه]] عطيو ڏيندڙ جي رت جي گروهه سان ٺهڪندڙ هجڻ گهرجي.
** [[ڏاٽي جيوگهرڙي اينيميا]]
* جيوگهرڙن جي واڌ جون بيماريون
** [[ليوڪيميا]] رت ٺاهيندڙ تاندورن ۽ جيوگهرڙن جي [[ڪينسر (طب)|ڪينسرن]] جو هڪ گروهه آهي.
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ([[پولي سائيٿيميا ويرا]]) يا پليٽليٽن ([[ايسينشل ٿرومبوسائيٽوسس]]) جي غير ڪينسري حد کان وڌيڪ پيداوار [[ڪينسر کان اڳ واري حالت|ڪينسر کان اڳ واري]] ٿي سگهي ٿي.
** [[مائيلوڊسپلاسٽڪ سنڊروم]]ن ۾ هڪ يا وڌيڪ جيوگهرڙي سلسلن جي غير اثرائتي پيداوار شامل هوندي آهي.
* رت ڄمڻ جون بيماريون
** [[هيموفيليا]] هڪ [[جينياتي بيماري]] آهي، جيڪا رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ واري طريقيڪار]] مان ڪنهن هڪ ۾ خرابي پيدا ڪري ٿي. ان سبب ٻي صورت ۾ معمولي زخم به حياتيءَ لاءِ خطرو بڻجي سگهن ٿا، پر وڌيڪ عام طور ان جي نتيجي ۾ [[هيمارٿروسس]]، يعني سنڌن جي خالن ۾ رت وهڻ، ٿئي ٿو، جيڪو معذوري پيدا ڪري سگهي ٿو.
** غير اثرائتا يا اڻپورا پليٽليٽ پڻ [[ڪوئگولوپيٿي]] (رت وهڻ جون بيماريون) پيدا ڪري سگهن ٿا.
** حد کان وڌيڪ رت ڄمڻ واري حالت ([[ٿرومبوفليا]]) پليٽليٽن يا رت ڄمائڻ وارن عنصرن جي ڪم جي ضابطي ۾ خرابين سبب پيدا ٿئي ٿي، ۽ ٿرومبوسس جو سبب بڻجي سگهي ٿي.
* رت جون وچڙندڙ بيماريون
** رت انفيڪشن جي منتقلي جو هڪ اهم ذريعو آهي. ايڇ آءِ وي، جيڪو ايڊز جو سبب بڻجندڙ وائرس آهي، متاثر ماڻهوءَ جي رت، مني يا ٻين جسماني رطوبتن سان رابطي وسيلي منتقل ٿئي ٿو. [[هيپاٽائيٽس بي]] ۽ [[هيپاٽائيٽس سي|سي]] بنيادي طور رت سان رابطي وسيلي منتقل ٿين ٿا. [[رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشن|رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشنن]] سبب رت لڳل شين کي [[حياتيائي خطرو]] سمجهيو ويندو آهي.
** رت جي بيڪٽيريائي انفيڪشن کي [[بيڪٽيريميا]] يا [[سيپسس]] چيو ويندو آهي. وائرس واري انفيڪشن کي وائرِيميا چيو ويندو آهي. [[مليريا]] ۽ [[ٽرائپانوسومياسس]] رت وسيلي منتقل ٿيندڙ پرجيواڻي انفيڪشن آهن.
=== ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ ===
{{main|ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ}}
آڪسيجن کان سواءِ ٻيون شيون پڻ هيموگلوبن سان ڳنڍجي سگهن ٿيون؛ ڪجهه حالتن ۾، ان سبب جسم کي اڻموٽ نقصان پهچي سگهي ٿو. مثال طور، ڪاربان مونو آڪسائيڊ ان وقت انتهائي خطرناڪ هوندي آهي، جڏهن اها ساهه کڻڻ وسيلي ڦڦڙن مان رت تائين پهچي ٿي، ڇاڪاڻتہ ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان مضبوطيءَ سان ڳنڍجي [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] ٺاهي ٿي، جنهن سبب آڪسيجن سان ڳنڍجڻ لاءِ گهٽ هيموگلوبن آزاد رهي ٿو ۽ رت وسيلي گهٽ آڪسيجن ماليڪيول سڄي جسم ۾ منتقل ٿي سگهن ٿا. اهو ٻوساٽجڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. خراب هوا جي اچ وڃ واري بند ڪمري ۾ ٻرندڙ باهه سنگين خطرو پيدا ڪري ٿي، ڇاڪاڻتہ ان سبب هوا ۾ ڪاربان مونو آڪسائيڊ گڏ ٿي سگهي ٿي. تمباڪو ڇڪڻ دوران پڻ ڪجهه ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان ڳنڍجي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Blumenthal I | title = Carbon monoxide poisoning | journal = Journal of the Royal Society of Medicine | volume = 94 | issue = 6 | pages = 270–2 | date = June 2001 | pmid = 11387414 | pmc = 1281520 | doi = 10.1177/014107680109400604 }}</ref>
== علاج ==
=== رت جي منتقلي ===
{{further|رت جي منتقلي}}
[[File:Bloodbags.jpg|thumb|رت جي عطئي دوران گڏ ڪيل وريدي رت]]
منتقلي لاءِ رت انساني عطيو ڏيندڙن کان [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] وسيلي حاصل ڪيو ويندو آهي ۽ [[رت جي بئنڪ]] ۾ محفوظ ڪيو ويندو آهي. انسانن ۾ ڪيترائي مختلف [[رت جو گروهه|رت جا گروهه]] آهن، جن مان [[اي بي او رت گروهه سرشتو]] ۽ [[ريسس رت گروهه سرشتو]] سڀ کان اهم آهن. اڻٺهڪندڙ رت جي گروهه جي رت جي منتقلي شديد ۽ اڪثر موتمار پيچيدگين جو سبب بڻجي سگهي ٿي، تنهنڪري [[ڪراس ميچنگ]] ڪئي ويندي آهي ته جيئن پڪ ٿئي تہ ٺهڪندڙ رت جي پيداوار منتقل ڪئي وڃي.
[[وريد وسيلي]] ڏنيون ويندڙ ٻين رت جي پيداوارن ۾ پليٽليٽ، رت جو پلازما، ڪرائيوپريسيپيٽيٽ ۽ مخصوص رت ڄمائڻ وارن عنصرن جا ڳوڙها محلول شامل آهن.
=== وريد وسيلي ڏيڻ ===
دوائن جا ڪيترائي قسم ([[اينٽي بايوٽڪ]]ن کان [[ڪيموٿراپي]] تائين) وريد وسيلي ڏنا ويندا آهن، ڇاڪاڻتہ اهي هاضمي واري سرشتي مان سولائيءَ سان يا مناسب مقدار ۾ جذب نه ٿيندا آهن.
شديد ۽ اوچتي رت جي نقصان کان پوءِ، پاڻياٺي تياريون، جن کي عام طور پلازما وڌائيندڙ چيو ويندو آهي، وريد وسيلي ڏئي سگهجن ٿيون؛ اهي يا تہ جسماني مقدار ۾ لوڻن (NaCl، KCl، CaCl<sub>2</sub> وغيره) جا محلول هوندا آهن، يا ڪولائيڊي محلول، جهڙوڪ ڊيڪسٽران، [[انساني سيرم البومِن]] يا تازو ڄميل پلازما. اهڙين هنگامي حالتن ۾ پلازما وڌائيندڙ رت جي منتقلي جي ڀيٽ ۾ حياتي بچائڻ جو وڌيڪ اثرائتو طريقو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ منتقل ڪيل ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جو استقلاب رت جي منتقلي کان هڪدم پوءِ ٻيهر شروع نه ٿيندو آهي.
=== رت ڪڍڻ ===
{{main|رت ڪڍڻ}}
جديد [[شاهدي تي ٻڌل طب]] ۾ رت ڪڍڻ ڪجهه ناياب بيمارين، جن ۾ [[هيموڪروميٽوسس]] ۽ [[پولي سائيٿيميا]] شامل آهن، جي سنڀال لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. بهرحال، [[رت ڪڍڻ]] ۽ [[ڄور علاج|ڄورون لڳائڻ]] 19هين صديءَ تائين عام پر اڻتصديق ٿيل علاج هئا، ڇاڪاڻتہ [[هپوڪريٽس|هپوڪريٽي]] طب موجب ڪيترين بيمارين کي غلط نموني رت جي گهڻائيءَ سبب پيدا ٿيل سمجهيو ويندو هو.
== لفظي بڻ بڻياد ==
[[Image:Jan Janský, 1902.jpg|thumb|upright|[[يان يانسڪي]] کي رت جي چئن قسمن (A، B، AB ۽ O) ۾ پهرين درجي بندي ڪرڻ جو اعزاز ڏنو وڃي ٿو]]
انگريزي لفظ ''بلڊ'' ([[پراڻي انگريزي]] ''blod'') [[جرمني ٻوليون|جرمني ٻولين]] مان نڪتل آهي ۽ ٻين سڀني جرمني ٻولين ۾ ساڳي معنيٰ وارا ان جا هم-بڻ لفظ ملن ٿا (مثال طور جرمن ''بلٽ''، سويڊش ''بلاڊ'' ۽ گوٿڪ ''blōþ''). ان جي ڪا به مڃيل [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي|هند-يورپي]] لفظي بڻ بڻياد موجود ناهي.<ref>{{Cite OED|blood}}</ref>
== تاريخ ==
=== قديم يوناني طب ===
[[رابن فاهريئس]] (هڪ سويڊني طبيب، جنهن [[ڳاڙهن رت گهرڙن جي ويهڻ جي شرح]] جو طريقو جوڙيو) جو خيال هو ته [[قديم يونان]] جو [[اخلاطي نظريو|اخلاطن وارو نظام]]، جنهن موجب جسم ۾ چار جدا جسماني رطوبتون موجود سمجهيون وينديون هيون (۽ انهن کي مختلف مزاجن سان لاڳاپيل سمجهيو ويندو هو)، شفاف ٿانوَ ۾ رت جي ڄمڻ جي مشاهدي تي ٻڌل هو. جڏهن رت کي شيشي جي ٿانوَ ۾ ڪڍي لڳ ڀڳ هڪ ڪلاڪ تائين بنا ڇهڻ جي ڇڏيو وڃي ٿو، تڏهن ان ۾ چار جدا تهه ڏسي سگهجن ٿا. تري ۾ هڪ ڪارو ڄميل دڳ ٺهي ٿو ("ڪارو پِت"). ان جي مٿان ڳاڙهن رت گهرڙن جو تهه ("رت") هوندو آهي. ان کان مٿي اڇن رت گهرڙن جو اڇاڻ مائل تهه ("بلغم") هوندو آهي. سڀ کان مٿيون تهه شفاف پيلو سيرم ("پيلو پِت") هوندو آهي.<ref>{{cite journal | vauthors = Hart GD | title = Descriptions of blood and blood disorders before the advent of laboratory studies | journal = British Journal of Haematology | volume = 115 | issue = 4 | pages = 719–28 | date = December 2001 | pmid = 11843802 | doi = 10.1046/j.1365-2141.2001.03130.x | s2cid = 10602937 | url = http://www.bloodmed.com/home/hannpdf/bjh3130.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20110708073035/http://www.bloodmed.com/home/hannpdf/bjh3130.pdf | url-status = dead | archive-date = 8 July 2011 }}</ref>{{failed verification|date=January 2015}}
عام طور تي يوناني مفڪرن جو خيال هو ته رت کاڌي مان ٺهندو آهي. [[افلاطون]] ۽ [[ارسطو]] هن خيال بابت ثبوت جا ٻه اهم ماخذ آهن، پر اهو خيال [[هومر]] جي ''[[اليئڊ]]'' تائين پراڻو آهي.<ref>For Homer, see ''Iliad'' (V.381–84). For Plato, see ''Timaeus'' 77a–81e and Campbell 2024. For Aristotle, see ''Parts of Animals'' II.3 650a31. For blood in ancient Greek science in general, see Boylan 2015. Douglas R. Campbell. 2024. "Irrigating Blood: Plato on the Circulatory System, the Cosmos, and Elemental Motion," ''Journal of the History of Philosophy'' 62 (4): 519–541. 2024.[https://philpapers.org/go.pl?aid=CAMIBP] Michael Boylan. 2015. ''The Origins of Ancient Greek ScienceBlood—A Philosophical Study.'' New York: Routledge.</ref> افلاطون جو خيال هو ته اسان جي پيٽ ۾ موجود باهه کاڌي کي رت ۾ بدلائي ٿي،<ref>See ''Timaeus'' 77a-81e and Campbell 2024. Douglas R. Campbell. 2024. "Irrigating Blood: Plato on the Circulatory System, the Cosmos, and Elemental Motion," ''Journal of the History of Philosophy'' 62 (4): 519–541. 2024.[https://philpapers.org/go.pl?aid=CAMIBP] </ref> ۽ ساهه کڻڻ دوران جسم اندر هوا جون حرڪتون ان باهه کي کڻي هلنديون آهن، جڏهن اها اسان جي کاڌي کي رت ۾ بدلائيندي آهي.<ref>See Schroeder 2021 and Pelavski 2014. Lea Aurelia Schroeder. 2021. "Replenishment and Maintenance of the Human Body," ''Apeiron'' 54 (3): 317-346.[https://philpapers.org/archive/SCHRAM-15.pdf] Andrés Pelavski. 2014. "Physiology in Plato's ''Timaeus'': Irrigation, Digestion, and Respiration," ''The Cambridge Classical Journal'' 60: 61-74.</ref> ارسطو جو خيال هو ته کاڌو دل ۾ پچي رت ۾ بدلجي ٿو ۽ پوءِ اسان جي جسم جي مادي ۾ تبديل ٿئي ٿو.<ref>See ''Parts of Animals'' II.4 651a13−15.</ref>
=== قسم ===
[[اي بي او رت گروهه جو نظام]] سن 1900ع ۾ [[ڪارل لينڊسٽائنر]] دريافت ڪيو. [[يان يانسڪي]] کي 1907ع ۾ رت جي چئن قسمن (A، B، AB ۽ O) ۾ پهرين درجي بندي ڪرڻ جو اعزاز ڏنو وڃي ٿو، جيڪا اڄ تائين استعمال ۾ آهي. 1907ع ۾ پهريون [[رت جي منتقلي|رت منتقلي]] وارو عمل ڪيو ويو، جنهن ۾ مطابقت جي اڳڪٿي ڪرڻ لاءِ اي بي او نظام استعمال ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|url=https://www.redcrossblood.org/learn-about-blood/history-blood-transfusion|title=History of Blood Transfusion | American Red Cross|website=redcrossblood.org|access-date=21 March 2021|archive-date=4 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204103229/http://www.redcrossblood.org/learn-about-blood/history-blood-transfusion|url-status=live}}</ref> پهرين اڻ سڌي رت منتقلي 27 مارچ 1914ع تي ڪئي وئي. [[ريسس عامل]] 1937ع ۾ دريافت ڪيو ويو.
== ثقافت ۽ مذهب ==
{{See also|رت جو بهتان}}
زندگيءَ لاءِ پنهنجي اهميت سبب، رت ڪيترن ئي عقيدن سان لاڳاپيل آهي. انهن مان هڪ سڀ کان بنيادي تصور رت کي ڄم يا والدين وسيلي خانداني لاڳاپن جي علامت طور استعمال ڪرڻ آهي؛ ”رت جي رشتي سان لاڳاپيل“ هجڻ جو مطلب شاديءَ بدران نسب يا نسل وسيلي لاڳاپيل هجڻ آهي. هي تصور [[نسلي سلسلو|نسلي سلسلن]] ۽ ”[[رت پاڻيءَ کان گهاٽو آهي]]“، ”[[wikt:bad blood|خراب رت]]“ ۽ ”[[رت جو ڀاءُ]]“ جهڙين چوڻين سان ويجهڙائي رکي ٿو.
[[اسلام]]، [[يهوديت]] ۽ [[عيسائيت]] ۾ رت کي خاص اهميت ڏني وئي آهي، ڇاڪاڻتہ [[احبار جو ڪتاب|احبار]] 17:11 ۾ چيو ويو آهي تہ ”جاندار جي زندگي رت ۾ آهي.“ هي جملو احباري قانون جو حصو آهي، جيڪو رت پيئڻ يا اهڙو گوشت کائڻ کان منع ڪري ٿو جنهن مان رت وهائي ڪڍڻ بدران اڃا ان ۾ موجود هجي.
رت جا ڏندڪٿائي حوالا ڪڏهن ڪڏهن رت جي زندگي بخشيندڙ فطرت سان ڳنڍيل هوندا آهن، جيڪا ويم جهڙن واقعن ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿي، ۽ ان جي ڀيٽ زخم يا موت جي رت سان ڪئي ويندي آهي.
=== آسٽريليا جا اصلوڪا ماڻهو ===
ڪيترن ئي [[آسٽريليا جا اصلوڪا ماڻهو|آسٽريليا جي اصلوڪن ايبوريجنل ماڻهن]] جي روايتن ۾ [[گيرو]] (خاص ڪري ڳاڙهو گيرو) ۽ رت، جيڪي ٻئي لوهه جي مقدار سان ڀرپور آهن ۽ [[مابان]] سمجهيا وڃن ٿا، رسمن لاءِ ناچ ڪندڙن جي جسمن تي لڳايا ويندا آهن. لالر لکي ٿو:{{blockquote|
ڪيترين ئي ايبوريجنل رسمن ۽ تقريبن ۾ ناچ ڪندڙن جي اگهاڙن جسمن تي ڳاڙهو گيرو مهٽيو ويندو آهي. ڳجهن ۽ مقدس مرداڻي رسمن ۾، شريڪ ٿيندڙن جي ٻانهن جي رڳن مان ڪڍيل رت هڪٻئي سان ونڊيو ۽ سندن جسمن تي مهٽيو ويندو آهي. گهٽ ڳجهن رسمن ۾ ڳاڙهو گيرو به ساڳي نموني استعمال ڪيو ويندو آهي. ماڻهن جي جسمن تي پکين جا کنڀ چنبڙائڻ لاءِ پڻ رت استعمال ڪيو ويندو آهي. پکين جي کنڀن ۾ هڪ اهڙو پروٽين هوندو آهي، جيڪو چقمقي اثرن لاءِ انتهائي حساس هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Lawlor | first = Robert | name-list-style = vanc |title=Voices of the first day: awakening in the Aboriginal dreamtime |publisher=Inner Traditions International |location=Rochester, VT |year=1991 |pages=102–103 |isbn=978-0-89281-355-1}}</ref>}} لالر جو چوڻ آهي تہ هن نموني استعمال ڪيل رت کي اهي ماڻهو ناچ ڪندڙن کي [[خوابن جو زمانو|خوابن جي زماني]] جي اڻ ڏٺل توانائيائي دنيا سان هم آهنگ ڪندڙ سمجهن ٿا. پوءِ لالر انهن اڻ ڏٺل توانائيائي دنيائن کي [[چقمقي ميدان|چقمقي ميدانن]] سان ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ لوهه [[چقمقيسيت|چقمقي]] هوندو آهي.
=== يورپي ڪافر مذهب ===
[[جرمنڪ ماڻهو|جرمنڪ قبيلن]] ۾ سندن قربانين، يعني ''[[بلوط]]'' رسمن، دوران رت استعمال ڪيو ويندو هو. رت کي پنهنجي اصل مالڪ جي طاقت رکندڙ سمجهيو ويندو هو ۽ ذبح ڪرڻ کان پوءِ رت ڀتين، ديوتائن جي مورتين ۽ رسمن ۾ شريڪ ٿيندڙ ماڻهن تي ڇٽيو ويندو هو. رت ڇٽڻ جي هن عمل کي [[قديم انگريزي ٻولي|قديم انگريزي]] ۾ ''blóedsian'' چيو ويندو هو، ۽ اهو اصطلاح [[رومن ڪيٿولڪ چرچ]] اختيار ڪيو، جنهن مان ''to bless'' ۽ ''blessing'' جا لفظ نڪتا. [[حِتي ٻولي]] ۾ رت لاءِ لفظ ''ishar''، ”قسم“ ۽ ”ٻنڌڻ“ وارن لفظن جو هم اصل لفظ هو؛ ڏسو [[اشارا]]. [[قديم يونان|قديم يونانين]] جو عقيدو هو تہ ديوتائن جو رت، ''[[ايڪور]]''، هڪ اهڙو مادو هو جيڪو فاني انسانن لاءِ زهريلو هو.
جرمنڪ قانون جي هڪ باقيات طور، [[لاش مان رت وهڻ جي آزمائش]] نالي هڪ آزمائش، جنهن ۾ اهو سمجهيو ويندو هو تہ قاتل جي موجودگيءَ ۾ مقتول جي لاش مان رت وهڻ شروع ٿيندو، 17هين صديءَ جي شروعات تائين استعمال ٿيندي رهي.<ref>{{Cite journal |last=Brittain |first=Robert P. |date=1965 |title=Cruentation: In Legal Medicine and in Literature |journal=Medical History |language=en |volume=9 |issue=1 |pages=82–88 |doi=10.1017/S0025727300030179 |pmid=14252331 |issn=0025-7273|pmc=1033446 }}</ref>
=== عيسائيت ===
[[پيدائش جو ڪتاب|پيدائش]] 9:4 ۾، خدا [[نوح]] ۽ سندس پٽن کي رت کائڻ کان منع ڪئي (ڏسو [[نوحي قانون]]). هن حڪم تي [[مشرقي آرٿوڊوڪس چرچ]] پڻ عمل ڪندو رهيو.
بائبل ۾ اهو پڻ ڄاڻايل آهي تہ جڏهن موت جو فرشتو عبراني ماڻهن جي گهرن وٽ آيو تہ جيڪڏهن فرشتي دروازي تي گهيٽي جو رت لڳل ڏٺو تہ گهر جو پهريتو ٻار نه مرندو هو.
[[يروشلم جي مجلس]] ۾، [[نئين عهدنامي جا رسول|رسولن]] ڪجهه عيسائين کي رت واپرائڻ کان منع ڪئي؛ ان جو ذڪر رسولن جا ڪم 15:20 ۽ 29 ۾ ٿيل آهي. هن باب ۾ ان جو سبب پڻ ڄاڻايل آهي (خاص ڪري آيتن 19–21 ۾): اهو انهن يهودين کي ناراض ڪرڻ کان بچڻ لاءِ هو، جيڪي عيسائي ٿي چڪا هئا، ڇاڪاڻتہ موسوي قانون ان عمل کان منع ڪندو هو.
مسيح جو رت گناهن جي [[عيسائيت ۾ ڪفارو|ڪفاري]] جو وسيلو آهي. پڻ، ”... سندس [خدا جي] پٽ يسوع مسيح جو رت اسان کي هر گناهه کان پاڪ ڪري ٿو.“ (1 يوحنا 1:7)، ”... ان [خدا] لاءِ، جنهن اسان سان پيار ڪيو ۽ پنهنجي رت سان اسان کي اسان جي گناهن کان ڌوتو.“ (مڪاشفو 1:5)، ۽ ”۽ انهن هن (شيطان) تي گهيٽي [يسوع مسيح] جي رت ۽ پنهنجي شاهديءَ جي ڪلام وسيلي سوڀ حاصل ڪئي ...“ (مڪاشفو 12:11).
ڪجهه عيسائي چرچ، جن ۾ رومن ڪيٿولڪيت، [[مشرقي آرٿوڊوڪس چرچ|مشرقي آرٿوڊوڪسي]]، [[مشرقي آرٿوڊوڪسي]] ۽ [[اوڀر جو اسيريائي چرچ]] شامل آهن، سيکارين ٿا تہ مقدس ڪرڻ کان پوءِ [[عشائيه رباني]] جي شراب [[جوهر جي تبديلي|حقيقت ۾ بدلجي]] عبادت ڪندڙن جي پيئڻ لاءِ [[مسيح جو رت|يسوع جي رت]] بڻجي وڃي ٿي. اهڙيءَ طرح مقدس ڪيل شراب ۾ يسوع روحاني ۽ جسماني طور موجود ٿي وڃي ٿو. هيءَ تعليم [[آخري عشائيه]] ۾ پاڙون رکي ٿي، جيئن بائبل جي چئن انجيلن ۾ لکيل آهي، جن ۾ يسوع پنهنجي [[ٻارهن رسول|شاگردن]] کي چيو تہ جيڪو ماني هو کائين ٿا سا سندس جسم آهي ۽ شراب سندس رت آهي. ''”هي پيالو منهنجي رت ۾ نئون عهدنامو آهي، جيڪو توهان لاءِ وهايو وڃي ٿو.“ ({{sourcetext|source=Bible|version=King James|book=Luke |chapter=22|verse=20}})''.
پروٽيسٽنٽيت جون گهڻيون شڪليون، خاص ڪري [[ميٿوڊسٽ]] يا [[پريسبيٽيرين]] روايت سان لاڳاپيل، سيکارين ٿيون تہ شراب مسيح جي رت جي علامت کان وڌيڪ ڪجهه به ناهي، ۽ مسيح ان ۾ روحاني طور تہ موجود آهي پر جسماني طور نه. [[لوٿرن]] الٰهيات سيکاري ٿي تہ جسم ۽ رت عشائيه رباني جي ماني ۽ شراب سان [[هم وجوديت|”ان ۾، ان سان ۽ ان جي هيٺان“ گڏ موجود]] آهن.
=== يهوديت ===
[[يهوديت]] ۾ جانور جو رت ٿوري کان ٿوري مقدار ۾ به واپرائڻ جائز ناهي (احبار 3:17 ۽ ٻين هنڌن تي)؛ اهو يهودي [[غذا|غذائي]] قانونن ([[ڪشروت]]) ۾ ظاهر ٿئي ٿو. گوشت مان رت ڪڍڻ لاءِ ان کي ڌوئي پاڻيءَ ۾ پسائبو آهي (ته جيئن رت جا ڄميل دڳ ڍرا ٿين)، پوءِ [[کاڌي کي لوڻ لڳائڻ|لوڻ لڳائي]] وري ڪيترائي ڀيرا پاڻيءَ سان ڌوئبو آهي.<ref>[http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/82678/jewish/Koshering-Meat.htm Koshering Meat.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216084120/http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/82678/jewish/Koshering-Meat.htm |date=16 December 2013 }} Chabad.org.</ref> واپرائڻ کان اڳ آنا پڻ جاچڻا پوندا آهن ۽ انهن ۾ موجود رت جا داغ ڪڍڻا پوندا آهن.<ref>[http://www.chabad.org/library/howto/wizard_cdo/aid/113470/jewish/Removing-the-Blood.htm Removing the Blood.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216084034/http://www.chabad.org/library/howto/wizard_cdo/aid/113470/jewish/Removing-the-Blood.htm |date=16 December 2013 }} Chabad.org.</ref> جيتوڻيڪ بائبلي قانون موجب مڇيءَ جو رت ڪوشير آهي، پر بائبلي پابندي ٽوڙڻ جو ڏيک پيدا ٿيڻ کان بچڻ لاءِ ربيائي قانون موجب مڇيءَ جو رت واپرائڻ منع آهي.<ref>Citron, R. Aryeh. [http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1182104/jewish/All-About-Kosher-Fish.htm All About Kosher Fish.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216084101/http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1182104/jewish/All-About-Kosher-Fish.htm |date=16 December 2013 }} Chabad.org.</ref>
رت سان لاڳاپيل هڪ ٻي رسم ۾ ذبح ڪرڻ کان پوءِ [[پکي|پکين]] ۽ [[شڪار جو گوشت|شڪاري جانورن]] جي رت کي ڍڪڻ شامل آهي (احبار 17:13)؛ [[تورات]] ۾ ان جو سبب هي ڏنو ويو آهي: ”ڇاڪاڻتہ جانور جي زندگي [ان] جي رت ۾ آهي“ (ساڳيو، 17:14). انسانن جي حوالي سان، [[قبالا]] هن آيت جي تشريح ڪندي چوي ٿي تہ ماڻهوءَ جي حيواني روح جو هنڌ رت ۾ آهي ۽ جسماني خواهشون ان مان پيدا ٿين ٿيون.
ساڳيءَ طرح، مندر جي قربانين ۽ ذبح ڪيل گوشت کي لوڻ لڳائڻ جو روحاني سبب ماڻهوءَ مان حيواني خواهشن جي رت کي ڪڍڻ آهي. جانور جو رت ڪڍڻ سان، رت ۾ موجود حيواني توانائيون ۽ حياتيائي قوت پڻ ڪڍجي وڃن ٿيون، جنهن سان گوشت انساني واپرائڻ جي لائق بڻجي ٿو.<ref>[[ميناخم مينڊل شنيرسن|Schneerson, R. Menachem M.]] ''Igrot Kodesh'', vol. vii, p. 270.</ref>
=== اسلام ===
رت تي ٻڌل کاڌي جو استعمال [[اسلامي غذائي قانون|اسلامي غذائي قانونن]] موجب حرام آهي. اهو حڪم [[قرآن]] جي سورت [[سورت المائده|المائده]] (5:3) جي هن بيان مان ورتل آهي: ”توهان تي حرام ڪيو ويو آهي: مردار، رت، سوئر جو گوشت ۽ اهو جنهن تي الله کان سواءِ ڪنهن ٻئي جو نالو ورتو ويو هجي.“
رت کي ناپاڪ سمجهيو ويندو آهي، تنهنڪري رت وهڻ کان پوءِ جسماني ۽ شرعي پاڪائي حاصل ڪرڻ جا مخصوص طريقا آهن. [[حيض]]، ويم کان پوءِ رت وهڻ ۽ بي قاعدي فرجي رت وهڻ لاءِ مخصوص قاعدا ۽ پابنديون لاڳو ٿين ٿيون. جڏهن ڪنهن جانور کي ذبح ڪيو ويندو آهي تہ ان جي ڳچي اهڙي نموني ڪٽي ويندي آهي جو ڪرنگهي جي هڏي نه ڪٽجي، جنهن ڪري دماغ دل ڏانهن آڪسيجن لاءِ رت پمپ ڪرڻ جا حڪم موڪليندو رهي ٿو. اهڙيءَ طرح جسم مان رت نڪري وڃي ٿو ۽ گوشت عام طور پچائڻ ۽ کائڻ لاءِ محفوظ ٿي وڃي ٿو. هاڻوڪي دور ۾ [[رت جي منتقلي]] کي عام طور اسلامي قاعدن جي خلاف نه سمجهيو ويندو آهي.
=== يهوواه جا شاهد ===
{{main|يهوواه جا شاهد ۽ رت جي منتقلي}}
رسولن جا ڪم 15:28، 29 جهڙين صحيفائي عبارتن جي پنهنجي تشريح جي بنياد تي (”... رت کان پاسو ڪندا رهو.“)، ڪيترائي [[يهوواه جا شاهد]] نہ رت واپرائين ٿا ۽ نہ ئي سڄي رت يا ان جي وڏن جزن: ڳاڙهن رت گهرڙن، اڇن رت گهرڙن، پليٽليٽن (ٿرومبوسائيٽن) ۽ پلازما جي منتقلي قبول ڪن ٿا. ميمبر ذاتي طور فيصلو ڪري سگهن ٿا تہ ڇا اهي اهڙا طبي طريقا قبول ڪندا، جن ۾ سندن پنهنجو رت يا اهڙا مادا شامل هجن، جيڪي چئن وڏن جزن مان وڌيڪ ڀاڱن ۾ ورهايل هجن.<ref>''The Watchtower'' 15 June 2004, p. 22, "Be Guided by the Living God"</ref>
=== رت پياڪيت ===
{{main|رت پياڪ}}
[[رت پياڪ]] ڏندڪٿائي جاندار آهن، جيڪي خوراڪ حاصل ڪرڻ لاءِ سڌو سنئون رت پيئن ٿا، ۽ عام طور انساني رت کي ترجيح ڏين ٿا. سڄي دنيا جي ثقافتن ۾ هن قسم جون ڏندڪٿائون ملن ٿيون؛ مثال طور، ''[[نوسفيراتو]]'' جي ڏندڪٿا، جنهن ۾ هڪ انسان ٻين جو رت پيئي [[لعنت]] ۽ امرتا حاصل ڪري ٿو، اوڀر يورپي لوڪ روايتن مان نڪتل آهي. [[چچڙ]]، [[ڄؤرون]]، مادي [[مڇر]]، [[رت پياڪ چمڙا]] ۽ ٻيا ڪيترائي قدرتي جاندار ٻين جانورن جو رت واپرائين ٿا، پر رڳو چمڙا رت پياڪن سان لاڳاپيل آهن. ان جو رت پياڪ چمڙن سان ڪو واسطو ناهي، جيڪي [[نئين دنيا]] جا جاندار آهن ۽ يورپي ڏندڪٿائن جي شروعات کان گهڻو پوءِ دريافت ٿيا.
hf96xotrleb52dwkasz7luuflznvlhc
392107
392106
2026-07-07T20:07:38Z
Intisar Ali
8681
392107
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|گردشي سرشتي ۾ جسماني پاڻياٺ}}
{{Infobox anatomy
|Name = رت
|Latin = sanguis
|Greek= αἷμα (haîma)
|Image = Venous and arterial blood.jpg
|Caption = سرنجن ۾ وريدي (گهرو) ۽ شرياني (وڌيڪ روشن) رت.
}}
'''رت''' [[انسان]]ن ۽ ٻين [[ڪرنگهيدار جانور|ڪرنگهيدار جانورن]] جي [[گردشي سرشتو|گردشي سرشتي]] ۾ موجود هڪ [[جسماني پاڻياٺ]] آهي، جيڪو [[غذائي جزو|غذائي جزن]] ۽ [[آڪسيجن]] جهڙيون ضروري شيون جسم جي [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] تائين پهچائي ٿو ۽ انهن ئي جيوگهرڙن مان [[استقلابي گند|استقلابي گند جون شيون]] کڻي پري ڪري ٿو.<ref>{{cite web |title=Definition of BLOOD |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323030751/https://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |archive-date=23 March 2017 |access-date=4 March 2017 |website=Merriam-Webster}}</ref>
رت، [[رت جو پلازما|پلازما]] ۾ معلق رت جي جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي. پلازما، جيڪو رت جي پاڻياٺ جو 55 سيڪڙو هوندو آهي، گهڻو ڪري [[پاڻي]] (حجم جي لحاظ کان 92 سيڪڙو) تي مشتمل هوندو آهي،<ref>
{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human Heart |access-date=19 March 2009 |author=The Franklin Institute Inc. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> ۽ ان ۾ [[پروٽين]]، [[گلوڪوز]]، معدني [[آئن]] ۽ [[هارمون]] شامل هوندا آهن. رت جا جيوگهرڙا بنيادي طور [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ)، [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ) ۽ (ٿڻائتن ۾) [[پليٽليٽ]] (ٿرومبوسائيٽ) هوندا آهن.<ref>{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Definition of red blood cell |url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |access-date=2022-04-28 |website=National Cancer Institute |language=en |archive-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130740/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |url-status=live }}</ref> انهن ۾ سڀ کان گهڻا ڳاڙها رت جيوگهرڙا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Sagar |date=2017-01-03 |title=Blood cells and its types with functions |url=https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |access-date=2022-04-28 |website=Microbiology Info.com |language=en-US |archive-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412041337/https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |url-status=live }}</ref> انهن ۾ [[هيموگلوبن]] هوندو آهي، جيڪو آڪسيجن سان موٽڻ جوڳي نموني ڳنڍجي ان جي حل پذيري وڌائي، آڪسيجن جي چرپر کي آسان بڻائي ٿو.<ref>{{Cite web |title=Low Hemoglobin: Causes & Symptoms |url=https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |access-date=2022-04-28 |website=Cleveland Clinic |archive-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428204042/https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |url-status=live }}</ref> [[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور]]ن ۾ هڪ [[موافقتي مدافعتي سرشتو]] هوندو آهي، جيڪو گهڻي ڀاڱي اڇن رت جيوگهرڙن تي ٻڌل هوندو آهي. اڇا رت جيوگهرڙا وچڙن ۽ پَرجيون جي مزاحمت ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا. پليٽليٽ رت جي [[رت ڄمڻ|ڄمڻ]] ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. [[ڦڦڙ]] رکندڙ جانورن ۾ [[شريان|شرياني]] رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن کي جسم جي تاندورن تائين کڻي وڃي ٿو، جڏهن ته [[وريد|وريدي]] رت [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا جيوگهرڙن جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ هڪ گندي شيءِ آهي، تاندورن مان ڦڦڙن تائين کڻي وڃي ٿو ته جيئن اها ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. جڏهن رت جو هيموگلوبن آڪسيجن سان ڳنڍيل هوندو آهي ته رت چمڪندڙ ڳاڙهو، ۽ جڏهن اهو [[آڪسيجن کان خالي هيموگلوبن|آڪسيجن کان خالي]] هوندو آهي ته رت گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.<ref>{{Cite web |last=Séguin |first=Chantal |date=2022-01-08 |title=Did You Know That Not All Blood is Red? • The Blood Project |url=https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |access-date=2022-07-02 |website=The Blood Project |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702161612/https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-10 |title=Is blood blue? 7 facts about blood |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |access-date=2023-03-29 |website=www.medicalnewstoday.com |language=en |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329062539/https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |url-status=live }}</ref>
رت سان لاڳاپيل طبي اصطلاح اڪثر يوناني لفظ {{lang|grc|αἷμα}} (''{{Lang|grc-latn|haima}}'')، جنهن جي معنيٰ ”رت“ آهي، مان نڪتل ''hemo-''، ''hemato-''، ''haemo-'' يا ''haemato-'' سان شروع ٿيندا آهن. [[ايناٽامي]] ۽ [[تاندوريات]] جي لحاظ کان رت کي [[ڳنڍيندڙ تاندورو|ڳنڍيندڙ تاندوري]] جو هڪ خاص روپ سمجهيو ويندو آهي،<ref name="Krause2005">{{Cite book |last=Krause |first=William J. |url=https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |title=Krause's Essential Human Histology for Medical Students |publisher=Universal-Publishers |year=2005 |isbn=978-1-58112-468-2 |edition=3rd |pages=67 |language=en |access-date=21 June 2022 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426075102/https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻتہ اهو پلازما ۾ معلق جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي ٽڪرن مان ٺهيل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Anatomy {{!}} SEER Training|url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/|website=National Cancer Institute: SEER Training Modules|access-date=29 November 2025}}</ref>
==ڪم==
[[File:1GZX Haemoglobin.png|right|thumb|هيموگلوبن، هڪ گولائيءَ وارو پروٽين<br />سائو = هيم گروهه<br />ڳاڙهو ۽ نيرو = پروٽين جا ذيلي ايڪا]]
رت جسم اندر ڪيترائي اهم ڪم سرانجام ڏئي ٿو، جن ۾ هي شامل آهن:
*تاندورن کي [[آڪسيجن]] پهچائڻ (جيڪا [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن وسيلي کڄندي آهي)
*[[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] جهڙا غذائي جزا پهچائڻ (جيڪي رت ۾ حل ٿيل يا [[رت جا پروٽين|پلازما پروٽينن]]، مثال طور [[رت جا لپڊ]]، سان ڳنڍيل هوندا آهن)
*[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙو گند ڪڍڻ
*مدافعتي ڪم، جن ۾ [[اڇا رت جيوگهرڙا|اڇن رت جيوگهرڙن]] جي گردش ۽ [[ضد جسم|ضد جسمن]] وسيلي پرڏيهي مادي جي سڃاڻپ شامل آهي
*[[رت ڄمڻ]]، يعني رت جي نالي ڦاٽڻ تي ٿيندڙ ردعمل، جنهن ۾ رت پاڻياٺ مان نيم ٺوس جيل ۾ بدلجي رت وهڻ روڪي ٿو
*پيغام رساني جا ڪم، جن ۾ [[هارمون]]ن جي چرپر ۽ [[تاندورو (حياتيات)|تاندوري]] نقصان جي اشاري رساني شامل آهي
*جسم جي مرڪزي [[جسماني گرمي پد|گرمي پد]] جي ضابطيڪاري
*[[پاڻياٺي حرڪيات|پاڻياٺي دٻاءَ]] جا ڪم
==جزا==
===ٿڻائتن ۾===
{{See also|رت جي عام چڪاسن جا حوالياتي قدر}}
رت انساني جسم جي وزن جو 7 سيڪڙو هوندو آهي،<ref name="alberts_table">{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |title=Table 22-1 Blood Cells |access-date=1 November 2012 |publisher=NCBI Bookshelf |year=2012 | last = Alberts | first = Bruce | name-list-style = vanc |website=Molecular Biology of the Cell |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327160412/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |archive-date=27 March 2018 }}</ref><ref name="PhysFactVol">{{Cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |title=Volume of Blood in a Human |access-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103090043/http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |archive-date=3 November 2012 |year=2012 | last = Elert | first = Glenn | name-list-style = vanc |website=The Physics Factbook |url-status=dead}}</ref> ۽ ان جي سراسري ڪثافت لڳ ڀڳ 1060 kg/m<sup>3</sup> هوندي آهي، جيڪا خالص پاڻيءَ جي 1000 kg/m<sup>3</sup> ڪثافت جي تمام ويجهو آهي.<ref>{{cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |title=Density of Blood |access-date=4 October 2006 |year=2004 |website=The Physics Factbook |last=Shmukler |first=Michael |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919051122/http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |archive-date=19 September 2006 }}</ref> هڪ سراسري بالغ ۾ [[رت جو حجم]] لڳ ڀڳ {{convert|5|L|USpt|lk=in}} يا 1.3 گيلن هوندو آهي،<ref name="PhysFactVol"/> جيڪو پلازما ۽ ''ٺهيل جزن'' تي مشتمل هوندو آهي. ٺهيل جزن ۾ رت جي جيوگهرڙن يا ''رت جسمن'' جا ٻه قسم، يعني [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ) ۽ [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ)، ۽ رت ڄمڻ ۾ حصو وٺندڙ جيوگهرڙي ٽڪرا، جن کي [[پليٽليٽ]] چيو وڃي ٿو، شامل آهن.<ref name="SEER">{{cite web |title=Composition of the Blood {{!}} SEER Training |url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |website=training.seer.cancer.gov |access-date=30 December 2020 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016211542/https://www.training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |url-status=live }}</ref> حجم جي لحاظ کان ڳاڙها رت جيوگهرڙا سڄي رت جو لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو، پلازما 54.3 سيڪڙو ۽ اڇا جيوگهرڙا 0.7 سيڪڙو هوندا آهن.
سڄو رت (پلازما ۽ جيوگهرڙا) [[غير نيوٽني پاڻياٺ|غير نيوٽني]] [[رت جي گاڙهاڻ|پاڻياٺي حرڪيات]] ڏيکاري ٿو.{{specify|reason="Non-Newtonian" encompasses several different types of properties.|date=April 2021}}
<gallery>
File:Krew Frakcjonowana.jpg|سينٽريفيوگيشن وسيلي جدا ڪيل انساني رت: پلازما (مٿيون، پيلو تهه)، بفي ڪوٽ (وچ وارو، سنهو اڇو تهه) ۽ ايريٿروسائيٽن جو تهه (هيٺيون، ڳاڙهو تهه) ڏسي سگهجن ٿا.
File:Blutkreislauf.png|رت جي گردش: ڳاڙهو = آڪسيجن وارو، نيرو = آڪسيجن کان خالي
File:Blausen 0425 Formed Elements.png|رت جي ٺهيل جزن کي ڏيکاريندڙ خاڪو
File:Blut-EDTA.jpg|[[اي ڊي ٽي اي]] سان رت ڄمڻ کان روڪيل رت جون ٻه نليون.<br /> کاٻي نلي: ڪجهه وقت بيهڻ کان پوءِ ڳاڙها رت جيوگهرڙا نلي جي تري ۾ ويهي ويا آهن.<br /> ساڄي نلي: تازو ڪڍيل رت
</gallery>
====جيوگهرڙا====
{{Further|مڪمل رت ڳڻپ}}
[[Image:Red White Blood cells.jpg|thumb|right|هڪ عام [[ڳاڙهو رت جيوگهرڙو]] (کاٻي)، [[پليٽليٽ]] (وچ ۾) ۽ [[اڇو رت جيوگهرڙو]] (ساڄي) جي [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبين]] (SEM) سان ورتل تصوير]]
رت جي هڪ مائڪرو ليٽر ۾ هي هوندا آهن:
*'''4.7 کان 6.1 ملين (مرد)، 4.2 کان 5.4 ملين (عورت) [[ايريٿروسائيٽ]]:'''<ref>{{cite web |url=https://www.medlineplus.gov/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |title=Medical Encyclopedia: RBC count |website=Medline Plus |access-date=18 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021042354/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |archive-date=21 October 2007 }}</ref> ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ رت جو [[هيموگلوبن]] هوندو آهي ۽ اهي آڪسيجن ورهائيندا آهن. ٿڻائتن ۾ پختن ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[جيوگهرڙي مرڪز]] ۽ [[عضيو|عضيا]] نه هوندا آهن. ڳاڙها رت جيوگهرڙا ([[اندريون سطحي جيوگهرڙو|اندريون سطحي]] نالي جيوگهرڙن ۽ ٻين جيوگهرڙن سان گڏ) [[گليڪوپروٽين]]ن سان پڻ نشانيل هوندا آهن، جيڪي مختلف [[انساني رت گروهي سرشتا|رت جي گروهن]] جي سڃاڻپ ڪن ٿا. رت جو اهو تناسب جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن تي مشتمل هوندو آهي، [[هيماتوڪريٽ]] سڏبو آهي ۽ عام طور لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو هوندو آهي. انساني جسم جي سڀني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي گڏيل سطحي ايراضي جسم جي ٻاهرئين سطح کان لڳ ڀڳ 2,000 ڀيرا وڏي هوندي آهي.<ref>{{cite book | first1 = Robert B. | last1 = Tallitsch | first2 = Martini | last2 = Frederic | first3 = Timmons | last3 = Michael J. | name-list-style = vanc |title=Human anatomy |publisher=Pearson/Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2006 |page=529 |isbn=978-0-8053-7211-3 |edition= 5th}}</ref>
*'''4,000–11,000 [[ليوڪوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF">{{cite book | last = Ganong | first = William F. | name-list-style = vanc |title=Review of medical physiology | url = https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano | url-access = limited |publisher=Lange Medical Books/McGraw-Hill |location=New York |year=2003 |page=[https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano/page/n517 518] |isbn=978-0-07-121765-1 |edition= 21}}</ref> اڇا رت جيوگهرڙا جسم جي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو حصو آهن؛ اهي پراڻن يا غير معمولي جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي گند کي ناس ڪري ڪڍن ٿا، ۽ وچڙ ڪندڙ ڪارڪنن ([[مرض پيدا ڪندڙ|مرض پيدا ڪندڙن]]) ۽ پرڏيهي مادن تي حملو ڪن ٿا. ليوڪوسائيٽن جي ڪينسر کي [[ليوڪيميا]] چيو وڃي ٿو.
*'''200,000–500,000 [[ٿرومبوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF"/> انهن کي [[پليٽليٽ]] پڻ چيو ويندو آهي ۽ اهي رت ڄمڻ ([[رت ڄمڻ]]) ۾ حصو وٺندا آهن. رت ڄمڻ واري سلسلي مان ٺهندڙ فائبِرن، [[پليٽليٽ پلگ]] مٿان هڪ ڄار ٺاهي ٿو.
{| class="wikitable" style="float:center; margin-left:auto; margin-right:auto;"
|+ <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">عام رت جي جوڙجڪ</div>
|-
!ماپو
!قدر
!حوالا
|-
| [[هيماتوڪريٽ]] ||
مردن لاءِ 45 ± 7 (38–52%)<br />
عورتن لاءِ 42 ± 5 (37–47%)
|
|-
| [[پي ايڇ]] || 7.35–7.45
|<ref name=":1">{{Cite book |title=Medical-surgical nursing : concepts for interprofessional collaborative care |date=2018 |publisher=[[ايلسويئر]] |editor-first1=Donna D. |editor-last1=Ignatavicius |editor-first2=M. Linda |editor-last2=Workman |editor-first3=Cherie R. |editor-last3=Rebar |editor-first4=Nicole M. |editor-last4=Heimgartner |isbn=978-0-323-46158-0 |edition=9th |location=St. Louis, Missouri |page=190 |language=en-US |oclc=1018308697}}</ref>
|-
| [[بنيادي واڌ]] || −3 کان +3
|
|-
| P[[آڪسيجن|O<sub>2</sub>]] || 10–13 kPa (80–100 mm Hg)
|
|-
| P[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ|CO<sub>2</sub>]] || 4.8–5.8 kPa (35–45 mm Hg)
|
|-
| [[ڪاربانڪ تيزاب|HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>]] || 21–27 mM
|
|-
| [[آڪسيجن سيري]]
||
آڪسيجن وارو: 98–99%<br />
آڪسيجن کان خالي: 75%
|
|}
{{clear}}
====پلازما====
{{Main|رت جو پلازما}}
رت جو لڳ ڀڳ 55 سيڪڙو [[رت جو پلازما]] هوندو آهي، جيڪو هڪ پاڻياٺ آهي ۽ رت جي پاڻياٺي وچولي طور ڪم ڪري ٿو؛ پاڻ ۾ ان جو رنگ ڪک جهڙو پيلو هوندو آهي. هڪ سراسري انسان ۾ رت جي پلازما جو ڪل حجم 2.7–3.0 ليٽر (2.8–3.2 ڪوارٽ) هوندو آهي. اهو بنيادي طور هڪ [[پاڻي|آبي]] محلول آهي، جنهن ۾ 92 سيڪڙو پاڻي، 8 سيڪڙو رت جي پلازما جا [[پروٽين]] ۽ تمام ٿوري مقدار ۾ ٻيا مادا شامل هوندا آهن. پلازما حل ٿيل غذائي جزن، جهڙوڪ [[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] (رت ۾ حل ٿيل يا پلازما پروٽينن سان ڳنڍيل) کي گردش ڪرائي ٿو ۽ [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙيون گند جون شيون ڪڍي ٿو.
ٻين اهم [[انساني رت جي جزن جي فهرست|جزن]] ۾ هي شامل آهن:
*[[سيرم البومِن]]
*رت ڄمائڻ وارا ڪارڪ (جيڪي [[رت ڄمڻ]] کي آسان بڻائين ٿا)
*ايميونोगلوبولن ([[ضد جسم]])
*[[لائپوپروٽين]] ذرڙا
*ٻيا مختلف پروٽين
*مختلف [[برقي لوڻ]] (بنيادي طور [[حياتيات ۾ سوڊيم|سوڊيم]] ۽ [[ڪلورائيڊ]])
'''سيرم''' مان مراد اهو پلازما آهي، جنهن مان رت ڄمائڻ وارا پروٽين ڪڍيا ويا هجن. باقي بچيل پروٽينن مان گهڻا البومِن ۽ ايميونोगلوبولن هوندا آهن.
==== تيزابيت ====
{{See also|تيزاب-بنياد هم-حالت}}
[[pH#مختلف جسماني پاڻياٺن جو pH|رت جو pH]] 7.35 کان 7.45 جي سوڙهي حد اندر رکڻ لاءِ ضابطي ۾ رکيو ويندو آهي، جنهن سبب اهو ٿورو [[بنياد (ڪيميا)|بنيادي]] هوندو آهي (تلافي).<ref name="Waugh">{{cite book |last1=Waugh |first1=Anne |chapter-url=https://archive.org/details/rosswilsonanatom0000waug_x2u4/page/22/mode/2up |title=Anatomy and Physiology in Health and Illness |last2=Grant |first2=Allison |publisher=Churchill Livingstone Elsevier |year=2007 |isbn=978-0-443-10102-1 |edition=Tenth |page=22 |chapter=2 |chapter-url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref><ref name="ReferenceA">{{MerckManual|12|157|a||Acid–Base Regulation and Disorders}}</ref> رت ۾ جيوگهرڙي کان ٻاهر واري پاڻياٺ، جنهن جو pH 7.35 کان گهٽ هجي، تمام گهڻي [[تيزاب]]ي هوندي آهي، جڏهن تہ رت جو pH 7.45 کان مٿي هجي ته اهو تمام گهڻو بنيادي هوندو آهي.<ref name=":1" /> 6.9 کان گهٽ يا 7.8 کان مٿي pH عام طور موتمار هوندو آهي.<ref name=":1" /> رت جو pH، [[آڪسيجن#جزوي دٻاءُ|آڪسيجن جو جزوي دٻاءُ (pO<sub>2</sub>)]]، [[PCO2|ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جو جزوي دٻاءُ (pCO<sub>2</sub>)]، ۽ [[بائي ڪاربونيٽ]] (HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>) ڪيترن [[هم-حالت|هم-حالتي طريقيڪارن]] وسيلي خبرداريءَ سان ضابطي ۾ رکيا ويندا آهن، جيڪي پنهنجو اثر بنيادي طور [[ساهه وارو سرشتو|ساهه واري سرشتي]] ۽ [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] وسيلي وجهن ٿا ته جيئن [[تيزاب-بنياد هم-حالت|تيزاب-بنياد توازن]] ۽ ساهه کڻڻ کي ضابطي ۾ رکيو وڃي؛ ان کي تلافي چيو ويندو آهي.<ref name=":1" /> [[شرياني رت جي گئس جاچ]] اهي ماپي ٿي. پلازما [[هارمون]]ن کي پڻ گردش ڪرائي ٿو، جيڪي پنهنجا پيغام مختلف تاندورن تائين پهچائين ٿا. رت جي مختلف برقي لوڻن لاءِ عام [[رت جي جاچن جا حوالياتي حدون|حوالياتي حدن]] جي فهرست وسيع آهي.
=== غير ٿڻائتن ۾ ===
[[File:Newbloodm.jpg|thumbnail|ڪرنگهيدار جانورن جي ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جا قسم، ماپون مائڪرو ميٽرن ۾]]
[[Image:Frogrbc1000x.jpg|thumb|ڏيڏر جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل|left]]
[[Image:Turtlerbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڇونءَ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Chickenrbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڪڙ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Humanrbc1000x.jpg|thumb|انساني ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
انساني رت ٿڻائتن جي رت جهڙو عام نمونو آهي، جيتوڻيڪ جيوگهرڙن جي انگ، ماپ، [[پروٽين جي بناوت]] وغيره بابت صحيح تفصيل جنسن جي وچ ۾ ڪجهه فرق رکن ٿا. بهرحال، غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن ۾ ڪجهه اهم فرق آهن:<ref name="VB">{{cite book |last1=Romer |first1=Alfred Sherwood |url=https://archive.org/details/vertebratebody0000rome_a5a9/page/404/mode/2up |title=The Vertebrate Body |last2=Parsons |first2=Thomas S. |publisher=Holt-Saunders International |year=1977 |isbn=978-0-03-910284-5 |location=Philadelphia |pages=404–406 |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
* غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا چپٽا ۽ بيضاوي شڪل جا هوندا آهن، ۽ پنهنجا جيوگهرڙي مرڪز برقرار رکن ٿا.
* اڇن رت جيوگهرڙن جي قسمن ۽ تناسبن ۾ ڪافي ڦيرڦار هوندي آهي؛ مثال طور، ايسڊوفل عام طور انسانن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ عام هوندا آهن.
* پليٽليٽ رڳو ٿڻائتن ۾ منفرد آهن؛ ٻين ڪرنگهيدار جانورن ۾ ننڍا مرڪز رکندڙ، تکيلي جيوگهرڙا، جن کي [[ٿرومبوسائيٽ]] چيو ويندو آهي، رت ڄمائڻ جا ذميوار هوندا آهن.
== فعليات ==
=== گردشي سرشتو ===
[[File:Diagram of the human heart (cropped).svg|thumb|انساني دل مان رت جي گردش]]
{{main|گردشي سرشتو}}
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. انسانن ۾، رت دل جي مضبوط [[کاٻو وينٽريڪل|کاٻي وينٽريڪل]] مان [[شريان|شريانن]] وسيلي پاسي وارن [[تاندورو (حياتيات)|تاندورن]] ڏانهن پمپ ٿئي ٿو ۽ [[وريد|وريدن]] وسيلي دل جي ساڄي [[ايٽريم (دل)|ايٽريم]] ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ اهو ساڄي [[وينٽريڪل (دل)|وينٽريڪل]] ۾ داخل ٿئي ٿو ۽ [[ڦڦڙن واري شريان]] وسيلي [[ڦڦڙ]]ن ڏانهن پمپ ٿئي ٿو، ۽ [[ڦڦڙن واريون وريدون|ڦڦڙن وارين وريدن]] وسيلي کاٻي ايٽريم ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ رت کاٻي وينٽريڪل ۾ داخل ٿئي ٿو ته جيئن ٻيهر گردش ڪري. شرياني رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن جسم جي سڀني جيوگهرڙن تائين کڻي وڃي ٿو، ۽ [[وريدي رت]] [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ گندي شيءِ آهي، ڦڦڙن ڏانهن کڻي وڃي ٿو ته جيئن ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. بهرحال، هڪ استثنا ڦڦڙن واريون شريانون آهن، جن ۾ جسم جو سڀ کان وڌيڪ آڪسيجن کان خالي رت هوندو آهي، جڏهن تہ ڦڦڙن واريون وريدون آڪسيجن وارو رت رکن ٿيون.
واڌو واپسي وارو وهڪرو [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]] جي حرڪت سان پيدا ٿي سگهي ٿو، جيڪي وريدن کي دٻائي سگهن ٿا ۽ رت کي وريدن جي والوَن وسيلي [[ساڄو ايٽريم|ساڄي ايٽريم]] ڏانهن ڌڪي سگهن ٿا.
رت جي گردش کي [[وليم هاروي]] 1628ع ۾ بيان ڪيو.<ref>{{cite web |title=Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus |url=http://www.rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |first=William |last=Harvey | name-list-style = vanc |author-link=William Harvey |language=la |year=1628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127002138/http://rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |archive-date=27 November 2010 }}</ref>
=== جيوگهرڙن جي پيداوار ۽ ٽٽڻ ===
ڪرنگهيدار جانورن ۾ رت جا مختلف جيوگهرڙا [[هڏن جو گودو|هڏن جي گودي]] ۾ [[هيماتوپوئيسس]] نالي عمل وسيلي ٺهن ٿا، جنهن ۾ [[ايريٿروپوئيسس]]، يعني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار، ۽ [[مائيلوپوئيسس]]، يعني اڇن رت جيوگهرڙن ۽ پليٽليٽن جي پيداوار، شامل آهن. ننڍپڻ دوران لڳ ڀڳ هر انساني هڏي ڳاڙها رت جيوگهرڙا پيدا ڪري ٿي؛ بالغن ۾ ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار وڏين هڏين تائين محدود ٿي وڃي ٿي: ڪرنگهي جي مهرن جا جسم، سيني جي هڏي (اسٽرنم)، پسيلين جو پنجرو، ڪولهي جون هڏيون، ۽ مٿين ٻانهن ۽ ٽنگن جون هڏيون. ان کان سواءِ، ننڍپڻ دوران [[ميڊيا اسٽينم]] ۾ موجود [[ٿائيمس]] غدود [[ٽي لمفوسائيٽ]]ن جو اهم ذريعو آهي.<ref>{{cite book |last1=Williams |first1=Peter W. |url=https://archive.org/details/graysanatomy0000gray_m7a1 |title=Gray's anatomy |last2=Gray |first2=Henry David |publisher=C. Livingstone |year=1989 |isbn=978-0-443-02588-4 |edition=37th |location=New York |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
رت جو پروٽيني حصو، جنهن ۾ رت ڄمائڻ وارا پروٽين شامل آهن، گهڻي ڀاڱي [[جگر]] ۾ ٺهي ٿو، جڏهن تہ هارمون [[اندرين رطوبتي غدود]]ن ۾ ٺهن ٿا ۽ پاڻياٺ وارو حصو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ اچي ٿو ۽ [[بُڪي]] وسيلي برقرار رکيو وڃي ٿو.
صحتمند [[ايريٿروسائيٽ]]ن جي پلازما واري عمر لڳ ڀڳ 120 ڏينهن هوندي آهي، جنهن کان پوءِ اهي [[تِري]] ۽ جگر جي [[ڪپفر جيوگهرڙو|ڪپفر جيوگهرڙن]] وسيلي ٽٽندا آهن. جگر ڪجهه پروٽين، لپڊ ۽ امينو تيزاب پڻ صاف ڪري ٿو. بُڪي گندي مواد کي سرگرم نموني [[پيشاب]] ۾ خارج ڪري ٿي.
===<span class="anchor" id="Oxygen transport"></span>آڪسيجن جي چرپر===
{{Further|آڪسيجن سيري (طب)}}
[[File:Oxyhaemoglobin dissociation curve.png|thumb|هيموگلوبن جي بنيادي سيري وڪڙ. وڌيڪ تيزابيت، يعني وڌيڪ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ اهو ساڄي پاسي، ۽ گهٽ تيزابيت، يعني گهٽ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ کاٻي پاسي هلي ٿو|left]]
سمنڊ جي سطح واري دٻاءَ تي هوا ساهه ۾ کڻندڙ صحتمند انسان جي شرياني رت جي نموني ۾ موجود [[آڪسيجن]] جو لڳ ڀڳ 98.5 سيڪڙو<ref>{{Cite book|title=Fundamentals of anatomy & physiology|last=Frederic|first=Martini|date=2009|publisher=Pearson/Benjamin Cummings|others=Nath, Judi Lindsley|isbn=978-0321539106|edition= 8th |location=San Francisco|pages=657|oclc=173683666}}</ref> ڪيميائي طور [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. لڳ ڀڳ 1.5 سيڪڙو ٻيون رت واريون پاڻياٺون ۾ جسماني طور حل ٿيل هوندو آهي ۽ هيموگلوبن سان ڳنڍيل نه هوندو آهي. هيموگلوبن جو ماليڪيول [[ٿڻائتا|ٿڻائتن]] ۽ ڪيترين ٻين جنسن ۾ آڪسيجن جو مکيه کڻندڙ آهي. هيموگلوبن جي آڪسيجن ڳنڍڻ جي گنجائش 1.36 کان 1.40 ml O<sub>2</sub> في گرام هيموگلوبن جي وچ ۾ هوندي آهي،<ref>{{cite journal | vauthors = Dominguez de Villota ED, Ruiz Carmona MT, Rubio JJ, de Andrés S | s2cid = 10029560 | title = Equality of the in vivo and in vitro oxygen-binding capacity of haemoglobin in patients with severe respiratory disease | journal = British Journal of Anaesthesia | volume = 53 | issue = 12 | pages = 1325–8 | date = December 1981 | pmid = 7317251 | doi = 10.1093/bja/53.12.1325 | doi-access = free }}</ref> جيڪا ڪل [[رت جي آڪسيجن گنجائش]] کي ستر ڀيرا وڌائي ٿي،<ref name=brsphys>{{cite book |last=Costanzo |first=Linda S. |name-list-style=vanc |title=Physiology |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, Maryland |year=2007 |isbn=978-0-7817-7311-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/physiology00cost_0 }}</ref> ان حالت جي ڀيٽ ۾ جڏهن آڪسيجن رڳو پنهنجي حل پذيري، يعني 0.03 ml O<sub>2</sub> في ليٽر رت في mm Hg آڪسيجن جي جزوي دٻاءَ (شريانن ۾ لڳ ڀڳ 100 mm Hg)، وسيلي کڄي ها.<ref name=brsphys/>
ڦڦڙن ۽ [[نال واريون شريانون|نال وارين شريانن]] ۽ انهن سان لاڳاپيل وريدن کان سواءِ، شريانون '''آڪسيجن وارو رت''' دل کان پري کڻي وڃن ٿيون ۽ ان کي [[شريانڙي|شريانڙين]] ۽ [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] وسيلي جسم تائين پهچائين ٿيون، جتي آڪسيجن استعمال ٿئي ٿي؛ ان کان پوءِ [[وريدڙي|وريدڙيون]] ۽ وريدون '''آڪسيجن کان خالي رت''' دل ڏانهن واپس کڻي وڃن ٿيون.
بالغ انسانن ۾ آرام واري عام حالتن هيٺ، ڦڦڙن مان نڪرندڙ رت ۾ هيموگلوبن لڳ ڀڳ 98–99 سيڪڙو [[آڪسيجن سيري (طب)|آڪسيجن سان سيريل]] هوندو آهي، ۽ جسم کي 950 کان 1150 ml/min<ref name=edwards>[http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf Edwards Lifesciences LLC – Normal Hemodynamic Parameters – Adult] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110081655/http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf |date=10 November 2010 }} 2009</ref> جي وچ ۾ آڪسيجن پهچائي ٿو. صحتمند بالغ ۾ آرام وقت آڪسيجن جو استعمال لڳ ڀڳ 200–250 ml/min هوندو آهي،<ref name=edwards/> ۽ ڦڦڙن ڏانهن واپس ايندڙ آڪسيجن کان خالي رت اڃا به لڳ ڀڳ 75 سيڪڙو<ref>{{cite web |url=http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323054138/http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010 |title=Ventilatory Physiology and Endurance |date=23 March 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20040224085741/http://groups.msn.com/TransplantSupportLungHeartLungHeart/oxygen2.msnw Transplant Support- Lung, Heart/Lung, Heart] MSN groups</ref> (70 کان 78 سيڪڙو)<ref name=edwards/> سيريل هوندو آهي. لڳاتار ورزش دوران آڪسيجن جو وڌيل استعمال وريدي رت جي آڪسيجن سيري گهٽائي ٿو، جيڪا تربيت يافته رانديگر ۾ 15 سيڪڙو کان گهٽ ٿي سگهي ٿي؛ جيتوڻيڪ ساهه کڻڻ جي رفتار ۽ رت جو وهڪرو تلافي لاءِ وڌن ٿا، پر اهڙين حالتن هيٺ شرياني رت ۾ آڪسيجن سيري 95 سيڪڙو يا ان کان گهٽ ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Mortensen SP, Dawson EA, Yoshiga CC, Dalsgaard MK, Damsgaard R, Secher NH, González-Alonso J | title = Limitations to systemic and locomotor limb muscle oxygen delivery and uptake during maximal exercise in humans | journal = The Journal of Physiology | volume = 566 | issue = Pt 1 | pages = 273–85 | date = July 2005 | pmid = 15860533 | pmc = 1464731 | doi = 10.1113/jphysiol.2005.086025 | display-authors = etal }}</ref> آرام واري ماڻهوءَ ۾ اهڙي گهٽ آڪسيجن سيري خطرناڪ سمجهي وڃي ٿي، مثال طور بيهوشي هيٺ جراحي دوران. لڳاتار هائپوڪسيا، يعني 90 سيڪڙو کان گهٽ آڪسيجن رسد، صحت لاءِ خطرناڪ آهي، ۽ سخت هائپوڪسيا، يعني 30 سيڪڙو کان گهٽ سيري، تيزيءَ سان موتمار ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100925053056/http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|url-status=dead|archive-date=25 September 2010 |title=Blood gas and Saturation measurements |date=25 September 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref>
[[جنين]]، جيڪو [[نال]] وسيلي آڪسيجن حاصل ڪري ٿو، تمام گهٽ آڪسيجن دٻاءَ کي منهن ڏئي ٿو، جيڪو بالغ جي ڦڦڙن ۾ ملندڙ سطح جو لڳ ڀڳ 21 سيڪڙو آهي؛ تنهنڪري جنين هيموگلوبن جو ٻيو روپ پيدا ڪري ٿو، جنهن ۾ آڪسيجن لاءِ تمام وڌيڪ رغبت هوندي آهي ([[جنيني هيموگلوبن|هيموگلوبن F]])، ته جيئن اهڙين حالتن هيٺ ڪم ڪري سگهي.<ref>{{cite web |url=http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19990502195422/http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|url-status=dead|archive-date=2 May 1999 |title=Lecture Notes-20 |date=2 May 1999 |access-date=4 March 2017}}</ref>
=== ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ===
CO<sub>2</sub> رت ۾ ٽن مختلف طريقن سان کڄي ٿي. صحيح سيڪڙو ان تي ڀاڙي ٿو ته رت شرياني آهي يا وريدي. ان جو گهڻو حصو، لڳ ڀڳ 70 سيڪڙو، ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[ڪاربونڪ اينهائيڊريز]] اينزائم وسيلي {{chem2|HCO3−}} بائي ڪاربونيٽ آئنن ۾ بدلجي ٿو، هن ردعمل موجب: {{chem2|CO2 + H2O -> H2CO3 -> H+ + HCO3−}}؛ لڳ ڀڳ 7 سيڪڙو پلازما ۾ حل ٿيل هوندو آهي؛ ۽ لڳ ڀڳ 23 سيڪڙو [[ڪاربامينو]] مرڪبن طور هيموگلوبن سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Martini | first = Frederic | name-list-style = vanc |year=2007 |title=Anatomy and Physiology |url=https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |page=643 |isbn=9789712348075 |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501022224/https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |archive-date=1 May 2016 }}</ref><ref>''Vander's Human Physiology'' reported similar numbers: 60% carried as bicarbonate, 30% bound to hemoglobin as [[carbaminohemoglobin]], and 10% physically dissolved. {{cite book |last1=Widmaier |first1=Eric P. |url=https://archive.org/details/humanphysiologym0000widm/page/493/mode/2up |title=Vander's Human Physiology |last2=Raff |first2=Hershel |last3=Strang |first3=Kevin T. |date=2003 |publisher=[[McGraw-Hill Education]] |isbn=978-0-07-288074-8 |edition=9th |at=p. 493 (ch. Respiratory physiology § Transport of carbon dioxide in blood) |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
هيموگلوبن، جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ آڪسيجن کڻندڙ مکيه ماليڪيول آهي، آڪسيجن ۽ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ ٻنهي کي کڻي ٿو. بهرحال، هيموگلوبن سان ڳنڍيل CO<sub>2</sub> ساڳئي هنڌ سان نه ڳنڍجي ٿي جتي آڪسيجن ڳنڍجي ٿي. ان بدران، اها چئن گلوبن زنجيرن جي N-ٽرمينل گروهن سان گڏجي ٿي. پر هيموگلوبن ماليڪيول تي [[الوسٽيرڪ ضابطو|الوسٽيرڪ]] اثرن سبب، CO<sub>2</sub> جو ڳنڍجڻ آڪسيجن جي هڪ ڏنل جزوي دٻاءَ لاءِ ڳنڍيل آڪسيجن جي مقدار کي گهٽائي ٿو. آڪسيجن جي سطح وڌڻ سبب رت ۾ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ سان گهٽ ڳنڍجڻ کي [[هالڊين اثر]] چيو ويندو آهي، ۽ اهو تاندورن مان ڦڦڙن ڏانهن ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ۾ اهم آهي. CO<sub>2</sub> جي جزوي دٻاءَ ۾ واڌ يا گهٽ pH، هيموگلوبن مان آڪسيجن ڇڏرائيندو آهي، جنهن کي [[بوهر اثر]] چيو ويندو آهي.
=== هائيڊروجن آئنن جي چرپر ===
ڪجهه آڪسي هيموگلوبن آڪسيجن وڃائي ڊِي آڪسي هيموگلوبن بڻجي ٿو. ڊِي آڪسي هيموگلوبن گهڻن هائيڊروجن آئنن کي ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ آڪسي هيموگلوبن جي ڀيٽ ۾ ان ۾ هائيڊروجن لاءِ گهڻو وڌيڪ لاڙو هوندو آهي.
=== لمفي سرشتو ===
{{main|لمفي سرشتو}}
ٿڻائتن ۾ رت [[لمف]] سان توازن ۾ هوندو آهي، جيڪو رت مان ڪيپلري الٽرافلٽريشن وسيلي تاندورن ۾ لڳاتار ٺهندو رهي ٿو. لمف ننڍين لمفي نالين جي سرشتي وسيلي گڏ ٿئي ٿو ۽ [[سيني واري نالي]] ڏانهن موڪليو وڃي ٿو، جيڪا کاٻي [[ذيلي ڪليوي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي، جتي لمف ٻيهر جسماني رت جي گردش سان ملي ٿو.
=== گرمي پد جو ضابطو ===
رت جي گردش گرمي کي سڄي جسم ۾ منتقل ڪري ٿي، ۽ هن وهڪري ۾ تبديليون [[گرمي پد جو ضابطو|گرمي پد جي ضابطي]] جو اهم حصو آهن. سطح ڏانهن رت جو وهڪرو وڌڻ، مثال طور گرم موسم يا سخت ورزش دوران، چمڙي کي وڌيڪ گرم ڪري ٿو، جنهن سان گرمي وڌيڪ تيزيءَ سان نڪري ٿي. ان جي ابتڙ، جڏهن ٻاهرين گرمي پد گهٽ هوندو آهي، تڏهن هٿن پيرن ۽ چمڙي جي سطح ڏانهن رت جو وهڪرو گهٽجي ويندو آهي ته جيئن گرمي جي نقصان کان بچي سگهجي، ۽ رت کي ترجيحي طور جسم جي اهم عضون ڏانهن گردش ڪرايو ويندو آهي.
=== وهڪري جي رفتار ===
رت جي وهڪري جي رفتار مختلف عضون ۾ تمام گهڻي مختلف هوندي آهي. جگر کي سڀ کان وڌيڪ رت جي رسد ملي ٿي، جنهن جو لڳ ڀڳ وهڪرو 1350 ml/min آهي. بُڪي ۽ دماغ ترتيبوار ٻئي ۽ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ عضوا آهن، جن ۾ وهڪرو 1100 ml/min ۽ لڳ ڀڳ 700 ml/min آهي.<ref name=":0">{{Cite book |url=https://archive.org/details/guytonhalltextbo0000hall/page/204/mode/2up |title=Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology |publisher=Saunders |year=2015 |isbn=978-1455770052 |page=204 |url-access=registration}}</ref>
في 100 گرام تاندوري لاءِ رت جي وهڪري جا لاڳاپيل شرح مختلف آهن، جن ۾ بُڪي، ايڊرينل غدود ۽ ٿائيرائيڊ ترتيبوار پهريون، ٻيو ۽ ٽيون سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ تاندورا آهن.<ref name=":0" />
=== پاڻياٺي دٻاءَ جا ڪم ===
رت جي وهڪري جي روڪ پڻ خاص تاندورن ۾ ڀرجڻ پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ ان تاندوري جو [[اڀار]] ٿئي ٿو؛ مثالن ۾ [[عضو تناسل]] ۽ [[ڪلٽورس]] جو [[اڀار وارو تاندورو]] شامل آهي.
پاڻياٺي دٻاءَ واري ڪم جو ٻيو مثال [[ٽپو ڏيندڙ ڪوريئڙو]] آهي، جنهن ۾ دٻاءَ هيٺ ٽنگن ۾ ڌڪيل رت انهن کي طاقتور ٽپو ڏيڻ لاءِ سڌو ڪري ٿو، بغير ان جي ته وڏيون ڏوريون واريون ٽنگون گهربل هجن.<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |encyclopedia=Encyclopædia Britannica online |title=Spiders: circulatory system |access-date=25 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112190558/https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |archive-date=12 November 2007 }}</ref>
== رنگ ==
{{main|هيموگلوبن}}
[[File:Bleeding finger.jpg|thumb|رت وهندڙ آڱر مان نڪرندڙ ڪيپلري رت]]
هيموگلوبن رت جي رنگ ('''هيموڪروم''') جو مکيه طئي ڪندڙ آهي. هر ماليڪيول ۾ چار هيم گروهه هوندا آهن، ۽ مختلف ماليڪيولن سان انهن جو لاڳاپو صحيح رنگ کي بدلائي ٿو. شرياني رت ۽ ڪيپلري رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آڪسيجن هيم گروهه کي مضبوط ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿي. آڪسيجن کان خالي رت ڳاڙهي رنگ جو وڌيڪ گهرو ڇانوَ هوندو آهي؛ اهو وريدن ۾ موجود هوندو آهي، ۽ [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] دوران ۽ وريدي رت جا نمونا وٺڻ وقت ڏسي سگهجي ٿو. اهو ان ڪري آهي جو هيموگلوبن پاران جذب ٿيندڙ روشنيءَ جو اسپيڪٽرم آڪسيجن واري ۽ آڪسيجن کان خالي حالت ۾ مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web |last=Prahl |title=Optical Absorption of Hemoglobin |url=http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |access-date=30 December 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20020105184047/http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |archive-date=5 January 2002 }}</ref>
[[ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ]] ۾ رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪاربان مونو آڪسائيڊ]] [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] جي ٺهڻ جو سبب بڻجي ٿي. [[سائنائيڊ]] زهرجڻ ۾ جسم آڪسيجن استعمال نٿو ڪري سگهي، تنهنڪري وريدي رت آڪسيجن وارو ئي رهي ٿو، جنهن سان ان جي ڳاڙهاڻ وڌي وڃي ٿي. ڪجهه حالتون هيموگلوبن ۾ موجود هيم گروهن کي متاثر ڪن ٿيون، جن سبب چمڙي نيري نظر اچي سگهي ٿي؛ هن علامت کي [[سائنوسس]] چيو ويندو آهي. جيڪڏهن هيم آڪسائيڊ ٿي وڃي، ته [[ميٿيموگلوبن]] ٺهي ٿو، جيڪو وڌيڪ ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ آڪسيجن کڻي نٿو سگهي. ناياب حالت [[سلفهيموگلوبينيميا]] ۾، شرياني هيموگلوبن جزوي طور آڪسيجن وارو هوندو آهي، ۽ اهو نيري ڇانوَ سان گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.
چمڙي جي سطح جي ويجهو وريدون ڪيترن سببن ڪري نيريون نظر اچن ٿيون. بهرحال، [[بصري ادراڪ|رنگ جي ادراڪ]] ۾ هن تبديلي ۾ حصو وٺندڙ عنصر وريدي رت جي حقيقي رنگ بدران چمڙي جي روشني پکيڙڻ وارين خاصيتن ۽ [[بصري قشر]] پاران بصري ڄاڻ جي عملڪاري سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Kienle A, Lilge L, Vitkin IA, Patterson MS, Wilson BC, Hibst R, Steiner R | title = Why do veins appear blue? A new look at an old question | journal = Applied Optics | volume = 35 | issue = 7 | pages = 1151 | date = March 1996 | pmid = 21085227 | doi = 10.1364/AO.35.001151 | url = http://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20120210145120/https://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | url-status = dead | bibcode = 1996ApOpt..35.1151K | archive-date = 10 February 2012 }}</ref>
''[[Prasinohaema]]'' نسل جي [[سڪنڪ|سڪنڪن]] جو رت [[بليورڊن]] نالي گندي پيداوار جي گڏ ٿيڻ سبب سائو هوندو آهي.<ref>{{cite journal | vauthors = Austin CC, Perkins SL | title = Parasites in a biodiversity hotspot: a survey of hematozoa and a molecular phylogenetic analysis of Plasmodium in New Guinea skinks | journal = The Journal of Parasitology | volume = 92 | issue = 4 | pages = 770–7 | date = August 2006 | pmid = 16995395 | doi = 10.1645/GE-693R.1 | s2cid = 1937837 | url = https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84 | access-date = 16 November 2021 | archive-date = 26 April 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230426075114/https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84/ | url-status = live | url-access = subscription }}</ref>
== بيماريون ==
=== عام طبي ===
* مقدار جون بيماريون
** زخمي ٿيڻ سبب رت وهڻ وسيلي رت جو نقصان ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human heart |publisher=The Franklin Institute |access-date=19 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> هڪ صحتمند بالغ، پهرين علامت يعني بيچيني شروع ٿيڻ کان اڳ رت جي ڪل مقدار جو لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو (1 L) وڃائي سگهي ٿو، ۽ [[صدمو (گردش)|صدمي]] جي شروعات کان اڳ 40 سيڪڙو (2 L) تائين وڃائي سگهي ٿو. [[ٿرومبوسائيٽ]] رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ]] ۽ رت جي دڳن ٺهڻ لاءِ اهم آهن، جيڪي رت وهڻ کي روڪي سگهن ٿا. اندروني عضون يا هڏين کي چوٽ لڳڻ سبب [[اندروني رت وهڻ]] ٿي سگهي ٿو، جيڪو ڪڏهن ڪڏهن شديد ٿي سگهي ٿو.
** [[پاڻيءَ جي کوٽ]] رت ۾ پاڻيءَ جو مقدار گهٽائي رت جي ڪل مقدار کي گهٽائي سگهي ٿي. ان جي نتيجي ۾ صدمو تمام گهٽ ٿيندو آهي (تمام شديد حالتن کان سواءِ)، پر ان سبب [[بيهڻ واري گهٽ رت دٻاءُ]] ۽ [[بيهوشي]] ٿي سگهي ٿي.
* گردش جون بيماريون
** صدمو تاندورن تائين رت جي غير اثرائتي [[پرفيوزن]] آهي، ۽ اهو ڪيترين حالتن، جن ۾ رت جو نقصان، انفيڪشن ۽ ڪمزور [[دل جي نيڪال]] شامل آهن، سبب ٿي سگهي ٿو.
** [[ايٿيروسڪليروسس]] شريانن مان رت جي وهڪري کي گهٽائي ٿي، ڇاڪاڻتہ ايٿيروما شريانن جي اندرين ڀتين تي ڄمي انهن کي سوڙهو ڪري ٿي. ايٿيروما عمر سان وڌڻ جو لاڙو رکي ٿي، ۽ ان جي واڌ ڪيترن سببن، جن ۾ سگريٽ نوشي، [[وڌيڪ رت دٻاءُ]]، رت ۾ چرٻين جي وڌيل گردش ([[هائپرلپيڊيميا]]) ۽ [[ذيابيطس]] شامل آهن، سبب وڌيڪ تيز ٿي سگهي ٿي.
** رت ڄمڻ سبب [[ٿرومبوسس]] ٺهي سگهي ٿو، جيڪو رت جي نالين کي بند ڪري سگهي ٿو.
** رت جي بناوت، دل جي پمپ ڪرڻ واري عمل يا رت جي نالين جي سوڙهي ٿيڻ ۾ مسئلن جا ڪيترائي نتيجا ٿي سگهن ٿا، جن ۾ رت حاصل ڪندڙ تاندورن ۾ هائپوڪسيا (آڪسيجن جي کوٽ) شامل آهي. اصطلاح ''اسڪيميا'' اهڙي تاندوري لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جنهن تائين رت جي پرفيوزن اڻپوري هجي، جڏهن تہ ''انفارڪشن'' مان مراد تاندوري جو موت ([[نيڪروسس]]) آهي، جيڪو رت جي رسد بند ٿيڻ (يا تمام گهڻي اڻپوري ٿيڻ) سبب ٿي سگهي ٿو.
=== رت سان لاڳاپيل ===
{{see also|هيماتالاجي}}
* اينيميا
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي اڻپوري مقدار ([[اينيميا]]) رت وهڻ، [[ٿيليسيميا]] جهڙين رت جي بيمارين يا [[خراب غذائيت سان لاڳاپيل بيماريون|غذائي کوٽن]] جو نتيجو ٿي سگهي ٿي، ۽ ان لاءِ هڪ يا وڌيڪ [[رت جي منتقلي|رت جون منتقليون]] گهربل ٿي سگهن ٿيون. اينيميا هڪ [[جينياتي بيماري]] سبب پڻ ٿي سگهي ٿي، جنهن ۾ ڳاڙها رت جيوگهرڙا اثرائتي نموني ڪم نه ڪندا آهن. جيڪڏهن مردن ۾ هيموگلوبن جي مقدار 13.5 gm/dl کان گهٽ يا عورتن ۾ 12.0 gm/dl کان گهٽ هجي تہ [[رت جي جاچ]] وسيلي اينيميا جي تصديق ڪري سگهجي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |title=The Role of Red Blood Cells in Anemia |access-date=2017-05-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170518202410/http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |archive-date=18 May 2017 }}</ref> ڪيترن ملڪن ۾ منتقلي لائق رت جي گهرج پوري ڪرڻ لاءِ [[رت جي بئنڪ|رت جون بئنڪون]] آهن. رت جي منتقلي حاصل ڪندڙ ماڻهوءَ جو [[رت جو گروهه]] عطيو ڏيندڙ جي رت جي گروهه سان ٺهڪندڙ هجڻ گهرجي.
** [[ڏاٽي جيوگهرڙي اينيميا]]
* جيوگهرڙن جي واڌ جون بيماريون
** [[ليوڪيميا]] رت ٺاهيندڙ تاندورن ۽ جيوگهرڙن جي [[ڪينسر (طب)|ڪينسرن]] جو هڪ گروهه آهي.
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ([[پولي سائيٿيميا ويرا]]) يا پليٽليٽن ([[ايسينشل ٿرومبوسائيٽوسس]]) جي غير ڪينسري حد کان وڌيڪ پيداوار [[ڪينسر کان اڳ واري حالت|ڪينسر کان اڳ واري]] ٿي سگهي ٿي.
** [[مائيلوڊسپلاسٽڪ سنڊروم]]ن ۾ هڪ يا وڌيڪ جيوگهرڙي سلسلن جي غير اثرائتي پيداوار شامل هوندي آهي.
* رت ڄمڻ جون بيماريون
** [[هيموفيليا]] هڪ [[جينياتي بيماري]] آهي، جيڪا رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ واري طريقيڪار]] مان ڪنهن هڪ ۾ خرابي پيدا ڪري ٿي. ان سبب ٻي صورت ۾ معمولي زخم به حياتيءَ لاءِ خطرو بڻجي سگهن ٿا، پر وڌيڪ عام طور ان جي نتيجي ۾ [[هيمارٿروسس]]، يعني سنڌن جي خالن ۾ رت وهڻ، ٿئي ٿو، جيڪو معذوري پيدا ڪري سگهي ٿو.
** غير اثرائتا يا اڻپورا پليٽليٽ پڻ [[ڪوئگولوپيٿي]] (رت وهڻ جون بيماريون) پيدا ڪري سگهن ٿا.
** حد کان وڌيڪ رت ڄمڻ واري حالت ([[ٿرومبوفليا]]) پليٽليٽن يا رت ڄمائڻ وارن عنصرن جي ڪم جي ضابطي ۾ خرابين سبب پيدا ٿئي ٿي، ۽ ٿرومبوسس جو سبب بڻجي سگهي ٿي.
* رت جون وچڙندڙ بيماريون
** رت انفيڪشن جي منتقلي جو هڪ اهم ذريعو آهي. ايڇ آءِ وي، جيڪو ايڊز جو سبب بڻجندڙ وائرس آهي، متاثر ماڻهوءَ جي رت، مني يا ٻين جسماني رطوبتن سان رابطي وسيلي منتقل ٿئي ٿو. [[هيپاٽائيٽس بي]] ۽ [[هيپاٽائيٽس سي|سي]] بنيادي طور رت سان رابطي وسيلي منتقل ٿين ٿا. [[رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشن|رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشنن]] سبب رت لڳل شين کي [[حياتيائي خطرو]] سمجهيو ويندو آهي.
** رت جي بيڪٽيريائي انفيڪشن کي [[بيڪٽيريميا]] يا [[سيپسس]] چيو ويندو آهي. وائرس واري انفيڪشن کي وائرِيميا چيو ويندو آهي. [[مليريا]] ۽ [[ٽرائپانوسومياسس]] رت وسيلي منتقل ٿيندڙ پرجيواڻي انفيڪشن آهن.
=== ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ ===
{{main|ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ}}
آڪسيجن کان سواءِ ٻيون شيون پڻ هيموگلوبن سان ڳنڍجي سگهن ٿيون؛ ڪجهه حالتن ۾، ان سبب جسم کي اڻموٽ نقصان پهچي سگهي ٿو. مثال طور، ڪاربان مونو آڪسائيڊ ان وقت انتهائي خطرناڪ هوندي آهي، جڏهن اها ساهه کڻڻ وسيلي ڦڦڙن مان رت تائين پهچي ٿي، ڇاڪاڻتہ ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان مضبوطيءَ سان ڳنڍجي [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] ٺاهي ٿي، جنهن سبب آڪسيجن سان ڳنڍجڻ لاءِ گهٽ هيموگلوبن آزاد رهي ٿو ۽ رت وسيلي گهٽ آڪسيجن ماليڪيول سڄي جسم ۾ منتقل ٿي سگهن ٿا. اهو ٻوساٽجڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. خراب هوا جي اچ وڃ واري بند ڪمري ۾ ٻرندڙ باهه سنگين خطرو پيدا ڪري ٿي، ڇاڪاڻتہ ان سبب هوا ۾ ڪاربان مونو آڪسائيڊ گڏ ٿي سگهي ٿي. تمباڪو ڇڪڻ دوران پڻ ڪجهه ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان ڳنڍجي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Blumenthal I | title = Carbon monoxide poisoning | journal = Journal of the Royal Society of Medicine | volume = 94 | issue = 6 | pages = 270–2 | date = June 2001 | pmid = 11387414 | pmc = 1281520 | doi = 10.1177/014107680109400604 }}</ref>
== علاج ==
=== رت جي منتقلي ===
{{further|رت جي منتقلي}}
[[File:Bloodbags.jpg|thumb|رت جي عطئي دوران گڏ ڪيل وريدي رت]]
منتقلي لاءِ رت انساني عطيو ڏيندڙن کان [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] وسيلي حاصل ڪيو ويندو آهي ۽ [[رت جي بئنڪ]] ۾ محفوظ ڪيو ويندو آهي. انسانن ۾ ڪيترائي مختلف [[رت جو گروهه|رت جا گروهه]] آهن، جن مان [[اي بي او رت گروهه سرشتو]] ۽ [[ريسس رت گروهه سرشتو]] سڀ کان اهم آهن. اڻٺهڪندڙ رت جي گروهه جي رت جي منتقلي شديد ۽ اڪثر موتمار پيچيدگين جو سبب بڻجي سگهي ٿي، تنهنڪري [[ڪراس ميچنگ]] ڪئي ويندي آهي ته جيئن پڪ ٿئي تہ ٺهڪندڙ رت جي پيداوار منتقل ڪئي وڃي.
[[وريد وسيلي]] ڏنيون ويندڙ ٻين رت جي پيداوارن ۾ پليٽليٽ، رت جو پلازما، ڪرائيوپريسيپيٽيٽ ۽ مخصوص رت ڄمائڻ وارن عنصرن جا ڳوڙها محلول شامل آهن.
=== وريد وسيلي ڏيڻ ===
دوائن جا ڪيترائي قسم ([[اينٽي بايوٽڪ]]ن کان [[ڪيموٿراپي]] تائين) وريد وسيلي ڏنا ويندا آهن، ڇاڪاڻتہ اهي هاضمي واري سرشتي مان سولائيءَ سان يا مناسب مقدار ۾ جذب نه ٿيندا آهن.
شديد ۽ اوچتي رت جي نقصان کان پوءِ، پاڻياٺي تياريون، جن کي عام طور پلازما وڌائيندڙ چيو ويندو آهي، وريد وسيلي ڏئي سگهجن ٿيون؛ اهي يا تہ جسماني مقدار ۾ لوڻن (NaCl، KCl، CaCl<sub>2</sub> وغيره) جا محلول هوندا آهن، يا ڪولائيڊي محلول، جهڙوڪ ڊيڪسٽران، [[انساني سيرم البومِن]] يا تازو ڄميل پلازما. اهڙين هنگامي حالتن ۾ پلازما وڌائيندڙ رت جي منتقلي جي ڀيٽ ۾ حياتي بچائڻ جو وڌيڪ اثرائتو طريقو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ منتقل ڪيل ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جو استقلاب رت جي منتقلي کان هڪدم پوءِ ٻيهر شروع نه ٿيندو آهي.
=== رت ڪڍڻ ===
{{main|رت ڪڍڻ}}
جديد [[شاهدي تي ٻڌل طب]] ۾ رت ڪڍڻ ڪجهه ناياب بيمارين، جن ۾ [[هيموڪروميٽوسس]] ۽ [[پولي سائيٿيميا]] شامل آهن، جي سنڀال لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. بهرحال، [[رت ڪڍڻ]] ۽ [[ڄور علاج|ڄورون لڳائڻ]] 19هين صديءَ تائين عام پر اڻتصديق ٿيل علاج هئا، ڇاڪاڻتہ [[هپوڪريٽس|هپوڪريٽي]] طب موجب ڪيترين بيمارين کي غلط نموني رت جي گهڻائيءَ سبب پيدا ٿيل سمجهيو ويندو هو.
== لفظي بڻ بڻياد ==
[[Image:Jan Janský, 1902.jpg|thumb|upright|[[يان يانسڪي]] کي رت جي چئن قسمن (A، B، AB ۽ O) ۾ پهرين درجي بندي ڪرڻ جو اعزاز ڏنو وڃي ٿو]]
انگريزي لفظ ''بلڊ'' ([[پراڻي انگريزي]] ''blod'') [[جرمني ٻوليون|جرمني ٻولين]] مان نڪتل آهي ۽ ٻين سڀني جرمني ٻولين ۾ ساڳي معنيٰ وارا ان جا هم-بڻ لفظ ملن ٿا (مثال طور جرمن ''بلٽ''، سويڊش ''بلاڊ'' ۽ گوٿڪ ''blōþ''). ان جي ڪا به مڃيل [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي|هند-يورپي]] لفظي بڻ بڻياد موجود ناهي.<ref>{{Cite OED|blood}}</ref>
== تاريخ ==
=== قديم يوناني طب ===
[[رابن فاهريئس]] (هڪ سويڊني طبيب، جنهن [[ڳاڙهن رت گهرڙن جي ويهڻ جي شرح]] جو طريقو جوڙيو) جو خيال هو ته [[قديم يونان]] جو [[اخلاطي نظريو|اخلاطن وارو نظام]]، جنهن موجب جسم ۾ چار جدا جسماني رطوبتون موجود سمجهيون وينديون هيون (۽ انهن کي مختلف مزاجن سان لاڳاپيل سمجهيو ويندو هو)، شفاف ٿانوَ ۾ رت جي ڄمڻ جي مشاهدي تي ٻڌل هو. جڏهن رت کي شيشي جي ٿانوَ ۾ ڪڍي لڳ ڀڳ هڪ ڪلاڪ تائين بنا ڇهڻ جي ڇڏيو وڃي ٿو، تڏهن ان ۾ چار جدا تهه ڏسي سگهجن ٿا. تري ۾ هڪ ڪارو ڄميل دڳ ٺهي ٿو ("ڪارو پِت"). ان جي مٿان ڳاڙهن رت گهرڙن جو تهه ("رت") هوندو آهي. ان کان مٿي اڇن رت گهرڙن جو اڇاڻ مائل تهه ("بلغم") هوندو آهي. سڀ کان مٿيون تهه شفاف پيلو سيرم ("پيلو پِت") هوندو آهي.<ref>{{cite journal | vauthors = Hart GD | title = Descriptions of blood and blood disorders before the advent of laboratory studies | journal = British Journal of Haematology | volume = 115 | issue = 4 | pages = 719–28 | date = December 2001 | pmid = 11843802 | doi = 10.1046/j.1365-2141.2001.03130.x | s2cid = 10602937 | url = http://www.bloodmed.com/home/hannpdf/bjh3130.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20110708073035/http://www.bloodmed.com/home/hannpdf/bjh3130.pdf | url-status = dead | archive-date = 8 July 2011 }}</ref>{{failed verification|date=January 2015}}
عام طور تي يوناني مفڪرن جو خيال هو ته رت کاڌي مان ٺهندو آهي. [[افلاطون]] ۽ [[ارسطو]] هن خيال بابت ثبوت جا ٻه اهم ماخذ آهن، پر اهو خيال [[هومر]] جي ''[[اليئڊ]]'' تائين پراڻو آهي.<ref>For Homer, see ''Iliad'' (V.381–84). For Plato, see ''Timaeus'' 77a–81e and Campbell 2024. For Aristotle, see ''Parts of Animals'' II.3 650a31. For blood in ancient Greek science in general, see Boylan 2015. Douglas R. Campbell. 2024. "Irrigating Blood: Plato on the Circulatory System, the Cosmos, and Elemental Motion," ''Journal of the History of Philosophy'' 62 (4): 519–541. 2024.[https://philpapers.org/go.pl?aid=CAMIBP] Michael Boylan. 2015. ''The Origins of Ancient Greek ScienceBlood—A Philosophical Study.'' New York: Routledge.</ref> افلاطون جو خيال هو ته اسان جي پيٽ ۾ موجود باهه کاڌي کي رت ۾ بدلائي ٿي،<ref>See ''Timaeus'' 77a-81e and Campbell 2024. Douglas R. Campbell. 2024. "Irrigating Blood: Plato on the Circulatory System, the Cosmos, and Elemental Motion," ''Journal of the History of Philosophy'' 62 (4): 519–541. 2024.[https://philpapers.org/go.pl?aid=CAMIBP] </ref> ۽ ساهه کڻڻ دوران جسم اندر هوا جون حرڪتون ان باهه کي کڻي هلنديون آهن، جڏهن اها اسان جي کاڌي کي رت ۾ بدلائيندي آهي.<ref>See Schroeder 2021 and Pelavski 2014. Lea Aurelia Schroeder. 2021. "Replenishment and Maintenance of the Human Body," ''Apeiron'' 54 (3): 317-346.[https://philpapers.org/archive/SCHRAM-15.pdf] Andrés Pelavski. 2014. "Physiology in Plato's ''Timaeus'': Irrigation, Digestion, and Respiration," ''The Cambridge Classical Journal'' 60: 61-74.</ref> ارسطو جو خيال هو ته کاڌو دل ۾ پچي رت ۾ بدلجي ٿو ۽ پوءِ اسان جي جسم جي مادي ۾ تبديل ٿئي ٿو.<ref>See ''Parts of Animals'' II.4 651a13−15.</ref>
=== قسم ===
[[اي بي او رت گروهه جو نظام]] سن 1900ع ۾ [[ڪارل لينڊسٽائنر]] دريافت ڪيو. [[يان يانسڪي]] کي 1907ع ۾ رت جي چئن قسمن (A، B، AB ۽ O) ۾ پهرين درجي بندي ڪرڻ جو اعزاز ڏنو وڃي ٿو، جيڪا اڄ تائين استعمال ۾ آهي. 1907ع ۾ پهريون [[رت جي منتقلي|رت منتقلي]] وارو عمل ڪيو ويو، جنهن ۾ مطابقت جي اڳڪٿي ڪرڻ لاءِ اي بي او نظام استعمال ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|url=https://www.redcrossblood.org/learn-about-blood/history-blood-transfusion|title=History of Blood Transfusion | American Red Cross|website=redcrossblood.org|access-date=21 March 2021|archive-date=4 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204103229/http://www.redcrossblood.org/learn-about-blood/history-blood-transfusion|url-status=live}}</ref> پهرين اڻ سڌي رت منتقلي 27 مارچ 1914ع تي ڪئي وئي. [[ريسس عامل]] 1937ع ۾ دريافت ڪيو ويو.
== ثقافت ۽ مذهب ==
{{See also|رت جو بهتان}}
زندگيءَ لاءِ پنهنجي اهميت سبب، رت ڪيترن ئي عقيدن سان لاڳاپيل آهي. انهن مان هڪ سڀ کان بنيادي تصور رت کي ڄم يا والدين وسيلي خانداني لاڳاپن جي علامت طور استعمال ڪرڻ آهي؛ ”رت جي رشتي سان لاڳاپيل“ هجڻ جو مطلب شاديءَ بدران نسب يا نسل وسيلي لاڳاپيل هجڻ آهي. هي تصور [[نسلي سلسلو|نسلي سلسلن]] ۽ ”[[رت پاڻيءَ کان گهاٽو آهي]]“، ”[[wikt:bad blood|خراب رت]]“ ۽ ”[[رت جو ڀاءُ]]“ جهڙين چوڻين سان ويجهڙائي رکي ٿو.
[[اسلام]]، [[يهوديت]] ۽ [[عيسائيت]] ۾ رت کي خاص اهميت ڏني وئي آهي، ڇاڪاڻتہ [[احبار جو ڪتاب|احبار]] 17:11 ۾ چيو ويو آهي تہ ”جاندار جي زندگي رت ۾ آهي.“ هي جملو احباري قانون جو حصو آهي، جيڪو رت پيئڻ يا اهڙو گوشت کائڻ کان منع ڪري ٿو جنهن مان رت وهائي ڪڍڻ بدران اڃا ان ۾ موجود هجي.
رت جا ڏندڪٿائي حوالا ڪڏهن ڪڏهن رت جي زندگي بخشيندڙ فطرت سان ڳنڍيل هوندا آهن، جيڪا ويم جهڙن واقعن ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿي، ۽ ان جي ڀيٽ زخم يا موت جي رت سان ڪئي ويندي آهي.
=== آسٽريليا جا اصلوڪا ماڻهو ===
ڪيترن ئي [[آسٽريليا جا اصلوڪا ماڻهو|آسٽريليا جي اصلوڪن ايبوريجنل ماڻهن]] جي روايتن ۾ [[گيرو]] (خاص ڪري ڳاڙهو گيرو) ۽ رت، جيڪي ٻئي لوهه جي مقدار سان ڀرپور آهن ۽ [[مابان]] سمجهيا وڃن ٿا، رسمن لاءِ ناچ ڪندڙن جي جسمن تي لڳايا ويندا آهن. لالر لکي ٿو:{{blockquote|
ڪيترين ئي ايبوريجنل رسمن ۽ تقريبن ۾ ناچ ڪندڙن جي اگهاڙن جسمن تي ڳاڙهو گيرو مهٽيو ويندو آهي. ڳجهن ۽ مقدس مرداڻي رسمن ۾، شريڪ ٿيندڙن جي ٻانهن جي رڳن مان ڪڍيل رت هڪٻئي سان ونڊيو ۽ سندن جسمن تي مهٽيو ويندو آهي. گهٽ ڳجهن رسمن ۾ ڳاڙهو گيرو به ساڳي نموني استعمال ڪيو ويندو آهي. ماڻهن جي جسمن تي پکين جا کنڀ چنبڙائڻ لاءِ پڻ رت استعمال ڪيو ويندو آهي. پکين جي کنڀن ۾ هڪ اهڙو پروٽين هوندو آهي، جيڪو چقمقي اثرن لاءِ انتهائي حساس هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Lawlor | first = Robert | name-list-style = vanc |title=Voices of the first day: awakening in the Aboriginal dreamtime |publisher=Inner Traditions International |location=Rochester, VT |year=1991 |pages=102–103 |isbn=978-0-89281-355-1}}</ref>}} لالر جو چوڻ آهي تہ هن نموني استعمال ڪيل رت کي اهي ماڻهو ناچ ڪندڙن کي [[خوابن جو زمانو|خوابن جي زماني]] جي اڻ ڏٺل توانائيائي دنيا سان هم آهنگ ڪندڙ سمجهن ٿا. پوءِ لالر انهن اڻ ڏٺل توانائيائي دنيائن کي [[چقمقي ميدان|چقمقي ميدانن]] سان ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ لوهه [[چقمقيسيت|چقمقي]] هوندو آهي.
=== يورپي ڪافر مذهب ===
[[جرمنڪ ماڻهو|جرمنڪ قبيلن]] ۾ سندن قربانين، يعني ''[[بلوط]]'' رسمن، دوران رت استعمال ڪيو ويندو هو. رت کي پنهنجي اصل مالڪ جي طاقت رکندڙ سمجهيو ويندو هو ۽ ذبح ڪرڻ کان پوءِ رت ڀتين، ديوتائن جي مورتين ۽ رسمن ۾ شريڪ ٿيندڙ ماڻهن تي ڇٽيو ويندو هو. رت ڇٽڻ جي هن عمل کي [[قديم انگريزي ٻولي|قديم انگريزي]] ۾ ''blóedsian'' چيو ويندو هو، ۽ اهو اصطلاح [[رومن ڪيٿولڪ چرچ]] اختيار ڪيو، جنهن مان ''to bless'' ۽ ''blessing'' جا لفظ نڪتا. [[حِتي ٻولي]] ۾ رت لاءِ لفظ ''ishar''، ”قسم“ ۽ ”ٻنڌڻ“ وارن لفظن جو هم اصل لفظ هو؛ ڏسو [[اشارا]]. [[قديم يونان|قديم يونانين]] جو عقيدو هو تہ ديوتائن جو رت، ''[[ايڪور]]''، هڪ اهڙو مادو هو جيڪو فاني انسانن لاءِ زهريلو هو.
جرمنڪ قانون جي هڪ باقيات طور، [[لاش مان رت وهڻ جي آزمائش]] نالي هڪ آزمائش، جنهن ۾ اهو سمجهيو ويندو هو تہ قاتل جي موجودگيءَ ۾ مقتول جي لاش مان رت وهڻ شروع ٿيندو، 17هين صديءَ جي شروعات تائين استعمال ٿيندي رهي.<ref>{{Cite journal |last=Brittain |first=Robert P. |date=1965 |title=Cruentation: In Legal Medicine and in Literature |journal=Medical History |language=en |volume=9 |issue=1 |pages=82–88 |doi=10.1017/S0025727300030179 |pmid=14252331 |issn=0025-7273|pmc=1033446 }}</ref>
=== عيسائيت ===
[[پيدائش جو ڪتاب|پيدائش]] 9:4 ۾، خدا [[نوح]] ۽ سندس پٽن کي رت کائڻ کان منع ڪئي (ڏسو [[نوحي قانون]]). هن حڪم تي [[مشرقي آرٿوڊوڪس چرچ]] پڻ عمل ڪندو رهيو.
بائبل ۾ اهو پڻ ڄاڻايل آهي تہ جڏهن موت جو فرشتو عبراني ماڻهن جي گهرن وٽ آيو تہ جيڪڏهن فرشتي دروازي تي گهيٽي جو رت لڳل ڏٺو تہ گهر جو پهريتو ٻار نه مرندو هو.
[[يروشلم جي مجلس]] ۾، [[نئين عهدنامي جا رسول|رسولن]] ڪجهه عيسائين کي رت واپرائڻ کان منع ڪئي؛ ان جو ذڪر رسولن جا ڪم 15:20 ۽ 29 ۾ ٿيل آهي. هن باب ۾ ان جو سبب پڻ ڄاڻايل آهي (خاص ڪري آيتن 19–21 ۾): اهو انهن يهودين کي ناراض ڪرڻ کان بچڻ لاءِ هو، جيڪي عيسائي ٿي چڪا هئا، ڇاڪاڻتہ موسوي قانون ان عمل کان منع ڪندو هو.
مسيح جو رت گناهن جي [[عيسائيت ۾ ڪفارو|ڪفاري]] جو وسيلو آهي. پڻ، ”... سندس [خدا جي] پٽ يسوع مسيح جو رت اسان کي هر گناهه کان پاڪ ڪري ٿو.“ (1 يوحنا 1:7)، ”... ان [خدا] لاءِ، جنهن اسان سان پيار ڪيو ۽ پنهنجي رت سان اسان کي اسان جي گناهن کان ڌوتو.“ (مڪاشفو 1:5)، ۽ ”۽ انهن هن (شيطان) تي گهيٽي [يسوع مسيح] جي رت ۽ پنهنجي شاهديءَ جي ڪلام وسيلي سوڀ حاصل ڪئي ...“ (مڪاشفو 12:11).
ڪجهه عيسائي چرچ، جن ۾ رومن ڪيٿولڪيت، [[مشرقي آرٿوڊوڪس چرچ|مشرقي آرٿوڊوڪسي]]، [[مشرقي آرٿوڊوڪسي]] ۽ [[اوڀر جو اسيريائي چرچ]] شامل آهن، سيکارين ٿا تہ مقدس ڪرڻ کان پوءِ [[عشائيه رباني]] جي شراب [[جوهر جي تبديلي|حقيقت ۾ بدلجي]] عبادت ڪندڙن جي پيئڻ لاءِ [[مسيح جو رت|يسوع جي رت]] بڻجي وڃي ٿي. اهڙيءَ طرح مقدس ڪيل شراب ۾ يسوع روحاني ۽ جسماني طور موجود ٿي وڃي ٿو. هيءَ تعليم [[آخري عشائيه]] ۾ پاڙون رکي ٿي، جيئن بائبل جي چئن انجيلن ۾ لکيل آهي، جن ۾ يسوع پنهنجي [[ٻارهن رسول|شاگردن]] کي چيو تہ جيڪو ماني هو کائين ٿا سا سندس جسم آهي ۽ شراب سندس رت آهي. ''”هي پيالو منهنجي رت ۾ نئون عهدنامو آهي، جيڪو توهان لاءِ وهايو وڃي ٿو.“ ({{sourcetext|source=Bible|version=King James|book=Luke |chapter=22|verse=20}})''.
پروٽيسٽنٽيت جون گهڻيون شڪليون، خاص ڪري [[ميٿوڊسٽ]] يا [[پريسبيٽيرين]] روايت سان لاڳاپيل، سيکارين ٿيون تہ شراب مسيح جي رت جي علامت کان وڌيڪ ڪجهه به ناهي، ۽ مسيح ان ۾ روحاني طور تہ موجود آهي پر جسماني طور نه. [[لوٿرن]] الٰهيات سيکاري ٿي تہ جسم ۽ رت عشائيه رباني جي ماني ۽ شراب سان [[هم وجوديت|”ان ۾، ان سان ۽ ان جي هيٺان“ گڏ موجود]] آهن.
=== يهوديت ===
[[يهوديت]] ۾ جانور جو رت ٿوري کان ٿوري مقدار ۾ به واپرائڻ جائز ناهي (احبار 3:17 ۽ ٻين هنڌن تي)؛ اهو يهودي [[غذا|غذائي]] قانونن ([[ڪشروت]]) ۾ ظاهر ٿئي ٿو. گوشت مان رت ڪڍڻ لاءِ ان کي ڌوئي پاڻيءَ ۾ پسائبو آهي (ته جيئن رت جا ڄميل دڳ ڍرا ٿين)، پوءِ [[کاڌي کي لوڻ لڳائڻ|لوڻ لڳائي]] وري ڪيترائي ڀيرا پاڻيءَ سان ڌوئبو آهي.<ref>[http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/82678/jewish/Koshering-Meat.htm Koshering Meat.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216084120/http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/82678/jewish/Koshering-Meat.htm |date=16 December 2013 }} Chabad.org.</ref> واپرائڻ کان اڳ آنا پڻ جاچڻا پوندا آهن ۽ انهن ۾ موجود رت جا داغ ڪڍڻا پوندا آهن.<ref>[http://www.chabad.org/library/howto/wizard_cdo/aid/113470/jewish/Removing-the-Blood.htm Removing the Blood.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216084034/http://www.chabad.org/library/howto/wizard_cdo/aid/113470/jewish/Removing-the-Blood.htm |date=16 December 2013 }} Chabad.org.</ref> جيتوڻيڪ بائبلي قانون موجب مڇيءَ جو رت ڪوشير آهي، پر بائبلي پابندي ٽوڙڻ جو ڏيک پيدا ٿيڻ کان بچڻ لاءِ ربيائي قانون موجب مڇيءَ جو رت واپرائڻ منع آهي.<ref>Citron, R. Aryeh. [http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1182104/jewish/All-About-Kosher-Fish.htm All About Kosher Fish.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216084101/http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1182104/jewish/All-About-Kosher-Fish.htm |date=16 December 2013 }} Chabad.org.</ref>
رت سان لاڳاپيل هڪ ٻي رسم ۾ ذبح ڪرڻ کان پوءِ [[پکي|پکين]] ۽ [[شڪار جو گوشت|شڪاري جانورن]] جي رت کي ڍڪڻ شامل آهي (احبار 17:13)؛ [[تورات]] ۾ ان جو سبب هي ڏنو ويو آهي: ”ڇاڪاڻتہ جانور جي زندگي [ان] جي رت ۾ آهي“ (ساڳيو، 17:14). انسانن جي حوالي سان، [[قبالا]] هن آيت جي تشريح ڪندي چوي ٿي تہ ماڻهوءَ جي حيواني روح جو هنڌ رت ۾ آهي ۽ جسماني خواهشون ان مان پيدا ٿين ٿيون.
ساڳيءَ طرح، مندر جي قربانين ۽ ذبح ڪيل گوشت کي لوڻ لڳائڻ جو روحاني سبب ماڻهوءَ مان حيواني خواهشن جي رت کي ڪڍڻ آهي. جانور جو رت ڪڍڻ سان، رت ۾ موجود حيواني توانائيون ۽ حياتيائي قوت پڻ ڪڍجي وڃن ٿيون، جنهن سان گوشت انساني واپرائڻ جي لائق بڻجي ٿو.<ref>[[ميناخم مينڊل شنيرسن|Schneerson, R. Menachem M.]] ''Igrot Kodesh'', vol. vii, p. 270.</ref>
=== اسلام ===
رت تي ٻڌل کاڌي جو استعمال [[اسلامي غذائي قانون|اسلامي غذائي قانونن]] موجب حرام آهي. اهو حڪم [[قرآن]] جي سورت [[سورت المائده|المائده]] (5:3) جي هن بيان مان ورتل آهي: ”توهان تي حرام ڪيو ويو آهي: مردار، رت، سوئر جو گوشت ۽ اهو جنهن تي الله کان سواءِ ڪنهن ٻئي جو نالو ورتو ويو هجي.“
رت کي ناپاڪ سمجهيو ويندو آهي، تنهنڪري رت وهڻ کان پوءِ جسماني ۽ شرعي پاڪائي حاصل ڪرڻ جا مخصوص طريقا آهن. [[حيض]]، ويم کان پوءِ رت وهڻ ۽ بي قاعدي فرجي رت وهڻ لاءِ مخصوص قاعدا ۽ پابنديون لاڳو ٿين ٿيون. جڏهن ڪنهن جانور کي ذبح ڪيو ويندو آهي تہ ان جي ڳچي اهڙي نموني ڪٽي ويندي آهي جو ڪرنگهي جي هڏي نه ڪٽجي، جنهن ڪري دماغ دل ڏانهن آڪسيجن لاءِ رت پمپ ڪرڻ جا حڪم موڪليندو رهي ٿو. اهڙيءَ طرح جسم مان رت نڪري وڃي ٿو ۽ گوشت عام طور پچائڻ ۽ کائڻ لاءِ محفوظ ٿي وڃي ٿو. هاڻوڪي دور ۾ [[رت جي منتقلي]] کي عام طور اسلامي قاعدن جي خلاف نه سمجهيو ويندو آهي.
=== يهوواه جا شاهد ===
{{main|يهوواه جا شاهد ۽ رت جي منتقلي}}
رسولن جا ڪم 15:28، 29 جهڙين صحيفائي عبارتن جي پنهنجي تشريح جي بنياد تي (”... رت کان پاسو ڪندا رهو.“)، ڪيترائي [[يهوواه جا شاهد]] نہ رت واپرائين ٿا ۽ نہ ئي سڄي رت يا ان جي وڏن جزن: ڳاڙهن رت گهرڙن، اڇن رت گهرڙن، پليٽليٽن (ٿرومبوسائيٽن) ۽ پلازما جي منتقلي قبول ڪن ٿا. ميمبر ذاتي طور فيصلو ڪري سگهن ٿا تہ ڇا اهي اهڙا طبي طريقا قبول ڪندا، جن ۾ سندن پنهنجو رت يا اهڙا مادا شامل هجن، جيڪي چئن وڏن جزن مان وڌيڪ ڀاڱن ۾ ورهايل هجن.<ref>''The Watchtower'' 15 June 2004, p. 22, "Be Guided by the Living God"</ref>
=== رت پياڪيت ===
{{main|رت پياڪ}}
[[رت پياڪ]] ڏندڪٿائي جاندار آهن، جيڪي خوراڪ حاصل ڪرڻ لاءِ سڌو سنئون رت پيئن ٿا، ۽ عام طور انساني رت کي ترجيح ڏين ٿا. سڄي دنيا جي ثقافتن ۾ هن قسم جون ڏندڪٿائون ملن ٿيون؛ مثال طور، ''[[نوسفيراتو]]'' جي ڏندڪٿا، جنهن ۾ هڪ انسان ٻين جو رت پيئي [[لعنت]] ۽ امرتا حاصل ڪري ٿو، اوڀر يورپي لوڪ روايتن مان نڪتل آهي. [[چچڙ]]، [[ڄؤرون]]، مادي [[مڇر]]، [[رت پياڪ چمڙا]] ۽ ٻيا ڪيترائي قدرتي جاندار ٻين جانورن جو رت واپرائين ٿا، پر رڳو چمڙا رت پياڪن سان لاڳاپيل آهن. ان جو رت پياڪ چمڙن سان ڪو واسطو ناهي، جيڪي [[نئين دنيا]] جا جاندار آهن ۽ يورپي ڏندڪٿائن جي شروعات کان گهڻو پوءِ دريافت ٿيا.
== اڪرنگهيدار جانور ==
{{Main|هيمولمف}}
اڪرنگهيدار جانورن ۾ رت جهڙي هڪ جسماني پاڻياٺ ملي ٿي، جنهن کي [[هيمولمف]] چيو ويندو آهي؛ مکيه فرق اهو آهي تہ هيمولمف بند گردشي سرشتي اندر محدود نه هوندي آهي. هيمولمف آڪسيجن کڻڻ جو ڪم ڪري سگهي ٿي، جيتوڻيڪ هيموگلوبن جو استعمال لازمي ناهي. [[ڪرستيشين]] ۽ [[مولسڪ]] هيموگلوبن بدران [[هيموسائينن]] استعمال ڪن ٿا.<ref>{{Cite journal |last1=Kato |first1=Sanae |last2=Matsui |first2=Takashi |last3=Gatsogiannis |first3=Christos |last4=Tanaka |first4=Yoshikazu |date=April 2018 |title=Molluscan hemocyanin: structure, evolution, and physiology |journal=Biophysical Reviews |volume=10 |issue=2 |pages=191–202 |doi=10.1007/s12551-017-0349-4 |issn=1867-2450 |pmc=5899709 |pmid=29235083}}</ref> گهڻن جيتن ۾، سندن هيمولمف ۾ آڪسيجن کڻندڙ ماليڪيول نه هوندا آهن، ڇاڪاڻتہ سندن جسم ايترا ننڍا هوندا آهن جو آڪسيجن پهچائڻ لاءِ سندن [[اڪرنگهيدار جانورن جي ٽريڪيا|ٽريڪيائي سرشتو]] ڪافي هوندو آهي.
== ٻيا استعمال ==
=== عدالتي سائنس ۽ آثار قديمه ===
[[رت جا رهيل نشان]] [[عدالتي سائنس|عدالتي]] جاچ ڪندڙن کي هٿيارن جي سڃاڻپ ڪرڻ، ڏوهاري عمل کي ٻيهر جوڙڻ ۽ شڪي ماڻهن کي ڏوهه سان ڳنڍڻ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا. [[رت جي داغن جي نموني جو تجزيو|رت جي داغن جي نمونن جي تجزيي]] وسيلي، رت جي داغن جي جڳهائي ورڇ مان پڻ عدالتي ڄاڻ حاصل ڪري سگهجي ٿي.
رت جي رهيل نشانن جو تجزيو [[آثار قديمه]] ۾ پڻ استعمال ٿيندڙ هڪ ٽيڪنڪ آهي.
=== فني ===
رت انهن جسماني پاڻياٺن مان هڪ آهي، جيڪو فن ۾ استعمال ٿيو آهي.<ref>[http://artscad.com/A.nsf/Opra/SRVV-6MDNX5 "Nostalgia"] Artwork in blood {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090108093007/http://artscad.com/A.nsf/Opra/SRVV-6MDNX5 |date=8 January 2009 }}</ref> خاص طور [[ويئني ايڪشنزم|ويئني ايڪشنسٽ]] [[هرمن نٽش]]، [[استوان ڪانتر]]، [[فرينڪو بي]]، [[ليني لي]]، [[رون ايٿي]]، [[يانگ ژيچائو]]، [[جسٽس يلڌم|لوڪاس ابيلا]] ۽ [[ڪيرا او ريلي]] جي پرفارمنسن، ۽ [[آندريس سيرانو]] جي فوٽوگرافي ۾ رت کي نمايان بصري عنصر طور شامل ڪيو ويو آهي. [[مارڪ ڪوئن]] ڄميل رت استعمال ڪري مجسما ٺاهيا آهن، جن ۾ سندس پنهنجي رت مان ٺاهيل سندس مٿي جو قالب پڻ شامل آهي.<ref name="Ina Cole">{{cite book |editor1-last=Cole |editor-first1=Ina |title="From the Sculptor's Studio", conversation with Marc Quinn, held in 2019 |year=2021 |publisher=Laurence King Publishing Ltd |page=188-201|isbn=9781913947590 |oclc=1420954826}}</ref>
=== نسب نامي ۾ ===
''رت'' جو اصطلاح [[نسب نامو|نسب نامي]] جي حلقن ۾ ماڻهوءَ جي [[نسب]]، [[انساني ارتقا|بڻ بڻياد]] ۽ [[نسلي گروهه|نسلي پس منظر]] لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جيئن لفظ ''[[وراثت|رت جو سلسلو]]'' ۾. ٻيا اصطلاح، جن ۾ رت کي خانداني تاريخ جي معنيٰ ۾ استعمال ڪيو وڃي ٿو، اهي آهن ''[[اشرافيت#"نيرو" رت|نيرو رت]]''، ''[[شاهي نسل|شاهي رت]]''، ''[[مخلوط رت]]'' ۽ ''[[مائٽي جا اصطلاح|رت جو مائٽ]]''.
== پڻ ڏسو ==
{{Div col|colwidth=20em}}
* [[خود رت منتقلي]]
* [[کاڌي طور رت]]
* [[رت جو دٻاءُ]]
* [[رت جا متبادل]] ("مصنوعي رت")
* [[رت جي جاچ]]
* [[هيماتالاجي]]
* [[رت جو خوف|هيموفوبيا]]
* [[هيموڊائنامڪس]]
* [[هيموريئولاجي]]
* [[لومينول]]، ڏوهن واري هنڌ تي رهجي ويل رت لاءِ بصري جاچ.
* [[Oct-1-en-3-one]] (رت جي "بوءِ")
* [[منع ٿيل کاڌو ۽ پيئڻ#رت|منع ٿيل کاڌو ۽ پيئڻ § رت]]
{{div col end}}
== حوالا ==
{{Reflist}}
== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
{{wikiquote}}
{{wiktionary}}
{{commons category|Blood}}
* [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK2261/ رت جا گروهه ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن جا اينٽيجن.] [[نيشنل سينٽر فار بايو ٽيڪنالاجي انفارميشن|NCBI]] Bookshelf ID: NBK2261 تي مفت آن لائن ڪتاب
* {{In Our Time|Blood|p00548ym|رت}}
* [https://web.archive.org/web/20161016200738/http://histology-world.com/photoalbum/thumbnails.php?album=7 رت جون فوٽومائڪروگرافون]
{{blood}}
{{Lymphocytes}}
{{transfusion medicine}}
{{Authority control}}
[[زمرو:رت| ]]
[[زمرو:هيماتالاجي]]
[[زمرو:تاندورا (حياتيات)]]
[[زمرو:وڊيو ڪلپ رکندڙ مضمون]]
re8dh4voa5fbj1qiww88hw46dd9uehz
392108
392107
2026-07-07T20:08:20Z
Intisar Ali
8681
392108
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|گردشي سرشتي ۾ جسماني پاڻياٺ}}
{{Infobox anatomy
|Name = رت
|Latin = sanguis
|Greek= αἷμα (haîma)
|Image = Venous and arterial blood.jpg
|Caption = سرنجن ۾ وريدي (گهرو) ۽ شرياني (وڌيڪ روشن) رت.
}}
'''رت''' [[انسان]]ن ۽ ٻين [[ڪرنگهيدار جانور|ڪرنگهيدار جانورن]] جي [[گردشي سرشتو|گردشي سرشتي]] ۾ موجود هڪ [[جسماني پاڻياٺ]] آهي، جيڪو [[غذائي جزو|غذائي جزن]] ۽ [[آڪسيجن]] جهڙيون ضروري شيون جسم جي [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] تائين پهچائي ٿو ۽ انهن ئي جيوگهرڙن مان [[استقلابي گند|استقلابي گند جون شيون]] کڻي پري ڪري ٿو.<ref>{{cite web |title=Definition of BLOOD |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323030751/https://www.merriam-webster.com/dictionary/blood |archive-date=23 March 2017 |access-date=4 March 2017 |website=Merriam-Webster}}</ref>
رت، [[رت جو پلازما|پلازما]] ۾ معلق رت جي جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي. پلازما، جيڪو رت جي پاڻياٺ جو 55 سيڪڙو هوندو آهي، گهڻو ڪري [[پاڻي]] (حجم جي لحاظ کان 92 سيڪڙو) تي مشتمل هوندو آهي،<ref>
{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human Heart |access-date=19 March 2009 |author=The Franklin Institute Inc. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> ۽ ان ۾ [[پروٽين]]، [[گلوڪوز]]، معدني [[آئن]] ۽ [[هارمون]] شامل هوندا آهن. رت جا جيوگهرڙا بنيادي طور [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ)، [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ) ۽ (ٿڻائتن ۾) [[پليٽليٽ]] (ٿرومبوسائيٽ) هوندا آهن.<ref>{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Definition of red blood cell |url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |access-date=2022-04-28 |website=National Cancer Institute |language=en |archive-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425130740/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/red-blood-cell |url-status=live }}</ref> انهن ۾ سڀ کان گهڻا ڳاڙها رت جيوگهرڙا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Sagar |date=2017-01-03 |title=Blood cells and its types with functions |url=https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |access-date=2022-04-28 |website=Microbiology Info.com |language=en-US |archive-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412041337/https://microbiologyinfo.com/blood-cells-types-functions/ |url-status=live }}</ref> انهن ۾ [[هيموگلوبن]] هوندو آهي، جيڪو آڪسيجن سان موٽڻ جوڳي نموني ڳنڍجي ان جي حل پذيري وڌائي، آڪسيجن جي چرپر کي آسان بڻائي ٿو.<ref>{{Cite web |title=Low Hemoglobin: Causes & Symptoms |url=https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |access-date=2022-04-28 |website=Cleveland Clinic |archive-date=28 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428204042/https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17705-low-hemoglobin |url-status=live }}</ref> [[ڄاڙيدار ڪرنگهيدار جانور]]ن ۾ هڪ [[موافقتي مدافعتي سرشتو]] هوندو آهي، جيڪو گهڻي ڀاڱي اڇن رت جيوگهرڙن تي ٻڌل هوندو آهي. اڇا رت جيوگهرڙا وچڙن ۽ پَرجيون جي مزاحمت ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا. پليٽليٽ رت جي [[رت ڄمڻ|ڄمڻ]] ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. [[ڦڦڙ]] رکندڙ جانورن ۾ [[شريان|شرياني]] رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن کي جسم جي تاندورن تائين کڻي وڃي ٿو، جڏهن ته [[وريد|وريدي]] رت [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا جيوگهرڙن جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ هڪ گندي شيءِ آهي، تاندورن مان ڦڦڙن تائين کڻي وڃي ٿو ته جيئن اها ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. جڏهن رت جو هيموگلوبن آڪسيجن سان ڳنڍيل هوندو آهي ته رت چمڪندڙ ڳاڙهو، ۽ جڏهن اهو [[آڪسيجن کان خالي هيموگلوبن|آڪسيجن کان خالي]] هوندو آهي ته رت گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.<ref>{{Cite web |last=Séguin |first=Chantal |date=2022-01-08 |title=Did You Know That Not All Blood is Red? • The Blood Project |url=https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |access-date=2022-07-02 |website=The Blood Project |archive-date=2 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702161612/https://www.thebloodproject.com/did-you-know-13/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-10 |title=Is blood blue? 7 facts about blood |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |access-date=2023-03-29 |website=www.medicalnewstoday.com |language=en |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329062539/https://www.medicalnewstoday.com/articles/321442 |url-status=live }}</ref>
رت سان لاڳاپيل طبي اصطلاح اڪثر يوناني لفظ {{lang|grc|αἷμα}} (''{{Lang|grc-latn|haima}}'')، جنهن جي معنيٰ ”رت“ آهي، مان نڪتل ''hemo-''، ''hemato-''، ''haemo-'' يا ''haemato-'' سان شروع ٿيندا آهن. [[ايناٽامي]] ۽ [[تاندوريات]] جي لحاظ کان رت کي [[ڳنڍيندڙ تاندورو|ڳنڍيندڙ تاندوري]] جو هڪ خاص روپ سمجهيو ويندو آهي،<ref name="Krause2005">{{Cite book |last=Krause |first=William J. |url=https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |title=Krause's Essential Human Histology for Medical Students |publisher=Universal-Publishers |year=2005 |isbn=978-1-58112-468-2 |edition=3rd |pages=67 |language=en |access-date=21 June 2022 |archive-date=26 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426075102/https://books.google.com/books?id=cRayoldYrcUC&pg=PA67 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻتہ اهو پلازما ۾ معلق جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي ٽڪرن مان ٺهيل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Anatomy {{!}} SEER Training|url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/|website=National Cancer Institute: SEER Training Modules|access-date=29 November 2025}}</ref>
==ڪم==
[[File:1GZX Haemoglobin.png|right|thumb|هيموگلوبن، هڪ گولائيءَ وارو پروٽين<br />سائو = هيم گروهه<br />ڳاڙهو ۽ نيرو = پروٽين جا ذيلي ايڪا]]
رت جسم اندر ڪيترائي اهم ڪم سرانجام ڏئي ٿو، جن ۾ هي شامل آهن:
*تاندورن کي [[آڪسيجن]] پهچائڻ (جيڪا [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن وسيلي کڄندي آهي)
*[[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] جهڙا غذائي جزا پهچائڻ (جيڪي رت ۾ حل ٿيل يا [[رت جا پروٽين|پلازما پروٽينن]]، مثال طور [[رت جا لپڊ]]، سان ڳنڍيل هوندا آهن)
*[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙو گند ڪڍڻ
*مدافعتي ڪم، جن ۾ [[اڇا رت جيوگهرڙا|اڇن رت جيوگهرڙن]] جي گردش ۽ [[ضد جسم|ضد جسمن]] وسيلي پرڏيهي مادي جي سڃاڻپ شامل آهي
*[[رت ڄمڻ]]، يعني رت جي نالي ڦاٽڻ تي ٿيندڙ ردعمل، جنهن ۾ رت پاڻياٺ مان نيم ٺوس جيل ۾ بدلجي رت وهڻ روڪي ٿو
*پيغام رساني جا ڪم، جن ۾ [[هارمون]]ن جي چرپر ۽ [[تاندورو (حياتيات)|تاندوري]] نقصان جي اشاري رساني شامل آهي
*جسم جي مرڪزي [[جسماني گرمي پد|گرمي پد]] جي ضابطيڪاري
*[[پاڻياٺي حرڪيات|پاڻياٺي دٻاءَ]] جا ڪم
==جزا==
===ٿڻائتن ۾===
{{See also|رت جي عام چڪاسن جا حوالياتي قدر}}
رت انساني جسم جي وزن جو 7 سيڪڙو هوندو آهي،<ref name="alberts_table">{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |title=Table 22-1 Blood Cells |access-date=1 November 2012 |publisher=NCBI Bookshelf |year=2012 | last = Alberts | first = Bruce | name-list-style = vanc |website=Molecular Biology of the Cell |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327160412/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26919/table/A4143/ |archive-date=27 March 2018 }}</ref><ref name="PhysFactVol">{{Cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |title=Volume of Blood in a Human |access-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103090043/http://hypertextbook.com/facts/1998/LanNaLee.shtml |archive-date=3 November 2012 |year=2012 | last = Elert | first = Glenn | name-list-style = vanc |website=The Physics Factbook |url-status=dead}}</ref> ۽ ان جي سراسري ڪثافت لڳ ڀڳ 1060 kg/m<sup>3</sup> هوندي آهي، جيڪا خالص پاڻيءَ جي 1000 kg/m<sup>3</sup> ڪثافت جي تمام ويجهو آهي.<ref>{{cite web |url=http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |title=Density of Blood |access-date=4 October 2006 |year=2004 |website=The Physics Factbook |last=Shmukler |first=Michael |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919051122/http://hypertextbook.com/facts/2004/MichaelShmukler.shtml |archive-date=19 September 2006 }}</ref> هڪ سراسري بالغ ۾ [[رت جو حجم]] لڳ ڀڳ {{convert|5|L|USpt|lk=in}} يا 1.3 گيلن هوندو آهي،<ref name="PhysFactVol"/> جيڪو پلازما ۽ ''ٺهيل جزن'' تي مشتمل هوندو آهي. ٺهيل جزن ۾ رت جي جيوگهرڙن يا ''رت جسمن'' جا ٻه قسم، يعني [[ڳاڙها رت جيوگهرڙا]] (ايريٿروسائيٽ) ۽ [[اڇا رت جيوگهرڙا]] (ليوڪوسائيٽ)، ۽ رت ڄمڻ ۾ حصو وٺندڙ جيوگهرڙي ٽڪرا، جن کي [[پليٽليٽ]] چيو وڃي ٿو، شامل آهن.<ref name="SEER">{{cite web |title=Composition of the Blood {{!}} SEER Training |url=https://training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |website=training.seer.cancer.gov |access-date=30 December 2020 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016211542/https://www.training.seer.cancer.gov/leukemia/anatomy/composition.html |url-status=live }}</ref> حجم جي لحاظ کان ڳاڙها رت جيوگهرڙا سڄي رت جو لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو، پلازما 54.3 سيڪڙو ۽ اڇا جيوگهرڙا 0.7 سيڪڙو هوندا آهن.
سڄو رت (پلازما ۽ جيوگهرڙا) [[غير نيوٽني پاڻياٺ|غير نيوٽني]] [[رت جي گاڙهاڻ|پاڻياٺي حرڪيات]] ڏيکاري ٿو.{{specify|reason="Non-Newtonian" encompasses several different types of properties.|date=April 2021}}
<gallery>
File:Krew Frakcjonowana.jpg|سينٽريفيوگيشن وسيلي جدا ڪيل انساني رت: پلازما (مٿيون، پيلو تهه)، بفي ڪوٽ (وچ وارو، سنهو اڇو تهه) ۽ ايريٿروسائيٽن جو تهه (هيٺيون، ڳاڙهو تهه) ڏسي سگهجن ٿا.
File:Blutkreislauf.png|رت جي گردش: ڳاڙهو = آڪسيجن وارو، نيرو = آڪسيجن کان خالي
File:Blausen 0425 Formed Elements.png|رت جي ٺهيل جزن کي ڏيکاريندڙ خاڪو
File:Blut-EDTA.jpg|[[اي ڊي ٽي اي]] سان رت ڄمڻ کان روڪيل رت جون ٻه نليون.<br /> کاٻي نلي: ڪجهه وقت بيهڻ کان پوءِ ڳاڙها رت جيوگهرڙا نلي جي تري ۾ ويهي ويا آهن.<br /> ساڄي نلي: تازو ڪڍيل رت
</gallery>
====جيوگهرڙا====
{{Further|مڪمل رت ڳڻپ}}
[[Image:Red White Blood cells.jpg|thumb|right|هڪ عام [[ڳاڙهو رت جيوگهرڙو]] (کاٻي)، [[پليٽليٽ]] (وچ ۾) ۽ [[اڇو رت جيوگهرڙو]] (ساڄي) جي [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبين]] (SEM) سان ورتل تصوير]]
رت جي هڪ مائڪرو ليٽر ۾ هي هوندا آهن:
*'''4.7 کان 6.1 ملين (مرد)، 4.2 کان 5.4 ملين (عورت) [[ايريٿروسائيٽ]]:'''<ref>{{cite web |url=https://www.medlineplus.gov/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |title=Medical Encyclopedia: RBC count |website=Medline Plus |access-date=18 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021042354/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003644.htm#Normal%20Values |archive-date=21 October 2007 }}</ref> ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ رت جو [[هيموگلوبن]] هوندو آهي ۽ اهي آڪسيجن ورهائيندا آهن. ٿڻائتن ۾ پختن ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[جيوگهرڙي مرڪز]] ۽ [[عضيو|عضيا]] نه هوندا آهن. ڳاڙها رت جيوگهرڙا ([[اندريون سطحي جيوگهرڙو|اندريون سطحي]] نالي جيوگهرڙن ۽ ٻين جيوگهرڙن سان گڏ) [[گليڪوپروٽين]]ن سان پڻ نشانيل هوندا آهن، جيڪي مختلف [[انساني رت گروهي سرشتا|رت جي گروهن]] جي سڃاڻپ ڪن ٿا. رت جو اهو تناسب جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن تي مشتمل هوندو آهي، [[هيماتوڪريٽ]] سڏبو آهي ۽ عام طور لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو هوندو آهي. انساني جسم جي سڀني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي گڏيل سطحي ايراضي جسم جي ٻاهرئين سطح کان لڳ ڀڳ 2,000 ڀيرا وڏي هوندي آهي.<ref>{{cite book | first1 = Robert B. | last1 = Tallitsch | first2 = Martini | last2 = Frederic | first3 = Timmons | last3 = Michael J. | name-list-style = vanc |title=Human anatomy |publisher=Pearson/Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2006 |page=529 |isbn=978-0-8053-7211-3 |edition= 5th}}</ref>
*'''4,000–11,000 [[ليوڪوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF">{{cite book | last = Ganong | first = William F. | name-list-style = vanc |title=Review of medical physiology | url = https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano | url-access = limited |publisher=Lange Medical Books/McGraw-Hill |location=New York |year=2003 |page=[https://archive.org/details/reviewmedicalphy00gano/page/n517 518] |isbn=978-0-07-121765-1 |edition= 21}}</ref> اڇا رت جيوگهرڙا جسم جي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو حصو آهن؛ اهي پراڻن يا غير معمولي جيوگهرڙن ۽ جيوگهرڙي گند کي ناس ڪري ڪڍن ٿا، ۽ وچڙ ڪندڙ ڪارڪنن ([[مرض پيدا ڪندڙ|مرض پيدا ڪندڙن]]) ۽ پرڏيهي مادن تي حملو ڪن ٿا. ليوڪوسائيٽن جي ڪينسر کي [[ليوڪيميا]] چيو وڃي ٿو.
*'''200,000–500,000 [[ٿرومبوسائيٽ]]:'''<ref name = "Ganong WF"/> انهن کي [[پليٽليٽ]] پڻ چيو ويندو آهي ۽ اهي رت ڄمڻ ([[رت ڄمڻ]]) ۾ حصو وٺندا آهن. رت ڄمڻ واري سلسلي مان ٺهندڙ فائبِرن، [[پليٽليٽ پلگ]] مٿان هڪ ڄار ٺاهي ٿو.
{| class="wikitable" style="float:center; margin-left:auto; margin-right:auto;"
|+ <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">عام رت جي جوڙجڪ</div>
|-
!ماپو
!قدر
!حوالا
|-
| [[هيماتوڪريٽ]] ||
مردن لاءِ 45 ± 7 (38–52%)<br />
عورتن لاءِ 42 ± 5 (37–47%)
|
|-
| [[پي ايڇ]] || 7.35–7.45
|<ref name=":1">{{Cite book |title=Medical-surgical nursing : concepts for interprofessional collaborative care |date=2018 |publisher=[[ايلسويئر]] |editor-first1=Donna D. |editor-last1=Ignatavicius |editor-first2=M. Linda |editor-last2=Workman |editor-first3=Cherie R. |editor-last3=Rebar |editor-first4=Nicole M. |editor-last4=Heimgartner |isbn=978-0-323-46158-0 |edition=9th |location=St. Louis, Missouri |page=190 |language=en-US |oclc=1018308697}}</ref>
|-
| [[بنيادي واڌ]] || −3 کان +3
|
|-
| P[[آڪسيجن|O<sub>2</sub>]] || 10–13 kPa (80–100 mm Hg)
|
|-
| P[[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ|CO<sub>2</sub>]] || 4.8–5.8 kPa (35–45 mm Hg)
|
|-
| [[ڪاربانڪ تيزاب|HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>]] || 21–27 mM
|
|-
| [[آڪسيجن سيري]]
||
آڪسيجن وارو: 98–99%<br />
آڪسيجن کان خالي: 75%
|
|}
{{clear}}
====پلازما====
{{Main|رت جو پلازما}}
رت جو لڳ ڀڳ 55 سيڪڙو [[رت جو پلازما]] هوندو آهي، جيڪو هڪ پاڻياٺ آهي ۽ رت جي پاڻياٺي وچولي طور ڪم ڪري ٿو؛ پاڻ ۾ ان جو رنگ ڪک جهڙو پيلو هوندو آهي. هڪ سراسري انسان ۾ رت جي پلازما جو ڪل حجم 2.7–3.0 ليٽر (2.8–3.2 ڪوارٽ) هوندو آهي. اهو بنيادي طور هڪ [[پاڻي|آبي]] محلول آهي، جنهن ۾ 92 سيڪڙو پاڻي، 8 سيڪڙو رت جي پلازما جا [[پروٽين]] ۽ تمام ٿوري مقدار ۾ ٻيا مادا شامل هوندا آهن. پلازما حل ٿيل غذائي جزن، جهڙوڪ [[گلوڪوز]]، [[امينو تيزاب]] ۽ [[چرٻيائي تيزاب]] (رت ۾ حل ٿيل يا پلازما پروٽينن سان ڳنڍيل) کي گردش ڪرائي ٿو ۽ [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، [[يوريا]] ۽ [[ليڪٽڪ تيزاب]] جهڙيون گند جون شيون ڪڍي ٿو.
ٻين اهم [[انساني رت جي جزن جي فهرست|جزن]] ۾ هي شامل آهن:
*[[سيرم البومِن]]
*رت ڄمائڻ وارا ڪارڪ (جيڪي [[رت ڄمڻ]] کي آسان بڻائين ٿا)
*ايميونोगلوبولن ([[ضد جسم]])
*[[لائپوپروٽين]] ذرڙا
*ٻيا مختلف پروٽين
*مختلف [[برقي لوڻ]] (بنيادي طور [[حياتيات ۾ سوڊيم|سوڊيم]] ۽ [[ڪلورائيڊ]])
'''سيرم''' مان مراد اهو پلازما آهي، جنهن مان رت ڄمائڻ وارا پروٽين ڪڍيا ويا هجن. باقي بچيل پروٽينن مان گهڻا البومِن ۽ ايميونोगلوبولن هوندا آهن.
==== تيزابيت ====
{{See also|تيزاب-بنياد هم-حالت}}
[[pH#مختلف جسماني پاڻياٺن جو pH|رت جو pH]] 7.35 کان 7.45 جي سوڙهي حد اندر رکڻ لاءِ ضابطي ۾ رکيو ويندو آهي، جنهن سبب اهو ٿورو [[بنياد (ڪيميا)|بنيادي]] هوندو آهي (تلافي).<ref name="Waugh">{{cite book |last1=Waugh |first1=Anne |chapter-url=https://archive.org/details/rosswilsonanatom0000waug_x2u4/page/22/mode/2up |title=Anatomy and Physiology in Health and Illness |last2=Grant |first2=Allison |publisher=Churchill Livingstone Elsevier |year=2007 |isbn=978-0-443-10102-1 |edition=Tenth |page=22 |chapter=2 |chapter-url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref><ref name="ReferenceA">{{MerckManual|12|157|a||Acid–Base Regulation and Disorders}}</ref> رت ۾ جيوگهرڙي کان ٻاهر واري پاڻياٺ، جنهن جو pH 7.35 کان گهٽ هجي، تمام گهڻي [[تيزاب]]ي هوندي آهي، جڏهن تہ رت جو pH 7.45 کان مٿي هجي ته اهو تمام گهڻو بنيادي هوندو آهي.<ref name=":1" /> 6.9 کان گهٽ يا 7.8 کان مٿي pH عام طور موتمار هوندو آهي.<ref name=":1" /> رت جو pH، [[آڪسيجن#جزوي دٻاءُ|آڪسيجن جو جزوي دٻاءُ (pO<sub>2</sub>)]]، [[PCO2|ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جو جزوي دٻاءُ (pCO<sub>2</sub>)]]، ۽ [[بائي ڪاربونيٽ]] (HCO<sub>3</sub><sup>−</sup>) ڪيترن [[هم-حالت|هم-حالتي طريقيڪارن]] وسيلي خبرداريءَ سان ضابطي ۾ رکيا ويندا آهن، جيڪي پنهنجو اثر بنيادي طور [[ساهه وارو سرشتو|ساهه واري سرشتي]] ۽ [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] وسيلي وجهن ٿا ته جيئن [[تيزاب-بنياد هم-حالت|تيزاب-بنياد توازن]] ۽ ساهه کڻڻ کي ضابطي ۾ رکيو وڃي؛ ان کي تلافي چيو ويندو آهي.<ref name=":1" /> [[شرياني رت جي گئس جاچ]] اهي ماپي ٿي. پلازما [[هارمون]]ن کي پڻ گردش ڪرائي ٿو، جيڪي پنهنجا پيغام مختلف تاندورن تائين پهچائين ٿا. رت جي مختلف برقي لوڻن لاءِ عام [[رت جي جاچن جا حوالياتي حدون|حوالياتي حدن]] جي فهرست وسيع آهي.
=== غير ٿڻائتن ۾ ===
[[File:Newbloodm.jpg|thumbnail|ڪرنگهيدار جانورن جي ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جا قسم، ماپون مائڪرو ميٽرن ۾]]
[[Image:Frogrbc1000x.jpg|thumb|ڏيڏر جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل|left]]
[[Image:Turtlerbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڇونءَ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Chickenrbc1000x.jpg|thumb|right|ڪڪڙ جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
[[Image:Humanrbc1000x.jpg|thumb|انساني ڳاڙها رت جيوگهرڙا 1000 ڀيرا وڏا ڪيل]]
انساني رت ٿڻائتن جي رت جهڙو عام نمونو آهي، جيتوڻيڪ جيوگهرڙن جي انگ، ماپ، [[پروٽين جي بناوت]] وغيره بابت صحيح تفصيل جنسن جي وچ ۾ ڪجهه فرق رکن ٿا. بهرحال، غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن ۾ ڪجهه اهم فرق آهن:<ref name="VB">{{cite book |last1=Romer |first1=Alfred Sherwood |url=https://archive.org/details/vertebratebody0000rome_a5a9/page/404/mode/2up |title=The Vertebrate Body |last2=Parsons |first2=Thomas S. |publisher=Holt-Saunders International |year=1977 |isbn=978-0-03-910284-5 |location=Philadelphia |pages=404–406 |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
* غير ٿڻائتن ڪرنگهيدار جانورن جا ڳاڙها رت جيوگهرڙا چپٽا ۽ بيضاوي شڪل جا هوندا آهن، ۽ پنهنجا جيوگهرڙي مرڪز برقرار رکن ٿا.
* اڇن رت جيوگهرڙن جي قسمن ۽ تناسبن ۾ ڪافي ڦيرڦار هوندي آهي؛ مثال طور، ايسڊوفل عام طور انسانن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ عام هوندا آهن.
* پليٽليٽ رڳو ٿڻائتن ۾ منفرد آهن؛ ٻين ڪرنگهيدار جانورن ۾ ننڍا مرڪز رکندڙ، تکيلي جيوگهرڙا، جن کي [[ٿرومبوسائيٽ]] چيو ويندو آهي، رت ڄمائڻ جا ذميوار هوندا آهن.
== فعليات ==
=== گردشي سرشتو ===
[[File:Diagram of the human heart (cropped).svg|thumb|انساني دل مان رت جي گردش]]
{{main|گردشي سرشتو}}
رت، [[دل]] جي پمپ ڪرڻ واري عمل وسيلي [[رت جون ناليون|رت جي نالين]] مان سڄي جسم ۾ گردش ڪندو آهي. انسانن ۾، رت دل جي مضبوط [[کاٻو وينٽريڪل|کاٻي وينٽريڪل]] مان [[شريان|شريانن]] وسيلي پاسي وارن [[تاندورو (حياتيات)|تاندورن]] ڏانهن پمپ ٿئي ٿو ۽ [[وريد|وريدن]] وسيلي دل جي ساڄي [[ايٽريم (دل)|ايٽريم]] ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ اهو ساڄي [[وينٽريڪل (دل)|وينٽريڪل]] ۾ داخل ٿئي ٿو ۽ [[ڦڦڙن واري شريان]] وسيلي [[ڦڦڙ]]ن ڏانهن پمپ ٿئي ٿو، ۽ [[ڦڦڙن واريون وريدون|ڦڦڙن وارين وريدن]] وسيلي کاٻي ايٽريم ڏانهن واپس اچي ٿو. پوءِ رت کاٻي وينٽريڪل ۾ داخل ٿئي ٿو ته جيئن ٻيهر گردش ڪري. شرياني رت ساهه سان اندر کنيل هوا مان آڪسيجن جسم جي سڀني جيوگهرڙن تائين کڻي وڃي ٿو، ۽ [[وريدي رت]] [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]]، جيڪا [[جيوگهرڙو|جيوگهرڙن]] جي [[استقلاب]] مان پيدا ٿيندڙ گندي شيءِ آهي، ڦڦڙن ڏانهن کڻي وڃي ٿو ته جيئن ساهه وسيلي ٻاهر ڪڍي سگهجي. بهرحال، هڪ استثنا ڦڦڙن واريون شريانون آهن، جن ۾ جسم جو سڀ کان وڌيڪ آڪسيجن کان خالي رت هوندو آهي، جڏهن تہ ڦڦڙن واريون وريدون آڪسيجن وارو رت رکن ٿيون.
واڌو واپسي وارو وهڪرو [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]] جي حرڪت سان پيدا ٿي سگهي ٿو، جيڪي وريدن کي دٻائي سگهن ٿا ۽ رت کي وريدن جي والوَن وسيلي [[ساڄو ايٽريم|ساڄي ايٽريم]] ڏانهن ڌڪي سگهن ٿا.
رت جي گردش کي [[وليم هاروي]] 1628ع ۾ بيان ڪيو.<ref>{{cite web |title=Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus |url=http://www.rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |first=William |last=Harvey | name-list-style = vanc |author-link=William Harvey |language=la |year=1628 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127002138/http://rarebookroom.org/Control/hvyexc/index.html |archive-date=27 November 2010 }}</ref>
=== جيوگهرڙن جي پيداوار ۽ ٽٽڻ ===
ڪرنگهيدار جانورن ۾ رت جا مختلف جيوگهرڙا [[هڏن جو گودو|هڏن جي گودي]] ۾ [[هيماتوپوئيسس]] نالي عمل وسيلي ٺهن ٿا، جنهن ۾ [[ايريٿروپوئيسس]]، يعني ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار، ۽ [[مائيلوپوئيسس]]، يعني اڇن رت جيوگهرڙن ۽ پليٽليٽن جي پيداوار، شامل آهن. ننڍپڻ دوران لڳ ڀڳ هر انساني هڏي ڳاڙها رت جيوگهرڙا پيدا ڪري ٿي؛ بالغن ۾ ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي پيداوار وڏين هڏين تائين محدود ٿي وڃي ٿي: ڪرنگهي جي مهرن جا جسم، سيني جي هڏي (اسٽرنم)، پسيلين جو پنجرو، ڪولهي جون هڏيون، ۽ مٿين ٻانهن ۽ ٽنگن جون هڏيون. ان کان سواءِ، ننڍپڻ دوران [[ميڊيا اسٽينم]] ۾ موجود [[ٿائيمس]] غدود [[ٽي لمفوسائيٽ]]ن جو اهم ذريعو آهي.<ref>{{cite book |last1=Williams |first1=Peter W. |url=https://archive.org/details/graysanatomy0000gray_m7a1 |title=Gray's anatomy |last2=Gray |first2=Henry David |publisher=C. Livingstone |year=1989 |isbn=978-0-443-02588-4 |edition=37th |location=New York |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
رت جو پروٽيني حصو، جنهن ۾ رت ڄمائڻ وارا پروٽين شامل آهن، گهڻي ڀاڱي [[جگر]] ۾ ٺهي ٿو، جڏهن تہ هارمون [[اندرين رطوبتي غدود]]ن ۾ ٺهن ٿا ۽ پاڻياٺ وارو حصو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ اچي ٿو ۽ [[بُڪي]] وسيلي برقرار رکيو وڃي ٿو.
صحتمند [[ايريٿروسائيٽ]]ن جي پلازما واري عمر لڳ ڀڳ 120 ڏينهن هوندي آهي، جنهن کان پوءِ اهي [[تِري]] ۽ جگر جي [[ڪپفر جيوگهرڙو|ڪپفر جيوگهرڙن]] وسيلي ٽٽندا آهن. جگر ڪجهه پروٽين، لپڊ ۽ امينو تيزاب پڻ صاف ڪري ٿو. بُڪي گندي مواد کي سرگرم نموني [[پيشاب]] ۾ خارج ڪري ٿي.
===<span class="anchor" id="Oxygen transport"></span>آڪسيجن جي چرپر===
{{Further|آڪسيجن سيري (طب)}}
[[File:Oxyhaemoglobin dissociation curve.png|thumb|هيموگلوبن جي بنيادي سيري وڪڙ. وڌيڪ تيزابيت، يعني وڌيڪ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ اهو ساڄي پاسي، ۽ گهٽ تيزابيت، يعني گهٽ حل ٿيل ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۾ کاٻي پاسي هلي ٿو|left]]
سمنڊ جي سطح واري دٻاءَ تي هوا ساهه ۾ کڻندڙ صحتمند انسان جي شرياني رت جي نموني ۾ موجود [[آڪسيجن]] جو لڳ ڀڳ 98.5 سيڪڙو<ref>{{Cite book|title=Fundamentals of anatomy & physiology|last=Frederic|first=Martini|date=2009|publisher=Pearson/Benjamin Cummings|others=Nath, Judi Lindsley|isbn=978-0321539106|edition= 8th |location=San Francisco|pages=657|oclc=173683666}}</ref> ڪيميائي طور [[هيموگلوبن]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. لڳ ڀڳ 1.5 سيڪڙو ٻيون رت واريون پاڻياٺون ۾ جسماني طور حل ٿيل هوندو آهي ۽ هيموگلوبن سان ڳنڍيل نه هوندو آهي. هيموگلوبن جو ماليڪيول [[ٿڻائتا|ٿڻائتن]] ۽ ڪيترين ٻين جنسن ۾ آڪسيجن جو مکيه کڻندڙ آهي. هيموگلوبن جي آڪسيجن ڳنڍڻ جي گنجائش 1.36 کان 1.40 ml O<sub>2</sub> في گرام هيموگلوبن جي وچ ۾ هوندي آهي،<ref>{{cite journal | vauthors = Dominguez de Villota ED, Ruiz Carmona MT, Rubio JJ, de Andrés S | s2cid = 10029560 | title = Equality of the in vivo and in vitro oxygen-binding capacity of haemoglobin in patients with severe respiratory disease | journal = British Journal of Anaesthesia | volume = 53 | issue = 12 | pages = 1325–8 | date = December 1981 | pmid = 7317251 | doi = 10.1093/bja/53.12.1325 | doi-access = free }}</ref> جيڪا ڪل [[رت جي آڪسيجن گنجائش]] کي ستر ڀيرا وڌائي ٿي،<ref name=brsphys>{{cite book |last=Costanzo |first=Linda S. |name-list-style=vanc |title=Physiology |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, Maryland |year=2007 |isbn=978-0-7817-7311-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/physiology00cost_0 }}</ref> ان حالت جي ڀيٽ ۾ جڏهن آڪسيجن رڳو پنهنجي حل پذيري، يعني 0.03 ml O<sub>2</sub> في ليٽر رت في mm Hg آڪسيجن جي جزوي دٻاءَ (شريانن ۾ لڳ ڀڳ 100 mm Hg)، وسيلي کڄي ها.<ref name=brsphys/>
ڦڦڙن ۽ [[نال واريون شريانون|نال وارين شريانن]] ۽ انهن سان لاڳاپيل وريدن کان سواءِ، شريانون '''آڪسيجن وارو رت''' دل کان پري کڻي وڃن ٿيون ۽ ان کي [[شريانڙي|شريانڙين]] ۽ [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] وسيلي جسم تائين پهچائين ٿيون، جتي آڪسيجن استعمال ٿئي ٿي؛ ان کان پوءِ [[وريدڙي|وريدڙيون]] ۽ وريدون '''آڪسيجن کان خالي رت''' دل ڏانهن واپس کڻي وڃن ٿيون.
بالغ انسانن ۾ آرام واري عام حالتن هيٺ، ڦڦڙن مان نڪرندڙ رت ۾ هيموگلوبن لڳ ڀڳ 98–99 سيڪڙو [[آڪسيجن سيري (طب)|آڪسيجن سان سيريل]] هوندو آهي، ۽ جسم کي 950 کان 1150 ml/min<ref name=edwards>[http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf Edwards Lifesciences LLC – Normal Hemodynamic Parameters – Adult] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110081655/http://www.edwards.com/SiteCollectionImages/edwards/products/presep/ar04313hemodynpocketcard.pdf |date=10 November 2010 }} 2009</ref> جي وچ ۾ آڪسيجن پهچائي ٿو. صحتمند بالغ ۾ آرام وقت آڪسيجن جو استعمال لڳ ڀڳ 200–250 ml/min هوندو آهي،<ref name=edwards/> ۽ ڦڦڙن ڏانهن واپس ايندڙ آڪسيجن کان خالي رت اڃا به لڳ ڀڳ 75 سيڪڙو<ref>{{cite web |url=http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323054138/http://home.hia.no/~stephens/ventphys.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010 |title=Ventilatory Physiology and Endurance |date=23 March 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20040224085741/http://groups.msn.com/TransplantSupportLungHeartLungHeart/oxygen2.msnw Transplant Support- Lung, Heart/Lung, Heart] MSN groups</ref> (70 کان 78 سيڪڙو)<ref name=edwards/> سيريل هوندو آهي. لڳاتار ورزش دوران آڪسيجن جو وڌيل استعمال وريدي رت جي آڪسيجن سيري گهٽائي ٿو، جيڪا تربيت يافته رانديگر ۾ 15 سيڪڙو کان گهٽ ٿي سگهي ٿي؛ جيتوڻيڪ ساهه کڻڻ جي رفتار ۽ رت جو وهڪرو تلافي لاءِ وڌن ٿا، پر اهڙين حالتن هيٺ شرياني رت ۾ آڪسيجن سيري 95 سيڪڙو يا ان کان گهٽ ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Mortensen SP, Dawson EA, Yoshiga CC, Dalsgaard MK, Damsgaard R, Secher NH, González-Alonso J | title = Limitations to systemic and locomotor limb muscle oxygen delivery and uptake during maximal exercise in humans | journal = The Journal of Physiology | volume = 566 | issue = Pt 1 | pages = 273–85 | date = July 2005 | pmid = 15860533 | pmc = 1464731 | doi = 10.1113/jphysiol.2005.086025 | display-authors = etal }}</ref> آرام واري ماڻهوءَ ۾ اهڙي گهٽ آڪسيجن سيري خطرناڪ سمجهي وڃي ٿي، مثال طور بيهوشي هيٺ جراحي دوران. لڳاتار هائپوڪسيا، يعني 90 سيڪڙو کان گهٽ آڪسيجن رسد، صحت لاءِ خطرناڪ آهي، ۽ سخت هائپوڪسيا، يعني 30 سيڪڙو کان گهٽ سيري، تيزيءَ سان موتمار ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100925053056/http://manbit.com/PAC/chapters/P30.cfm|url-status=dead|archive-date=25 September 2010 |title=Blood gas and Saturation measurements |date=25 September 2010 |access-date=4 March 2017}}</ref>
[[جنين]]، جيڪو [[نال]] وسيلي آڪسيجن حاصل ڪري ٿو، تمام گهٽ آڪسيجن دٻاءَ کي منهن ڏئي ٿو، جيڪو بالغ جي ڦڦڙن ۾ ملندڙ سطح جو لڳ ڀڳ 21 سيڪڙو آهي؛ تنهنڪري جنين هيموگلوبن جو ٻيو روپ پيدا ڪري ٿو، جنهن ۾ آڪسيجن لاءِ تمام وڌيڪ رغبت هوندي آهي ([[جنيني هيموگلوبن|هيموگلوبن F]])، ته جيئن اهڙين حالتن هيٺ ڪم ڪري سگهي.<ref>{{cite web |url=http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|archive-url=https://web.archive.org/web/19990502195422/http://members.aol.com/Bio50/LecNotes/lecnot20.html|url-status=dead|archive-date=2 May 1999 |title=Lecture Notes-20 |date=2 May 1999 |access-date=4 March 2017}}</ref>
=== ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ===
CO<sub>2</sub> رت ۾ ٽن مختلف طريقن سان کڄي ٿي. صحيح سيڪڙو ان تي ڀاڙي ٿو ته رت شرياني آهي يا وريدي. ان جو گهڻو حصو، لڳ ڀڳ 70 سيڪڙو، ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ [[ڪاربونڪ اينهائيڊريز]] اينزائم وسيلي {{chem2|HCO3−}} بائي ڪاربونيٽ آئنن ۾ بدلجي ٿو، هن ردعمل موجب: {{chem2|CO2 + H2O -> H2CO3 -> H+ + HCO3−}}؛ لڳ ڀڳ 7 سيڪڙو پلازما ۾ حل ٿيل هوندو آهي؛ ۽ لڳ ڀڳ 23 سيڪڙو [[ڪاربامينو]] مرڪبن طور هيموگلوبن سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Martini | first = Frederic | name-list-style = vanc |year=2007 |title=Anatomy and Physiology |url=https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |page=643 |isbn=9789712348075 |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160501022224/https://books.google.com/books?id=joJb82gVsLoC&pg=PA643 |archive-date=1 May 2016 }}</ref><ref>''Vander's Human Physiology'' reported similar numbers: 60% carried as bicarbonate, 30% bound to hemoglobin as [[carbaminohemoglobin]], and 10% physically dissolved. {{cite book |last1=Widmaier |first1=Eric P. |url=https://archive.org/details/humanphysiologym0000widm/page/493/mode/2up |title=Vander's Human Physiology |last2=Raff |first2=Hershel |last3=Strang |first3=Kevin T. |date=2003 |publisher=[[McGraw-Hill Education]] |isbn=978-0-07-288074-8 |edition=9th |at=p. 493 (ch. Respiratory physiology § Transport of carbon dioxide in blood) |url-access=registration |name-list-style=vanc}}</ref>
هيموگلوبن، جيڪو ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ۾ آڪسيجن کڻندڙ مکيه ماليڪيول آهي، آڪسيجن ۽ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ ٻنهي کي کڻي ٿو. بهرحال، هيموگلوبن سان ڳنڍيل CO<sub>2</sub> ساڳئي هنڌ سان نه ڳنڍجي ٿي جتي آڪسيجن ڳنڍجي ٿي. ان بدران، اها چئن گلوبن زنجيرن جي N-ٽرمينل گروهن سان گڏجي ٿي. پر هيموگلوبن ماليڪيول تي [[الوسٽيرڪ ضابطو|الوسٽيرڪ]] اثرن سبب، CO<sub>2</sub> جو ڳنڍجڻ آڪسيجن جي هڪ ڏنل جزوي دٻاءَ لاءِ ڳنڍيل آڪسيجن جي مقدار کي گهٽائي ٿو. آڪسيجن جي سطح وڌڻ سبب رت ۾ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ سان گهٽ ڳنڍجڻ کي [[هالڊين اثر]] چيو ويندو آهي، ۽ اهو تاندورن مان ڦڦڙن ڏانهن ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي چرپر ۾ اهم آهي. CO<sub>2</sub> جي جزوي دٻاءَ ۾ واڌ يا گهٽ pH، هيموگلوبن مان آڪسيجن ڇڏرائيندو آهي، جنهن کي [[بوهر اثر]] چيو ويندو آهي.
=== هائيڊروجن آئنن جي چرپر ===
ڪجهه آڪسي هيموگلوبن آڪسيجن وڃائي ڊِي آڪسي هيموگلوبن بڻجي ٿو. ڊِي آڪسي هيموگلوبن گهڻن هائيڊروجن آئنن کي ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ آڪسي هيموگلوبن جي ڀيٽ ۾ ان ۾ هائيڊروجن لاءِ گهڻو وڌيڪ لاڙو هوندو آهي.
=== لمفي سرشتو ===
{{main|لمفي سرشتو}}
ٿڻائتن ۾ رت [[لمف]] سان توازن ۾ هوندو آهي، جيڪو رت مان ڪيپلري الٽرافلٽريشن وسيلي تاندورن ۾ لڳاتار ٺهندو رهي ٿو. لمف ننڍين لمفي نالين جي سرشتي وسيلي گڏ ٿئي ٿو ۽ [[سيني واري نالي]] ڏانهن موڪليو وڃي ٿو، جيڪا کاٻي [[ذيلي ڪليوي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي، جتي لمف ٻيهر جسماني رت جي گردش سان ملي ٿو.
=== گرمي پد جو ضابطو ===
رت جي گردش گرمي کي سڄي جسم ۾ منتقل ڪري ٿي، ۽ هن وهڪري ۾ تبديليون [[گرمي پد جو ضابطو|گرمي پد جي ضابطي]] جو اهم حصو آهن. سطح ڏانهن رت جو وهڪرو وڌڻ، مثال طور گرم موسم يا سخت ورزش دوران، چمڙي کي وڌيڪ گرم ڪري ٿو، جنهن سان گرمي وڌيڪ تيزيءَ سان نڪري ٿي. ان جي ابتڙ، جڏهن ٻاهرين گرمي پد گهٽ هوندو آهي، تڏهن هٿن پيرن ۽ چمڙي جي سطح ڏانهن رت جو وهڪرو گهٽجي ويندو آهي ته جيئن گرمي جي نقصان کان بچي سگهجي، ۽ رت کي ترجيحي طور جسم جي اهم عضون ڏانهن گردش ڪرايو ويندو آهي.
=== وهڪري جي رفتار ===
رت جي وهڪري جي رفتار مختلف عضون ۾ تمام گهڻي مختلف هوندي آهي. جگر کي سڀ کان وڌيڪ رت جي رسد ملي ٿي، جنهن جو لڳ ڀڳ وهڪرو 1350 ml/min آهي. بُڪي ۽ دماغ ترتيبوار ٻئي ۽ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ عضوا آهن، جن ۾ وهڪرو 1100 ml/min ۽ لڳ ڀڳ 700 ml/min آهي.<ref name=":0">{{Cite book |url=https://archive.org/details/guytonhalltextbo0000hall/page/204/mode/2up |title=Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology |publisher=Saunders |year=2015 |isbn=978-1455770052 |page=204 |url-access=registration}}</ref>
في 100 گرام تاندوري لاءِ رت جي وهڪري جا لاڳاپيل شرح مختلف آهن، جن ۾ بُڪي، ايڊرينل غدود ۽ ٿائيرائيڊ ترتيبوار پهريون، ٻيو ۽ ٽيون سڀ کان وڌيڪ رت حاصل ڪندڙ تاندورا آهن.<ref name=":0" />
=== پاڻياٺي دٻاءَ جا ڪم ===
رت جي وهڪري جي روڪ پڻ خاص تاندورن ۾ ڀرجڻ پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ ان تاندوري جو [[اڀار]] ٿئي ٿو؛ مثالن ۾ [[عضو تناسل]] ۽ [[ڪلٽورس]] جو [[اڀار وارو تاندورو]] شامل آهي.
پاڻياٺي دٻاءَ واري ڪم جو ٻيو مثال [[ٽپو ڏيندڙ ڪوريئڙو]] آهي، جنهن ۾ دٻاءَ هيٺ ٽنگن ۾ ڌڪيل رت انهن کي طاقتور ٽپو ڏيڻ لاءِ سڌو ڪري ٿو، بغير ان جي ته وڏيون ڏوريون واريون ٽنگون گهربل هجن.<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |encyclopedia=Encyclopædia Britannica online |title=Spiders: circulatory system |access-date=25 November 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112190558/https://www.britannica.com/eb/topic-559817/spider |archive-date=12 November 2007 }}</ref>
== رنگ ==
{{main|هيموگلوبن}}
[[File:Bleeding finger.jpg|thumb|رت وهندڙ آڱر مان نڪرندڙ ڪيپلري رت]]
هيموگلوبن رت جي رنگ ('''هيموڪروم''') جو مکيه طئي ڪندڙ آهي. هر ماليڪيول ۾ چار هيم گروهه هوندا آهن، ۽ مختلف ماليڪيولن سان انهن جو لاڳاپو صحيح رنگ کي بدلائي ٿو. شرياني رت ۽ ڪيپلري رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آڪسيجن هيم گروهه کي مضبوط ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿي. آڪسيجن کان خالي رت ڳاڙهي رنگ جو وڌيڪ گهرو ڇانوَ هوندو آهي؛ اهو وريدن ۾ موجود هوندو آهي، ۽ [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] دوران ۽ وريدي رت جا نمونا وٺڻ وقت ڏسي سگهجي ٿو. اهو ان ڪري آهي جو هيموگلوبن پاران جذب ٿيندڙ روشنيءَ جو اسپيڪٽرم آڪسيجن واري ۽ آڪسيجن کان خالي حالت ۾ مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web |last=Prahl |title=Optical Absorption of Hemoglobin |url=http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |access-date=30 December 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20020105184047/http://omlc.ogi.edu/spectra/hemoglobin/ |archive-date=5 January 2002 }}</ref>
[[ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ]] ۾ رت چمڪندڙ ڳاڙهو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪاربان مونو آڪسائيڊ]] [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] جي ٺهڻ جو سبب بڻجي ٿي. [[سائنائيڊ]] زهرجڻ ۾ جسم آڪسيجن استعمال نٿو ڪري سگهي، تنهنڪري وريدي رت آڪسيجن وارو ئي رهي ٿو، جنهن سان ان جي ڳاڙهاڻ وڌي وڃي ٿي. ڪجهه حالتون هيموگلوبن ۾ موجود هيم گروهن کي متاثر ڪن ٿيون، جن سبب چمڙي نيري نظر اچي سگهي ٿي؛ هن علامت کي [[سائنوسس]] چيو ويندو آهي. جيڪڏهن هيم آڪسائيڊ ٿي وڃي، ته [[ميٿيموگلوبن]] ٺهي ٿو، جيڪو وڌيڪ ناسي رنگ جو هوندو آهي ۽ آڪسيجن کڻي نٿو سگهي. ناياب حالت [[سلفهيموگلوبينيميا]] ۾، شرياني هيموگلوبن جزوي طور آڪسيجن وارو هوندو آهي، ۽ اهو نيري ڇانوَ سان گهرو ڳاڙهو ڏسڻ ۾ ايندو آهي.
چمڙي جي سطح جي ويجهو وريدون ڪيترن سببن ڪري نيريون نظر اچن ٿيون. بهرحال، [[بصري ادراڪ|رنگ جي ادراڪ]] ۾ هن تبديلي ۾ حصو وٺندڙ عنصر وريدي رت جي حقيقي رنگ بدران چمڙي جي روشني پکيڙڻ وارين خاصيتن ۽ [[بصري قشر]] پاران بصري ڄاڻ جي عملڪاري سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Kienle A, Lilge L, Vitkin IA, Patterson MS, Wilson BC, Hibst R, Steiner R | title = Why do veins appear blue? A new look at an old question | journal = Applied Optics | volume = 35 | issue = 7 | pages = 1151 | date = March 1996 | pmid = 21085227 | doi = 10.1364/AO.35.001151 | url = http://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20120210145120/https://www.imt.liu.se/edu/courses/TBMT36/pdf/blue.pdf | url-status = dead | bibcode = 1996ApOpt..35.1151K | archive-date = 10 February 2012 }}</ref>
''[[Prasinohaema]]'' نسل جي [[سڪنڪ|سڪنڪن]] جو رت [[بليورڊن]] نالي گندي پيداوار جي گڏ ٿيڻ سبب سائو هوندو آهي.<ref>{{cite journal | vauthors = Austin CC, Perkins SL | title = Parasites in a biodiversity hotspot: a survey of hematozoa and a molecular phylogenetic analysis of Plasmodium in New Guinea skinks | journal = The Journal of Parasitology | volume = 92 | issue = 4 | pages = 770–7 | date = August 2006 | pmid = 16995395 | doi = 10.1645/GE-693R.1 | s2cid = 1937837 | url = https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84 | access-date = 16 November 2021 | archive-date = 26 April 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230426075114/https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/84/ | url-status = live | url-access = subscription }}</ref>
== بيماريون ==
=== عام طبي ===
* مقدار جون بيماريون
** زخمي ٿيڻ سبب رت وهڻ وسيلي رت جو نقصان ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite web |url=http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |title=Blood – The Human heart |publisher=The Franklin Institute |access-date=19 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305043654/http://www.fi.edu/learn/heart/blood/blood.html |archive-date=5 March 2009}}</ref> هڪ صحتمند بالغ، پهرين علامت يعني بيچيني شروع ٿيڻ کان اڳ رت جي ڪل مقدار جو لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو (1 L) وڃائي سگهي ٿو، ۽ [[صدمو (گردش)|صدمي]] جي شروعات کان اڳ 40 سيڪڙو (2 L) تائين وڃائي سگهي ٿو. [[ٿرومبوسائيٽ]] رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ]] ۽ رت جي دڳن ٺهڻ لاءِ اهم آهن، جيڪي رت وهڻ کي روڪي سگهن ٿا. اندروني عضون يا هڏين کي چوٽ لڳڻ سبب [[اندروني رت وهڻ]] ٿي سگهي ٿو، جيڪو ڪڏهن ڪڏهن شديد ٿي سگهي ٿو.
** [[پاڻيءَ جي کوٽ]] رت ۾ پاڻيءَ جو مقدار گهٽائي رت جي ڪل مقدار کي گهٽائي سگهي ٿي. ان جي نتيجي ۾ صدمو تمام گهٽ ٿيندو آهي (تمام شديد حالتن کان سواءِ)، پر ان سبب [[بيهڻ واري گهٽ رت دٻاءُ]] ۽ [[بيهوشي]] ٿي سگهي ٿي.
* گردش جون بيماريون
** صدمو تاندورن تائين رت جي غير اثرائتي [[پرفيوزن]] آهي، ۽ اهو ڪيترين حالتن، جن ۾ رت جو نقصان، انفيڪشن ۽ ڪمزور [[دل جي نيڪال]] شامل آهن، سبب ٿي سگهي ٿو.
** [[ايٿيروسڪليروسس]] شريانن مان رت جي وهڪري کي گهٽائي ٿي، ڇاڪاڻتہ ايٿيروما شريانن جي اندرين ڀتين تي ڄمي انهن کي سوڙهو ڪري ٿي. ايٿيروما عمر سان وڌڻ جو لاڙو رکي ٿي، ۽ ان جي واڌ ڪيترن سببن، جن ۾ سگريٽ نوشي، [[وڌيڪ رت دٻاءُ]]، رت ۾ چرٻين جي وڌيل گردش ([[هائپرلپيڊيميا]]) ۽ [[ذيابيطس]] شامل آهن، سبب وڌيڪ تيز ٿي سگهي ٿي.
** رت ڄمڻ سبب [[ٿرومبوسس]] ٺهي سگهي ٿو، جيڪو رت جي نالين کي بند ڪري سگهي ٿو.
** رت جي بناوت، دل جي پمپ ڪرڻ واري عمل يا رت جي نالين جي سوڙهي ٿيڻ ۾ مسئلن جا ڪيترائي نتيجا ٿي سگهن ٿا، جن ۾ رت حاصل ڪندڙ تاندورن ۾ هائپوڪسيا (آڪسيجن جي کوٽ) شامل آهي. اصطلاح ''اسڪيميا'' اهڙي تاندوري لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جنهن تائين رت جي پرفيوزن اڻپوري هجي، جڏهن تہ ''انفارڪشن'' مان مراد تاندوري جو موت ([[نيڪروسس]]) آهي، جيڪو رت جي رسد بند ٿيڻ (يا تمام گهڻي اڻپوري ٿيڻ) سبب ٿي سگهي ٿو.
=== رت سان لاڳاپيل ===
{{see also|هيماتالاجي}}
* اينيميا
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جي اڻپوري مقدار ([[اينيميا]]) رت وهڻ، [[ٿيليسيميا]] جهڙين رت جي بيمارين يا [[خراب غذائيت سان لاڳاپيل بيماريون|غذائي کوٽن]] جو نتيجو ٿي سگهي ٿي، ۽ ان لاءِ هڪ يا وڌيڪ [[رت جي منتقلي|رت جون منتقليون]] گهربل ٿي سگهن ٿيون. اينيميا هڪ [[جينياتي بيماري]] سبب پڻ ٿي سگهي ٿي، جنهن ۾ ڳاڙها رت جيوگهرڙا اثرائتي نموني ڪم نه ڪندا آهن. جيڪڏهن مردن ۾ هيموگلوبن جي مقدار 13.5 gm/dl کان گهٽ يا عورتن ۾ 12.0 gm/dl کان گهٽ هجي تہ [[رت جي جاچ]] وسيلي اينيميا جي تصديق ڪري سگهجي ٿي.<ref>{{cite web |url=http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |title=The Role of Red Blood Cells in Anemia |access-date=2017-05-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170518202410/http://www.hematology.org/Patients/Anemia/ |archive-date=18 May 2017 }}</ref> ڪيترن ملڪن ۾ منتقلي لائق رت جي گهرج پوري ڪرڻ لاءِ [[رت جي بئنڪ|رت جون بئنڪون]] آهن. رت جي منتقلي حاصل ڪندڙ ماڻهوءَ جو [[رت جو گروهه]] عطيو ڏيندڙ جي رت جي گروهه سان ٺهڪندڙ هجڻ گهرجي.
** [[ڏاٽي جيوگهرڙي اينيميا]]
* جيوگهرڙن جي واڌ جون بيماريون
** [[ليوڪيميا]] رت ٺاهيندڙ تاندورن ۽ جيوگهرڙن جي [[ڪينسر (طب)|ڪينسرن]] جو هڪ گروهه آهي.
** ڳاڙهن رت جيوگهرڙن ([[پولي سائيٿيميا ويرا]]) يا پليٽليٽن ([[ايسينشل ٿرومبوسائيٽوسس]]) جي غير ڪينسري حد کان وڌيڪ پيداوار [[ڪينسر کان اڳ واري حالت|ڪينسر کان اڳ واري]] ٿي سگهي ٿي.
** [[مائيلوڊسپلاسٽڪ سنڊروم]]ن ۾ هڪ يا وڌيڪ جيوگهرڙي سلسلن جي غير اثرائتي پيداوار شامل هوندي آهي.
* رت ڄمڻ جون بيماريون
** [[هيموفيليا]] هڪ [[جينياتي بيماري]] آهي، جيڪا رت جي [[رت جو ڄمڻ|ڄمڻ واري طريقيڪار]] مان ڪنهن هڪ ۾ خرابي پيدا ڪري ٿي. ان سبب ٻي صورت ۾ معمولي زخم به حياتيءَ لاءِ خطرو بڻجي سگهن ٿا، پر وڌيڪ عام طور ان جي نتيجي ۾ [[هيمارٿروسس]]، يعني سنڌن جي خالن ۾ رت وهڻ، ٿئي ٿو، جيڪو معذوري پيدا ڪري سگهي ٿو.
** غير اثرائتا يا اڻپورا پليٽليٽ پڻ [[ڪوئگولوپيٿي]] (رت وهڻ جون بيماريون) پيدا ڪري سگهن ٿا.
** حد کان وڌيڪ رت ڄمڻ واري حالت ([[ٿرومبوفليا]]) پليٽليٽن يا رت ڄمائڻ وارن عنصرن جي ڪم جي ضابطي ۾ خرابين سبب پيدا ٿئي ٿي، ۽ ٿرومبوسس جو سبب بڻجي سگهي ٿي.
* رت جون وچڙندڙ بيماريون
** رت انفيڪشن جي منتقلي جو هڪ اهم ذريعو آهي. ايڇ آءِ وي، جيڪو ايڊز جو سبب بڻجندڙ وائرس آهي، متاثر ماڻهوءَ جي رت، مني يا ٻين جسماني رطوبتن سان رابطي وسيلي منتقل ٿئي ٿو. [[هيپاٽائيٽس بي]] ۽ [[هيپاٽائيٽس سي|سي]] بنيادي طور رت سان رابطي وسيلي منتقل ٿين ٿا. [[رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشن|رت وسيلي منتقل ٿيندڙ انفيڪشنن]] سبب رت لڳل شين کي [[حياتيائي خطرو]] سمجهيو ويندو آهي.
** رت جي بيڪٽيريائي انفيڪشن کي [[بيڪٽيريميا]] يا [[سيپسس]] چيو ويندو آهي. وائرس واري انفيڪشن کي وائرِيميا چيو ويندو آهي. [[مليريا]] ۽ [[ٽرائپانوسومياسس]] رت وسيلي منتقل ٿيندڙ پرجيواڻي انفيڪشن آهن.
=== ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ ===
{{main|ڪاربان مونو آڪسائيڊ زهرجڻ}}
آڪسيجن کان سواءِ ٻيون شيون پڻ هيموگلوبن سان ڳنڍجي سگهن ٿيون؛ ڪجهه حالتن ۾، ان سبب جسم کي اڻموٽ نقصان پهچي سگهي ٿو. مثال طور، ڪاربان مونو آڪسائيڊ ان وقت انتهائي خطرناڪ هوندي آهي، جڏهن اها ساهه کڻڻ وسيلي ڦڦڙن مان رت تائين پهچي ٿي، ڇاڪاڻتہ ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان مضبوطيءَ سان ڳنڍجي [[ڪاربوڪسي هيموگلوبن]] ٺاهي ٿي، جنهن سبب آڪسيجن سان ڳنڍجڻ لاءِ گهٽ هيموگلوبن آزاد رهي ٿو ۽ رت وسيلي گهٽ آڪسيجن ماليڪيول سڄي جسم ۾ منتقل ٿي سگهن ٿا. اهو ٻوساٽجڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. خراب هوا جي اچ وڃ واري بند ڪمري ۾ ٻرندڙ باهه سنگين خطرو پيدا ڪري ٿي، ڇاڪاڻتہ ان سبب هوا ۾ ڪاربان مونو آڪسائيڊ گڏ ٿي سگهي ٿي. تمباڪو ڇڪڻ دوران پڻ ڪجهه ڪاربان مونو آڪسائيڊ هيموگلوبن سان ڳنڍجي ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Blumenthal I | title = Carbon monoxide poisoning | journal = Journal of the Royal Society of Medicine | volume = 94 | issue = 6 | pages = 270–2 | date = June 2001 | pmid = 11387414 | pmc = 1281520 | doi = 10.1177/014107680109400604 }}</ref>
== علاج ==
=== رت جي منتقلي ===
{{further|رت جي منتقلي}}
[[File:Bloodbags.jpg|thumb|رت جي عطئي دوران گڏ ڪيل وريدي رت]]
منتقلي لاءِ رت انساني عطيو ڏيندڙن کان [[رت جو عطيو|رت جي عطئي]] وسيلي حاصل ڪيو ويندو آهي ۽ [[رت جي بئنڪ]] ۾ محفوظ ڪيو ويندو آهي. انسانن ۾ ڪيترائي مختلف [[رت جو گروهه|رت جا گروهه]] آهن، جن مان [[اي بي او رت گروهه سرشتو]] ۽ [[ريسس رت گروهه سرشتو]] سڀ کان اهم آهن. اڻٺهڪندڙ رت جي گروهه جي رت جي منتقلي شديد ۽ اڪثر موتمار پيچيدگين جو سبب بڻجي سگهي ٿي، تنهنڪري [[ڪراس ميچنگ]] ڪئي ويندي آهي ته جيئن پڪ ٿئي تہ ٺهڪندڙ رت جي پيداوار منتقل ڪئي وڃي.
[[وريد وسيلي]] ڏنيون ويندڙ ٻين رت جي پيداوارن ۾ پليٽليٽ، رت جو پلازما، ڪرائيوپريسيپيٽيٽ ۽ مخصوص رت ڄمائڻ وارن عنصرن جا ڳوڙها محلول شامل آهن.
=== وريد وسيلي ڏيڻ ===
دوائن جا ڪيترائي قسم ([[اينٽي بايوٽڪ]]ن کان [[ڪيموٿراپي]] تائين) وريد وسيلي ڏنا ويندا آهن، ڇاڪاڻتہ اهي هاضمي واري سرشتي مان سولائيءَ سان يا مناسب مقدار ۾ جذب نه ٿيندا آهن.
شديد ۽ اوچتي رت جي نقصان کان پوءِ، پاڻياٺي تياريون، جن کي عام طور پلازما وڌائيندڙ چيو ويندو آهي، وريد وسيلي ڏئي سگهجن ٿيون؛ اهي يا تہ جسماني مقدار ۾ لوڻن (NaCl، KCl، CaCl<sub>2</sub> وغيره) جا محلول هوندا آهن، يا ڪولائيڊي محلول، جهڙوڪ ڊيڪسٽران، [[انساني سيرم البومِن]] يا تازو ڄميل پلازما. اهڙين هنگامي حالتن ۾ پلازما وڌائيندڙ رت جي منتقلي جي ڀيٽ ۾ حياتي بچائڻ جو وڌيڪ اثرائتو طريقو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ منتقل ڪيل ڳاڙهن رت جيوگهرڙن جو استقلاب رت جي منتقلي کان هڪدم پوءِ ٻيهر شروع نه ٿيندو آهي.
=== رت ڪڍڻ ===
{{main|رت ڪڍڻ}}
جديد [[شاهدي تي ٻڌل طب]] ۾ رت ڪڍڻ ڪجهه ناياب بيمارين، جن ۾ [[هيموڪروميٽوسس]] ۽ [[پولي سائيٿيميا]] شامل آهن، جي سنڀال لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. بهرحال، [[رت ڪڍڻ]] ۽ [[ڄور علاج|ڄورون لڳائڻ]] 19هين صديءَ تائين عام پر اڻتصديق ٿيل علاج هئا، ڇاڪاڻتہ [[هپوڪريٽس|هپوڪريٽي]] طب موجب ڪيترين بيمارين کي غلط نموني رت جي گهڻائيءَ سبب پيدا ٿيل سمجهيو ويندو هو.
== لفظي بڻ بڻياد ==
[[Image:Jan Janský, 1902.jpg|thumb|upright|[[يان يانسڪي]] کي رت جي چئن قسمن (A، B، AB ۽ O) ۾ پهرين درجي بندي ڪرڻ جو اعزاز ڏنو وڃي ٿو]]
انگريزي لفظ ''بلڊ'' ([[پراڻي انگريزي]] ''blod'') [[جرمني ٻوليون|جرمني ٻولين]] مان نڪتل آهي ۽ ٻين سڀني جرمني ٻولين ۾ ساڳي معنيٰ وارا ان جا هم-بڻ لفظ ملن ٿا (مثال طور جرمن ''بلٽ''، سويڊش ''بلاڊ'' ۽ گوٿڪ ''blōþ''). ان جي ڪا به مڃيل [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي|هند-يورپي]] لفظي بڻ بڻياد موجود ناهي.<ref>{{Cite OED|blood}}</ref>
== تاريخ ==
=== قديم يوناني طب ===
[[رابن فاهريئس]] (هڪ سويڊني طبيب، جنهن [[ڳاڙهن رت گهرڙن جي ويهڻ جي شرح]] جو طريقو جوڙيو) جو خيال هو ته [[قديم يونان]] جو [[اخلاطي نظريو|اخلاطن وارو نظام]]، جنهن موجب جسم ۾ چار جدا جسماني رطوبتون موجود سمجهيون وينديون هيون (۽ انهن کي مختلف مزاجن سان لاڳاپيل سمجهيو ويندو هو)، شفاف ٿانوَ ۾ رت جي ڄمڻ جي مشاهدي تي ٻڌل هو. جڏهن رت کي شيشي جي ٿانوَ ۾ ڪڍي لڳ ڀڳ هڪ ڪلاڪ تائين بنا ڇهڻ جي ڇڏيو وڃي ٿو، تڏهن ان ۾ چار جدا تهه ڏسي سگهجن ٿا. تري ۾ هڪ ڪارو ڄميل دڳ ٺهي ٿو ("ڪارو پِت"). ان جي مٿان ڳاڙهن رت گهرڙن جو تهه ("رت") هوندو آهي. ان کان مٿي اڇن رت گهرڙن جو اڇاڻ مائل تهه ("بلغم") هوندو آهي. سڀ کان مٿيون تهه شفاف پيلو سيرم ("پيلو پِت") هوندو آهي.<ref>{{cite journal | vauthors = Hart GD | title = Descriptions of blood and blood disorders before the advent of laboratory studies | journal = British Journal of Haematology | volume = 115 | issue = 4 | pages = 719–28 | date = December 2001 | pmid = 11843802 | doi = 10.1046/j.1365-2141.2001.03130.x | s2cid = 10602937 | url = http://www.bloodmed.com/home/hannpdf/bjh3130.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20110708073035/http://www.bloodmed.com/home/hannpdf/bjh3130.pdf | url-status = dead | archive-date = 8 July 2011 }}</ref>{{failed verification|date=January 2015}}
عام طور تي يوناني مفڪرن جو خيال هو ته رت کاڌي مان ٺهندو آهي. [[افلاطون]] ۽ [[ارسطو]] هن خيال بابت ثبوت جا ٻه اهم ماخذ آهن، پر اهو خيال [[هومر]] جي ''[[اليئڊ]]'' تائين پراڻو آهي.<ref>For Homer, see ''Iliad'' (V.381–84). For Plato, see ''Timaeus'' 77a–81e and Campbell 2024. For Aristotle, see ''Parts of Animals'' II.3 650a31. For blood in ancient Greek science in general, see Boylan 2015. Douglas R. Campbell. 2024. "Irrigating Blood: Plato on the Circulatory System, the Cosmos, and Elemental Motion," ''Journal of the History of Philosophy'' 62 (4): 519–541. 2024.[https://philpapers.org/go.pl?aid=CAMIBP] Michael Boylan. 2015. ''The Origins of Ancient Greek ScienceBlood—A Philosophical Study.'' New York: Routledge.</ref> افلاطون جو خيال هو ته اسان جي پيٽ ۾ موجود باهه کاڌي کي رت ۾ بدلائي ٿي،<ref>See ''Timaeus'' 77a-81e and Campbell 2024. Douglas R. Campbell. 2024. "Irrigating Blood: Plato on the Circulatory System, the Cosmos, and Elemental Motion," ''Journal of the History of Philosophy'' 62 (4): 519–541. 2024.[https://philpapers.org/go.pl?aid=CAMIBP] </ref> ۽ ساهه کڻڻ دوران جسم اندر هوا جون حرڪتون ان باهه کي کڻي هلنديون آهن، جڏهن اها اسان جي کاڌي کي رت ۾ بدلائيندي آهي.<ref>See Schroeder 2021 and Pelavski 2014. Lea Aurelia Schroeder. 2021. "Replenishment and Maintenance of the Human Body," ''Apeiron'' 54 (3): 317-346.[https://philpapers.org/archive/SCHRAM-15.pdf] Andrés Pelavski. 2014. "Physiology in Plato's ''Timaeus'': Irrigation, Digestion, and Respiration," ''The Cambridge Classical Journal'' 60: 61-74.</ref> ارسطو جو خيال هو ته کاڌو دل ۾ پچي رت ۾ بدلجي ٿو ۽ پوءِ اسان جي جسم جي مادي ۾ تبديل ٿئي ٿو.<ref>See ''Parts of Animals'' II.4 651a13−15.</ref>
=== قسم ===
[[اي بي او رت گروهه جو نظام]] سن 1900ع ۾ [[ڪارل لينڊسٽائنر]] دريافت ڪيو. [[يان يانسڪي]] کي 1907ع ۾ رت جي چئن قسمن (A، B، AB ۽ O) ۾ پهرين درجي بندي ڪرڻ جو اعزاز ڏنو وڃي ٿو، جيڪا اڄ تائين استعمال ۾ آهي. 1907ع ۾ پهريون [[رت جي منتقلي|رت منتقلي]] وارو عمل ڪيو ويو، جنهن ۾ مطابقت جي اڳڪٿي ڪرڻ لاءِ اي بي او نظام استعمال ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|url=https://www.redcrossblood.org/learn-about-blood/history-blood-transfusion|title=History of Blood Transfusion | American Red Cross|website=redcrossblood.org|access-date=21 March 2021|archive-date=4 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204103229/http://www.redcrossblood.org/learn-about-blood/history-blood-transfusion|url-status=live}}</ref> پهرين اڻ سڌي رت منتقلي 27 مارچ 1914ع تي ڪئي وئي. [[ريسس عامل]] 1937ع ۾ دريافت ڪيو ويو.
== ثقافت ۽ مذهب ==
{{See also|رت جو بهتان}}
زندگيءَ لاءِ پنهنجي اهميت سبب، رت ڪيترن ئي عقيدن سان لاڳاپيل آهي. انهن مان هڪ سڀ کان بنيادي تصور رت کي ڄم يا والدين وسيلي خانداني لاڳاپن جي علامت طور استعمال ڪرڻ آهي؛ ”رت جي رشتي سان لاڳاپيل“ هجڻ جو مطلب شاديءَ بدران نسب يا نسل وسيلي لاڳاپيل هجڻ آهي. هي تصور [[نسلي سلسلو|نسلي سلسلن]] ۽ ”[[رت پاڻيءَ کان گهاٽو آهي]]“، ”[[wikt:bad blood|خراب رت]]“ ۽ ”[[رت جو ڀاءُ]]“ جهڙين چوڻين سان ويجهڙائي رکي ٿو.
[[اسلام]]، [[يهوديت]] ۽ [[عيسائيت]] ۾ رت کي خاص اهميت ڏني وئي آهي، ڇاڪاڻتہ [[احبار جو ڪتاب|احبار]] 17:11 ۾ چيو ويو آهي تہ ”جاندار جي زندگي رت ۾ آهي.“ هي جملو احباري قانون جو حصو آهي، جيڪو رت پيئڻ يا اهڙو گوشت کائڻ کان منع ڪري ٿو جنهن مان رت وهائي ڪڍڻ بدران اڃا ان ۾ موجود هجي.
رت جا ڏندڪٿائي حوالا ڪڏهن ڪڏهن رت جي زندگي بخشيندڙ فطرت سان ڳنڍيل هوندا آهن، جيڪا ويم جهڙن واقعن ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿي، ۽ ان جي ڀيٽ زخم يا موت جي رت سان ڪئي ويندي آهي.
=== آسٽريليا جا اصلوڪا ماڻهو ===
ڪيترن ئي [[آسٽريليا جا اصلوڪا ماڻهو|آسٽريليا جي اصلوڪن ايبوريجنل ماڻهن]] جي روايتن ۾ [[گيرو]] (خاص ڪري ڳاڙهو گيرو) ۽ رت، جيڪي ٻئي لوهه جي مقدار سان ڀرپور آهن ۽ [[مابان]] سمجهيا وڃن ٿا، رسمن لاءِ ناچ ڪندڙن جي جسمن تي لڳايا ويندا آهن. لالر لکي ٿو:{{blockquote|
ڪيترين ئي ايبوريجنل رسمن ۽ تقريبن ۾ ناچ ڪندڙن جي اگهاڙن جسمن تي ڳاڙهو گيرو مهٽيو ويندو آهي. ڳجهن ۽ مقدس مرداڻي رسمن ۾، شريڪ ٿيندڙن جي ٻانهن جي رڳن مان ڪڍيل رت هڪٻئي سان ونڊيو ۽ سندن جسمن تي مهٽيو ويندو آهي. گهٽ ڳجهن رسمن ۾ ڳاڙهو گيرو به ساڳي نموني استعمال ڪيو ويندو آهي. ماڻهن جي جسمن تي پکين جا کنڀ چنبڙائڻ لاءِ پڻ رت استعمال ڪيو ويندو آهي. پکين جي کنڀن ۾ هڪ اهڙو پروٽين هوندو آهي، جيڪو چقمقي اثرن لاءِ انتهائي حساس هوندو آهي.<ref>{{cite book | last = Lawlor | first = Robert | name-list-style = vanc |title=Voices of the first day: awakening in the Aboriginal dreamtime |publisher=Inner Traditions International |location=Rochester, VT |year=1991 |pages=102–103 |isbn=978-0-89281-355-1}}</ref>}} لالر جو چوڻ آهي تہ هن نموني استعمال ڪيل رت کي اهي ماڻهو ناچ ڪندڙن کي [[خوابن جو زمانو|خوابن جي زماني]] جي اڻ ڏٺل توانائيائي دنيا سان هم آهنگ ڪندڙ سمجهن ٿا. پوءِ لالر انهن اڻ ڏٺل توانائيائي دنيائن کي [[چقمقي ميدان|چقمقي ميدانن]] سان ڳنڍي ٿو، ڇاڪاڻتہ لوهه [[چقمقيسيت|چقمقي]] هوندو آهي.
=== يورپي ڪافر مذهب ===
[[جرمنڪ ماڻهو|جرمنڪ قبيلن]] ۾ سندن قربانين، يعني ''[[بلوط]]'' رسمن، دوران رت استعمال ڪيو ويندو هو. رت کي پنهنجي اصل مالڪ جي طاقت رکندڙ سمجهيو ويندو هو ۽ ذبح ڪرڻ کان پوءِ رت ڀتين، ديوتائن جي مورتين ۽ رسمن ۾ شريڪ ٿيندڙ ماڻهن تي ڇٽيو ويندو هو. رت ڇٽڻ جي هن عمل کي [[قديم انگريزي ٻولي|قديم انگريزي]] ۾ ''blóedsian'' چيو ويندو هو، ۽ اهو اصطلاح [[رومن ڪيٿولڪ چرچ]] اختيار ڪيو، جنهن مان ''to bless'' ۽ ''blessing'' جا لفظ نڪتا. [[حِتي ٻولي]] ۾ رت لاءِ لفظ ''ishar''، ”قسم“ ۽ ”ٻنڌڻ“ وارن لفظن جو هم اصل لفظ هو؛ ڏسو [[اشارا]]. [[قديم يونان|قديم يونانين]] جو عقيدو هو تہ ديوتائن جو رت، ''[[ايڪور]]''، هڪ اهڙو مادو هو جيڪو فاني انسانن لاءِ زهريلو هو.
جرمنڪ قانون جي هڪ باقيات طور، [[لاش مان رت وهڻ جي آزمائش]] نالي هڪ آزمائش، جنهن ۾ اهو سمجهيو ويندو هو تہ قاتل جي موجودگيءَ ۾ مقتول جي لاش مان رت وهڻ شروع ٿيندو، 17هين صديءَ جي شروعات تائين استعمال ٿيندي رهي.<ref>{{Cite journal |last=Brittain |first=Robert P. |date=1965 |title=Cruentation: In Legal Medicine and in Literature |journal=Medical History |language=en |volume=9 |issue=1 |pages=82–88 |doi=10.1017/S0025727300030179 |pmid=14252331 |issn=0025-7273|pmc=1033446 }}</ref>
=== عيسائيت ===
[[پيدائش جو ڪتاب|پيدائش]] 9:4 ۾، خدا [[نوح]] ۽ سندس پٽن کي رت کائڻ کان منع ڪئي (ڏسو [[نوحي قانون]]). هن حڪم تي [[مشرقي آرٿوڊوڪس چرچ]] پڻ عمل ڪندو رهيو.
بائبل ۾ اهو پڻ ڄاڻايل آهي تہ جڏهن موت جو فرشتو عبراني ماڻهن جي گهرن وٽ آيو تہ جيڪڏهن فرشتي دروازي تي گهيٽي جو رت لڳل ڏٺو تہ گهر جو پهريتو ٻار نه مرندو هو.
[[يروشلم جي مجلس]] ۾، [[نئين عهدنامي جا رسول|رسولن]] ڪجهه عيسائين کي رت واپرائڻ کان منع ڪئي؛ ان جو ذڪر رسولن جا ڪم 15:20 ۽ 29 ۾ ٿيل آهي. هن باب ۾ ان جو سبب پڻ ڄاڻايل آهي (خاص ڪري آيتن 19–21 ۾): اهو انهن يهودين کي ناراض ڪرڻ کان بچڻ لاءِ هو، جيڪي عيسائي ٿي چڪا هئا، ڇاڪاڻتہ موسوي قانون ان عمل کان منع ڪندو هو.
مسيح جو رت گناهن جي [[عيسائيت ۾ ڪفارو|ڪفاري]] جو وسيلو آهي. پڻ، ”... سندس [خدا جي] پٽ يسوع مسيح جو رت اسان کي هر گناهه کان پاڪ ڪري ٿو.“ (1 يوحنا 1:7)، ”... ان [خدا] لاءِ، جنهن اسان سان پيار ڪيو ۽ پنهنجي رت سان اسان کي اسان جي گناهن کان ڌوتو.“ (مڪاشفو 1:5)، ۽ ”۽ انهن هن (شيطان) تي گهيٽي [يسوع مسيح] جي رت ۽ پنهنجي شاهديءَ جي ڪلام وسيلي سوڀ حاصل ڪئي ...“ (مڪاشفو 12:11).
ڪجهه عيسائي چرچ، جن ۾ رومن ڪيٿولڪيت، [[مشرقي آرٿوڊوڪس چرچ|مشرقي آرٿوڊوڪسي]]، [[مشرقي آرٿوڊوڪسي]] ۽ [[اوڀر جو اسيريائي چرچ]] شامل آهن، سيکارين ٿا تہ مقدس ڪرڻ کان پوءِ [[عشائيه رباني]] جي شراب [[جوهر جي تبديلي|حقيقت ۾ بدلجي]] عبادت ڪندڙن جي پيئڻ لاءِ [[مسيح جو رت|يسوع جي رت]] بڻجي وڃي ٿي. اهڙيءَ طرح مقدس ڪيل شراب ۾ يسوع روحاني ۽ جسماني طور موجود ٿي وڃي ٿو. هيءَ تعليم [[آخري عشائيه]] ۾ پاڙون رکي ٿي، جيئن بائبل جي چئن انجيلن ۾ لکيل آهي، جن ۾ يسوع پنهنجي [[ٻارهن رسول|شاگردن]] کي چيو تہ جيڪو ماني هو کائين ٿا سا سندس جسم آهي ۽ شراب سندس رت آهي. ''”هي پيالو منهنجي رت ۾ نئون عهدنامو آهي، جيڪو توهان لاءِ وهايو وڃي ٿو.“ ({{sourcetext|source=Bible|version=King James|book=Luke |chapter=22|verse=20}})''.
پروٽيسٽنٽيت جون گهڻيون شڪليون، خاص ڪري [[ميٿوڊسٽ]] يا [[پريسبيٽيرين]] روايت سان لاڳاپيل، سيکارين ٿيون تہ شراب مسيح جي رت جي علامت کان وڌيڪ ڪجهه به ناهي، ۽ مسيح ان ۾ روحاني طور تہ موجود آهي پر جسماني طور نه. [[لوٿرن]] الٰهيات سيکاري ٿي تہ جسم ۽ رت عشائيه رباني جي ماني ۽ شراب سان [[هم وجوديت|”ان ۾، ان سان ۽ ان جي هيٺان“ گڏ موجود]] آهن.
=== يهوديت ===
[[يهوديت]] ۾ جانور جو رت ٿوري کان ٿوري مقدار ۾ به واپرائڻ جائز ناهي (احبار 3:17 ۽ ٻين هنڌن تي)؛ اهو يهودي [[غذا|غذائي]] قانونن ([[ڪشروت]]) ۾ ظاهر ٿئي ٿو. گوشت مان رت ڪڍڻ لاءِ ان کي ڌوئي پاڻيءَ ۾ پسائبو آهي (ته جيئن رت جا ڄميل دڳ ڍرا ٿين)، پوءِ [[کاڌي کي لوڻ لڳائڻ|لوڻ لڳائي]] وري ڪيترائي ڀيرا پاڻيءَ سان ڌوئبو آهي.<ref>[http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/82678/jewish/Koshering-Meat.htm Koshering Meat.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216084120/http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/82678/jewish/Koshering-Meat.htm |date=16 December 2013 }} Chabad.org.</ref> واپرائڻ کان اڳ آنا پڻ جاچڻا پوندا آهن ۽ انهن ۾ موجود رت جا داغ ڪڍڻا پوندا آهن.<ref>[http://www.chabad.org/library/howto/wizard_cdo/aid/113470/jewish/Removing-the-Blood.htm Removing the Blood.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216084034/http://www.chabad.org/library/howto/wizard_cdo/aid/113470/jewish/Removing-the-Blood.htm |date=16 December 2013 }} Chabad.org.</ref> جيتوڻيڪ بائبلي قانون موجب مڇيءَ جو رت ڪوشير آهي، پر بائبلي پابندي ٽوڙڻ جو ڏيک پيدا ٿيڻ کان بچڻ لاءِ ربيائي قانون موجب مڇيءَ جو رت واپرائڻ منع آهي.<ref>Citron, R. Aryeh. [http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1182104/jewish/All-About-Kosher-Fish.htm All About Kosher Fish.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216084101/http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1182104/jewish/All-About-Kosher-Fish.htm |date=16 December 2013 }} Chabad.org.</ref>
رت سان لاڳاپيل هڪ ٻي رسم ۾ ذبح ڪرڻ کان پوءِ [[پکي|پکين]] ۽ [[شڪار جو گوشت|شڪاري جانورن]] جي رت کي ڍڪڻ شامل آهي (احبار 17:13)؛ [[تورات]] ۾ ان جو سبب هي ڏنو ويو آهي: ”ڇاڪاڻتہ جانور جي زندگي [ان] جي رت ۾ آهي“ (ساڳيو، 17:14). انسانن جي حوالي سان، [[قبالا]] هن آيت جي تشريح ڪندي چوي ٿي تہ ماڻهوءَ جي حيواني روح جو هنڌ رت ۾ آهي ۽ جسماني خواهشون ان مان پيدا ٿين ٿيون.
ساڳيءَ طرح، مندر جي قربانين ۽ ذبح ڪيل گوشت کي لوڻ لڳائڻ جو روحاني سبب ماڻهوءَ مان حيواني خواهشن جي رت کي ڪڍڻ آهي. جانور جو رت ڪڍڻ سان، رت ۾ موجود حيواني توانائيون ۽ حياتيائي قوت پڻ ڪڍجي وڃن ٿيون، جنهن سان گوشت انساني واپرائڻ جي لائق بڻجي ٿو.<ref>[[ميناخم مينڊل شنيرسن|Schneerson, R. Menachem M.]] ''Igrot Kodesh'', vol. vii, p. 270.</ref>
=== اسلام ===
رت تي ٻڌل کاڌي جو استعمال [[اسلامي غذائي قانون|اسلامي غذائي قانونن]] موجب حرام آهي. اهو حڪم [[قرآن]] جي سورت [[سورت المائده|المائده]] (5:3) جي هن بيان مان ورتل آهي: ”توهان تي حرام ڪيو ويو آهي: مردار، رت، سوئر جو گوشت ۽ اهو جنهن تي الله کان سواءِ ڪنهن ٻئي جو نالو ورتو ويو هجي.“
رت کي ناپاڪ سمجهيو ويندو آهي، تنهنڪري رت وهڻ کان پوءِ جسماني ۽ شرعي پاڪائي حاصل ڪرڻ جا مخصوص طريقا آهن. [[حيض]]، ويم کان پوءِ رت وهڻ ۽ بي قاعدي فرجي رت وهڻ لاءِ مخصوص قاعدا ۽ پابنديون لاڳو ٿين ٿيون. جڏهن ڪنهن جانور کي ذبح ڪيو ويندو آهي تہ ان جي ڳچي اهڙي نموني ڪٽي ويندي آهي جو ڪرنگهي جي هڏي نه ڪٽجي، جنهن ڪري دماغ دل ڏانهن آڪسيجن لاءِ رت پمپ ڪرڻ جا حڪم موڪليندو رهي ٿو. اهڙيءَ طرح جسم مان رت نڪري وڃي ٿو ۽ گوشت عام طور پچائڻ ۽ کائڻ لاءِ محفوظ ٿي وڃي ٿو. هاڻوڪي دور ۾ [[رت جي منتقلي]] کي عام طور اسلامي قاعدن جي خلاف نه سمجهيو ويندو آهي.
=== يهوواه جا شاهد ===
{{main|يهوواه جا شاهد ۽ رت جي منتقلي}}
رسولن جا ڪم 15:28، 29 جهڙين صحيفائي عبارتن جي پنهنجي تشريح جي بنياد تي (”... رت کان پاسو ڪندا رهو.“)، ڪيترائي [[يهوواه جا شاهد]] نہ رت واپرائين ٿا ۽ نہ ئي سڄي رت يا ان جي وڏن جزن: ڳاڙهن رت گهرڙن، اڇن رت گهرڙن، پليٽليٽن (ٿرومبوسائيٽن) ۽ پلازما جي منتقلي قبول ڪن ٿا. ميمبر ذاتي طور فيصلو ڪري سگهن ٿا تہ ڇا اهي اهڙا طبي طريقا قبول ڪندا، جن ۾ سندن پنهنجو رت يا اهڙا مادا شامل هجن، جيڪي چئن وڏن جزن مان وڌيڪ ڀاڱن ۾ ورهايل هجن.<ref>''The Watchtower'' 15 June 2004, p. 22, "Be Guided by the Living God"</ref>
=== رت پياڪيت ===
{{main|رت پياڪ}}
[[رت پياڪ]] ڏندڪٿائي جاندار آهن، جيڪي خوراڪ حاصل ڪرڻ لاءِ سڌو سنئون رت پيئن ٿا، ۽ عام طور انساني رت کي ترجيح ڏين ٿا. سڄي دنيا جي ثقافتن ۾ هن قسم جون ڏندڪٿائون ملن ٿيون؛ مثال طور، ''[[نوسفيراتو]]'' جي ڏندڪٿا، جنهن ۾ هڪ انسان ٻين جو رت پيئي [[لعنت]] ۽ امرتا حاصل ڪري ٿو، اوڀر يورپي لوڪ روايتن مان نڪتل آهي. [[چچڙ]]، [[ڄؤرون]]، مادي [[مڇر]]، [[رت پياڪ چمڙا]] ۽ ٻيا ڪيترائي قدرتي جاندار ٻين جانورن جو رت واپرائين ٿا، پر رڳو چمڙا رت پياڪن سان لاڳاپيل آهن. ان جو رت پياڪ چمڙن سان ڪو واسطو ناهي، جيڪي [[نئين دنيا]] جا جاندار آهن ۽ يورپي ڏندڪٿائن جي شروعات کان گهڻو پوءِ دريافت ٿيا.
== اڪرنگهيدار جانور ==
{{Main|هيمولمف}}
اڪرنگهيدار جانورن ۾ رت جهڙي هڪ جسماني پاڻياٺ ملي ٿي، جنهن کي [[هيمولمف]] چيو ويندو آهي؛ مکيه فرق اهو آهي تہ هيمولمف بند گردشي سرشتي اندر محدود نه هوندي آهي. هيمولمف آڪسيجن کڻڻ جو ڪم ڪري سگهي ٿي، جيتوڻيڪ هيموگلوبن جو استعمال لازمي ناهي. [[ڪرستيشين]] ۽ [[مولسڪ]] هيموگلوبن بدران [[هيموسائينن]] استعمال ڪن ٿا.<ref>{{Cite journal |last1=Kato |first1=Sanae |last2=Matsui |first2=Takashi |last3=Gatsogiannis |first3=Christos |last4=Tanaka |first4=Yoshikazu |date=April 2018 |title=Molluscan hemocyanin: structure, evolution, and physiology |journal=Biophysical Reviews |volume=10 |issue=2 |pages=191–202 |doi=10.1007/s12551-017-0349-4 |issn=1867-2450 |pmc=5899709 |pmid=29235083}}</ref> گهڻن جيتن ۾، سندن هيمولمف ۾ آڪسيجن کڻندڙ ماليڪيول نه هوندا آهن، ڇاڪاڻتہ سندن جسم ايترا ننڍا هوندا آهن جو آڪسيجن پهچائڻ لاءِ سندن [[اڪرنگهيدار جانورن جي ٽريڪيا|ٽريڪيائي سرشتو]] ڪافي هوندو آهي.
== ٻيا استعمال ==
=== عدالتي سائنس ۽ آثار قديمه ===
[[رت جا رهيل نشان]] [[عدالتي سائنس|عدالتي]] جاچ ڪندڙن کي هٿيارن جي سڃاڻپ ڪرڻ، ڏوهاري عمل کي ٻيهر جوڙڻ ۽ شڪي ماڻهن کي ڏوهه سان ڳنڍڻ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا. [[رت جي داغن جي نموني جو تجزيو|رت جي داغن جي نمونن جي تجزيي]] وسيلي، رت جي داغن جي جڳهائي ورڇ مان پڻ عدالتي ڄاڻ حاصل ڪري سگهجي ٿي.
رت جي رهيل نشانن جو تجزيو [[آثار قديمه]] ۾ پڻ استعمال ٿيندڙ هڪ ٽيڪنڪ آهي.
=== فني ===
رت انهن جسماني پاڻياٺن مان هڪ آهي، جيڪو فن ۾ استعمال ٿيو آهي.<ref>[http://artscad.com/A.nsf/Opra/SRVV-6MDNX5 "Nostalgia"] Artwork in blood {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090108093007/http://artscad.com/A.nsf/Opra/SRVV-6MDNX5 |date=8 January 2009 }}</ref> خاص طور [[ويئني ايڪشنزم|ويئني ايڪشنسٽ]] [[هرمن نٽش]]، [[استوان ڪانتر]]، [[فرينڪو بي]]، [[ليني لي]]، [[رون ايٿي]]، [[يانگ ژيچائو]]، [[جسٽس يلڌم|لوڪاس ابيلا]] ۽ [[ڪيرا او ريلي]] جي پرفارمنسن، ۽ [[آندريس سيرانو]] جي فوٽوگرافي ۾ رت کي نمايان بصري عنصر طور شامل ڪيو ويو آهي. [[مارڪ ڪوئن]] ڄميل رت استعمال ڪري مجسما ٺاهيا آهن، جن ۾ سندس پنهنجي رت مان ٺاهيل سندس مٿي جو قالب پڻ شامل آهي.<ref name="Ina Cole">{{cite book |editor1-last=Cole |editor-first1=Ina |title="From the Sculptor's Studio", conversation with Marc Quinn, held in 2019 |year=2021 |publisher=Laurence King Publishing Ltd |page=188-201|isbn=9781913947590 |oclc=1420954826}}</ref>
=== نسب نامي ۾ ===
''رت'' جو اصطلاح [[نسب نامو|نسب نامي]] جي حلقن ۾ ماڻهوءَ جي [[نسب]]، [[انساني ارتقا|بڻ بڻياد]] ۽ [[نسلي گروهه|نسلي پس منظر]] لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جيئن لفظ ''[[وراثت|رت جو سلسلو]]'' ۾. ٻيا اصطلاح، جن ۾ رت کي خانداني تاريخ جي معنيٰ ۾ استعمال ڪيو وڃي ٿو، اهي آهن ''[[اشرافيت#"نيرو" رت|نيرو رت]]''، ''[[شاهي نسل|شاهي رت]]''، ''[[مخلوط رت]]'' ۽ ''[[مائٽي جا اصطلاح|رت جو مائٽ]]''.
== پڻ ڏسو ==
{{Div col|colwidth=20em}}
* [[خود رت منتقلي]]
* [[کاڌي طور رت]]
* [[رت جو دٻاءُ]]
* [[رت جا متبادل]] ("مصنوعي رت")
* [[رت جي جاچ]]
* [[هيماتالاجي]]
* [[رت جو خوف|هيموفوبيا]]
* [[هيموڊائنامڪس]]
* [[هيموريئولاجي]]
* [[لومينول]]، ڏوهن واري هنڌ تي رهجي ويل رت لاءِ بصري جاچ.
* [[Oct-1-en-3-one]] (رت جي "بوءِ")
* [[منع ٿيل کاڌو ۽ پيئڻ#رت|منع ٿيل کاڌو ۽ پيئڻ § رت]]
{{div col end}}
== حوالا ==
{{Reflist}}
== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
{{wikiquote}}
{{wiktionary}}
{{commons category|Blood}}
* [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK2261/ رت جا گروهه ۽ ڳاڙهن جيوگهرڙن جا اينٽيجن.] [[نيشنل سينٽر فار بايو ٽيڪنالاجي انفارميشن|NCBI]] Bookshelf ID: NBK2261 تي مفت آن لائن ڪتاب
* {{In Our Time|Blood|p00548ym|رت}}
* [https://web.archive.org/web/20161016200738/http://histology-world.com/photoalbum/thumbnails.php?album=7 رت جون فوٽومائڪروگرافون]
{{blood}}
{{Lymphocytes}}
{{transfusion medicine}}
{{Authority control}}
[[زمرو:رت| ]]
[[زمرو:هيماتالاجي]]
[[زمرو:تاندورا (حياتيات)]]
[[زمرو:وڊيو ڪلپ رکندڙ مضمون]]
kjffttdcq0ksn0oq5c2pvc98ohrz457
ڪيوبا
0
11341
392203
339862
2026-07-08T11:52:51Z
Ibne maryam
17680
/* حوالا */
392203
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Island country in the Caribbean}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = ڪيوبا جي جمهوريا<br>Republic of Cuba
| common_name = ڪيوبا
| native_name = {{native name|es|República de Cuba}}
| image_flag = Flag of Cuba.svg
| image_coat = Coat of arms of Cuba.svg
| alt_coat = A shield in front of a Fasces crowned by the Phrygian Cap, all supported by an oak branch and a laurel wreath
| symbol_type = Coat of arms
| national_motto = {{lang|es|[[¡Patria o Muerte, Venceremos!]]}}<br />("وطن يا موت، اسان غالب ڪنداسين !"){{lower|0.2em|<ref>{{cite web |url=http://www.bc.gob.cu/english/cuban_bills.asp |title=Cuban Peso Bills |publisher=Central Bank of Cuba |date=2015 |access-date=14 February 2017 |archive-date=26 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180926193856/http://www.bc.gob.cu/English/cuban_bills.asp}}</ref><!--end lower:-->}}
| national_anthem = {{lang|es|[[لا بایاماسا]]}}<br />{{raise|0.2em|("The Bayamo Song"){{lower|0.2em|<ref>{{cite web |url=http://mipais.cuba.cu/cat_en.php?idcat=91&idpadre=83&nivel=2 |title=National symbols |publisher=Government of Cuba |access-date=7 September 2009 |archive-date=15 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160115200948/http://mipais.cuba.cu/cat_en.php?idcat=91&idpadre=83&nivel=2 |url-status=live }}</ref><!--end lower:-->}}<!--end raise:-->}}<br />{{parabr}}{{center|[[File:Cuban national anthem (abridged version), performed by the U.S. Navy Band.oga]]}}
| image_map = CUB orthographic.svg
| image_map2 =
| alt_map =
| map_caption = ڪيوبا، ڳاڙهي سائي ۾ ڏيکاريل آهي
| capital = [[هوانا]]
| coordinates = {{coord|23|8|N|82|23|W|type:city}}
| largest_city = گادي جو شھر
| official_languages = ڪيوبا جي ھسپانوي
| languages2 = * هيٽي جي ڪروئیلي
* انگريزي
* لوڪومي
* گاليشين ٻولي
* ڪارسيڪائي
| languages2_type = ٻيون ڳالهائيندڙ ٻوليون
| ethnic_groups = {{unbulleted list
| 64.1% ڪيوبن گورا
| 26.6% مخلوط نسل
| 9.3% افرو ڪيوبن
}}
| ethnic_groups_year = 2012
| ethnic_groups_ref = {{efn|Data represents racial self-identification from Cuba's 2012 national census}}<ref name=CIA>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |publisher=Cia.gov |access-date=28 September 2021 |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812170744/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |url-status=live }}</ref>
| religion = <nowiki>{{ublist |item_style=white-space:nowrap;</nowiki>
|58.9% عيسائيت
|23.2% ڪوبه مذهب ناهي
|17.6% لوڪ مذهب
|0.3% ٻيا
| religion_year = 2020
| religion_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/|title=Cuba - The World Factbook|website=www.cia.gov|date=6 October 2021|access-date=19 January 2021|archive-date=12 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812170744/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/|url-status=live}}</ref>
| demonym = ڪيوبن
| government_type = یونٽيري مارڪسسٽ ليننسٽ ون پارٽي سوشلسٽ ريپبلڪ
<ref>{{Cite web |date=10 April 2019 |title=Constitution of Cuba |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Cuba_2019.pdf?lang=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228032123/https://www.constituteproject.org/constitution/Cuba_2019.pdf?lang=en |archive-date=2020-02-28 |access-date=15 June 2023 | publisher=National Assembly of People's Power|website=constituteproject.org}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.upi.com/Top_News/Voices/2019/10/04/New-Cuban-leadership-reflects-a-rebranding-of-Castro-dictatorship/2661570190990/ | title=New Cuban leadership reflects a rebranding of Castro dictatorship | access-date=11 February 2024 | archive-date=4 June 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210604154206/https://www.upi.com/amp/Top_News/Voices/2019/10/04/New-Cuban-leadership-reflects-a-rebranding-of-Castro-dictatorship/2661570190990/ | url-status=live }}</ref>
| leader_title1 = صدر ۽ فرسٽ سيڪريٽري{{efn|The most powerful political position is [[First Secretary of the Communist Party of Cuba]], not [[President of Cuba|President]]. The first secretary controls the [[Politburo of the Communist Party of Cuba|Politburo]] and the [[Secretariat of the Communist Party of Cuba|Secretariat]], Cuba's top decision-making bodies, making the officeholder ''de facto'' leader of Cuba.}}
| leader_name1 = ميگوئل ڊياز۔ڪينيل
| leader_title2 = نائب صدر
| leader_name2 = سلواڊور والڊس ميسا
| leader_title3 = وزير اعظم
| leader_name3 = مينوئل ماريرو ڪروز
| leader_title4 = قومي اسيمبلي جو صدر
| leader_name4 = استیبان لازو ھرنانڊس
| legislature = عوامي طاقت جي قومي اسيمبلي
| sovereignty_type = آزادي
| sovereignty_note = اسپين ۽ آمريڪا کان
| established_event1 = * غلامن جي بغاوت
* آزاديءَ جو اعلان
| established_date1 = 11 مارچ 1812ع کان 10 آڪٽوبر 1868ع تائین
| established_event2 = آزاديءَ جي جنگ
| established_date2 = 24 فيبروري 1895ع
| established_event3 = تسليم ٿيل (اسپين کان آمريڪا ڏانهن هٿ ڪيو ويو)
| established_date3 = 10 ڊسمبر 1898ع
| established_event4 = جمهوريا جو اعلان (آمريڪا کان آزادي)
| established_date4 = 20 مئي 1902ع
| established_event5 = ڪيوبا جو انقلاب
| established_date5 = 26 جولاءِ 1953ع – 1 جنوري 1959ع
| established_event6 = موجوده آئين
| established_date6 = 10 اپريل 2019ع
| area_km2 = 110,860<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/#geography|title=Cuba|date=20 February 2023|publisher=Central Intelligence Agency|access-date=20 November 2023|archive-date=12 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812170744/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/#geography|url-status=live}}</ref>
| area_rank = 104th <!-- Area rank should match [[Geography of Cuba]] -->
| area_sq_mi = 42,803 <!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]-->
| percent_water = 0.94 <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| population_estimate = {{DecreaseNeutral}} 10,985,974<ref>{{Cite CIA World Factbook|country=Cuba|access-date=22 June 2023|year=2023}}</ref>
| population_estimate_year = 2023ع
| population_estimate_rank = چورس ميل/ڪلوميٽر 104 هو. 1,09,85,974. 1,10,89,511 85 هين. 100 /km2 (259.0 /sq mi) (80th) 254.865
| population_census = {{DecreaseNeutral}} 11,089,511<ref>{{cite web |title=Indicadores Demográficos por provincias y municipios 2022 |url=http://www.onei.gob.cu/node/13815 |publisher=Oficina Nacional de Estadística e Information República de Cuba |access-date=8 June 2023 |language=es |archive-date=14 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200314034430/http://www.onei.gob.cu/}}</ref>
| population_census_year = 2022ع
| population_census_rank = 85ھون
| population_density_km2 = 100
| population_density_sq_mi = 261.3 <!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]-->
| population_density_rank = 80th
| GDP_PPP = 254.865 بلين آمريڪي ڊالر<ref name="auto">{{cite web|title=World Bank GDP PPP 2015, 28 April 2017 PDF |url=https://archive.org/details/GDPPPP1|access-date=18 January 2018}}</ref>
| GDP_PPP_year = 2015ع
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_per_capita = 22,237 آمريڪي ڊالر<ref name="auto"/><ref>{{cite web|title=World Bank total population of Cuba in 2015 (GDP PPP divided by Population data)|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2015&locations=CU&start=1960|access-date=18 January 2018|archive-date=11 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111235251/https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2015&locations=CU&start=1960|url-status=live}}</ref>
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = {{increase}} $147.194 billion<ref name=C>{{cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/Basic |title=Basic Data Selection |publisher=United Nations |access-date=12 February 2024|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920212835/https://unstats.un.org/unsd/snaama/Basic |url-status=live }}</ref>
| GDP_nominal_year = 2022ع
| GDP_nominal_rank = 60ھین
| GDP_nominal_per_capita = 13,128 آمريڪي ڊالر
<ref name=C/>
| GDP_nominal_per_capita_rank = 64ھین
| Gini = 38.0 <!--number only-->
| Gini_year = 2000
| Gini_ref = <ref>{{cite news |title=Cuba grapples with growing inequality |url=https://www.reuters.com/article/us-cuba-reform-inequality-idUSN1033501920080410 |access-date=21 July 2013 |publisher=[[Reuters]] |archive-date=23 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223074938/http://www.reuters.com/article/us-cuba-reform-inequality-idUSN1033501920080410 |url-status=live }}</ref>
| Gini_rank =
| HDI = 0.764
| HDI_year = 2022<!--Please use the year to which the HDI data refers, not the year of publication-->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=13 March 2024|access-date=13 March 2024|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live}}</ref>
| HDI_rank = 85ھین
| currency = ڪيوبن پیسو
| currency_code = CUP
| time_zone = [[UTC−05:00|CST]]
| utc_offset = −5
| utc_offset_DST = −4
| time_zone_DST = [[UTC−04:00|CDT]]
| calling_code = [[Telephone numbers in Cuba|+53]]
| cctld = [[.cu]]
}}
'''ڪيوبا''' (Cuba)، سرڪاري طور تي ڪيوبا جي جمهوريه، هڪ ٻيٽ ملڪ آهي، جنهن ۾ ڪيوبا جي ٻيٽ، آئلا دی لا جووینتد، آرچیپیلاگوس، 4,195 جزائر ۽ مکيه ٻيٽ جي چوڌاري کیز (cays) شامل آهن. ڪيوبا واقع آهي جتي اتر ڪيريبين سمنڊ، خليج ميڪسيڪو ۽ ائٽلانٽڪ سمنڊ ملن ٿا. ڪيوبا یونان پیننسولا (Yucatán Peninsula) (ميڪسيڪو) جي اوڀر ۾، فلوريڊا ۽ بهاماس جي ڏکڻ ۾، هسپانيولا (هائيٽي/ڊومينيڪن ريپبلڪ) جي اولهه ۽ جميڪا ۽ ڪيمن ٻيٽن جي اتر ۾ واقع آهي. هوانا سڀ کان وڏو شهر ۽ راڄڌاني آهي. ڪيوبا ڪيريبين ۾ هيٽي ۽ ڊومينيڪن ريپبلڪ کان پوءِ ٽيون نمبر وڏو آبادي وارو ملڪ آهي، جنهن جي آبادي 11 ملين آهي. اهو علائقي جي لحاظ کان ڪيريبين ۾ سڀ کان وڏو ملڪ آهي. سرڪاري ٻولي [[هسپانوي ٻولي|هسپانوي]] آهي.
اهو علائقو جيڪو هاڻي ڪيوبا آهي اهو 4 صدي قبل مسيح ۾ آباد هو، 15ھین صدي عيسويءَ ۾ اسپيني نوآبادياتي وقت ۾ گواناهاٽابي ۽ ٽائنو قومون هن علائقي ۾ آباد هيون. 1886ع ۾ غلاميءَ جي خاتمي تائين، 1898ع جي اسپيني-آمريڪي جنگ تائين، جڏهن ڪيوبا تي آمريڪا قبضو ڪيو ۽ 1902ع ۾ آزادي حاصل ڪئي، تڏهن اسپين جي ڪالوني هئي. سال 1940ع ۾ ڪيوبا هڪ نئون آئين لاڳو ڪيو، پر اڳتي هلي سياسي بدامني جو خاتمو 1952 ۾ ڪيوبا جي بغاوت ۽ ان کان پوءِ فلگنسيو بٽسٽا جي آمريت ۾ ٿيو. ڪيوبا جي انقلاب دوران 26 جولاءِ جي تحريڪ ذريعي جنوري 1959 ۾ بٽسٽا حڪومت جو تختو اونڌو ڪيو ويو. ان انقلاب فيڊل ڪاسترو جي اڳواڻي ۾ ڪميونسٽ راڄ قائم ڪيو. هي ملڪ سوويت يونين ۽ آمريڪا جي وچ ۾ سرد جنگ دوران تڪرار جو مرڪز هو ۽ 1962ع جي ڪيوبا ميزائل بحران دوران ايٽمي جنگ لڳ ڀڳ لڳي هئي. سوويت يونين جي ٽٽڻ کان پوءِ ڪيوبا کي سخت معاشي بدحالي کي منهن ڏيڻو پيو. 1990s، خاص دور جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. 2008 ۾، فيڊل ڪاسترو 49 سالن کانپوءِ رٽائر ٿيو. راول ڪاسترو سندس جانشين چونڊيو ويو. راول ڪاسترو 2018 ۾ صدر طور رٽائر ٿيو ۽ ميگوئل ڊياز ڪينيل پارلياماني چونڊن کانپوءِ قومي اسيمبلي طرفان صدر چونڊيو ويو. راول ڪاسترو 2021 ۾ ڪميونسٽ پارٽي جو فرسٽ سيڪريٽري طور رٽائر ٿيو ۽ ڊياز ڪينيل چونڊيو ويو.
ڪيوبا هڪ سوشلسٽ رياست آهي، جنهن ۾ ڪميونسٽ پارٽي جو ڪردار آئين ۾ شامل آهي. ثقافتي طور، ڪيوبا لاطيني آمريڪا جو حصو سمجهيو ويندو آهي. اهو هڪ گهڻ نسلي ملڪ آهي جنهن جا ماڻهو، ثقافت ۽ رسمون مختلف نسلن مان نڪتل آهن، جن ۾ تائنو سیبونی Taíno Ciboney قومون، اسپيني نوآبادياتي نظام جو ڊگهو عرصو، غلامي ۾ بند افريقين جو تعارف ۽ سرد جنگ دوران سوويت يونين سان ويجهن لاڳاپن سميت. ڪيوبا گڏيل قومن، G77، غير الائنڊ موومينٽ، آفريڪي، ڪيريبين ۽ پئسفڪ رياستن جي تنظيم، ALBA، ۽ آمريڪي رياستن جي تنظيم جو هڪ باني ميمبر آهي.
'''Cuba''',{{efn|{{IPAc-en|audio=En-Cuba-pronunciation.ogg|ˈ|k|juː|b|ə}} {{respell|KEW|bə}}, {{IPA-es|ˈkuβa|lang|es-am-lat-Cuba.ogg}}}} officially the '''Republic of Cuba''',{{efn|{{lang-es|República de Cuba|links=no}} {{IPA-es|reˈpuβlika ðe ˈkuβa||RCUB.ogg}}}} is an [[island country]], comprising the island of Cuba, [[Isla de la Juventud]], [[archipelago]]s, [[List of islands of Cuba|4,195 islands]] and [[cay]]s surrounding the main island. Cuba is located where the northern [[Caribbean Sea]], [[Gulf of Mexico]], and Atlantic Ocean meet. Cuba is located east of the [[Yucatán Peninsula]] (Mexico), south of both [[Florida]] and [[the Bahamas]], west of [[Hispaniola]] ([[Haiti]]/[[Dominican Republic]]), and north of [[Jamaica]] and the [[Cayman Islands]]. [[Havana]] is the largest city and capital. Cuba is the [[List of countries and dependencies by population|third-most populous]] country in the [[Caribbean]] after [[Haiti]] and the [[Dominican Republic]], with about 11 million inhabitants. It is the largest country in the Caribbean by area.
The territory that is now Cuba was inhabited as early as the [[4th millennium BC]], with the [[Guanahatabey]] and [[Taino|Taíno]] peoples inhabiting the area at the time of [[Spanish colonization of the Americas|Spanish colonization]] in the 15th century.<ref>{{Harvnb|Allaire|2000|p=678}}</ref> It was then a [[Governorate of Cuba|colony]] of [[Spanish Empire|Spain]], through the [[Abolitionism|abolition]] of [[Slavery in Cuba|slavery]] in 1886, until the [[Spanish–American War]] of 1898, when Cuba was [[United States Military Government in Cuba|occupied by the United States]] and gained [[Republic of Cuba (1902–1959)|independence]] in 1902. In 1940, Cuba implemented a [[1940 Constitution of Cuba|new constitution]], but mounting political unrest culminated in the [[1952 Cuban coup d'état]] and the subsequent dictatorship of [[Fulgencio Batista]].<ref>{{cite web |date=6 October 1960 |title=Remarks of Senator John F. Kennedy at Democratic Dinner, Cincinnati, Ohio |url=https://www.jfklibrary.org/Research/Research-Aids/JFK-Speeches/Cincinnati-OH_19601006-Democratic-Dinner.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504161136/https://www.jfklibrary.org/archives/other-resources/john-f-kennedy-speeches/cincinnati-oh-19601006-democratic-dinner |archive-date=May 4, 2020 |access-date=14 February 2017 |publisher=John F. Kennedy Presidential Library & Museum}}</ref> The Batista government was overthrown in January 1959 by the [[26th of July Movement]] during the [[Cuban Revolution]]. That revolution established communist rule under the leadership of [[Fidel Castro]].<ref name=britannica-castro>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Fidel-Castro|title=Fidel Castro|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|date=26 June 2017|quote=Castro created a one-party government to exercise dictatorial control over all aspects of Cuba's political, economic, and cultural life. All political dissent and opposition were ruthlessly suppressed|access-date=1 August 2017|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802051425/https://www.britannica.com/biography/Fidel-Castro|url-status=live}}</ref><ref name="dw-castro">{{cite web |last=Sand |first=Sonila |date=26 November 2016 |title=Cuba's hero and dictator, dead at 90 |url=http://www.dw.com/en/fidel-castro-cubas-hero-and-dictator/a-36532751 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816232904/https://www.dw.com/en/fidel-castro-cubas-hero-and-dictator/a-36532751 |archive-date=16 August 2022 |publisher=[[Deutsche Welle]]}}</ref> The country was a point of contention during the [[Cold War]] between the [[Soviet Union]] and the United States, and [[Nuclear warfare|nuclear war]] nearly broke out during the [[Cuban Missile Crisis]] of 1962. Following the [[dissolution of the Soviet Union]], Cuba faced a severe economic downturn in the 1990s, known as the [[Special Period]]. In 2008, Fidel Castro retired after 49 years; [[Raúl Castro]] was elected his successor. Raúl Castro retired as president in 2018 and [[Miguel Díaz-Canel]] was elected president by the National Assembly following [[2018 Cuban parliamentary election|parliamentary elections]]. Raúl Castro retired as [[First Secretary of the Communist Party of Cuba|First Secretary of the Communist Party]] in 2021 and Díaz-Canel was elected.
Cuba is a [[List of socialist states|socialist state]], in which the role of the [[Communist Party of Cuba|Communist Party]] is enshrined in the [[Constitution of Cuba|Constitution]]. Cuba has an [[authoritarian]] government where political opposition is not permitted.<ref>{{cite book |last1=Levitsky |first1=Steven |author1-link=Steven Levitsky|url=https://books.google.com/books?id=NZDI05p1PDgC&pg=PA361 |title=Competitive Authoritarianism: Hybrid Regimes after the Cold War |last2=Way |first2=Lucan A. |date=2010-08-16 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-1-139-49148-8 |pages=361–363 |access-date=19 March 2023 |archive-date=9 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409052842/https://books.google.com/books?id=NZDI05p1PDgC&pg=PA361 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Lachapelle|first1=Jean|last2=Levitsky|first2=Steven|last3=Way|first3=Lucan A.|last4=Casey|first4=Adam E.|date=2020|title=Social Revolution and Authoritarian Durability|url=https://www.cambridge.org/core/journals/world-politics/article/abs/social-revolution-and-authoritarian-durability/B62A931E63978E8B8466225EC123D2A9|journal=[[World Politics]]|volume=72|issue=4|pages=557–600|doi=10.1017/S0043887120000106|s2cid=225096277|issn=0043-8871|access-date=20 July 2021|archive-date=21 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121122958/https://www.cambridge.org/core/journals/world-politics/article/abs/social-revolution-and-authoritarian-durability/B62A931E63978E8B8466225EC123D2A9|url-status=live}}</ref> [[Censorship in Cuba|Censorship]] is extensive and independent journalism is repressed;<ref>{{Cite web|last=Stein|first=Elizabeth Ann|date=2016|title=Information and Civil Unrest in Dictatorships|url=https://oxfordre.com/politics/view/10.1093/acrefore/9780190228637.001.0001/acrefore-9780190228637-e-35|website=Oxford Research Encyclopedia of Politics|isbn=978-0-19-022863-7|doi=10.1093/acrefore/9780190228637.013.35|access-date=6 August 2021|archive-date=6 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210806171105/https://oxfordre.com/politics/view/10.1093/acrefore/9780190228637.001.0001/acrefore-9780190228637-e-35|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Six facts about censorship in Cuba |url=https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2016/03/six-facts-about-censorship-in-cuba/ |access-date=2020-12-17 |website=www.amnesty.org |date=11 March 2016 |language=en |archive-date=11 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221011094221/https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2016/03/six-facts-about-censorship-in-cuba/ |url-status=live }}</ref><ref name="Press Freedom Index 2015">[http://index.rsf.org/#!/index-details/CUB "Press Freedom Index 2015"] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150827202105/http://index.rsf.org/#!/index-details/CUB |date=27 August 2015 }}, Reporters Without Borders. Retrieved 12 November 2015</ref> [[Reporters Without Borders]] has characterized Cuba as one of the worst countries for press freedom.<ref>{{cite web|year=2008|title=Press Freedom Index 2008 |url=http://www.rsf.org/IMG/pdf/cl_en_2008.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090303221403/http://www.rsf.org/IMG/pdf/cl_en_2008.pdf|archive-date=2009-03-03|publisher=Reporters Without Borders}}</ref><ref name="Press Freedom Index 2015"/> Culturally, Cuba is considered part of Latin America.<ref>{{cite book |last=Rangel |first=Carlos |author-link=Carlos Rangel |title=The Latin Americans: Their Love-Hate Relationship with the United States |publisher=[[Harcourt Brace Jovanovich]] |year=1977 |isbn=978-0-15-148795-0 |location=New York |pages=3–5}} {{cite book |last=Skidmore |first=Thomas E. |author-link=Thomas E. Skidmore|url=https://archive.org/details/modernlatinameri0006skid/page/1 |title=Modern Latin America |author2-first=Peter H. |author2-last=Smith |author2-link=Peter H. Smith|publisher=[[Oxford University Press]] |year=2005 |isbn=978-0-19-517013-9 |edition=6 |location=Oxford and New York |pages=[https://archive.org/details/modernlatinameri0006skid/page/1 1–10] |url-access=registration}}</ref> It is a [[Multinational state|multiethnic country]] whose [[Cubans|people]], [[Culture of Cuba|culture]] and customs derive from diverse origins, including the Taíno Ciboney peoples, the [[Captaincy General of Cuba|long period]] of Spanish colonialism, the introduction of [[Slavery in colonial Spanish America|enslaved Africans]] and a close [[Cuba–Soviet Union relations|relationship with the Soviet Union]] during the Cold War.
Cuba is a founding member of the United Nations, [[Group of 77|G77]], [[Non-Aligned Movement]], [[Organisation of African, Caribbean and Pacific States]], [[ALBA]], and [[Organization of American States]]. It has one of the world's few [[planned economies]], and [[Economy of Cuba|its economy]] is dominated by [[Tourism in Cuba|tourism]] and the exports of skilled labor, sugar, tobacco, and coffee. Cuba has historically—before and during communist rule—performed better than other countries in the region on several socioeconomic indicators, such as literacy,<ref>{{cite web |title=Pre-Castro Cuba {{!}} American Experience |url=https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/comandante-pre-castro-cuba/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210722110826/https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/comandante-pre-castro-cuba/ |archive-date=22 July 2021 |access-date=2021-07-20 |website=PBS}}</ref><ref>{{cite web |last1=Greenberg |first1=Jon |date=February 24, 2020 |title=Fact-checking Bernie Sanders' claim on Cuba literacy under Castro |url=https://www.politifact.com/factchecks/2020/feb/24/bernie-sanders/sanders-correct-cuba-literacy-campaign-skimps-prop/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720000408/https://www.politifact.com/factchecks/2020/feb/24/bernie-sanders/sanders-correct-cuba-literacy-campaign-skimps-prop/ |archive-date=20 July 2021 |access-date=2021-07-20 |website=[[PolitiFact]]}}</ref> infant mortality and life expectancy. Cuba has a [[universal health care]] system which provides free medical treatment to all Cuban citizens,<ref>{{cite journal|date=2021-04-01|title=The Cuban revolution and infant mortality: A synthetic control approach|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0014498320300784|journal=[[Explorations in Economic History]]|volume=80|pages=101376|doi=10.1016/j.eeh.2020.101376|issn=0014-4983|last1=Geloso|first1=Vincent|last2=Pavlik|first2=Jamie Bologna|s2cid=229073336|access-date=20 July 2021|archive-date=20 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210720000409/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0014498320300784|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{cite news |last=Kessler |first=Glenn |author-link=Glenn Kessler (journalist)|date=Dec 1, 2016 |title=Justin Trudeau's claim that Castro made 'significant improvements' to Cuban health care and education |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/news/fact-checker/wp/2016/12/01/justin-trudeaus-claim-that-castro-made-significant-improvements-to-cuban-health-care-and-education/ |url-access=registration |access-date=2017-08-19 |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417102506/https://www.washingtonpost.com/news/fact-checker/wp/2016/12/01/justin-trudeaus-claim-that-castro-made-significant-improvements-to-cuban-health-care-and-education/ |url-status=live }}</ref> although challenges include low salaries for doctors, poor facilities, poor provision of equipment, and the frequent absence of essential drugs.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> A 2023 study by the Cuban Observatory of Human Rights (OCDH), estimated 88% of the population is living in extreme poverty.<ref>{{Cite web |year=2023 |title=The State of Social Rights in Cuba: VI Report 2023 |url=https://derechossocialescuba.com/wp-content/uploads/2023/09/ODS6_EN.pdf |publisher=Observatorio Cubano de Derechos Humanos (OCDH) |access-date=2 October 2023 |archive-date=5 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005132152/https://derechossocialescuba.com/wp-content/uploads/2023/09/ODS6_EN.pdf |url-status=live }}</ref> The traditional diet is of international concern due to micronutrient deficiencies and lack of diversity. As highlighted by the [[World Food Programme]] (WFP) of the United Nations, rationed food meets only a fraction of daily nutritional needs for many Cubans, leading to health issues.<ref name=":10"/>
[[فائل:Flag of Cuba.svg|thumb|''ڪيوبا جو جھنڊو'']]
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:ڪيوبا]]
[[زمرو:ملڪ]]
[[زمرو:جمهوريتون]]
[[زمرو:گريٽر اينٽيلس]]
[[زمرو:ڪميونسٽ رياستون]]
[[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:لاطيني آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]]
8key78h0s0m0u8q6jc81oohrox22a9s
پير
0
11349
392020
331966
2026-07-07T14:08:43Z
Intisar Ali
8681
392020
wikitext
text/x-wiki
{{short description|فقاري جاندارن ۾ ملندڙ جسماني بناوت}}
{{Infobox anatomy
| Name = پير
| Latin = pes
| Greek = πούς (poús)
| Image = Foot on white background.jpg
| Caption =
| Width = 240
| Image2 =
| Caption2 =
| Precursor =
| System =
| Artery = [[پير جي پٺ واري شريان|پير جي پٺ واري]]، [[وچين تري واري شريان|وچين تري واري]]، [[پاسي واري تري واري شريان|پاسي واري تري واري]]
| Vein =
| Nerve = [[وچين تري واري تنت|وچين تري واري]]، [[پاسي واري تري واري تنت|پاسي واري تري واري]]، [[اونهي فبيولر تنت|اونهي فبيولر]]، [[مٿاڇري فبيولر تنت|مٿاڇري فبيولر]]
| Lymph =
}}
[[File:MedialViewOfRightFoot.png|thumb|ساڄي پير ۽ ڀيڏي جي مٿاڇري ايناٽامي؛ وچيون پاسو. 1، اڳئين ٽبيئلس ڏوري جو ٽينڊن — 2، وچيون ميليولس — 3، پوئين ٽبيئلس ڏوري جو ٽينڊن — 4، نيويڪيولر ٽيوبرسٽي — 5، ڊگهي آڱر موڙيندڙ ڏوري جو ٽينڊن — 6، ڪيلڪينيئس جو سسٽينٽيڪيولم ٽيلي — 7، ڊگهي وڏي آڱر موڙيندڙ ڏوري جو ٽينڊن — 8، اڪيليس ٽينڊن — 9، ٽيلس جو مٿو — 10، نيويڪيولر ۽ پهرين ڪيو نيفارم جي وچ وارو جوڙ — 11، پهرين ميٽاٽارسل ۽ پهرين ڪيو نيفارم جي وچ وارو جوڙ — 12، ميٽاٽارسو-فيلينجيئل جوڙ. (راولنگس کان پوءِ.)]]
'''پير''' ({{plural form}}: '''پير''') ڪيترن ئي [[فقاري جاندار|فقاري جاندارن]] ۾ ملندڙ هڪ [[جسماني بناوت|جسماني]] بناوت آهي. اهو [[عضوو (جسماني بناوت)|عضوي]] جو آخري حصو آهي، جيڪو وزن کڻي ٿو ۽ [[جانورن جي چرپر|چرپر]] ممڪن بڻائي ٿو. پيرن وارن ڪيترن ئي جانورن ۾ پير، [[ٽنگ]] جي آخري حصي تي موجود هڪ عضوو هوندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ حصن يا هڏن مان ٺهيل هوندو آهي ۽ عام طور ان ۾ چنبا ۽/يا ننهن شامل هوندا آهن.
{{TOC limit}}
==لفظي بڻ==
”پير“ جي معنيٰ ۾ انگريزي لفظ "foot"، يعني ”فقاري جانور جي ٽنگ جو آخري حصو“، [[قديم انگريزي]] لفظ ''fot'' مان نڪتل آهي، جيڪو پروٽو-جرمنڪ *''fot'' مان آيو آهي (جنهن مان قديم فريزيئن ''fot''، قديم سيڪسن ''fot''، قديم نارسي ''fotr''، ڊينش ''fod''، سويڊني ''fot''، ڊچ ''voet''، قديم هاءِ جرمن ''fuoz''، جرمن ''Fuß'' ۽ گوٿڪ ''fotus'' پڻ نڪتا آهن؛ انهن سڀني جي معنيٰ ”پير“ آهي)، ۽ اهو [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي|پروٽو-هند-يورپي]] پاڙ *''ped-''، يعني ”پير“، مان نڪتل آهي.<ref name="auto">{{cite web |url=https://www.etymonline.com/word/foot#etymonline_v_11759 |title=Foot |website=etymonline.com |publisher=Online Etymology Dictionary |access-date=20 May 2017 |archive-date=12 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012055452/http://www.etymonline.com/word/foot#etymonline_v_11759 |url-status=live }}</ref>
جمع جي صورت ''feet''، [[آءِ-ميوٽيشن]] جو هڪ مثال آهي.<ref name="auto"/> ''feets''، ''feeten'' ۽ ''feetses'' جهڙيون ثانوي جمع جون صورتون جديد انگريزيءَ ۾، خاص طور علائقائي ۽ غيرمعياري استعمال ۾، دستاويز ٿيل آهن.<ref name=oed>{{cite web|url=https://www.oed.com/dictionary/foot_n|title=Foot, Noun & Interjection|website=oed.com|publisher=Oxford English Dictionary|access-date=19 January 2026|archive-date=3 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250703151431/https://www.oed.com/dictionary/foot_n|url-status=live}}</ref>
==بناوت==
[[File:Newborn-Baby-Feet.jpg|thumb|upright|نئين ڄاول [[ٻار]] جا پير]]
[[File:Metti (cropped).JPG|thumb|هڪ عورت جو پير، جيڪو [[ننهن جي پالش]] ۽ [[ميندي]] سان سينگاريل آهي ۽ شاديءَ لاءِ ٻي آڱر ۾ ''ميٽي'' ([[پير جي آڱر جي منڊي]]) پاتل اٿس]]
انساني پير هڪ مضبوط ۽ پيچيده مشيني بناوت آهي، جنهن ۾ 26 [[هڏي|هڏا]]، 33 [[جوڙ (جسماني بناوت)|جوڙ]] (جن مان 20 سرگرم نموني چرپر ڪندڙ آهن)، ۽ هڪ سئو کان وڌيڪ [[ڏورو|ڏورا]]، [[ٽينڊن]] ۽ [[لِگامينٽ]] شامل آهن.<ref name="Podiatry-Channel">Podiatry Channel, ''Anatomy of the foot and ankle''</ref> پير جي جوڙن ۾ [[ڀيڏو]]، [[سب ٽيلر جوڙ]] ۽ [[پير جا آڱرين وچ وارا جوڙ]] شامل آهن. اتر آمريڪا جي 1197 بالغ اڇي نسل جي مردن (سراسري عمر 35.5 سال) جي جسماني ماپن واري هڪ اڀياس مان معلوم ٿيو ته مرد جي پير جي ڊيگهه 26.3 سينٽي ميٽر هئي، جنهن جو [[معياري انحراف]] 1.2 سينٽي ميٽر هو.<ref>{{cite journal |author=Hawes MR, Sovak D |title=Quantitative morphology of the human foot in a North American population |journal=Ergonomics |volume=37 |issue=7 |pages=1213–26 |date=July 1994 |pmid=8050406 |doi=10.1080/00140139408964899}}</ref>
پير کي پوئين پير، وچئين پير ۽ اڳئين پير ۾ ورهائي سگهجي ٿو:
''پويون پير'' [[ٽيلس هڏي|ٽيلس]] (يا ڀيڏي جي هڏي) ۽ [[ڪيلڪينيئس]] (يا کڙيءَ جي هڏي) مان ٺهيل هوندو آهي. هيٺين ٽنگ جا ٻه ڊگها هڏا، [[ٽبيا]] ۽ [[فبيولا]]، ٽيلس جي مٿئين حصي سان ڳنڍجي [[ڀيڏو]] ٺاهين ٿا. [[سب ٽيلر جوڙ]] وٽ ٽيلس سان ڳنڍيل ڪيلڪينيئس، پير جي سڀ کان وڏي هڏي آهي، جنهن جي هيٺان چرٻيءَ جو هڪ تهه نرم گاديءَ جو ڪم ڪري ٿو.<ref name="Podiatry-Channel"/>
''وچئين پير'' جا پنج بي ترتيب هڏا، [[ڪيوبائڊ هڏي|ڪيوبائڊ]]، [[نيويڪيولر هڏي|نيويڪيولر]] ۽ ٽي [[ڪيو نيفارم (جسماني بناوت)|ڪيو نيفارم]] هڏا، [[پير جون ڪمانون]] ٺاهين ٿا، جيڪي ڌڪ جذب ڪندڙ بناوت طور ڪم ڪن ٿيون. وچيون پير ڏورن ۽ [[پلانٽر فاشيا]] وسيلي پوئين ۽ اڳئين پير سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref name="Podiatry-Channel"/>
''اڳيون پير'' پنجن [[پير جي آڱر|آڱرين]] ۽ انهن سان لاڳاپيل پنجن ويجهن ڊگهن هڏن مان ٺهيل هوندو آهي، جيڪي [[ميٽاٽارسس]] ٺاهين ٿا. هٿ جي آڱرين وانگر، پير جي آڱرين جي هڏن کي [[فيلينڪس هڏي|فيلينجز]] چيو ويندو آهي؛ [[وڏي آڱر]] ۾ ٻه فيلينجز، جڏهن ته ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ ۾ ٽي فيلينجز هوندا آهن. فيلينجز جي وچ وارن جوڙن کي [[پير جا آڱرين وچ وارا جوڙ|آڱرين وچ وارا]]، ۽ ميٽاٽارسس ۽ فيلينجز جي وچ وارن جوڙن کي [[ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙ|ميٽاٽارسوفيلينجيئل]] (MTP) چيو ويندو آهي.<ref name="Podiatry-Channel"/>
{{anchor|dorsum}}وچيون ۽ اڳيون پير ٻئي گڏجي ''پٺ'' (بيهڻ وقت مٿي منهن ڪندڙ علائقو) ۽ ''ترو'' (بيهڻ وقت هيٺ منهن ڪندڙ علائقو) ٺاهين ٿا.
{{anchor|instep}}''پير جي اُڀار''، آڱرين ۽ ڀيڏي جي وچ ۾ پير جي مٿئين حصي جو ڪماني شڪل وارو ڀاڱو آهي.
===هڏا===
[[File:Blausen 0411 FootAnatomy.png|thumb|upright|هيٺين ٽنگ ۽ پير جي هڏن جو خاڪو]]
[[File:Foot Bone Anatomy by Jason Christian.webm|thumb|پير جي هڏن جي ايناٽامي]]
* [[ٽبيا]]، [[فبيولا]]
* [[ٽارسس (ڍانچو)|ٽارسس]] (7): [[ٽيلس هڏي|ٽيلس]]، [[ڪيلڪينيئس]]، [[ڪيو نيفارم (جسماني بناوت)|ڪيو نيفارم]] (3)، [[ڪيوبائڊ هڏي|ڪيوبائڊ]] ۽ [[نيويڪيولر هڏي|نيويڪيولر]]
* [[ميٽاٽارسس]] (5): [[پهرين ميٽاٽارسل هڏي|پهرين]]، [[ٻي ميٽاٽارسل هڏي|ٻي]]، [[ٽين ميٽاٽارسل هڏي|ٽين]]، [[چوٿين ميٽاٽارسل هڏي|چوٿين]] ۽ [[پنجين ميٽاٽارسل هڏي]]
* [[پير جون فيلينجز|فيلينجز]] (14)
ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙن جي ويجهو ڪيتريون ئي [[سيسامائڊ هڏي|سيسامائڊ هڏيون]] ٿي سگهن ٿيون، جيتوڻيڪ اهي باقاعدي طور رڳو [[پهرين ميٽاٽارسل هڏي]] جي پري واري حصي ۾ موجود هونديون آهن.<ref name="Platzer-220">Platzer 2004, p. 220</ref>
===ڪمانون===
{{Main|پير جون ڪمانون}}
انساني پير ۾ ٻه [[جسماني هنڌ جا اصطلاح|ڊگهائي واريون]] ڪمانون ۽ هڪ آڏي ڪمان هوندي آهي، جن کي پير جي هڏن جون هڪ ٻئي ۾ جڙندڙ شڪليون، مضبوط لِگامينٽ ۽ سرگرميءَ دوران ڇڪيندڙ ڏورا قائم رکن ٿا. جڏهن پير تي وزن پوي يا هٽايو وڃي، تڏهن انهن ڪمانن جي هلڪي چرپر هلڻ ۽ ڊوڙڻ کي توانائيءَ جي لحاظ کان وڌيڪ ڪفايتي بڻائي ٿي. جيئن پير جي نشان مان ڏسي سگهجي ٿو، وچين ڊگهائي واري ڪمان زمين کان مٿي وڪڙيل هوندي آهي. هيءَ ڪمان کڙيءَ جي هڏيءَ کان ”مُک پٿر“ جهڙي ڀيڏي جي هڏيءَ مٿان ٿيندي ٽن وچين ميٽاٽارسل هڏن تائين پکڙيل هوندي آهي. ان جي ابتڙ، پاسي واري ڊگهائي واري ڪمان تمام گهٽ اوچي هوندي آهي. ڪيوبائڊ ان جي مُک پٿر طور ڪم ڪندي وزن جو ڪجهه حصو ڪيلڪينيئس ۽ پنجين ميٽاٽارسل جي پري واري ڇيڙي ڏانهن ورهائي ٿي. ٻئي ڊگهائي واريون ڪمانون آڏي ڪمان لاءِ ٿنڀن جو ڪم ڪن ٿيون، جيڪا ٽارسوميٽاٽارسل جوڙن تان ترڇي نموني لنگهي ٿي. پيرن جي ٽينڊنن ۽ لِگامينٽن تي حد کان وڌيڪ ڇڪ پوڻ سان ڪمانون ڪري سگهن ٿيون يا [[سنوان پير]] ٿي سگهن ٿا.<ref name="Marieb-Hoehn-244">Mareb-Hoehn 2007, pp. 244–45</ref>
===ڏورا===
پير تي ڪم ڪندڙ ڏورن کي [[ٻاهريان ڏورا|ٻاهرين ڏورن]]، جيڪي هيٺين ٽنگ جي اڳئين يا پوئين پاسي کان شروع ٿين ٿا، ۽ [[اندروني ڏورا|اندروني ڏورن]]، جيڪي پير جي پٺ (مٿئين) يا تري (هيٺئين) پاسي کان شروع ٿين ٿا، ۾ ورهائي سگهجي ٿو.
====ٻاهريان====
[[File:Gray437.png|thumb|80px|اڳئين ٽنگ جا ڏورا]]
[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس ڏوري]] کان سواءِ هيٺين ٽنگ مان شروع ٿيندڙ سڀئي ڏورا پير جي هڏن سان ڳنڍيل هوندا آهن. ٽبيا، فبيولا ۽ [[ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي]] انهن ڏورن کي اڳئين ۽ پوئين گروهن ۾ ورهائين ٿا، جيڪي وري ذيلي گروهن ۽ تهن ۾ ورهايل آهن.<ref name="Platzer-256">Platzer 2004, p. 256</ref>
=====''اڳيون گروهه''=====
''سڌو ڪندڙ گروهه'': [[اڳيون ٽبيئلس ڏورو]] ٽبيا جي ويجهي اڌ ۽ [[ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي]] مان شروع ٿئي ٿو ۽ پهرين آڱر جي [[ٽارسوميٽاٽارسل جوڙ]] جي ويجهو داخل ٿئي ٿو. وزن نه کڻندڙ ٽنگ ۾، اڳيون ٽبيئلس پير کي مٿي موڙي ٿو ۽ ان جي وچين ڪناري کي مٿي کڻي ٿو ([[سپينيشن]]). وزن کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو ٽنگ کي پير جي پٺ ڏانهن آڻي ٿو، جيئن تيز هلڻ وقت ٿيندو آهي. [[ڊگهو آڱريون سڌو ڪندڙ ڏورو]] ٽبيا جي پاسي واري ڪنڊائيل ۽ فبيولا سان گڏ شروع ٿئي ٿو، ۽ ٻي کان پنجين آڱر ۽ پنجين ميٽاٽارسل جي ويجهي حصي ۾ داخل ٿئي ٿو. ڊگهو آڱريون سڌو ڪندڙ ڏورو اڳئين ٽبيئلس وانگر ڪم ڪري ٿو، سواءِ ان جي ته اهو آڱرين کي پڻ مٿي موڙي ٿو. [[ڊگهو وڏي آڱر سڌو ڪندڙ ڏورو]] فبيولا جي وچين پاسي کان شروع ٿئي ٿو ۽ پهرين آڱر ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو وڏي آڱر کي مٿي موڙي ٿو ۽ وزن کان آجي ٽنگ ۾ ڀيڏي تي پڻ ڪم ڪري ٿو. وزن کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو اڳئين ٽبيئلس وانگر ڪم ڪري ٿو.<ref name="Platzer-258">Platzer 2004, p. 258</ref>
''پيرونيئل گروهه'': [[ڊگهو پيرونيئس ڏورو]] فبيولا جي ويجهي حصي کان ۽ [[ننڍو پيرونيئس ڏورو]] ان کان هيٺ شروع ٿئي ٿو. ٻنهي جا ٽينڊن گڏجي پاسي واري [[ميليولس]] جي پٺيان لنگهن ٿا. پري واري حصي ۾، ڊگهو پيرونيئس پير جي تري واري پاسي کان آرپار لنگهي پهرين ٽارسوميٽاٽارسل جوڙ تي داخل ٿئي ٿو، جڏهن ته ننڍو پيرونيئس پنجين ميٽاٽارسل جي ويجهي حصي تائين پهچي ٿو. اهي ٻئي ڏورا سڀ کان سگهارا پرونيٽر آهن ۽ پير کي تري ڏانهن موڙڻ ۾ مدد ڪن ٿا. ڊگهو پيرونيئس ڪمان جي ڏوري وانگر پڻ ڪم ڪري ٿو، جيڪا پير جي آڏي ڪمان کي سهارو ڏئي ٿي.<ref name="Platzer-260">Platzer 2004, p. 260</ref>
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gray438.png
| width1 = 100
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray439.png
| width2 = 80
| alt2 =
| caption2 =
| footer = پوئين ٽنگ جي ڏورن جا اونها ۽ مٿاڇري وارا تهه
}}
=====''پويون گروهه''=====
پوئين ٽنگ جي ڏورن جو ''مٿاڇري وارو تهه'' [[ٽرائيسپس سوري ڏورو|ٽرائيسپس سوري]] ۽ [[پلانٽيرس ڏورو|پلانٽيرس]] مان ٺهيل هوندو آهي. ٽرائيسپس سوري ۾ [[سوليئس ڏورو|سوليئس]] ۽ [[گيسٽروڪنيميئس ڏورو|گيسٽروڪنيميئس]] جا ٻه مٿا شامل آهن. گيسٽروڪنيميئس جا مٿا [[ران جي هڏي]] تي ڪنڊائيلن جي ويجهو شروع ٿين ٿا، ۽ سوليئس ٽبيا ۽ فبيولا جي ويجهن پٺين حصن مان شروع ٿئي ٿو. انهن ڏورن جا ٽينڊن پاڻ ۾ ملي [[اڪيليس ٽينڊن]] طور ڪيلڪينيئس ۾ داخل ٿين ٿا. پلانٽيرس، گيسٽروڪنيميئس جي پاسي واري مٿي جي ويجهو ران جي هڏيءَ مان شروع ٿئي ٿو ۽ ان جو ڊگهو ٽينڊن وچين پاسي اڪيليس ٽينڊن ۾ شامل ٿي وڃي ٿو. ٽرائيسپس سوري پير کي تري ڏانهن موڙيندڙ مُک ڏورو آهي. ان جي سگهه بيلٽ ناچ دوران سڀ کان وڌيڪ نمايان ٿيندي آهي. اهو رڳو گوڏي جي سڌي هئڻ وقت مڪمل طور سرگرم ٿيندو آهي، ڇاڪاڻتہ گوڏو موڙڻ دوران گيسٽروڪنيميئس ننڍو ٿي ويندو آهي. هلڻ دوران اهو نه رڳو کڙي کڻي ٿو، پر پلانٽيرس جي مدد سان گوڏو پڻ موڙي ٿو.<ref name="Platzer-262">Platzer 2004, p. 262</ref>
پوئين ڏورن جي ''اونهي تهه'' ۾، [[پويون ٽبيئلس ڏورو]] [[ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي]] جي پٺئين پاسي ۽ ڀرپاسي وارن هڏن مان شروع ٿئي ٿو، ۽ [[پير جو ترو|پير جي تري]] ۾ ٻن حصن ۾ ورهائجي ٽارسس سان ڳنڍجي ٿو. وزن نه کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو پير کي تري ڏانهن موڙي ٿو ۽ سپينيشن پيدا ڪري ٿو، جڏهن ته وزن کڻندڙ ٽنگ ۾ کڙيءَ کي پنِيءَ جي ويجهو آڻي ٿو. [[ڊگهو وڏي آڱر موڙيندڙ ڏورو]] فبيولا جي پٺئين پاسي کان شروع ٿئي ٿو، ۽ ان جو نسبتاً ٿلهو ڏوريدار پيٽ پري تائين [[پير جو فليڪسر ريٽينيڪيولم|فليڪسر ريٽينيڪيولم]] تائين پکڙيل هوندو آهي، جتان اهو وچين پاسي ڏانهن لنگهي تري تان آرپار پهرين آڱر جي پري واري فيلينڪس تائين پهچي ٿو. [[پوپليٽيئس ڏورو]] پڻ هن گروهه جو حصو آهي، پر گوڏي جي پٺيان ترڇي نموني هلڻ سبب پير تي ڪم نٿو ڪري.<ref name="Platzer-264">Platzer 2004, p. 264</ref>
7swoi27fs2yt1m028unhjh37n05owf0
392021
392020
2026-07-07T14:11:13Z
Intisar Ali
8681
392021
wikitext
text/x-wiki
{{short description|فقاري جاندارن ۾ ملندڙ جسماني بناوت}}
{{Infobox anatomy
| Name = پير
| Latin = pes
| Greek = πούς (poús)
| Image = Foot on white background.jpg
| Caption =
| Width = 240
| Image2 =
| Caption2 =
| Precursor =
| System =
| Artery = [[پير جي پٺ واري شريان|پير جي پٺ واري]]، [[وچين تري واري شريان|وچين تري واري]]، [[پاسي واري تري واري شريان|پاسي واري تري واري]]
| Vein =
| Nerve = [[وچين تري واري تنت|وچين تري واري]]، [[پاسي واري تري واري تنت|پاسي واري تري واري]]، [[اونهي فبيولر تنت|اونهي فبيولر]]، [[مٿاڇري فبيولر تنت|مٿاڇري فبيولر]]
| Lymph =
}}
[[File:MedialViewOfRightFoot.png|thumb|ساڄي پير ۽ ڀيڏي جي مٿاڇري ايناٽامي؛ وچيون پاسو. 1، اڳئين ٽبيئلس ڏوري جو ٽينڊن — 2، وچيون ميليولس — 3، پوئين ٽبيئلس ڏوري جو ٽينڊن — 4، نيويڪيولر ٽيوبرسٽي — 5، ڊگهي آڱر موڙيندڙ ڏوري جو ٽينڊن — 6، ڪيلڪينيئس جو سسٽينٽيڪيولم ٽيلي — 7، ڊگهي وڏي آڱر موڙيندڙ ڏوري جو ٽينڊن — 8، اڪيليس ٽينڊن — 9، ٽيلس جو مٿو — 10، نيويڪيولر ۽ پهرين ڪيو نيفارم جي وچ وارو جوڙ — 11، پهرين ميٽاٽارسل ۽ پهرين ڪيو نيفارم جي وچ وارو جوڙ — 12، ميٽاٽارسو-فيلينجيئل جوڙ. (راولنگس کان پوءِ.)]]
'''پير''' ({{plural form}}: '''پير''') ڪيترن ئي [[فقاري جاندار|فقاري جاندارن]] ۾ ملندڙ هڪ [[جسماني بناوت|جسماني]] بناوت آهي. اهو [[عضوو (جسماني بناوت)|عضوي]] جو آخري حصو آهي، جيڪو وزن کڻي ٿو ۽ [[جانورن جي چرپر|چرپر]] ممڪن بڻائي ٿو. پيرن وارن ڪيترن ئي جانورن ۾ پير، [[ٽنگ]] جي آخري حصي تي موجود هڪ عضوو هوندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ حصن يا هڏن مان ٺهيل هوندو آهي ۽ عام طور ان ۾ چنبا ۽/يا ننهن شامل هوندا آهن.
{{TOC limit}}
==لفظي بڻ==
”پير“ جي معنيٰ ۾ انگريزي لفظ فوٽ"foot"، يعني ”ڪرنگھيدار جانور جي ٽنگ جو آخري حصو“، [[قديم انگريزي]] لفظ فاٽ ''fot'' مان نڪتل آهي، جيڪو پروٽو-جرمنڪ *''fot'' مان آيو آهي (جنهن مان قديم فريزيئن ''fot''، قديم سيڪسن ''fot''، قديم نارسي فاٽر ''fotr''، ڊينش فاڊ''fod''، سويڊني ''fot''، ڊچ ''voet''، قديم هاءِ جرمن ''fuoz''، جرمن ''Fuß'' ۽ گوٿڪ فوٽس''fotus'' پڻ نڪتا آهن؛ انهن سڀني جي معنيٰ ”پير“ آهي)، ۽ اهو [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي|پروٽو-هند-يورپي]] پاڙ * پيڙ''ped-''، يعني ”پير“، مان نڪتل آهي.<ref name="auto">{{cite web |url=https://www.etymonline.com/word/foot#etymonline_v_11759 |title=Foot |website=etymonline.com |publisher=Online Etymology Dictionary |access-date=20 May 2017 |archive-date=12 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012055452/http://www.etymonline.com/word/foot#etymonline_v_11759 |url-status=live }}</ref>
جمع جي صورت فيٽ ''feet''، [[آءِ-ميوٽيشن]] جو هڪ مثال آهي.<ref name="auto"/> ''feets''، ''feeten'' ۽ ''feetses'' جهڙيون ثانوي جمع جون صورتون جديد انگريزيءَ ۾، خاص طور علائقائي ۽ غيرمعياري استعمال ۾، دستاويز ٿيل آهن.<ref name=oed>{{cite web|url=https://www.oed.com/dictionary/foot_n|title=Foot, Noun & Interjection|website=oed.com|publisher=Oxford English Dictionary|access-date=19 January 2026|archive-date=3 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250703151431/https://www.oed.com/dictionary/foot_n|url-status=live}}</ref>
==بناوت==
[[File:Newborn-Baby-Feet.jpg|thumb|upright|نئين ڄاول [[ٻار]] جا پير]]
[[File:Metti (cropped).JPG|thumb|هڪ عورت جو پير، جيڪو [[ننهن جي پالش]] ۽ [[ميندي]] سان سينگاريل آهي ۽ شاديءَ لاءِ ٻي آڱر ۾ ''ميٽي'' ([[پير جي آڱر جي منڊي]]) پاتل اٿس]]
انساني پير هڪ مضبوط ۽ پيچيده مشيني بناوت آهي، جنهن ۾ 26 [[هڏي|هڏا]]، 33 [[جوڙ (جسماني بناوت)|جوڙ]] (جن مان 20 سرگرم نموني چرپر ڪندڙ آهن)، ۽ هڪ سئو کان وڌيڪ [[ڏورو|ڏورا]]، [[ٽينڊن]] ۽ [[لِگامينٽ]] شامل آهن.<ref name="Podiatry-Channel">Podiatry Channel, ''Anatomy of the foot and ankle''</ref> پير جي جوڙن ۾ [[ڀيڏو]]، [[سب ٽيلر جوڙ]] ۽ [[پير جا آڱرين وچ وارا جوڙ]] شامل آهن. اتر آمريڪا جي 1197 بالغ اڇي نسل جي مردن (سراسري عمر 35.5 سال) جي جسماني ماپن واري هڪ اڀياس مان معلوم ٿيو ته مرد جي پير جي ڊيگهه 26.3 سينٽي ميٽر هئي، جنهن جو [[معياري انحراف]] 1.2 سينٽي ميٽر هو.<ref>{{cite journal |author=Hawes MR, Sovak D |title=Quantitative morphology of the human foot in a North American population |journal=Ergonomics |volume=37 |issue=7 |pages=1213–26 |date=July 1994 |pmid=8050406 |doi=10.1080/00140139408964899}}</ref>
پير کي پوئين پير، وچئين پير ۽ اڳئين پير ۾ ورهائي سگهجي ٿو:
''پويون پير'' [[ٽيلس هڏي|ٽيلس]] (يا ڀيڏي جي هڏي) ۽ [[ڪيلڪينيئس]] (يا کڙيءَ جي هڏي) مان ٺهيل هوندو آهي. هيٺين ٽنگ جا ٻه ڊگها هڏا، [[ٽبيا]] ۽ [[فبيولا]]، ٽيلس جي مٿئين حصي سان ڳنڍجي [[ڀيڏو]] ٺاهين ٿا. [[سب ٽيلر جوڙ]] وٽ ٽيلس سان ڳنڍيل ڪيلڪينيئس، پير جي سڀ کان وڏي هڏي آهي، جنهن جي هيٺان چرٻيءَ جو هڪ تهه نرم گاديءَ جو ڪم ڪري ٿو.<ref name="Podiatry-Channel"/>
''وچئين پير'' جا پنج بي ترتيب هڏا، [[ڪيوبائڊ هڏي|ڪيوبائڊ]]، [[نيويڪيولر هڏي|نيويڪيولر]] ۽ ٽي [[ڪيو نيفارم (جسماني بناوت)|ڪيو نيفارم]] هڏا، [[پير جون ڪمانون]] ٺاهين ٿا، جيڪي ڌڪ جذب ڪندڙ بناوت طور ڪم ڪن ٿيون. وچيون پير ڏورن ۽ [[پلانٽر فاشيا]] وسيلي پوئين ۽ اڳئين پير سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref name="Podiatry-Channel"/>
''اڳيون پير'' پنجن [[پير جي آڱر|آڱرين]] ۽ انهن سان لاڳاپيل پنجن ويجهن ڊگهن هڏن مان ٺهيل هوندو آهي، جيڪي [[ميٽاٽارسس]] ٺاهين ٿا. هٿ جي آڱرين وانگر، پير جي آڱرين جي هڏن کي [[فيلينڪس هڏي|فيلينجز]] چيو ويندو آهي؛ [[وڏي آڱر]] ۾ ٻه فيلينجز، جڏهن ته ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ ۾ ٽي فيلينجز هوندا آهن. فيلينجز جي وچ وارن جوڙن کي [[پير جا آڱرين وچ وارا جوڙ|آڱرين وچ وارا]]، ۽ ميٽاٽارسس ۽ فيلينجز جي وچ وارن جوڙن کي [[ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙ|ميٽاٽارسوفيلينجيئل]] (MTP) چيو ويندو آهي.<ref name="Podiatry-Channel"/>
{{anchor|dorsum}}وچيون ۽ اڳيون پير ٻئي گڏجي ''پٺ'' (بيهڻ وقت مٿي منهن ڪندڙ علائقو) ۽ ''ترو'' (بيهڻ وقت هيٺ منهن ڪندڙ علائقو) ٺاهين ٿا.
{{anchor|instep}}''پير جي اُڀار''، آڱرين ۽ ڀيڏي جي وچ ۾ پير جي مٿئين حصي جو ڪماني شڪل وارو ڀاڱو آهي.
===هڏا===
[[File:Blausen 0411 FootAnatomy.png|thumb|upright|هيٺين ٽنگ ۽ پير جي هڏن جو خاڪو]]
[[File:Foot Bone Anatomy by Jason Christian.webm|thumb|پير جي هڏن جي ايناٽامي]]
* [[ٽبيا]]، [[فبيولا]]
* [[ٽارسس (ڍانچو)|ٽارسس]] (7): [[ٽيلس هڏي|ٽيلس]]، [[ڪيلڪينيئس]]، [[ڪيو نيفارم (جسماني بناوت)|ڪيو نيفارم]] (3)، [[ڪيوبائڊ هڏي|ڪيوبائڊ]] ۽ [[نيويڪيولر هڏي|نيويڪيولر]]
* [[ميٽاٽارسس]] (5): [[پهرين ميٽاٽارسل هڏي|پهرين]]، [[ٻي ميٽاٽارسل هڏي|ٻي]]، [[ٽين ميٽاٽارسل هڏي|ٽين]]، [[چوٿين ميٽاٽارسل هڏي|چوٿين]] ۽ [[پنجين ميٽاٽارسل هڏي]]
* [[پير جون فيلينجز|فيلينجز]] (14)
ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙن جي ويجهو ڪيتريون ئي [[سيسامائڊ هڏي|سيسامائڊ هڏيون]] ٿي سگهن ٿيون، جيتوڻيڪ اهي باقاعدي طور رڳو [[پهرين ميٽاٽارسل هڏي]] جي پري واري حصي ۾ موجود هونديون آهن.<ref name="Platzer-220">Platzer 2004, p. 220</ref>
===ڪمانون===
{{Main|پير جون ڪمانون}}
انساني پير ۾ ٻه [[جسماني هنڌ جا اصطلاح|ڊگهائي واريون]] ڪمانون ۽ هڪ آڏي ڪمان هوندي آهي، جن کي پير جي هڏن جون هڪ ٻئي ۾ جڙندڙ شڪليون، مضبوط لِگامينٽ ۽ سرگرميءَ دوران ڇڪيندڙ ڏورا قائم رکن ٿا. جڏهن پير تي وزن پوي يا هٽايو وڃي، تڏهن انهن ڪمانن جي هلڪي چرپر هلڻ ۽ ڊوڙڻ کي توانائيءَ جي لحاظ کان وڌيڪ ڪفايتي بڻائي ٿي. جيئن پير جي نشان مان ڏسي سگهجي ٿو، وچين ڊگهائي واري ڪمان زمين کان مٿي وڪڙيل هوندي آهي. هيءَ ڪمان کڙيءَ جي هڏيءَ کان ”مُک پٿر“ جهڙي ڀيڏي جي هڏيءَ مٿان ٿيندي ٽن وچين ميٽاٽارسل هڏن تائين پکڙيل هوندي آهي. ان جي ابتڙ، پاسي واري ڊگهائي واري ڪمان تمام گهٽ اوچي هوندي آهي. ڪيوبائڊ ان جي مُک پٿر طور ڪم ڪندي وزن جو ڪجهه حصو ڪيلڪينيئس ۽ پنجين ميٽاٽارسل جي پري واري ڇيڙي ڏانهن ورهائي ٿي. ٻئي ڊگهائي واريون ڪمانون آڏي ڪمان لاءِ ٿنڀن جو ڪم ڪن ٿيون، جيڪا ٽارسوميٽاٽارسل جوڙن تان ترڇي نموني لنگهي ٿي. پيرن جي ٽينڊنن ۽ لِگامينٽن تي حد کان وڌيڪ ڇڪ پوڻ سان ڪمانون ڪري سگهن ٿيون يا [[سنوان پير]] ٿي سگهن ٿا.<ref name="Marieb-Hoehn-244">Mareb-Hoehn 2007, pp. 244–45</ref>
===ڏورا===
پير تي ڪم ڪندڙ ڏورن کي [[ٻاهريان ڏورا|ٻاهرين ڏورن]]، جيڪي هيٺين ٽنگ جي اڳئين يا پوئين پاسي کان شروع ٿين ٿا، ۽ [[اندروني ڏورا|اندروني ڏورن]]، جيڪي پير جي پٺ (مٿئين) يا تري (هيٺئين) پاسي کان شروع ٿين ٿا، ۾ ورهائي سگهجي ٿو.
====ٻاهريان====
[[File:Gray437.png|thumb|80px|اڳئين ٽنگ جا ڏورا]]
[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس ڏوري]] کان سواءِ هيٺين ٽنگ مان شروع ٿيندڙ سڀئي ڏورا پير جي هڏن سان ڳنڍيل هوندا آهن. ٽبيا، فبيولا ۽ [[ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي]] انهن ڏورن کي اڳئين ۽ پوئين گروهن ۾ ورهائين ٿا، جيڪي وري ذيلي گروهن ۽ تهن ۾ ورهايل آهن.<ref name="Platzer-256">Platzer 2004, p. 256</ref>
=====''اڳيون گروهه''=====
''سڌو ڪندڙ گروهه'': [[اڳيون ٽبيئلس ڏورو]] ٽبيا جي ويجهي اڌ ۽ [[ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي]] مان شروع ٿئي ٿو ۽ پهرين آڱر جي [[ٽارسوميٽاٽارسل جوڙ]] جي ويجهو داخل ٿئي ٿو. وزن نه کڻندڙ ٽنگ ۾، اڳيون ٽبيئلس پير کي مٿي موڙي ٿو ۽ ان جي وچين ڪناري کي مٿي کڻي ٿو ([[سپينيشن]]). وزن کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو ٽنگ کي پير جي پٺ ڏانهن آڻي ٿو، جيئن تيز هلڻ وقت ٿيندو آهي. [[ڊگهو آڱريون سڌو ڪندڙ ڏورو]] ٽبيا جي پاسي واري ڪنڊائيل ۽ فبيولا سان گڏ شروع ٿئي ٿو، ۽ ٻي کان پنجين آڱر ۽ پنجين ميٽاٽارسل جي ويجهي حصي ۾ داخل ٿئي ٿو. ڊگهو آڱريون سڌو ڪندڙ ڏورو اڳئين ٽبيئلس وانگر ڪم ڪري ٿو، سواءِ ان جي ته اهو آڱرين کي پڻ مٿي موڙي ٿو. [[ڊگهو وڏي آڱر سڌو ڪندڙ ڏورو]] فبيولا جي وچين پاسي کان شروع ٿئي ٿو ۽ پهرين آڱر ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو وڏي آڱر کي مٿي موڙي ٿو ۽ وزن کان آجي ٽنگ ۾ ڀيڏي تي پڻ ڪم ڪري ٿو. وزن کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو اڳئين ٽبيئلس وانگر ڪم ڪري ٿو.<ref name="Platzer-258">Platzer 2004, p. 258</ref>
''پيرونيئل گروهه'': [[ڊگهو پيرونيئس ڏورو]] فبيولا جي ويجهي حصي کان ۽ [[ننڍو پيرونيئس ڏورو]] ان کان هيٺ شروع ٿئي ٿو. ٻنهي جا ٽينڊن گڏجي پاسي واري [[ميليولس]] جي پٺيان لنگهن ٿا. پري واري حصي ۾، ڊگهو پيرونيئس پير جي تري واري پاسي کان آرپار لنگهي پهرين ٽارسوميٽاٽارسل جوڙ تي داخل ٿئي ٿو، جڏهن ته ننڍو پيرونيئس پنجين ميٽاٽارسل جي ويجهي حصي تائين پهچي ٿو. اهي ٻئي ڏورا سڀ کان سگهارا پرونيٽر آهن ۽ پير کي تري ڏانهن موڙڻ ۾ مدد ڪن ٿا. ڊگهو پيرونيئس ڪمان جي ڏوري وانگر پڻ ڪم ڪري ٿو، جيڪا پير جي آڏي ڪمان کي سهارو ڏئي ٿي.<ref name="Platzer-260">Platzer 2004, p. 260</ref>
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gray438.png
| width1 = 100
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray439.png
| width2 = 80
| alt2 =
| caption2 =
| footer = پوئين ٽنگ جي ڏورن جا اونها ۽ مٿاڇري وارا تهه
}}
=====''پويون گروهه''=====
پوئين ٽنگ جي ڏورن جو ''مٿاڇري وارو تهه'' [[ٽرائيسپس سوري ڏورو|ٽرائيسپس سوري]] ۽ [[پلانٽيرس ڏورو|پلانٽيرس]] مان ٺهيل هوندو آهي. ٽرائيسپس سوري ۾ [[سوليئس ڏورو|سوليئس]] ۽ [[گيسٽروڪنيميئس ڏورو|گيسٽروڪنيميئس]] جا ٻه مٿا شامل آهن. گيسٽروڪنيميئس جا مٿا [[ران جي هڏي]] تي ڪنڊائيلن جي ويجهو شروع ٿين ٿا، ۽ سوليئس ٽبيا ۽ فبيولا جي ويجهن پٺين حصن مان شروع ٿئي ٿو. انهن ڏورن جا ٽينڊن پاڻ ۾ ملي [[اڪيليس ٽينڊن]] طور ڪيلڪينيئس ۾ داخل ٿين ٿا. پلانٽيرس، گيسٽروڪنيميئس جي پاسي واري مٿي جي ويجهو ران جي هڏيءَ مان شروع ٿئي ٿو ۽ ان جو ڊگهو ٽينڊن وچين پاسي اڪيليس ٽينڊن ۾ شامل ٿي وڃي ٿو. ٽرائيسپس سوري پير کي تري ڏانهن موڙيندڙ مُک ڏورو آهي. ان جي سگهه بيلٽ ناچ دوران سڀ کان وڌيڪ نمايان ٿيندي آهي. اهو رڳو گوڏي جي سڌي هئڻ وقت مڪمل طور سرگرم ٿيندو آهي، ڇاڪاڻتہ گوڏو موڙڻ دوران گيسٽروڪنيميئس ننڍو ٿي ويندو آهي. هلڻ دوران اهو نه رڳو کڙي کڻي ٿو، پر پلانٽيرس جي مدد سان گوڏو پڻ موڙي ٿو.<ref name="Platzer-262">Platzer 2004, p. 262</ref>
پوئين ڏورن جي ''اونهي تهه'' ۾، [[پويون ٽبيئلس ڏورو]] [[ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي]] جي پٺئين پاسي ۽ ڀرپاسي وارن هڏن مان شروع ٿئي ٿو، ۽ [[پير جو ترو|پير جي تري]] ۾ ٻن حصن ۾ ورهائجي ٽارسس سان ڳنڍجي ٿو. وزن نه کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو پير کي تري ڏانهن موڙي ٿو ۽ سپينيشن پيدا ڪري ٿو، جڏهن ته وزن کڻندڙ ٽنگ ۾ کڙيءَ کي پنِيءَ جي ويجهو آڻي ٿو. [[ڊگهو وڏي آڱر موڙيندڙ ڏورو]] فبيولا جي پٺئين پاسي کان شروع ٿئي ٿو، ۽ ان جو نسبتاً ٿلهو ڏوريدار پيٽ پري تائين [[پير جو فليڪسر ريٽينيڪيولم|فليڪسر ريٽينيڪيولم]] تائين پکڙيل هوندو آهي، جتان اهو وچين پاسي ڏانهن لنگهي تري تان آرپار پهرين آڱر جي پري واري فيلينڪس تائين پهچي ٿو. [[پوپليٽيئس ڏورو]] پڻ هن گروهه جو حصو آهي، پر گوڏي جي پٺيان ترڇي نموني هلڻ سبب پير تي ڪم نٿو ڪري.<ref name="Platzer-264">Platzer 2004, p. 264</ref>
szuwxzhkk0brsh8jui5b5qivh7sr01y
392022
392021
2026-07-07T14:17:01Z
Intisar Ali
8681
392022
wikitext
text/x-wiki
{{short description|فقاري جاندارن ۾ ملندڙ جسماني بناوت}}
{{Infobox anatomy
| Name = پير
| Latin = pes
| Greek = πούς (poús)
| Image = Foot on white background.jpg
| Caption =
| Width = 240
| Image2 =
| Caption2 =
| Precursor =
| System =
| Artery = [[پير جي پٺ واري شريان|پير جي پٺ واري]]، [[وچين تري واري شريان|وچين تري واري]]، [[پاسي واري تري واري شريان|پاسي واري تري واري]]
| Vein =
| Nerve = [[وچين تري واري تنت|وچين تري واري]]، [[پاسي واري تري واري تنت|پاسي واري تري واري]]، [[اونهي فبيولر تنت|اونهي فبيولر]]، [[مٿاڇري فبيولر تنت|مٿاڇري فبيولر]]
| Lymph =
}}
[[File:MedialViewOfRightFoot.png|thumb|ساڄي پير ۽ ڀيڏي جي مٿاڇري ايناٽامي؛ وچيون پاسو. 1، اڳئين ٽبيئلس ڏوري جو ٽينڊن — 2، وچيون ميليولس — 3، پوئين ٽبيئلس ڏوري جو ٽينڊن — 4، نيويڪيولر ٽيوبرسٽي — 5، ڊگهي آڱر موڙيندڙ ڏوري جو ٽينڊن — 6، ڪيلڪينيئس جو سسٽينٽيڪيولم ٽيلي — 7، ڊگهي وڏي آڱر موڙيندڙ ڏوري جو ٽينڊن — 8، اڪيليس ٽينڊن — 9، ٽيلس جو مٿو — 10، نيويڪيولر ۽ پهرين ڪيو نيفارم جي وچ وارو جوڙ — 11، پهرين ميٽاٽارسل ۽ پهرين ڪيو نيفارم جي وچ وارو جوڙ — 12، ميٽاٽارسو-فيلينجيئل جوڙ. (راولنگس کان پوءِ.)]]
'''پير''' ({{plural form}}: '''پير''') ڪيترن ئي [[فقاري جاندار|فقاري جاندارن]] ۾ ملندڙ هڪ [[جسماني بناوت|جسماني]] بناوت آهي. اهو [[عضوو (جسماني بناوت)|عضوي]] جو آخري حصو آهي، جيڪو وزن کڻي ٿو ۽ [[جانورن جي چرپر|چرپر]] ممڪن بڻائي ٿو. پيرن وارن ڪيترن ئي جانورن ۾ پير، [[ٽنگ]] جي آخري حصي تي موجود هڪ عضوو هوندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ حصن يا هڏن مان ٺهيل هوندو آهي ۽ عام طور ان ۾ چنبا ۽/يا ننهن شامل هوندا آهن.
{{TOC limit}}
==لفظي بڻ==
”پير“ جي معنيٰ ۾ انگريزي لفظ فوٽ"foot"، يعني ”ڪرنگھيدار جانور جي ٽنگ جو آخري حصو“، [[قديم انگريزي]] لفظ فاٽ ''fot'' مان نڪتل آهي، جيڪو پروٽو-جرمنڪ *''fot'' مان آيو آهي (جنهن مان قديم فريزيئن ''fot''، قديم سيڪسن ''fot''، قديم نارسي فاٽر ''fotr''، ڊينش فاڊ''fod''، سويڊني ''fot''، ڊچ ''voet''، قديم هاءِ جرمن ''fuoz''، جرمن ''Fuß'' ۽ گوٿڪ فوٽس''fotus'' پڻ نڪتا آهن؛ انهن سڀني جي معنيٰ ”پير“ آهي)، ۽ اهو [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي|پروٽو-هند-يورپي]] پاڙ * پيڙ''ped-''، يعني ”پير“، مان نڪتل آهي.<ref name="auto">{{cite web |url=https://www.etymonline.com/word/foot#etymonline_v_11759 |title=Foot |website=etymonline.com |publisher=Online Etymology Dictionary |access-date=20 May 2017 |archive-date=12 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012055452/http://www.etymonline.com/word/foot#etymonline_v_11759 |url-status=live }}</ref>
جمع جي صورت فيٽ ''feet''، [[آءِ-ميوٽيشن]] جو هڪ مثال آهي.<ref name="auto"/> ''feets''، ''feeten'' ۽ ''feetses'' جهڙيون ثانوي جمع جون صورتون جديد انگريزيءَ ۾، خاص طور علائقائي ۽ غيرمعياري استعمال ۾، دستاويز ٿيل آهن.<ref name=oed>{{cite web|url=https://www.oed.com/dictionary/foot_n|title=Foot, Noun & Interjection|website=oed.com|publisher=Oxford English Dictionary|access-date=19 January 2026|archive-date=3 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250703151431/https://www.oed.com/dictionary/foot_n|url-status=live}}</ref>
==بناوت==
[[File:Newborn-Baby-Feet.jpg|thumb|upright|نئين ڄاول [[ٻار]] جا پير]]
[[File:Metti (cropped).JPG|thumb|هڪ عورت جو پير، جيڪو [[ننهن جي پالش]] ۽ [[ميندي]] سان سينگاريل آهي ۽ شاديءَ لاءِ ٻي آڱر ۾ ''ميٽي'' ([[پير جي آڱر جي منڊي]]) پاتل اٿس]]
انساني پير هڪ مضبوط ۽ پيچيده مشيني بناوت آهي، جنهن ۾ 26 [[هڏي|هڏا]]، 33 [[جوڙ (جسماني بناوت)|جوڙ]] (جن مان 20 سرگرم نموني چرپر ڪندڙ آهن)، ۽ هڪ سئو کان وڌيڪ [[ڏورو|ڏورا]]، [[ٽينڊن]] ۽ [[لِگامينٽ]] شامل آهن.<ref name="Podiatry-Channel">Podiatry Channel, ''Anatomy of the foot and ankle''</ref> پير جي جوڙن ۾ [[ڀيڏو]]، [[سب ٽيلر جوڙ]] ۽ [[پير جا آڱرين وچ وارا جوڙ]] شامل آهن. اتر آمريڪا جي 1197 بالغ اڇي نسل جي مردن (سراسري عمر 35.5 سال) جي جسماني ماپن واري هڪ اڀياس مان معلوم ٿيو ته مرد جي پير جي ڊيگهه 26.3 سينٽي ميٽر هئي، جنهن جو [[معياري انحراف]] 1.2 سينٽي ميٽر هو.<ref>{{cite journal |author=Hawes MR, Sovak D |title=Quantitative morphology of the human foot in a North American population |journal=Ergonomics |volume=37 |issue=7 |pages=1213–26 |date=July 1994 |pmid=8050406 |doi=10.1080/00140139408964899}}</ref>
پير کي پوئين پير، وچئين پير ۽ اڳئين پير ۾ ورهائي سگهجي ٿو:
''پويون پير'' [[ٽيلس هڏي|ٽيلس]] (يا ڀيڏي جي هڏي) ۽ [[ڪيلڪينيئس]] (يا کڙيءَ جي هڏي) مان ٺهيل هوندو آهي. هيٺين ٽنگ جا ٻه ڊگها هڏا، [[ٽبيا]] ۽ [[فبيولا]]، ٽيلس جي مٿئين حصي سان ڳنڍجي [[ڀيڏو]] ٺاهين ٿا. [[سب ٽيلر جوڙ]] وٽ ٽيلس سان ڳنڍيل ڪيلڪينيئس، پير جي سڀ کان وڏي هڏي آهي، جنهن جي هيٺان چرٻيءَ جو هڪ تهه نرم گاديءَ جو ڪم ڪري ٿو.<ref name="Podiatry-Channel"/>
''وچئين پير'' جا پنج بي ترتيب هڏا، [[ڪيوبائڊ هڏي|ڪيوبائڊ]]، [[نيويڪيولر هڏي|نيويڪيولر]] ۽ ٽي [[ڪيو نيفارم (جسماني بناوت)|ڪيو نيفارم]] هڏا، [[پير جون ڪمانون]] ٺاهين ٿا، جيڪي ڌڪ جذب ڪندڙ بناوت طور ڪم ڪن ٿيون. وچيون پير ڏورن ۽ [[پلانٽر فاشيا]] وسيلي پوئين ۽ اڳئين پير سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref name="Podiatry-Channel"/>
''اڳيون پير'' پنجن [[پير جي آڱر|آڱرين]] ۽ انهن سان لاڳاپيل پنجن ويجهن ڊگهن هڏن مان ٺهيل هوندو آهي، جيڪي [[ميٽاٽارسس]] ٺاهين ٿا. هٿ جي آڱرين وانگر، پير جي آڱرين جي هڏن کي [[فيلينڪس هڏي|فيلينجز]] چيو ويندو آهي؛ [[وڏي آڱر]] ۾ ٻه فيلينجز، جڏهن ته ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ ۾ ٽي فيلينجز هوندا آهن. فيلينجز جي وچ وارن جوڙن کي [[پير جا آڱرين وچ وارا جوڙ|آڱرين وچ وارا]]، ۽ ميٽاٽارسس ۽ فيلينجز جي وچ وارن جوڙن کي [[ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙ|ميٽاٽارسوفيلينجيئل]] (MTP) چيو ويندو آهي.<ref name="Podiatry-Channel"/>
{{anchor|dorsum}}وچيون ۽ اڳيون پير ٻئي گڏجي ''پٺ'' (بيهڻ وقت مٿي منهن ڪندڙ علائقو) ۽ ''ترو'' (بيهڻ وقت هيٺ منهن ڪندڙ علائقو) ٺاهين ٿا.
{{anchor|instep}}''پير جي اُڀار''، آڱرين ۽ ڀيڏي جي وچ ۾ پير جي مٿئين حصي جو ڪماني شڪل وارو ڀاڱو آهي.
===هڏا===
[[File:Blausen 0411 FootAnatomy.png|thumb|upright|هيٺين ٽنگ ۽ پير جي هڏن جو خاڪو]]
[[File:Foot Bone Anatomy by Jason Christian.webm|thumb|پير جي هڏن جي ايناٽامي]]
* [[ٽبيا]]، [[فبيولا]]
* [[ٽارسس (ڍانچو)|ٽارسس]] (7): [[ٽيلس هڏي|ٽيلس]]، [[ڪيلڪينيئس]]، [[ڪيو نيفارم (جسماني بناوت)|ڪيو نيفارم]] (3)، [[ڪيوبائڊ هڏي|ڪيوبائڊ]] ۽ [[نيويڪيولر هڏي|نيويڪيولر]]
* [[ميٽاٽارسس]] (5): [[پهرين ميٽاٽارسل هڏي|پهرين]]، [[ٻي ميٽاٽارسل هڏي|ٻي]]، [[ٽين ميٽاٽارسل هڏي|ٽين]]، [[چوٿين ميٽاٽارسل هڏي|چوٿين]] ۽ [[پنجين ميٽاٽارسل هڏي]]
* [[پير جون فيلينجز|فيلينجز]] (14)
ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙن جي ويجهو ڪيتريون ئي [[سيسامائڊ هڏي|سيسامائڊ هڏيون]] ٿي سگهن ٿيون، جيتوڻيڪ اهي باقاعدي طور رڳو [[پهرين ميٽاٽارسل هڏي]] جي پري واري حصي ۾ موجود هونديون آهن.<ref name="Platzer-220">Platzer 2004, p. 220</ref>
===ڪمانون===
{{Main|پير جون ڪمانون}}
انساني پير ۾ ٻه [[جسماني هنڌ جا اصطلاح|ڊگهائي واريون]] ڪمانون ۽ هڪ آڏي ڪمان هوندي آهي، جن کي پير جي هڏن جون هڪ ٻئي ۾ جڙندڙ شڪليون، مضبوط لِگامينٽ ۽ سرگرميءَ دوران ڇڪيندڙ ڏورا قائم رکن ٿا. جڏهن پير تي وزن پوي يا هٽايو وڃي، تڏهن انهن ڪمانن جي هلڪي چرپر هلڻ ۽ ڊوڙڻ کي توانائيءَ جي لحاظ کان وڌيڪ ڪفايتي بڻائي ٿي. جيئن پير جي نشان مان ڏسي سگهجي ٿو، وچين ڊگهائي واري ڪمان زمين کان مٿي وڪڙيل هوندي آهي. هيءَ ڪمان کڙيءَ جي هڏيءَ کان ”مُک پٿر“ جهڙي ڀيڏي جي هڏيءَ مٿان ٿيندي ٽن وچين ميٽاٽارسل هڏن تائين پکڙيل هوندي آهي. ان جي ابتڙ، پاسي واري ڊگهائي واري ڪمان تمام گهٽ اوچي هوندي آهي. ڪيوبائڊ ان جي مُک پٿر طور ڪم ڪندي وزن جو ڪجهه حصو ڪيلڪينيئس ۽ پنجين ميٽاٽارسل جي پري واري ڇيڙي ڏانهن ورهائي ٿي. ٻئي ڊگهائي واريون ڪمانون آڏي ڪمان لاءِ ٿنڀن جو ڪم ڪن ٿيون، جيڪا ٽارسوميٽاٽارسل جوڙن تان ترڇي نموني لنگهي ٿي. پيرن جي ٽينڊنن ۽ لِگامينٽن تي حد کان وڌيڪ ڇڪ پوڻ سان ڪمانون ڪري سگهن ٿيون يا [[سنوان پير]] ٿي سگهن ٿا.<ref name="Marieb-Hoehn-244">Mareb-Hoehn 2007, pp. 244–45</ref>
===ڏورا===
پير تي ڪم ڪندڙ ڏورن کي [[ٻاهريان ڏورا|ٻاهرين ڏورن]]، جيڪي هيٺين ٽنگ جي اڳئين يا پوئين پاسي کان شروع ٿين ٿا، ۽ [[اندروني ڏورا|اندروني ڏورن]]، جيڪي پير جي پٺ (مٿئين) يا تري (هيٺئين) پاسي کان شروع ٿين ٿا، ۾ ورهائي سگهجي ٿو.
====ٻاهريان====
[[File:Gray437.png|thumb|80px|اڳئين ٽنگ جا ڏورا]]
[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس ڏوري]] کان سواءِ هيٺين ٽنگ مان شروع ٿيندڙ سڀئي ڏورا پير جي هڏن سان ڳنڍيل هوندا آهن. ٽبيا، فبيولا ۽ [[ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي]] انهن ڏورن کي اڳئين ۽ پوئين گروهن ۾ ورهائين ٿا، جيڪي وري ذيلي گروهن ۽ تهن ۾ ورهايل آهن.<ref name="Platzer-256">Platzer 2004, p. 256</ref>
=====''اڳيون گروهه''=====
''سڌو ڪندڙ گروهه'': [[اڳيون ٽبيئلس ڏورو]] ٽبيا جي ويجهي اڌ ۽ [[ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي]] مان شروع ٿئي ٿو ۽ پهرين آڱر جي [[ٽارسوميٽاٽارسل جوڙ]] جي ويجهو داخل ٿئي ٿو. وزن نه کڻندڙ ٽنگ ۾، اڳيون ٽبيئلس پير کي مٿي موڙي ٿو ۽ ان جي وچين ڪناري کي مٿي کڻي ٿو ([[سپينيشن]]). وزن کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو ٽنگ کي پير جي پٺ ڏانهن آڻي ٿو، جيئن تيز هلڻ وقت ٿيندو آهي. [[ڊگهو آڱريون سڌو ڪندڙ ڏورو]] ٽبيا جي پاسي واري ڪنڊائيل ۽ فبيولا سان گڏ شروع ٿئي ٿو، ۽ ٻي کان پنجين آڱر ۽ پنجين ميٽاٽارسل جي ويجهي حصي ۾ داخل ٿئي ٿو. ڊگهو آڱريون سڌو ڪندڙ ڏورو اڳئين ٽبيئلس وانگر ڪم ڪري ٿو، سواءِ ان جي ته اهو آڱرين کي پڻ مٿي موڙي ٿو. [[ڊگهو وڏي آڱر سڌو ڪندڙ ڏورو]] فبيولا جي وچين پاسي کان شروع ٿئي ٿو ۽ پهرين آڱر ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو وڏي آڱر کي مٿي موڙي ٿو ۽ وزن کان آجي ٽنگ ۾ ڀيڏي تي پڻ ڪم ڪري ٿو. وزن کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو اڳئين ٽبيئلس وانگر ڪم ڪري ٿو.<ref name="Platzer-258">Platzer 2004, p. 258</ref>
''پيرونيئل گروهه'': [[ڊگهو پيرونيئس ڏورو]] فبيولا جي ويجهي حصي کان ۽ [[ننڍو پيرونيئس ڏورو]] ان کان هيٺ شروع ٿئي ٿو. ٻنهي جا ٽينڊن گڏجي پاسي واري [[ميليولس]] جي پٺيان لنگهن ٿا. پري واري حصي ۾، ڊگهو پيرونيئس پير جي تري واري پاسي کان آرپار لنگهي پهرين ٽارسوميٽاٽارسل جوڙ تي داخل ٿئي ٿو، جڏهن ته ننڍو پيرونيئس پنجين ميٽاٽارسل جي ويجهي حصي تائين پهچي ٿو. اهي ٻئي ڏورا سڀ کان سگهارا پرونيٽر آهن ۽ پير کي تري ڏانهن موڙڻ ۾ مدد ڪن ٿا. ڊگهو پيرونيئس ڪمان جي ڏوري وانگر پڻ ڪم ڪري ٿو، جيڪا پير جي آڏي ڪمان کي سهارو ڏئي ٿي.<ref name="Platzer-260">Platzer 2004, p. 260</ref>
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gray438.png
| width1 = 100
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray439.png
| width2 = 80
| alt2 =
| caption2 =
| footer = پوئين ٽنگ جي ڏورن جا اونها ۽ مٿاڇري وارا تهه
}}
=====''پويون گروهه''=====
پوئين ٽنگ جي ڏورن جو ''مٿاڇري وارو تهه'' [[ٽرائيسپس سوري ڏورو|ٽرائيسپس سوري]] ۽ [[پلانٽيرس ڏورو|پلانٽيرس]] مان ٺهيل هوندو آهي. ٽرائيسپس سوري ۾ [[سوليئس ڏورو|سوليئس]] ۽ [[گيسٽروڪنيميئس ڏورو|گيسٽروڪنيميئس]] جا ٻه مٿا شامل آهن. گيسٽروڪنيميئس جا مٿا [[ران جي هڏي]] تي ڪنڊائيلن جي ويجهو شروع ٿين ٿا، ۽ سوليئس ٽبيا ۽ فبيولا جي ويجهن پٺين حصن مان شروع ٿئي ٿو. انهن ڏورن جا ٽينڊن پاڻ ۾ ملي [[اڪيليس ٽينڊن]] طور ڪيلڪينيئس ۾ داخل ٿين ٿا. پلانٽيرس، گيسٽروڪنيميئس جي پاسي واري مٿي جي ويجهو ران جي هڏيءَ مان شروع ٿئي ٿو ۽ ان جو ڊگهو ٽينڊن وچين پاسي اڪيليس ٽينڊن ۾ شامل ٿي وڃي ٿو. ٽرائيسپس سوري پير کي تري ڏانهن موڙيندڙ مُک ڏورو آهي. ان جي سگهه بيلٽ ناچ دوران سڀ کان وڌيڪ نمايان ٿيندي آهي. اهو رڳو گوڏي جي سڌي هئڻ وقت مڪمل طور سرگرم ٿيندو آهي، ڇاڪاڻتہ گوڏو موڙڻ دوران گيسٽروڪنيميئس ننڍو ٿي ويندو آهي. هلڻ دوران اهو نه رڳو کڙي کڻي ٿو، پر پلانٽيرس جي مدد سان گوڏو پڻ موڙي ٿو.<ref name="Platzer-262">Platzer 2004, p. 262</ref>
پوئين ڏورن جي ''اونهي تهه'' ۾، [[پويون ٽبيئلس ڏورو]] [[ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي]] جي پٺئين پاسي ۽ ڀرپاسي وارن هڏن مان شروع ٿئي ٿو، ۽ [[پير جو ترو|پير جي تري]] ۾ ٻن حصن ۾ ورهائجي ٽارسس سان ڳنڍجي ٿو. وزن نه کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو پير کي تري ڏانهن موڙي ٿو ۽ سپينيشن پيدا ڪري ٿو، جڏهن ته وزن کڻندڙ ٽنگ ۾ کڙيءَ کي پنِيءَ جي ويجهو آڻي ٿو. [[ڊگهو وڏي آڱر موڙيندڙ ڏورو]] فبيولا جي پٺئين پاسي کان شروع ٿئي ٿو، ۽ ان جو نسبتاً ٿلهو ڏوريدار پيٽ پري تائين [[پير جو فليڪسر ريٽينيڪيولم|فليڪسر ريٽينيڪيولم]] تائين پکڙيل هوندو آهي، جتان اهو وچين پاسي ڏانهن لنگهي تري تان آرپار پهرين آڱر جي پري واري فيلينڪس تائين پهچي ٿو. [[پوپليٽيئس ڏورو]] پڻ هن گروهه جو حصو آهي، پر گوڏي جي پٺيان ترڇي نموني هلڻ سبب پير تي ڪم نٿو ڪري.<ref name="Platzer-264">Platzer 2004, p. 264</ref>
====اندروني====
پير جي مٿئين پاسي، [[ننڍو آڱريون سڌو ڪندڙ ڏورو|ننڍو آڱريون سڌو ڪندڙ]] ۽ [[ننڍو وڏي آڱر سڌو ڪندڙ ڏورو|ننڍو وڏي آڱر سڌو ڪندڙ]] ڏورن جا ٽينڊن ڊگهن ٻاهرين سڌو ڪندڙ ٽينڊنن جي سرشتي ۾ اونها پيل هوندا آهن. ٻئي ڪيلڪينيئس مان شروع ٿين ٿا ۽ پهرين کان چوٿين آڱر جي پٺئين [[اپونيووروسس]] ۾، آخري کان اڳين جوڙن کان ٿورو اڳتي تائين، پکڙجن ٿا. اهي آڱرين کي مٿي موڙڻ جو ڪم ڪن ٿا.<ref name="Platzer-268">Platzer 2004, p. 268</ref> هٿ جي اندروني ڏورن وانگر، ''پير جي تري'' ۾ ڏورن جا ٽي گروهه هوندا آهن: پهرين ۽ آخري آڱر جا ڏورا، ۽ هڪ وچيون گروهه:
{{multiple image
| align = right
| image1 = PlantarAponeurosis.png
| width1 =94
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = FootMuscles.png
| width2 = 95
| alt2 =
| caption2 =
| image3 = MúsculosPlantares.png
| width3 = 98
| alt3 =
| caption3 =
| image4 = DeepSoleMuscles.png
| width4 = 96
| alt4 =
| caption4 =
| footer = پير جي تري وارا پاسا، مختلف گهرائين تي؛ مٿاڇري کان اونهي تائين
}}
''وڏي آڱر جا ڏورا'': [[وڏي آڱر پري ڪندڙ ڏورو]] تري جي ڪناري سان وچين پاسي ڪيلڪينيئس کان پهرين آڱر تائين پکڙيل هوندو آهي. ان جي ٽينڊن جي هيٺان ڊگهن موڙيندڙ ڏورن جا ٽينڊن [[ٽارسل نالي|ٽارسل سرنگهه]] مان لنگهن ٿا. [[وڏي آڱر پري ڪندڙ ڏورو]] هڪ پري ڪندڙ ۽ ڪمزور موڙيندڙ ڏورو آهي، ۽ پير جي ڪمان کي برقرار رکڻ ۾ پڻ مدد ڪري ٿو. [[ننڍو وڏي آڱر موڙيندڙ ڏورو]] وچين ڪيو نيفارم هڏي ۽ لاڳاپيل لِگامينٽن ۽ ٽينڊنن مان شروع ٿئي ٿو. تري ڏانهن موڙيندڙ هڪ اهم ڏورو هئڻ سبب، اهو بيلٽ ناچ لاءِ انتهائي ضروري آهي. اهي ٻئي ڏورا ٻن مٿن سان پهرين [[ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙ]] جي ويجهي ۽ پري پاسي داخل ٿين ٿا. [[وڏي آڱر ويجهو آڻيندڙ ڏورو]] پڻ هن گروهه جو حصو آهي، جيتوڻيڪ اصل ۾ اهو هڪ الڳ سرشتو ٺاهيندو هو (ڏسو [[ڪونٽراهينس]]). ان جا ٻه مٿا آهن: ترڇو مٿو، جيڪو وچئين پير جي وچئين حصي تان ترڇي نموني شروع ٿئي ٿو، ۽ آڏو مٿو، جيڪو پنجين کان ٽين آڱر جي ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙن جي ويجهو شروع ٿئي ٿو. ٻئي مٿا پهرين آڱر جي پاسي واري [[سيسامائڊ هڏي]] ۾ داخل ٿين ٿا. وڏي آڱر ويجهو آڻيندڙ ڏورو تري وارين ڪمانن کي ڇڪيندڙ طور ڪم ڪري ٿو، وڏي آڱر کي ويجهو آڻي ٿو ۽ ويجهي فيلينڪس کي تري ڏانهن موڙي به سگهي ٿو.<ref name="Platzer-270">Platzer 2004, pp. 270–72</ref>
''[[پنجين آڱر|ننڍي آڱر]] جا ڏورا'': ڪيلڪينيئس کان پنجين آڱر جي ويجهي فيلينڪس تائين پاسي واري رخ ۾ پکڙيل [[ننڍي آڱر پري ڪندڙ ڏورو (پير)|ننڍي آڱر پري ڪندڙ ڏورو]] پير جو پاسي وارو ڪنارو ٺاهيندو آهي ۽ پنجين آڱر جي ڏورن مان سڀ کان وڏو هوندو آهي. پنجين ميٽاٽارسل جي بنياد کان شروع ٿيندڙ [[ننڍو ننڍي آڱر موڙيندڙ ڏورو (پير)|ننڍو ننڍي آڱر موڙيندڙ ڏورو]] پري ڪندڙ ڏوري سان گڏ پهرين فيلينڪس ۾ داخل ٿئي ٿو. اڪثر غيرموجود هوندو [[ننڍي آڱر سامهون آڻيندڙ ڏورو]] ڪيوبائڊ هڏي جي ويجهو شروع ٿئي ٿو ۽ پنجين ميٽاٽارسل هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهي ٽيئي ڏورا پير جي ڪمان کي سهارو ڏين ٿا ۽ پنجين آڱر کي تري ڏانهن موڙين ٿا.<ref name="Platzer-272">Platzer 2004, p. 272</ref>
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gray446.png
| width1 = 100
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray447.png
| width2 = 100
| alt2 =
| caption2 =
| footer = پير جا وچيان ڏورا
}}
''وچيون ڏوريدار گروهه'': چار [[پير جا لمبريڪلز|لمبريڪلز]] [[ڊگهو آڱريون موڙيندڙ ڏورو|ڊگهي آڱريون موڙيندڙ ڏوري]] جي ٽينڊنن جي وچين پاسي کان شروع ٿين ٿا ۽ ويجهن فيلينجز جي وچين ڪنارن ۾ داخل ٿين ٿا. [[چورس تري وارو ڏورو]] ڪيلڪينيئس جي پاسي واري ۽ وچين ڪنارن مان ٻن پٽين سان شروع ٿئي ٿو ۽ آڱريون موڙيندڙ ٽينڊن جي پاسي واري ڪناري ۾ داخل ٿئي ٿو. ان کي فليڪسر اڪسيزوريئس پڻ چيو ويندو آهي. [[ننڍو آڱريون موڙيندڙ ڏورو]] ڪيلڪينيئس جي هيٺئين پاسي کان شروع ٿئي ٿو ۽ ان جا ٽي ٽينڊن ٻي کان چوٿين آڱر جي وچين فيلينجز ۾ داخل ٿين ٿا (ڪڏهن ڪڏهن پنجين آڱر ۾ پڻ). اهي ٽينڊن داخل ٿيڻ کان اڳ ورهائجي وڃن ٿا ۽ ڊگهي آڱريون موڙيندڙ ڏوري جا ٽينڊن انهن ورهاستن مان لنگهن ٿا. ننڍو آڱريون موڙيندڙ ڏورو وچين فيلينجز کي موڙي ٿو. اهو ڪڏهن ڪڏهن غيرموجود هوندو آهي. آڱرين جي وچ ۾، [[پير جا پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا|پٺيان]] ۽ [[تري وارا هڏن وچ وارا ڏورا|تري وارا هڏن وچ وارا ڏورا]] ميٽاٽارسلن کان ٻي کان پنجين آڱر جي ويجهن فيلينجز تائين پکڙيل هوندا آهن. تري وارا هڏن وچ وارا ڏورا انهن آڱرين کي ويجهو آڻين ٿا ۽ پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا انهن کي پري ڪن ٿا؛ اهي ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙن وٽ تري ڏانهن موڙيندڙ پڻ آهن.<ref name="Platzer-274">Platzer 2004, p. 274</ref>
==طبي اهميت==
{{Main|پير جون بيماريون}}
پنهنجي هنڌ ۽ ڪم سبب، پير ممڪن [[پير ۽ ڀيڏي جي بيمارين جي فهرست|مختلف]] [[انفيڪشن|انفيڪشنن]] ۽ [[زخم|زخمن]] جي سامهون هوندا آهن، جن ۾ [[ايٿليٽس فوٽ]]، [[بنيئن]]، [[اندر وڌندڙ ننهن|اندر وڌندڙ پير جا ننهن]]، [[مورٽن جو نيوروما]]، [[پلانٽر فاشيائٽس]]، [[تري وارو مسو]] ۽ [[دٻاءَ وارو ڀڃڪڙو]] شامل آهن. ان کان سواءِ، ڪيترائي [[جينياتي بگاڙ]] به آهن، جيڪي پيرن جي شڪل ۽ ڪم کي متاثر ڪري سگهن ٿا، جن ۾ [[ڪلب فوٽ]] يا [[سنوان پير]] شامل آهن.
اهو انسانن کي انهن طبي مسئلن لاءِ وڌيڪ حساس بڻائي ٿو، جيڪي ٽنگ ۽ پير جي غلط سڌائي سبب پيدا ٿين ٿا. گڏوگڏ، جوتا، سنڪرز ۽ بوٽ پائڻ ڀيڏي ۽ پير اندر صحيح سڌائي ۽ چرپر ۾ رڪاوٽ وجهي سگهن ٿا. مثال طور، [[اوچي کڙي وارا جوتا]] [[غيرجانبدار ڪرنگهو|قدرتي وزن جي توازن]] کي بگاڙڻ لاءِ مشهور آهن (اهو هيٺين پٺيءَ تي پڻ اثر وجهي سگهي ٿو). جسماني بيهڪ جي لحاظ کان، بنا کڙيءَ وارا سنوان تلا صلاح ڏنا ويندا آهن.
اهڙو [[طبيب|ڊاڪٽر]] جيڪو پيرن جي علاج ۾ ماهر هجي، [[پوڊياٽري]] ڪندو آهي ۽ پوڊياٽرسٽ سڏبو آهي. [[پيڊورٿسٽ]] هيٺين عضون سان لاڳاپيل مسئلن جي علاج لاءِ جوتن جي استعمال ۽ تبديليءَ ۾ ماهر هوندو آهي.
{{anchor|fracture}}<!--"Foot fracture" redirects here-->
پير جا [[هڏي جو ڀڃڪڙو|ڀڃڪڙا]] هي آهن:
* [[لسفرانڪ زخم]] – اهڙو زخم، جنهن ۾ هڪ يا سڀ [[ميٽاٽارسل]] [[ٽارسس (ڍانچو)|ٽارسس]] کان هٽي وڃن ٿا<ref>[http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/Lisfranc%27s+fracture TheFreeDictionary > Lisfranc's fracture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224060609/https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/Lisfranc%27s+fracture |date=2021-02-24 }} Citing: Mosby's Medical Dictionary, 8th edition. 2009</ref>
* [[جونز ڀڃڪڙو]] – [[پنجين ميٽاٽارسل]] جو ڀڃڪڙو
* [[مارچ ڀڃڪڙو]] – بار بار دٻاءَ سبب ميٽاٽارسلن مان ڪنهن هڪ جي پري واري ٽئين حصي جو ڀڃڪڙو
* [[ڪيلڪينيئل ڀڃڪڙو]]
* [[ٽٽل آڱر]] – فيلينڪس جو ڀڃڪڙو
* ڪيو نيفارم ڀڃڪڙو – وچئين پير جي لِگامينٽي سهاري سبب، اڪيلا ڪيو نيفارم ڀڃڪڙا ناياب آهن.<ref>{{cite journal |author1=Mabry LM |author2=Patti TN |author3=Ross MD |author4=Bleakley CM |author5= Gisselman AS |title=Isolated Medial Cuneiform Fractures: A Systematic Search and Qualitative Analysis of Case Studies |journal=J Am Podiatr Med Assoc |volume=111 |issue=4 |pages=1–9 |date=July 2021 |pmid=34478529 |doi=10.7547/20-047 |s2cid=225705519 |url=https://pure.ulster.ac.uk/en/publications/1f56b6ed-360c-4cda-b74e-0f8ec590c890}}</ref>
==پرونيشن==
{{Main|پير جي پرونيشن}}
ايناٽامي ۾، [[پرونيشن]] ٻانهن جي هيٺئين حصي (ريڊيوالنر جوڙ وٽ) يا پير (سب ٽيلر ۽ ٽيلوڪيلڪينيو نيويڪيولر جوڙن وٽ) جي گهمندڙ چرپر آهي. پير جي پرونيشن مان مراد اها آهي ته [[هلڻ جي چال]] دوران جسم وزن کي ڪيئن ورهائي ٿو. هلڻ جي چڪر دوران، پوئين پير ۽ اڳئين پير جي ڪم جي بنياد تي پير ڪيترن ئي مختلف طريقن سان پرونيٽ ٿي سگهي ٿو. پرونيشن جي قسمن ۾ غيرجانبدار پرونيشن، گهٽ پرونيشن (سپينيشن)، ۽ وڌيڪ پرونيشن شامل آهن.
===غيرجانبدار پرونيشن===
جيڪو ماڻهو غيرجانبدار پرونيشن رکي ٿو، اهو شروعات ۾ [[انساني جسماني اصطلاح#جسماني رخ|پاسي واري]] حصي، يعني [[کڙي]]، سان زمين تي پير رکي ٿو. جڏهن اهو ماڻهو وزن کڙيءَ کان [[ميٽاٽارسس]] ڏانهن منتقل ڪري ٿو، تڏهن پير [[انساني جسماني اصطلاح#جسماني رخ|وچين]] رخ ڏانهن ڦري ٿو، اهڙيءَ طرح وزن ميٽاٽارسس تي برابر ورهائجي ٿو. هلڻ جي هن مرحلي ۾، [[گوڏو]] عام طور، پر هميشه نه، سڌو [[پير جي آڱر#هيلوڪس|وڏي آڱر]] مٿان هلندو آهي.
کڙيءَ کان آڱر تائين پير جي اڳتي وڌڻ دوران اندر ڏانهن هي ڦرندڙ چرپر جسم جو قدرتي ڌڪ جذب ڪرڻ جو طريقو آهي. [[کڙيءَ سان پير رکڻ (چال)|کڙيءَ سان پير رکڻ]] واري چال ۾ غيرجانبدار پرونيشن سڀ کان وڌيڪ مناسب ۽ ڪارائتي چال آهي؛ اڳئين پير سان پير رکڻ ۾ جسم ڌڪ کي پير جي موڙ وسيلي جذب ڪري ٿو.
===وڌيڪ پرونيشن===
غيرجانبدار پرونيٽر وانگر، وڌيڪ پرونيشن وارو ماڻهو به شروعات ۾ کڙيءَ جي پاسي واري حصي سان زمين تي پير رکي ٿو. پر جڏهن اهو ماڻهو وزن کڙيءَ کان ميٽاٽارسس ڏانهن منتقل ڪري ٿو، تڏهن پير وچين رخ ڏانهن حد کان وڌيڪ ڦري ٿو، جنهن سبب وزن ميٽاٽارسس تي اڻبرابر ورهائجي ٿو ۽ [[پير جي آڱر#هيلوڪس|وڏي آڱر]] تي ضرورت کان وڌيڪ وزن پوي ٿو. هلڻ جي هن مرحلي ۾، گوڏو عام طور، پر هميشه نه، اندر ڏانهن هلندو آهي.
وڌيڪ پرونيشن وارو ماڻهو ڌڪ کي ڪارائتي نموني جذب نٿو ڪري. تصور ڪريو ته ڪو ماڻهو ڊائيونگ بورڊ تي ٽپو ڏئي، پر بورڊ ايترو ڪمزور هجي جو ڌڪ لڳڻ تي اهو وڪڙجي وڃي ۽ ماڻهو کي واپس هوا ۾ اڇلائڻ بدران سڌو پاڻيءَ ۾ وڃڻ ڏئي. ساڳيءَ طرح، وڌيڪ پرونيشن واري ماڻهو جون ڪمانون ڪري پونديون آهن، يا ڀيڏا اندر ڏانهن ڦرندا آهن (يا ٻنهي ڳالهين جو ميلاپ ٿيندو آهي) جڏهن اهي هلڻ جي چڪر مان گذرن ٿا. اهڙو ماڻهو، جنهن جي هڏن جي بناوت ۾ [[ٻاهرين ڦيري]] [[ڪُلهو|ڪُلهي]]، گوڏي يا [[ڀيڏو|ڀيڏي]] وٽ هجي، ان ۾ وڌيڪ پرونيشن جو امڪان ان ماڻهوءَ کان وڌيڪ هوندو، جنهن جي هڏن جي بناوت ۾ [[اندروني ڦيري]] يا مرڪزي سڌائي هجي. وڌيڪ پرونيشن وارو ماڻهو اڪثر پنهنجا ڊوڙڻ وارا جوتا جوتي جي وچين (اندرئين) پاسي کان، آڱرين واري علائقي ڏانهن، وڌيڪ گسائي ڇڏيندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.runnersworld.com/gear/a20806396/learn-what-overpronating-your-foot-means/ |work=Runner's World |date=21 September 2001 |title=Overpronation, Explained |access-date=28 December 2012 |archive-date=7 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190907072139/https://www.runnersworld.com/gear/a20806396/learn-what-overpronating-your-foot-means/ |url-status=live }}</ref>
ڊوڙڻ يا هلڻ لاءِ جوتو چونڊيندي، وڌيڪ پرونيشن وارو ماڻهو اهڙا جوتا چونڊي سگهي ٿو، جن ۾ اندرئين پاسي سٺو سهارو هجي؛ عام طور جوتي جي اندرئين تلي ۽ ڪمان وٽ مضبوط مواد وسيلي. اهو عموماً ڏسڻ ۾ اچي ٿو. اندروني سهاري وارو علائقو مضبوط سرمائي رنگ جي مواد سان نشان لڳل هوندو آهي، جيڪو تڏهن وزن کي سهارو ڏئي ٿو، جڏهن ماڻهو ٻاهرئين پير تي لهي پوءِ اندرئين پير ڏانهن ڦري ٿو.
===گهٽ پرونيشن (سپينيشن)===
[[File:Underpronation.jpg|thumb|پير جي گهٽ پرونيشن]]
گهٽ پرونيشن وارو ماڻهو پڻ شروعات ۾ کڙيءَ جي پاسي واري حصي سان زمين تي پير رکي ٿو. جڏهن اهو ماڻهو وزن کڙيءَ کان ميٽاٽارسس ڏانهن منتقل ڪري ٿو، تڏهن پير وچين رخ ڏانهن ڪافي نه ڦري ٿو. وزن ميٽاٽارسس تي اڻبرابر ورهائجي ٿو، ۽ پير جي پاسي واري حصي ڏانهن [[پنجين ميٽاٽارسل]] تي ضرورت کان وڌيڪ وزن پوي ٿو. هلڻ جي هن مرحلي ۾، گوڏو عام طور، پر هميشه نه، [[پير جي آڱر#هيلوڪس|وڏي آڱر]] جي پاسي کان ٻاهر هلندو آهي.
وڌيڪ پرونيشن واري ماڻهو وانگر، گهٽ پرونيشن وارو ماڻهو پڻ ڌڪ کي ڪارائتي نموني جذب نٿو ڪري، پر مخالف سبب جي ڪري. گهٽ پرونيشن وارو پير اهڙي ڊائيونگ بورڊ وانگر آهي، جيڪو ڪمزور هئڻ سبب ماڻهوءَ کي هوا ۾ واپس نه اڇلائڻ بدران، تمام سخت هئڻ سبب ائين نٿو ڪري. ان ۾ لڳ ڀڳ ڪا لچڪ نه هوندي آهي. گهٽ پرونيشن واري ماڻهو جون ڪمانون يا ڀيڏا هلڻ جي چڪر دوران گهڻي چرپر محسوس نٿا ڪن. اهڙو ماڻهو، جنهن جي هڏن جي بناوت ۾ ڪُلهي، گوڏي يا ڀيڏي وٽ [[اندروني ڦيري]] هجي، اهو ان ماڻهوءَ جي ڀيٽ ۾ گهٽ پرونيشن ڏانهن وڌيڪ مائل هوندو، جنهن جي هڏن ۾ ٻاهرين ڦيري يا مرڪزي سڌائي هجي. عام طور — پر هميشه نه — [[ڪمان دار ٽنگون|ڪمان دار ٽنگن]] وارا ماڻهو گهٽ پرونيشن ڏانهن مائل هوندا آهن.{{Citation needed|reason=some sources say instead that those who are bow-legged tend to overpronate|date=November 2013}} گهٽ پرونيشن وارو ماڻهو اڪثر پنهنجا ڊوڙڻ وارا جوتا جوتي جي پاسي واري (ٻاهرئين) پاسي کان، جوتي جي پوئين حصي ڏانهن کڙي واري علائقي ۾، وڌيڪ گسائي ڇڏيندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://runnersworld.com/gear/a20797596/learn-what-supinating-your-foot-means/ |work=Runner's World |date=21 September 2001 |title=Supination, Explained |access-date=28 December 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130917160412/http://www.runnersworld.com/running-shoes/supination-explained?page=single |archive-date=17 September 2013}}</ref>
==سماج ۽ ثقافت==
{{Further|گهر ۽ عبادت گاهن ۾ جوتا لاهڻ جي روايت}}
انسان عام طور ٻاهر هلندي خطري کان بچاءَ لاءِ [[جوتو|جوتا]] يا اهڙا ٻيا پير پائڻ جا پوش پائيندا آهن. ڪيترن ئي حوالن ۾ جوتا پائڻ نامناسب سمجهيو ويندو آهي. ڪجهه ماڻهو گهر ۽ ڪيترين ئي ثقافتن ۾ مقدس هنڌن اندر جوتا پائڻ کي بي ادبي سمجهن ٿا، جهڙوڪ [[مائوري ماڻهو|مائوري]] [[مارائي]]، جتي رڳو اگهاڙن پيرن سان داخل ٿيڻ گهرجي.{{cn|date=November 2024}}
[[پيرن جو جنسي شوق]] ٻي صورت ۾ غيرجنسي جسماني حصن بابت سڀ کان عام جنسي شوق آهي.<ref>{{cite web |url=https://abcnews.go.com/Health/rex-ryans-foot-video-not-necessarily-unhealthy/story?id=12467617 |title=Rex Ryan's Apparent Foot Fetish Not Necessarily Unhealthy |publisher=Abcnews.go.com |date=23 December 2010 |access-date=13 August 2012 |archive-date=19 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619180453/https://abcnews.go.com/Health/rex-ryans-foot-video-not-necessarily-unhealthy/story?id=12467617 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.chaimedia.com/list/197.html |title=Top 10 Most Common Fetishes |access-date=4 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120101215643/http://www.chaimedia.com/list/197.html |archive-date=1 January 2012}}</ref>
==ٻيا جانور==
{{Main|پير جي تقابلي مورفولوجي}}
[[پنجو]] کير پياريندڙ جانور جو نرم پير آهي، عام طور چار ٽنگي جانور جو، جنهن ۾ چنبا يا ننهن هوندا آهن (مثال طور ٻلي يا ڪتي جو پنجو). سخت پير کي [[کُر]] چيو ويندو آهي. چرپر جي انداز جي بنياد تي، جانورن کي [[تري تي هلندڙ]]، [[آڱرين تي هلندڙ]] يا [[ننهن تي هلندڙ]] طور ورهائي سگهجي ٿو.
ميٽاٽارسل اهي هڏا آهن، جيڪي انسانن ۾ پير جو مُک حصو ٺاهين ٿا، ۽ وڏن جانورن ۾ ٽنگ جو حصو يا ننڍن جانورن ۾ پنجو ٺاهين ٿا. ميٽاٽارسلن جو انگ چرپر جي طريقي سان سڌو لاڳاپيل آهي، ڇاڪاڻتہ ڪيترن ئي وڏن جانورن ۾ آڱرين جو انگ گهٽجي ٻه ([[ايلڪ]]، [[ڳئون]]، [[رڍ]]) يا هڪ ([[گهوڙو]]) ٿي ويو آهي. پيرن ۽ پنجن جون ميٽاٽارسل هڏيون، خاص طور انساني هٿ جي ڀيٽ ۾، گهڻي مضبوط نموني گڏيل هونديون آهن، جتي آڱوٺي جو ميٽاڪارپل باقي ميٽاڪارپس کان الڳ رخ ۾ نڪري ٿو.<ref name="France-537">France 2008, p. 537</ref>
==استعاري ۽ ثقافتي استعمال==
[[File:Study of a pair of feet crossed at the ankles RMG PY5986.tiff|thumb|ڀيڏن وٽ هڪ ٻئي مٿان رکيل پيرن جو اڀياس، 1847ع، مارگريٽ لوئيسا هرشل، [[جان هرشل]] جي ڌيءَ، [[رائل ميوزيمز گرينوچ]] مان]]
انگريزي لفظ "foot" پهريون ڀيرو قديم انگريزيءَ ۾ [[فُٽ (ايڪو)|ماپ جي ايڪي]] کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيو. جيتوڻيڪ صحيح ڊيگهه ملڪ ۽ دور موجب بدلجندي رهي، پر اصل ۾ اهو هڪ مرد جي پير جي ڊيگهه تي ٻڌل هو. جديد معيار بندي ۾، اهو 12 [[انچ]] يا 0.3048 [[ميٽر]] جي برابر آهي.<ref name=oed/>
لفظ "foot" جي موسيقيءَ ۾ پڻ معنيٰ آهي؛ "[[عروضي پير]]" هڪ [[تالياتي ايڪو]] آهي، جيڪو [[اچار|اچارن]] جي اهڙي گروهه تي ٻڌل هوندو آهي، جنهن ۾ زور يا ڊيگهه جو مخصوص نمونو هوندو آهي.<ref name=oed/>؛ اهو پير جي مٿي ۽ هيٺ ٿيڻ تي ٻڌل آهي.<ref name="auto"/>
پيرن بابت محاورن ۾ شامل آهن:<ref name="auto"/>
* '''To put one's foot in it'''، ڪنهن ڪم کي خراب ڪرڻ، جيڪو 1823ع کان ملي ٿو.
* '''To have one's foot in the grave'''، يا موت جي ويجهو هجڻ، 1844ع کان ملي ٿو.
* '''To put one's best foot foremost''' پهريون ڀيرو 1849ع ۾ درج ٿيو.
* '''To get off on the wrong foot'''، 1905ع کان آهي. ان جو روپ '''get off on the right foot''' 1907ع کان آهي.
* '''To put one's foot in (one's) mouth'''؛ ڪا بيوقوفاڻي ڳالهه چوڻ، 1942ع تائين دستاويز ٿيل آهي.
لفظ "footloose" پهريون ڀيرو 1690ع واري ڏهاڪي ۾ استعمال ٿيو، جنهن جي معنيٰ هئي "پير هلائڻ لاءِ آزاد، بنا زنجيرن"؛ "جيئن وڻي تيئن عمل ڪرڻ لاءِ آزاد" واري استعاري معنيٰ پهريون ڀيرو 1873ع ۾ استعمال ٿي. "footloose" وانگر، "flat-footed" جي شروعات ۾ سڌي لفظي معنيٰ هئي (1600ع ۾ ان جي معنيٰ "سنون پير رکندڙ" هئي)، پر 1912ع تائين آمريڪي بيس بال جي عام ٻوليءَ ۾ ان جي معنيٰ "اڻتيار" ٿي وئي.{{citation needed|date=January 2026}}
==پڻ ڏسو==
{{Div col}}
* [[پير جو بال]]
* [[اگهاڙو پير]]
* [[آرٿوٽڪس جو ڀيٽ]]
* [[سنوان پير]]
* [[پير ٻڌڻ]]
* [[پيرن جو جنسي شوق]]
* [[پيرن جي جمناسٽڪ]]
* [[چال جو تجزيو]]
* [[پيڊوباروگرافي]] (پير جي دٻاءَ جو تجزيو)
* [[پيس ڪيوس]]
* [[ڊوڙندڙ جي آڱر]]، ڊوڙندڙن ۾ ڏسڻ ۾ ايندڙ ورجائيندڙ زخم
* [[ويهي جهڪڻ واري حالت]]
{{Div col end}}
==حوالا==
{{Reflist}}
===ڪتابيات===
* {{cite book
|title=Human and Nonhuman Bone Identification: A Color Atlas
|first=Diane L. |last=France
|publisher=CRC Press |year=2008
|isbn=978-1-4200-6286-1
|url=https://books.google.com/books?id=Z-C1jKNgjmQC&pg=PA532
}}
* {{cite book
|title=Human anatomy & physiology
|first1=Elaine Nicpon |last1=Marieb |first2=Katja |last2=Hoehn
|publisher=Pearson Education |year=2007
|isbn=978-0-321-37294-9
|url=https://books.google.com/books?id=x1uEB68iitwC
}}
* {{cite book
|last=Platzer |first=Werner
|title=Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System
|year=2004 |edition=5th |publisher=Thieme
|isbn=3-13-533305-1
}}
* {{cite web
|url=http://www.podiatrychannel.com/anatomy/index.shtml
|title=Anatomy of the foot and ankle
|publisher=Podiatry Channel
|access-date=21 August 2009
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20090831015134/http://www.podiatrychannel.com/anatomy/index.shtml
|archive-date=31 August 2009
}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wiktionary}}
{{Wikiquote|Feet|foot}}
{{Human regional anatomy}}
{{Muscles of the lower limb}}
{{Authority control}}
[[زمرو:پير| ]]
[[زمرو:انساني جسم]]
2xll6fxwor4d9dw0ic5wfwe64v00af5
392024
392022
2026-07-07T14:19:09Z
Intisar Ali
8681
/* */
392024
wikitext
text/x-wiki
{{short description|فقاري جاندارن ۾ ملندڙ جسماني بناوت}}
{{Infobox anatomy
| Name = پير
| Latin = pes
| Greek = πούς (poús)
| Image = Foot on white background.jpg
| Caption =
| Width = 240
| Image2 =
| Caption2 =
| Precursor =
| System =
| Artery = [[پير جي پٺ واري شريان|پير جي پٺ واري]]، [[وچين تري واري شريان|وچين تري واري]]، [[پاسي واري تري واري شريان|پاسي واري تري واري]]
| Vein =
| Nerve = [[وچين تري واري تنت|وچين تري واري]]، [[پاسي واري تري واري تنت|پاسي واري تري واري]]، [[اونهي فبيولر تنت|اونهي فبيولر]]، [[مٿاڇري فبيولر تنت|مٿاڇري فبيولر]]
| Lymph =
}}
[[File:MedialViewOfRightFoot.png|thumb|ساڄي پير ۽ ڀيڏي جي مٿاڇري ايناٽامي؛ وچيون پاسو. 1، اڳئين ٽبيئلس ڏوري جو ٽينڊن — 2، وچيون ميليولس — 3، پوئين ٽبيئلس ڏوري جو ٽينڊن — 4، نيويڪيولر ٽيوبرسٽي — 5، ڊگهي آڱر موڙيندڙ ڏوري جو ٽينڊن — 6، ڪيلڪينيئس جو سسٽينٽيڪيولم ٽيلي — 7، ڊگهي وڏي آڱر موڙيندڙ ڏوري جو ٽينڊن — 8، اڪيليس ٽينڊن — 9، ٽيلس جو مٿو — 10، نيويڪيولر ۽ پهرين ڪيو نيفارم جي وچ وارو جوڙ — 11، پهرين ميٽاٽارسل ۽ پهرين ڪيو نيفارم جي وچ وارو جوڙ — 12، ميٽاٽارسو-فيلينجيئل جوڙ. (راولنگس کان پوءِ.)]]
'''پيرُ''' (جمع: '''پيرَ''') ڪيترن ئي [[فقاري جاندار|فقاري جاندارن]] ۾ ملندڙ هڪ [[جسماني بناوت|جسماني]] بناوت آهي. اهو [[عضوو (جسماني بناوت)|عضوي]] جو آخري حصو آهي، جيڪو وزن کڻي ٿو ۽ [[جانورن جي چرپر|چرپر]] ممڪن بڻائي ٿو. پيرن وارن ڪيترن ئي جانورن ۾ پير، [[ٽنگ]] جي آخري حصي تي موجود هڪ عضوو هوندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ حصن يا هڏن مان ٺهيل هوندو آهي ۽ عام طور ان ۾ چنبا ۽/يا ننهن شامل هوندا آهن.
{{TOC limit}}
==لفظي بڻ==
”پير“ جي معنيٰ ۾ انگريزي لفظ فوٽ"foot"، يعني ”ڪرنگھيدار جانور جي ٽنگ جو آخري حصو“، [[قديم انگريزي]] لفظ فاٽ ''fot'' مان نڪتل آهي، جيڪو پروٽو-جرمنڪ *''fot'' مان آيو آهي (جنهن مان قديم فريزيئن ''fot''، قديم سيڪسن ''fot''، قديم نارسي فاٽر ''fotr''، ڊينش فاڊ''fod''، سويڊني ''fot''، ڊچ ''voet''، قديم هاءِ جرمن ''fuoz''، جرمن ''Fuß'' ۽ گوٿڪ فوٽس''fotus'' پڻ نڪتا آهن؛ انهن سڀني جي معنيٰ ”پير“ آهي)، ۽ اهو [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي|پروٽو-هند-يورپي]] پاڙ * پيڙ''ped-''، يعني ”پير“، مان نڪتل آهي.<ref name="auto">{{cite web |url=https://www.etymonline.com/word/foot#etymonline_v_11759 |title=Foot |website=etymonline.com |publisher=Online Etymology Dictionary |access-date=20 May 2017 |archive-date=12 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012055452/http://www.etymonline.com/word/foot#etymonline_v_11759 |url-status=live }}</ref>
جمع جي صورت فيٽ ''feet''، [[آءِ-ميوٽيشن]] جو هڪ مثال آهي.<ref name="auto"/> ''feets''، ''feeten'' ۽ ''feetses'' جهڙيون ثانوي جمع جون صورتون جديد انگريزيءَ ۾، خاص طور علائقائي ۽ غيرمعياري استعمال ۾، دستاويز ٿيل آهن.<ref name=oed>{{cite web|url=https://www.oed.com/dictionary/foot_n|title=Foot, Noun & Interjection|website=oed.com|publisher=Oxford English Dictionary|access-date=19 January 2026|archive-date=3 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250703151431/https://www.oed.com/dictionary/foot_n|url-status=live}}</ref>
==بناوت==
[[File:Newborn-Baby-Feet.jpg|thumb|upright|نئين ڄاول [[ٻار]] جا پير]]
[[File:Metti (cropped).JPG|thumb|هڪ عورت جو پير، جيڪو [[ننهن جي پالش]] ۽ [[ميندي]] سان سينگاريل آهي ۽ شاديءَ لاءِ ٻي آڱر ۾ ''ميٽي'' ([[پير جي آڱر جي منڊي]]) پاتل اٿس]]
انساني پير هڪ مضبوط ۽ پيچيده مشيني بناوت آهي، جنهن ۾ 26 [[هڏي|هڏا]]، 33 [[جوڙ (جسماني بناوت)|جوڙ]] (جن مان 20 سرگرم نموني چرپر ڪندڙ آهن)، ۽ هڪ سئو کان وڌيڪ [[ڏورو|ڏورا]]، [[ٽينڊن]] ۽ [[لِگامينٽ]] شامل آهن.<ref name="Podiatry-Channel">Podiatry Channel, ''Anatomy of the foot and ankle''</ref> پير جي جوڙن ۾ [[ڀيڏو]]، [[سب ٽيلر جوڙ]] ۽ [[پير جا آڱرين وچ وارا جوڙ]] شامل آهن. اتر آمريڪا جي 1197 بالغ اڇي نسل جي مردن (سراسري عمر 35.5 سال) جي جسماني ماپن واري هڪ اڀياس مان معلوم ٿيو ته مرد جي پير جي ڊيگهه 26.3 سينٽي ميٽر هئي، جنهن جو [[معياري انحراف]] 1.2 سينٽي ميٽر هو.<ref>{{cite journal |author=Hawes MR, Sovak D |title=Quantitative morphology of the human foot in a North American population |journal=Ergonomics |volume=37 |issue=7 |pages=1213–26 |date=July 1994 |pmid=8050406 |doi=10.1080/00140139408964899}}</ref>
پير کي پوئين پير، وچئين پير ۽ اڳئين پير ۾ ورهائي سگهجي ٿو:
''پويون پير'' [[ٽيلس هڏي|ٽيلس]] (يا ڀيڏي جي هڏي) ۽ [[ڪيلڪينيئس]] (يا کڙيءَ جي هڏي) مان ٺهيل هوندو آهي. هيٺين ٽنگ جا ٻه ڊگها هڏا، [[ٽبيا]] ۽ [[فبيولا]]، ٽيلس جي مٿئين حصي سان ڳنڍجي [[ڀيڏو]] ٺاهين ٿا. [[سب ٽيلر جوڙ]] وٽ ٽيلس سان ڳنڍيل ڪيلڪينيئس، پير جي سڀ کان وڏي هڏي آهي، جنهن جي هيٺان چرٻيءَ جو هڪ تهه نرم گاديءَ جو ڪم ڪري ٿو.<ref name="Podiatry-Channel"/>
''وچئين پير'' جا پنج بي ترتيب هڏا، [[ڪيوبائڊ هڏي|ڪيوبائڊ]]، [[نيويڪيولر هڏي|نيويڪيولر]] ۽ ٽي [[ڪيو نيفارم (جسماني بناوت)|ڪيو نيفارم]] هڏا، [[پير جون ڪمانون]] ٺاهين ٿا، جيڪي ڌڪ جذب ڪندڙ بناوت طور ڪم ڪن ٿيون. وچيون پير ڏورن ۽ [[پلانٽر فاشيا]] وسيلي پوئين ۽ اڳئين پير سان ڳنڍيل هوندو آهي.<ref name="Podiatry-Channel"/>
''اڳيون پير'' پنجن [[پير جي آڱر|آڱرين]] ۽ انهن سان لاڳاپيل پنجن ويجهن ڊگهن هڏن مان ٺهيل هوندو آهي، جيڪي [[ميٽاٽارسس]] ٺاهين ٿا. هٿ جي آڱرين وانگر، پير جي آڱرين جي هڏن کي [[فيلينڪس هڏي|فيلينجز]] چيو ويندو آهي؛ [[وڏي آڱر]] ۾ ٻه فيلينجز، جڏهن ته ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ ۾ ٽي فيلينجز هوندا آهن. فيلينجز جي وچ وارن جوڙن کي [[پير جا آڱرين وچ وارا جوڙ|آڱرين وچ وارا]]، ۽ ميٽاٽارسس ۽ فيلينجز جي وچ وارن جوڙن کي [[ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙ|ميٽاٽارسوفيلينجيئل]] (MTP) چيو ويندو آهي.<ref name="Podiatry-Channel"/>
{{anchor|dorsum}}وچيون ۽ اڳيون پير ٻئي گڏجي ''پٺ'' (بيهڻ وقت مٿي منهن ڪندڙ علائقو) ۽ ''ترو'' (بيهڻ وقت هيٺ منهن ڪندڙ علائقو) ٺاهين ٿا.
{{anchor|instep}}''پير جي اُڀار''، آڱرين ۽ ڀيڏي جي وچ ۾ پير جي مٿئين حصي جو ڪماني شڪل وارو ڀاڱو آهي.
===هڏا===
[[File:Blausen 0411 FootAnatomy.png|thumb|upright|هيٺين ٽنگ ۽ پير جي هڏن جو خاڪو]]
[[File:Foot Bone Anatomy by Jason Christian.webm|thumb|پير جي هڏن جي ايناٽامي]]
* [[ٽبيا]]، [[فبيولا]]
* [[ٽارسس (ڍانچو)|ٽارسس]] (7): [[ٽيلس هڏي|ٽيلس]]، [[ڪيلڪينيئس]]، [[ڪيو نيفارم (جسماني بناوت)|ڪيو نيفارم]] (3)، [[ڪيوبائڊ هڏي|ڪيوبائڊ]] ۽ [[نيويڪيولر هڏي|نيويڪيولر]]
* [[ميٽاٽارسس]] (5): [[پهرين ميٽاٽارسل هڏي|پهرين]]، [[ٻي ميٽاٽارسل هڏي|ٻي]]، [[ٽين ميٽاٽارسل هڏي|ٽين]]، [[چوٿين ميٽاٽارسل هڏي|چوٿين]] ۽ [[پنجين ميٽاٽارسل هڏي]]
* [[پير جون فيلينجز|فيلينجز]] (14)
ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙن جي ويجهو ڪيتريون ئي [[سيسامائڊ هڏي|سيسامائڊ هڏيون]] ٿي سگهن ٿيون، جيتوڻيڪ اهي باقاعدي طور رڳو [[پهرين ميٽاٽارسل هڏي]] جي پري واري حصي ۾ موجود هونديون آهن.<ref name="Platzer-220">Platzer 2004, p. 220</ref>
===ڪمانون===
{{Main|پير جون ڪمانون}}
انساني پير ۾ ٻه [[جسماني هنڌ جا اصطلاح|ڊگهائي واريون]] ڪمانون ۽ هڪ آڏي ڪمان هوندي آهي، جن کي پير جي هڏن جون هڪ ٻئي ۾ جڙندڙ شڪليون، مضبوط لِگامينٽ ۽ سرگرميءَ دوران ڇڪيندڙ ڏورا قائم رکن ٿا. جڏهن پير تي وزن پوي يا هٽايو وڃي، تڏهن انهن ڪمانن جي هلڪي چرپر هلڻ ۽ ڊوڙڻ کي توانائيءَ جي لحاظ کان وڌيڪ ڪفايتي بڻائي ٿي. جيئن پير جي نشان مان ڏسي سگهجي ٿو، وچين ڊگهائي واري ڪمان زمين کان مٿي وڪڙيل هوندي آهي. هيءَ ڪمان کڙيءَ جي هڏيءَ کان ”مُک پٿر“ جهڙي ڀيڏي جي هڏيءَ مٿان ٿيندي ٽن وچين ميٽاٽارسل هڏن تائين پکڙيل هوندي آهي. ان جي ابتڙ، پاسي واري ڊگهائي واري ڪمان تمام گهٽ اوچي هوندي آهي. ڪيوبائڊ ان جي مُک پٿر طور ڪم ڪندي وزن جو ڪجهه حصو ڪيلڪينيئس ۽ پنجين ميٽاٽارسل جي پري واري ڇيڙي ڏانهن ورهائي ٿي. ٻئي ڊگهائي واريون ڪمانون آڏي ڪمان لاءِ ٿنڀن جو ڪم ڪن ٿيون، جيڪا ٽارسوميٽاٽارسل جوڙن تان ترڇي نموني لنگهي ٿي. پيرن جي ٽينڊنن ۽ لِگامينٽن تي حد کان وڌيڪ ڇڪ پوڻ سان ڪمانون ڪري سگهن ٿيون يا [[سنوان پير]] ٿي سگهن ٿا.<ref name="Marieb-Hoehn-244">Mareb-Hoehn 2007, pp. 244–45</ref>
===ڏورا===
پير تي ڪم ڪندڙ ڏورن کي [[ٻاهريان ڏورا|ٻاهرين ڏورن]]، جيڪي هيٺين ٽنگ جي اڳئين يا پوئين پاسي کان شروع ٿين ٿا، ۽ [[اندروني ڏورا|اندروني ڏورن]]، جيڪي پير جي پٺ (مٿئين) يا تري (هيٺئين) پاسي کان شروع ٿين ٿا، ۾ ورهائي سگهجي ٿو.
====ٻاهريان====
[[File:Gray437.png|thumb|80px|اڳئين ٽنگ جا ڏورا]]
[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس ڏوري]] کان سواءِ هيٺين ٽنگ مان شروع ٿيندڙ سڀئي ڏورا پير جي هڏن سان ڳنڍيل هوندا آهن. ٽبيا، فبيولا ۽ [[ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي]] انهن ڏورن کي اڳئين ۽ پوئين گروهن ۾ ورهائين ٿا، جيڪي وري ذيلي گروهن ۽ تهن ۾ ورهايل آهن.<ref name="Platzer-256">Platzer 2004, p. 256</ref>
=====''اڳيون گروهه''=====
''سڌو ڪندڙ گروهه'': [[اڳيون ٽبيئلس ڏورو]] ٽبيا جي ويجهي اڌ ۽ [[ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي]] مان شروع ٿئي ٿو ۽ پهرين آڱر جي [[ٽارسوميٽاٽارسل جوڙ]] جي ويجهو داخل ٿئي ٿو. وزن نه کڻندڙ ٽنگ ۾، اڳيون ٽبيئلس پير کي مٿي موڙي ٿو ۽ ان جي وچين ڪناري کي مٿي کڻي ٿو ([[سپينيشن]]). وزن کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو ٽنگ کي پير جي پٺ ڏانهن آڻي ٿو، جيئن تيز هلڻ وقت ٿيندو آهي. [[ڊگهو آڱريون سڌو ڪندڙ ڏورو]] ٽبيا جي پاسي واري ڪنڊائيل ۽ فبيولا سان گڏ شروع ٿئي ٿو، ۽ ٻي کان پنجين آڱر ۽ پنجين ميٽاٽارسل جي ويجهي حصي ۾ داخل ٿئي ٿو. ڊگهو آڱريون سڌو ڪندڙ ڏورو اڳئين ٽبيئلس وانگر ڪم ڪري ٿو، سواءِ ان جي ته اهو آڱرين کي پڻ مٿي موڙي ٿو. [[ڊگهو وڏي آڱر سڌو ڪندڙ ڏورو]] فبيولا جي وچين پاسي کان شروع ٿئي ٿو ۽ پهرين آڱر ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو وڏي آڱر کي مٿي موڙي ٿو ۽ وزن کان آجي ٽنگ ۾ ڀيڏي تي پڻ ڪم ڪري ٿو. وزن کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو اڳئين ٽبيئلس وانگر ڪم ڪري ٿو.<ref name="Platzer-258">Platzer 2004, p. 258</ref>
''پيرونيئل گروهه'': [[ڊگهو پيرونيئس ڏورو]] فبيولا جي ويجهي حصي کان ۽ [[ننڍو پيرونيئس ڏورو]] ان کان هيٺ شروع ٿئي ٿو. ٻنهي جا ٽينڊن گڏجي پاسي واري [[ميليولس]] جي پٺيان لنگهن ٿا. پري واري حصي ۾، ڊگهو پيرونيئس پير جي تري واري پاسي کان آرپار لنگهي پهرين ٽارسوميٽاٽارسل جوڙ تي داخل ٿئي ٿو، جڏهن ته ننڍو پيرونيئس پنجين ميٽاٽارسل جي ويجهي حصي تائين پهچي ٿو. اهي ٻئي ڏورا سڀ کان سگهارا پرونيٽر آهن ۽ پير کي تري ڏانهن موڙڻ ۾ مدد ڪن ٿا. ڊگهو پيرونيئس ڪمان جي ڏوري وانگر پڻ ڪم ڪري ٿو، جيڪا پير جي آڏي ڪمان کي سهارو ڏئي ٿي.<ref name="Platzer-260">Platzer 2004, p. 260</ref>
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gray438.png
| width1 = 100
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray439.png
| width2 = 80
| alt2 =
| caption2 =
| footer = پوئين ٽنگ جي ڏورن جا اونها ۽ مٿاڇري وارا تهه
}}
=====''پويون گروهه''=====
پوئين ٽنگ جي ڏورن جو ''مٿاڇري وارو تهه'' [[ٽرائيسپس سوري ڏورو|ٽرائيسپس سوري]] ۽ [[پلانٽيرس ڏورو|پلانٽيرس]] مان ٺهيل هوندو آهي. ٽرائيسپس سوري ۾ [[سوليئس ڏورو|سوليئس]] ۽ [[گيسٽروڪنيميئس ڏورو|گيسٽروڪنيميئس]] جا ٻه مٿا شامل آهن. گيسٽروڪنيميئس جا مٿا [[ران جي هڏي]] تي ڪنڊائيلن جي ويجهو شروع ٿين ٿا، ۽ سوليئس ٽبيا ۽ فبيولا جي ويجهن پٺين حصن مان شروع ٿئي ٿو. انهن ڏورن جا ٽينڊن پاڻ ۾ ملي [[اڪيليس ٽينڊن]] طور ڪيلڪينيئس ۾ داخل ٿين ٿا. پلانٽيرس، گيسٽروڪنيميئس جي پاسي واري مٿي جي ويجهو ران جي هڏيءَ مان شروع ٿئي ٿو ۽ ان جو ڊگهو ٽينڊن وچين پاسي اڪيليس ٽينڊن ۾ شامل ٿي وڃي ٿو. ٽرائيسپس سوري پير کي تري ڏانهن موڙيندڙ مُک ڏورو آهي. ان جي سگهه بيلٽ ناچ دوران سڀ کان وڌيڪ نمايان ٿيندي آهي. اهو رڳو گوڏي جي سڌي هئڻ وقت مڪمل طور سرگرم ٿيندو آهي، ڇاڪاڻتہ گوڏو موڙڻ دوران گيسٽروڪنيميئس ننڍو ٿي ويندو آهي. هلڻ دوران اهو نه رڳو کڙي کڻي ٿو، پر پلانٽيرس جي مدد سان گوڏو پڻ موڙي ٿو.<ref name="Platzer-262">Platzer 2004, p. 262</ref>
پوئين ڏورن جي ''اونهي تهه'' ۾، [[پويون ٽبيئلس ڏورو]] [[ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي]] جي پٺئين پاسي ۽ ڀرپاسي وارن هڏن مان شروع ٿئي ٿو، ۽ [[پير جو ترو|پير جي تري]] ۾ ٻن حصن ۾ ورهائجي ٽارسس سان ڳنڍجي ٿو. وزن نه کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو پير کي تري ڏانهن موڙي ٿو ۽ سپينيشن پيدا ڪري ٿو، جڏهن ته وزن کڻندڙ ٽنگ ۾ کڙيءَ کي پنِيءَ جي ويجهو آڻي ٿو. [[ڊگهو وڏي آڱر موڙيندڙ ڏورو]] فبيولا جي پٺئين پاسي کان شروع ٿئي ٿو، ۽ ان جو نسبتاً ٿلهو ڏوريدار پيٽ پري تائين [[پير جو فليڪسر ريٽينيڪيولم|فليڪسر ريٽينيڪيولم]] تائين پکڙيل هوندو آهي، جتان اهو وچين پاسي ڏانهن لنگهي تري تان آرپار پهرين آڱر جي پري واري فيلينڪس تائين پهچي ٿو. [[پوپليٽيئس ڏورو]] پڻ هن گروهه جو حصو آهي، پر گوڏي جي پٺيان ترڇي نموني هلڻ سبب پير تي ڪم نٿو ڪري.<ref name="Platzer-264">Platzer 2004, p. 264</ref>
====اندروني====
پير جي مٿئين پاسي، [[ننڍو آڱريون سڌو ڪندڙ ڏورو|ننڍو آڱريون سڌو ڪندڙ]] ۽ [[ننڍو وڏي آڱر سڌو ڪندڙ ڏورو|ننڍو وڏي آڱر سڌو ڪندڙ]] ڏورن جا ٽينڊن ڊگهن ٻاهرين سڌو ڪندڙ ٽينڊنن جي سرشتي ۾ اونها پيل هوندا آهن. ٻئي ڪيلڪينيئس مان شروع ٿين ٿا ۽ پهرين کان چوٿين آڱر جي پٺئين [[اپونيووروسس]] ۾، آخري کان اڳين جوڙن کان ٿورو اڳتي تائين، پکڙجن ٿا. اهي آڱرين کي مٿي موڙڻ جو ڪم ڪن ٿا.<ref name="Platzer-268">Platzer 2004, p. 268</ref> هٿ جي اندروني ڏورن وانگر، ''پير جي تري'' ۾ ڏورن جا ٽي گروهه هوندا آهن: پهرين ۽ آخري آڱر جا ڏورا، ۽ هڪ وچيون گروهه:
{{multiple image
| align = right
| image1 = PlantarAponeurosis.png
| width1 =94
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = FootMuscles.png
| width2 = 95
| alt2 =
| caption2 =
| image3 = MúsculosPlantares.png
| width3 = 98
| alt3 =
| caption3 =
| image4 = DeepSoleMuscles.png
| width4 = 96
| alt4 =
| caption4 =
| footer = پير جي تري وارا پاسا، مختلف گهرائين تي؛ مٿاڇري کان اونهي تائين
}}
''وڏي آڱر جا ڏورا'': [[وڏي آڱر پري ڪندڙ ڏورو]] تري جي ڪناري سان وچين پاسي ڪيلڪينيئس کان پهرين آڱر تائين پکڙيل هوندو آهي. ان جي ٽينڊن جي هيٺان ڊگهن موڙيندڙ ڏورن جا ٽينڊن [[ٽارسل نالي|ٽارسل سرنگهه]] مان لنگهن ٿا. [[وڏي آڱر پري ڪندڙ ڏورو]] هڪ پري ڪندڙ ۽ ڪمزور موڙيندڙ ڏورو آهي، ۽ پير جي ڪمان کي برقرار رکڻ ۾ پڻ مدد ڪري ٿو. [[ننڍو وڏي آڱر موڙيندڙ ڏورو]] وچين ڪيو نيفارم هڏي ۽ لاڳاپيل لِگامينٽن ۽ ٽينڊنن مان شروع ٿئي ٿو. تري ڏانهن موڙيندڙ هڪ اهم ڏورو هئڻ سبب، اهو بيلٽ ناچ لاءِ انتهائي ضروري آهي. اهي ٻئي ڏورا ٻن مٿن سان پهرين [[ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙ]] جي ويجهي ۽ پري پاسي داخل ٿين ٿا. [[وڏي آڱر ويجهو آڻيندڙ ڏورو]] پڻ هن گروهه جو حصو آهي، جيتوڻيڪ اصل ۾ اهو هڪ الڳ سرشتو ٺاهيندو هو (ڏسو [[ڪونٽراهينس]]). ان جا ٻه مٿا آهن: ترڇو مٿو، جيڪو وچئين پير جي وچئين حصي تان ترڇي نموني شروع ٿئي ٿو، ۽ آڏو مٿو، جيڪو پنجين کان ٽين آڱر جي ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙن جي ويجهو شروع ٿئي ٿو. ٻئي مٿا پهرين آڱر جي پاسي واري [[سيسامائڊ هڏي]] ۾ داخل ٿين ٿا. وڏي آڱر ويجهو آڻيندڙ ڏورو تري وارين ڪمانن کي ڇڪيندڙ طور ڪم ڪري ٿو، وڏي آڱر کي ويجهو آڻي ٿو ۽ ويجهي فيلينڪس کي تري ڏانهن موڙي به سگهي ٿو.<ref name="Platzer-270">Platzer 2004, pp. 270–72</ref>
''[[پنجين آڱر|ننڍي آڱر]] جا ڏورا'': ڪيلڪينيئس کان پنجين آڱر جي ويجهي فيلينڪس تائين پاسي واري رخ ۾ پکڙيل [[ننڍي آڱر پري ڪندڙ ڏورو (پير)|ننڍي آڱر پري ڪندڙ ڏورو]] پير جو پاسي وارو ڪنارو ٺاهيندو آهي ۽ پنجين آڱر جي ڏورن مان سڀ کان وڏو هوندو آهي. پنجين ميٽاٽارسل جي بنياد کان شروع ٿيندڙ [[ننڍو ننڍي آڱر موڙيندڙ ڏورو (پير)|ننڍو ننڍي آڱر موڙيندڙ ڏورو]] پري ڪندڙ ڏوري سان گڏ پهرين فيلينڪس ۾ داخل ٿئي ٿو. اڪثر غيرموجود هوندو [[ننڍي آڱر سامهون آڻيندڙ ڏورو]] ڪيوبائڊ هڏي جي ويجهو شروع ٿئي ٿو ۽ پنجين ميٽاٽارسل هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهي ٽيئي ڏورا پير جي ڪمان کي سهارو ڏين ٿا ۽ پنجين آڱر کي تري ڏانهن موڙين ٿا.<ref name="Platzer-272">Platzer 2004, p. 272</ref>
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gray446.png
| width1 = 100
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray447.png
| width2 = 100
| alt2 =
| caption2 =
| footer = پير جا وچيان ڏورا
}}
''وچيون ڏوريدار گروهه'': چار [[پير جا لمبريڪلز|لمبريڪلز]] [[ڊگهو آڱريون موڙيندڙ ڏورو|ڊگهي آڱريون موڙيندڙ ڏوري]] جي ٽينڊنن جي وچين پاسي کان شروع ٿين ٿا ۽ ويجهن فيلينجز جي وچين ڪنارن ۾ داخل ٿين ٿا. [[چورس تري وارو ڏورو]] ڪيلڪينيئس جي پاسي واري ۽ وچين ڪنارن مان ٻن پٽين سان شروع ٿئي ٿو ۽ آڱريون موڙيندڙ ٽينڊن جي پاسي واري ڪناري ۾ داخل ٿئي ٿو. ان کي فليڪسر اڪسيزوريئس پڻ چيو ويندو آهي. [[ننڍو آڱريون موڙيندڙ ڏورو]] ڪيلڪينيئس جي هيٺئين پاسي کان شروع ٿئي ٿو ۽ ان جا ٽي ٽينڊن ٻي کان چوٿين آڱر جي وچين فيلينجز ۾ داخل ٿين ٿا (ڪڏهن ڪڏهن پنجين آڱر ۾ پڻ). اهي ٽينڊن داخل ٿيڻ کان اڳ ورهائجي وڃن ٿا ۽ ڊگهي آڱريون موڙيندڙ ڏوري جا ٽينڊن انهن ورهاستن مان لنگهن ٿا. ننڍو آڱريون موڙيندڙ ڏورو وچين فيلينجز کي موڙي ٿو. اهو ڪڏهن ڪڏهن غيرموجود هوندو آهي. آڱرين جي وچ ۾، [[پير جا پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا|پٺيان]] ۽ [[تري وارا هڏن وچ وارا ڏورا|تري وارا هڏن وچ وارا ڏورا]] ميٽاٽارسلن کان ٻي کان پنجين آڱر جي ويجهن فيلينجز تائين پکڙيل هوندا آهن. تري وارا هڏن وچ وارا ڏورا انهن آڱرين کي ويجهو آڻين ٿا ۽ پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا انهن کي پري ڪن ٿا؛ اهي ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙن وٽ تري ڏانهن موڙيندڙ پڻ آهن.<ref name="Platzer-274">Platzer 2004, p. 274</ref>
==طبي اهميت==
{{Main|پير جون بيماريون}}
پنهنجي هنڌ ۽ ڪم سبب، پير ممڪن [[پير ۽ ڀيڏي جي بيمارين جي فهرست|مختلف]] [[انفيڪشن|انفيڪشنن]] ۽ [[زخم|زخمن]] جي سامهون هوندا آهن، جن ۾ [[ايٿليٽس فوٽ]]، [[بنيئن]]، [[اندر وڌندڙ ننهن|اندر وڌندڙ پير جا ننهن]]، [[مورٽن جو نيوروما]]، [[پلانٽر فاشيائٽس]]، [[تري وارو مسو]] ۽ [[دٻاءَ وارو ڀڃڪڙو]] شامل آهن. ان کان سواءِ، ڪيترائي [[جينياتي بگاڙ]] به آهن، جيڪي پيرن جي شڪل ۽ ڪم کي متاثر ڪري سگهن ٿا، جن ۾ [[ڪلب فوٽ]] يا [[سنوان پير]] شامل آهن.
اهو انسانن کي انهن طبي مسئلن لاءِ وڌيڪ حساس بڻائي ٿو، جيڪي ٽنگ ۽ پير جي غلط سڌائي سبب پيدا ٿين ٿا. گڏوگڏ، جوتا، سنڪرز ۽ بوٽ پائڻ ڀيڏي ۽ پير اندر صحيح سڌائي ۽ چرپر ۾ رڪاوٽ وجهي سگهن ٿا. مثال طور، [[اوچي کڙي وارا جوتا]] [[غيرجانبدار ڪرنگهو|قدرتي وزن جي توازن]] کي بگاڙڻ لاءِ مشهور آهن (اهو هيٺين پٺيءَ تي پڻ اثر وجهي سگهي ٿو). جسماني بيهڪ جي لحاظ کان، بنا کڙيءَ وارا سنوان تلا صلاح ڏنا ويندا آهن.
اهڙو [[طبيب|ڊاڪٽر]] جيڪو پيرن جي علاج ۾ ماهر هجي، [[پوڊياٽري]] ڪندو آهي ۽ پوڊياٽرسٽ سڏبو آهي. [[پيڊورٿسٽ]] هيٺين عضون سان لاڳاپيل مسئلن جي علاج لاءِ جوتن جي استعمال ۽ تبديليءَ ۾ ماهر هوندو آهي.
{{anchor|fracture}}<!--"Foot fracture" redirects here-->
پير جا [[هڏي جو ڀڃڪڙو|ڀڃڪڙا]] هي آهن:
* [[لسفرانڪ زخم]] – اهڙو زخم، جنهن ۾ هڪ يا سڀ [[ميٽاٽارسل]] [[ٽارسس (ڍانچو)|ٽارسس]] کان هٽي وڃن ٿا<ref>[http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/Lisfranc%27s+fracture TheFreeDictionary > Lisfranc's fracture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224060609/https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/Lisfranc%27s+fracture |date=2021-02-24 }} Citing: Mosby's Medical Dictionary, 8th edition. 2009</ref>
* [[جونز ڀڃڪڙو]] – [[پنجين ميٽاٽارسل]] جو ڀڃڪڙو
* [[مارچ ڀڃڪڙو]] – بار بار دٻاءَ سبب ميٽاٽارسلن مان ڪنهن هڪ جي پري واري ٽئين حصي جو ڀڃڪڙو
* [[ڪيلڪينيئل ڀڃڪڙو]]
* [[ٽٽل آڱر]] – فيلينڪس جو ڀڃڪڙو
* ڪيو نيفارم ڀڃڪڙو – وچئين پير جي لِگامينٽي سهاري سبب، اڪيلا ڪيو نيفارم ڀڃڪڙا ناياب آهن.<ref>{{cite journal |author1=Mabry LM |author2=Patti TN |author3=Ross MD |author4=Bleakley CM |author5= Gisselman AS |title=Isolated Medial Cuneiform Fractures: A Systematic Search and Qualitative Analysis of Case Studies |journal=J Am Podiatr Med Assoc |volume=111 |issue=4 |pages=1–9 |date=July 2021 |pmid=34478529 |doi=10.7547/20-047 |s2cid=225705519 |url=https://pure.ulster.ac.uk/en/publications/1f56b6ed-360c-4cda-b74e-0f8ec590c890}}</ref>
==پرونيشن==
{{Main|پير جي پرونيشن}}
ايناٽامي ۾، [[پرونيشن]] ٻانهن جي هيٺئين حصي (ريڊيوالنر جوڙ وٽ) يا پير (سب ٽيلر ۽ ٽيلوڪيلڪينيو نيويڪيولر جوڙن وٽ) جي گهمندڙ چرپر آهي. پير جي پرونيشن مان مراد اها آهي ته [[هلڻ جي چال]] دوران جسم وزن کي ڪيئن ورهائي ٿو. هلڻ جي چڪر دوران، پوئين پير ۽ اڳئين پير جي ڪم جي بنياد تي پير ڪيترن ئي مختلف طريقن سان پرونيٽ ٿي سگهي ٿو. پرونيشن جي قسمن ۾ غيرجانبدار پرونيشن، گهٽ پرونيشن (سپينيشن)، ۽ وڌيڪ پرونيشن شامل آهن.
===غيرجانبدار پرونيشن===
جيڪو ماڻهو غيرجانبدار پرونيشن رکي ٿو، اهو شروعات ۾ [[انساني جسماني اصطلاح#جسماني رخ|پاسي واري]] حصي، يعني [[کڙي]]، سان زمين تي پير رکي ٿو. جڏهن اهو ماڻهو وزن کڙيءَ کان [[ميٽاٽارسس]] ڏانهن منتقل ڪري ٿو، تڏهن پير [[انساني جسماني اصطلاح#جسماني رخ|وچين]] رخ ڏانهن ڦري ٿو، اهڙيءَ طرح وزن ميٽاٽارسس تي برابر ورهائجي ٿو. هلڻ جي هن مرحلي ۾، [[گوڏو]] عام طور، پر هميشه نه، سڌو [[پير جي آڱر#هيلوڪس|وڏي آڱر]] مٿان هلندو آهي.
کڙيءَ کان آڱر تائين پير جي اڳتي وڌڻ دوران اندر ڏانهن هي ڦرندڙ چرپر جسم جو قدرتي ڌڪ جذب ڪرڻ جو طريقو آهي. [[کڙيءَ سان پير رکڻ (چال)|کڙيءَ سان پير رکڻ]] واري چال ۾ غيرجانبدار پرونيشن سڀ کان وڌيڪ مناسب ۽ ڪارائتي چال آهي؛ اڳئين پير سان پير رکڻ ۾ جسم ڌڪ کي پير جي موڙ وسيلي جذب ڪري ٿو.
===وڌيڪ پرونيشن===
غيرجانبدار پرونيٽر وانگر، وڌيڪ پرونيشن وارو ماڻهو به شروعات ۾ کڙيءَ جي پاسي واري حصي سان زمين تي پير رکي ٿو. پر جڏهن اهو ماڻهو وزن کڙيءَ کان ميٽاٽارسس ڏانهن منتقل ڪري ٿو، تڏهن پير وچين رخ ڏانهن حد کان وڌيڪ ڦري ٿو، جنهن سبب وزن ميٽاٽارسس تي اڻبرابر ورهائجي ٿو ۽ [[پير جي آڱر#هيلوڪس|وڏي آڱر]] تي ضرورت کان وڌيڪ وزن پوي ٿو. هلڻ جي هن مرحلي ۾، گوڏو عام طور، پر هميشه نه، اندر ڏانهن هلندو آهي.
وڌيڪ پرونيشن وارو ماڻهو ڌڪ کي ڪارائتي نموني جذب نٿو ڪري. تصور ڪريو ته ڪو ماڻهو ڊائيونگ بورڊ تي ٽپو ڏئي، پر بورڊ ايترو ڪمزور هجي جو ڌڪ لڳڻ تي اهو وڪڙجي وڃي ۽ ماڻهو کي واپس هوا ۾ اڇلائڻ بدران سڌو پاڻيءَ ۾ وڃڻ ڏئي. ساڳيءَ طرح، وڌيڪ پرونيشن واري ماڻهو جون ڪمانون ڪري پونديون آهن، يا ڀيڏا اندر ڏانهن ڦرندا آهن (يا ٻنهي ڳالهين جو ميلاپ ٿيندو آهي) جڏهن اهي هلڻ جي چڪر مان گذرن ٿا. اهڙو ماڻهو، جنهن جي هڏن جي بناوت ۾ [[ٻاهرين ڦيري]] [[ڪُلهو|ڪُلهي]]، گوڏي يا [[ڀيڏو|ڀيڏي]] وٽ هجي، ان ۾ وڌيڪ پرونيشن جو امڪان ان ماڻهوءَ کان وڌيڪ هوندو، جنهن جي هڏن جي بناوت ۾ [[اندروني ڦيري]] يا مرڪزي سڌائي هجي. وڌيڪ پرونيشن وارو ماڻهو اڪثر پنهنجا ڊوڙڻ وارا جوتا جوتي جي وچين (اندرئين) پاسي کان، آڱرين واري علائقي ڏانهن، وڌيڪ گسائي ڇڏيندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.runnersworld.com/gear/a20806396/learn-what-overpronating-your-foot-means/ |work=Runner's World |date=21 September 2001 |title=Overpronation, Explained |access-date=28 December 2012 |archive-date=7 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190907072139/https://www.runnersworld.com/gear/a20806396/learn-what-overpronating-your-foot-means/ |url-status=live }}</ref>
ڊوڙڻ يا هلڻ لاءِ جوتو چونڊيندي، وڌيڪ پرونيشن وارو ماڻهو اهڙا جوتا چونڊي سگهي ٿو، جن ۾ اندرئين پاسي سٺو سهارو هجي؛ عام طور جوتي جي اندرئين تلي ۽ ڪمان وٽ مضبوط مواد وسيلي. اهو عموماً ڏسڻ ۾ اچي ٿو. اندروني سهاري وارو علائقو مضبوط سرمائي رنگ جي مواد سان نشان لڳل هوندو آهي، جيڪو تڏهن وزن کي سهارو ڏئي ٿو، جڏهن ماڻهو ٻاهرئين پير تي لهي پوءِ اندرئين پير ڏانهن ڦري ٿو.
===گهٽ پرونيشن (سپينيشن)===
[[File:Underpronation.jpg|thumb|پير جي گهٽ پرونيشن]]
گهٽ پرونيشن وارو ماڻهو پڻ شروعات ۾ کڙيءَ جي پاسي واري حصي سان زمين تي پير رکي ٿو. جڏهن اهو ماڻهو وزن کڙيءَ کان ميٽاٽارسس ڏانهن منتقل ڪري ٿو، تڏهن پير وچين رخ ڏانهن ڪافي نه ڦري ٿو. وزن ميٽاٽارسس تي اڻبرابر ورهائجي ٿو، ۽ پير جي پاسي واري حصي ڏانهن [[پنجين ميٽاٽارسل]] تي ضرورت کان وڌيڪ وزن پوي ٿو. هلڻ جي هن مرحلي ۾، گوڏو عام طور، پر هميشه نه، [[پير جي آڱر#هيلوڪس|وڏي آڱر]] جي پاسي کان ٻاهر هلندو آهي.
وڌيڪ پرونيشن واري ماڻهو وانگر، گهٽ پرونيشن وارو ماڻهو پڻ ڌڪ کي ڪارائتي نموني جذب نٿو ڪري، پر مخالف سبب جي ڪري. گهٽ پرونيشن وارو پير اهڙي ڊائيونگ بورڊ وانگر آهي، جيڪو ڪمزور هئڻ سبب ماڻهوءَ کي هوا ۾ واپس نه اڇلائڻ بدران، تمام سخت هئڻ سبب ائين نٿو ڪري. ان ۾ لڳ ڀڳ ڪا لچڪ نه هوندي آهي. گهٽ پرونيشن واري ماڻهو جون ڪمانون يا ڀيڏا هلڻ جي چڪر دوران گهڻي چرپر محسوس نٿا ڪن. اهڙو ماڻهو، جنهن جي هڏن جي بناوت ۾ ڪُلهي، گوڏي يا ڀيڏي وٽ [[اندروني ڦيري]] هجي، اهو ان ماڻهوءَ جي ڀيٽ ۾ گهٽ پرونيشن ڏانهن وڌيڪ مائل هوندو، جنهن جي هڏن ۾ ٻاهرين ڦيري يا مرڪزي سڌائي هجي. عام طور — پر هميشه نه — [[ڪمان دار ٽنگون|ڪمان دار ٽنگن]] وارا ماڻهو گهٽ پرونيشن ڏانهن مائل هوندا آهن.{{Citation needed|reason=some sources say instead that those who are bow-legged tend to overpronate|date=November 2013}} گهٽ پرونيشن وارو ماڻهو اڪثر پنهنجا ڊوڙڻ وارا جوتا جوتي جي پاسي واري (ٻاهرئين) پاسي کان، جوتي جي پوئين حصي ڏانهن کڙي واري علائقي ۾، وڌيڪ گسائي ڇڏيندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://runnersworld.com/gear/a20797596/learn-what-supinating-your-foot-means/ |work=Runner's World |date=21 September 2001 |title=Supination, Explained |access-date=28 December 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130917160412/http://www.runnersworld.com/running-shoes/supination-explained?page=single |archive-date=17 September 2013}}</ref>
==سماج ۽ ثقافت==
{{Further|گهر ۽ عبادت گاهن ۾ جوتا لاهڻ جي روايت}}
انسان عام طور ٻاهر هلندي خطري کان بچاءَ لاءِ [[جوتو|جوتا]] يا اهڙا ٻيا پير پائڻ جا پوش پائيندا آهن. ڪيترن ئي حوالن ۾ جوتا پائڻ نامناسب سمجهيو ويندو آهي. ڪجهه ماڻهو گهر ۽ ڪيترين ئي ثقافتن ۾ مقدس هنڌن اندر جوتا پائڻ کي بي ادبي سمجهن ٿا، جهڙوڪ [[مائوري ماڻهو|مائوري]] [[مارائي]]، جتي رڳو اگهاڙن پيرن سان داخل ٿيڻ گهرجي.{{cn|date=November 2024}}
[[پيرن جو جنسي شوق]] ٻي صورت ۾ غيرجنسي جسماني حصن بابت سڀ کان عام جنسي شوق آهي.<ref>{{cite web |url=https://abcnews.go.com/Health/rex-ryans-foot-video-not-necessarily-unhealthy/story?id=12467617 |title=Rex Ryan's Apparent Foot Fetish Not Necessarily Unhealthy |publisher=Abcnews.go.com |date=23 December 2010 |access-date=13 August 2012 |archive-date=19 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619180453/https://abcnews.go.com/Health/rex-ryans-foot-video-not-necessarily-unhealthy/story?id=12467617 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.chaimedia.com/list/197.html |title=Top 10 Most Common Fetishes |access-date=4 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120101215643/http://www.chaimedia.com/list/197.html |archive-date=1 January 2012}}</ref>
==ٻيا جانور==
{{Main|پير جي تقابلي مورفولوجي}}
[[پنجو]] کير پياريندڙ جانور جو نرم پير آهي، عام طور چار ٽنگي جانور جو، جنهن ۾ چنبا يا ننهن هوندا آهن (مثال طور ٻلي يا ڪتي جو پنجو). سخت پير کي [[کُر]] چيو ويندو آهي. چرپر جي انداز جي بنياد تي، جانورن کي [[تري تي هلندڙ]]، [[آڱرين تي هلندڙ]] يا [[ننهن تي هلندڙ]] طور ورهائي سگهجي ٿو.
ميٽاٽارسل اهي هڏا آهن، جيڪي انسانن ۾ پير جو مُک حصو ٺاهين ٿا، ۽ وڏن جانورن ۾ ٽنگ جو حصو يا ننڍن جانورن ۾ پنجو ٺاهين ٿا. ميٽاٽارسلن جو انگ چرپر جي طريقي سان سڌو لاڳاپيل آهي، ڇاڪاڻتہ ڪيترن ئي وڏن جانورن ۾ آڱرين جو انگ گهٽجي ٻه ([[ايلڪ]]، [[ڳئون]]، [[رڍ]]) يا هڪ ([[گهوڙو]]) ٿي ويو آهي. پيرن ۽ پنجن جون ميٽاٽارسل هڏيون، خاص طور انساني هٿ جي ڀيٽ ۾، گهڻي مضبوط نموني گڏيل هونديون آهن، جتي آڱوٺي جو ميٽاڪارپل باقي ميٽاڪارپس کان الڳ رخ ۾ نڪري ٿو.<ref name="France-537">France 2008, p. 537</ref>
==استعاري ۽ ثقافتي استعمال==
[[File:Study of a pair of feet crossed at the ankles RMG PY5986.tiff|thumb|ڀيڏن وٽ هڪ ٻئي مٿان رکيل پيرن جو اڀياس، 1847ع، مارگريٽ لوئيسا هرشل، [[جان هرشل]] جي ڌيءَ، [[رائل ميوزيمز گرينوچ]] مان]]
انگريزي لفظ "foot" پهريون ڀيرو قديم انگريزيءَ ۾ [[فُٽ (ايڪو)|ماپ جي ايڪي]] کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيو. جيتوڻيڪ صحيح ڊيگهه ملڪ ۽ دور موجب بدلجندي رهي، پر اصل ۾ اهو هڪ مرد جي پير جي ڊيگهه تي ٻڌل هو. جديد معيار بندي ۾، اهو 12 [[انچ]] يا 0.3048 [[ميٽر]] جي برابر آهي.<ref name=oed/>
لفظ "foot" جي موسيقيءَ ۾ پڻ معنيٰ آهي؛ "[[عروضي پير]]" هڪ [[تالياتي ايڪو]] آهي، جيڪو [[اچار|اچارن]] جي اهڙي گروهه تي ٻڌل هوندو آهي، جنهن ۾ زور يا ڊيگهه جو مخصوص نمونو هوندو آهي.<ref name=oed/>؛ اهو پير جي مٿي ۽ هيٺ ٿيڻ تي ٻڌل آهي.<ref name="auto"/>
پيرن بابت محاورن ۾ شامل آهن:<ref name="auto"/>
* '''To put one's foot in it'''، ڪنهن ڪم کي خراب ڪرڻ، جيڪو 1823ع کان ملي ٿو.
* '''To have one's foot in the grave'''، يا موت جي ويجهو هجڻ، 1844ع کان ملي ٿو.
* '''To put one's best foot foremost''' پهريون ڀيرو 1849ع ۾ درج ٿيو.
* '''To get off on the wrong foot'''، 1905ع کان آهي. ان جو روپ '''get off on the right foot''' 1907ع کان آهي.
* '''To put one's foot in (one's) mouth'''؛ ڪا بيوقوفاڻي ڳالهه چوڻ، 1942ع تائين دستاويز ٿيل آهي.
لفظ "footloose" پهريون ڀيرو 1690ع واري ڏهاڪي ۾ استعمال ٿيو، جنهن جي معنيٰ هئي "پير هلائڻ لاءِ آزاد، بنا زنجيرن"؛ "جيئن وڻي تيئن عمل ڪرڻ لاءِ آزاد" واري استعاري معنيٰ پهريون ڀيرو 1873ع ۾ استعمال ٿي. "footloose" وانگر، "flat-footed" جي شروعات ۾ سڌي لفظي معنيٰ هئي (1600ع ۾ ان جي معنيٰ "سنون پير رکندڙ" هئي)، پر 1912ع تائين آمريڪي بيس بال جي عام ٻوليءَ ۾ ان جي معنيٰ "اڻتيار" ٿي وئي.{{citation needed|date=January 2026}}
==پڻ ڏسو==
{{Div col}}
* [[پير جو بال]]
* [[اگهاڙو پير]]
* [[آرٿوٽڪس جو ڀيٽ]]
* [[سنوان پير]]
* [[پير ٻڌڻ]]
* [[پيرن جو جنسي شوق]]
* [[پيرن جي جمناسٽڪ]]
* [[چال جو تجزيو]]
* [[پيڊوباروگرافي]] (پير جي دٻاءَ جو تجزيو)
* [[پيس ڪيوس]]
* [[ڊوڙندڙ جي آڱر]]، ڊوڙندڙن ۾ ڏسڻ ۾ ايندڙ ورجائيندڙ زخم
* [[ويهي جهڪڻ واري حالت]]
{{Div col end}}
==حوالا==
{{Reflist}}
===ڪتابيات===
* {{cite book
|title=Human and Nonhuman Bone Identification: A Color Atlas
|first=Diane L. |last=France
|publisher=CRC Press |year=2008
|isbn=978-1-4200-6286-1
|url=https://books.google.com/books?id=Z-C1jKNgjmQC&pg=PA532
}}
* {{cite book
|title=Human anatomy & physiology
|first1=Elaine Nicpon |last1=Marieb |first2=Katja |last2=Hoehn
|publisher=Pearson Education |year=2007
|isbn=978-0-321-37294-9
|url=https://books.google.com/books?id=x1uEB68iitwC
}}
* {{cite book
|last=Platzer |first=Werner
|title=Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System
|year=2004 |edition=5th |publisher=Thieme
|isbn=3-13-533305-1
}}
* {{cite web
|url=http://www.podiatrychannel.com/anatomy/index.shtml
|title=Anatomy of the foot and ankle
|publisher=Podiatry Channel
|access-date=21 August 2009
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20090831015134/http://www.podiatrychannel.com/anatomy/index.shtml
|archive-date=31 August 2009
}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wiktionary}}
{{Wikiquote|Feet|foot}}
{{Human regional anatomy}}
{{Muscles of the lower limb}}
{{Authority control}}
[[زمرو:پير| ]]
[[زمرو:انساني جسم]]
afgq2mokl0gw8wzugtr2ji1pag4zy9b
آڱوٺو
0
11350
392026
282471
2026-07-07T14:31:55Z
Intisar Ali
8681
392026
wikitext
text/x-wiki
{{short description|هٿ جي پهرين آڱر}}
{{about|هٿ جي آڱر بابت}}
{{Infobox anatomy
|Name = آڱوٺو
|Latin = pollex<br />digitus I manus<br />digitus primus manus
|image = Liam Thumb.jpg
|caption = انساني آڱوٺو
|width =
|image2 = Sobo 1909 130.png
|caption2 = آڱوٺي جون هڏيون، بلڪل کاٻي پاسي نظر اچن ٿيون
|precursor =
|system =
|artery = [[پرنسپس پوليسس شريان]]
|vein = [[هٿ جو پٺيون وريدي ڄار]]
|nerve = [[ريڊيئل تنت جون پٺيون ڊجيٽل تنتون]]، [[ميڊيئن تنت جون حقيقي تري واريون ڊجيٽل تنتون]]
|lymph = [[هسليءَ هيٺيان لمفي ڳنڍ]]<ref>{{NormanAnatomy|clinicalconsiderations}}</ref>
}}
'''آڱوٺو''' [[هٿ]] جي پهرين [[آڱر (ايناٽامي)|آڱر]] آهي، جيڪا [[ڏسڻي آڱر]] جي ڀرسان هوندي آهي.{{Efn|ڪجهه ماڻهو آڱوٺي کي آڱر سمجهن ٿا. عام طور، ٻين چئن آڱرين کان ڪجهه مختلف خاصيتن، جهڙوڪ وڏي وٿي، هڪ فيلينڪس جي کوٽ ۽ سامهون اچڻ جي صلاحيت سبب، ان کي ’ڊجيٽ‘ سمجهيو ويندو آهي.|group=upper-alpha}} جڏهن ڪو ماڻهو طبي [[ايناٽاميائي حالت]] ۾ بيٺو هوندو آهي (جنهن ۾ هٿ جي تري جو رخ اڳتي هوندو آهي)، تڏهن آڱوٺو سڀ کان ٻاهرين آڱر هوندو آهي. آڱوٺي لاءِ طبي لاطيني-انگريزي اسم [[wikt:pollex|''pollex'']] آهي ([[پير جي آڱر#هيلوڪس|''hallux'']]، يعني پير جي وڏي آڱر سان ڀيٽيو)، ۽ آڱوٺي سان لاڳاپيل صفت [[wikt:pollical|''pollical'']] آهي.{{efn|{{confused|political}}|group=upper-alpha}}
==وصف==
{{more sources|section|date=April 2024}}
===آڱوٺو ۽ آڱريون===
انگريزي لفظ ''finger'' جون ٻه [[آڱرين جي ڳڻپ|معنائون]] آهن، توڙي جو ڳالهه هڪ عام انساني هٿ جي آخري عضون جي حوالي سان هجي:
1. هٿ جي پنجن آخري عضون مان ڪو به هڪ.
2. آڱوٺي کان سواءِ، هٿ جي چئن آخري عضون مان ڪو به هڪ.<ref>{{Cite web |date=2024-09-26 |title=Definition of FINGER |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/finger |access-date=2024-09-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref>
ٻوليائي لحاظ کان، لڳي ٿو ته اصل معنيٰ انهن ٻنهي مان پهرين هئي: {{Lang|mis|*penkwe-ros}}<!-- Proto-Indo-European --> (جنهن کي {{Lang|mis|*penqrós}}<!-- Proto-Indo-European --> پڻ لکيو ويندو آهي) مفروضاتي [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي]] ۾ {{Lang|mis|*penkwe}}<!-- Proto-Indo-European --> (يا {{Lang|mis|*penqe}}<!-- Proto-Indo-European -->) جي پڇاڙي لڳل صورت هئي، جنهن مان [[هند-يورپي ٻوليون|هند-يورپي]] خاندان جا ڪيترائي لفظ (جن مان ڏهاڪن جي وصف انگريزي لغتن ۾ ڏنل آهي) نڪتا آهن، جيڪي پنجن جي تصور سان لاڳاپيل آهن يا ان مان نڪتل آهن.
آڱوٺي ۾ ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ سان هيٺيون خاصيتون گڏيل آهن:
* [[فيلينڪس|فيلينجز]] جو ڍانچو هئڻ، جيڪي قبضي جهڙن جوڙن سان ڳنڍيل هوندا آهن ۽ هٿ جي تري ڏانهن موڙڻ جي سهولت ڏين ٿا
* پٺئين مٿاڇري تي وار ۽ ننهن هئڻ، ۽ تري واري پاسي وار نه هئڻ سان گڏ [[آڱرين جا نشان|آڱرين جي نشانن]] جون ليڪون هئڻ
آڱوٺو ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ کان هن لحاظ کان مختلف آهي ته اهو اڪيلو:
* ٻين چئن آڱرين جي سامهون اچي سگهي ٿو
* ٽن بدران ٻه [[فيلينڪس|فيلينجز]] رکي ٿو. تنهن هوندي به، تازو اهڙيون رپورٽون سامهون آيون آهن ته ٻين آڱرين وانگر آڱوٺي ۾ پڻ ٽي فيلينجز آهن، پر ان ۾ ميٽاڪارپل هڏي ڪانهي.<ref>Haeri, Seyed Mohammad Jafar, et al. "Human thumb consists of three phalanges and lacks metacarpal? A morphometric study on the long bones of the hand." Surgical and Radiologic Anatomy 44.8 (2022): 1101-1109.https://doi.org/10.1007/s00276-022-02986-9</ref>
* [[پري وارو (ايناٽامي)|پري واري]] فيلينڪس ۾ [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي واري]] فيلينڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو آهي
* اهڙي گهڻي چرپر ڪندڙ [[ميٽاڪارپس]] سان ڳنڍيل آهي، جيڪو ان جي سامهون اچڻ جي گهڻي صلاحيت پيدا ڪري ٿو
* عمودي بدران افقي نموني وڪڙجي ٿو
۽ انهيءَ ڪري لفظ جو لفظي بڻ پڻ اهڙو آهي: {{Lang|mis|*tum}}<!-- Proto-Indo-European --> پروٽو-هند-يورپي ٻوليءَ ۾ ’سوڄ‘ لاءِ لفظ آهي (''tumor'' ۽ ''thigh'' سان ڀيٽيو)، ڇاڪاڻتہ آڱوٺو آڱرين مان سڀ کان ٿلهو آهي.
==سامهون آڻڻ ۽ ويجهو آڻڻ{{anchor|Other animals with opposable digits}}==<!-- [[Opposable thumb]], [[Opposable]], [[Opposability]], and [[Apposition]] redirect/link to this section. -->
===انسان===
انساني ايناٽامي تي ڌيان ڏيندڙ ايناٽامي ماهرن ۽ ٻين محققن وٽ ''سامهون آڻڻ'' جون سوين وصفون آهن.<ref name="vanNierop-2008">{{harvnb|van Nierop|van der Helm|Overbeeke|Djajadiningrat|2008|p=34}}</ref> ڪجهه ايناٽامي ماهر<ref name="Brownetal-2004">{{harvnb|Brown|Freeman|Cuccurullo|Freeman|2004}}</ref> ''سامهون آڻڻ'' کي رڳو ان حالت تائين محدود ڪن ٿا، جڏهن آڱوٺو پنجين آڱر (ننڍي آڱر) جي ويجهو آندو وڃي، ۽ آڱوٺي ۽ ٻين آڱرين جي وچ ۾ ٻين ويجهڙائين کي ''ويجهو آڻڻ'' چون ٿا.<!-- Ref: Opposition: Thumb: approximation of the palmar aspect of the thumb and fifth digit. Apposition: Thumb: approximation between the thumb and other digit not using the palmar aspect --> ايناٽامي ماهرن لاءِ اها ڳالهه معنيٰ رکي ٿي، ڇاڪاڻتہ هٿ جي ٻن اندروني ڏورن جا نالا انهيءَ مخصوص چرپر تي رکيل آهن ([[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ۽ [[ننڍي آڱر سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس ڊجيٽي منيمي]]).
ٻيا محقق هڪ ٻي وصف استعمال ڪن ٿا،<ref name="vanNierop-2008" /> جنهن موجب سامهون آڻڻ-ويجهو آڻڻ، موڙڻ-پري ڪرڻ ۽ سڌو ڪرڻ-ويجهو آڻڻ جي وچ واري تبديلي آهي؛ اهڙيءَ طرح ''ويجهو آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''پاسو'' هٿ جي تري يا هٿ جي ريڊيئل پاسي (ڏسڻي آڱر واري پاسي) جي ويجهو اچي ٿو، جڏهن ته ''سامهون آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''نرم گوشت وارو حصو'' يا ”تري وارو“ پاسو هٿ جي تري يا ٻين آڱرين جي ويجهو اچي ٿو.
عضوي کي واپس ان جي غيرجانبدار حالت ۾ آڻڻ کي ريپوزيشن چيو ويندو آهي، ۽ گولائيءَ ۾ ڦرندڙ چرپر کي [[گولائي واري چرپر (ايناٽامي)|سرڪمڊڪشن]] چيو ويندو آهي.
پرائيميٽ ماهرن ۽ هٿ جي تحقيق جي اڳواڻن [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان]] ۽ [[پروڊنس هيرو نيپيئر|پروڊنس نيپيئر]] سامهون آڻڻ جي وصف هن ريت ڏني: ”اهڙي چرپر، جنهن وسيلي آڱوٺي جي نرم گوشت واري مٿاڇري کي باقي آڱرين مان هڪ يا سڀني جي آخري نرم حصن سان سڌي رابطي ۾ — يا بلڪل سامهون — آندو وڃي.“ هن ''حقيقي''، نرم حصي کان نرم حصي تائين سامهون اچڻ کي ممڪن بڻائڻ لاءِ، آڱوٺي کي پنهنجي ڊگهي محور جي چوڌاري ([[ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ) ڦرڻو پوندو آهي.<ref name="Primates-FAQ">{{cite web
|title = Primates FAQ: Do any primates have opposable thumbs?
|publisher = Wisconsin Regional Primate Research Center
|url = http://www.primates.com/faq/
|access-date = 20 November 2010
}}</ref> دليل طور چئي سگهجي ٿو ته اها وصف انساني آڱوٺي جي منفرد خاصيت کي نمايان ڪرڻ لاءِ چونڊي وئي هئي.
===ٻيا پرائيميٽ===
[[File:BonoboFishing02 cropped.jpeg|thumb|هڪ [[بونوبو]] اڏوهيون ”ڦاسائيندي“، اڻپوري يا ”غيرحقيقي“ سامهون آڻڻ جو هڪ مثال<ref>{{cite news
|title = The Thumb is the Hero
|newspaper = The New York Times
|quote = The "fishing rod" a chimp strips of leaves and pokes into a termite nest to bring up a snack is as far as he'll ever get toward
ltd03hm5a89mgjl0rxxrk237tf28cx9
392027
392026
2026-07-07T14:43:00Z
Intisar Ali
8681
392027
wikitext
text/x-wiki
{{short description|هٿ جي پهرين آڱر}}
{{about|هٿ جي آڱر بابت}}
{{Infobox anatomy
|Name = آڱوٺو
|Latin = pollex<br />digitus I manus<br />digitus primus manus
|image = Liam Thumb.jpg
|caption = انساني آڱوٺو
|width =
|image2 = Sobo 1909 130.png
|caption2 = آڱوٺي جون هڏيون، بلڪل کاٻي پاسي نظر اچن ٿيون
|precursor =
|system =
|artery = [[پرنسپس پوليسس شريان]]
|vein = [[هٿ جو پٺيون وريدي ڄار]]
|nerve = [[ريڊيئل تنت جون پٺيون ڊجيٽل تنتون]]، [[ميڊيئن تنت جون حقيقي تري واريون ڊجيٽل تنتون]]
|lymph = [[هسليءَ هيٺيان لمفي ڳنڍ]]<ref>{{NormanAnatomy|clinicalconsiderations}}</ref>
}}
'''آڱوٺو''' [[هٿ]] جي پهرين [[آڱر (ايناٽامي)|آڱر]] آهي، جيڪا [[ڏسڻي آڱر]] جي ڀرسان هوندي آهي.{{Efn|ڪجهه ماڻهو آڱوٺي کي آڱر سمجهن ٿا. عام طور، ٻين چئن آڱرين کان ڪجهه مختلف خاصيتن، جهڙوڪ وڏي وٿي، هڪ فيلينڪس جي کوٽ ۽ سامهون اچڻ جي صلاحيت سبب، ان کي ’ڊجيٽ‘ سمجهيو ويندو آهي.|group=upper-alpha}} جڏهن ڪو ماڻهو طبي [[ايناٽاميائي حالت]] ۾ بيٺو هوندو آهي (جنهن ۾ هٿ جي تري جو رخ اڳتي هوندو آهي)، تڏهن آڱوٺو سڀ کان ٻاهرين آڱر هوندو آهي. آڱوٺي لاءِ طبي لاطيني-انگريزي اسم [[wikt:pollex|''pollex'']] آهي ([[پير جي آڱر#هيلوڪس|''hallux'']]، يعني پير جي وڏي آڱر سان ڀيٽيو)، ۽ آڱوٺي سان لاڳاپيل صفت [[wikt:pollical|''pollical'']] آهي.{{efn|{{confused|political}}|group=upper-alpha}}
==وصف==
{{more sources|section|date=April 2024}}
===آڱوٺو ۽ آڱريون===
انگريزي لفظ ''finger'' جون ٻه [[آڱرين جي ڳڻپ|معنائون]] آهن، توڙي جو ڳالهه هڪ عام انساني هٿ جي آخري عضون جي حوالي سان هجي:
1. هٿ جي پنجن آخري عضون مان ڪو به هڪ.
2. آڱوٺي کان سواءِ، هٿ جي چئن آخري عضون مان ڪو به هڪ.<ref>{{Cite web |date=2024-09-26 |title=Definition of FINGER |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/finger |access-date=2024-09-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref>
ٻوليائي لحاظ کان، لڳي ٿو ته اصل معنيٰ انهن ٻنهي مان پهرين هئي: {{Lang|mis|*penkwe-ros}}<!-- Proto-Indo-European --> (جنهن کي {{Lang|mis|*penqrós}}<!-- Proto-Indo-European --> پڻ لکيو ويندو آهي) مفروضاتي [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي]] ۾ {{Lang|mis|*penkwe}}<!-- Proto-Indo-European --> (يا {{Lang|mis|*penqe}}<!-- Proto-Indo-European -->) جي پڇاڙي لڳل صورت هئي، جنهن مان [[هند-يورپي ٻوليون|هند-يورپي]] خاندان جا ڪيترائي لفظ (جن مان ڏهاڪن جي وصف انگريزي لغتن ۾ ڏنل آهي) نڪتا آهن، جيڪي پنجن جي تصور سان لاڳاپيل آهن يا ان مان نڪتل آهن.
آڱوٺي ۾ ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ سان هيٺيون خاصيتون گڏيل آهن:
* [[فيلينڪس|فيلينجز]] جو ڍانچو هئڻ، جيڪي قبضي جهڙن جوڙن سان ڳنڍيل هوندا آهن ۽ هٿ جي تري ڏانهن موڙڻ جي سهولت ڏين ٿا
* پٺئين مٿاڇري تي وار ۽ ننهن هئڻ، ۽ تري واري پاسي وار نه هئڻ سان گڏ [[آڱرين جا نشان|آڱرين جي نشانن]] جون ليڪون هئڻ
آڱوٺو ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ کان هن لحاظ کان مختلف آهي ته اهو اڪيلو:
* ٻين چئن آڱرين جي سامهون اچي سگهي ٿو
* ٽن بدران ٻه [[فيلينڪس|فيلينجز]] رکي ٿو. تنهن هوندي به، تازو اهڙيون رپورٽون سامهون آيون آهن ته ٻين آڱرين وانگر آڱوٺي ۾ پڻ ٽي فيلينجز آهن، پر ان ۾ ميٽاڪارپل هڏي ڪانهي.<ref>Haeri, Seyed Mohammad Jafar, et al. "Human thumb consists of three phalanges and lacks metacarpal? A morphometric study on the long bones of the hand." Surgical and Radiologic Anatomy 44.8 (2022): 1101-1109.https://doi.org/10.1007/s00276-022-02986-9</ref>
* [[پري وارو (ايناٽامي)|پري واري]] فيلينڪس ۾ [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي واري]] فيلينڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو آهي
* اهڙي گهڻي چرپر ڪندڙ [[ميٽاڪارپس]] سان ڳنڍيل آهي، جيڪو ان جي سامهون اچڻ جي گهڻي صلاحيت پيدا ڪري ٿو
* عمودي بدران افقي نموني وڪڙجي ٿو
۽ انهيءَ ڪري لفظ جو لفظي بڻ پڻ اهڙو آهي: {{Lang|mis|*tum}}<!-- Proto-Indo-European --> پروٽو-هند-يورپي ٻوليءَ ۾ ’سوڄ‘ لاءِ لفظ آهي (''tumor'' ۽ ''thigh'' سان ڀيٽيو)، ڇاڪاڻتہ آڱوٺو آڱرين مان سڀ کان ٿلهو آهي.
==سامهون آڻڻ ۽ ويجهو آڻڻ{{anchor|Other animals with opposable digits}}==<!-- [[Opposable thumb]], [[Opposable]], [[Opposability]], and [[Apposition]] redirect/link to this section. -->
===انسان===
انساني ايناٽامي تي ڌيان ڏيندڙ ايناٽامي ماهرن ۽ ٻين محققن وٽ ''سامهون آڻڻ'' جون سوين وصفون آهن.<ref name="vanNierop-2008">{{harvnb|van Nierop|van der Helm|Overbeeke|Djajadiningrat|2008|p=34}}</ref> ڪجهه ايناٽامي ماهر<ref name="Brownetal-2004">{{harvnb|Brown|Freeman|Cuccurullo|Freeman|2004}}</ref> ''سامهون آڻڻ'' کي رڳو ان حالت تائين محدود ڪن ٿا، جڏهن آڱوٺو پنجين آڱر (ننڍي آڱر) جي ويجهو آندو وڃي، ۽ آڱوٺي ۽ ٻين آڱرين جي وچ ۾ ٻين ويجهڙائين کي ''ويجهو آڻڻ'' چون ٿا.<!-- Ref: Opposition: Thumb: approximation of the palmar aspect of the thumb and fifth digit. Apposition: Thumb: approximation between the thumb and other digit not using the palmar aspect --> ايناٽامي ماهرن لاءِ اها ڳالهه معنيٰ رکي ٿي، ڇاڪاڻتہ هٿ جي ٻن اندروني ڏورن جا نالا انهيءَ مخصوص چرپر تي رکيل آهن ([[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ۽ [[ننڍي آڱر سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس ڊجيٽي منيمي]]).
ٻيا محقق هڪ ٻي وصف استعمال ڪن ٿا،<ref name="vanNierop-2008" /> جنهن موجب سامهون آڻڻ-ويجهو آڻڻ، موڙڻ-پري ڪرڻ ۽ سڌو ڪرڻ-ويجهو آڻڻ جي وچ واري تبديلي آهي؛ اهڙيءَ طرح ''ويجهو آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''پاسو'' هٿ جي تري يا هٿ جي ريڊيئل پاسي (ڏسڻي آڱر واري پاسي) جي ويجهو اچي ٿو، جڏهن ته ''سامهون آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''نرم گوشت وارو حصو'' يا ”تري وارو“ پاسو هٿ جي تري يا ٻين آڱرين جي ويجهو اچي ٿو.
عضوي کي واپس ان جي غيرجانبدار حالت ۾ آڻڻ کي ريپوزيشن چيو ويندو آهي، ۽ گولائيءَ ۾ ڦرندڙ چرپر کي [[گولائي واري چرپر (ايناٽامي)|سرڪمڊڪشن]] چيو ويندو آهي.
پرائيميٽ ماهرن ۽ هٿ جي تحقيق جي اڳواڻن [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان]] ۽ [[پروڊنس هيرو نيپيئر|پروڊنس نيپيئر]] سامهون آڻڻ جي وصف هن ريت ڏني: ”اهڙي چرپر، جنهن وسيلي آڱوٺي جي نرم گوشت واري مٿاڇري کي باقي آڱرين مان هڪ يا سڀني جي آخري نرم حصن سان سڌي رابطي ۾ — يا بلڪل سامهون — آندو وڃي.“ هن ''حقيقي''، نرم حصي کان نرم حصي تائين سامهون اچڻ کي ممڪن بڻائڻ لاءِ، آڱوٺي کي پنهنجي ڊگهي محور جي چوڌاري ([[ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ) ڦرڻو پوندو آهي.<ref name="Primates-FAQ">{{cite web
|title = Primates FAQ: Do any primates have opposable thumbs?
|publisher = Wisconsin Regional Primate Research Center
|url = http://www.primates.com/faq/
|access-date = 20 November 2010
}}</ref> دليل طور چئي سگهجي ٿو ته اها وصف انساني آڱوٺي جي منفرد خاصيت کي نمايان ڪرڻ لاءِ چونڊي وئي هئي.
===ٻيا پرائيميٽ===
[[File:BonoboFishing02 cropped.jpeg|thumb|هڪ [[بونوبو]] اڏوهيون ”ڦاسائيندي“، اڻپوري يا ”غيرحقيقي“ سامهون آڻڻ جو هڪ مثال.]]
* [[پرائيميٽ]] ڇهن گروهن مان ڪنهن هڪ ۾ اچن ٿا:<ref name="PrimateAnatomy8">{{harvnb|Ankel-Simons|2007|p=345}}</ref>
** آڱوٺي کان سواءِ: [[ڪوريئڙي باندر]] ۽ [[ڪولوبس]]
** سامهون نه ايندڙ آڱوٺا: [[ٽارسيئر]] (جيڪي ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ٻيٽن ۾ ملن ٿا)، [[مارموسيٽ]] (جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** ظاهري طور (يا جزوي طور) سامهون ايندڙ آڱوٺا: سڀئي [[اسٽريپسرائن]] (ليمور، پوٽو ۽ لورِس) ۽ [[سيبيڊي]] (ڪيپوچن ۽ گلھري باندر، جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** سامهون ايندڙ آڱوٺا: ڪولوبس کان سواءِ [[پراڻي دنيا جا باندر]] (سرڪوپيٿيسيڊي)، ۽ سڀئي [[هومينيڊي|وڏا بن مانس]]
** نسبتاً ڊگهن سامهون ايندڙ آڱوٺن وارا: [[گبن]] (يا ننڍا بن مانس)
** اڃا درجابندي نه ڪيل: ٻيا [[نئين دنيا جا باندر]] ([[ٽيمرن]]، ايئوٽيڊي: رات جا يا چٻري باندر، پيٿيسيڊي: ٽيٽي، ساڪي ۽ واڪاري، ايٽيليڊي: هائولر ۽ اوني باندر)
[[ڪوريئڙي باندر]] وٽ عملي طور آڱوٺو نه هئڻ جي کوٽ ان جي ڊگهي، پڪڙيندڙ پڇ جي وارن کان خالي حصي سان شيون پڪڙڻ وسيلي پوري ٿئي ٿي. [[بن مانس]]ن ۽ [[پراڻي دنيا جا باندر|پراڻي دنيا جي باندرن]] ۾ آڱوٺي کي پنهنجي محور جي چوڌاري ڦيرائي سگهجي ٿو، پر آڱوٺي ۽ ڏسڻي آڱر جي نرم چوٽين جي وچ ۾ رابطي جي وسيع ايراضي هڪ انساني خاصيت آهي.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12" />
''[[ڊارونيوس|ڊارونيوس ماسيلي]]''، [[ايوسين]] دور جو هڪ پرائيميٽ [[عبوري فوسل]]، جيڪو [[پروسيميئن]] ۽ [[سيميئن]] جي وچ ۾ هو، ان جا هٿ ۽ پير انتهائي لچڪدار آڱرين وارا هئا، جن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا ۽ پير جون وڏيون آڱريون شامل هيون.<ref name="PloS-Darwinius-2009">{{harvnb|Franzen|Gingerich|Habersetzer|Hurum|2009|pp=15–18}}</ref>
2fpb585ur07yreajis5oeszfg2t29g8
392028
392027
2026-07-07T14:50:43Z
Intisar Ali
8681
392028
wikitext
text/x-wiki
{{short description|هٿ جي پهرين آڱر}}
{{about|هٿ جي آڱر بابت}}
{{Infobox anatomy
|Name = آڱوٺو
|Latin = pollex<br />digitus I manus<br />digitus primus manus
|image = Liam Thumb.jpg
|caption = انساني آڱوٺو
|width =
|image2 = Sobo 1909 130.png
|caption2 = آڱوٺي جون هڏيون، بلڪل کاٻي پاسي نظر اچن ٿيون
|precursor =
|system =
|artery = [[پرنسپس پوليسس شريان]]
|vein = [[هٿ جو پٺيون وريدي ڄار]]
|nerve = [[ريڊيئل تنت جون پٺيون ڊجيٽل تنتون]]، [[ميڊيئن تنت جون حقيقي تري واريون ڊجيٽل تنتون]]
|lymph = [[هسليءَ هيٺيان لمفي ڳنڍ]]<ref>{{NormanAnatomy|clinicalconsiderations}}</ref>
}}
'''آڱوٺو''' [[هٿ]] جي پهرين [[آڱر (ايناٽامي)|آڱر]] آهي، جيڪا [[ڏسڻي آڱر]] جي ڀرسان هوندي آهي.{{Efn|ڪجهه ماڻهو آڱوٺي کي آڱر سمجهن ٿا. عام طور، ٻين چئن آڱرين کان ڪجهه مختلف خاصيتن، جهڙوڪ وڏي وٿي، هڪ فيلينڪس جي کوٽ ۽ سامهون اچڻ جي صلاحيت سبب، ان کي ’ڊجيٽ‘ سمجهيو ويندو آهي.|group=upper-alpha}} جڏهن ڪو ماڻهو طبي [[ايناٽاميائي حالت]] ۾ بيٺو هوندو آهي (جنهن ۾ هٿ جي تري جو رخ اڳتي هوندو آهي)، تڏهن آڱوٺو سڀ کان ٻاهرين آڱر هوندو آهي. آڱوٺي لاءِ طبي لاطيني-انگريزي اسم [[wikt:pollex|''pollex'']] آهي ([[پير جي آڱر#هيلوڪس|''hallux'']]، يعني پير جي وڏي آڱر سان ڀيٽيو)، ۽ آڱوٺي سان لاڳاپيل صفت [[wikt:pollical|''pollical'']] آهي.{{efn|{{confused|political}}|group=upper-alpha}}
==وصف==
{{more sources|section|date=April 2024}}
===آڱوٺو ۽ آڱريون===
انگريزي لفظ ''finger'' جون ٻه [[آڱرين جي ڳڻپ|معنائون]] آهن، توڙي جو ڳالهه هڪ عام انساني هٿ جي آخري عضون جي حوالي سان هجي:
1. هٿ جي پنجن آخري عضون مان ڪو به هڪ.
2. آڱوٺي کان سواءِ، هٿ جي چئن آخري عضون مان ڪو به هڪ.<ref>{{Cite web |date=2024-09-26 |title=Definition of FINGER |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/finger |access-date=2024-09-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref>
ٻوليائي لحاظ کان، لڳي ٿو ته اصل معنيٰ انهن ٻنهي مان پهرين هئي: {{Lang|mis|*penkwe-ros}}<!-- Proto-Indo-European --> (جنهن کي {{Lang|mis|*penqrós}}<!-- Proto-Indo-European --> پڻ لکيو ويندو آهي) مفروضاتي [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي]] ۾ {{Lang|mis|*penkwe}}<!-- Proto-Indo-European --> (يا {{Lang|mis|*penqe}}<!-- Proto-Indo-European -->) جي پڇاڙي لڳل صورت هئي، جنهن مان [[هند-يورپي ٻوليون|هند-يورپي]] خاندان جا ڪيترائي لفظ (جن مان ڏهاڪن جي وصف انگريزي لغتن ۾ ڏنل آهي) نڪتا آهن، جيڪي پنجن جي تصور سان لاڳاپيل آهن يا ان مان نڪتل آهن.
آڱوٺي ۾ ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ سان هيٺيون خاصيتون گڏيل آهن:
* [[فيلينڪس|فيلينجز]] جو ڍانچو هئڻ، جيڪي قبضي جهڙن جوڙن سان ڳنڍيل هوندا آهن ۽ هٿ جي تري ڏانهن موڙڻ جي سهولت ڏين ٿا
* پٺئين مٿاڇري تي وار ۽ ننهن هئڻ، ۽ تري واري پاسي وار نه هئڻ سان گڏ [[آڱرين جا نشان|آڱرين جي نشانن]] جون ليڪون هئڻ
آڱوٺو ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ کان هن لحاظ کان مختلف آهي ته اهو اڪيلو:
* ٻين چئن آڱرين جي سامهون اچي سگهي ٿو
* ٽن بدران ٻه [[فيلينڪس|فيلينجز]] رکي ٿو. تنهن هوندي به، تازو اهڙيون رپورٽون سامهون آيون آهن ته ٻين آڱرين وانگر آڱوٺي ۾ پڻ ٽي فيلينجز آهن، پر ان ۾ ميٽاڪارپل هڏي ڪانهي.<ref>Haeri, Seyed Mohammad Jafar, et al. "Human thumb consists of three phalanges and lacks metacarpal? A morphometric study on the long bones of the hand." Surgical and Radiologic Anatomy 44.8 (2022): 1101-1109.https://doi.org/10.1007/s00276-022-02986-9</ref>
* [[پري وارو (ايناٽامي)|پري واري]] فيلينڪس ۾ [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي واري]] فيلينڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو آهي
* اهڙي گهڻي چرپر ڪندڙ [[ميٽاڪارپس]] سان ڳنڍيل آهي، جيڪو ان جي سامهون اچڻ جي گهڻي صلاحيت پيدا ڪري ٿو
* عمودي بدران افقي نموني وڪڙجي ٿو
۽ انهيءَ ڪري لفظ جو لفظي بڻ پڻ اهڙو آهي: {{Lang|mis|*tum}}<!-- Proto-Indo-European --> پروٽو-هند-يورپي ٻوليءَ ۾ ’سوڄ‘ لاءِ لفظ آهي (''tumor'' ۽ ''thigh'' سان ڀيٽيو)، ڇاڪاڻتہ آڱوٺو آڱرين مان سڀ کان ٿلهو آهي.
==سامهون آڻڻ ۽ ويجهو آڻڻ{{anchor|Other animals with opposable digits}}==<!-- [[Opposable thumb]], [[Opposable]], [[Opposability]], and [[Apposition]] redirect/link to this section. -->
===انسان===
انساني ايناٽامي تي ڌيان ڏيندڙ ايناٽامي ماهرن ۽ ٻين محققن وٽ ''سامهون آڻڻ'' جون سوين وصفون آهن.<ref name="vanNierop-2008">{{harvnb|van Nierop|van der Helm|Overbeeke|Djajadiningrat|2008|p=34}}</ref> ڪجهه ايناٽامي ماهر<ref name="Brownetal-2004">{{harvnb|Brown|Freeman|Cuccurullo|Freeman|2004}}</ref> ''سامهون آڻڻ'' کي رڳو ان حالت تائين محدود ڪن ٿا، جڏهن آڱوٺو پنجين آڱر (ننڍي آڱر) جي ويجهو آندو وڃي، ۽ آڱوٺي ۽ ٻين آڱرين جي وچ ۾ ٻين ويجهڙائين کي ''ويجهو آڻڻ'' چون ٿا.<!-- Ref: Opposition: Thumb: approximation of the palmar aspect of the thumb and fifth digit. Apposition: Thumb: approximation between the thumb and other digit not using the palmar aspect --> ايناٽامي ماهرن لاءِ اها ڳالهه معنيٰ رکي ٿي، ڇاڪاڻتہ هٿ جي ٻن اندروني ڏورن جا نالا انهيءَ مخصوص چرپر تي رکيل آهن ([[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ۽ [[ننڍي آڱر سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس ڊجيٽي منيمي]]).
ٻيا محقق هڪ ٻي وصف استعمال ڪن ٿا،<ref name="vanNierop-2008" /> جنهن موجب سامهون آڻڻ-ويجهو آڻڻ، موڙڻ-پري ڪرڻ ۽ سڌو ڪرڻ-ويجهو آڻڻ جي وچ واري تبديلي آهي؛ اهڙيءَ طرح ''ويجهو آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''پاسو'' هٿ جي تري يا هٿ جي ريڊيئل پاسي (ڏسڻي آڱر واري پاسي) جي ويجهو اچي ٿو، جڏهن ته ''سامهون آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''نرم گوشت وارو حصو'' يا ”تري وارو“ پاسو هٿ جي تري يا ٻين آڱرين جي ويجهو اچي ٿو.
عضوي کي واپس ان جي غيرجانبدار حالت ۾ آڻڻ کي ريپوزيشن چيو ويندو آهي، ۽ گولائيءَ ۾ ڦرندڙ چرپر کي [[گولائي واري چرپر (ايناٽامي)|سرڪمڊڪشن]] چيو ويندو آهي.
پرائيميٽ ماهرن ۽ هٿ جي تحقيق جي اڳواڻن [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان]] ۽ [[پروڊنس هيرو نيپيئر|پروڊنس نيپيئر]] سامهون آڻڻ جي وصف هن ريت ڏني: ”اهڙي چرپر، جنهن وسيلي آڱوٺي جي نرم گوشت واري مٿاڇري کي باقي آڱرين مان هڪ يا سڀني جي آخري نرم حصن سان سڌي رابطي ۾ — يا بلڪل سامهون — آندو وڃي.“ هن ''حقيقي''، نرم حصي کان نرم حصي تائين سامهون اچڻ کي ممڪن بڻائڻ لاءِ، آڱوٺي کي پنهنجي ڊگهي محور جي چوڌاري ([[ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ) ڦرڻو پوندو آهي.<ref name="Primates-FAQ">{{cite web
|title = Primates FAQ: Do any primates have opposable thumbs?
|publisher = Wisconsin Regional Primate Research Center
|url = http://www.primates.com/faq/
|access-date = 20 November 2010
}}</ref> دليل طور چئي سگهجي ٿو ته اها وصف انساني آڱوٺي جي منفرد خاصيت کي نمايان ڪرڻ لاءِ چونڊي وئي هئي.
===ٻيا پرائيميٽ===
[[File:BonoboFishing02 cropped.jpeg|thumb|هڪ [[بونوبو]] اڏوهيون ”ڦاسائيندي“، اڻپوري يا ”غيرحقيقي“ سامهون آڻڻ جو هڪ مثال.]]
* [[پرائيميٽ]] ڇهن گروهن مان ڪنهن هڪ ۾ اچن ٿا:<ref name="PrimateAnatomy8">{{harvnb|Ankel-Simons|2007|p=345}}</ref>
** آڱوٺي کان سواءِ: [[ڪوريئڙي باندر]] ۽ [[ڪولوبس]]
** سامهون نه ايندڙ آڱوٺا: [[ٽارسيئر]] (جيڪي ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ٻيٽن ۾ ملن ٿا)، [[مارموسيٽ]] (جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** ظاهري طور (يا جزوي طور) سامهون ايندڙ آڱوٺا: سڀئي [[اسٽريپسرائن]] (ليمور، پوٽو ۽ لورِس) ۽ [[سيبيڊي]] (ڪيپوچن ۽ گلھري باندر، جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** سامهون ايندڙ آڱوٺا: ڪولوبس کان سواءِ [[پراڻي دنيا جا باندر]] (سرڪوپيٿيسيڊي)، ۽ سڀئي [[هومينيڊي|وڏا بن مانس]]
** نسبتاً ڊگهن سامهون ايندڙ آڱوٺن وارا: [[گبن]] (يا ننڍا بن مانس)
** اڃا درجابندي نه ڪيل: ٻيا [[نئين دنيا جا باندر]] ([[ٽيمرن]]، ايئوٽيڊي: رات جا يا چٻري باندر، پيٿيسيڊي: ٽيٽي، ساڪي ۽ واڪاري، ايٽيليڊي: هائولر ۽ اوني باندر)
[[ڪوريئڙي باندر]] وٽ عملي طور آڱوٺو نه هئڻ جي کوٽ ان جي ڊگهي، پڪڙيندڙ پڇ جي وارن کان خالي حصي سان شيون پڪڙڻ وسيلي پوري ٿئي ٿي. [[بن مانس]]ن ۽ [[پراڻي دنيا جا باندر|پراڻي دنيا جي باندرن]] ۾ آڱوٺي کي پنهنجي محور جي چوڌاري ڦيرائي سگهجي ٿو، پر آڱوٺي ۽ ڏسڻي آڱر جي نرم چوٽين جي وچ ۾ رابطي جي وسيع ايراضي هڪ انساني خاصيت آهي.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12" />
''[[ڊارونيوس|ڊارونيوس ماسيلي]]''، [[ايوسين]] دور جو هڪ پرائيميٽ [[عبوري فوسل]]، جيڪو [[پروسيميئن]] ۽ [[سيميئن]] جي وچ ۾ هو، ان جا هٿ ۽ پير انتهائي لچڪدار آڱرين وارا هئا، جن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا ۽ پير جون وڏيون آڱريون شامل هيون.<ref name="PloS-Darwinius-2009">{{harvnb|Franzen|Gingerich|Habersetzer|Hurum|2009|pp=15–18}}</ref>
===ٻيا پليسينٽا وارا ٿڻائتا جانور===
* [[وڏو پانڊا|وڏن پانڊن]] — پنج چنبن واريون آڱريون ۽ حقيقي پهرين آڱر جي ڀرسان هڪ وڌيڪ ڊگهو [[سيسامائيڊ هڏي#پانڊا جي ايناٽامي|سيسامائيڊ هڏو]] هوندو آهي، جيڪو حقيقي آڱر نه هئڻ باوجود سامهون ايندڙ آڱوٺي وانگر ڪم ڪندو آهي.<ref>{{cite web
|title = The Panda's Thumb
|publisher = Athro
|url = http://www.athro.com/evo/pthumb.html
|year = 2000 |access-date = 21 November 2010
}}</ref>
* گهڻن [[ڪُتريندڙ جانور|ڪُتريندڙ جانورن]] جي هر اڳئين چنبي ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيڪا کين شيون پڪڙڻ جي سگهه ڏئي ٿي.<ref name="order">{{cite book | title=The Rodent Order | last=Stefoff | first= Rebecca | year=2008 | publisher=Marshall Cavendish | isbn=978-0-7614-3073-5 | pages=62–63, 71–73 | url=https://books.google.com/books?id=7Gle7-L46TYC&pg=PA63 }}</ref>
** ڪجهه [[موريڊي|ڪوئن]] ۾ هالڪس (”پير جي وڏي آڱر“) چنبي کان سواءِ ۽ مڪمل طور سامهون ايندڙ هوندي آهي؛ انهن ۾ [[وڻن تي رهندڙ]] نسل جهڙوڪ ''[[هيپالومس]]''، ''[[ڪائروپوڊومس]]''، ''[[وينڊيليوريا]]'' ۽ ''[[ڪائرومسڪس]]''، ۽ [[ٽپ ڏئي هلندڙ]]، ٻن پيرن وارا نسل جهڙوڪ ''[[نوٽومس]]'' ۽ ممڪن طور ڪجهه [[جربيليني]] شامل آهن.<ref>{{Harvnb|Ellerman|1941|p=2}}</ref>
** اوڀر آفريڪا جو [[وارن واري ڳچيءَ وارو ڪوئو]] (''Lophiomys imhausi'')، هڪ وڻن تي رهندڙ ۽ سيڙهه جهڙو ڪُتريندڙ جانور آهي، جنهن جي هٿن ۽ پيرن ۾ چار چار آڱريون ۽ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱوٺو هوندو آهي.<ref>{{cite book
|last = Grzimek |first = Bernhard
|title = Grzimek's Animal Life Encyclopedia, Vol 16, Mammals V
|edition = 2nd |page = 293
|editor1-last = Hutchins |editor1-first = Michael
|editor2-last = Kleiman |editor2-first = Devra G.
|editor3-last = Geist |editor3-first = Valerius
|display-editors = 3 |editor4-last = McDade |editor4-first = Melissa C.
|publisher = Gale Group |location = Farmington Hills, MI |year = 2003
|isbn = 978-0-7876-7750-3
|url = https://archive.org/details/grzimeksanimalli0002grzi_c1l6/page/293/mode/2up
}}</ref>
ان کان سواءِ، ڪيترين ئي [[گهڻ آڱرين وارين ٻلين]] ۾ [[سڀ کان اندرين آڱر]] ۽ [[سڀ کان ٻاهرين آڱر]] ([[چيچ|چيچ]]) ٻئي سامهون ايندڙ ٿي سگهن ٿيون، جنهن سان ٻلي وڌيڪ پيچيدا ڪم ڪري سگهي ٿي.{{Citation needed|date=August 2012}}
===مارسوپيئل===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Ailurops ursinus Naemundung 5 North Sulawesi cropped.JPG
| width1 = 105
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Oppossumthumb.jpg
| width2 = 180
| alt2 =
| caption2 =
| footer = کاٻي پاسي: [[سولاويسي بيئر ڪسڪس]] جي اڳئين ڄنگهه جون سامهون ايندڙ آڱريون<br />ساڄي پاسي: اوپوسم جي پوئين پير تي سامهون ايندڙ آڱوٺو
}}
* گهڻن [[فيلينجريڊي]] [[مارسوپيئل]]ن (يعني [[فيلينجريفارميس|پوسمن]] جي هڪ ڪٽنب) ۾، ''[[ٽرائيڪوسورس]]'' ۽ ''[[وائلڊا]]'' نسلن کان سواءِ، اڳئين پير جون پهرين ۽ ٻي آڱريون ٻين ٽن آڱرين جي سامهون اچي سگهن ٿيون. پوئين پير جي پهرين آڱر چنبي کان سواءِ پر سامهون ايندڙ هوندي آهي ۽ ٽارين کي مضبوطيءَ سان پڪڙڻ ۾ مدد ڪندي آهي. ٻي ۽ ٽين آڱر جزوي طور [[آڱرين جي بناوت|گڏيل آڱرين واريون]] هونديون آهن، جيڪي مٿئين سنڌي وٽ چمڙي سان پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون آهن، جڏهن تہ انهن جا ٻه الڳ ننهن وارن کي ڦڻي ڏيڻ جو ڪم ڪندا آهن. چوٿين ۽ پنجين آڱر پوئين پير جون سڀ کان وڏيون آڱريون هونديون آهن.<ref name="Nowak-1999">{{harvnb|Nowak|1999|p=89}}</ref>
* [[ڪوالا]] جي اڳين ۽ پوين پيرن ۾ پنج پنج آڱريون ۽ تيز، وريل چنبا هوندا آهن، سواءِ پوئين پير جي پهرين آڱر جي. اڳين پيرن جون پهرين ۽ ٻي آڱريون ٻين ٽن آڱرين جي سامهون اچي سگهن ٿيون، جنهن سان ڪوالا ننڍين ٽارين کي پڪڙي ۽ وڻ جي ٻاهرين ڇٽيءَ ۾ تازا پن ڳولي سگهي ٿو. فيلينجريڊن وانگر، پوئين پير جون ٻي ۽ ٽين آڱريون پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون آهن، پر انهن جا چنبا الڳ هوندا آهن.<ref name="McDade-2003-koala">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 13, p. 44}}</ref>
* [[اوپوسم]] نئين دنيا جا مارسوپيئل آهن، جن جي پوين پيرن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا هوندا آهن، جيڪي انهن جانورن کي سندن مخصوص پڪڙڻ جي سگهه ڏين ٿا ([[پاڻي وارو اوپوسم]] ان کان سواءِ آهي، ڇاڪاڻ تہ ان جا ڄاري دار پير سامهون اچڻ جي سگهه کي محدود ڪن ٿا).<ref name="McDade-2003-opossum">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 12, p. 250}}</ref>
* ڪوئن جهڙا [[مائڪروبايوٿيريا|مائڪروبايوٿير]] ڏکڻ آمريڪي مارسوپيئلن جو هڪ گروهه هئا، جيڪي آسٽريليائي مارسوپيئلن سان سڀ کان ويجهو لاڳاپيل هئا. انهن جو واحد موجوده رڪن، ''[[مونيٽو ڊيل مونٽي|ڊروميسيوپس گلائرائيڊس]]''، اوپوسمن سان ويجهي مائٽي نٿو رکي، پر ان جا چنبا انهن جانورن جهڙا آهن، جن مان هر هڪ ۾ پڪڙڻ لاءِ موافق ٿيل سامهون ايندڙ آڱريون هونديون آهن.<ref name="McDade-2003-microbiotheres">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 12, p. 274}}</ref>
===ريڙهيون پائيندڙ جانور===
* [[گرگٽ]]ن جا اڳيان پير اندرين پاسي آڱرين 1، 2 ۽ 3 جي هڪ ميڙ ۽ ٻاهرين پاسي آڱرين 4 ۽ 5 جي هڪ ميڙ ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جڏهن تہ پوئين پير اندرين پاسي آڱرين 1 ۽ 2 جي هڪ ميڙ ۽ ٻاهرين پاسي آڱرين 3، 4 ۽ 5 جي هڪ ميڙ ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن.<ref>{{cite book | author= Anderson, Christopher V. | author2= Higham, Timothy E. | name-list-style= amp | chapter= Chameleon anatomy | editor1-last= Tolley | editor1-first= Krystal A. | editor2-last= Herrel | editor2-first= Anthony | title=The Biology of Chameleons | publisher=University of California Press | year=2014 | location=Berkeley | pages= 7–55 | isbn= 978-0-520-27605-5 }}</ref>
===ڊائنوسار===
* پکين جهڙن ڊائنوسارن جي ڪٽنب [[ٽروڊونٽيڊي]] سان واسطو رکندڙ ڊائنوسارن ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱر هوندي هئي. ممڪن آهي تہ هيءَ موافقت شڪار ڳولڻ وقت زمين تي پيل شين يا چرندڙ هيٺاهين ٻوٽن جي ٽارين کي بهتر نموني سنڀالڻ لاءِ ڪم ايندي هئي.<ref name="russell1982">{{Cite journal |last1=Russell |first1=D. A. |last2=Séguin |first2=R. |year=1982 |title=Reconstruction of the small Cretaceous theropod ''Stenonychosaurus inequalis'' and a hypothetical dinosauroid |url=https://archive.org/details/syllogeus37nati |journal=Syllogeus |volume=37 |pages=1–43}}</ref>
* ننڍي شڪاري ڊائنوسار ''[[بيمبيراپٽر]]'' ۾ ممڪن طور پهرين ۽ ٽين آڱر هڪ ٻئي جي سامهون اچي سگهنديون هيون ۽ ان جي اڳئين ڄنگهه ۾ ايتري حرڪتي سگهه هئي جو هٿ وات تائين پهچي سگهندو هو. ان جي اڳئين ڄنگهه جي بناوت ۽ حرڪت جي حد ٻنهي هٿن سان پڪڙڻ، هڪ هٿ سان شين کي ڇاتيءَ سان جهلي رکڻ ۽ هٿ کي ڪنڍيءَ طور استعمال ڪرڻ جي سگهه ڏيندي هئي.<ref>{{Harvnb|Senter|2006}}</ref>
* ''[[نڪويبا سارس]]'' — هڪ [[سيلوروسار]]، جنهن جو ڊگهو، ٽن آڱرين وارو هٿ هو، جنهن ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱوٺو (”قاتل چنبو“) شامل هو.<ref>{{harvnb|de Klerk|Forster|Sampson|Chinsamy|2000|p=327}}. ''The left manus shows that the flexed digit I had the potential to partially oppose digits II and III.''</ref>
انهن کان سواءِ، ڪجهه ٻين ڊائنوسارن ۾ پڻ کاڌي کي سنڀالڻ ۽/يا شڪار کي پڪڙڻ لاءِ جزوي يا مڪمل طور سامهون ايندڙ آڱريون ٿي سگهيون ٿي.
====پکي====
[[Image:Bird-feets-en.svg|thumb|پکين جي پيرن جا چار قسم<br />(ساڄي پير جا خاڪا)]]
{{See also|آڱرين جي بناوت#اينيسوڊيڪٽيلي}}
* گهڻن [[پکي]]ن جي پير ۾، [[آڱرين جي بناوت#پکين ۾|مختلف ترتيبن]] ۾، گهٽ ۾ گهٽ هڪ سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيتوڻيڪ انهن کي ورلي ”آڱوٺو“ چيو ويندو آهي. گهڻو ڪري انهن کي رڳو [[پير جي آڱر#هالڪس|هالڪس]] چيو ويندو آهي.
====پيٽروسار====
* [[ووڪونگوپٽيريڊي|ووڪونگوپٽيريڊ]] پيٽروسار ''[[ڪنپينگوپٽيرس]]'' جي هر پر تي هڪ سامهون ايندڙ پهرين آڱر هوندي هئي. هن ٽيڪسان ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺن جي موجودگيءَ کي وڻن تي رهڻ لاءِ هڪ موافقت سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="Zhouetal2021">{{Cite journal|last1=Zhou |first1=X. |last2=Pêgas |first2=R. V. |last3=Ma |first3=W. |last4=Han |first4=G. |last5=Jin |first5=X. |last6=Leal |first6=M. E. C. |last7=Bonde |first7=N. |last8=Kobayashi |first8=Y. |last9=Lautenschlager |first9=S. |last10=Wei |first10=X. |last11=Shen |first11=C. |last12=Ji |first12=S. |title=A new darwinopteran pterosaur reveals arborealism and an opposed thumb |year=2021 |journal=[[ڪرنت بائلاجي]] |volume=31 |issue=11 |pages=2429–2436.e7 |doi=10.1016/j.cub.2021.03.030 |pmid=33848460 |doi-access=free |bibcode=2021CBio...31E2429Z }}</ref>
====پکي====
[[Image:Bird-feets-en.svg|thumb|پکين جي پيرن جا چار قسم<br />(ساڄي پير جا خاڪا)]]
{{See also|آڱرين جي بناوت#اينيسوڊيڪٽيلي}}
* گهڻن [[پکي]]ن جي پير ۾، [[آڱرين جي بناوت#پکين ۾|مختلف ترتيبن]] ۾، گهٽ ۾ گهٽ هڪ سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيتوڻيڪ انهن کي ورلي ”آڱوٺو“ چيو ويندو آهي. گهڻو ڪري انهن کي رڳو [[پير جي آڱر#هالڪس|هالڪس]] چيو ويندو آهي.
====پيٽروسار====
* [[ووڪونگوپٽيريڊي|ووڪونگوپٽيريڊ]] پيٽروسار ''[[ڪنپينگوپٽيرس]]'' جي هر پر تي هڪ سامهون ايندڙ پهرين آڱر هوندي هئي. هن ٽيڪسان ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺن جي موجودگيءَ کي وڻن تي رهڻ لاءِ هڪ موافقت سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="Zhouetal2021">{{Cite journal|last1=Zhou |first1=X. |last2=Pêgas |first2=R. V. |last3=Ma |first3=W. |last4=Han |first4=G. |last5=Jin |first5=X. |last6=Leal |first6=M. E. C. |last7=Bonde |first7=N. |last8=Kobayashi |first8=Y. |last9=Lautenschlager |first9=S. |last10=Wei |first10=X. |last11=Shen |first11=C. |last12=Ji |first12=S. |title=A new darwinopteran pterosaur reveals arborealism and an opposed thumb |year=2021 |journal=[[ڪرنت بائلاجي]] |volume=31 |issue=11 |pages=2429–2436.e7 |doi=10.1016/j.cub.2021.03.030 |pmid=33848460 |doi-access=free |bibcode=2021CBio...31E2429Z }}</ref>
===ايمفيبيئن===
* ''[[فائيلوميڊوسا]]''، ڏيڏرن جي هڪ جنس آهي، جيڪا ڏکڻ آمريڪا جي اصلوڪي آهي.<ref name=Phyllomedusa>{{cite journal|last=Bertoluci|first=Jaime|title= Pedal luring in the leaf-frog Phyllomedusa burmeisteri (Anura, Hylidae, Phyllomedusinae)|journal= Phyllomedusa: Journal of Herpetology|date=18 December 2002|volume=1|issue=2|doi=10.11606/issn.2316-9079.v1i2p93-95|page=93|doi-access=free}}</ref>
bpvjlaknzrwolthi72oyksiuiwehbgr
392029
392028
2026-07-07T14:56:57Z
Intisar Ali
8681
392029
wikitext
text/x-wiki
{{short description|هٿ جي پهرين آڱر}}
{{about|هٿ جي آڱر بابت}}
{{Infobox anatomy
|Name = آڱوٺو
|Latin = pollex<br />digitus I manus<br />digitus primus manus
|image = Liam Thumb.jpg
|caption = انساني آڱوٺو
|width =
|image2 = Sobo 1909 130.png
|caption2 = آڱوٺي جون هڏيون، بلڪل کاٻي پاسي نظر اچن ٿيون
|precursor =
|system =
|artery = [[پرنسپس پوليسس شريان]]
|vein = [[هٿ جو پٺيون وريدي ڄار]]
|nerve = [[ريڊيئل تنت جون پٺيون ڊجيٽل تنتون]]، [[ميڊيئن تنت جون حقيقي تري واريون ڊجيٽل تنتون]]
|lymph = [[هسليءَ هيٺيان لمفي ڳنڍ]]<ref>{{NormanAnatomy|clinicalconsiderations}}</ref>
}}
'''آڱوٺو''' [[هٿ]] جي پهرين [[آڱر (ايناٽامي)|آڱر]] آهي، جيڪا [[ڏسڻي آڱر]] جي ڀرسان هوندي آهي.{{Efn|ڪجهه ماڻهو آڱوٺي کي آڱر سمجهن ٿا. عام طور، ٻين چئن آڱرين کان ڪجهه مختلف خاصيتن، جهڙوڪ وڏي وٿي، هڪ فيلينڪس جي کوٽ ۽ سامهون اچڻ جي صلاحيت سبب، ان کي ’ڊجيٽ‘ سمجهيو ويندو آهي.|group=upper-alpha}} جڏهن ڪو ماڻهو طبي [[ايناٽاميائي حالت]] ۾ بيٺو هوندو آهي (جنهن ۾ هٿ جي تري جو رخ اڳتي هوندو آهي)، تڏهن آڱوٺو سڀ کان ٻاهرين آڱر هوندو آهي. آڱوٺي لاءِ طبي لاطيني-انگريزي اسم [[wikt:pollex|''pollex'']] آهي ([[پير جي آڱر#هيلوڪس|''hallux'']]، يعني پير جي وڏي آڱر سان ڀيٽيو)، ۽ آڱوٺي سان لاڳاپيل صفت [[wikt:pollical|''pollical'']] آهي.{{efn|{{confused|political}}|group=upper-alpha}}
==وصف==
{{more sources|section|date=April 2024}}
===آڱوٺو ۽ آڱريون===
انگريزي لفظ ''finger'' جون ٻه [[آڱرين جي ڳڻپ|معنائون]] آهن، توڙي جو ڳالهه هڪ عام انساني هٿ جي آخري عضون جي حوالي سان هجي:
1. هٿ جي پنجن آخري عضون مان ڪو به هڪ.
2. آڱوٺي کان سواءِ، هٿ جي چئن آخري عضون مان ڪو به هڪ.<ref>{{Cite web |date=2024-09-26 |title=Definition of FINGER |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/finger |access-date=2024-09-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref>
ٻوليائي لحاظ کان، لڳي ٿو ته اصل معنيٰ انهن ٻنهي مان پهرين هئي: {{Lang|mis|*penkwe-ros}}<!-- Proto-Indo-European --> (جنهن کي {{Lang|mis|*penqrós}}<!-- Proto-Indo-European --> پڻ لکيو ويندو آهي) مفروضاتي [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي]] ۾ {{Lang|mis|*penkwe}}<!-- Proto-Indo-European --> (يا {{Lang|mis|*penqe}}<!-- Proto-Indo-European -->) جي پڇاڙي لڳل صورت هئي، جنهن مان [[هند-يورپي ٻوليون|هند-يورپي]] خاندان جا ڪيترائي لفظ (جن مان ڏهاڪن جي وصف انگريزي لغتن ۾ ڏنل آهي) نڪتا آهن، جيڪي پنجن جي تصور سان لاڳاپيل آهن يا ان مان نڪتل آهن.
آڱوٺي ۾ ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ سان هيٺيون خاصيتون گڏيل آهن:
* [[فيلينڪس|فيلينجز]] جو ڍانچو هئڻ، جيڪي قبضي جهڙن جوڙن سان ڳنڍيل هوندا آهن ۽ هٿ جي تري ڏانهن موڙڻ جي سهولت ڏين ٿا
* پٺئين مٿاڇري تي وار ۽ ننهن هئڻ، ۽ تري واري پاسي وار نه هئڻ سان گڏ [[آڱرين جا نشان|آڱرين جي نشانن]] جون ليڪون هئڻ
آڱوٺو ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ کان هن لحاظ کان مختلف آهي ته اهو اڪيلو:
* ٻين چئن آڱرين جي سامهون اچي سگهي ٿو
* ٽن بدران ٻه [[فيلينڪس|فيلينجز]] رکي ٿو. تنهن هوندي به، تازو اهڙيون رپورٽون سامهون آيون آهن ته ٻين آڱرين وانگر آڱوٺي ۾ پڻ ٽي فيلينجز آهن، پر ان ۾ ميٽاڪارپل هڏي ڪانهي.<ref>Haeri, Seyed Mohammad Jafar, et al. "Human thumb consists of three phalanges and lacks metacarpal? A morphometric study on the long bones of the hand." Surgical and Radiologic Anatomy 44.8 (2022): 1101-1109.https://doi.org/10.1007/s00276-022-02986-9</ref>
* [[پري وارو (ايناٽامي)|پري واري]] فيلينڪس ۾ [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي واري]] فيلينڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو آهي
* اهڙي گهڻي چرپر ڪندڙ [[ميٽاڪارپس]] سان ڳنڍيل آهي، جيڪو ان جي سامهون اچڻ جي گهڻي صلاحيت پيدا ڪري ٿو
* عمودي بدران افقي نموني وڪڙجي ٿو
۽ انهيءَ ڪري لفظ جو لفظي بڻ پڻ اهڙو آهي: {{Lang|mis|*tum}}<!-- Proto-Indo-European --> پروٽو-هند-يورپي ٻوليءَ ۾ ’سوڄ‘ لاءِ لفظ آهي (''tumor'' ۽ ''thigh'' سان ڀيٽيو)، ڇاڪاڻتہ آڱوٺو آڱرين مان سڀ کان ٿلهو آهي.
==سامهون آڻڻ ۽ ويجهو آڻڻ{{anchor|Other animals with opposable digits}}==<!-- [[Opposable thumb]], [[Opposable]], [[Opposability]], and [[Apposition]] redirect/link to this section. -->
===انسان===
انساني ايناٽامي تي ڌيان ڏيندڙ ايناٽامي ماهرن ۽ ٻين محققن وٽ ''سامهون آڻڻ'' جون سوين وصفون آهن.<ref name="vanNierop-2008">{{harvnb|van Nierop|van der Helm|Overbeeke|Djajadiningrat|2008|p=34}}</ref> ڪجهه ايناٽامي ماهر<ref name="Brownetal-2004">{{harvnb|Brown|Freeman|Cuccurullo|Freeman|2004}}</ref> ''سامهون آڻڻ'' کي رڳو ان حالت تائين محدود ڪن ٿا، جڏهن آڱوٺو پنجين آڱر (ننڍي آڱر) جي ويجهو آندو وڃي، ۽ آڱوٺي ۽ ٻين آڱرين جي وچ ۾ ٻين ويجهڙائين کي ''ويجهو آڻڻ'' چون ٿا.<!-- Ref: Opposition: Thumb: approximation of the palmar aspect of the thumb and fifth digit. Apposition: Thumb: approximation between the thumb and other digit not using the palmar aspect --> ايناٽامي ماهرن لاءِ اها ڳالهه معنيٰ رکي ٿي، ڇاڪاڻتہ هٿ جي ٻن اندروني ڏورن جا نالا انهيءَ مخصوص چرپر تي رکيل آهن ([[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ۽ [[ننڍي آڱر سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس ڊجيٽي منيمي]]).
ٻيا محقق هڪ ٻي وصف استعمال ڪن ٿا،<ref name="vanNierop-2008" /> جنهن موجب سامهون آڻڻ-ويجهو آڻڻ، موڙڻ-پري ڪرڻ ۽ سڌو ڪرڻ-ويجهو آڻڻ جي وچ واري تبديلي آهي؛ اهڙيءَ طرح ''ويجهو آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''پاسو'' هٿ جي تري يا هٿ جي ريڊيئل پاسي (ڏسڻي آڱر واري پاسي) جي ويجهو اچي ٿو، جڏهن ته ''سامهون آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''نرم گوشت وارو حصو'' يا ”تري وارو“ پاسو هٿ جي تري يا ٻين آڱرين جي ويجهو اچي ٿو.
عضوي کي واپس ان جي غيرجانبدار حالت ۾ آڻڻ کي ريپوزيشن چيو ويندو آهي، ۽ گولائيءَ ۾ ڦرندڙ چرپر کي [[گولائي واري چرپر (ايناٽامي)|سرڪمڊڪشن]] چيو ويندو آهي.
پرائيميٽ ماهرن ۽ هٿ جي تحقيق جي اڳواڻن [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان]] ۽ [[پروڊنس هيرو نيپيئر|پروڊنس نيپيئر]] سامهون آڻڻ جي وصف هن ريت ڏني: ”اهڙي چرپر، جنهن وسيلي آڱوٺي جي نرم گوشت واري مٿاڇري کي باقي آڱرين مان هڪ يا سڀني جي آخري نرم حصن سان سڌي رابطي ۾ — يا بلڪل سامهون — آندو وڃي.“ هن ''حقيقي''، نرم حصي کان نرم حصي تائين سامهون اچڻ کي ممڪن بڻائڻ لاءِ، آڱوٺي کي پنهنجي ڊگهي محور جي چوڌاري ([[ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ) ڦرڻو پوندو آهي.<ref name="Primates-FAQ">{{cite web
|title = Primates FAQ: Do any primates have opposable thumbs?
|publisher = Wisconsin Regional Primate Research Center
|url = http://www.primates.com/faq/
|access-date = 20 November 2010
}}</ref> دليل طور چئي سگهجي ٿو ته اها وصف انساني آڱوٺي جي منفرد خاصيت کي نمايان ڪرڻ لاءِ چونڊي وئي هئي.
===ٻيا پرائيميٽ===
[[File:BonoboFishing02 cropped.jpeg|thumb|هڪ [[بونوبو]] اڏوهيون ”ڦاسائيندي“، اڻپوري يا ”غيرحقيقي“ سامهون آڻڻ جو هڪ مثال.]]
* [[پرائيميٽ]] ڇهن گروهن مان ڪنهن هڪ ۾ اچن ٿا:<ref name="PrimateAnatomy8">{{harvnb|Ankel-Simons|2007|p=345}}</ref>
** آڱوٺي کان سواءِ: [[ڪوريئڙي باندر]] ۽ [[ڪولوبس]]
** سامهون نه ايندڙ آڱوٺا: [[ٽارسيئر]] (جيڪي ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ٻيٽن ۾ ملن ٿا)، [[مارموسيٽ]] (جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** ظاهري طور (يا جزوي طور) سامهون ايندڙ آڱوٺا: سڀئي [[اسٽريپسرائن]] (ليمور، پوٽو ۽ لورِس) ۽ [[سيبيڊي]] (ڪيپوچن ۽ گلھري باندر، جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** سامهون ايندڙ آڱوٺا: ڪولوبس کان سواءِ [[پراڻي دنيا جا باندر]] (سرڪوپيٿيسيڊي)، ۽ سڀئي [[هومينيڊي|وڏا بن مانس]]
** نسبتاً ڊگهن سامهون ايندڙ آڱوٺن وارا: [[گبن]] (يا ننڍا بن مانس)
** اڃا درجابندي نه ڪيل: ٻيا [[نئين دنيا جا باندر]] ([[ٽيمرن]]، ايئوٽيڊي: رات جا يا چٻري باندر، پيٿيسيڊي: ٽيٽي، ساڪي ۽ واڪاري، ايٽيليڊي: هائولر ۽ اوني باندر)
[[ڪوريئڙي باندر]] وٽ عملي طور آڱوٺو نه هئڻ جي کوٽ ان جي ڊگهي، پڪڙيندڙ پڇ جي وارن کان خالي حصي سان شيون پڪڙڻ وسيلي پوري ٿئي ٿي. [[بن مانس]]ن ۽ [[پراڻي دنيا جا باندر|پراڻي دنيا جي باندرن]] ۾ آڱوٺي کي پنهنجي محور جي چوڌاري ڦيرائي سگهجي ٿو، پر آڱوٺي ۽ ڏسڻي آڱر جي نرم چوٽين جي وچ ۾ رابطي جي وسيع ايراضي هڪ انساني خاصيت آهي.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12" />
''[[ڊارونيوس|ڊارونيوس ماسيلي]]''، [[ايوسين]] دور جو هڪ پرائيميٽ [[عبوري فوسل]]، جيڪو [[پروسيميئن]] ۽ [[سيميئن]] جي وچ ۾ هو، ان جا هٿ ۽ پير انتهائي لچڪدار آڱرين وارا هئا، جن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا ۽ پير جون وڏيون آڱريون شامل هيون.<ref name="PloS-Darwinius-2009">{{harvnb|Franzen|Gingerich|Habersetzer|Hurum|2009|pp=15–18}}</ref>
===ٻيا پليسينٽا وارا ٿڻائتا جانور===
* [[وڏو پانڊا|وڏن پانڊن]] — پنج چنبن واريون آڱريون ۽ حقيقي پهرين آڱر جي ڀرسان هڪ وڌيڪ ڊگهو [[سيسامائيڊ هڏي#پانڊا جي ايناٽامي|سيسامائيڊ هڏو]] هوندو آهي، جيڪو حقيقي آڱر نه هئڻ باوجود سامهون ايندڙ آڱوٺي وانگر ڪم ڪندو آهي.<ref>{{cite web
|title = The Panda's Thumb
|publisher = Athro
|url = http://www.athro.com/evo/pthumb.html
|year = 2000 |access-date = 21 November 2010
}}</ref>
* گهڻن [[ڪُتريندڙ جانور|ڪُتريندڙ جانورن]] جي هر اڳئين چنبي ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيڪا کين شيون پڪڙڻ جي سگهه ڏئي ٿي.<ref name="order">{{cite book | title=The Rodent Order | last=Stefoff | first= Rebecca | year=2008 | publisher=Marshall Cavendish | isbn=978-0-7614-3073-5 | pages=62–63, 71–73 | url=https://books.google.com/books?id=7Gle7-L46TYC&pg=PA63 }}</ref>
** ڪجهه [[موريڊي|ڪوئن]] ۾ هالڪس (”پير جي وڏي آڱر“) چنبي کان سواءِ ۽ مڪمل طور سامهون ايندڙ هوندي آهي؛ انهن ۾ [[وڻن تي رهندڙ]] نسل جهڙوڪ ''[[هيپالومس]]''، ''[[ڪائروپوڊومس]]''، ''[[وينڊيليوريا]]'' ۽ ''[[ڪائرومسڪس]]''، ۽ [[ٽپ ڏئي هلندڙ]]، ٻن پيرن وارا نسل جهڙوڪ ''[[نوٽومس]]'' ۽ ممڪن طور ڪجهه [[جربيليني]] شامل آهن.<ref>{{Harvnb|Ellerman|1941|p=2}}</ref>
** اوڀر آفريڪا جو [[وارن واري ڳچيءَ وارو ڪوئو]] (''Lophiomys imhausi'')، هڪ وڻن تي رهندڙ ۽ سيڙهه جهڙو ڪُتريندڙ جانور آهي، جنهن جي هٿن ۽ پيرن ۾ چار چار آڱريون ۽ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱوٺو هوندو آهي.<ref>{{cite book
|last = Grzimek |first = Bernhard
|title = Grzimek's Animal Life Encyclopedia, Vol 16, Mammals V
|edition = 2nd |page = 293
|editor1-last = Hutchins |editor1-first = Michael
|editor2-last = Kleiman |editor2-first = Devra G.
|editor3-last = Geist |editor3-first = Valerius
|display-editors = 3 |editor4-last = McDade |editor4-first = Melissa C.
|publisher = Gale Group |location = Farmington Hills, MI |year = 2003
|isbn = 978-0-7876-7750-3
|url = https://archive.org/details/grzimeksanimalli0002grzi_c1l6/page/293/mode/2up
}}</ref>
ان کان سواءِ، ڪيترين ئي [[گهڻ آڱرين وارين ٻلين]] ۾ [[سڀ کان اندرين آڱر]] ۽ [[سڀ کان ٻاهرين آڱر]] ([[چيچ|چيچ]]) ٻئي سامهون ايندڙ ٿي سگهن ٿيون، جنهن سان ٻلي وڌيڪ پيچيدا ڪم ڪري سگهي ٿي.{{Citation needed|date=August 2012}}
===مارسوپيئل===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Ailurops ursinus Naemundung 5 North Sulawesi cropped.JPG
| width1 = 105
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Oppossumthumb.jpg
| width2 = 180
| alt2 =
| caption2 =
| footer = کاٻي پاسي: [[سولاويسي بيئر ڪسڪس]] جي اڳئين ڄنگهه جون سامهون ايندڙ آڱريون<br />ساڄي پاسي: اوپوسم جي پوئين پير تي سامهون ايندڙ آڱوٺو
}}
* گهڻن [[فيلينجريڊي]] [[مارسوپيئل]]ن (يعني [[فيلينجريفارميس|پوسمن]] جي هڪ ڪٽنب) ۾، ''[[ٽرائيڪوسورس]]'' ۽ ''[[وائلڊا]]'' نسلن کان سواءِ، اڳئين پير جون پهرين ۽ ٻي آڱريون ٻين ٽن آڱرين جي سامهون اچي سگهن ٿيون. پوئين پير جي پهرين آڱر چنبي کان سواءِ پر سامهون ايندڙ هوندي آهي ۽ ٽارين کي مضبوطيءَ سان پڪڙڻ ۾ مدد ڪندي آهي. ٻي ۽ ٽين آڱر جزوي طور [[آڱرين جي بناوت|گڏيل آڱرين واريون]] هونديون آهن، جيڪي مٿئين سنڌي وٽ چمڙي سان پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون آهن، جڏهن تہ انهن جا ٻه الڳ ننهن وارن کي ڦڻي ڏيڻ جو ڪم ڪندا آهن. چوٿين ۽ پنجين آڱر پوئين پير جون سڀ کان وڏيون آڱريون هونديون آهن.<ref name="Nowak-1999">{{harvnb|Nowak|1999|p=89}}</ref>
* [[ڪوالا]] جي اڳين ۽ پوين پيرن ۾ پنج پنج آڱريون ۽ تيز، وريل چنبا هوندا آهن، سواءِ پوئين پير جي پهرين آڱر جي. اڳين پيرن جون پهرين ۽ ٻي آڱريون ٻين ٽن آڱرين جي سامهون اچي سگهن ٿيون، جنهن سان ڪوالا ننڍين ٽارين کي پڪڙي ۽ وڻ جي ٻاهرين ڇٽيءَ ۾ تازا پن ڳولي سگهي ٿو. فيلينجريڊن وانگر، پوئين پير جون ٻي ۽ ٽين آڱريون پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون آهن، پر انهن جا چنبا الڳ هوندا آهن.<ref name="McDade-2003-koala">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 13, p. 44}}</ref>
* [[اوپوسم]] نئين دنيا جا مارسوپيئل آهن، جن جي پوين پيرن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا هوندا آهن، جيڪي انهن جانورن کي سندن مخصوص پڪڙڻ جي سگهه ڏين ٿا ([[پاڻي وارو اوپوسم]] ان کان سواءِ آهي، ڇاڪاڻ تہ ان جا ڄاري دار پير سامهون اچڻ جي سگهه کي محدود ڪن ٿا).<ref name="McDade-2003-opossum">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 12, p. 250}}</ref>
* ڪوئن جهڙا [[مائڪروبايوٿيريا|مائڪروبايوٿير]] ڏکڻ آمريڪي مارسوپيئلن جو هڪ گروهه هئا، جيڪي آسٽريليائي مارسوپيئلن سان سڀ کان ويجهو لاڳاپيل هئا. انهن جو واحد موجوده رڪن، ''[[مونيٽو ڊيل مونٽي|ڊروميسيوپس گلائرائيڊس]]''، اوپوسمن سان ويجهي مائٽي نٿو رکي، پر ان جا چنبا انهن جانورن جهڙا آهن، جن مان هر هڪ ۾ پڪڙڻ لاءِ موافق ٿيل سامهون ايندڙ آڱريون هونديون آهن.<ref name="McDade-2003-microbiotheres">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 12, p. 274}}</ref>
===ريڙهيون پائيندڙ جانور===
* [[گرگٽ]]ن جا اڳيان پير اندرين پاسي آڱرين 1، 2 ۽ 3 جي هڪ ميڙ ۽ ٻاهرين پاسي آڱرين 4 ۽ 5 جي هڪ ميڙ ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جڏهن تہ پوئين پير اندرين پاسي آڱرين 1 ۽ 2 جي هڪ ميڙ ۽ ٻاهرين پاسي آڱرين 3، 4 ۽ 5 جي هڪ ميڙ ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن.<ref>{{cite book | author= Anderson, Christopher V. | author2= Higham, Timothy E. | name-list-style= amp | chapter= Chameleon anatomy | editor1-last= Tolley | editor1-first= Krystal A. | editor2-last= Herrel | editor2-first= Anthony | title=The Biology of Chameleons | publisher=University of California Press | year=2014 | location=Berkeley | pages= 7–55 | isbn= 978-0-520-27605-5 }}</ref>
===ڊائنوسار===
* پکين جهڙن ڊائنوسارن جي ڪٽنب [[ٽروڊونٽيڊي]] سان واسطو رکندڙ ڊائنوسارن ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱر هوندي هئي. ممڪن آهي تہ هيءَ موافقت شڪار ڳولڻ وقت زمين تي پيل شين يا چرندڙ هيٺاهين ٻوٽن جي ٽارين کي بهتر نموني سنڀالڻ لاءِ ڪم ايندي هئي.<ref name="russell1982">{{Cite journal |last1=Russell |first1=D. A. |last2=Séguin |first2=R. |year=1982 |title=Reconstruction of the small Cretaceous theropod ''Stenonychosaurus inequalis'' and a hypothetical dinosauroid |url=https://archive.org/details/syllogeus37nati |journal=Syllogeus |volume=37 |pages=1–43}}</ref>
* ننڍي شڪاري ڊائنوسار ''[[بيمبيراپٽر]]'' ۾ ممڪن طور پهرين ۽ ٽين آڱر هڪ ٻئي جي سامهون اچي سگهنديون هيون ۽ ان جي اڳئين ڄنگهه ۾ ايتري حرڪتي سگهه هئي جو هٿ وات تائين پهچي سگهندو هو. ان جي اڳئين ڄنگهه جي بناوت ۽ حرڪت جي حد ٻنهي هٿن سان پڪڙڻ، هڪ هٿ سان شين کي ڇاتيءَ سان جهلي رکڻ ۽ هٿ کي ڪنڍيءَ طور استعمال ڪرڻ جي سگهه ڏيندي هئي.<ref>{{Harvnb|Senter|2006}}</ref>
* ''[[نڪويبا سارس]]'' — هڪ [[سيلوروسار]]، جنهن جو ڊگهو، ٽن آڱرين وارو هٿ هو، جنهن ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱوٺو (”قاتل چنبو“) شامل هو.<ref>{{harvnb|de Klerk|Forster|Sampson|Chinsamy|2000|p=327}}. ''The left manus shows that the flexed digit I had the potential to partially oppose digits II and III.''</ref>
انهن کان سواءِ، ڪجهه ٻين ڊائنوسارن ۾ پڻ کاڌي کي سنڀالڻ ۽/يا شڪار کي پڪڙڻ لاءِ جزوي يا مڪمل طور سامهون ايندڙ آڱريون ٿي سگهيون ٿي.
====پکي====
[[Image:Bird-feets-en.svg|thumb|پکين جي پيرن جا چار قسم<br />(ساڄي پير جا خاڪا)]]
{{See also|آڱرين جي بناوت#اينيسوڊيڪٽيلي}}
* گهڻن [[پکي]]ن جي پير ۾، [[آڱرين جي بناوت#پکين ۾|مختلف ترتيبن]] ۾، گهٽ ۾ گهٽ هڪ سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيتوڻيڪ انهن کي ورلي ”آڱوٺو“ چيو ويندو آهي. گهڻو ڪري انهن کي رڳو [[پير جي آڱر#هالڪس|هالڪس]] چيو ويندو آهي.
====پيٽروسار====
* [[ووڪونگوپٽيريڊي|ووڪونگوپٽيريڊ]] پيٽروسار ''[[ڪنپينگوپٽيرس]]'' جي هر پر تي هڪ سامهون ايندڙ پهرين آڱر هوندي هئي. هن ٽيڪسان ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺن جي موجودگيءَ کي وڻن تي رهڻ لاءِ هڪ موافقت سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="Zhouetal2021">{{Cite journal|last1=Zhou |first1=X. |last2=Pêgas |first2=R. V. |last3=Ma |first3=W. |last4=Han |first4=G. |last5=Jin |first5=X. |last6=Leal |first6=M. E. C. |last7=Bonde |first7=N. |last8=Kobayashi |first8=Y. |last9=Lautenschlager |first9=S. |last10=Wei |first10=X. |last11=Shen |first11=C. |last12=Ji |first12=S. |title=A new darwinopteran pterosaur reveals arborealism and an opposed thumb |year=2021 |journal=[[ڪرنت بائلاجي]] |volume=31 |issue=11 |pages=2429–2436.e7 |doi=10.1016/j.cub.2021.03.030 |pmid=33848460 |doi-access=free |bibcode=2021CBio...31E2429Z }}</ref>
====پکي====
[[Image:Bird-feets-en.svg|thumb|پکين جي پيرن جا چار قسم<br />(ساڄي پير جا خاڪا)]]
{{See also|آڱرين جي بناوت#اينيسوڊيڪٽيلي}}
* گهڻن [[پکي]]ن جي پير ۾، [[آڱرين جي بناوت#پکين ۾|مختلف ترتيبن]] ۾، گهٽ ۾ گهٽ هڪ سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيتوڻيڪ انهن کي ورلي ”آڱوٺو“ چيو ويندو آهي. گهڻو ڪري انهن کي رڳو [[پير جي آڱر#هالڪس|هالڪس]] چيو ويندو آهي.
====پيٽروسار====
* [[ووڪونگوپٽيريڊي|ووڪونگوپٽيريڊ]] پيٽروسار ''[[ڪنپينگوپٽيرس]]'' جي هر پر تي هڪ سامهون ايندڙ پهرين آڱر هوندي هئي. هن ٽيڪسان ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺن جي موجودگيءَ کي وڻن تي رهڻ لاءِ هڪ موافقت سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="Zhouetal2021">{{Cite journal|last1=Zhou |first1=X. |last2=Pêgas |first2=R. V. |last3=Ma |first3=W. |last4=Han |first4=G. |last5=Jin |first5=X. |last6=Leal |first6=M. E. C. |last7=Bonde |first7=N. |last8=Kobayashi |first8=Y. |last9=Lautenschlager |first9=S. |last10=Wei |first10=X. |last11=Shen |first11=C. |last12=Ji |first12=S. |title=A new darwinopteran pterosaur reveals arborealism and an opposed thumb |year=2021 |journal=[[ڪرنت بائلاجي]] |volume=31 |issue=11 |pages=2429–2436.e7 |doi=10.1016/j.cub.2021.03.030 |pmid=33848460 |doi-access=free |bibcode=2021CBio...31E2429Z }}</ref>
===ايمفيبيئن===
* ''[[فائيلوميڊوسا]]''، ڏيڏرن جي هڪ جنس آهي، جيڪا ڏکڻ آمريڪا جي اصلوڪي آهي.<ref name=Phyllomedusa>{{cite journal|last=Bertoluci|first=Jaime|title= Pedal luring in the leaf-frog Phyllomedusa burmeisteri (Anura, Hylidae, Phyllomedusinae)|journal= Phyllomedusa: Journal of Herpetology|date=18 December 2002|volume=1|issue=2|doi=10.11606/issn.2316-9079.v1i2p93-95|page=93|doi-access=free}}</ref>
==انساني ايناٽامي==
===ڍانچو===
آڱوٺي جو ڍانچو [[پهرين ميٽاڪارپل هڏي]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪا [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي]] پاسي [[ڪارپل هڏيون|ڪارپس]] سان [[آرٽيڪولاشيو ڪارپوميٽاڪارپيا پوليسس|ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ، ۽ [[پري وارو (ايناٽامي)|پري]] پاسي [[ويجهيون فيلينجز|ويجهي فيلينڪس]] سان [[ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ]] وٽ ملي ٿي. هي پويون هڏو [[پريون فيلينجز|پري واري فيلينڪس]] سان [[هٿ جا آڱرين وچ وارا جوڙ|آڱرين وچ واري جوڙ]] وٽ ملي ٿو. ان کان سواءِ، ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ وٽ ٻه [[سيسامائيڊ هڏي|سيسامائيڊ هڏيون]] پڻ هونديون آهن.
===ڏورا===
{{main|آڱوٺي جا ڏورا}}
آڱوٺي جي ڏورن کي جهنڊي جي ٿنڀي کي سهارو ڏيندڙ [[گاءِ وائر]]ن سان ڀيٽي سگهجي ٿو؛ آڱوٺي جي هڏن مان ٺهيل جوڙيل ٿنڀي کي مستحڪم رکڻ لاءِ انهن ڏوريدار گاءِ وائرن مان هر رخ ۾ ڇڪ مهيا ٿيڻ ضروري آهي. ڇاڪاڻتہ هي استحڪام جوڙن جي پابندين بدران ڏورن وسيلي سرگرم نموني برقرار رکيو ويندو آهي، تنهنڪري آڱوٺي سان ڳنڍيل گهڻا ڏورا آڱوٺي جي گهڻين حرڪتن دوران سرگرم رهندا آهن.<ref>{{harvnb|Austin|2005|p=339}}</ref>
آڱوٺي تي ڪم ڪندڙ ڏورن کي ٻن گروهن ۾ ورهائي سگهجي ٿو: هٿ جا ٻاهريان ڏورا، جن جا ڏوريدار پيٽ ٻانهن جي هيٺئين حصي ۾ هوندا آهن، ۽ هٿ جا اندروني ڏورا، جن جا ڏوريدار پيٽ هٿ اندر هوندا آهن.<ref>{{cite web
|title = Muscles of the thumb
|publisher = Eaton hand
|url = http://www.eatonhand.com/mus/mus131.htm
|access-date = 11 May 2010
}}</ref><!-- ref for list of thumb muscles -->
====ٻاهريان====
{{multiple image
| align = right
| image1 = Musculus flexor pollicis longus.png
| width1 = 85
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray419.png
| width2 = 100
| alt2 =
| caption2 =
| footer = ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو (کاٻي پاسي) ۽ هيٺئين ٻانهن جي پٺ جا اونها ڏورا (ساڄي پاسي)
}}
هيٺئين ٻانهن جو هڪ [[پيٽ وارو پاسو|وينٽرل]] ڏورو، [[ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو]] (FPL)، [[ريڊيس (هڏي)|ريڊيس]] جي اڳئين پاسي [[ريڊيئل ٽيوبرسٽي]] کان پري ۽ [[هيٺئين ٻانهن جي هڏن وچ واري جهلي|هڏن وچ واري جهلي]] مان شروع ٿئي ٿو. اهو [[ڪارپل سرنگهه]] مان هڪ الڳ [[ٽينڊن غلاف]] ۾ لنگهي ٿو، جنهن کان پوءِ اهو ننڍي آڱوٺو موڙيندڙ ڏوري جي مٿن جي وچ ۾ پيل هوندو آهي. آخرڪار اهو آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جي بنياد سان ڳنڍجي ٿو. ان کي [[اڳئين هڏن وچ واري تنت|اڳئين هڏن وچ واري شاخ]]، جيڪا [[ميڊيئن تنت]] مان نڪري ٿي، تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-162">{{harvnb|Platzer|2004|p=162}}</ref> اهو اڳوڻن [[ڪونٽراهينٽس]] ڏورن مان هڪ جو باقيات آهي، جيڪي آڱرين يا پير جي آڱرين کي گڏ ڇڪيندا هئا.
هيٺئين ٻانهن جا ٽي پٺيان ڏورا آڱوٺي تي ڪم ڪن ٿا:
[[ڊگهو آڱوٺو پري ڪندڙ ڏورو]] (APL) [[النا]] ۽ ريڊيس ٻنهي جي پٺين پاسن ۽ هڏن وچ واري جهلي مان شروع ٿئي ٿو. پهرين ٽينڊن خاني مان لنگهي، اهو پهرين [[ميٽاڪارپس|ميٽاڪارپل هڏي]] جي بنياد ۾ داخل ٿئي ٿو. ٽينڊن جو هڪ حصو ٽريپيزيم تائين پهچي ٿو، جڏهن ته ٻيو حصو ننڍي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري ۽ ننڍي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري جي ٽينڊنن سان ملي وڃي ٿو. هٿ کي پري ڪرڻ کان سواءِ، اهو هٿ کي تري ڏانهن موڙي ٿو ۽ ان کي ريڊيئل پاسي پري ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-168" />
[[ڊگهو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو]] (EPL) النا جي پٺئين پاسي ۽ هڏن وچ واري جهلي مان شروع ٿئي ٿو. ٽئين ٽينڊن خاني مان لنگهي، اهو آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جي بنياد ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو ريڊيس جي هيٺئين ڇيڙي تي پٺئين ٽيوبرڪل کي [[ليور|ٽيڪ نقطي]] طور استعمال ڪري آڱوٺي کي سڌو ڪري ٿو، ۽ ڪلائي وٽ هٿ کي پٺ ڏانهن موڙي ۽ پري پڻ ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-168">{{harvnb|Platzer|2004|p=168}}</ref>
[[ننڍو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو]] (EPB) النا تي ڊگهي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري کان پري، هڏن وچ واري جهلي ۽ ريڊيس جي پٺئين پاسي کان شروع ٿئي ٿو. پهرين ٽينڊن خاني مان ڊگهي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري سان گڏ لنگهي، اهو آڱوٺي جي ويجهي فيلينڪس جي بنياد سان ڳنڍجي ٿو. اهو آڱوٺي کي سڌو ڪري ٿو ۽، ڊگهي پري ڪندڙ ڏوري سان ويجهي لاڳاپي سبب، آڱوٺي کي پري پڻ ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-T1).<ref name="Platzer-168" />
ڊگهي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري ۽ ننڍي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري جا ٽينڊن گڏجي اها بناوت ٺاهين ٿا، جنهن کي [[ايناٽاميائي سنف باڪس]] چيو ويندو آهي؛ يعني آڱوٺي جي بنياد وٽ ان جي پاسي واري رخ تي هڪ کڏ. ريڊيئل شريان کي ڪلائي جي اڳئين پاسي ڇهي محسوس ڪري سگهجي ٿو، سنف باڪس ۾ نه.
====اندروني====
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gray426.png
| width1 = 160
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray428.png
| width2 = 100
| alt2 =
| caption2 =
| footer = ٿِينار ڏورا (کاٻي پاسي) ۽ پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا (ساڄي پاسي)
}}
ٽي [[ٿِينار اُڀار|ٿِينار ڏورا]] آهن:
[[ننڍو آڱوٺو پري ڪندڙ ڏورو]] (APB) [[اسڪيفائيڊ هڏي|اسڪيفائيڊ ٽيوبرڪل]] ۽ [[هٿ جو فليڪسر ريٽينيڪيولم|فليڪسر ريٽينيڪيولم]] مان شروع ٿئي ٿو. اهو ريڊيئل سيسامائيڊ هڏي ۽ آڱوٺي جي ويجهي فيلينڪس ۾ داخل ٿئي ٿو. ان کي [[ميڊيئن تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176">{{harvnb|Platzer|2004|p=176}}</ref>
[[ننڍو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو]] (FPB) جا ٻه مٿا آهن. مٿاڇرو مٿو فليڪسر ريٽينيڪيولم مان شروع ٿئي ٿو، جڏهن ته اونهو مٿو ٽن ڪارپل هڏين: [[ٽريپيزيم (هڏي)|ٽريپيزيم]]، [[ٽريپيزائيڊ هڏي|ٽريپيزائيڊ]] ۽ [[ڪيپيٽيٽ هڏي|ڪيپيٽيٽ]] مان شروع ٿئي ٿو. ڏورو ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ جي ريڊيئل سيسامائيڊ هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي موڙڻ، ويجهو آڻڻ ۽ پري ڪرڻ جو ڪم ڪري ٿو، تنهنڪري آڱوٺي کي سامهون آڻڻ جي به سگهه رکي ٿو. مٿاڇري مٿي کي [[ميڊيئن تنت]]، جڏهن ته اونهي مٿي کي [[النر تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176" />
[[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ٽريپيزيم جي ٽيوبرڪل ۽ فليڪسر ريٽينيڪيولم مان شروع ٿئي ٿو. اهو پهرين ميٽاڪارپل جي ريڊيئل پاسي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي سامهون آڻي ٿو ۽ ويجهو آڻڻ ۾ مدد ڪري ٿو. ان کي [[ميڊيئن تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي.<ref name="Platzer-176" />
ٻيا شامل ڏورا هي آهن:
[[آڱوٺو ويجهو آڻيندڙ ڏورو]] جا پڻ ٻه مٿا آهن. آڏو مٿو سڄي ٽئين ميٽاڪارپل هڏيءَ سان گڏ شروع ٿئي ٿو، جڏهن ته ترڇو مٿو ٽئين ميٽاڪارپل کان ويجهين ڪارپل هڏين مان شروع ٿئي ٿو. ڏورو ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ جي النر سيسامائيڊ هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي ويجهو آڻي ٿو، ۽ سامهون آڻڻ ۽ موڙڻ ۾ مدد ڪري ٿو. ان کي [[النر تنت]] جي اونهي شاخ تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176" />
پهريون [[هٿ جا پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا|پٺيون هڏن وچ وارو ڏورو]]، هٿ جي وچين ڏورن مان هڪ، آڱوٺي جي ميٽاڪارپل جي بنياد کان [[ڏسڻي آڱر]] جي ويجهي فيلينڪس جي ريڊيئل پاسي تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Platzer-174">{{harvnb|Platzer|2004|p=174}}</ref>
===ڦيرڦارون===
{{More|هچ هائيڪر جو آڱوٺو|بريڪيڊيڪٽيلي قسم ڊي|ٽي فيلينڪس وارو آڱوٺو|گهڻ آڱريائپ}}
[[File:Hitchhikers thumb.jpg|thumb|right|[[هچ هائيڪر جو آڱوٺو]] ]]
انساني آڱوٺي جي هڪ ڦيرڦار ۾، جڏهن آڱوٺو [[ٺمبس اَپ|ٺمبس اَپ]] واري اشاري ۾ هجي، تڏهن پهرين ۽ ٻي، يعني ويجهي ۽ پري واري، [[پريون فيلينجز|فيلينجز]] جي وچ وارو زاويه 0° کان لڳ ڀڳ 90° تائين بدلجي سگهي ٿو.<ref name="hitchthumbmyth">{{cite web|url=http://udel.edu/~mcdonald/myththumb.html |title = Myth's of Human Genetics: Hitchhiker's Thumb|access-date=7 November 2012}}</ref>
اهو تجويز ڪيو ويو آهي ته هي ڦيرڦار هڪ آٽوسومل [[دٻيل خاصيت]] آهي، جنهن کي [[هچ هائيڪر جو آڱوٺو]] چيو ويندو آهي، ۽ [[هوموزائيگس]] کڻندڙن ۾ زاويه لڳ ڀڳ 90° هوندو آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/dispomim.cgi?id=274200|title=Thumb, Distal Hyperextensibility of |work=OMIM|publisher=NCBI|access-date = 5 February 2010}}{{dead link|date=July 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> تنهن هوندي به هن نظريي تي اختلاف ڪيو ويو آهي، ڇاڪاڻتہ آڱوٺي جي زاويه ۾ ڦيرڦار هڪ لڳاتار سلسلي تي ٿيندي آهي ۽ ٻين دٻيل جينياتي خاصيتن ۾ ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ٻه-چوٽي ورڇ|ٻه-رخائپ]] جا ٿورا ثبوت ڏيکاري ٿي.<ref name="hitchthumbmyth"/>
آڱوٺي جون ٻيون ڦيرڦارون [[بريڪيڊيڪٽيلي قسم ڊي]] ۾ شامل آهن، جيڪو پيدائشي طور ننڍي پري واري فيلينڪس وارو آڱوٺو آهي؛ [[ٽي فيلينڪس وارو آڱوٺو]]، جنهن ۾ عام ٻن بدران ٽي فيلينجز هونديون آهن؛ ۽ [[پولي سنڊيڪٽيلي]]، جيڪا ريڊيئل گهڻ آڱريائپ ۽ گڏيل آڱريائپ جو ميلاپ آهي.
===پڪڙون===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gripclosed.jpg
| width1 = 130
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Iverson grip 1950.jpg
| width2 = 120
| alt2 =
| caption2 =
| footer = کاٻي پاسي: طاقت واري پڪڙ ۾ شيءِ هٿ جي تري سان رابطي ۾ هوندي آهي.<br />ساڄي پاسي: ڪرڪيٽر [[جيڪ آئيورسن|جيڪ آئيورسن]] جي ”مڙيل آڱر واري پڪڙ“، هڪ غيرمعمولي نرم حصي-کان-پاسي واري درست پڪڙ، جيڪا بيٽسمينن کي منجهائڻ لاءِ ٺهيل هئي.
}}
هٿ جي پڪڙن جي اڀياس ۾ اڳوڻن اهم حصيدارن مان هڪ آرٿوپيڊڪ پرائيميٽ ماهر ۽ پيلئو اينٿروپولوجسٽ [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان نيپيئر]] هو، جنهن هٿ جي حرڪتن کي انهن جي ايناٽاميائي بنياد موجب ترتيب ڏيڻ جي تجويز ڏني، جڏهن ته اڳوڻو ڪم رڳو من پسند درجابندي استعمال ڪندو هو.<ref>{{harvnb|Slocum|Pratt|1946}}, {{harvnb|McBride|1942|p=631}}</ref> هٿ جي پڪڙن بابت هن شروعاتي ڪم جو گهڻو حصو عملي بنياد رکندڙ هو، ڇاڪاڻتہ ان جو مقصد هٿ جي معاوضي لائق زخمن کي تنگ نموني بيان ڪرڻ هو، جنهن لاءِ هٿ جي حرڪت جي ايناٽاميائي بنياد کي سمجهڻ ضروري هو. نيپيئر ٻن بنيادي [[پڪڙڻ واريون|پڪڙن]] جي تجويز ڏني: ''درست پڪڙ'' ۽ ''طاقت واري پڪڙ''.<ref>{{harvnb|Napier|1956|pp=902–913}}</ref> درست ۽ طاقت واري پڪڙ آڱوٺي ۽ آڱرين جي حالت سان بيان ڪيون وينديون آهن، جتي:
* '''طاقت واري پڪڙ''' اهڙي پڪڙ آهي، جنهن ۾ آڱريون، ۽ ڪڏهن ڪڏهن هٿ جي تري، ڪنهن شيءِ کي چنبڙي پڪڙين ٿيون ۽ آڱوٺو مقابلي وارو دٻاءُ وجهي ٿو. طاقت واري پڪڙ جا مثال هٿوڙو پڪڙڻ، ''هٿ جي تري ۽ آڱرين ٻنهي'' سان مرتبان کولڻ، ۽ پل اَپس دوران پڪڙ آهن.
* '''درست پڪڙ''' ۾ وچيون ۽ پريون فيلينجز، يعني ”آڱرين جون چوٽيون“، ۽ آڱوٺو هڪ ٻئي خلاف دٻاءُ وجهن ٿا. درست پڪڙ جا مثال پينسل سان لکڻ، ''رڳو آڱرين جي چوٽين'' سان مرتبان کولڻ، ۽ بال پڪڙڻ آهن، بشرطيڪ بال هٿ جي تري سان سخت لڳل نه هجي.
[[File:Distal-phalanges-thumb-index Journal.pone.0011727.g001.png|thumb|right|نرم حصي-کان-نرم حصي واري درست پڪڙ دوران آڱوٺو ۽ ڏسڻي آڱر<ref name="PLOS-2010">{{harvnb|Almécija|Moyà-Solà|Alba|2010}}</ref>]]
آڱوٺي جي سامهون اچڻ جي صلاحيت کي درست پڪڙ سان غلط نه ملائڻ گهرجي، ڇاڪاڻتہ ڪجهه جانورن وٽ اڌ-سامهون ايندڙ آڱوٺا هوندا آهن، پر اهي وسيع درست پڪڙن لاءِ ڄاتل آهن، مثال طور [[سيبس اپيلا|ٽوپي وارا ڪيپوچن]].<ref>{{harvnb|Costello|Fragaszy|1988|pp=235–245}}</ref> ان هوندي به، درست پڪڙون عام طور رڳو اعليٰ بن مانسن ۾ ملن ٿيون، ۽ اهي به انسانن جي ڀيٽ ۾ گهڻو محدود درجن ۾.<ref>{{harvnb|Young|2003|pp=165–174}}, {{harvnb|Christel|Kitzel|Niemitz|2004|pp=165–194}}, {{harvnb|Byrne|Byrne|1993|p=241}}</ref>
آڱوٺي ۽ ڏسڻي آڱر جي وچ ۾ نرم حصي-کان-نرم حصي واري چپٽي پڪڙ انسان جي ان صلاحيت سبب ممڪن ٿئي ٿي، جنهن ۾ ڏسڻي آڱر جي [[پريون فيلينجز|پري واري فيلينڪس]] کي غيرسرگرم نموني حد کان وڌيڪ سڌو ڪري سگهجي ٿو. گهڻن غيرانساني پرائيميٽن کي پنهنجون ڊگهيون آڱريون موڙڻيون پون ٿيون ته جيئن ننڍو آڱوٺو انهن تائين پهچي سگهي.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12">{{Harvnb|Jones|Lederman|2006|loc= Evolutionary Development and Anatomy of the Hand, p. 12}}</ref>
انسانن ۾ پريون نرم چوٽيون ٻين پرائيميٽن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪريون هونديون آهن، ڇاڪاڻتہ آڱر جي چوٽيءَ جا نرم تاندورا هيٺئين هڏي تي گهوڙي جي نعل جهڙي ڪناري سان ڳنڍيل هوندا آهن، ۽ پڪڙيندڙ هٿ ۾ پريون نرم چوٽيون اڻبرابر مٿاڇرين مطابق ڍلجي سگهن ٿيون، جڏهن ته دٻاءُ آڱرين جي چوٽين ۾ وڌيڪ برابر ورهائجي ٿو. انساني آڱوٺي جي پري واري نرم چوٽي ويجهي ۽ پري واري خاني ۾ ورهايل هوندي آهي؛ پهريون ٻئي کان وڌيڪ شڪل بدلائيندڙ هوندو آهي، جنهن ڪري آڱوٺي جو نرم حصو ڪنهن شيءِ جي چوڌاري ڍلجي سگهي ٿو.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12" />
روبوٽڪس ۾، لڳ ڀڳ سڀني [[روبوٽڪ هٿ]]ن ۾ هڪ ڊگهو ۽ مضبوط سامهون ايندڙ آڱوٺو هوندو آهي. انساني هٿن وانگر، روبوٽڪ هٿ جو آڱوٺو پڻ ڪنهن شيءِ کي پڪڙڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. روبوٽڪ پڪڙ جي رٿابنديءَ جو هڪ الهامي طريقو انساني آڱوٺي جي جاءِ کي نقل ڪرڻ آهي.<ref>{{cite journal |title=Robot grasp planning based on demonstrated grasp strategies |journal=The International Journal of Robotics Research|volume=34|pages=26–42|doi=10.1177/0278364914555544|year=2015 |last1=Lin |first1=Yun |last2=Sun|first2=Yu|s2cid=10178250}}</ref> هڪ معنيٰ ۾، انساني آڱوٺي جي جاءِ ڏيکاري ٿي ته شيءِ جي ڪهڙي مٿاڇري يا حصو پڪڙ لاءِ مناسب آهي. پوءِ روبوٽ پنهنجو آڱوٺو ساڳئي هنڌ رکي ٿو ۽ آڱوٺي جي جاءِ جي بنياد تي ٻيون آڱريون رٿيندو آهي.
آڱوٺي جو ڪم عمر وڌڻ سان جسماني طور گهٽجي ٿو. اهو آڱوٺي جي موٽر سلسلي بندي جو جائزو وٺڻ سان ڏيکاري سگهجي ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Bodranghien|first1=Florian|last2=Mahé|first2=Helene|last3=Baude|first3=Benjamin|last4=Manto|first4=Mario U.|last5=Busegnies|first5=Yves|last6=Camut|first6=Stéphane|last7=Habas|first7=Christophe|last8=Marien|first8=Peter|last9=de Marco|first9=Giovanni|date=2017-05-10|title=The Click Test: A Novel Tool to Quantify the Age-Related Decline of Fast Motor Sequencing of the Thumb|journal=Current Aging Science|volume=10|issue=4|pages=305–318|doi=10.2174/1874609810666170511100318|issn=1874-6128|pmid=28494715|url=https://hal.parisnanterre.fr//hal-02310540/file/Bodranghienetal.TheClickTestANovelTooltoQuantifytheAge-RelatedDeclineofFastMotorSequencingoftheThumbCurrentagingscience2017.pdf }}</ref>
svkippda3cxv1g9vyjlb2wuaxo7cmzo
392030
392029
2026-07-07T14:59:38Z
Intisar Ali
8681
392030
wikitext
text/x-wiki
{{short description|هٿ جي پهرين آڱر}}
{{about|هٿ جي آڱر بابت}}
{{Infobox anatomy
|Name = آڱوٺو
|Latin = pollex<br />digitus I manus<br />digitus primus manus
|image = Liam Thumb.jpg
|caption = انساني آڱوٺو
|width =
|image2 = Sobo 1909 130.png
|caption2 = آڱوٺي جون هڏيون، بلڪل کاٻي پاسي نظر اچن ٿيون
|precursor =
|system =
|artery = [[پرنسپس پوليسس شريان]]
|vein = [[هٿ جو پٺيون وريدي ڄار]]
|nerve = [[ريڊيئل تنت جون پٺيون ڊجيٽل تنتون]]، [[ميڊيئن تنت جون حقيقي تري واريون ڊجيٽل تنتون]]
|lymph = [[هسليءَ هيٺيان لمفي ڳنڍ]]<ref>{{NormanAnatomy|clinicalconsiderations}}</ref>
}}
'''آڱوٺو''' [[هٿ]] جي پهرين [[آڱر (ايناٽامي)|آڱر]] آهي، جيڪا [[ڏسڻي آڱر]] جي ڀرسان هوندي آهي.{{Efn|ڪجهه ماڻهو آڱوٺي کي آڱر سمجهن ٿا. عام طور، ٻين چئن آڱرين کان ڪجهه مختلف خاصيتن، جهڙوڪ وڏي وٿي، هڪ فيلينڪس جي کوٽ ۽ سامهون اچڻ جي صلاحيت سبب، ان کي ’ڊجيٽ‘ سمجهيو ويندو آهي.|group=upper-alpha}} جڏهن ڪو ماڻهو طبي [[ايناٽاميائي حالت]] ۾ بيٺو هوندو آهي (جنهن ۾ هٿ جي تري جو رخ اڳتي هوندو آهي)، تڏهن آڱوٺو سڀ کان ٻاهرين آڱر هوندو آهي. آڱوٺي لاءِ طبي لاطيني-انگريزي اسم [[wikt:pollex|''pollex'']] آهي ([[پير جي آڱر#هيلوڪس|''hallux'']]، يعني پير جي وڏي آڱر سان ڀيٽيو)، ۽ آڱوٺي سان لاڳاپيل صفت [[wikt:pollical|''pollical'']] آهي.{{efn|{{confused|political}}|group=upper-alpha}}
==وصف==
{{more sources|section|date=April 2024}}
===آڱوٺو ۽ آڱريون===
انگريزي لفظ ''finger'' جون ٻه [[آڱرين جي ڳڻپ|معنائون]] آهن، توڙي جو ڳالهه هڪ عام انساني هٿ جي آخري عضون جي حوالي سان هجي:
1. هٿ جي پنجن آخري عضون مان ڪو به هڪ.
2. آڱوٺي کان سواءِ، هٿ جي چئن آخري عضون مان ڪو به هڪ.<ref>{{Cite web |date=2024-09-26 |title=Definition of FINGER |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/finger |access-date=2024-09-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref>
ٻوليائي لحاظ کان، لڳي ٿو ته اصل معنيٰ انهن ٻنهي مان پهرين هئي: {{Lang|mis|*penkwe-ros}}<!-- Proto-Indo-European --> (جنهن کي {{Lang|mis|*penqrós}}<!-- Proto-Indo-European --> پڻ لکيو ويندو آهي) مفروضاتي [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي]] ۾ {{Lang|mis|*penkwe}}<!-- Proto-Indo-European --> (يا {{Lang|mis|*penqe}}<!-- Proto-Indo-European -->) جي پڇاڙي لڳل صورت هئي، جنهن مان [[هند-يورپي ٻوليون|هند-يورپي]] خاندان جا ڪيترائي لفظ (جن مان ڏهاڪن جي وصف انگريزي لغتن ۾ ڏنل آهي) نڪتا آهن، جيڪي پنجن جي تصور سان لاڳاپيل آهن يا ان مان نڪتل آهن.
آڱوٺي ۾ ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ سان هيٺيون خاصيتون گڏيل آهن:
* [[فيلينڪس|فيلينجز]] جو ڍانچو هئڻ، جيڪي قبضي جهڙن جوڙن سان ڳنڍيل هوندا آهن ۽ هٿ جي تري ڏانهن موڙڻ جي سهولت ڏين ٿا
* پٺئين مٿاڇري تي وار ۽ ننهن هئڻ، ۽ تري واري پاسي وار نه هئڻ سان گڏ [[آڱرين جا نشان|آڱرين جي نشانن]] جون ليڪون هئڻ
آڱوٺو ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ کان هن لحاظ کان مختلف آهي ته اهو اڪيلو:
* ٻين چئن آڱرين جي سامهون اچي سگهي ٿو
* ٽن بدران ٻه [[فيلينڪس|فيلينجز]] رکي ٿو. تنهن هوندي به، تازو اهڙيون رپورٽون سامهون آيون آهن ته ٻين آڱرين وانگر آڱوٺي ۾ پڻ ٽي فيلينجز آهن، پر ان ۾ ميٽاڪارپل هڏي ڪانهي.<ref>Haeri, Seyed Mohammad Jafar, et al. "Human thumb consists of three phalanges and lacks metacarpal? A morphometric study on the long bones of the hand." Surgical and Radiologic Anatomy 44.8 (2022): 1101-1109.https://doi.org/10.1007/s00276-022-02986-9</ref>
* [[پري وارو (ايناٽامي)|پري واري]] فيلينڪس ۾ [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي واري]] فيلينڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو آهي
* اهڙي گهڻي چرپر ڪندڙ [[ميٽاڪارپس]] سان ڳنڍيل آهي، جيڪو ان جي سامهون اچڻ جي گهڻي صلاحيت پيدا ڪري ٿو
* عمودي بدران افقي نموني وڪڙجي ٿو
۽ انهيءَ ڪري لفظ جو لفظي بڻ پڻ اهڙو آهي: {{Lang|mis|*tum}}<!-- Proto-Indo-European --> پروٽو-هند-يورپي ٻوليءَ ۾ ’سوڄ‘ لاءِ لفظ آهي (''tumor'' ۽ ''thigh'' سان ڀيٽيو)، ڇاڪاڻتہ آڱوٺو آڱرين مان سڀ کان ٿلهو آهي.
==سامهون آڻڻ ۽ ويجهو آڻڻ{{anchor|Other animals with opposable digits}}==<!-- [[Opposable thumb]], [[Opposable]], [[Opposability]], and [[Apposition]] redirect/link to this section. -->
===انسان===
انساني ايناٽامي تي ڌيان ڏيندڙ ايناٽامي ماهرن ۽ ٻين محققن وٽ ''سامهون آڻڻ'' جون سوين وصفون آهن.<ref name="vanNierop-2008">{{harvnb|van Nierop|van der Helm|Overbeeke|Djajadiningrat|2008|p=34}}</ref> ڪجهه ايناٽامي ماهر<ref name="Brownetal-2004">{{harvnb|Brown|Freeman|Cuccurullo|Freeman|2004}}</ref> ''سامهون آڻڻ'' کي رڳو ان حالت تائين محدود ڪن ٿا، جڏهن آڱوٺو پنجين آڱر (ننڍي آڱر) جي ويجهو آندو وڃي، ۽ آڱوٺي ۽ ٻين آڱرين جي وچ ۾ ٻين ويجهڙائين کي ''ويجهو آڻڻ'' چون ٿا.<!-- Ref: Opposition: Thumb: approximation of the palmar aspect of the thumb and fifth digit. Apposition: Thumb: approximation between the thumb and other digit not using the palmar aspect --> ايناٽامي ماهرن لاءِ اها ڳالهه معنيٰ رکي ٿي، ڇاڪاڻتہ هٿ جي ٻن اندروني ڏورن جا نالا انهيءَ مخصوص چرپر تي رکيل آهن ([[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ۽ [[ننڍي آڱر سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس ڊجيٽي منيمي]]).
ٻيا محقق هڪ ٻي وصف استعمال ڪن ٿا،<ref name="vanNierop-2008" /> جنهن موجب سامهون آڻڻ-ويجهو آڻڻ، موڙڻ-پري ڪرڻ ۽ سڌو ڪرڻ-ويجهو آڻڻ جي وچ واري تبديلي آهي؛ اهڙيءَ طرح ''ويجهو آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''پاسو'' هٿ جي تري يا هٿ جي ريڊيئل پاسي (ڏسڻي آڱر واري پاسي) جي ويجهو اچي ٿو، جڏهن ته ''سامهون آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''نرم گوشت وارو حصو'' يا ”تري وارو“ پاسو هٿ جي تري يا ٻين آڱرين جي ويجهو اچي ٿو.
عضوي کي واپس ان جي غيرجانبدار حالت ۾ آڻڻ کي ريپوزيشن چيو ويندو آهي، ۽ گولائيءَ ۾ ڦرندڙ چرپر کي [[گولائي واري چرپر (ايناٽامي)|سرڪمڊڪشن]] چيو ويندو آهي.
پرائيميٽ ماهرن ۽ هٿ جي تحقيق جي اڳواڻن [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان]] ۽ [[پروڊنس هيرو نيپيئر|پروڊنس نيپيئر]] سامهون آڻڻ جي وصف هن ريت ڏني: ”اهڙي چرپر، جنهن وسيلي آڱوٺي جي نرم گوشت واري مٿاڇري کي باقي آڱرين مان هڪ يا سڀني جي آخري نرم حصن سان سڌي رابطي ۾ — يا بلڪل سامهون — آندو وڃي.“ هن ''حقيقي''، نرم حصي کان نرم حصي تائين سامهون اچڻ کي ممڪن بڻائڻ لاءِ، آڱوٺي کي پنهنجي ڊگهي محور جي چوڌاري ([[ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ) ڦرڻو پوندو آهي.<ref name="Primates-FAQ">{{cite web
|title = Primates FAQ: Do any primates have opposable thumbs?
|publisher = Wisconsin Regional Primate Research Center
|url = http://www.primates.com/faq/
|access-date = 20 November 2010
}}</ref> دليل طور چئي سگهجي ٿو ته اها وصف انساني آڱوٺي جي منفرد خاصيت کي نمايان ڪرڻ لاءِ چونڊي وئي هئي.
===ٻيا پرائيميٽ===
[[File:BonoboFishing02 cropped.jpeg|thumb|هڪ [[بونوبو]] اڏوهيون ”ڦاسائيندي“، اڻپوري يا ”غيرحقيقي“ سامهون آڻڻ جو هڪ مثال.]]
* [[پرائيميٽ]] ڇهن گروهن مان ڪنهن هڪ ۾ اچن ٿا:<ref name="PrimateAnatomy8">{{harvnb|Ankel-Simons|2007|p=345}}</ref>
** آڱوٺي کان سواءِ: [[ڪوريئڙي باندر]] ۽ [[ڪولوبس]]
** سامهون نه ايندڙ آڱوٺا: [[ٽارسيئر]] (جيڪي ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ٻيٽن ۾ ملن ٿا)، [[مارموسيٽ]] (جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** ظاهري طور (يا جزوي طور) سامهون ايندڙ آڱوٺا: سڀئي [[اسٽريپسرائن]] (ليمور، پوٽو ۽ لورِس) ۽ [[سيبيڊي]] (ڪيپوچن ۽ گلھري باندر، جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** سامهون ايندڙ آڱوٺا: ڪولوبس کان سواءِ [[پراڻي دنيا جا باندر]] (سرڪوپيٿيسيڊي)، ۽ سڀئي [[هومينيڊي|وڏا بن مانس]]
** نسبتاً ڊگهن سامهون ايندڙ آڱوٺن وارا: [[گبن]] (يا ننڍا بن مانس)
** اڃا درجابندي نه ڪيل: ٻيا [[نئين دنيا جا باندر]] ([[ٽيمرن]]، ايئوٽيڊي: رات جا يا چٻري باندر، پيٿيسيڊي: ٽيٽي، ساڪي ۽ واڪاري، ايٽيليڊي: هائولر ۽ اوني باندر)
[[ڪوريئڙي باندر]] وٽ عملي طور آڱوٺو نه هئڻ جي کوٽ ان جي ڊگهي، پڪڙيندڙ پڇ جي وارن کان خالي حصي سان شيون پڪڙڻ وسيلي پوري ٿئي ٿي. [[بن مانس]]ن ۽ [[پراڻي دنيا جا باندر|پراڻي دنيا جي باندرن]] ۾ آڱوٺي کي پنهنجي محور جي چوڌاري ڦيرائي سگهجي ٿو، پر آڱوٺي ۽ ڏسڻي آڱر جي نرم چوٽين جي وچ ۾ رابطي جي وسيع ايراضي هڪ انساني خاصيت آهي.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12" />
''[[ڊارونيوس|ڊارونيوس ماسيلي]]''، [[ايوسين]] دور جو هڪ پرائيميٽ [[عبوري فوسل]]، جيڪو [[پروسيميئن]] ۽ [[سيميئن]] جي وچ ۾ هو، ان جا هٿ ۽ پير انتهائي لچڪدار آڱرين وارا هئا، جن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا ۽ پير جون وڏيون آڱريون شامل هيون.<ref name="PloS-Darwinius-2009">{{harvnb|Franzen|Gingerich|Habersetzer|Hurum|2009|pp=15–18}}</ref>
===ٻيا پليسينٽا وارا ٿڻائتا جانور===
* [[وڏو پانڊا|وڏن پانڊن]] — پنج چنبن واريون آڱريون ۽ حقيقي پهرين آڱر جي ڀرسان هڪ وڌيڪ ڊگهو [[سيسامائيڊ هڏي#پانڊا جي ايناٽامي|سيسامائيڊ هڏو]] هوندو آهي، جيڪو حقيقي آڱر نه هئڻ باوجود سامهون ايندڙ آڱوٺي وانگر ڪم ڪندو آهي.<ref>{{cite web
|title = The Panda's Thumb
|publisher = Athro
|url = http://www.athro.com/evo/pthumb.html
|year = 2000 |access-date = 21 November 2010
}}</ref>
* گهڻن [[ڪُتريندڙ جانور|ڪُتريندڙ جانورن]] جي هر اڳئين چنبي ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيڪا کين شيون پڪڙڻ جي سگهه ڏئي ٿي.<ref name="order">{{cite book | title=The Rodent Order | last=Stefoff | first= Rebecca | year=2008 | publisher=Marshall Cavendish | isbn=978-0-7614-3073-5 | pages=62–63, 71–73 | url=https://books.google.com/books?id=7Gle7-L46TYC&pg=PA63 }}</ref>
** ڪجهه [[موريڊي|ڪوئن]] ۾ هالڪس (”پير جي وڏي آڱر“) چنبي کان سواءِ ۽ مڪمل طور سامهون ايندڙ هوندي آهي؛ انهن ۾ [[وڻن تي رهندڙ]] نسل جهڙوڪ ''[[هيپالومس]]''، ''[[ڪائروپوڊومس]]''، ''[[وينڊيليوريا]]'' ۽ ''[[ڪائرومسڪس]]''، ۽ [[ٽپ ڏئي هلندڙ]]، ٻن پيرن وارا نسل جهڙوڪ ''[[نوٽومس]]'' ۽ ممڪن طور ڪجهه [[جربيليني]] شامل آهن.<ref>{{Harvnb|Ellerman|1941|p=2}}</ref>
** اوڀر آفريڪا جو [[وارن واري ڳچيءَ وارو ڪوئو]] (''Lophiomys imhausi'')، هڪ وڻن تي رهندڙ ۽ سيڙهه جهڙو ڪُتريندڙ جانور آهي، جنهن جي هٿن ۽ پيرن ۾ چار چار آڱريون ۽ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱوٺو هوندو آهي.<ref>{{cite book
|last = Grzimek |first = Bernhard
|title = Grzimek's Animal Life Encyclopedia, Vol 16, Mammals V
|edition = 2nd |page = 293
|editor1-last = Hutchins |editor1-first = Michael
|editor2-last = Kleiman |editor2-first = Devra G.
|editor3-last = Geist |editor3-first = Valerius
|display-editors = 3 |editor4-last = McDade |editor4-first = Melissa C.
|publisher = Gale Group |location = Farmington Hills, MI |year = 2003
|isbn = 978-0-7876-7750-3
|url = https://archive.org/details/grzimeksanimalli0002grzi_c1l6/page/293/mode/2up
}}</ref>
ان کان سواءِ، ڪيترين ئي [[گهڻ آڱرين وارين ٻلين]] ۾ [[سڀ کان اندرين آڱر]] ۽ [[سڀ کان ٻاهرين آڱر]] ([[چيچ|چيچ]]) ٻئي سامهون ايندڙ ٿي سگهن ٿيون، جنهن سان ٻلي وڌيڪ پيچيدا ڪم ڪري سگهي ٿي.{{Citation needed|date=August 2012}}
===مارسوپيئل===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Ailurops ursinus Naemundung 5 North Sulawesi cropped.JPG
| width1 = 105
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Oppossumthumb.jpg
| width2 = 180
| alt2 =
| caption2 =
| footer = کاٻي پاسي: [[سولاويسي بيئر ڪسڪس]] جي اڳئين ڄنگهه جون سامهون ايندڙ آڱريون<br />ساڄي پاسي: اوپوسم جي پوئين پير تي سامهون ايندڙ آڱوٺو
}}
* گهڻن [[فيلينجريڊي]] [[مارسوپيئل]]ن (يعني [[فيلينجريفارميس|پوسمن]] جي هڪ ڪٽنب) ۾، ''[[ٽرائيڪوسورس]]'' ۽ ''[[وائلڊا]]'' نسلن کان سواءِ، اڳئين پير جون پهرين ۽ ٻي آڱريون ٻين ٽن آڱرين جي سامهون اچي سگهن ٿيون. پوئين پير جي پهرين آڱر چنبي کان سواءِ پر سامهون ايندڙ هوندي آهي ۽ ٽارين کي مضبوطيءَ سان پڪڙڻ ۾ مدد ڪندي آهي. ٻي ۽ ٽين آڱر جزوي طور [[آڱرين جي بناوت|گڏيل آڱرين واريون]] هونديون آهن، جيڪي مٿئين سنڌي وٽ چمڙي سان پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون آهن، جڏهن تہ انهن جا ٻه الڳ ننهن وارن کي ڦڻي ڏيڻ جو ڪم ڪندا آهن. چوٿين ۽ پنجين آڱر پوئين پير جون سڀ کان وڏيون آڱريون هونديون آهن.<ref name="Nowak-1999">{{harvnb|Nowak|1999|p=89}}</ref>
* [[ڪوالا]] جي اڳين ۽ پوين پيرن ۾ پنج پنج آڱريون ۽ تيز، وريل چنبا هوندا آهن، سواءِ پوئين پير جي پهرين آڱر جي. اڳين پيرن جون پهرين ۽ ٻي آڱريون ٻين ٽن آڱرين جي سامهون اچي سگهن ٿيون، جنهن سان ڪوالا ننڍين ٽارين کي پڪڙي ۽ وڻ جي ٻاهرين ڇٽيءَ ۾ تازا پن ڳولي سگهي ٿو. فيلينجريڊن وانگر، پوئين پير جون ٻي ۽ ٽين آڱريون پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون آهن، پر انهن جا چنبا الڳ هوندا آهن.<ref name="McDade-2003-koala">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 13, p. 44}}</ref>
* [[اوپوسم]] نئين دنيا جا مارسوپيئل آهن، جن جي پوين پيرن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا هوندا آهن، جيڪي انهن جانورن کي سندن مخصوص پڪڙڻ جي سگهه ڏين ٿا ([[پاڻي وارو اوپوسم]] ان کان سواءِ آهي، ڇاڪاڻ تہ ان جا ڄاري دار پير سامهون اچڻ جي سگهه کي محدود ڪن ٿا).<ref name="McDade-2003-opossum">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 12, p. 250}}</ref>
* ڪوئن جهڙا [[مائڪروبايوٿيريا|مائڪروبايوٿير]] ڏکڻ آمريڪي مارسوپيئلن جو هڪ گروهه هئا، جيڪي آسٽريليائي مارسوپيئلن سان سڀ کان ويجهو لاڳاپيل هئا. انهن جو واحد موجوده رڪن، ''[[مونيٽو ڊيل مونٽي|ڊروميسيوپس گلائرائيڊس]]''، اوپوسمن سان ويجهي مائٽي نٿو رکي، پر ان جا چنبا انهن جانورن جهڙا آهن، جن مان هر هڪ ۾ پڪڙڻ لاءِ موافق ٿيل سامهون ايندڙ آڱريون هونديون آهن.<ref name="McDade-2003-microbiotheres">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 12, p. 274}}</ref>
===ريڙهيون پائيندڙ جانور===
* [[گرگٽ]]ن جا اڳيان پير اندرين پاسي آڱرين 1، 2 ۽ 3 جي هڪ ميڙ ۽ ٻاهرين پاسي آڱرين 4 ۽ 5 جي هڪ ميڙ ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جڏهن تہ پوئين پير اندرين پاسي آڱرين 1 ۽ 2 جي هڪ ميڙ ۽ ٻاهرين پاسي آڱرين 3، 4 ۽ 5 جي هڪ ميڙ ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن.<ref>{{cite book | author= Anderson, Christopher V. | author2= Higham, Timothy E. | name-list-style= amp | chapter= Chameleon anatomy | editor1-last= Tolley | editor1-first= Krystal A. | editor2-last= Herrel | editor2-first= Anthony | title=The Biology of Chameleons | publisher=University of California Press | year=2014 | location=Berkeley | pages= 7–55 | isbn= 978-0-520-27605-5 }}</ref>
===ڊائنوسار===
* پکين جهڙن ڊائنوسارن جي ڪٽنب [[ٽروڊونٽيڊي]] سان واسطو رکندڙ ڊائنوسارن ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱر هوندي هئي. ممڪن آهي تہ هيءَ موافقت شڪار ڳولڻ وقت زمين تي پيل شين يا چرندڙ هيٺاهين ٻوٽن جي ٽارين کي بهتر نموني سنڀالڻ لاءِ ڪم ايندي هئي.<ref name="russell1982">{{Cite journal |last1=Russell |first1=D. A. |last2=Séguin |first2=R. |year=1982 |title=Reconstruction of the small Cretaceous theropod ''Stenonychosaurus inequalis'' and a hypothetical dinosauroid |url=https://archive.org/details/syllogeus37nati |journal=Syllogeus |volume=37 |pages=1–43}}</ref>
* ننڍي شڪاري ڊائنوسار ''[[بيمبيراپٽر]]'' ۾ ممڪن طور پهرين ۽ ٽين آڱر هڪ ٻئي جي سامهون اچي سگهنديون هيون ۽ ان جي اڳئين ڄنگهه ۾ ايتري حرڪتي سگهه هئي جو هٿ وات تائين پهچي سگهندو هو. ان جي اڳئين ڄنگهه جي بناوت ۽ حرڪت جي حد ٻنهي هٿن سان پڪڙڻ، هڪ هٿ سان شين کي ڇاتيءَ سان جهلي رکڻ ۽ هٿ کي ڪنڍيءَ طور استعمال ڪرڻ جي سگهه ڏيندي هئي.<ref>{{Harvnb|Senter|2006}}</ref>
* ''[[نڪويبا سارس]]'' — هڪ [[سيلوروسار]]، جنهن جو ڊگهو، ٽن آڱرين وارو هٿ هو، جنهن ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱوٺو (”قاتل چنبو“) شامل هو.<ref>{{harvnb|de Klerk|Forster|Sampson|Chinsamy|2000|p=327}}. ''The left manus shows that the flexed digit I had the potential to partially oppose digits II and III.''</ref>
انهن کان سواءِ، ڪجهه ٻين ڊائنوسارن ۾ پڻ کاڌي کي سنڀالڻ ۽/يا شڪار کي پڪڙڻ لاءِ جزوي يا مڪمل طور سامهون ايندڙ آڱريون ٿي سگهيون ٿي.
====پکي====
[[Image:Bird-feets-en.svg|thumb|پکين جي پيرن جا چار قسم<br />(ساڄي پير جا خاڪا)]]
{{See also|آڱرين جي بناوت#اينيسوڊيڪٽيلي}}
* گهڻن [[پکي]]ن جي پير ۾، [[آڱرين جي بناوت#پکين ۾|مختلف ترتيبن]] ۾، گهٽ ۾ گهٽ هڪ سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيتوڻيڪ انهن کي ورلي ”آڱوٺو“ چيو ويندو آهي. گهڻو ڪري انهن کي رڳو [[پير جي آڱر#هالڪس|هالڪس]] چيو ويندو آهي.
====پيٽروسار====
* [[ووڪونگوپٽيريڊي|ووڪونگوپٽيريڊ]] پيٽروسار ''[[ڪنپينگوپٽيرس]]'' جي هر پر تي هڪ سامهون ايندڙ پهرين آڱر هوندي هئي. هن ٽيڪسان ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺن جي موجودگيءَ کي وڻن تي رهڻ لاءِ هڪ موافقت سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="Zhouetal2021">{{Cite journal|last1=Zhou |first1=X. |last2=Pêgas |first2=R. V. |last3=Ma |first3=W. |last4=Han |first4=G. |last5=Jin |first5=X. |last6=Leal |first6=M. E. C. |last7=Bonde |first7=N. |last8=Kobayashi |first8=Y. |last9=Lautenschlager |first9=S. |last10=Wei |first10=X. |last11=Shen |first11=C. |last12=Ji |first12=S. |title=A new darwinopteran pterosaur reveals arborealism and an opposed thumb |year=2021 |journal=[[ڪرنت بائلاجي]] |volume=31 |issue=11 |pages=2429–2436.e7 |doi=10.1016/j.cub.2021.03.030 |pmid=33848460 |doi-access=free |bibcode=2021CBio...31E2429Z }}</ref>
====پکي====
[[Image:Bird-feets-en.svg|thumb|پکين جي پيرن جا چار قسم<br />(ساڄي پير جا خاڪا)]]
{{See also|آڱرين جي بناوت#اينيسوڊيڪٽيلي}}
* گهڻن [[پکي]]ن جي پير ۾، [[آڱرين جي بناوت#پکين ۾|مختلف ترتيبن]] ۾، گهٽ ۾ گهٽ هڪ سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيتوڻيڪ انهن کي ورلي ”آڱوٺو“ چيو ويندو آهي. گهڻو ڪري انهن کي رڳو [[پير جي آڱر#هالڪس|هالڪس]] چيو ويندو آهي.
====پيٽروسار====
* [[ووڪونگوپٽيريڊي|ووڪونگوپٽيريڊ]] پيٽروسار ''[[ڪنپينگوپٽيرس]]'' جي هر پر تي هڪ سامهون ايندڙ پهرين آڱر هوندي هئي. هن ٽيڪسان ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺن جي موجودگيءَ کي وڻن تي رهڻ لاءِ هڪ موافقت سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="Zhouetal2021">{{Cite journal|last1=Zhou |first1=X. |last2=Pêgas |first2=R. V. |last3=Ma |first3=W. |last4=Han |first4=G. |last5=Jin |first5=X. |last6=Leal |first6=M. E. C. |last7=Bonde |first7=N. |last8=Kobayashi |first8=Y. |last9=Lautenschlager |first9=S. |last10=Wei |first10=X. |last11=Shen |first11=C. |last12=Ji |first12=S. |title=A new darwinopteran pterosaur reveals arborealism and an opposed thumb |year=2021 |journal=[[ڪرنت بائلاجي]] |volume=31 |issue=11 |pages=2429–2436.e7 |doi=10.1016/j.cub.2021.03.030 |pmid=33848460 |doi-access=free |bibcode=2021CBio...31E2429Z }}</ref>
===ايمفيبيئن===
* ''[[فائيلوميڊوسا]]''، ڏيڏرن جي هڪ جنس آهي، جيڪا ڏکڻ آمريڪا جي اصلوڪي آهي.<ref name=Phyllomedusa>{{cite journal|last=Bertoluci|first=Jaime|title= Pedal luring in the leaf-frog Phyllomedusa burmeisteri (Anura, Hylidae, Phyllomedusinae)|journal= Phyllomedusa: Journal of Herpetology|date=18 December 2002|volume=1|issue=2|doi=10.11606/issn.2316-9079.v1i2p93-95|page=93|doi-access=free}}</ref>
==انساني ايناٽامي==
===ڍانچو===
آڱوٺي جو ڍانچو [[پهرين ميٽاڪارپل هڏي]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪا [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي]] پاسي [[ڪارپل هڏيون|ڪارپس]] سان [[آرٽيڪولاشيو ڪارپوميٽاڪارپيا پوليسس|ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ، ۽ [[پري وارو (ايناٽامي)|پري]] پاسي [[ويجهيون فيلينجز|ويجهي فيلينڪس]] سان [[ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ]] وٽ ملي ٿي. هي پويون هڏو [[پريون فيلينجز|پري واري فيلينڪس]] سان [[هٿ جا آڱرين وچ وارا جوڙ|آڱرين وچ واري جوڙ]] وٽ ملي ٿو. ان کان سواءِ، ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ وٽ ٻه [[سيسامائيڊ هڏي|سيسامائيڊ هڏيون]] پڻ هونديون آهن.
===ڏورا===
{{main|آڱوٺي جا ڏورا}}
آڱوٺي جي ڏورن کي جهنڊي جي ٿنڀي کي سهارو ڏيندڙ [[گاءِ وائر]]ن سان ڀيٽي سگهجي ٿو؛ آڱوٺي جي هڏن مان ٺهيل جوڙيل ٿنڀي کي مستحڪم رکڻ لاءِ انهن ڏوريدار گاءِ وائرن مان هر رخ ۾ ڇڪ مهيا ٿيڻ ضروري آهي. ڇاڪاڻتہ هي استحڪام جوڙن جي پابندين بدران ڏورن وسيلي سرگرم نموني برقرار رکيو ويندو آهي، تنهنڪري آڱوٺي سان ڳنڍيل گهڻا ڏورا آڱوٺي جي گهڻين حرڪتن دوران سرگرم رهندا آهن.<ref>{{harvnb|Austin|2005|p=339}}</ref>
آڱوٺي تي ڪم ڪندڙ ڏورن کي ٻن گروهن ۾ ورهائي سگهجي ٿو: هٿ جا ٻاهريان ڏورا، جن جا ڏوريدار پيٽ ٻانهن جي هيٺئين حصي ۾ هوندا آهن، ۽ هٿ جا اندروني ڏورا، جن جا ڏوريدار پيٽ هٿ اندر هوندا آهن.<ref>{{cite web
|title = Muscles of the thumb
|publisher = Eaton hand
|url = http://www.eatonhand.com/mus/mus131.htm
|access-date = 11 May 2010
}}</ref><!-- ref for list of thumb muscles -->
====ٻاهريان====
{{multiple image
| align = right
| image1 = Musculus flexor pollicis longus.png
| width1 = 85
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray419.png
| width2 = 100
| alt2 =
| caption2 =
| footer = ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو (کاٻي پاسي) ۽ هيٺئين ٻانهن جي پٺ جا اونها ڏورا (ساڄي پاسي)
}}
هيٺئين ٻانهن جو هڪ [[پيٽ وارو پاسو|وينٽرل]] ڏورو، [[ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو]] (FPL)، [[ريڊيس (هڏي)|ريڊيس]] جي اڳئين پاسي [[ريڊيئل ٽيوبرسٽي]] کان پري ۽ [[هيٺئين ٻانهن جي هڏن وچ واري جهلي|هڏن وچ واري جهلي]] مان شروع ٿئي ٿو. اهو [[ڪارپل سرنگهه]] مان هڪ الڳ [[ٽينڊن غلاف]] ۾ لنگهي ٿو، جنهن کان پوءِ اهو ننڍي آڱوٺو موڙيندڙ ڏوري جي مٿن جي وچ ۾ پيل هوندو آهي. آخرڪار اهو آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جي بنياد سان ڳنڍجي ٿو. ان کي [[اڳئين هڏن وچ واري تنت|اڳئين هڏن وچ واري شاخ]]، جيڪا [[ميڊيئن تنت]] مان نڪري ٿي، تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-162">{{harvnb|Platzer|2004|p=162}}</ref> اهو اڳوڻن [[ڪونٽراهينٽس]] ڏورن مان هڪ جو باقيات آهي، جيڪي آڱرين يا پير جي آڱرين کي گڏ ڇڪيندا هئا.
هيٺئين ٻانهن جا ٽي پٺيان ڏورا آڱوٺي تي ڪم ڪن ٿا:
[[ڊگهو آڱوٺو پري ڪندڙ ڏورو]] (APL) [[النا]] ۽ ريڊيس ٻنهي جي پٺين پاسن ۽ هڏن وچ واري جهلي مان شروع ٿئي ٿو. پهرين ٽينڊن خاني مان لنگهي، اهو پهرين [[ميٽاڪارپس|ميٽاڪارپل هڏي]] جي بنياد ۾ داخل ٿئي ٿو. ٽينڊن جو هڪ حصو ٽريپيزيم تائين پهچي ٿو، جڏهن ته ٻيو حصو ننڍي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري ۽ ننڍي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري جي ٽينڊنن سان ملي وڃي ٿو. هٿ کي پري ڪرڻ کان سواءِ، اهو هٿ کي تري ڏانهن موڙي ٿو ۽ ان کي ريڊيئل پاسي پري ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-168" />
[[ڊگهو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو]] (EPL) النا جي پٺئين پاسي ۽ هڏن وچ واري جهلي مان شروع ٿئي ٿو. ٽئين ٽينڊن خاني مان لنگهي، اهو آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جي بنياد ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو ريڊيس جي هيٺئين ڇيڙي تي پٺئين ٽيوبرڪل کي [[ليور|ٽيڪ نقطي]] طور استعمال ڪري آڱوٺي کي سڌو ڪري ٿو، ۽ ڪلائي وٽ هٿ کي پٺ ڏانهن موڙي ۽ پري پڻ ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-168">{{harvnb|Platzer|2004|p=168}}</ref>
[[ننڍو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو]] (EPB) النا تي ڊگهي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري کان پري، هڏن وچ واري جهلي ۽ ريڊيس جي پٺئين پاسي کان شروع ٿئي ٿو. پهرين ٽينڊن خاني مان ڊگهي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري سان گڏ لنگهي، اهو آڱوٺي جي ويجهي فيلينڪس جي بنياد سان ڳنڍجي ٿو. اهو آڱوٺي کي سڌو ڪري ٿو ۽، ڊگهي پري ڪندڙ ڏوري سان ويجهي لاڳاپي سبب، آڱوٺي کي پري پڻ ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-T1).<ref name="Platzer-168" />
ڊگهي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري ۽ ننڍي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري جا ٽينڊن گڏجي اها بناوت ٺاهين ٿا، جنهن کي [[ايناٽاميائي سنف باڪس]] چيو ويندو آهي؛ يعني آڱوٺي جي بنياد وٽ ان جي پاسي واري رخ تي هڪ کڏ. ريڊيئل شريان کي ڪلائي جي اڳئين پاسي ڇهي محسوس ڪري سگهجي ٿو، سنف باڪس ۾ نه.
====اندروني====
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gray426.png
| width1 = 160
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray428.png
| width2 = 100
| alt2 =
| caption2 =
| footer = ٿِينار ڏورا (کاٻي پاسي) ۽ پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا (ساڄي پاسي)
}}
ٽي [[ٿِينار اُڀار|ٿِينار ڏورا]] آهن:
[[ننڍو آڱوٺو پري ڪندڙ ڏورو]] (APB) [[اسڪيفائيڊ هڏي|اسڪيفائيڊ ٽيوبرڪل]] ۽ [[هٿ جو فليڪسر ريٽينيڪيولم|فليڪسر ريٽينيڪيولم]] مان شروع ٿئي ٿو. اهو ريڊيئل سيسامائيڊ هڏي ۽ آڱوٺي جي ويجهي فيلينڪس ۾ داخل ٿئي ٿو. ان کي [[ميڊيئن تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176">{{harvnb|Platzer|2004|p=176}}</ref>
[[ننڍو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو]] (FPB) جا ٻه مٿا آهن. مٿاڇرو مٿو فليڪسر ريٽينيڪيولم مان شروع ٿئي ٿو، جڏهن ته اونهو مٿو ٽن ڪارپل هڏين: [[ٽريپيزيم (هڏي)|ٽريپيزيم]]، [[ٽريپيزائيڊ هڏي|ٽريپيزائيڊ]] ۽ [[ڪيپيٽيٽ هڏي|ڪيپيٽيٽ]] مان شروع ٿئي ٿو. ڏورو ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ جي ريڊيئل سيسامائيڊ هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي موڙڻ، ويجهو آڻڻ ۽ پري ڪرڻ جو ڪم ڪري ٿو، تنهنڪري آڱوٺي کي سامهون آڻڻ جي به سگهه رکي ٿو. مٿاڇري مٿي کي [[ميڊيئن تنت]]، جڏهن ته اونهي مٿي کي [[النر تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176" />
[[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ٽريپيزيم جي ٽيوبرڪل ۽ فليڪسر ريٽينيڪيولم مان شروع ٿئي ٿو. اهو پهرين ميٽاڪارپل جي ريڊيئل پاسي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي سامهون آڻي ٿو ۽ ويجهو آڻڻ ۾ مدد ڪري ٿو. ان کي [[ميڊيئن تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي.<ref name="Platzer-176" />
ٻيا شامل ڏورا هي آهن:
[[آڱوٺو ويجهو آڻيندڙ ڏورو]] جا پڻ ٻه مٿا آهن. آڏو مٿو سڄي ٽئين ميٽاڪارپل هڏيءَ سان گڏ شروع ٿئي ٿو، جڏهن ته ترڇو مٿو ٽئين ميٽاڪارپل کان ويجهين ڪارپل هڏين مان شروع ٿئي ٿو. ڏورو ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ جي النر سيسامائيڊ هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي ويجهو آڻي ٿو، ۽ سامهون آڻڻ ۽ موڙڻ ۾ مدد ڪري ٿو. ان کي [[النر تنت]] جي اونهي شاخ تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176" />
پهريون [[هٿ جا پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا|پٺيون هڏن وچ وارو ڏورو]]، هٿ جي وچين ڏورن مان هڪ، آڱوٺي جي ميٽاڪارپل جي بنياد کان [[ڏسڻي آڱر]] جي ويجهي فيلينڪس جي ريڊيئل پاسي تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Platzer-174">{{harvnb|Platzer|2004|p=174}}</ref>
===ڦيرڦارون===
{{More|هچ هائيڪر جو آڱوٺو|بريڪيڊيڪٽيلي قسم ڊي|ٽي فيلينڪس وارو آڱوٺو|گهڻ آڱريائپ}}
[[File:Hitchhikers thumb.jpg|thumb|right|[[هچ هائيڪر جو آڱوٺو]] ]]
انساني آڱوٺي جي هڪ ڦيرڦار ۾، جڏهن آڱوٺو [[ٺمبس اَپ|ٺمبس اَپ]] واري اشاري ۾ هجي، تڏهن پهرين ۽ ٻي، يعني ويجهي ۽ پري واري، [[پريون فيلينجز|فيلينجز]] جي وچ وارو زاويه 0° کان لڳ ڀڳ 90° تائين بدلجي سگهي ٿو.<ref name="hitchthumbmyth">{{cite web|url=http://udel.edu/~mcdonald/myththumb.html |title = Myth's of Human Genetics: Hitchhiker's Thumb|access-date=7 November 2012}}</ref>
اهو تجويز ڪيو ويو آهي ته هي ڦيرڦار هڪ آٽوسومل [[دٻيل خاصيت]] آهي، جنهن کي [[هچ هائيڪر جو آڱوٺو]] چيو ويندو آهي، ۽ [[هوموزائيگس]] کڻندڙن ۾ زاويه لڳ ڀڳ 90° هوندو آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/dispomim.cgi?id=274200|title=Thumb, Distal Hyperextensibility of |work=OMIM|publisher=NCBI|access-date = 5 February 2010}}{{dead link|date=July 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> تنهن هوندي به هن نظريي تي اختلاف ڪيو ويو آهي، ڇاڪاڻتہ آڱوٺي جي زاويه ۾ ڦيرڦار هڪ لڳاتار سلسلي تي ٿيندي آهي ۽ ٻين دٻيل جينياتي خاصيتن ۾ ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ٻه-چوٽي ورڇ|ٻه-رخائپ]] جا ٿورا ثبوت ڏيکاري ٿي.<ref name="hitchthumbmyth"/>
آڱوٺي جون ٻيون ڦيرڦارون [[بريڪيڊيڪٽيلي قسم ڊي]] ۾ شامل آهن، جيڪو پيدائشي طور ننڍي پري واري فيلينڪس وارو آڱوٺو آهي؛ [[ٽي فيلينڪس وارو آڱوٺو]]، جنهن ۾ عام ٻن بدران ٽي فيلينجز هونديون آهن؛ ۽ [[پولي سنڊيڪٽيلي]]، جيڪا ريڊيئل گهڻ آڱريائپ ۽ گڏيل آڱريائپ جو ميلاپ آهي.
===پڪڙون===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gripclosed.jpg
| width1 = 130
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Iverson grip 1950.jpg
| width2 = 120
| alt2 =
| caption2 =
| footer = کاٻي پاسي: طاقت واري پڪڙ ۾ شيءِ هٿ جي تري سان رابطي ۾ هوندي آهي.<br />ساڄي پاسي: ڪرڪيٽر [[جيڪ آئيورسن|جيڪ آئيورسن]] جي ”مڙيل آڱر واري پڪڙ“، هڪ غيرمعمولي نرم حصي-کان-پاسي واري درست پڪڙ، جيڪا بيٽسمينن کي منجهائڻ لاءِ ٺهيل هئي.
}}
هٿ جي پڪڙن جي اڀياس ۾ اڳوڻن اهم حصيدارن مان هڪ آرٿوپيڊڪ پرائيميٽ ماهر ۽ پيلئو اينٿروپولوجسٽ [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان نيپيئر]] هو، جنهن هٿ جي حرڪتن کي انهن جي ايناٽاميائي بنياد موجب ترتيب ڏيڻ جي تجويز ڏني، جڏهن ته اڳوڻو ڪم رڳو من پسند درجابندي استعمال ڪندو هو.<ref>{{harvnb|Slocum|Pratt|1946}}, {{harvnb|McBride|1942|p=631}}</ref> هٿ جي پڪڙن بابت هن شروعاتي ڪم جو گهڻو حصو عملي بنياد رکندڙ هو، ڇاڪاڻتہ ان جو مقصد هٿ جي معاوضي لائق زخمن کي تنگ نموني بيان ڪرڻ هو، جنهن لاءِ هٿ جي حرڪت جي ايناٽاميائي بنياد کي سمجهڻ ضروري هو. نيپيئر ٻن بنيادي [[پڪڙڻ واريون|پڪڙن]] جي تجويز ڏني: ''درست پڪڙ'' ۽ ''طاقت واري پڪڙ''.<ref>{{harvnb|Napier|1956|pp=902–913}}</ref> درست ۽ طاقت واري پڪڙ آڱوٺي ۽ آڱرين جي حالت سان بيان ڪيون وينديون آهن، جتي:
* '''طاقت واري پڪڙ''' اهڙي پڪڙ آهي، جنهن ۾ آڱريون، ۽ ڪڏهن ڪڏهن هٿ جي تري، ڪنهن شيءِ کي چنبڙي پڪڙين ٿيون ۽ آڱوٺو مقابلي وارو دٻاءُ وجهي ٿو. طاقت واري پڪڙ جا مثال هٿوڙو پڪڙڻ، ''هٿ جي تري ۽ آڱرين ٻنهي'' سان مرتبان کولڻ، ۽ پل اَپس دوران پڪڙ آهن.
* '''درست پڪڙ''' ۾ وچيون ۽ پريون فيلينجز، يعني ”آڱرين جون چوٽيون“، ۽ آڱوٺو هڪ ٻئي خلاف دٻاءُ وجهن ٿا. درست پڪڙ جا مثال پينسل سان لکڻ، ''رڳو آڱرين جي چوٽين'' سان مرتبان کولڻ، ۽ بال پڪڙڻ آهن، بشرطيڪ بال هٿ جي تري سان سخت لڳل نه هجي.
[[File:Distal-phalanges-thumb-index Journal.pone.0011727.g001.png|thumb|right|نرم حصي-کان-نرم حصي واري درست پڪڙ دوران آڱوٺو ۽ ڏسڻي آڱر<ref name="PLOS-2010">{{harvnb|Almécija|Moyà-Solà|Alba|2010}}</ref>]]
آڱوٺي جي سامهون اچڻ جي صلاحيت کي درست پڪڙ سان غلط نه ملائڻ گهرجي، ڇاڪاڻتہ ڪجهه جانورن وٽ اڌ-سامهون ايندڙ آڱوٺا هوندا آهن، پر اهي وسيع درست پڪڙن لاءِ ڄاتل آهن، مثال طور [[سيبس اپيلا|ٽوپي وارا ڪيپوچن]].<ref>{{harvnb|Costello|Fragaszy|1988|pp=235–245}}</ref> ان هوندي به، درست پڪڙون عام طور رڳو اعليٰ بن مانسن ۾ ملن ٿيون، ۽ اهي به انسانن جي ڀيٽ ۾ گهڻو محدود درجن ۾.<ref>{{harvnb|Young|2003|pp=165–174}}, {{harvnb|Christel|Kitzel|Niemitz|2004|pp=165–194}}, {{harvnb|Byrne|Byrne|1993|p=241}}</ref>
آڱوٺي ۽ ڏسڻي آڱر جي وچ ۾ نرم حصي-کان-نرم حصي واري چپٽي پڪڙ انسان جي ان صلاحيت سبب ممڪن ٿئي ٿي، جنهن ۾ ڏسڻي آڱر جي [[پريون فيلينجز|پري واري فيلينڪس]] کي غيرسرگرم نموني حد کان وڌيڪ سڌو ڪري سگهجي ٿو. گهڻن غيرانساني پرائيميٽن کي پنهنجون ڊگهيون آڱريون موڙڻيون پون ٿيون ته جيئن ننڍو آڱوٺو انهن تائين پهچي سگهي.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12">{{Harvnb|Jones|Lederman|2006|loc= Evolutionary Development and Anatomy of the Hand, p. 12}}</ref>
انسانن ۾ پريون نرم چوٽيون ٻين پرائيميٽن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪريون هونديون آهن، ڇاڪاڻتہ آڱر جي چوٽيءَ جا نرم تاندورا هيٺئين هڏي تي گهوڙي جي نعل جهڙي ڪناري سان ڳنڍيل هوندا آهن، ۽ پڪڙيندڙ هٿ ۾ پريون نرم چوٽيون اڻبرابر مٿاڇرين مطابق ڍلجي سگهن ٿيون، جڏهن ته دٻاءُ آڱرين جي چوٽين ۾ وڌيڪ برابر ورهائجي ٿو. انساني آڱوٺي جي پري واري نرم چوٽي ويجهي ۽ پري واري خاني ۾ ورهايل هوندي آهي؛ پهريون ٻئي کان وڌيڪ شڪل بدلائيندڙ هوندو آهي، جنهن ڪري آڱوٺي جو نرم حصو ڪنهن شيءِ جي چوڌاري ڍلجي سگهي ٿو.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12" />
روبوٽڪس ۾، لڳ ڀڳ سڀني [[روبوٽڪ هٿ]]ن ۾ هڪ ڊگهو ۽ مضبوط سامهون ايندڙ آڱوٺو هوندو آهي. انساني هٿن وانگر، روبوٽڪ هٿ جو آڱوٺو پڻ ڪنهن شيءِ کي پڪڙڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. روبوٽڪ پڪڙ جي رٿابنديءَ جو هڪ الهامي طريقو انساني آڱوٺي جي جاءِ کي نقل ڪرڻ آهي.<ref>{{cite journal |title=Robot grasp planning based on demonstrated grasp strategies |journal=The International Journal of Robotics Research|volume=34|pages=26–42|doi=10.1177/0278364914555544|year=2015 |last1=Lin |first1=Yun |last2=Sun|first2=Yu|s2cid=10178250}}</ref> هڪ معنيٰ ۾، انساني آڱوٺي جي جاءِ ڏيکاري ٿي ته شيءِ جي ڪهڙي مٿاڇري يا حصو پڪڙ لاءِ مناسب آهي. پوءِ روبوٽ پنهنجو آڱوٺو ساڳئي هنڌ رکي ٿو ۽ آڱوٺي جي جاءِ جي بنياد تي ٻيون آڱريون رٿيندو آهي.
آڱوٺي جو ڪم عمر وڌڻ سان جسماني طور گهٽجي ٿو. اهو آڱوٺي جي موٽر سلسلي بندي جو جائزو وٺڻ سان ڏيکاري سگهجي ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Bodranghien|first1=Florian|last2=Mahé|first2=Helene|last3=Baude|first3=Benjamin|last4=Manto|first4=Mario U.|last5=Busegnies|first5=Yves|last6=Camut|first6=Stéphane|last7=Habas|first7=Christophe|last8=Marien|first8=Peter|last9=de Marco|first9=Giovanni|date=2017-05-10|title=The Click Test: A Novel Tool to Quantify the Age-Related Decline of Fast Motor Sequencing of the Thumb|journal=Current Aging Science|volume=10|issue=4|pages=305–318|doi=10.2174/1874609810666170511100318|issn=1874-6128|pmid=28494715|url=https://hal.parisnanterre.fr//hal-02310540/file/Bodranghienetal.TheClickTestANovelTooltoQuantifytheAge-RelatedDeclineofFastMotorSequencingoftheThumbCurrentagingscience2017.pdf }}</ref>
==انساني ارتقا==
پهرئين [[ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] (CMC) جي ابتدائي خودمختياري ممڪن آهي تہ ڊائنوسارن ۾ ٿي هجي. حقيقي فرق لڳ ڀڳ 70 ملين سال اڳ اوائلي پرائيميٽن ۾ ظاهر ٿيو، جڏهن تہ انساني آڱوٺي جي CMC جي شڪل آخرڪار لڳ ڀڳ 5 ملين سال اڳ ظاهر ٿي. هن ارتقائي عمل جو نتيجو هڪ انساني CMC جوڙ آهي، جيڪو ٻئي ۽ ٽئين CMC جوڙن مان لنگهندڙ محور جي نسبت 80° پرونيشن، 40° پري ڪرڻ، ۽ 50° موڙ ۾ واقع آهي.<ref name="Brüser-167">{{harvnb|Brunelli|1999|p=167}}</ref>
سامهون ايندڙ آڱوٺا ڪجهه [[پرائيميٽ]]ن ۾ گڏيل خاصيت آهن، جن ۾ گهڻا [[ڪيٽرائن]] شامل آهن.{{Citation needed|date=December 2014}} [[سڌي جسماني بيهڪ|سڌي بيهڪ]] وارن بن مانسن، جهڙوڪ [[عام چمپينزي|چمپينزي]]، ۾ چڙهڻ ۽ لٽڪڻ واري رويي سبب هٿ ڊگها ٿي ويا آهن، جڏهن تہ آڱوٺو ننڍو رهيو آهي. نتيجي طور، اهي پرائيميٽ سامهون اچڻ سان لاڳاپيل نرم حصي-کان-نرم حصي واري پڪڙ نٿا ڪري سگهن. تنهن هوندي بہ، [[اڳتي جهڪي هلندڙ]] باندرن جهڙوڪ [[ببون]]ن ۾ زميني طرزِ زندگيءَ سان موافقت سبب آڱرين جي ڊيگهه گهٽجي وئي آهي ۽ اهڙيءَ طرح هٿن جا تناسب انسانن جهڙا ٿي ويا آهن. نتيجي طور، انهن پرائيميٽن جا هٿ مهارت وارا آهن ۽ اهي نرم حصي-کان-نرم حصي واري پڪڙ استعمال ڪري شيون پڪڙي سگهن ٿا. تنهنڪري رڳو آڱوٺي جي تناسبن جي بنياد تي هٿ جي انهن موافقتن کي سڃاڻڻ ڏکيو ٿي سگهي ٿو، جيڪي شين کي سنڀالڻ سان لاڳاپيل ڪم لاءِ آهن.<ref name="Moyà-Solà-1999">{{harvnb|Moyà-Solà|Köhler|Rook|1999 |loc= pp. 315–6}}</ref>
مڪمل طور سامهون ايندڙ آڱوٺي جي ارتقا کي عام طور ''[[هومو هيبليس]]'' سان لاڳاپيل ڪيو ويندو آهي، جيڪو ''[[هومو سيپيئنز]]'' جو اڳواڻ هو.<ref>{{Harvnb|Leakey|Tobias|Napier|1964|}}: "[In Homo habilis] the pollex is well developed and fully opposable and the hand is capable not only of a power grip but of, at least, a simple and usually well developed precision grip."</ref> تنهن هوندي بہ، هي ''[[هومو ايريڪٽس]]'' (لڳ ڀڳ 1 [[mya (unit)|ملين سال اڳ]]) کان وچ وارن [[سيميئن|انساني شڪل وارن]] مرحلن جي هڪ سلسلي وسيلي ارتقا جو تجويز ڪيل نتيجو آهي، ۽ تنهنڪري اهو گهڻو وڌيڪ پيچيده لاڳاپو آهي.
جديد انسان پنهنجي هيٺئين ٻانهن ۽ هٿ جي ڏوريدار بناوت ۾ منفرد آهن. تنهن هوندي بہ، اهي اڃا بہ آٽوپومورفڪ آهن، جنهن جو مطلب آهي تہ هر ڏورو هڪ يا وڌيڪ غيرانساني پرائيميٽن ۾ ملي ٿو. ننڍو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو ۽ ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو جديد انسانن کي وڏي سنڀاليندڙ مهارت ۽ آڱوٺي ۾ مضبوط موڙ جي صلاحيت ڏين ٿا.<ref>{{cite journal |last1 = Diogo |first1 = R. |last2 = Richmond |first2 = B. G. |last3 = Wood |first3 = B. |year = 2012 |title = Evolution and homologies of primate and modern human hand and forearm muscles, with notes on thumb movements and tool use |journal = Journal of Human Evolution |volume = 63 |issue = 1|pages = 64–78 |doi=10.1016/j.jhevol.2012.04.001 |pmid=22640954|bibcode = 2012JHumE..63...64D }}</ref>
بهرحال، وڌيڪ امڪاني منظرنامو اهو ٿي سگهي ٿو تہ ''[[هومو هيبليس]]'' جو خاص درست پڪڙ وارو هٿ، جيڪو سامهون ايندڙ آڱوٺي سان ليس هو، هلڻ کان اڳ موجود هو؛ جڏهن تہ ڪرنگهي، ڪُلهن ۽ هيٺين عضون جون خاص موافقتون وڌيڪ ترقي يافته هٿ کان اڳ ٿيون. ۽ اهو منطقي آهي تہ هڪ محتاط، انتهائي ڪارائتي موافقت کان پوءِ وڌيڪ پيچيده موافقتن جو هڪ سلسلو اچي، جيڪي ان کي مڪمل ڪن. ''[[هومو هيبليس]]'' ۾، پڪڙڻ جي قابل ترقي يافته هٿ سان گڏ اختياري [[ٻه ٽنگائپ]] موجود هئي؛ ممڪن آهي، جيڪڏهن گڏيل ارتقائي لاڳاپو موجود هو، تہ پوءِ ٻه ٽنگائپ هٿ مان نڪتي، ڇاڪاڻتہ لازمي ٻه ٽنگائپ اڃا پوءِ اچڻي هئي.<ref>{{harvnb|Harcourt-Smith|Aiello|2004}}</ref> هلڻ شايد مصروف هٿن جو ضمني نتيجو هو، نه ان جي ابتڙ.
[[HACNS1]] (جنهن کي [[انساني تيز رفتار علائقا|انساني تيز رفتار علائقو]] 2 پڻ چيو ويندو آهي) هڪ [[وڌائيندڙ (جينيات)|جين وڌائيندڙ]] آهي، ”جيڪو شايد منفرد طور سامهون ايندڙ انساني آڱوٺي جي ارتقا ۾ حصيدار ٿيو هجي، ۽ ممڪن طور [[ڀيڏو|ڀيڏي]] يا [[پير]] ۾ اهڙين تبديلين ۾ پڻ، جيڪي انسانن کي ٻن ٽنگن تي [[هلڻ]] جي اجازت ڏين ٿيون“. هن وقت تائين موجود ثبوت ڏيکارين ٿا تہ انساني [[جينوم]] ۾ سڃاڻپ ٿيل 110,000 جين وڌائيندڙ تسلسلن مان، HACNS1 ۾ [[چمپينزي–انسان آخري گڏيل ابن ڏاڏو|چمپينزي ۽ انسان جي آخري گڏيل ابن ڏاڏي]] کان پوءِ [[انساني ارتقا]] دوران سڀ کان وڌيڪ تبديلي آئي آهي.<ref>{{cite web
|url = http://www.sciencecodex.com/gene_enhancer_in_evolution_of_human_opposable_thumb
|title = HACNS1: Gene enhancer in evolution of human opposable thumb
|publisher = Science Codex
|date = September 4, 2008 |access-date = December 16, 2009
}}</ref>
62rqdigr292an204sd5slpauw4sbu2q
392033
392030
2026-07-07T15:02:21Z
Intisar Ali
8681
392033
wikitext
text/x-wiki
{{short description|هٿ جي پهرين آڱر}}
{{about|هٿ جي آڱر بابت}}
{{Infobox anatomy
|Name = آڱوٺو
|Latin = pollex<br />digitus I manus<br />digitus primus manus
|image = Liam Thumb.jpg
|caption = انساني آڱوٺو
|width =
|image2 = Sobo 1909 130.png
|caption2 = آڱوٺي جون هڏيون، بلڪل کاٻي پاسي نظر اچن ٿيون
|precursor =
|system =
|artery = [[پرنسپس پوليسس شريان]]
|vein = [[هٿ جو پٺيون وريدي ڄار]]
|nerve = [[ريڊيئل تنت جون پٺيون ڊجيٽل تنتون]]، [[ميڊيئن تنت جون حقيقي تري واريون ڊجيٽل تنتون]]
|lymph = [[هسليءَ هيٺيان لمفي ڳنڍ]]<ref>{{NormanAnatomy|clinicalconsiderations}}</ref>
}}
'''آڱوٺو''' [[هٿ]] جي پهرين [[آڱر (ايناٽامي)|آڱر]] آهي، جيڪا [[ڏسڻي آڱر]] جي ڀرسان هوندي آهي.{{Efn|ڪجهه ماڻهو آڱوٺي کي آڱر سمجهن ٿا. عام طور، ٻين چئن آڱرين کان ڪجهه مختلف خاصيتن، جهڙوڪ وڏي وٿي، هڪ فيلينڪس جي کوٽ ۽ سامهون اچڻ جي صلاحيت سبب، ان کي ’ڊجيٽ‘ سمجهيو ويندو آهي.|group=upper-alpha}} جڏهن ڪو ماڻهو طبي [[ايناٽاميائي حالت]] ۾ بيٺو هوندو آهي (جنهن ۾ هٿ جي تري جو رخ اڳتي هوندو آهي)، تڏهن آڱوٺو سڀ کان ٻاهرين آڱر هوندو آهي. آڱوٺي لاءِ طبي لاطيني-انگريزي اسم [[wikt:pollex|''pollex'']] آهي ([[پير جي آڱر#هيلوڪس|''hallux'']]، يعني پير جي وڏي آڱر سان ڀيٽيو)، ۽ آڱوٺي سان لاڳاپيل صفت [[wikt:pollical|''pollical'']] آهي.{{efn|{{confused|political}}|group=upper-alpha}}
==وصف==
{{more sources|section|date=April 2024}}
===آڱوٺو ۽ آڱريون===
انگريزي لفظ ''finger'' جون ٻه [[آڱرين جي ڳڻپ|معنائون]] آهن، توڙي جو ڳالهه هڪ عام انساني هٿ جي آخري عضون جي حوالي سان هجي:
1. هٿ جي پنجن آخري عضون مان ڪو به هڪ.
2. آڱوٺي کان سواءِ، هٿ جي چئن آخري عضون مان ڪو به هڪ.<ref>{{Cite web |date=2024-09-26 |title=Definition of FINGER |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/finger |access-date=2024-09-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref>
ٻوليائي لحاظ کان، لڳي ٿو ته اصل معنيٰ انهن ٻنهي مان پهرين هئي: {{Lang|mis|*penkwe-ros}}<!-- Proto-Indo-European --> (جنهن کي {{Lang|mis|*penqrós}}<!-- Proto-Indo-European --> پڻ لکيو ويندو آهي) مفروضاتي [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي]] ۾ {{Lang|mis|*penkwe}}<!-- Proto-Indo-European --> (يا {{Lang|mis|*penqe}}<!-- Proto-Indo-European -->) جي پڇاڙي لڳل صورت هئي، جنهن مان [[هند-يورپي ٻوليون|هند-يورپي]] خاندان جا ڪيترائي لفظ (جن مان ڏهاڪن جي وصف انگريزي لغتن ۾ ڏنل آهي) نڪتا آهن، جيڪي پنجن جي تصور سان لاڳاپيل آهن يا ان مان نڪتل آهن.
آڱوٺي ۾ ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ سان هيٺيون خاصيتون گڏيل آهن:
* [[فيلينڪس|فيلينجز]] جو ڍانچو هئڻ، جيڪي قبضي جهڙن جوڙن سان ڳنڍيل هوندا آهن ۽ هٿ جي تري ڏانهن موڙڻ جي سهولت ڏين ٿا
* پٺئين مٿاڇري تي وار ۽ ننهن هئڻ، ۽ تري واري پاسي وار نه هئڻ سان گڏ [[آڱرين جا نشان|آڱرين جي نشانن]] جون ليڪون هئڻ
آڱوٺو ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ کان هن لحاظ کان مختلف آهي ته اهو اڪيلو:
* ٻين چئن آڱرين جي سامهون اچي سگهي ٿو
* ٽن بدران ٻه [[فيلينڪس|فيلينجز]] رکي ٿو. تنهن هوندي به، تازو اهڙيون رپورٽون سامهون آيون آهن ته ٻين آڱرين وانگر آڱوٺي ۾ پڻ ٽي فيلينجز آهن، پر ان ۾ ميٽاڪارپل هڏي ڪانهي.<ref>Haeri, Seyed Mohammad Jafar, et al. "Human thumb consists of three phalanges and lacks metacarpal? A morphometric study on the long bones of the hand." Surgical and Radiologic Anatomy 44.8 (2022): 1101-1109.https://doi.org/10.1007/s00276-022-02986-9</ref>
* [[پري وارو (ايناٽامي)|پري واري]] فيلينڪس ۾ [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي واري]] فيلينڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو آهي
* اهڙي گهڻي چرپر ڪندڙ [[ميٽاڪارپس]] سان ڳنڍيل آهي، جيڪو ان جي سامهون اچڻ جي گهڻي صلاحيت پيدا ڪري ٿو
* عمودي بدران افقي نموني وڪڙجي ٿو
۽ انهيءَ ڪري لفظ جو لفظي بڻ پڻ اهڙو آهي: {{Lang|mis|*tum}}<!-- Proto-Indo-European --> پروٽو-هند-يورپي ٻوليءَ ۾ ’سوڄ‘ لاءِ لفظ آهي (''tumor'' ۽ ''thigh'' سان ڀيٽيو)، ڇاڪاڻتہ آڱوٺو آڱرين مان سڀ کان ٿلهو آهي.
==سامهون آڻڻ ۽ ويجهو آڻڻ{{anchor|Other animals with opposable digits}}==<!-- [[Opposable thumb]], [[Opposable]], [[Opposability]], and [[Apposition]] redirect/link to this section. -->
===انسان===
انساني ايناٽامي تي ڌيان ڏيندڙ ايناٽامي ماهرن ۽ ٻين محققن وٽ ''سامهون آڻڻ'' جون سوين وصفون آهن.<ref name="vanNierop-2008">{{harvnb|van Nierop|van der Helm|Overbeeke|Djajadiningrat|2008|p=34}}</ref> ڪجهه ايناٽامي ماهر<ref name="Brownetal-2004">{{harvnb|Brown|Freeman|Cuccurullo|Freeman|2004}}</ref> ''سامهون آڻڻ'' کي رڳو ان حالت تائين محدود ڪن ٿا، جڏهن آڱوٺو پنجين آڱر (ننڍي آڱر) جي ويجهو آندو وڃي، ۽ آڱوٺي ۽ ٻين آڱرين جي وچ ۾ ٻين ويجهڙائين کي ''ويجهو آڻڻ'' چون ٿا.<!-- Ref: Opposition: Thumb: approximation of the palmar aspect of the thumb and fifth digit. Apposition: Thumb: approximation between the thumb and other digit not using the palmar aspect --> ايناٽامي ماهرن لاءِ اها ڳالهه معنيٰ رکي ٿي، ڇاڪاڻتہ هٿ جي ٻن اندروني ڏورن جا نالا انهيءَ مخصوص چرپر تي رکيل آهن ([[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ۽ [[ننڍي آڱر سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس ڊجيٽي منيمي]]).
ٻيا محقق هڪ ٻي وصف استعمال ڪن ٿا،<ref name="vanNierop-2008" /> جنهن موجب سامهون آڻڻ-ويجهو آڻڻ، موڙڻ-پري ڪرڻ ۽ سڌو ڪرڻ-ويجهو آڻڻ جي وچ واري تبديلي آهي؛ اهڙيءَ طرح ''ويجهو آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''پاسو'' هٿ جي تري يا هٿ جي ريڊيئل پاسي (ڏسڻي آڱر واري پاسي) جي ويجهو اچي ٿو، جڏهن ته ''سامهون آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''نرم گوشت وارو حصو'' يا ”تري وارو“ پاسو هٿ جي تري يا ٻين آڱرين جي ويجهو اچي ٿو.
عضوي کي واپس ان جي غيرجانبدار حالت ۾ آڻڻ کي ريپوزيشن چيو ويندو آهي، ۽ گولائيءَ ۾ ڦرندڙ چرپر کي [[گولائي واري چرپر (ايناٽامي)|سرڪمڊڪشن]] چيو ويندو آهي.
پرائيميٽ ماهرن ۽ هٿ جي تحقيق جي اڳواڻن [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان]] ۽ [[پروڊنس هيرو نيپيئر|پروڊنس نيپيئر]] سامهون آڻڻ جي وصف هن ريت ڏني: ”اهڙي چرپر، جنهن وسيلي آڱوٺي جي نرم گوشت واري مٿاڇري کي باقي آڱرين مان هڪ يا سڀني جي آخري نرم حصن سان سڌي رابطي ۾ — يا بلڪل سامهون — آندو وڃي.“ هن ''حقيقي''، نرم حصي کان نرم حصي تائين سامهون اچڻ کي ممڪن بڻائڻ لاءِ، آڱوٺي کي پنهنجي ڊگهي محور جي چوڌاري ([[ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ) ڦرڻو پوندو آهي.<ref name="Primates-FAQ">{{cite web
|title = Primates FAQ: Do any primates have opposable thumbs?
|publisher = Wisconsin Regional Primate Research Center
|url = http://www.primates.com/faq/
|access-date = 20 November 2010
}}</ref> دليل طور چئي سگهجي ٿو ته اها وصف انساني آڱوٺي جي منفرد خاصيت کي نمايان ڪرڻ لاءِ چونڊي وئي هئي.
===ٻيا پرائيميٽ===
[[File:BonoboFishing02 cropped.jpeg|thumb|هڪ [[بونوبو]] اڏوهيون ”ڦاسائيندي“، اڻپوري يا ”غيرحقيقي“ سامهون آڻڻ جو هڪ مثال.]]
* [[پرائيميٽ]] ڇهن گروهن مان ڪنهن هڪ ۾ اچن ٿا:<ref name="PrimateAnatomy8">{{harvnb|Ankel-Simons|2007|p=345}}</ref>
** آڱوٺي کان سواءِ: [[ڪوريئڙي باندر]] ۽ [[ڪولوبس]]
** سامهون نه ايندڙ آڱوٺا: [[ٽارسيئر]] (جيڪي ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ٻيٽن ۾ ملن ٿا)، [[مارموسيٽ]] (جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** ظاهري طور (يا جزوي طور) سامهون ايندڙ آڱوٺا: سڀئي [[اسٽريپسرائن]] (ليمور، پوٽو ۽ لورِس) ۽ [[سيبيڊي]] (ڪيپوچن ۽ گلھري باندر، جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** سامهون ايندڙ آڱوٺا: ڪولوبس کان سواءِ [[پراڻي دنيا جا باندر]] (سرڪوپيٿيسيڊي)، ۽ سڀئي [[هومينيڊي|وڏا بن مانس]]
** نسبتاً ڊگهن سامهون ايندڙ آڱوٺن وارا: [[گبن]] (يا ننڍا بن مانس)
** اڃا درجابندي نه ڪيل: ٻيا [[نئين دنيا جا باندر]] ([[ٽيمرن]]، ايئوٽيڊي: رات جا يا چٻري باندر، پيٿيسيڊي: ٽيٽي، ساڪي ۽ واڪاري، ايٽيليڊي: هائولر ۽ اوني باندر)
[[ڪوريئڙي باندر]] وٽ عملي طور آڱوٺو نه هئڻ جي کوٽ ان جي ڊگهي، پڪڙيندڙ پڇ جي وارن کان خالي حصي سان شيون پڪڙڻ وسيلي پوري ٿئي ٿي. [[بن مانس]]ن ۽ [[پراڻي دنيا جا باندر|پراڻي دنيا جي باندرن]] ۾ آڱوٺي کي پنهنجي محور جي چوڌاري ڦيرائي سگهجي ٿو، پر آڱوٺي ۽ ڏسڻي آڱر جي نرم چوٽين جي وچ ۾ رابطي جي وسيع ايراضي هڪ انساني خاصيت آهي.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12" />
''[[ڊارونيوس|ڊارونيوس ماسيلي]]''، [[ايوسين]] دور جو هڪ پرائيميٽ [[عبوري فوسل]]، جيڪو [[پروسيميئن]] ۽ [[سيميئن]] جي وچ ۾ هو، ان جا هٿ ۽ پير انتهائي لچڪدار آڱرين وارا هئا، جن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا ۽ پير جون وڏيون آڱريون شامل هيون.<ref name="PloS-Darwinius-2009">{{harvnb|Franzen|Gingerich|Habersetzer|Hurum|2009|pp=15–18}}</ref>
===ٻيا پليسينٽا وارا ٿڻائتا جانور===
* [[وڏو پانڊا|وڏن پانڊن]] — پنج چنبن واريون آڱريون ۽ حقيقي پهرين آڱر جي ڀرسان هڪ وڌيڪ ڊگهو [[سيسامائيڊ هڏي#پانڊا جي ايناٽامي|سيسامائيڊ هڏو]] هوندو آهي، جيڪو حقيقي آڱر نه هئڻ باوجود سامهون ايندڙ آڱوٺي وانگر ڪم ڪندو آهي.<ref>{{cite web
|title = The Panda's Thumb
|publisher = Athro
|url = http://www.athro.com/evo/pthumb.html
|year = 2000 |access-date = 21 November 2010
}}</ref>
* گهڻن [[ڪُتريندڙ جانور|ڪُتريندڙ جانورن]] جي هر اڳئين چنبي ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيڪا کين شيون پڪڙڻ جي سگهه ڏئي ٿي.<ref name="order">{{cite book | title=The Rodent Order | last=Stefoff | first= Rebecca | year=2008 | publisher=Marshall Cavendish | isbn=978-0-7614-3073-5 | pages=62–63, 71–73 | url=https://books.google.com/books?id=7Gle7-L46TYC&pg=PA63 }}</ref>
** ڪجهه [[موريڊي|ڪوئن]] ۾ هالڪس (”پير جي وڏي آڱر“) چنبي کان سواءِ ۽ مڪمل طور سامهون ايندڙ هوندي آهي؛ انهن ۾ [[وڻن تي رهندڙ]] نسل جهڙوڪ ''[[هيپالومس]]''، ''[[ڪائروپوڊومس]]''، ''[[وينڊيليوريا]]'' ۽ ''[[ڪائرومسڪس]]''، ۽ [[ٽپ ڏئي هلندڙ]]، ٻن پيرن وارا نسل جهڙوڪ ''[[نوٽومس]]'' ۽ ممڪن طور ڪجهه [[جربيليني]] شامل آهن.<ref>{{Harvnb|Ellerman|1941|p=2}}</ref>
** اوڀر آفريڪا جو [[وارن واري ڳچيءَ وارو ڪوئو]] (''Lophiomys imhausi'')، هڪ وڻن تي رهندڙ ۽ سيڙهه جهڙو ڪُتريندڙ جانور آهي، جنهن جي هٿن ۽ پيرن ۾ چار چار آڱريون ۽ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱوٺو هوندو آهي.<ref>{{cite book
|last = Grzimek |first = Bernhard
|title = Grzimek's Animal Life Encyclopedia, Vol 16, Mammals V
|edition = 2nd |page = 293
|editor1-last = Hutchins |editor1-first = Michael
|editor2-last = Kleiman |editor2-first = Devra G.
|editor3-last = Geist |editor3-first = Valerius
|display-editors = 3 |editor4-last = McDade |editor4-first = Melissa C.
|publisher = Gale Group |location = Farmington Hills, MI |year = 2003
|isbn = 978-0-7876-7750-3
|url = https://archive.org/details/grzimeksanimalli0002grzi_c1l6/page/293/mode/2up
}}</ref>
ان کان سواءِ، ڪيترين ئي [[گهڻ آڱرين وارين ٻلين]] ۾ [[سڀ کان اندرين آڱر]] ۽ [[سڀ کان ٻاهرين آڱر]] ([[چيچ|چيچ]]) ٻئي سامهون ايندڙ ٿي سگهن ٿيون، جنهن سان ٻلي وڌيڪ پيچيدا ڪم ڪري سگهي ٿي.{{Citation needed|date=August 2012}}
===مارسوپيئل===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Ailurops ursinus Naemundung 5 North Sulawesi cropped.JPG
| width1 = 105
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Oppossumthumb.jpg
| width2 = 180
| alt2 =
| caption2 =
| footer = کاٻي پاسي: [[سولاويسي بيئر ڪسڪس]] جي اڳئين ڄنگهه جون سامهون ايندڙ آڱريون<br />ساڄي پاسي: اوپوسم جي پوئين پير تي سامهون ايندڙ آڱوٺو
}}
* گهڻن [[فيلينجريڊي]] [[مارسوپيئل]]ن (يعني [[فيلينجريفارميس|پوسمن]] جي هڪ ڪٽنب) ۾، ''[[ٽرائيڪوسورس]]'' ۽ ''[[وائلڊا]]'' نسلن کان سواءِ، اڳئين پير جون پهرين ۽ ٻي آڱريون ٻين ٽن آڱرين جي سامهون اچي سگهن ٿيون. پوئين پير جي پهرين آڱر چنبي کان سواءِ پر سامهون ايندڙ هوندي آهي ۽ ٽارين کي مضبوطيءَ سان پڪڙڻ ۾ مدد ڪندي آهي. ٻي ۽ ٽين آڱر جزوي طور [[آڱرين جي بناوت|گڏيل آڱرين واريون]] هونديون آهن، جيڪي مٿئين سنڌي وٽ چمڙي سان پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون آهن، جڏهن تہ انهن جا ٻه الڳ ننهن وارن کي ڦڻي ڏيڻ جو ڪم ڪندا آهن. چوٿين ۽ پنجين آڱر پوئين پير جون سڀ کان وڏيون آڱريون هونديون آهن.<ref name="Nowak-1999">{{harvnb|Nowak|1999|p=89}}</ref>
* [[ڪوالا]] جي اڳين ۽ پوين پيرن ۾ پنج پنج آڱريون ۽ تيز، وريل چنبا هوندا آهن، سواءِ پوئين پير جي پهرين آڱر جي. اڳين پيرن جون پهرين ۽ ٻي آڱريون ٻين ٽن آڱرين جي سامهون اچي سگهن ٿيون، جنهن سان ڪوالا ننڍين ٽارين کي پڪڙي ۽ وڻ جي ٻاهرين ڇٽيءَ ۾ تازا پن ڳولي سگهي ٿو. فيلينجريڊن وانگر، پوئين پير جون ٻي ۽ ٽين آڱريون پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون آهن، پر انهن جا چنبا الڳ هوندا آهن.<ref name="McDade-2003-koala">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 13, p. 44}}</ref>
* [[اوپوسم]] نئين دنيا جا مارسوپيئل آهن، جن جي پوين پيرن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا هوندا آهن، جيڪي انهن جانورن کي سندن مخصوص پڪڙڻ جي سگهه ڏين ٿا ([[پاڻي وارو اوپوسم]] ان کان سواءِ آهي، ڇاڪاڻ تہ ان جا ڄاري دار پير سامهون اچڻ جي سگهه کي محدود ڪن ٿا).<ref name="McDade-2003-opossum">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 12, p. 250}}</ref>
* ڪوئن جهڙا [[مائڪروبايوٿيريا|مائڪروبايوٿير]] ڏکڻ آمريڪي مارسوپيئلن جو هڪ گروهه هئا، جيڪي آسٽريليائي مارسوپيئلن سان سڀ کان ويجهو لاڳاپيل هئا. انهن جو واحد موجوده رڪن، ''[[مونيٽو ڊيل مونٽي|ڊروميسيوپس گلائرائيڊس]]''، اوپوسمن سان ويجهي مائٽي نٿو رکي، پر ان جا چنبا انهن جانورن جهڙا آهن، جن مان هر هڪ ۾ پڪڙڻ لاءِ موافق ٿيل سامهون ايندڙ آڱريون هونديون آهن.<ref name="McDade-2003-microbiotheres">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 12, p. 274}}</ref>
===ريڙهيون پائيندڙ جانور===
* [[گرگٽ]]ن جا اڳيان پير اندرين پاسي آڱرين 1، 2 ۽ 3 جي هڪ ميڙ ۽ ٻاهرين پاسي آڱرين 4 ۽ 5 جي هڪ ميڙ ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جڏهن تہ پوئين پير اندرين پاسي آڱرين 1 ۽ 2 جي هڪ ميڙ ۽ ٻاهرين پاسي آڱرين 3، 4 ۽ 5 جي هڪ ميڙ ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن.<ref>{{cite book | author= Anderson, Christopher V. | author2= Higham, Timothy E. | name-list-style= amp | chapter= Chameleon anatomy | editor1-last= Tolley | editor1-first= Krystal A. | editor2-last= Herrel | editor2-first= Anthony | title=The Biology of Chameleons | publisher=University of California Press | year=2014 | location=Berkeley | pages= 7–55 | isbn= 978-0-520-27605-5 }}</ref>
===ڊائنوسار===
* پکين جهڙن ڊائنوسارن جي ڪٽنب [[ٽروڊونٽيڊي]] سان واسطو رکندڙ ڊائنوسارن ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱر هوندي هئي. ممڪن آهي تہ هيءَ موافقت شڪار ڳولڻ وقت زمين تي پيل شين يا چرندڙ هيٺاهين ٻوٽن جي ٽارين کي بهتر نموني سنڀالڻ لاءِ ڪم ايندي هئي.<ref name="russell1982">{{Cite journal |last1=Russell |first1=D. A. |last2=Séguin |first2=R. |year=1982 |title=Reconstruction of the small Cretaceous theropod ''Stenonychosaurus inequalis'' and a hypothetical dinosauroid |url=https://archive.org/details/syllogeus37nati |journal=Syllogeus |volume=37 |pages=1–43}}</ref>
* ننڍي شڪاري ڊائنوسار ''[[بيمبيراپٽر]]'' ۾ ممڪن طور پهرين ۽ ٽين آڱر هڪ ٻئي جي سامهون اچي سگهنديون هيون ۽ ان جي اڳئين ڄنگهه ۾ ايتري حرڪتي سگهه هئي جو هٿ وات تائين پهچي سگهندو هو. ان جي اڳئين ڄنگهه جي بناوت ۽ حرڪت جي حد ٻنهي هٿن سان پڪڙڻ، هڪ هٿ سان شين کي ڇاتيءَ سان جهلي رکڻ ۽ هٿ کي ڪنڍيءَ طور استعمال ڪرڻ جي سگهه ڏيندي هئي.<ref>{{Harvnb|Senter|2006}}</ref>
* ''[[نڪويبا سارس]]'' — هڪ [[سيلوروسار]]، جنهن جو ڊگهو، ٽن آڱرين وارو هٿ هو، جنهن ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱوٺو (”قاتل چنبو“) شامل هو.<ref>{{harvnb|de Klerk|Forster|Sampson|Chinsamy|2000|p=327}}. ''The left manus shows that the flexed digit I had the potential to partially oppose digits II and III.''</ref>
انهن کان سواءِ، ڪجهه ٻين ڊائنوسارن ۾ پڻ کاڌي کي سنڀالڻ ۽/يا شڪار کي پڪڙڻ لاءِ جزوي يا مڪمل طور سامهون ايندڙ آڱريون ٿي سگهيون ٿي.
====پکي====
[[Image:Bird-feets-en.svg|thumb|پکين جي پيرن جا چار قسم<br />(ساڄي پير جا خاڪا)]]
{{See also|آڱرين جي بناوت#اينيسوڊيڪٽيلي}}
* گهڻن [[پکي]]ن جي پير ۾، [[آڱرين جي بناوت#پکين ۾|مختلف ترتيبن]] ۾، گهٽ ۾ گهٽ هڪ سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيتوڻيڪ انهن کي ورلي ”آڱوٺو“ چيو ويندو آهي. گهڻو ڪري انهن کي رڳو [[پير جي آڱر#هالڪس|هالڪس]] چيو ويندو آهي.
====پيٽروسار====
* [[ووڪونگوپٽيريڊي|ووڪونگوپٽيريڊ]] پيٽروسار ''[[ڪنپينگوپٽيرس]]'' جي هر پر تي هڪ سامهون ايندڙ پهرين آڱر هوندي هئي. هن ٽيڪسان ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺن جي موجودگيءَ کي وڻن تي رهڻ لاءِ هڪ موافقت سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="Zhouetal2021">{{Cite journal|last1=Zhou |first1=X. |last2=Pêgas |first2=R. V. |last3=Ma |first3=W. |last4=Han |first4=G. |last5=Jin |first5=X. |last6=Leal |first6=M. E. C. |last7=Bonde |first7=N. |last8=Kobayashi |first8=Y. |last9=Lautenschlager |first9=S. |last10=Wei |first10=X. |last11=Shen |first11=C. |last12=Ji |first12=S. |title=A new darwinopteran pterosaur reveals arborealism and an opposed thumb |year=2021 |journal=[[ڪرنت بائلاجي]] |volume=31 |issue=11 |pages=2429–2436.e7 |doi=10.1016/j.cub.2021.03.030 |pmid=33848460 |doi-access=free |bibcode=2021CBio...31E2429Z }}</ref>
====پکي====
[[Image:Bird-feets-en.svg|thumb|پکين جي پيرن جا چار قسم<br />(ساڄي پير جا خاڪا)]]
{{See also|آڱرين جي بناوت#اينيسوڊيڪٽيلي}}
* گهڻن [[پکي]]ن جي پير ۾، [[آڱرين جي بناوت#پکين ۾|مختلف ترتيبن]] ۾، گهٽ ۾ گهٽ هڪ سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيتوڻيڪ انهن کي ورلي ”آڱوٺو“ چيو ويندو آهي. گهڻو ڪري انهن کي رڳو [[پير جي آڱر#هالڪس|هالڪس]] چيو ويندو آهي.
====پيٽروسار====
* [[ووڪونگوپٽيريڊي|ووڪونگوپٽيريڊ]] پيٽروسار ''[[ڪنپينگوپٽيرس]]'' جي هر پر تي هڪ سامهون ايندڙ پهرين آڱر هوندي هئي. هن ٽيڪسان ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺن جي موجودگيءَ کي وڻن تي رهڻ لاءِ هڪ موافقت سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="Zhouetal2021">{{Cite journal|last1=Zhou |first1=X. |last2=Pêgas |first2=R. V. |last3=Ma |first3=W. |last4=Han |first4=G. |last5=Jin |first5=X. |last6=Leal |first6=M. E. C. |last7=Bonde |first7=N. |last8=Kobayashi |first8=Y. |last9=Lautenschlager |first9=S. |last10=Wei |first10=X. |last11=Shen |first11=C. |last12=Ji |first12=S. |title=A new darwinopteran pterosaur reveals arborealism and an opposed thumb |year=2021 |journal=[[ڪرنت بائلاجي]] |volume=31 |issue=11 |pages=2429–2436.e7 |doi=10.1016/j.cub.2021.03.030 |pmid=33848460 |doi-access=free |bibcode=2021CBio...31E2429Z }}</ref>
===ايمفيبيئن===
* ''[[فائيلوميڊوسا]]''، ڏيڏرن جي هڪ جنس آهي، جيڪا ڏکڻ آمريڪا جي اصلوڪي آهي.<ref name=Phyllomedusa>{{cite journal|last=Bertoluci|first=Jaime|title= Pedal luring in the leaf-frog Phyllomedusa burmeisteri (Anura, Hylidae, Phyllomedusinae)|journal= Phyllomedusa: Journal of Herpetology|date=18 December 2002|volume=1|issue=2|doi=10.11606/issn.2316-9079.v1i2p93-95|page=93|doi-access=free}}</ref>
==انساني ايناٽامي==
===ڍانچو===
آڱوٺي جو ڍانچو [[پهرين ميٽاڪارپل هڏي]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪا [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي]] پاسي [[ڪارپل هڏيون|ڪارپس]] سان [[آرٽيڪولاشيو ڪارپوميٽاڪارپيا پوليسس|ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ، ۽ [[پري وارو (ايناٽامي)|پري]] پاسي [[ويجهيون فيلينجز|ويجهي فيلينڪس]] سان [[ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ]] وٽ ملي ٿي. هي پويون هڏو [[پريون فيلينجز|پري واري فيلينڪس]] سان [[هٿ جا آڱرين وچ وارا جوڙ|آڱرين وچ واري جوڙ]] وٽ ملي ٿو. ان کان سواءِ، ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ وٽ ٻه [[سيسامائيڊ هڏي|سيسامائيڊ هڏيون]] پڻ هونديون آهن.
===ڏورا===
{{main|آڱوٺي جا ڏورا}}
آڱوٺي جي ڏورن کي جهنڊي جي ٿنڀي کي سهارو ڏيندڙ [[گاءِ وائر]]ن سان ڀيٽي سگهجي ٿو؛ آڱوٺي جي هڏن مان ٺهيل جوڙيل ٿنڀي کي مستحڪم رکڻ لاءِ انهن ڏوريدار گاءِ وائرن مان هر رخ ۾ ڇڪ مهيا ٿيڻ ضروري آهي. ڇاڪاڻتہ هي استحڪام جوڙن جي پابندين بدران ڏورن وسيلي سرگرم نموني برقرار رکيو ويندو آهي، تنهنڪري آڱوٺي سان ڳنڍيل گهڻا ڏورا آڱوٺي جي گهڻين حرڪتن دوران سرگرم رهندا آهن.<ref>{{harvnb|Austin|2005|p=339}}</ref>
آڱوٺي تي ڪم ڪندڙ ڏورن کي ٻن گروهن ۾ ورهائي سگهجي ٿو: هٿ جا ٻاهريان ڏورا، جن جا ڏوريدار پيٽ ٻانهن جي هيٺئين حصي ۾ هوندا آهن، ۽ هٿ جا اندروني ڏورا، جن جا ڏوريدار پيٽ هٿ اندر هوندا آهن.<ref>{{cite web
|title = Muscles of the thumb
|publisher = Eaton hand
|url = http://www.eatonhand.com/mus/mus131.htm
|access-date = 11 May 2010
}}</ref><!-- ref for list of thumb muscles -->
====ٻاهريان====
{{multiple image
| align = right
| image1 = Musculus flexor pollicis longus.png
| width1 = 85
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray419.png
| width2 = 100
| alt2 =
| caption2 =
| footer = ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو (کاٻي پاسي) ۽ هيٺئين ٻانهن جي پٺ جا اونها ڏورا (ساڄي پاسي)
}}
هيٺئين ٻانهن جو هڪ [[پيٽ وارو پاسو|وينٽرل]] ڏورو، [[ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو]] (FPL)، [[ريڊيس (هڏي)|ريڊيس]] جي اڳئين پاسي [[ريڊيئل ٽيوبرسٽي]] کان پري ۽ [[هيٺئين ٻانهن جي هڏن وچ واري جهلي|هڏن وچ واري جهلي]] مان شروع ٿئي ٿو. اهو [[ڪارپل سرنگهه]] مان هڪ الڳ [[ٽينڊن غلاف]] ۾ لنگهي ٿو، جنهن کان پوءِ اهو ننڍي آڱوٺو موڙيندڙ ڏوري جي مٿن جي وچ ۾ پيل هوندو آهي. آخرڪار اهو آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جي بنياد سان ڳنڍجي ٿو. ان کي [[اڳئين هڏن وچ واري تنت|اڳئين هڏن وچ واري شاخ]]، جيڪا [[ميڊيئن تنت]] مان نڪري ٿي، تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-162">{{harvnb|Platzer|2004|p=162}}</ref> اهو اڳوڻن [[ڪونٽراهينٽس]] ڏورن مان هڪ جو باقيات آهي، جيڪي آڱرين يا پير جي آڱرين کي گڏ ڇڪيندا هئا.
هيٺئين ٻانهن جا ٽي پٺيان ڏورا آڱوٺي تي ڪم ڪن ٿا:
[[ڊگهو آڱوٺو پري ڪندڙ ڏورو]] (APL) [[النا]] ۽ ريڊيس ٻنهي جي پٺين پاسن ۽ هڏن وچ واري جهلي مان شروع ٿئي ٿو. پهرين ٽينڊن خاني مان لنگهي، اهو پهرين [[ميٽاڪارپس|ميٽاڪارپل هڏي]] جي بنياد ۾ داخل ٿئي ٿو. ٽينڊن جو هڪ حصو ٽريپيزيم تائين پهچي ٿو، جڏهن ته ٻيو حصو ننڍي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري ۽ ننڍي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري جي ٽينڊنن سان ملي وڃي ٿو. هٿ کي پري ڪرڻ کان سواءِ، اهو هٿ کي تري ڏانهن موڙي ٿو ۽ ان کي ريڊيئل پاسي پري ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-168" />
[[ڊگهو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو]] (EPL) النا جي پٺئين پاسي ۽ هڏن وچ واري جهلي مان شروع ٿئي ٿو. ٽئين ٽينڊن خاني مان لنگهي، اهو آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جي بنياد ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو ريڊيس جي هيٺئين ڇيڙي تي پٺئين ٽيوبرڪل کي [[ليور|ٽيڪ نقطي]] طور استعمال ڪري آڱوٺي کي سڌو ڪري ٿو، ۽ ڪلائي وٽ هٿ کي پٺ ڏانهن موڙي ۽ پري پڻ ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-168">{{harvnb|Platzer|2004|p=168}}</ref>
[[ننڍو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو]] (EPB) النا تي ڊگهي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري کان پري، هڏن وچ واري جهلي ۽ ريڊيس جي پٺئين پاسي کان شروع ٿئي ٿو. پهرين ٽينڊن خاني مان ڊگهي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري سان گڏ لنگهي، اهو آڱوٺي جي ويجهي فيلينڪس جي بنياد سان ڳنڍجي ٿو. اهو آڱوٺي کي سڌو ڪري ٿو ۽، ڊگهي پري ڪندڙ ڏوري سان ويجهي لاڳاپي سبب، آڱوٺي کي پري پڻ ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-T1).<ref name="Platzer-168" />
ڊگهي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري ۽ ننڍي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري جا ٽينڊن گڏجي اها بناوت ٺاهين ٿا، جنهن کي [[ايناٽاميائي سنف باڪس]] چيو ويندو آهي؛ يعني آڱوٺي جي بنياد وٽ ان جي پاسي واري رخ تي هڪ کڏ. ريڊيئل شريان کي ڪلائي جي اڳئين پاسي ڇهي محسوس ڪري سگهجي ٿو، سنف باڪس ۾ نه.
====اندروني====
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gray426.png
| width1 = 160
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray428.png
| width2 = 100
| alt2 =
| caption2 =
| footer = ٿِينار ڏورا (کاٻي پاسي) ۽ پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا (ساڄي پاسي)
}}
ٽي [[ٿِينار اُڀار|ٿِينار ڏورا]] آهن:
[[ننڍو آڱوٺو پري ڪندڙ ڏورو]] (APB) [[اسڪيفائيڊ هڏي|اسڪيفائيڊ ٽيوبرڪل]] ۽ [[هٿ جو فليڪسر ريٽينيڪيولم|فليڪسر ريٽينيڪيولم]] مان شروع ٿئي ٿو. اهو ريڊيئل سيسامائيڊ هڏي ۽ آڱوٺي جي ويجهي فيلينڪس ۾ داخل ٿئي ٿو. ان کي [[ميڊيئن تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176">{{harvnb|Platzer|2004|p=176}}</ref>
[[ننڍو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو]] (FPB) جا ٻه مٿا آهن. مٿاڇرو مٿو فليڪسر ريٽينيڪيولم مان شروع ٿئي ٿو، جڏهن ته اونهو مٿو ٽن ڪارپل هڏين: [[ٽريپيزيم (هڏي)|ٽريپيزيم]]، [[ٽريپيزائيڊ هڏي|ٽريپيزائيڊ]] ۽ [[ڪيپيٽيٽ هڏي|ڪيپيٽيٽ]] مان شروع ٿئي ٿو. ڏورو ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ جي ريڊيئل سيسامائيڊ هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي موڙڻ، ويجهو آڻڻ ۽ پري ڪرڻ جو ڪم ڪري ٿو، تنهنڪري آڱوٺي کي سامهون آڻڻ جي به سگهه رکي ٿو. مٿاڇري مٿي کي [[ميڊيئن تنت]]، جڏهن ته اونهي مٿي کي [[النر تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176" />
[[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ٽريپيزيم جي ٽيوبرڪل ۽ فليڪسر ريٽينيڪيولم مان شروع ٿئي ٿو. اهو پهرين ميٽاڪارپل جي ريڊيئل پاسي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي سامهون آڻي ٿو ۽ ويجهو آڻڻ ۾ مدد ڪري ٿو. ان کي [[ميڊيئن تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي.<ref name="Platzer-176" />
ٻيا شامل ڏورا هي آهن:
[[آڱوٺو ويجهو آڻيندڙ ڏورو]] جا پڻ ٻه مٿا آهن. آڏو مٿو سڄي ٽئين ميٽاڪارپل هڏيءَ سان گڏ شروع ٿئي ٿو، جڏهن ته ترڇو مٿو ٽئين ميٽاڪارپل کان ويجهين ڪارپل هڏين مان شروع ٿئي ٿو. ڏورو ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ جي النر سيسامائيڊ هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي ويجهو آڻي ٿو، ۽ سامهون آڻڻ ۽ موڙڻ ۾ مدد ڪري ٿو. ان کي [[النر تنت]] جي اونهي شاخ تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176" />
پهريون [[هٿ جا پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا|پٺيون هڏن وچ وارو ڏورو]]، هٿ جي وچين ڏورن مان هڪ، آڱوٺي جي ميٽاڪارپل جي بنياد کان [[ڏسڻي آڱر]] جي ويجهي فيلينڪس جي ريڊيئل پاسي تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Platzer-174">{{harvnb|Platzer|2004|p=174}}</ref>
===ڦيرڦارون===
{{More|هچ هائيڪر جو آڱوٺو|بريڪيڊيڪٽيلي قسم ڊي|ٽي فيلينڪس وارو آڱوٺو|گهڻ آڱريائپ}}
[[File:Hitchhikers thumb.jpg|thumb|right|[[هچ هائيڪر جو آڱوٺو]] ]]
انساني آڱوٺي جي هڪ ڦيرڦار ۾، جڏهن آڱوٺو [[ٺمبس اَپ|ٺمبس اَپ]] واري اشاري ۾ هجي، تڏهن پهرين ۽ ٻي، يعني ويجهي ۽ پري واري، [[پريون فيلينجز|فيلينجز]] جي وچ وارو زاويه 0° کان لڳ ڀڳ 90° تائين بدلجي سگهي ٿو.<ref name="hitchthumbmyth">{{cite web|url=http://udel.edu/~mcdonald/myththumb.html |title = Myth's of Human Genetics: Hitchhiker's Thumb|access-date=7 November 2012}}</ref>
اهو تجويز ڪيو ويو آهي ته هي ڦيرڦار هڪ آٽوسومل [[دٻيل خاصيت]] آهي، جنهن کي [[هچ هائيڪر جو آڱوٺو]] چيو ويندو آهي، ۽ [[هوموزائيگس]] کڻندڙن ۾ زاويه لڳ ڀڳ 90° هوندو آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/dispomim.cgi?id=274200|title=Thumb, Distal Hyperextensibility of |work=OMIM|publisher=NCBI|access-date = 5 February 2010}}{{dead link|date=July 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> تنهن هوندي به هن نظريي تي اختلاف ڪيو ويو آهي، ڇاڪاڻتہ آڱوٺي جي زاويه ۾ ڦيرڦار هڪ لڳاتار سلسلي تي ٿيندي آهي ۽ ٻين دٻيل جينياتي خاصيتن ۾ ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ٻه-چوٽي ورڇ|ٻه-رخائپ]] جا ٿورا ثبوت ڏيکاري ٿي.<ref name="hitchthumbmyth"/>
آڱوٺي جون ٻيون ڦيرڦارون [[بريڪيڊيڪٽيلي قسم ڊي]] ۾ شامل آهن، جيڪو پيدائشي طور ننڍي پري واري فيلينڪس وارو آڱوٺو آهي؛ [[ٽي فيلينڪس وارو آڱوٺو]]، جنهن ۾ عام ٻن بدران ٽي فيلينجز هونديون آهن؛ ۽ [[پولي سنڊيڪٽيلي]]، جيڪا ريڊيئل گهڻ آڱريائپ ۽ گڏيل آڱريائپ جو ميلاپ آهي.
===پڪڙون===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gripclosed.jpg
| width1 = 130
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Iverson grip 1950.jpg
| width2 = 120
| alt2 =
| caption2 =
| footer = کاٻي پاسي: طاقت واري پڪڙ ۾ شيءِ هٿ جي تري سان رابطي ۾ هوندي آهي.<br />ساڄي پاسي: ڪرڪيٽر [[جيڪ آئيورسن|جيڪ آئيورسن]] جي ”مڙيل آڱر واري پڪڙ“، هڪ غيرمعمولي نرم حصي-کان-پاسي واري درست پڪڙ، جيڪا بيٽسمينن کي منجهائڻ لاءِ ٺهيل هئي.
}}
هٿ جي پڪڙن جي اڀياس ۾ اڳوڻن اهم حصيدارن مان هڪ آرٿوپيڊڪ پرائيميٽ ماهر ۽ پيلئو اينٿروپولوجسٽ [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان نيپيئر]] هو، جنهن هٿ جي حرڪتن کي انهن جي ايناٽاميائي بنياد موجب ترتيب ڏيڻ جي تجويز ڏني، جڏهن ته اڳوڻو ڪم رڳو من پسند درجابندي استعمال ڪندو هو.<ref>{{harvnb|Slocum|Pratt|1946}}, {{harvnb|McBride|1942|p=631}}</ref> هٿ جي پڪڙن بابت هن شروعاتي ڪم جو گهڻو حصو عملي بنياد رکندڙ هو، ڇاڪاڻتہ ان جو مقصد هٿ جي معاوضي لائق زخمن کي تنگ نموني بيان ڪرڻ هو، جنهن لاءِ هٿ جي حرڪت جي ايناٽاميائي بنياد کي سمجهڻ ضروري هو. نيپيئر ٻن بنيادي [[پڪڙڻ واريون|پڪڙن]] جي تجويز ڏني: ''درست پڪڙ'' ۽ ''طاقت واري پڪڙ''.<ref>{{harvnb|Napier|1956|pp=902–913}}</ref> درست ۽ طاقت واري پڪڙ آڱوٺي ۽ آڱرين جي حالت سان بيان ڪيون وينديون آهن، جتي:
* '''طاقت واري پڪڙ''' اهڙي پڪڙ آهي، جنهن ۾ آڱريون، ۽ ڪڏهن ڪڏهن هٿ جي تري، ڪنهن شيءِ کي چنبڙي پڪڙين ٿيون ۽ آڱوٺو مقابلي وارو دٻاءُ وجهي ٿو. طاقت واري پڪڙ جا مثال هٿوڙو پڪڙڻ، ''هٿ جي تري ۽ آڱرين ٻنهي'' سان مرتبان کولڻ، ۽ پل اَپس دوران پڪڙ آهن.
* '''درست پڪڙ''' ۾ وچيون ۽ پريون فيلينجز، يعني ”آڱرين جون چوٽيون“، ۽ آڱوٺو هڪ ٻئي خلاف دٻاءُ وجهن ٿا. درست پڪڙ جا مثال پينسل سان لکڻ، ''رڳو آڱرين جي چوٽين'' سان مرتبان کولڻ، ۽ بال پڪڙڻ آهن، بشرطيڪ بال هٿ جي تري سان سخت لڳل نه هجي.
[[File:Distal-phalanges-thumb-index Journal.pone.0011727.g001.png|thumb|right|نرم حصي-کان-نرم حصي واري درست پڪڙ دوران آڱوٺو ۽ ڏسڻي آڱر<ref name="PLOS-2010">{{harvnb|Almécija|Moyà-Solà|Alba|2010}}</ref>]]
آڱوٺي جي سامهون اچڻ جي صلاحيت کي درست پڪڙ سان غلط نه ملائڻ گهرجي، ڇاڪاڻتہ ڪجهه جانورن وٽ اڌ-سامهون ايندڙ آڱوٺا هوندا آهن، پر اهي وسيع درست پڪڙن لاءِ ڄاتل آهن، مثال طور [[سيبس اپيلا|ٽوپي وارا ڪيپوچن]].<ref>{{harvnb|Costello|Fragaszy|1988|pp=235–245}}</ref> ان هوندي به، درست پڪڙون عام طور رڳو اعليٰ بن مانسن ۾ ملن ٿيون، ۽ اهي به انسانن جي ڀيٽ ۾ گهڻو محدود درجن ۾.<ref>{{harvnb|Young|2003|pp=165–174}}, {{harvnb|Christel|Kitzel|Niemitz|2004|pp=165–194}}, {{harvnb|Byrne|Byrne|1993|p=241}}</ref>
آڱوٺي ۽ ڏسڻي آڱر جي وچ ۾ نرم حصي-کان-نرم حصي واري چپٽي پڪڙ انسان جي ان صلاحيت سبب ممڪن ٿئي ٿي، جنهن ۾ ڏسڻي آڱر جي [[پريون فيلينجز|پري واري فيلينڪس]] کي غيرسرگرم نموني حد کان وڌيڪ سڌو ڪري سگهجي ٿو. گهڻن غيرانساني پرائيميٽن کي پنهنجون ڊگهيون آڱريون موڙڻيون پون ٿيون ته جيئن ننڍو آڱوٺو انهن تائين پهچي سگهي.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12">{{Harvnb|Jones|Lederman|2006|loc= Evolutionary Development and Anatomy of the Hand, p. 12}}</ref>
انسانن ۾ پريون نرم چوٽيون ٻين پرائيميٽن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪريون هونديون آهن، ڇاڪاڻتہ آڱر جي چوٽيءَ جا نرم تاندورا هيٺئين هڏي تي گهوڙي جي نعل جهڙي ڪناري سان ڳنڍيل هوندا آهن، ۽ پڪڙيندڙ هٿ ۾ پريون نرم چوٽيون اڻبرابر مٿاڇرين مطابق ڍلجي سگهن ٿيون، جڏهن ته دٻاءُ آڱرين جي چوٽين ۾ وڌيڪ برابر ورهائجي ٿو. انساني آڱوٺي جي پري واري نرم چوٽي ويجهي ۽ پري واري خاني ۾ ورهايل هوندي آهي؛ پهريون ٻئي کان وڌيڪ شڪل بدلائيندڙ هوندو آهي، جنهن ڪري آڱوٺي جو نرم حصو ڪنهن شيءِ جي چوڌاري ڍلجي سگهي ٿو.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12" />
روبوٽڪس ۾، لڳ ڀڳ سڀني [[روبوٽڪ هٿ]]ن ۾ هڪ ڊگهو ۽ مضبوط سامهون ايندڙ آڱوٺو هوندو آهي. انساني هٿن وانگر، روبوٽڪ هٿ جو آڱوٺو پڻ ڪنهن شيءِ کي پڪڙڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. روبوٽڪ پڪڙ جي رٿابنديءَ جو هڪ الهامي طريقو انساني آڱوٺي جي جاءِ کي نقل ڪرڻ آهي.<ref>{{cite journal |title=Robot grasp planning based on demonstrated grasp strategies |journal=The International Journal of Robotics Research|volume=34|pages=26–42|doi=10.1177/0278364914555544|year=2015 |last1=Lin |first1=Yun |last2=Sun|first2=Yu|s2cid=10178250}}</ref> هڪ معنيٰ ۾، انساني آڱوٺي جي جاءِ ڏيکاري ٿي ته شيءِ جي ڪهڙي مٿاڇري يا حصو پڪڙ لاءِ مناسب آهي. پوءِ روبوٽ پنهنجو آڱوٺو ساڳئي هنڌ رکي ٿو ۽ آڱوٺي جي جاءِ جي بنياد تي ٻيون آڱريون رٿيندو آهي.
آڱوٺي جو ڪم عمر وڌڻ سان جسماني طور گهٽجي ٿو. اهو آڱوٺي جي موٽر سلسلي بندي جو جائزو وٺڻ سان ڏيکاري سگهجي ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Bodranghien|first1=Florian|last2=Mahé|first2=Helene|last3=Baude|first3=Benjamin|last4=Manto|first4=Mario U.|last5=Busegnies|first5=Yves|last6=Camut|first6=Stéphane|last7=Habas|first7=Christophe|last8=Marien|first8=Peter|last9=de Marco|first9=Giovanni|date=2017-05-10|title=The Click Test: A Novel Tool to Quantify the Age-Related Decline of Fast Motor Sequencing of the Thumb|journal=Current Aging Science|volume=10|issue=4|pages=305–318|doi=10.2174/1874609810666170511100318|issn=1874-6128|pmid=28494715|url=https://hal.parisnanterre.fr//hal-02310540/file/Bodranghienetal.TheClickTestANovelTooltoQuantifytheAge-RelatedDeclineofFastMotorSequencingoftheThumbCurrentagingscience2017.pdf }}</ref>
==انساني ارتقا==
پهرئين [[ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] (CMC) جي ابتدائي خودمختياري ممڪن آهي تہ ڊائنوسارن ۾ ٿي هجي. حقيقي فرق لڳ ڀڳ 70 ملين سال اڳ اوائلي پرائيميٽن ۾ ظاهر ٿيو، جڏهن تہ انساني آڱوٺي جي CMC جي شڪل آخرڪار لڳ ڀڳ 5 ملين سال اڳ ظاهر ٿي. هن ارتقائي عمل جو نتيجو هڪ انساني CMC جوڙ آهي، جيڪو ٻئي ۽ ٽئين CMC جوڙن مان لنگهندڙ محور جي نسبت 80° پرونيشن، 40° پري ڪرڻ، ۽ 50° موڙ ۾ واقع آهي.<ref name="Brüser-167">{{harvnb|Brunelli|1999|p=167}}</ref>
سامهون ايندڙ آڱوٺا ڪجهه [[پرائيميٽ]]ن ۾ گڏيل خاصيت آهن، جن ۾ گهڻا [[ڪيٽرائن]] شامل آهن.{{Citation needed|date=December 2014}} [[سڌي جسماني بيهڪ|سڌي بيهڪ]] وارن بن مانسن، جهڙوڪ [[عام چمپينزي|چمپينزي]]، ۾ چڙهڻ ۽ لٽڪڻ واري رويي سبب هٿ ڊگها ٿي ويا آهن، جڏهن تہ آڱوٺو ننڍو رهيو آهي. نتيجي طور، اهي پرائيميٽ سامهون اچڻ سان لاڳاپيل نرم حصي-کان-نرم حصي واري پڪڙ نٿا ڪري سگهن. تنهن هوندي بہ، [[اڳتي جهڪي هلندڙ]] باندرن جهڙوڪ [[ببون]]ن ۾ زميني طرزِ زندگيءَ سان موافقت سبب آڱرين جي ڊيگهه گهٽجي وئي آهي ۽ اهڙيءَ طرح هٿن جا تناسب انسانن جهڙا ٿي ويا آهن. نتيجي طور، انهن پرائيميٽن جا هٿ مهارت وارا آهن ۽ اهي نرم حصي-کان-نرم حصي واري پڪڙ استعمال ڪري شيون پڪڙي سگهن ٿا. تنهنڪري رڳو آڱوٺي جي تناسبن جي بنياد تي هٿ جي انهن موافقتن کي سڃاڻڻ ڏکيو ٿي سگهي ٿو، جيڪي شين کي سنڀالڻ سان لاڳاپيل ڪم لاءِ آهن.<ref name="Moyà-Solà-1999">{{harvnb|Moyà-Solà|Köhler|Rook|1999 |loc= pp. 315–6}}</ref>
مڪمل طور سامهون ايندڙ آڱوٺي جي ارتقا کي عام طور ''[[هومو هيبليس]]'' سان لاڳاپيل ڪيو ويندو آهي، جيڪو ''[[هومو سيپيئنز]]'' جو اڳواڻ هو.<ref>{{Harvnb|Leakey|Tobias|Napier|1964|}}: "[In Homo habilis] the pollex is well developed and fully opposable and the hand is capable not only of a power grip but of, at least, a simple and usually well developed precision grip."</ref> تنهن هوندي بہ، هي ''[[هومو ايريڪٽس]]'' (لڳ ڀڳ 1 [[mya (unit)|ملين سال اڳ]]) کان وچ وارن [[سيميئن|انساني شڪل وارن]] مرحلن جي هڪ سلسلي وسيلي ارتقا جو تجويز ڪيل نتيجو آهي، ۽ تنهنڪري اهو گهڻو وڌيڪ پيچيده لاڳاپو آهي.
جديد انسان پنهنجي هيٺئين ٻانهن ۽ هٿ جي ڏوريدار بناوت ۾ منفرد آهن. تنهن هوندي بہ، اهي اڃا بہ آٽوپومورفڪ آهن، جنهن جو مطلب آهي تہ هر ڏورو هڪ يا وڌيڪ غيرانساني پرائيميٽن ۾ ملي ٿو. ننڍو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو ۽ ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو جديد انسانن کي وڏي سنڀاليندڙ مهارت ۽ آڱوٺي ۾ مضبوط موڙ جي صلاحيت ڏين ٿا.<ref>{{cite journal |last1 = Diogo |first1 = R. |last2 = Richmond |first2 = B. G. |last3 = Wood |first3 = B. |year = 2012 |title = Evolution and homologies of primate and modern human hand and forearm muscles, with notes on thumb movements and tool use |journal = Journal of Human Evolution |volume = 63 |issue = 1|pages = 64–78 |doi=10.1016/j.jhevol.2012.04.001 |pmid=22640954|bibcode = 2012JHumE..63...64D }}</ref>
بهرحال، وڌيڪ امڪاني منظرنامو اهو ٿي سگهي ٿو تہ ''[[هومو هيبليس]]'' جو خاص درست پڪڙ وارو هٿ، جيڪو سامهون ايندڙ آڱوٺي سان ليس هو، هلڻ کان اڳ موجود هو؛ جڏهن تہ ڪرنگهي، ڪُلهن ۽ هيٺين عضون جون خاص موافقتون وڌيڪ ترقي يافته هٿ کان اڳ ٿيون. ۽ اهو منطقي آهي تہ هڪ محتاط، انتهائي ڪارائتي موافقت کان پوءِ وڌيڪ پيچيده موافقتن جو هڪ سلسلو اچي، جيڪي ان کي مڪمل ڪن. ''[[هومو هيبليس]]'' ۾، پڪڙڻ جي قابل ترقي يافته هٿ سان گڏ اختياري [[ٻه ٽنگائپ]] موجود هئي؛ ممڪن آهي، جيڪڏهن گڏيل ارتقائي لاڳاپو موجود هو، تہ پوءِ ٻه ٽنگائپ هٿ مان نڪتي، ڇاڪاڻتہ لازمي ٻه ٽنگائپ اڃا پوءِ اچڻي هئي.<ref>{{harvnb|Harcourt-Smith|Aiello|2004}}</ref> هلڻ شايد مصروف هٿن جو ضمني نتيجو هو، نه ان جي ابتڙ.
[[HACNS1]] (جنهن کي [[انساني تيز رفتار علائقا|انساني تيز رفتار علائقو]] 2 پڻ چيو ويندو آهي) هڪ [[وڌائيندڙ (جينيات)|جين وڌائيندڙ]] آهي، ”جيڪو شايد منفرد طور سامهون ايندڙ انساني آڱوٺي جي ارتقا ۾ حصيدار ٿيو هجي، ۽ ممڪن طور [[ڀيڏو|ڀيڏي]] يا [[پير]] ۾ اهڙين تبديلين ۾ پڻ، جيڪي انسانن کي ٻن ٽنگن تي [[هلڻ]] جي اجازت ڏين ٿيون“. هن وقت تائين موجود ثبوت ڏيکارين ٿا تہ انساني [[جينوم]] ۾ سڃاڻپ ٿيل 110,000 جين وڌائيندڙ تسلسلن مان، HACNS1 ۾ [[چمپينزي–انسان آخري گڏيل ابن ڏاڏو|چمپينزي ۽ انسان جي آخري گڏيل ابن ڏاڏي]] کان پوءِ [[انساني ارتقا]] دوران سڀ کان وڌيڪ تبديلي آئي آهي.<ref>{{cite web
|url = http://www.sciencecodex.com/gene_enhancer_in_evolution_of_human_opposable_thumb
|title = HACNS1: Gene enhancer in evolution of human opposable thumb
|publisher = Science Codex
|date = September 4, 2008 |access-date = December 16, 2009
}}</ref>
==پڻ ڏسو==
* [[پوليسائيزيشن]]
* [[پڪڙڻ جي سگهه]]
* [[آڱوٺي جو اشارو]]
* [[آڱوٺو ڦيرائڻ]]
* [[آڱوٺي جي جنگ]]
==نوٽس==
{{Reflist|30em}}{{Reflist|group=upper-alpha}}
==حوالا==
{{Refbegin|30em|indent=yes}}
* {{Cite journal
|last1 = Almécija |first1 = S. |last2 = Moyà-Solà |first2 = S. |last3 = Alba |first3 = D. M.
|title = Early Origin for Human-Like Precision Grasping: A Comparative Study of Pollical Distal Phalanges in Fossil Hominins
|journal = PLOS ONE |volume = 5 |issue = 7 |article-number = e11727 |year = 2010
|doi = 10.1371/journal.pone.0011727 |pmid = 20661444 |pmc = 2908684
|bibcode = 2010PLoSO...511727A
|doi-access = free }}
* {{cite book |year = 2007
|last = Ankel-Simons |first = Friderun
|title = Primate Anatomy
|chapter = Chapter 8: Postcranial Skeleton
|page = 345 |edition = 3rd
|publisher = Academic Press |isbn = 978-0-12-372576-9
}}
* {{cite book
|last = Austin |first = Noelle M.
|title = Joint Structure and Function: A Comprehensive Analysis |edition = 4th
|chapter = Chapter 9: The Wrist and Hand Complex
|editor1-first = Pamela K. |editor1-last = Levangie
|editor2-first = Cynthia C. |editor2-last = Norkin
|publisher = F. A. Davis Company |location = Philadelphia
|isbn = 978-0-8036-1191-7 |year = 2005
}}
* {{cite book
|last1 = Brown
|first1 = David P.
|last2 = Freeman
|first2 = Eric D.
|last3 = Cuccurullo
|first3 = Sara
|last4 = Freeman
|first4 = Ted L.
|editor-last = Cuccurullo
|editor-first = Sara
|title = Physical Medicine and Rehabilitation Board Review
|chapter = Upper Extremities—Hand Region: Range of Motion of the Digits
|publisher = Demos Medical Publishing
|year = 2004
|chapter-url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=physmedrehab&part=A4492#A4530
|isbn = 978-1-888799-45-3
}} ([[نيشنل سينٽر فار بائيوٽيڪنالاجي انفارميشن|NCBI]])
* {{cite book
|year = 1999
|last = Brunelli
|first = Giovanni R.
|editor1-last = Brüser
|editor1-first = Peter
|editor2-last = Gilbert
|editor2-first = Alain
|title = Finger bone and joint injuries
|chapter = Stability in the first carpometacarpal joint
|publisher = Taylor & Francis
|isbn = 978-1-85317-690-6
|chapter-url = https://books.google.com/books?id=-pzGRMvXFzAC&pg=PA167
}}
* {{Cite journal |doi=10.1002/ajp.1350310402 |pmid=31936992 |year=1993 |last1=Byrne |first1=R.W. |last2=Byrne |first2=J.M.E. |title=Complex Leaf-Gathering Skills of Mountain Gorillas (Gorilla g. beringei): Variability and Standardization |journal=American Journal of Primatology |volume=31 |issue=4 |pages=241–261 |s2cid=84429453 |url=http://www.st-andrews.ac.uk/~www_sp/people/personal/rwb/publications/1993%20Byrne_Byrne_AJP.pdf |issn=0275-2565 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090920100630/http://www.st-andrews.ac.uk/~www_sp/people/personal/rwb/publications/1993%20Byrne_Byrne_AJP.pdf |archive-date=September 20, 2009 }}
* {{Cite journal
|last1 = Christel |first1 = Marianne I.
|last2 = Kitzel |first2 = Stefanie
|last3 = Niemitz |first3 = Carsten |author-link3=Carsten Niemitz
|title = How Precisely do Bonobos (Pan paniscus) Grasp Small Objects?
|journal = International Journal of Primatology |volume = 19 |issue = 1 |pages = 165–194
|date = 30 November 2004
|doi = 10.1023/A:1020319313219
|s2cid = 23567551
}}
* {{Cite journal
|last1 = Costello |first1 = Michael B.
|last2 = Fragaszy |first2 = Dorothy M.
|title = Prehension in Cebus and Saimiri: I. Grip type and hand preference
|journal = American Journal of Primatology |volume = 15 |issue = 3 |pages = 235–245
|date = March 1988
|url = http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/110487513/PDFSTART
|doi = 10.1002/ajp.1350150306
|pmid = 31968893 |s2cid = 86556774
}}{{dead link|date=January 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}
* {{cite journal
|last1 = de Klerk
|first1 = W.J.
|last2 = Forster
|first2 = C.A.
|last3 = Sampson
|first3 = S.D.
|last4 = Chinsamy
|first4 = A.
|author5 = Ross, C.F.
|title = A new coelurosaurian dinosaur from the Early Cretaceous of South Africa
|journal = Journal of Vertebrate Paleontology
|year = 2000
|issue = 2
|volume = 20
|pages = 324–332
|url = http://rosslab.uchicago.edu/publications/De%20Klerk%20et%20al.%202000.pdf
|archive-url = https://wayback.archive-it.org/all/20120130211657/http://rosslab.uchicago.edu/publications/De%20Klerk%20et%20al.%202000.pdf
|archive-date = 2012-01-30
|doi = 10.1671/0272-4634(2000)020[0324:ancdft]2.0.co;2
|s2cid = 128622530
}}
* {{cite journal
|last1 = Diogo |first1 = R
|last2 = Richmond |first2 = BG
|last3 = Wood |first3 = B
|title = Evolution and homologies of primate and modern human hand and forearm muscles, with notes on thumb movements and tool use
|journal = Journal of Human Evolution |year = 2012 |volume = 63 |issue = 1 |pages = 64–78 |doi=10.1016/j.jhevol.2012.04.001 |pmid=22640954
|bibcode = 2012JHumE..63...64D
}}
* {{Cite book |last = Ellerman |first = John Reeves |title = The families and genera of living rodents. Vol. II. Family Muridae |publisher = British Museum (Natural History) |year = 1941 |location = London |url = https://archive.org/stream/familiesgeneraof02elle#page/2/mode/2up/search/Lophiomyidae }}
* {{cite journal
|last1 = Franzen |first1 = JL
|last2 = Gingerich |first2 = PD
|last3 = Habersetzer |first3 = J
|last4 = Hurum |first4 = JH
|author5=von Koenigswald, W |display-authors=etal
|title = Complete Primate Skeleton from the Middle Eocene of Messel in Germany: Morphology and Paleobiology
|journal = PLOS ONE |year = 2009 |volume = 4 |issue = 5 |article-number = e5723
|doi = 10.1371/journal.pone.0005723 |pmid=19492084 |pmc=2683573 |bibcode=2009PLoSO...4.5723F |editor1-last = Hawks |editor1-first = John
|doi-access = free
}}
* {{cite journal
|last1 = Harcourt-Smith |first1 = W E H
|last2 = Aiello |first2 = L C
|title = Fossils, feet and the evolution of human bipedal locomotion
|volume=204 |issue=5 |pages=403–16 |date=May 2004 |journal = Journal of Anatomy |pmid=15198703 |pmc=1571304 |doi=10.1111/j.0021-8782.2004.00296.x }}
* {{cite journal |doi=10.1016/S0021-9290(08)70148-9 |last=Hsu |first=Ar-Tyan |author2=Meng-Tsu Hu |author3=Fong Ching Su |title=Effect of Gender, Flexibility and Thumb Type on Thumb Tip Generation |journal=Journal of Biomechanics |date=July 2008 |volume=41 |issue=Supplement 1 |pages=S148 |url=http://www.jbiomech.com/article/S0021-9290%2808%2970148-9/abstract |url-access=subscription }}
* {{cite book
|last1 = Jones
|first1 = Lynette A.
|author1-link = Lynette Jones
|last2 = Lederman
|first2 = Susan J.
|author-link2 = Susan Lederman
|title = Human hand function
|url = https://archive.org/details/humanhandfunctio0000jone
|url-access = registration
|publisher = Oxford University Press US
|year = 2006
|isbn = 978-0-19-517315-4
}}
* {{cite journal |last1 = Leakey |first1 = LSB |author1-link = Louis Leakey |last2 = Tobias |first2 = PV |author2-link = Phillip V. Tobias |last3 = Napier |first3 = JR |author3-link = John Napier (primatologist) |title = A New Species of Genus Homo from Olduvai Gorge |journal = Nature |date = April 1964 |volume = 202 |pages = 7–9 |url = http://purple.niagara.edu/wje/Bio121/Leaky%201964%20habilis.pdf |pmid = 14166722 |doi = 10.1038/202007a0 |bibcode = 1964Natur.202....7L |issue = 4927 |s2cid = 12836722 }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Cite book
|year = 1942
|last = McBride
|first = Earl Duwain
|title = Disability evaluation: principles of treatment of compensable injuries
|publisher = Lippincott
|page = 631
|url = https://books.google.com/books?id=YIpgQgAACAAJ
}}
* {{cite book
|last = McDade |first = Melissa C.
|title = Grzimek's animal life encyclopedia: Volumes 12–16, Mammals I–V |edition = 2nd
|chapter = Koalas (''Phascolartidae'')
|editor1-last = Hutchins |editor1-first = Michael
|editor2-last = Kleiman |editor2-first = Devra G.
|editor3-last = Geist |editor3-first =Valerius
|display-editors = 3 |editor4-last = McDade |editor4-first = Melissa C.
|location = Farmington Hills, MI |publisher = Gale Group |year = 2003
}}
* {{cite journal |doi = 10.1073/pnas.96.1.313 |last1 = Moyà-Solà |first1 = Salvador |pmc = 15136 |last2 = Köhler |first2 = Meike |pmid = 9874815 |last3 = Rook |first3 = Lorenzo |title = Evidence of hominid-like precision grip capability in the hand of the Miocene ape Oreopithecus |journal = PNAS |date = January 5, 1999 |volume = 96 |issue = 1 |pages = 313–317 |url = http://www.pnas.org/content/96/1/313.full.pdf |bibcode = 1999PNAS...96..313M |doi-access = free }}
* {{Cite journal
|last = Napier |first = John Russell
|title = The prehensile movements of the human hand |pmid = 13376678
|journal = J Bone Joint Surg Br |volume = 38 |issue = 4 |pages = 902–913
|date = November 1956
|doi = 10.1302/0301-620X.38B4.902 |doi-access = free }}
* {{cite book
|last = Nowak
|first = Ronald M.
|title = Walker's mammals of the world, Volume 2
|edition = 6th
|publisher = JHU Press
|year = 1999
|isbn = 978-0-8018-5789-8
|url = https://books.google.com/books?id=T37sFCl43E8C&pg=PA89
}}
* {{cite book |year = 2004
|last = Platzer |first = Werner
|title = Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System
|publisher = Thieme |isbn = 3-13-533305-1<!---US: 1-58890-159-9--->
|edition = 5th
}}
* {{Cite journal
|last = Senter |first = Phil
|title = Comparison of forelimb function between ''Deinonychus'' and ''Bambiraptor'' (Theropoda: Dromaeosauridae)
|journal = Journal of Vertebrate Paleontology |year = 2006 |volume = 26 |issue = 4 |pages = 897–906
|doi = 10.1671/0272-4634(2006)26[897:COFFBD]2.0.CO;2
|s2cid = 85919882
}}
* {{Cite journal
|year = 1946
|last1 = Slocum
|first1 = D.B.
|last2 = Pratt
|first2 = D.R.
|title = Disability Evaluation for the Hand
|journal = Journal of Bone and Joint Surgery
|volume = 28
|issue = 3
|pages = 491–5
|url = http://www.ejbjs.org/cgi/reprint/28/3/491.pdf
|pmid = 20992193
}}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{cite journal |last1 = van Nierop |first1 = Onno A. |last2 = van der Helm |first2 = Aadjan |last3 = Overbeeke |first3 = Kees J. |last4 = Djajadiningrat |first4 = Tom J.P. |title = A natural human hand model |journal = Visual Comput |volume = 24 |year = 2008 |issue = 1 |pages = 31–44 |doi = 10.1007/s00371-007-0176-x |url = http://www.ece.uvic.ca/~btill/papers/mocap/vanNierop_etal_2008.pdf |doi-access = free }}
* {{Cite journal |date=January 2003
|last = Young |first = Richard W.
|title = Evolution of the human hand: the role of throwing and clubbing
|journal = Journal of Anatomy |volume = 202 |issue = 1 |pages = 165–174
|pmid = 12587931
|pmc=1571064
|doi = 10.1046/j.1469-7580.2003.00144.x
}}
{{Refend}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
* {{Commons category-inline|Thumbs}}
* {{wiktionary-inline|thumb}}
{{Human regional anatomy}}
{{Authority control}}
[[زمرو:آڱريون]]
ayrfupc5u4xf94f3mvrgdy78r28kblo
392035
392033
2026-07-07T15:03:06Z
Intisar Ali
8681
392035
wikitext
text/x-wiki
{{short description|هٿ جي پهرين آڱر}}
{{about|هٿ جي آڱر بابت}}
{{Infobox anatomy
|Name = آڱوٺو
|Latin = pollex<br />digitus I manus<br />digitus primus manus
|image = Liam Thumb.jpg
|caption = انساني آڱوٺو
|width =
|image2 = Sobo 1909 130.png
|caption2 = آڱوٺي جون هڏيون، بلڪل کاٻي پاسي نظر اچن ٿيون
|precursor =
|system =
|artery = [[پرنسپس پوليسس شريان]]
|vein = [[هٿ جو پٺيون وريدي ڄار]]
|nerve = [[ريڊيئل تنت جون پٺيون ڊجيٽل تنتون]]، [[ميڊيئن تنت جون حقيقي تري واريون ڊجيٽل تنتون]]
|lymph = [[هسليءَ هيٺيان لمفي ڳنڍ]]<ref>{{NormanAnatomy|clinicalconsiderations}}</ref>
}}
'''آڱوٺو''' [[هٿ]] جي پهرين [[آڱر (ايناٽامي)|آڱر]] آهي، جيڪا [[ڏسڻي آڱر]] جي ڀرسان هوندي آهي.{{Efn|ڪجهه ماڻهو آڱوٺي کي آڱر سمجهن ٿا. عام طور، ٻين چئن آڱرين کان ڪجهه مختلف خاصيتن، جهڙوڪ وڏي وٿي، هڪ فيلينڪس جي کوٽ ۽ سامهون اچڻ جي صلاحيت سبب، ان کي ’ڊجيٽ‘ سمجهيو ويندو آهي.|group=upper-alpha}} جڏهن ڪو ماڻهو طبي [[ايناٽاميائي حالت]] ۾ بيٺو هوندو آهي (جنهن ۾ هٿ جي تري جو رخ اڳتي هوندو آهي)، تڏهن آڱوٺو سڀ کان ٻاهرين آڱر هوندو آهي. آڱوٺي لاءِ طبي لاطيني-انگريزي اسم [[wikt:pollex|''pollex'']] آهي ([[پير جي آڱر#هيلوڪس|''hallux'']]، يعني پير جي وڏي آڱر سان ڀيٽيو)، ۽ آڱوٺي سان لاڳاپيل صفت [[wikt:pollical|''pollical'']] آهي.{{efn|{{confused|political}}|group=upper-alpha}}
==وصف==
{{more sources|section|date=April 2024}}
===آڱوٺو ۽ آڱريون===
انگريزي لفظ ''finger'' جون ٻه [[آڱرين جي ڳڻپ|معنائون]] آهن، توڙي جو ڳالهه هڪ عام انساني هٿ جي آخري عضون جي حوالي سان هجي:
1. هٿ جي پنجن آخري عضون مان ڪو به هڪ.
2. آڱوٺي کان سواءِ، هٿ جي چئن آخري عضون مان ڪو به هڪ.<ref>{{Cite web |date=2024-09-26 |title=Definition of FINGER |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/finger |access-date=2024-09-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref>
ٻوليائي لحاظ کان، لڳي ٿو ته اصل معنيٰ انهن ٻنهي مان پهرين هئي: {{Lang|mis|*penkwe-ros}}<!-- Proto-Indo-European --> (جنهن کي {{Lang|mis|*penqrós}}<!-- Proto-Indo-European --> پڻ لکيو ويندو آهي) مفروضاتي [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي]] ۾ {{Lang|mis|*penkwe}}<!-- Proto-Indo-European --> (يا {{Lang|mis|*penqe}}<!-- Proto-Indo-European -->) جي پڇاڙي لڳل صورت هئي، جنهن مان [[هند-يورپي ٻوليون|هند-يورپي]] خاندان جا ڪيترائي لفظ (جن مان ڏهاڪن جي وصف انگريزي لغتن ۾ ڏنل آهي) نڪتا آهن، جيڪي پنجن جي تصور سان لاڳاپيل آهن يا ان مان نڪتل آهن.
آڱوٺي ۾ ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ سان هيٺيون خاصيتون گڏيل آهن:
* [[فيلينڪس|فيلينجز]] جو ڍانچو هئڻ، جيڪي قبضي جهڙن جوڙن سان ڳنڍيل هوندا آهن ۽ هٿ جي تري ڏانهن موڙڻ جي سهولت ڏين ٿا
* پٺئين مٿاڇري تي وار ۽ ننهن هئڻ، ۽ تري واري پاسي وار نه هئڻ سان گڏ [[آڱرين جا نشان|آڱرين جي نشانن]] جون ليڪون هئڻ
آڱوٺو ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ کان هن لحاظ کان مختلف آهي ته اهو اڪيلو:
* ٻين چئن آڱرين جي سامهون اچي سگهي ٿو
* ٽن بدران ٻه [[فيلينڪس|فيلينجز]] رکي ٿو. تنهن هوندي به، تازو اهڙيون رپورٽون سامهون آيون آهن ته ٻين آڱرين وانگر آڱوٺي ۾ پڻ ٽي فيلينجز آهن، پر ان ۾ ميٽاڪارپل هڏي ڪانهي.<ref>Haeri, Seyed Mohammad Jafar, et al. "Human thumb consists of three phalanges and lacks metacarpal? A morphometric study on the long bones of the hand." Surgical and Radiologic Anatomy 44.8 (2022): 1101-1109.https://doi.org/10.1007/s00276-022-02986-9</ref>
* [[پري وارو (ايناٽامي)|پري واري]] فيلينڪس ۾ [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي واري]] فيلينڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو آهي
* اهڙي گهڻي چرپر ڪندڙ [[ميٽاڪارپس]] سان ڳنڍيل آهي، جيڪو ان جي سامهون اچڻ جي گهڻي صلاحيت پيدا ڪري ٿو
* عمودي بدران افقي نموني وڪڙجي ٿو
۽ انهيءَ ڪري لفظ جو لفظي بڻ پڻ اهڙو آهي: {{Lang|mis|*tum}}<!-- Proto-Indo-European --> پروٽو-هند-يورپي ٻوليءَ ۾ ’سوڄ‘ لاءِ لفظ آهي (''tumor'' ۽ ''thigh'' سان ڀيٽيو)، ڇاڪاڻتہ آڱوٺو آڱرين مان سڀ کان ٿلهو آهي.
==سامهون آڻڻ ۽ ويجهو آڻڻ{{anchor|Other animals with opposable digits}}==<!-- [[Opposable thumb]], [[Opposable]], [[Opposability]], and [[Apposition]] redirect/link to this section. -->
===انسان===
انساني ايناٽامي تي ڌيان ڏيندڙ ايناٽامي ماهرن ۽ ٻين محققن وٽ ''سامهون آڻڻ'' جون سوين وصفون آهن.<ref name="vanNierop-2008">{{harvnb|van Nierop|van der Helm|Overbeeke|Djajadiningrat|2008|p=34}}</ref> ڪجهه ايناٽامي ماهر<ref name="Brownetal-2004">{{harvnb|Brown|Freeman|Cuccurullo|Freeman|2004}}</ref> ''سامهون آڻڻ'' کي رڳو ان حالت تائين محدود ڪن ٿا، جڏهن آڱوٺو پنجين آڱر (ننڍي آڱر) جي ويجهو آندو وڃي، ۽ آڱوٺي ۽ ٻين آڱرين جي وچ ۾ ٻين ويجهڙائين کي ''ويجهو آڻڻ'' چون ٿا.<!-- Ref: Opposition: Thumb: approximation of the palmar aspect of the thumb and fifth digit. Apposition: Thumb: approximation between the thumb and other digit not using the palmar aspect --> ايناٽامي ماهرن لاءِ اها ڳالهه معنيٰ رکي ٿي، ڇاڪاڻتہ هٿ جي ٻن اندروني ڏورن جا نالا انهيءَ مخصوص چرپر تي رکيل آهن ([[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ۽ [[ننڍي آڱر سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس ڊجيٽي منيمي]]).
ٻيا محقق هڪ ٻي وصف استعمال ڪن ٿا،<ref name="vanNierop-2008" /> جنهن موجب سامهون آڻڻ-ويجهو آڻڻ، موڙڻ-پري ڪرڻ ۽ سڌو ڪرڻ-ويجهو آڻڻ جي وچ واري تبديلي آهي؛ اهڙيءَ طرح ''ويجهو آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''پاسو'' هٿ جي تري يا هٿ جي ريڊيئل پاسي (ڏسڻي آڱر واري پاسي) جي ويجهو اچي ٿو، جڏهن ته ''سامهون آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''نرم گوشت وارو حصو'' يا ”تري وارو“ پاسو هٿ جي تري يا ٻين آڱرين جي ويجهو اچي ٿو.
عضوي کي واپس ان جي غيرجانبدار حالت ۾ آڻڻ کي ريپوزيشن چيو ويندو آهي، ۽ گولائيءَ ۾ ڦرندڙ چرپر کي [[گولائي واري چرپر (ايناٽامي)|سرڪمڊڪشن]] چيو ويندو آهي.
پرائيميٽ ماهرن ۽ هٿ جي تحقيق جي اڳواڻن [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان]] ۽ [[پروڊنس هيرو نيپيئر|پروڊنس نيپيئر]] سامهون آڻڻ جي وصف هن ريت ڏني: ”اهڙي چرپر، جنهن وسيلي آڱوٺي جي نرم گوشت واري مٿاڇري کي باقي آڱرين مان هڪ يا سڀني جي آخري نرم حصن سان سڌي رابطي ۾ — يا بلڪل سامهون — آندو وڃي.“ هن ''حقيقي''، نرم حصي کان نرم حصي تائين سامهون اچڻ کي ممڪن بڻائڻ لاءِ، آڱوٺي کي پنهنجي ڊگهي محور جي چوڌاري ([[ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ) ڦرڻو پوندو آهي.<ref name="Primates-FAQ">{{cite web
|title = Primates FAQ: Do any primates have opposable thumbs?
|publisher = Wisconsin Regional Primate Research Center
|url = http://www.primates.com/faq/
|access-date = 20 November 2010
}}</ref> دليل طور چئي سگهجي ٿو ته اها وصف انساني آڱوٺي جي منفرد خاصيت کي نمايان ڪرڻ لاءِ چونڊي وئي هئي.
===ٻيا پرائيميٽ===
[[File:BonoboFishing02 cropped.jpeg|thumb|هڪ [[بونوبو]] اڏوهيون ”ڦاسائيندي“، اڻپوري يا ”غيرحقيقي“ سامهون آڻڻ جو هڪ مثال.]]
* [[پرائيميٽ]] ڇهن گروهن مان ڪنهن هڪ ۾ اچن ٿا:<ref name="PrimateAnatomy8">{{harvnb|Ankel-Simons|2007|p=345}}</ref>
** آڱوٺي کان سواءِ: [[ڪوريئڙي باندر]] ۽ [[ڪولوبس]]
** سامهون نه ايندڙ آڱوٺا: [[ٽارسيئر]] (جيڪي ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ٻيٽن ۾ ملن ٿا)، [[مارموسيٽ]] (جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** ظاهري طور (يا جزوي طور) سامهون ايندڙ آڱوٺا: سڀئي [[اسٽريپسرائن]] (ليمور، پوٽو ۽ لورِس) ۽ [[سيبيڊي]] (ڪيپوچن ۽ گلھري باندر، جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** سامهون ايندڙ آڱوٺا: ڪولوبس کان سواءِ [[پراڻي دنيا جا باندر]] (سرڪوپيٿيسيڊي)، ۽ سڀئي [[هومينيڊي|وڏا بن مانس]]
** نسبتاً ڊگهن سامهون ايندڙ آڱوٺن وارا: [[گبن]] (يا ننڍا بن مانس)
** اڃا درجابندي نه ڪيل: ٻيا [[نئين دنيا جا باندر]] ([[ٽيمرن]]، ايئوٽيڊي: رات جا يا چٻري باندر، پيٿيسيڊي: ٽيٽي، ساڪي ۽ واڪاري، ايٽيليڊي: هائولر ۽ اوني باندر)
[[ڪوريئڙي باندر]] وٽ عملي طور آڱوٺو نه هئڻ جي کوٽ ان جي ڊگهي، پڪڙيندڙ پڇ جي وارن کان خالي حصي سان شيون پڪڙڻ وسيلي پوري ٿئي ٿي. [[بن مانس]]ن ۽ [[پراڻي دنيا جا باندر|پراڻي دنيا جي باندرن]] ۾ آڱوٺي کي پنهنجي محور جي چوڌاري ڦيرائي سگهجي ٿو، پر آڱوٺي ۽ ڏسڻي آڱر جي نرم چوٽين جي وچ ۾ رابطي جي وسيع ايراضي هڪ انساني خاصيت آهي.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12" />
''[[ڊارونيوس|ڊارونيوس ماسيلي]]''، [[ايوسين]] دور جو هڪ پرائيميٽ [[عبوري فوسل]]، جيڪو [[پروسيميئن]] ۽ [[سيميئن]] جي وچ ۾ هو، ان جا هٿ ۽ پير انتهائي لچڪدار آڱرين وارا هئا، جن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا ۽ پير جون وڏيون آڱريون شامل هيون.<ref name="PloS-Darwinius-2009">{{harvnb|Franzen|Gingerich|Habersetzer|Hurum|2009|pp=15–18}}</ref>
===ٻيا پليسينٽا وارا ٿڻائتا جانور===
* [[وڏو پانڊا|وڏن پانڊن]] — پنج چنبن واريون آڱريون ۽ حقيقي پهرين آڱر جي ڀرسان هڪ وڌيڪ ڊگهو [[سيسامائيڊ هڏي#پانڊا جي ايناٽامي|سيسامائيڊ هڏو]] هوندو آهي، جيڪو حقيقي آڱر نه هئڻ باوجود سامهون ايندڙ آڱوٺي وانگر ڪم ڪندو آهي.<ref>{{cite web
|title = The Panda's Thumb
|publisher = Athro
|url = http://www.athro.com/evo/pthumb.html
|year = 2000 |access-date = 21 November 2010
}}</ref>
* گهڻن [[ڪُتريندڙ جانور|ڪُتريندڙ جانورن]] جي هر اڳئين چنبي ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيڪا کين شيون پڪڙڻ جي سگهه ڏئي ٿي.<ref name="order">{{cite book | title=The Rodent Order | last=Stefoff | first= Rebecca | year=2008 | publisher=Marshall Cavendish | isbn=978-0-7614-3073-5 | pages=62–63, 71–73 | url=https://books.google.com/books?id=7Gle7-L46TYC&pg=PA63 }}</ref>
** ڪجهه [[موريڊي|ڪوئن]] ۾ هالڪس (”پير جي وڏي آڱر“) چنبي کان سواءِ ۽ مڪمل طور سامهون ايندڙ هوندي آهي؛ انهن ۾ [[وڻن تي رهندڙ]] نسل جهڙوڪ ''[[هيپالومس]]''، ''[[ڪائروپوڊومس]]''، ''[[وينڊيليوريا]]'' ۽ ''[[ڪائرومسڪس]]''، ۽ [[ٽپ ڏئي هلندڙ]]، ٻن پيرن وارا نسل جهڙوڪ ''[[نوٽومس]]'' ۽ ممڪن طور ڪجهه [[جربيليني]] شامل آهن.<ref>{{Harvnb|Ellerman|1941|p=2}}</ref>
** اوڀر آفريڪا جو [[وارن واري ڳچيءَ وارو ڪوئو]] (''Lophiomys imhausi'')، هڪ وڻن تي رهندڙ ۽ سيڙهه جهڙو ڪُتريندڙ جانور آهي، جنهن جي هٿن ۽ پيرن ۾ چار چار آڱريون ۽ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱوٺو هوندو آهي.<ref>{{cite book
|last = Grzimek |first = Bernhard
|title = Grzimek's Animal Life Encyclopedia, Vol 16, Mammals V
|edition = 2nd |page = 293
|editor1-last = Hutchins |editor1-first = Michael
|editor2-last = Kleiman |editor2-first = Devra G.
|editor3-last = Geist |editor3-first = Valerius
|display-editors = 3 |editor4-last = McDade |editor4-first = Melissa C.
|publisher = Gale Group |location = Farmington Hills, MI |year = 2003
|isbn = 978-0-7876-7750-3
|url = https://archive.org/details/grzimeksanimalli0002grzi_c1l6/page/293/mode/2up
}}</ref>
ان کان سواءِ، ڪيترين ئي [[گهڻ آڱرين وارين ٻلين]] ۾ [[سڀ کان اندرين آڱر]] ۽ [[سڀ کان ٻاهرين آڱر]] ([[چيچ|چيچ]]) ٻئي سامهون ايندڙ ٿي سگهن ٿيون، جنهن سان ٻلي وڌيڪ پيچيدا ڪم ڪري سگهي ٿي.{{Citation needed|date=August 2012}}
===مارسوپيئل===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Ailurops ursinus Naemundung 5 North Sulawesi cropped.JPG
| width1 = 105
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Oppossumthumb.jpg
| width2 = 180
| alt2 =
| caption2 =
| footer = کاٻي پاسي: [[سولاويسي بيئر ڪسڪس]] جي اڳئين ڄنگهه جون سامهون ايندڙ آڱريون<br />ساڄي پاسي: اوپوسم جي پوئين پير تي سامهون ايندڙ آڱوٺو
}}
* گهڻن [[فيلينجريڊي]] [[مارسوپيئل]]ن (يعني [[فيلينجريفارميس|پوسمن]] جي هڪ ڪٽنب) ۾، ''[[ٽرائيڪوسورس]]'' ۽ ''[[وائلڊا]]'' نسلن کان سواءِ، اڳئين پير جون پهرين ۽ ٻي آڱريون ٻين ٽن آڱرين جي سامهون اچي سگهن ٿيون. پوئين پير جي پهرين آڱر چنبي کان سواءِ پر سامهون ايندڙ هوندي آهي ۽ ٽارين کي مضبوطيءَ سان پڪڙڻ ۾ مدد ڪندي آهي. ٻي ۽ ٽين آڱر جزوي طور [[آڱرين جي بناوت|گڏيل آڱرين واريون]] هونديون آهن، جيڪي مٿئين سنڌي وٽ چمڙي سان پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون آهن، جڏهن تہ انهن جا ٻه الڳ ننهن وارن کي ڦڻي ڏيڻ جو ڪم ڪندا آهن. چوٿين ۽ پنجين آڱر پوئين پير جون سڀ کان وڏيون آڱريون هونديون آهن.<ref name="Nowak-1999">{{harvnb|Nowak|1999|p=89}}</ref>
* [[ڪوالا]] جي اڳين ۽ پوين پيرن ۾ پنج پنج آڱريون ۽ تيز، وريل چنبا هوندا آهن، سواءِ پوئين پير جي پهرين آڱر جي. اڳين پيرن جون پهرين ۽ ٻي آڱريون ٻين ٽن آڱرين جي سامهون اچي سگهن ٿيون، جنهن سان ڪوالا ننڍين ٽارين کي پڪڙي ۽ وڻ جي ٻاهرين ڇٽيءَ ۾ تازا پن ڳولي سگهي ٿو. فيلينجريڊن وانگر، پوئين پير جون ٻي ۽ ٽين آڱريون پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون آهن، پر انهن جا چنبا الڳ هوندا آهن.<ref name="McDade-2003-koala">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 13, p. 44}}</ref>
* [[اوپوسم]] نئين دنيا جا مارسوپيئل آهن، جن جي پوين پيرن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا هوندا آهن، جيڪي انهن جانورن کي سندن مخصوص پڪڙڻ جي سگهه ڏين ٿا ([[پاڻي وارو اوپوسم]] ان کان سواءِ آهي، ڇاڪاڻ تہ ان جا ڄاري دار پير سامهون اچڻ جي سگهه کي محدود ڪن ٿا).<ref name="McDade-2003-opossum">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 12, p. 250}}</ref>
* ڪوئن جهڙا [[مائڪروبايوٿيريا|مائڪروبايوٿير]] ڏکڻ آمريڪي مارسوپيئلن جو هڪ گروهه هئا، جيڪي آسٽريليائي مارسوپيئلن سان سڀ کان ويجهو لاڳاپيل هئا. انهن جو واحد موجوده رڪن، ''[[مونيٽو ڊيل مونٽي|ڊروميسيوپس گلائرائيڊس]]''، اوپوسمن سان ويجهي مائٽي نٿو رکي، پر ان جا چنبا انهن جانورن جهڙا آهن، جن مان هر هڪ ۾ پڪڙڻ لاءِ موافق ٿيل سامهون ايندڙ آڱريون هونديون آهن.<ref name="McDade-2003-microbiotheres">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 12, p. 274}}</ref>
===ريڙهيون پائيندڙ جانور===
* [[گرگٽ]]ن جا اڳيان پير اندرين پاسي آڱرين 1، 2 ۽ 3 جي هڪ ميڙ ۽ ٻاهرين پاسي آڱرين 4 ۽ 5 جي هڪ ميڙ ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جڏهن تہ پوئين پير اندرين پاسي آڱرين 1 ۽ 2 جي هڪ ميڙ ۽ ٻاهرين پاسي آڱرين 3، 4 ۽ 5 جي هڪ ميڙ ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن.<ref>{{cite book | author= Anderson, Christopher V. | author2= Higham, Timothy E. | name-list-style= amp | chapter= Chameleon anatomy | editor1-last= Tolley | editor1-first= Krystal A. | editor2-last= Herrel | editor2-first= Anthony | title=The Biology of Chameleons | publisher=University of California Press | year=2014 | location=Berkeley | pages= 7–55 | isbn= 978-0-520-27605-5 }}</ref>
===ڊائنوسار===
* پکين جهڙن ڊائنوسارن جي ڪٽنب [[ٽروڊونٽيڊي]] سان واسطو رکندڙ ڊائنوسارن ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱر هوندي هئي. ممڪن آهي تہ هيءَ موافقت شڪار ڳولڻ وقت زمين تي پيل شين يا چرندڙ هيٺاهين ٻوٽن جي ٽارين کي بهتر نموني سنڀالڻ لاءِ ڪم ايندي هئي.<ref name="russell1982">{{Cite journal |last1=Russell |first1=D. A. |last2=Séguin |first2=R. |year=1982 |title=Reconstruction of the small Cretaceous theropod ''Stenonychosaurus inequalis'' and a hypothetical dinosauroid |url=https://archive.org/details/syllogeus37nati |journal=Syllogeus |volume=37 |pages=1–43}}</ref>
* ننڍي شڪاري ڊائنوسار ''[[بيمبيراپٽر]]'' ۾ ممڪن طور پهرين ۽ ٽين آڱر هڪ ٻئي جي سامهون اچي سگهنديون هيون ۽ ان جي اڳئين ڄنگهه ۾ ايتري حرڪتي سگهه هئي جو هٿ وات تائين پهچي سگهندو هو. ان جي اڳئين ڄنگهه جي بناوت ۽ حرڪت جي حد ٻنهي هٿن سان پڪڙڻ، هڪ هٿ سان شين کي ڇاتيءَ سان جهلي رکڻ ۽ هٿ کي ڪنڍيءَ طور استعمال ڪرڻ جي سگهه ڏيندي هئي.<ref>{{Harvnb|Senter|2006}}</ref>
* ''[[نڪويبا سارس]]'' — هڪ [[سيلوروسار]]، جنهن جو ڊگهو، ٽن آڱرين وارو هٿ هو، جنهن ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱوٺو (”قاتل چنبو“) شامل هو.<ref>{{harvnb|de Klerk|Forster|Sampson|Chinsamy|2000|p=327}}. ''The left manus shows that the flexed digit I had the potential to partially oppose digits II and III.''</ref>
انهن کان سواءِ، ڪجهه ٻين ڊائنوسارن ۾ پڻ کاڌي کي سنڀالڻ ۽/يا شڪار کي پڪڙڻ لاءِ جزوي يا مڪمل طور سامهون ايندڙ آڱريون ٿي سگهيون ٿي.
====پکي====
[[Image:Bird-feets-en.svg|thumb|پکين جي پيرن جا چار قسم<br />(ساڄي پير جا خاڪا)]]
{{See also|آڱرين جي بناوت#اينيسوڊيڪٽيلي}}
* گهڻن [[پکي]]ن جي پير ۾، [[آڱرين جي بناوت#پکين ۾|مختلف ترتيبن]] ۾، گهٽ ۾ گهٽ هڪ سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيتوڻيڪ انهن کي ورلي ”آڱوٺو“ چيو ويندو آهي. گهڻو ڪري انهن کي رڳو [[پير جي آڱر#هالڪس|هالڪس]] چيو ويندو آهي.
====پيٽروسار====
* [[ووڪونگوپٽيريڊي|ووڪونگوپٽيريڊ]] پيٽروسار ''[[ڪنپينگوپٽيرس]]'' جي هر پر تي هڪ سامهون ايندڙ پهرين آڱر هوندي هئي. هن ٽيڪسان ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺن جي موجودگيءَ کي وڻن تي رهڻ لاءِ هڪ موافقت سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="Zhouetal2021">{{Cite journal|last1=Zhou |first1=X. |last2=Pêgas |first2=R. V. |last3=Ma |first3=W. |last4=Han |first4=G. |last5=Jin |first5=X. |last6=Leal |first6=M. E. C. |last7=Bonde |first7=N. |last8=Kobayashi |first8=Y. |last9=Lautenschlager |first9=S. |last10=Wei |first10=X. |last11=Shen |first11=C. |last12=Ji |first12=S. |title=A new darwinopteran pterosaur reveals arborealism and an opposed thumb |year=2021 |journal=[[ڪرنت بائلاجي]] |volume=31 |issue=11 |pages=2429–2436.e7 |doi=10.1016/j.cub.2021.03.030 |pmid=33848460 |doi-access=free |bibcode=2021CBio...31E2429Z }}</ref>
====پکي====
[[Image:Bird-feets-en.svg|thumb|پکين جي پيرن جا چار قسم<br />(ساڄي پير جا خاڪا)]]
{{See also|آڱرين جي بناوت#اينيسوڊيڪٽيلي}}
* گهڻن [[پکي]]ن جي پير ۾، [[آڱرين جي بناوت#پکين ۾|مختلف ترتيبن]] ۾، گهٽ ۾ گهٽ هڪ سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيتوڻيڪ انهن کي ورلي ”آڱوٺو“ چيو ويندو آهي. گهڻو ڪري انهن کي رڳو [[پير جي آڱر#هالڪس|هالڪس]] چيو ويندو آهي.
====پيٽروسار====
* [[ووڪونگوپٽيريڊي|ووڪونگوپٽيريڊ]] پيٽروسار ''[[ڪنپينگوپٽيرس]]'' جي هر پر تي هڪ سامهون ايندڙ پهرين آڱر هوندي هئي. هن ٽيڪسان ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺن جي موجودگيءَ کي وڻن تي رهڻ لاءِ هڪ موافقت سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="Zhouetal2021">{{Cite journal|last1=Zhou |first1=X. |last2=Pêgas |first2=R. V. |last3=Ma |first3=W. |last4=Han |first4=G. |last5=Jin |first5=X. |last6=Leal |first6=M. E. C. |last7=Bonde |first7=N. |last8=Kobayashi |first8=Y. |last9=Lautenschlager |first9=S. |last10=Wei |first10=X. |last11=Shen |first11=C. |last12=Ji |first12=S. |title=A new darwinopteran pterosaur reveals arborealism and an opposed thumb |year=2021 |journal=[[ڪرنت بائلاجي]] |volume=31 |issue=11 |pages=2429–2436.e7 |doi=10.1016/j.cub.2021.03.030 |pmid=33848460 |doi-access=free |bibcode=2021CBio...31E2429Z }}</ref>
===ايمفيبيئن===
* ''[[فائيلوميڊوسا]]''، ڏيڏرن جي هڪ جنس آهي، جيڪا ڏکڻ آمريڪا جي اصلوڪي آهي.<ref name=Phyllomedusa>{{cite journal|last=Bertoluci|first=Jaime|title= Pedal luring in the leaf-frog Phyllomedusa burmeisteri (Anura, Hylidae, Phyllomedusinae)|journal= Phyllomedusa: Journal of Herpetology|date=18 December 2002|volume=1|issue=2|doi=10.11606/issn.2316-9079.v1i2p93-95|page=93|doi-access=free}}</ref>
==انساني ايناٽامي==
===ڍانچو===
آڱوٺي جو ڍانچو [[پهرين ميٽاڪارپل هڏي]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪا [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي]] پاسي [[ڪارپل هڏيون|ڪارپس]] سان [[آرٽيڪولاشيو ڪارپوميٽاڪارپيا پوليسس|ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ، ۽ [[پري وارو (ايناٽامي)|پري]] پاسي [[ويجهيون فيلينجز|ويجهي فيلينڪس]] سان [[ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ]] وٽ ملي ٿي. هي پويون هڏو [[پريون فيلينجز|پري واري فيلينڪس]] سان [[هٿ جا آڱرين وچ وارا جوڙ|آڱرين وچ واري جوڙ]] وٽ ملي ٿو. ان کان سواءِ، ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ وٽ ٻه [[سيسامائيڊ هڏي|سيسامائيڊ هڏيون]] پڻ هونديون آهن.
===ڏورا===
{{main|آڱوٺي جا ڏورا}}
آڱوٺي جي ڏورن کي جهنڊي جي ٿنڀي کي سهارو ڏيندڙ [[گاءِ وائر]]ن سان ڀيٽي سگهجي ٿو؛ آڱوٺي جي هڏن مان ٺهيل جوڙيل ٿنڀي کي مستحڪم رکڻ لاءِ انهن ڏوريدار گاءِ وائرن مان هر رخ ۾ ڇڪ مهيا ٿيڻ ضروري آهي. ڇاڪاڻتہ هي استحڪام جوڙن جي پابندين بدران ڏورن وسيلي سرگرم نموني برقرار رکيو ويندو آهي، تنهنڪري آڱوٺي سان ڳنڍيل گهڻا ڏورا آڱوٺي جي گهڻين حرڪتن دوران سرگرم رهندا آهن.<ref>{{harvnb|Austin|2005|p=339}}</ref>
آڱوٺي تي ڪم ڪندڙ ڏورن کي ٻن گروهن ۾ ورهائي سگهجي ٿو: هٿ جا ٻاهريان ڏورا، جن جا ڏوريدار پيٽ ٻانهن جي هيٺئين حصي ۾ هوندا آهن، ۽ هٿ جا اندروني ڏورا، جن جا ڏوريدار پيٽ هٿ اندر هوندا آهن.<ref>{{cite web
|title = Muscles of the thumb
|publisher = Eaton hand
|url = http://www.eatonhand.com/mus/mus131.htm
|access-date = 11 May 2010
}}</ref><!-- ref for list of thumb muscles -->
====ٻاهريان====
{{multiple image
| align = right
| image1 = Musculus flexor pollicis longus.png
| width1 = 85
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray419.png
| width2 = 100
| alt2 =
| caption2 =
| footer = ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو (کاٻي پاسي) ۽ هيٺئين ٻانهن جي پٺ جا اونها ڏورا (ساڄي پاسي)
}}
هيٺئين ٻانهن جو هڪ [[پيٽ وارو پاسو|وينٽرل]] ڏورو، [[ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو]] (FPL)، [[ريڊيس (هڏي)|ريڊيس]] جي اڳئين پاسي [[ريڊيئل ٽيوبرسٽي]] کان پري ۽ [[هيٺئين ٻانهن جي هڏن وچ واري جهلي|هڏن وچ واري جهلي]] مان شروع ٿئي ٿو. اهو [[ڪارپل سرنگهه]] مان هڪ الڳ [[ٽينڊن غلاف]] ۾ لنگهي ٿو، جنهن کان پوءِ اهو ننڍي آڱوٺو موڙيندڙ ڏوري جي مٿن جي وچ ۾ پيل هوندو آهي. آخرڪار اهو آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جي بنياد سان ڳنڍجي ٿو. ان کي [[اڳئين هڏن وچ واري تنت|اڳئين هڏن وچ واري شاخ]]، جيڪا [[ميڊيئن تنت]] مان نڪري ٿي، تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-162">{{harvnb|Platzer|2004|p=162}}</ref> اهو اڳوڻن [[ڪونٽراهينٽس]] ڏورن مان هڪ جو باقيات آهي، جيڪي آڱرين يا پير جي آڱرين کي گڏ ڇڪيندا هئا.
هيٺئين ٻانهن جا ٽي پٺيان ڏورا آڱوٺي تي ڪم ڪن ٿا:
[[ڊگهو آڱوٺو پري ڪندڙ ڏورو]] (APL) [[النا]] ۽ ريڊيس ٻنهي جي پٺين پاسن ۽ هڏن وچ واري جهلي مان شروع ٿئي ٿو. پهرين ٽينڊن خاني مان لنگهي، اهو پهرين [[ميٽاڪارپس|ميٽاڪارپل هڏي]] جي بنياد ۾ داخل ٿئي ٿو. ٽينڊن جو هڪ حصو ٽريپيزيم تائين پهچي ٿو، جڏهن ته ٻيو حصو ننڍي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري ۽ ننڍي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري جي ٽينڊنن سان ملي وڃي ٿو. هٿ کي پري ڪرڻ کان سواءِ، اهو هٿ کي تري ڏانهن موڙي ٿو ۽ ان کي ريڊيئل پاسي پري ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-168" />
[[ڊگهو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو]] (EPL) النا جي پٺئين پاسي ۽ هڏن وچ واري جهلي مان شروع ٿئي ٿو. ٽئين ٽينڊن خاني مان لنگهي، اهو آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جي بنياد ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو ريڊيس جي هيٺئين ڇيڙي تي پٺئين ٽيوبرڪل کي [[ليور|ٽيڪ نقطي]] طور استعمال ڪري آڱوٺي کي سڌو ڪري ٿو، ۽ ڪلائي وٽ هٿ کي پٺ ڏانهن موڙي ۽ پري پڻ ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-168">{{harvnb|Platzer|2004|p=168}}</ref>
[[ننڍو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو]] (EPB) النا تي ڊگهي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري کان پري، هڏن وچ واري جهلي ۽ ريڊيس جي پٺئين پاسي کان شروع ٿئي ٿو. پهرين ٽينڊن خاني مان ڊگهي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري سان گڏ لنگهي، اهو آڱوٺي جي ويجهي فيلينڪس جي بنياد سان ڳنڍجي ٿو. اهو آڱوٺي کي سڌو ڪري ٿو ۽، ڊگهي پري ڪندڙ ڏوري سان ويجهي لاڳاپي سبب، آڱوٺي کي پري پڻ ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-T1).<ref name="Platzer-168" />
ڊگهي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري ۽ ننڍي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري جا ٽينڊن گڏجي اها بناوت ٺاهين ٿا، جنهن کي [[ايناٽاميائي سنف باڪس]] چيو ويندو آهي؛ يعني آڱوٺي جي بنياد وٽ ان جي پاسي واري رخ تي هڪ کڏ. ريڊيئل شريان کي ڪلائي جي اڳئين پاسي ڇهي محسوس ڪري سگهجي ٿو، سنف باڪس ۾ نه.
====اندروني====
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gray426.png
| width1 = 160
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray428.png
| width2 = 100
| alt2 =
| caption2 =
| footer = ٿِينار ڏورا (کاٻي پاسي) ۽ پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا (ساڄي پاسي)
}}
ٽي [[ٿِينار اُڀار|ٿِينار ڏورا]] آهن:
[[ننڍو آڱوٺو پري ڪندڙ ڏورو]] (APB) [[اسڪيفائيڊ هڏي|اسڪيفائيڊ ٽيوبرڪل]] ۽ [[هٿ جو فليڪسر ريٽينيڪيولم|فليڪسر ريٽينيڪيولم]] مان شروع ٿئي ٿو. اهو ريڊيئل سيسامائيڊ هڏي ۽ آڱوٺي جي ويجهي فيلينڪس ۾ داخل ٿئي ٿو. ان کي [[ميڊيئن تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176">{{harvnb|Platzer|2004|p=176}}</ref>
[[ننڍو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو]] (FPB) جا ٻه مٿا آهن. مٿاڇرو مٿو فليڪسر ريٽينيڪيولم مان شروع ٿئي ٿو، جڏهن ته اونهو مٿو ٽن ڪارپل هڏين: [[ٽريپيزيم (هڏي)|ٽريپيزيم]]، [[ٽريپيزائيڊ هڏي|ٽريپيزائيڊ]] ۽ [[ڪيپيٽيٽ هڏي|ڪيپيٽيٽ]] مان شروع ٿئي ٿو. ڏورو ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ جي ريڊيئل سيسامائيڊ هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي موڙڻ، ويجهو آڻڻ ۽ پري ڪرڻ جو ڪم ڪري ٿو، تنهنڪري آڱوٺي کي سامهون آڻڻ جي به سگهه رکي ٿو. مٿاڇري مٿي کي [[ميڊيئن تنت]]، جڏهن ته اونهي مٿي کي [[النر تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176" />
[[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ٽريپيزيم جي ٽيوبرڪل ۽ فليڪسر ريٽينيڪيولم مان شروع ٿئي ٿو. اهو پهرين ميٽاڪارپل جي ريڊيئل پاسي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي سامهون آڻي ٿو ۽ ويجهو آڻڻ ۾ مدد ڪري ٿو. ان کي [[ميڊيئن تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي.<ref name="Platzer-176" />
ٻيا شامل ڏورا هي آهن:
[[آڱوٺو ويجهو آڻيندڙ ڏورو]] جا پڻ ٻه مٿا آهن. آڏو مٿو سڄي ٽئين ميٽاڪارپل هڏيءَ سان گڏ شروع ٿئي ٿو، جڏهن ته ترڇو مٿو ٽئين ميٽاڪارپل کان ويجهين ڪارپل هڏين مان شروع ٿئي ٿو. ڏورو ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ جي النر سيسامائيڊ هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي ويجهو آڻي ٿو، ۽ سامهون آڻڻ ۽ موڙڻ ۾ مدد ڪري ٿو. ان کي [[النر تنت]] جي اونهي شاخ تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176" />
پهريون [[هٿ جا پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا|پٺيون هڏن وچ وارو ڏورو]]، هٿ جي وچين ڏورن مان هڪ، آڱوٺي جي ميٽاڪارپل جي بنياد کان [[ڏسڻي آڱر]] جي ويجهي فيلينڪس جي ريڊيئل پاسي تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Platzer-174">{{harvnb|Platzer|2004|p=174}}</ref>
===ڦيرڦارون===
{{More|هچ هائيڪر جو آڱوٺو|بريڪيڊيڪٽيلي قسم ڊي|ٽي فيلينڪس وارو آڱوٺو|گهڻ آڱريائپ}}
[[File:Hitchhikers thumb.jpg|thumb|right|[[هچ هائيڪر جو آڱوٺو]] ]]
انساني آڱوٺي جي هڪ ڦيرڦار ۾، جڏهن آڱوٺو [[ٺمبس اَپ|ٺمبس اَپ]] واري اشاري ۾ هجي، تڏهن پهرين ۽ ٻي، يعني ويجهي ۽ پري واري، [[پريون فيلينجز|فيلينجز]] جي وچ وارو زاويه 0° کان لڳ ڀڳ 90° تائين بدلجي سگهي ٿو.<ref name="hitchthumbmyth">{{cite web|url=http://udel.edu/~mcdonald/myththumb.html |title = Myth's of Human Genetics: Hitchhiker's Thumb|access-date=7 November 2012}}</ref>
اهو تجويز ڪيو ويو آهي ته هي ڦيرڦار هڪ آٽوسومل [[دٻيل خاصيت]] آهي، جنهن کي [[هچ هائيڪر جو آڱوٺو]] چيو ويندو آهي، ۽ [[هوموزائيگس]] کڻندڙن ۾ زاويه لڳ ڀڳ 90° هوندو آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/dispomim.cgi?id=274200|title=Thumb, Distal Hyperextensibility of |work=OMIM|publisher=NCBI|access-date = 5 February 2010}}{{dead link|date=July 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> تنهن هوندي به هن نظريي تي اختلاف ڪيو ويو آهي، ڇاڪاڻتہ آڱوٺي جي زاويه ۾ ڦيرڦار هڪ لڳاتار سلسلي تي ٿيندي آهي ۽ ٻين دٻيل جينياتي خاصيتن ۾ ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ٻه-چوٽي ورڇ|ٻه-رخائپ]] جا ٿورا ثبوت ڏيکاري ٿي.<ref name="hitchthumbmyth"/>
آڱوٺي جون ٻيون ڦيرڦارون [[بريڪيڊيڪٽيلي قسم ڊي]] ۾ شامل آهن، جيڪو پيدائشي طور ننڍي پري واري فيلينڪس وارو آڱوٺو آهي؛ [[ٽي فيلينڪس وارو آڱوٺو]]، جنهن ۾ عام ٻن بدران ٽي فيلينجز هونديون آهن؛ ۽ [[پولي سنڊيڪٽيلي]]، جيڪا ريڊيئل گهڻ آڱريائپ ۽ گڏيل آڱريائپ جو ميلاپ آهي.
===پڪڙون===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gripclosed.jpg
| width1 = 130
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Iverson grip 1950.jpg
| width2 = 120
| alt2 =
| caption2 =
| footer = کاٻي پاسي: طاقت واري پڪڙ ۾ شيءِ هٿ جي تري سان رابطي ۾ هوندي آهي.<br />ساڄي پاسي: ڪرڪيٽر [[جيڪ آئيورسن|جيڪ آئيورسن]] جي ”مڙيل آڱر واري پڪڙ“، هڪ غيرمعمولي نرم حصي-کان-پاسي واري درست پڪڙ، جيڪا بيٽسمينن کي منجهائڻ لاءِ ٺهيل هئي.
}}
هٿ جي پڪڙن جي اڀياس ۾ اڳوڻن اهم حصيدارن مان هڪ آرٿوپيڊڪ پرائيميٽ ماهر ۽ پيلئو اينٿروپولوجسٽ [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان نيپيئر]] هو، جنهن هٿ جي حرڪتن کي انهن جي ايناٽاميائي بنياد موجب ترتيب ڏيڻ جي تجويز ڏني، جڏهن ته اڳوڻو ڪم رڳو من پسند درجابندي استعمال ڪندو هو.<ref>{{harvnb|Slocum|Pratt|1946}}, {{harvnb|McBride|1942|p=631}}</ref> هٿ جي پڪڙن بابت هن شروعاتي ڪم جو گهڻو حصو عملي بنياد رکندڙ هو، ڇاڪاڻتہ ان جو مقصد هٿ جي معاوضي لائق زخمن کي تنگ نموني بيان ڪرڻ هو، جنهن لاءِ هٿ جي حرڪت جي ايناٽاميائي بنياد کي سمجهڻ ضروري هو. نيپيئر ٻن بنيادي [[پڪڙڻ واريون|پڪڙن]] جي تجويز ڏني: ''درست پڪڙ'' ۽ ''طاقت واري پڪڙ''.<ref>{{harvnb|Napier|1956|pp=902–913}}</ref> درست ۽ طاقت واري پڪڙ آڱوٺي ۽ آڱرين جي حالت سان بيان ڪيون وينديون آهن، جتي:
* '''طاقت واري پڪڙ''' اهڙي پڪڙ آهي، جنهن ۾ آڱريون، ۽ ڪڏهن ڪڏهن هٿ جي تري، ڪنهن شيءِ کي چنبڙي پڪڙين ٿيون ۽ آڱوٺو مقابلي وارو دٻاءُ وجهي ٿو. طاقت واري پڪڙ جا مثال هٿوڙو پڪڙڻ، ''هٿ جي تري ۽ آڱرين ٻنهي'' سان مرتبان کولڻ، ۽ پل اَپس دوران پڪڙ آهن.
* '''درست پڪڙ''' ۾ وچيون ۽ پريون فيلينجز، يعني ”آڱرين جون چوٽيون“، ۽ آڱوٺو هڪ ٻئي خلاف دٻاءُ وجهن ٿا. درست پڪڙ جا مثال پينسل سان لکڻ، ''رڳو آڱرين جي چوٽين'' سان مرتبان کولڻ، ۽ بال پڪڙڻ آهن، بشرطيڪ بال هٿ جي تري سان سخت لڳل نه هجي.
[[File:Distal-phalanges-thumb-index Journal.pone.0011727.g001.png|thumb|right|نرم حصي-کان-نرم حصي واري درست پڪڙ دوران آڱوٺو ۽ ڏسڻي آڱر<ref name="PLOS-2010">{{harvnb|Almécija|Moyà-Solà|Alba|2010}}</ref>]]
آڱوٺي جي سامهون اچڻ جي صلاحيت کي درست پڪڙ سان غلط نه ملائڻ گهرجي، ڇاڪاڻتہ ڪجهه جانورن وٽ اڌ-سامهون ايندڙ آڱوٺا هوندا آهن، پر اهي وسيع درست پڪڙن لاءِ ڄاتل آهن، مثال طور [[سيبس اپيلا|ٽوپي وارا ڪيپوچن]].<ref>{{harvnb|Costello|Fragaszy|1988|pp=235–245}}</ref> ان هوندي به، درست پڪڙون عام طور رڳو اعليٰ بن مانسن ۾ ملن ٿيون، ۽ اهي به انسانن جي ڀيٽ ۾ گهڻو محدود درجن ۾.<ref>{{harvnb|Young|2003|pp=165–174}}, {{harvnb|Christel|Kitzel|Niemitz|2004|pp=165–194}}, {{harvnb|Byrne|Byrne|1993|p=241}}</ref>
آڱوٺي ۽ ڏسڻي آڱر جي وچ ۾ نرم حصي-کان-نرم حصي واري چپٽي پڪڙ انسان جي ان صلاحيت سبب ممڪن ٿئي ٿي، جنهن ۾ ڏسڻي آڱر جي [[پريون فيلينجز|پري واري فيلينڪس]] کي غيرسرگرم نموني حد کان وڌيڪ سڌو ڪري سگهجي ٿو. گهڻن غيرانساني پرائيميٽن کي پنهنجون ڊگهيون آڱريون موڙڻيون پون ٿيون ته جيئن ننڍو آڱوٺو انهن تائين پهچي سگهي.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12">{{Harvnb|Jones|Lederman|2006|loc= Evolutionary Development and Anatomy of the Hand, p. 12}}</ref>
انسانن ۾ پريون نرم چوٽيون ٻين پرائيميٽن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪريون هونديون آهن، ڇاڪاڻتہ آڱر جي چوٽيءَ جا نرم تاندورا هيٺئين هڏي تي گهوڙي جي نعل جهڙي ڪناري سان ڳنڍيل هوندا آهن، ۽ پڪڙيندڙ هٿ ۾ پريون نرم چوٽيون اڻبرابر مٿاڇرين مطابق ڍلجي سگهن ٿيون، جڏهن ته دٻاءُ آڱرين جي چوٽين ۾ وڌيڪ برابر ورهائجي ٿو. انساني آڱوٺي جي پري واري نرم چوٽي ويجهي ۽ پري واري خاني ۾ ورهايل هوندي آهي؛ پهريون ٻئي کان وڌيڪ شڪل بدلائيندڙ هوندو آهي، جنهن ڪري آڱوٺي جو نرم حصو ڪنهن شيءِ جي چوڌاري ڍلجي سگهي ٿو.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12" />
روبوٽڪس ۾، لڳ ڀڳ سڀني [[روبوٽڪ هٿ]]ن ۾ هڪ ڊگهو ۽ مضبوط سامهون ايندڙ آڱوٺو هوندو آهي. انساني هٿن وانگر، روبوٽڪ هٿ جو آڱوٺو پڻ ڪنهن شيءِ کي پڪڙڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. روبوٽڪ پڪڙ جي رٿابنديءَ جو هڪ الهامي طريقو انساني آڱوٺي جي جاءِ کي نقل ڪرڻ آهي.<ref>{{cite journal |title=Robot grasp planning based on demonstrated grasp strategies |journal=The International Journal of Robotics Research|volume=34|pages=26–42|doi=10.1177/0278364914555544|year=2015 |last1=Lin |first1=Yun |last2=Sun|first2=Yu|s2cid=10178250}}</ref> هڪ معنيٰ ۾، انساني آڱوٺي جي جاءِ ڏيکاري ٿي ته شيءِ جي ڪهڙي مٿاڇري يا حصو پڪڙ لاءِ مناسب آهي. پوءِ روبوٽ پنهنجو آڱوٺو ساڳئي هنڌ رکي ٿو ۽ آڱوٺي جي جاءِ جي بنياد تي ٻيون آڱريون رٿيندو آهي.
آڱوٺي جو ڪم عمر وڌڻ سان جسماني طور گهٽجي ٿو. اهو آڱوٺي جي موٽر سلسلي بندي جو جائزو وٺڻ سان ڏيکاري سگهجي ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Bodranghien|first1=Florian|last2=Mahé|first2=Helene|last3=Baude|first3=Benjamin|last4=Manto|first4=Mario U.|last5=Busegnies|first5=Yves|last6=Camut|first6=Stéphane|last7=Habas|first7=Christophe|last8=Marien|first8=Peter|last9=de Marco|first9=Giovanni|date=2017-05-10|title=The Click Test: A Novel Tool to Quantify the Age-Related Decline of Fast Motor Sequencing of the Thumb|journal=Current Aging Science|volume=10|issue=4|pages=305–318|doi=10.2174/1874609810666170511100318|issn=1874-6128|pmid=28494715|url=https://hal.parisnanterre.fr//hal-02310540/file/Bodranghienetal.TheClickTestANovelTooltoQuantifytheAge-RelatedDeclineofFastMotorSequencingoftheThumbCurrentagingscience2017.pdf }}</ref>
==انساني ارتقا==
پهرئين [[ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] (CMC) جي ابتدائي خودمختياري ممڪن آهي تہ ڊائنوسارن ۾ ٿي هجي. حقيقي فرق لڳ ڀڳ 70 ملين سال اڳ اوائلي پرائيميٽن ۾ ظاهر ٿيو، جڏهن تہ انساني آڱوٺي جي CMC جي شڪل آخرڪار لڳ ڀڳ 5 ملين سال اڳ ظاهر ٿي. هن ارتقائي عمل جو نتيجو هڪ انساني CMC جوڙ آهي، جيڪو ٻئي ۽ ٽئين CMC جوڙن مان لنگهندڙ محور جي نسبت 80° پرونيشن، 40° پري ڪرڻ، ۽ 50° موڙ ۾ واقع آهي.<ref name="Brüser-167">{{harvnb|Brunelli|1999|p=167}}</ref>
سامهون ايندڙ آڱوٺا ڪجهه [[پرائيميٽ]]ن ۾ گڏيل خاصيت آهن، جن ۾ گهڻا [[ڪيٽرائن]] شامل آهن.{{Citation needed|date=December 2014}} [[سڌي جسماني بيهڪ|سڌي بيهڪ]] وارن بن مانسن، جهڙوڪ [[عام چمپينزي|چمپينزي]]، ۾ چڙهڻ ۽ لٽڪڻ واري رويي سبب هٿ ڊگها ٿي ويا آهن، جڏهن تہ آڱوٺو ننڍو رهيو آهي. نتيجي طور، اهي پرائيميٽ سامهون اچڻ سان لاڳاپيل نرم حصي-کان-نرم حصي واري پڪڙ نٿا ڪري سگهن. تنهن هوندي بہ، [[اڳتي جهڪي هلندڙ]] باندرن جهڙوڪ [[ببون]]ن ۾ زميني طرزِ زندگيءَ سان موافقت سبب آڱرين جي ڊيگهه گهٽجي وئي آهي ۽ اهڙيءَ طرح هٿن جا تناسب انسانن جهڙا ٿي ويا آهن. نتيجي طور، انهن پرائيميٽن جا هٿ مهارت وارا آهن ۽ اهي نرم حصي-کان-نرم حصي واري پڪڙ استعمال ڪري شيون پڪڙي سگهن ٿا. تنهنڪري رڳو آڱوٺي جي تناسبن جي بنياد تي هٿ جي انهن موافقتن کي سڃاڻڻ ڏکيو ٿي سگهي ٿو، جيڪي شين کي سنڀالڻ سان لاڳاپيل ڪم لاءِ آهن.<ref name="Moyà-Solà-1999">{{harvnb|Moyà-Solà|Köhler|Rook|1999 |loc= pp. 315–6}}</ref>
مڪمل طور سامهون ايندڙ آڱوٺي جي ارتقا کي عام طور ''[[هومو هيبليس]]'' سان لاڳاپيل ڪيو ويندو آهي، جيڪو ''[[هومو سيپيئنز]]'' جو اڳواڻ هو.<ref>{{Harvnb|Leakey|Tobias|Napier|1964|}}: "[In Homo habilis] the pollex is well developed and fully opposable and the hand is capable not only of a power grip but of, at least, a simple and usually well developed precision grip."</ref> تنهن هوندي بہ، هي ''[[هومو ايريڪٽس]]'' (لڳ ڀڳ 1 [[mya (unit)|ملين سال اڳ]]) کان وچ وارن [[سيميئن|انساني شڪل وارن]] مرحلن جي هڪ سلسلي وسيلي ارتقا جو تجويز ڪيل نتيجو آهي، ۽ تنهنڪري اهو گهڻو وڌيڪ پيچيده لاڳاپو آهي.
جديد انسان پنهنجي هيٺئين ٻانهن ۽ هٿ جي ڏوريدار بناوت ۾ منفرد آهن. تنهن هوندي بہ، اهي اڃا بہ آٽوپومورفڪ آهن، جنهن جو مطلب آهي تہ هر ڏورو هڪ يا وڌيڪ غيرانساني پرائيميٽن ۾ ملي ٿو. ننڍو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو ۽ ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو جديد انسانن کي وڏي سنڀاليندڙ مهارت ۽ آڱوٺي ۾ مضبوط موڙ جي صلاحيت ڏين ٿا.<ref>{{cite journal |last1 = Diogo |first1 = R. |last2 = Richmond |first2 = B. G. |last3 = Wood |first3 = B. |year = 2012 |title = Evolution and homologies of primate and modern human hand and forearm muscles, with notes on thumb movements and tool use |journal = Journal of Human Evolution |volume = 63 |issue = 1|pages = 64–78 |doi=10.1016/j.jhevol.2012.04.001 |pmid=22640954|bibcode = 2012JHumE..63...64D }}</ref>
بهرحال، وڌيڪ امڪاني منظرنامو اهو ٿي سگهي ٿو تہ ''[[هومو هيبليس]]'' جو خاص درست پڪڙ وارو هٿ، جيڪو سامهون ايندڙ آڱوٺي سان ليس هو، هلڻ کان اڳ موجود هو؛ جڏهن تہ ڪرنگهي، ڪُلهن ۽ هيٺين عضون جون خاص موافقتون وڌيڪ ترقي يافته هٿ کان اڳ ٿيون. ۽ اهو منطقي آهي تہ هڪ محتاط، انتهائي ڪارائتي موافقت کان پوءِ وڌيڪ پيچيده موافقتن جو هڪ سلسلو اچي، جيڪي ان کي مڪمل ڪن. ''[[هومو هيبليس]]'' ۾، پڪڙڻ جي قابل ترقي يافته هٿ سان گڏ اختياري [[ٻه ٽنگائپ]] موجود هئي؛ ممڪن آهي، جيڪڏهن گڏيل ارتقائي لاڳاپو موجود هو، تہ پوءِ ٻه ٽنگائپ هٿ مان نڪتي، ڇاڪاڻتہ لازمي ٻه ٽنگائپ اڃا پوءِ اچڻي هئي.<ref>{{harvnb|Harcourt-Smith|Aiello|2004}}</ref> هلڻ شايد مصروف هٿن جو ضمني نتيجو هو، نه ان جي ابتڙ.
[[HACNS1]] (جنهن کي [[انساني تيز رفتار علائقا|انساني تيز رفتار علائقو]] 2 پڻ چيو ويندو آهي) هڪ [[وڌائيندڙ (جينيات)|جين وڌائيندڙ]] آهي، ”جيڪو شايد منفرد طور سامهون ايندڙ انساني آڱوٺي جي ارتقا ۾ حصيدار ٿيو هجي، ۽ ممڪن طور [[ڀيڏو|ڀيڏي]] يا [[پير]] ۾ اهڙين تبديلين ۾ پڻ، جيڪي انسانن کي ٻن ٽنگن تي [[هلڻ]] جي اجازت ڏين ٿيون“. هن وقت تائين موجود ثبوت ڏيکارين ٿا تہ انساني [[جينوم]] ۾ سڃاڻپ ٿيل 110,000 جين وڌائيندڙ تسلسلن مان، HACNS1 ۾ [[چمپينزي–انسان آخري گڏيل ابن ڏاڏو|چمپينزي ۽ انسان جي آخري گڏيل ابن ڏاڏي]] کان پوءِ [[انساني ارتقا]] دوران سڀ کان وڌيڪ تبديلي آئي آهي.<ref>{{cite web
|url = http://www.sciencecodex.com/gene_enhancer_in_evolution_of_human_opposable_thumb
|title = HACNS1: Gene enhancer in evolution of human opposable thumb
|publisher = Science Codex
|date = September 4, 2008 |access-date = December 16, 2009
}}</ref>
==پڻ ڏسو==
* [[پوليسائيزيشن]]
* [[پڪڙڻ جي سگهه]]
* [[آڱوٺي جو اشارو]]
* [[آڱوٺو ڦيرائڻ]]
* [[آڱوٺي جي جنگ]]
==نوٽس==
{{Reflist|30em}}{{Reflist|group=upper-alpha}}
==حوالا==
{{Refbegin|30em|indent=yes}}
* {{Cite journal
|last1 = Almécija |first1 = S. |last2 = Moyà-Solà |first2 = S. |last3 = Alba |first3 = D. M.
|title = Early Origin for Human-Like Precision Grasping: A Comparative Study of Pollical Distal Phalanges in Fossil Hominins
|journal = PLOS ONE |volume = 5 |issue = 7 |article-number = e11727 |year = 2010
|doi = 10.1371/journal.pone.0011727 |pmid = 20661444 |pmc = 2908684
|bibcode = 2010PLoSO...511727A
|doi-access = free }}
* {{cite book |year = 2007
|last = Ankel-Simons |first = Friderun
|title = Primate Anatomy
|chapter = Chapter 8: Postcranial Skeleton
|page = 345 |edition = 3rd
|publisher = Academic Press |isbn = 978-0-12-372576-9
}}
* {{cite book
|last = Austin |first = Noelle M.
|title = Joint Structure and Function: A Comprehensive Analysis |edition = 4th
|chapter = Chapter 9: The Wrist and Hand Complex
|editor1-first = Pamela K. |editor1-last = Levangie
|editor2-first = Cynthia C. |editor2-last = Norkin
|publisher = F. A. Davis Company |location = Philadelphia
|isbn = 978-0-8036-1191-7 |year = 2005
}}
* {{cite book
|last1 = Brown
|first1 = David P.
|last2 = Freeman
|first2 = Eric D.
|last3 = Cuccurullo
|first3 = Sara
|last4 = Freeman
|first4 = Ted L.
|editor-last = Cuccurullo
|editor-first = Sara
|title = Physical Medicine and Rehabilitation Board Review
|chapter = Upper Extremities—Hand Region: Range of Motion of the Digits
|publisher = Demos Medical Publishing
|year = 2004
|chapter-url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=physmedrehab&part=A4492#A4530
|isbn = 978-1-888799-45-3
}} ([[نيشنل سينٽر فار بائيوٽيڪنالاجي انفارميشن|NCBI]])
* {{cite book
|year = 1999
|last = Brunelli
|first = Giovanni R.
|editor1-last = Brüser
|editor1-first = Peter
|editor2-last = Gilbert
|editor2-first = Alain
|title = Finger bone and joint injuries
|chapter = Stability in the first carpometacarpal joint
|publisher = Taylor & Francis
|isbn = 978-1-85317-690-6
|chapter-url = https://books.google.com/books?id=-pzGRMvXFzAC&pg=PA167
}}
* {{Cite journal |doi=10.1002/ajp.1350310402 |pmid=31936992 |year=1993 |last1=Byrne |first1=R.W. |last2=Byrne |first2=J.M.E. |title=Complex Leaf-Gathering Skills of Mountain Gorillas (Gorilla g. beringei): Variability and Standardization |journal=American Journal of Primatology |volume=31 |issue=4 |pages=241–261 |s2cid=84429453 |url=http://www.st-andrews.ac.uk/~www_sp/people/personal/rwb/publications/1993%20Byrne_Byrne_AJP.pdf |issn=0275-2565 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090920100630/http://www.st-andrews.ac.uk/~www_sp/people/personal/rwb/publications/1993%20Byrne_Byrne_AJP.pdf |archive-date=September 20, 2009 }}
* {{Cite journal
|last1 = Christel |first1 = Marianne I.
|last2 = Kitzel |first2 = Stefanie
|last3 = Niemitz |first3 = Carsten |author-link3=Carsten Niemitz
|title = How Precisely do Bonobos (Pan paniscus) Grasp Small Objects?
|journal = International Journal of Primatology |volume = 19 |issue = 1 |pages = 165–194
|date = 30 November 2004
|doi = 10.1023/A:1020319313219
|s2cid = 23567551
}}
* {{Cite journal
|last1 = Costello |first1 = Michael B.
|last2 = Fragaszy |first2 = Dorothy M.
|title = Prehension in Cebus and Saimiri: I. Grip type and hand preference
|journal = American Journal of Primatology |volume = 15 |issue = 3 |pages = 235–245
|date = March 1988
|url = http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/110487513/PDFSTART
|doi = 10.1002/ajp.1350150306
|pmid = 31968893 |s2cid = 86556774
}}{{dead link|date=January 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}
* {{cite journal
|last1 = de Klerk
|first1 = W.J.
|last2 = Forster
|first2 = C.A.
|last3 = Sampson
|first3 = S.D.
|last4 = Chinsamy
|first4 = A.
|author5 = Ross, C.F.
|title = A new coelurosaurian dinosaur from the Early Cretaceous of South Africa
|journal = Journal of Vertebrate Paleontology
|year = 2000
|issue = 2
|volume = 20
|pages = 324–332
|url = http://rosslab.uchicago.edu/publications/De%20Klerk%20et%20al.%202000.pdf
|archive-url = https://wayback.archive-it.org/all/20120130211657/http://rosslab.uchicago.edu/publications/De%20Klerk%20et%20al.%202000.pdf
|archive-date = 2012-01-30
|doi = 10.1671/0272-4634(2000)020[0324:ancdft]2.0.co;2
|s2cid = 128622530
}}
* {{cite journal
|last1 = Diogo |first1 = R
|last2 = Richmond |first2 = BG
|last3 = Wood |first3 = B
|title = Evolution and homologies of primate and modern human hand and forearm muscles, with notes on thumb movements and tool use
|journal = Journal of Human Evolution |year = 2012 |volume = 63 |issue = 1 |pages = 64–78 |doi=10.1016/j.jhevol.2012.04.001 |pmid=22640954
|bibcode = 2012JHumE..63...64D
}}
* {{Cite book |last = Ellerman |first = John Reeves |title = The families and genera of living rodents. Vol. II. Family Muridae |publisher = British Museum (Natural History) |year = 1941 |location = London |url = https://archive.org/stream/familiesgeneraof02elle#page/2/mode/2up/search/Lophiomyidae }}
* {{cite journal
|last1 = Franzen |first1 = JL
|last2 = Gingerich |first2 = PD
|last3 = Habersetzer |first3 = J
|last4 = Hurum |first4 = JH
|author5=von Koenigswald, W |display-authors=etal
|title = Complete Primate Skeleton from the Middle Eocene of Messel in Germany: Morphology and Paleobiology
|journal = PLOS ONE |year = 2009 |volume = 4 |issue = 5 |article-number = e5723
|doi = 10.1371/journal.pone.0005723 |pmid=19492084 |pmc=2683573 |bibcode=2009PLoSO...4.5723F |editor1-last = Hawks |editor1-first = John
|doi-access = free
}}
* {{cite journal
|last1 = Harcourt-Smith |first1 = W E H
|last2 = Aiello |first2 = L C
|title = Fossils, feet and the evolution of human bipedal locomotion
|volume=204 |issue=5 |pages=403–16 |date=May 2004 |journal = Journal of Anatomy |pmid=15198703 |pmc=1571304 |doi=10.1111/j.0021-8782.2004.00296.x }}
* {{cite journal |doi=10.1016/S0021-9290(08)70148-9 |last=Hsu |first=Ar-Tyan |author2=Meng-Tsu Hu |author3=Fong Ching Su |title=Effect of Gender, Flexibility and Thumb Type on Thumb Tip Generation |journal=Journal of Biomechanics |date=July 2008 |volume=41 |issue=Supplement 1 |pages=S148 |url=http://www.jbiomech.com/article/S0021-9290%2808%2970148-9/abstract |url-access=subscription }}
* {{cite book
|last1 = Jones
|first1 = Lynette A.
|author1-link = Lynette Jones
|last2 = Lederman
|first2 = Susan J.
|author-link2 = Susan Lederman
|title = Human hand function
|url = https://archive.org/details/humanhandfunctio0000jone
|url-access = registration
|publisher = Oxford University Press US
|year = 2006
|isbn = 978-0-19-517315-4
}}
* {{cite journal |last1 = Leakey |first1 = LSB |author1-link = Louis Leakey |last2 = Tobias |first2 = PV |author2-link = Phillip V. Tobias |last3 = Napier |first3 = JR |author3-link = John Napier (primatologist) |title = A New Species of Genus Homo from Olduvai Gorge |journal = Nature |date = April 1964 |volume = 202 |pages = 7–9 |url = http://purple.niagara.edu/wje/Bio121/Leaky%201964%20habilis.pdf |pmid = 14166722 |doi = 10.1038/202007a0 |bibcode = 1964Natur.202....7L |issue = 4927 |s2cid = 12836722 }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Cite book
|year = 1942
|last = McBride
|first = Earl Duwain
|title = Disability evaluation: principles of treatment of compensable injuries
|publisher = Lippincott
|page = 631
|url = https://books.google.com/books?id=YIpgQgAACAAJ
}}
* {{cite book
|last = McDade |first = Melissa C.
|title = Grzimek's animal life encyclopedia: Volumes 12–16, Mammals I–V |edition = 2nd
|chapter = Koalas (''Phascolartidae'')
|editor1-last = Hutchins |editor1-first = Michael
|editor2-last = Kleiman |editor2-first = Devra G.
|editor3-last = Geist |editor3-first =Valerius
|display-editors = 3 |editor4-last = McDade |editor4-first = Melissa C.
|location = Farmington Hills, MI |publisher = Gale Group |year = 2003
}}
* {{cite journal |doi = 10.1073/pnas.96.1.313 |last1 = Moyà-Solà |first1 = Salvador |pmc = 15136 |last2 = Köhler |first2 = Meike |pmid = 9874815 |last3 = Rook |first3 = Lorenzo |title = Evidence of hominid-like precision grip capability in the hand of the Miocene ape Oreopithecus |journal = PNAS |date = January 5, 1999 |volume = 96 |issue = 1 |pages = 313–317 |url = http://www.pnas.org/content/96/1/313.full.pdf |bibcode = 1999PNAS...96..313M |doi-access = free }}
* {{Cite journal
|last = Napier |first = John Russell
|title = The prehensile movements of the human hand |pmid = 13376678
|journal = J Bone Joint Surg Br |volume = 38 |issue = 4 |pages = 902–913
|date = November 1956
|doi = 10.1302/0301-620X.38B4.902 |doi-access = free }}
* {{cite book
|last = Nowak
|first = Ronald M.
|title = Walker's mammals of the world, Volume 2
|edition = 6th
|publisher = JHU Press
|year = 1999
|isbn = 978-0-8018-5789-8
|url = https://books.google.com/books?id=T37sFCl43E8C&pg=PA89
}}
* {{cite book |year = 2004
|last = Platzer |first = Werner
|title = Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System
|publisher = Thieme |isbn = 3-13-533305-1<!---US: 1-58890-159-9--->
|edition = 5th
}}
* {{Cite journal
|last = Senter |first = Phil
|title = Comparison of forelimb function between ''Deinonychus'' and ''Bambiraptor'' (Theropoda: Dromaeosauridae)
|journal = Journal of Vertebrate Paleontology |year = 2006 |volume = 26 |issue = 4 |pages = 897–906
|doi = 10.1671/0272-4634(2006)26[897:COFFBD]2.0.CO;2
|s2cid = 85919882
}}
* {{Cite journal
|year = 1946
|last1 = Slocum
|first1 = D.B.
|last2 = Pratt
|first2 = D.R.
|title = Disability Evaluation for the Hand
|journal = Journal of Bone and Joint Surgery
|volume = 28
|issue = 3
|pages = 491–5
|url = http://www.ejbjs.org/cgi/reprint/28/3/491.pdf
|pmid = 20992193
}}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{cite journal |last1 = van Nierop |first1 = Onno A. |last2 = van der Helm |first2 = Aadjan |last3 = Overbeeke |first3 = Kees J. |last4 = Djajadiningrat |first4 = Tom J.P. |title = A natural human hand model |journal = Visual Comput |volume = 24 |year = 2008 |issue = 1 |pages = 31–44 |doi = 10.1007/s00371-007-0176-x |url = http://www.ece.uvic.ca/~btill/papers/mocap/vanNierop_etal_2008.pdf |doi-access = free }}
* {{Cite journal |date=January 2003
|last = Young |first = Richard W.
|title = Evolution of the human hand: the role of throwing and clubbing
|journal = Journal of Anatomy |volume = 202 |issue = 1 |pages = 165–174
|pmid = 12587931
|pmc=1571064
|doi = 10.1046/j.1469-7580.2003.00144.x
}}
{{Refend}}
<references group="upper-alpha"/>
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
* {{Commons category-inline|Thumbs}}
* {{wiktionary-inline|thumb}}
{{Human regional anatomy}}
{{Authority control}}
[[زمرو:آڱريون]]
ajq58w1jr087frhdxxxltby9n8hmfb8
392036
392035
2026-07-07T15:03:49Z
Intisar Ali
8681
392036
wikitext
text/x-wiki
{{short description|هٿ جي پهرين آڱر}}
{{about|هٿ جي آڱر بابت}}
{{Infobox anatomy
|Name = آڱوٺو
|Latin = pollex<br />digitus I manus<br />digitus primus manus
|image = Liam Thumb.jpg
|caption = انساني آڱوٺو
|width =
|image2 = Sobo 1909 130.png
|caption2 = آڱوٺي جون هڏيون، بلڪل کاٻي پاسي نظر اچن ٿيون
|precursor =
|system =
|artery = [[پرنسپس پوليسس شريان]]
|vein = [[هٿ جو پٺيون وريدي ڄار]]
|nerve = [[ريڊيئل تنت جون پٺيون ڊجيٽل تنتون]]، [[ميڊيئن تنت جون حقيقي تري واريون ڊجيٽل تنتون]]
|lymph = [[هسليءَ هيٺيان لمفي ڳنڍ]]<ref>{{NormanAnatomy|clinicalconsiderations}}</ref>
}}
'''آڱوٺو''' [[هٿ]] جي پهرين [[آڱر (ايناٽامي)|آڱر]] آهي، جيڪا [[ڏسڻي آڱر]] جي ڀرسان هوندي آهي.{{Efn|ڪجهه ماڻهو آڱوٺي کي آڱر سمجهن ٿا. عام طور، ٻين چئن آڱرين کان ڪجهه مختلف خاصيتن، جهڙوڪ وڏي وٿي، هڪ فيلينڪس جي کوٽ ۽ سامهون اچڻ جي صلاحيت سبب، ان کي ’ڊجيٽ‘ سمجهيو ويندو آهي.|group=upper-alpha}} جڏهن ڪو ماڻهو طبي [[ايناٽاميائي حالت]] ۾ بيٺو هوندو آهي (جنهن ۾ هٿ جي تري جو رخ اڳتي هوندو آهي)، تڏهن آڱوٺو سڀ کان ٻاهرين آڱر هوندو آهي. آڱوٺي لاءِ طبي لاطيني-انگريزي اسم [[wikt:pollex|''pollex'']] آهي ([[پير جي آڱر#هيلوڪس|''hallux'']]، يعني پير جي وڏي آڱر سان ڀيٽيو)، ۽ آڱوٺي سان لاڳاپيل صفت [[wikt:pollical|''pollical'']] آهي.{{efn|{{confused|political}}|group=upper-alpha}}
==وصف==
===آڱوٺو ۽ آڱريون===
انگريزي لفظ ''finger'' جون ٻه [[آڱرين جي ڳڻپ|معنائون]] آهن، توڙي جو ڳالهه هڪ عام انساني هٿ جي آخري عضون جي حوالي سان هجي:
1. هٿ جي پنجن آخري عضون مان ڪو به هڪ.
2. آڱوٺي کان سواءِ، هٿ جي چئن آخري عضون مان ڪو به هڪ.<ref>{{Cite web |date=2024-09-26 |title=Definition of FINGER |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/finger |access-date=2024-09-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref>
ٻوليائي لحاظ کان، لڳي ٿو ته اصل معنيٰ انهن ٻنهي مان پهرين هئي: {{Lang|mis|*penkwe-ros}}<!-- Proto-Indo-European --> (جنهن کي {{Lang|mis|*penqrós}}<!-- Proto-Indo-European --> پڻ لکيو ويندو آهي) مفروضاتي [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي]] ۾ {{Lang|mis|*penkwe}}<!-- Proto-Indo-European --> (يا {{Lang|mis|*penqe}}<!-- Proto-Indo-European -->) جي پڇاڙي لڳل صورت هئي، جنهن مان [[هند-يورپي ٻوليون|هند-يورپي]] خاندان جا ڪيترائي لفظ (جن مان ڏهاڪن جي وصف انگريزي لغتن ۾ ڏنل آهي) نڪتا آهن، جيڪي پنجن جي تصور سان لاڳاپيل آهن يا ان مان نڪتل آهن.
آڱوٺي ۾ ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ سان هيٺيون خاصيتون گڏيل آهن:
* [[فيلينڪس|فيلينجز]] جو ڍانچو هئڻ، جيڪي قبضي جهڙن جوڙن سان ڳنڍيل هوندا آهن ۽ هٿ جي تري ڏانهن موڙڻ جي سهولت ڏين ٿا
* پٺئين مٿاڇري تي وار ۽ ننهن هئڻ، ۽ تري واري پاسي وار نه هئڻ سان گڏ [[آڱرين جا نشان|آڱرين جي نشانن]] جون ليڪون هئڻ
آڱوٺو ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ کان هن لحاظ کان مختلف آهي ته اهو اڪيلو:
* ٻين چئن آڱرين جي سامهون اچي سگهي ٿو
* ٽن بدران ٻه [[فيلينڪس|فيلينجز]] رکي ٿو. تنهن هوندي به، تازو اهڙيون رپورٽون سامهون آيون آهن ته ٻين آڱرين وانگر آڱوٺي ۾ پڻ ٽي فيلينجز آهن، پر ان ۾ ميٽاڪارپل هڏي ڪانهي.<ref>Haeri, Seyed Mohammad Jafar, et al. "Human thumb consists of three phalanges and lacks metacarpal? A morphometric study on the long bones of the hand." Surgical and Radiologic Anatomy 44.8 (2022): 1101-1109.https://doi.org/10.1007/s00276-022-02986-9</ref>
* [[پري وارو (ايناٽامي)|پري واري]] فيلينڪس ۾ [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي واري]] فيلينڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو آهي
* اهڙي گهڻي چرپر ڪندڙ [[ميٽاڪارپس]] سان ڳنڍيل آهي، جيڪو ان جي سامهون اچڻ جي گهڻي صلاحيت پيدا ڪري ٿو
* عمودي بدران افقي نموني وڪڙجي ٿو
۽ انهيءَ ڪري لفظ جو لفظي بڻ پڻ اهڙو آهي: {{Lang|mis|*tum}}<!-- Proto-Indo-European --> پروٽو-هند-يورپي ٻوليءَ ۾ ’سوڄ‘ لاءِ لفظ آهي (''tumor'' ۽ ''thigh'' سان ڀيٽيو)، ڇاڪاڻتہ آڱوٺو آڱرين مان سڀ کان ٿلهو آهي.
==سامهون آڻڻ ۽ ويجهو آڻڻ{{anchor|Other animals with opposable digits}}==<!-- [[Opposable thumb]], [[Opposable]], [[Opposability]], and [[Apposition]] redirect/link to this section. -->
===انسان===
انساني ايناٽامي تي ڌيان ڏيندڙ ايناٽامي ماهرن ۽ ٻين محققن وٽ ''سامهون آڻڻ'' جون سوين وصفون آهن.<ref name="vanNierop-2008">{{harvnb|van Nierop|van der Helm|Overbeeke|Djajadiningrat|2008|p=34}}</ref> ڪجهه ايناٽامي ماهر<ref name="Brownetal-2004">{{harvnb|Brown|Freeman|Cuccurullo|Freeman|2004}}</ref> ''سامهون آڻڻ'' کي رڳو ان حالت تائين محدود ڪن ٿا، جڏهن آڱوٺو پنجين آڱر (ننڍي آڱر) جي ويجهو آندو وڃي، ۽ آڱوٺي ۽ ٻين آڱرين جي وچ ۾ ٻين ويجهڙائين کي ''ويجهو آڻڻ'' چون ٿا.<!-- Ref: Opposition: Thumb: approximation of the palmar aspect of the thumb and fifth digit. Apposition: Thumb: approximation between the thumb and other digit not using the palmar aspect --> ايناٽامي ماهرن لاءِ اها ڳالهه معنيٰ رکي ٿي، ڇاڪاڻتہ هٿ جي ٻن اندروني ڏورن جا نالا انهيءَ مخصوص چرپر تي رکيل آهن ([[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ۽ [[ننڍي آڱر سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس ڊجيٽي منيمي]]).
ٻيا محقق هڪ ٻي وصف استعمال ڪن ٿا،<ref name="vanNierop-2008" /> جنهن موجب سامهون آڻڻ-ويجهو آڻڻ، موڙڻ-پري ڪرڻ ۽ سڌو ڪرڻ-ويجهو آڻڻ جي وچ واري تبديلي آهي؛ اهڙيءَ طرح ''ويجهو آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''پاسو'' هٿ جي تري يا هٿ جي ريڊيئل پاسي (ڏسڻي آڱر واري پاسي) جي ويجهو اچي ٿو، جڏهن ته ''سامهون آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''نرم گوشت وارو حصو'' يا ”تري وارو“ پاسو هٿ جي تري يا ٻين آڱرين جي ويجهو اچي ٿو.
عضوي کي واپس ان جي غيرجانبدار حالت ۾ آڻڻ کي ريپوزيشن چيو ويندو آهي، ۽ گولائيءَ ۾ ڦرندڙ چرپر کي [[گولائي واري چرپر (ايناٽامي)|سرڪمڊڪشن]] چيو ويندو آهي.
پرائيميٽ ماهرن ۽ هٿ جي تحقيق جي اڳواڻن [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان]] ۽ [[پروڊنس هيرو نيپيئر|پروڊنس نيپيئر]] سامهون آڻڻ جي وصف هن ريت ڏني: ”اهڙي چرپر، جنهن وسيلي آڱوٺي جي نرم گوشت واري مٿاڇري کي باقي آڱرين مان هڪ يا سڀني جي آخري نرم حصن سان سڌي رابطي ۾ — يا بلڪل سامهون — آندو وڃي.“ هن ''حقيقي''، نرم حصي کان نرم حصي تائين سامهون اچڻ کي ممڪن بڻائڻ لاءِ، آڱوٺي کي پنهنجي ڊگهي محور جي چوڌاري ([[ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ) ڦرڻو پوندو آهي.<ref name="Primates-FAQ">{{cite web
|title = Primates FAQ: Do any primates have opposable thumbs?
|publisher = Wisconsin Regional Primate Research Center
|url = http://www.primates.com/faq/
|access-date = 20 November 2010
}}</ref> دليل طور چئي سگهجي ٿو ته اها وصف انساني آڱوٺي جي منفرد خاصيت کي نمايان ڪرڻ لاءِ چونڊي وئي هئي.
===ٻيا پرائيميٽ===
[[File:BonoboFishing02 cropped.jpeg|thumb|هڪ [[بونوبو]] اڏوهيون ”ڦاسائيندي“، اڻپوري يا ”غيرحقيقي“ سامهون آڻڻ جو هڪ مثال.]]
* [[پرائيميٽ]] ڇهن گروهن مان ڪنهن هڪ ۾ اچن ٿا:<ref name="PrimateAnatomy8">{{harvnb|Ankel-Simons|2007|p=345}}</ref>
** آڱوٺي کان سواءِ: [[ڪوريئڙي باندر]] ۽ [[ڪولوبس]]
** سامهون نه ايندڙ آڱوٺا: [[ٽارسيئر]] (جيڪي ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ٻيٽن ۾ ملن ٿا)، [[مارموسيٽ]] (جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** ظاهري طور (يا جزوي طور) سامهون ايندڙ آڱوٺا: سڀئي [[اسٽريپسرائن]] (ليمور، پوٽو ۽ لورِس) ۽ [[سيبيڊي]] (ڪيپوچن ۽ گلھري باندر، جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** سامهون ايندڙ آڱوٺا: ڪولوبس کان سواءِ [[پراڻي دنيا جا باندر]] (سرڪوپيٿيسيڊي)، ۽ سڀئي [[هومينيڊي|وڏا بن مانس]]
** نسبتاً ڊگهن سامهون ايندڙ آڱوٺن وارا: [[گبن]] (يا ننڍا بن مانس)
** اڃا درجابندي نه ڪيل: ٻيا [[نئين دنيا جا باندر]] ([[ٽيمرن]]، ايئوٽيڊي: رات جا يا چٻري باندر، پيٿيسيڊي: ٽيٽي، ساڪي ۽ واڪاري، ايٽيليڊي: هائولر ۽ اوني باندر)
[[ڪوريئڙي باندر]] وٽ عملي طور آڱوٺو نه هئڻ جي کوٽ ان جي ڊگهي، پڪڙيندڙ پڇ جي وارن کان خالي حصي سان شيون پڪڙڻ وسيلي پوري ٿئي ٿي. [[بن مانس]]ن ۽ [[پراڻي دنيا جا باندر|پراڻي دنيا جي باندرن]] ۾ آڱوٺي کي پنهنجي محور جي چوڌاري ڦيرائي سگهجي ٿو، پر آڱوٺي ۽ ڏسڻي آڱر جي نرم چوٽين جي وچ ۾ رابطي جي وسيع ايراضي هڪ انساني خاصيت آهي.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12" />
''[[ڊارونيوس|ڊارونيوس ماسيلي]]''، [[ايوسين]] دور جو هڪ پرائيميٽ [[عبوري فوسل]]، جيڪو [[پروسيميئن]] ۽ [[سيميئن]] جي وچ ۾ هو، ان جا هٿ ۽ پير انتهائي لچڪدار آڱرين وارا هئا، جن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا ۽ پير جون وڏيون آڱريون شامل هيون.<ref name="PloS-Darwinius-2009">{{harvnb|Franzen|Gingerich|Habersetzer|Hurum|2009|pp=15–18}}</ref>
===ٻيا پليسينٽا وارا ٿڻائتا جانور===
* [[وڏو پانڊا|وڏن پانڊن]] — پنج چنبن واريون آڱريون ۽ حقيقي پهرين آڱر جي ڀرسان هڪ وڌيڪ ڊگهو [[سيسامائيڊ هڏي#پانڊا جي ايناٽامي|سيسامائيڊ هڏو]] هوندو آهي، جيڪو حقيقي آڱر نه هئڻ باوجود سامهون ايندڙ آڱوٺي وانگر ڪم ڪندو آهي.<ref>{{cite web
|title = The Panda's Thumb
|publisher = Athro
|url = http://www.athro.com/evo/pthumb.html
|year = 2000 |access-date = 21 November 2010
}}</ref>
* گهڻن [[ڪُتريندڙ جانور|ڪُتريندڙ جانورن]] جي هر اڳئين چنبي ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيڪا کين شيون پڪڙڻ جي سگهه ڏئي ٿي.<ref name="order">{{cite book | title=The Rodent Order | last=Stefoff | first= Rebecca | year=2008 | publisher=Marshall Cavendish | isbn=978-0-7614-3073-5 | pages=62–63, 71–73 | url=https://books.google.com/books?id=7Gle7-L46TYC&pg=PA63 }}</ref>
** ڪجهه [[موريڊي|ڪوئن]] ۾ هالڪس (”پير جي وڏي آڱر“) چنبي کان سواءِ ۽ مڪمل طور سامهون ايندڙ هوندي آهي؛ انهن ۾ [[وڻن تي رهندڙ]] نسل جهڙوڪ ''[[هيپالومس]]''، ''[[ڪائروپوڊومس]]''، ''[[وينڊيليوريا]]'' ۽ ''[[ڪائرومسڪس]]''، ۽ [[ٽپ ڏئي هلندڙ]]، ٻن پيرن وارا نسل جهڙوڪ ''[[نوٽومس]]'' ۽ ممڪن طور ڪجهه [[جربيليني]] شامل آهن.<ref>{{Harvnb|Ellerman|1941|p=2}}</ref>
** اوڀر آفريڪا جو [[وارن واري ڳچيءَ وارو ڪوئو]] (''Lophiomys imhausi'')، هڪ وڻن تي رهندڙ ۽ سيڙهه جهڙو ڪُتريندڙ جانور آهي، جنهن جي هٿن ۽ پيرن ۾ چار چار آڱريون ۽ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱوٺو هوندو آهي.<ref>{{cite book
|last = Grzimek |first = Bernhard
|title = Grzimek's Animal Life Encyclopedia, Vol 16, Mammals V
|edition = 2nd |page = 293
|editor1-last = Hutchins |editor1-first = Michael
|editor2-last = Kleiman |editor2-first = Devra G.
|editor3-last = Geist |editor3-first = Valerius
|display-editors = 3 |editor4-last = McDade |editor4-first = Melissa C.
|publisher = Gale Group |location = Farmington Hills, MI |year = 2003
|isbn = 978-0-7876-7750-3
|url = https://archive.org/details/grzimeksanimalli0002grzi_c1l6/page/293/mode/2up
}}</ref>
ان کان سواءِ، ڪيترين ئي [[گهڻ آڱرين وارين ٻلين]] ۾ [[سڀ کان اندرين آڱر]] ۽ [[سڀ کان ٻاهرين آڱر]] ([[چيچ|چيچ]]) ٻئي سامهون ايندڙ ٿي سگهن ٿيون، جنهن سان ٻلي وڌيڪ پيچيدا ڪم ڪري سگهي ٿي.{{Citation needed|date=August 2012}}
===مارسوپيئل===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Ailurops ursinus Naemundung 5 North Sulawesi cropped.JPG
| width1 = 105
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Oppossumthumb.jpg
| width2 = 180
| alt2 =
| caption2 =
| footer = کاٻي پاسي: [[سولاويسي بيئر ڪسڪس]] جي اڳئين ڄنگهه جون سامهون ايندڙ آڱريون<br />ساڄي پاسي: اوپوسم جي پوئين پير تي سامهون ايندڙ آڱوٺو
}}
* گهڻن [[فيلينجريڊي]] [[مارسوپيئل]]ن (يعني [[فيلينجريفارميس|پوسمن]] جي هڪ ڪٽنب) ۾، ''[[ٽرائيڪوسورس]]'' ۽ ''[[وائلڊا]]'' نسلن کان سواءِ، اڳئين پير جون پهرين ۽ ٻي آڱريون ٻين ٽن آڱرين جي سامهون اچي سگهن ٿيون. پوئين پير جي پهرين آڱر چنبي کان سواءِ پر سامهون ايندڙ هوندي آهي ۽ ٽارين کي مضبوطيءَ سان پڪڙڻ ۾ مدد ڪندي آهي. ٻي ۽ ٽين آڱر جزوي طور [[آڱرين جي بناوت|گڏيل آڱرين واريون]] هونديون آهن، جيڪي مٿئين سنڌي وٽ چمڙي سان پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون آهن، جڏهن تہ انهن جا ٻه الڳ ننهن وارن کي ڦڻي ڏيڻ جو ڪم ڪندا آهن. چوٿين ۽ پنجين آڱر پوئين پير جون سڀ کان وڏيون آڱريون هونديون آهن.<ref name="Nowak-1999">{{harvnb|Nowak|1999|p=89}}</ref>
* [[ڪوالا]] جي اڳين ۽ پوين پيرن ۾ پنج پنج آڱريون ۽ تيز، وريل چنبا هوندا آهن، سواءِ پوئين پير جي پهرين آڱر جي. اڳين پيرن جون پهرين ۽ ٻي آڱريون ٻين ٽن آڱرين جي سامهون اچي سگهن ٿيون، جنهن سان ڪوالا ننڍين ٽارين کي پڪڙي ۽ وڻ جي ٻاهرين ڇٽيءَ ۾ تازا پن ڳولي سگهي ٿو. فيلينجريڊن وانگر، پوئين پير جون ٻي ۽ ٽين آڱريون پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون آهن، پر انهن جا چنبا الڳ هوندا آهن.<ref name="McDade-2003-koala">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 13, p. 44}}</ref>
* [[اوپوسم]] نئين دنيا جا مارسوپيئل آهن، جن جي پوين پيرن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا هوندا آهن، جيڪي انهن جانورن کي سندن مخصوص پڪڙڻ جي سگهه ڏين ٿا ([[پاڻي وارو اوپوسم]] ان کان سواءِ آهي، ڇاڪاڻ تہ ان جا ڄاري دار پير سامهون اچڻ جي سگهه کي محدود ڪن ٿا).<ref name="McDade-2003-opossum">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 12, p. 250}}</ref>
* ڪوئن جهڙا [[مائڪروبايوٿيريا|مائڪروبايوٿير]] ڏکڻ آمريڪي مارسوپيئلن جو هڪ گروهه هئا، جيڪي آسٽريليائي مارسوپيئلن سان سڀ کان ويجهو لاڳاپيل هئا. انهن جو واحد موجوده رڪن، ''[[مونيٽو ڊيل مونٽي|ڊروميسيوپس گلائرائيڊس]]''، اوپوسمن سان ويجهي مائٽي نٿو رکي، پر ان جا چنبا انهن جانورن جهڙا آهن، جن مان هر هڪ ۾ پڪڙڻ لاءِ موافق ٿيل سامهون ايندڙ آڱريون هونديون آهن.<ref name="McDade-2003-microbiotheres">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 12, p. 274}}</ref>
===ريڙهيون پائيندڙ جانور===
* [[گرگٽ]]ن جا اڳيان پير اندرين پاسي آڱرين 1، 2 ۽ 3 جي هڪ ميڙ ۽ ٻاهرين پاسي آڱرين 4 ۽ 5 جي هڪ ميڙ ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جڏهن تہ پوئين پير اندرين پاسي آڱرين 1 ۽ 2 جي هڪ ميڙ ۽ ٻاهرين پاسي آڱرين 3، 4 ۽ 5 جي هڪ ميڙ ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن.<ref>{{cite book | author= Anderson, Christopher V. | author2= Higham, Timothy E. | name-list-style= amp | chapter= Chameleon anatomy | editor1-last= Tolley | editor1-first= Krystal A. | editor2-last= Herrel | editor2-first= Anthony | title=The Biology of Chameleons | publisher=University of California Press | year=2014 | location=Berkeley | pages= 7–55 | isbn= 978-0-520-27605-5 }}</ref>
===ڊائنوسار===
* پکين جهڙن ڊائنوسارن جي ڪٽنب [[ٽروڊونٽيڊي]] سان واسطو رکندڙ ڊائنوسارن ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱر هوندي هئي. ممڪن آهي تہ هيءَ موافقت شڪار ڳولڻ وقت زمين تي پيل شين يا چرندڙ هيٺاهين ٻوٽن جي ٽارين کي بهتر نموني سنڀالڻ لاءِ ڪم ايندي هئي.<ref name="russell1982">{{Cite journal |last1=Russell |first1=D. A. |last2=Séguin |first2=R. |year=1982 |title=Reconstruction of the small Cretaceous theropod ''Stenonychosaurus inequalis'' and a hypothetical dinosauroid |url=https://archive.org/details/syllogeus37nati |journal=Syllogeus |volume=37 |pages=1–43}}</ref>
* ننڍي شڪاري ڊائنوسار ''[[بيمبيراپٽر]]'' ۾ ممڪن طور پهرين ۽ ٽين آڱر هڪ ٻئي جي سامهون اچي سگهنديون هيون ۽ ان جي اڳئين ڄنگهه ۾ ايتري حرڪتي سگهه هئي جو هٿ وات تائين پهچي سگهندو هو. ان جي اڳئين ڄنگهه جي بناوت ۽ حرڪت جي حد ٻنهي هٿن سان پڪڙڻ، هڪ هٿ سان شين کي ڇاتيءَ سان جهلي رکڻ ۽ هٿ کي ڪنڍيءَ طور استعمال ڪرڻ جي سگهه ڏيندي هئي.<ref>{{Harvnb|Senter|2006}}</ref>
* ''[[نڪويبا سارس]]'' — هڪ [[سيلوروسار]]، جنهن جو ڊگهو، ٽن آڱرين وارو هٿ هو، جنهن ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱوٺو (”قاتل چنبو“) شامل هو.<ref>{{harvnb|de Klerk|Forster|Sampson|Chinsamy|2000|p=327}}. ''The left manus shows that the flexed digit I had the potential to partially oppose digits II and III.''</ref>
انهن کان سواءِ، ڪجهه ٻين ڊائنوسارن ۾ پڻ کاڌي کي سنڀالڻ ۽/يا شڪار کي پڪڙڻ لاءِ جزوي يا مڪمل طور سامهون ايندڙ آڱريون ٿي سگهيون ٿي.
====پکي====
[[Image:Bird-feets-en.svg|thumb|پکين جي پيرن جا چار قسم<br />(ساڄي پير جا خاڪا)]]
{{See also|آڱرين جي بناوت#اينيسوڊيڪٽيلي}}
* گهڻن [[پکي]]ن جي پير ۾، [[آڱرين جي بناوت#پکين ۾|مختلف ترتيبن]] ۾، گهٽ ۾ گهٽ هڪ سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيتوڻيڪ انهن کي ورلي ”آڱوٺو“ چيو ويندو آهي. گهڻو ڪري انهن کي رڳو [[پير جي آڱر#هالڪس|هالڪس]] چيو ويندو آهي.
====پيٽروسار====
* [[ووڪونگوپٽيريڊي|ووڪونگوپٽيريڊ]] پيٽروسار ''[[ڪنپينگوپٽيرس]]'' جي هر پر تي هڪ سامهون ايندڙ پهرين آڱر هوندي هئي. هن ٽيڪسان ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺن جي موجودگيءَ کي وڻن تي رهڻ لاءِ هڪ موافقت سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="Zhouetal2021">{{Cite journal|last1=Zhou |first1=X. |last2=Pêgas |first2=R. V. |last3=Ma |first3=W. |last4=Han |first4=G. |last5=Jin |first5=X. |last6=Leal |first6=M. E. C. |last7=Bonde |first7=N. |last8=Kobayashi |first8=Y. |last9=Lautenschlager |first9=S. |last10=Wei |first10=X. |last11=Shen |first11=C. |last12=Ji |first12=S. |title=A new darwinopteran pterosaur reveals arborealism and an opposed thumb |year=2021 |journal=[[ڪرنت بائلاجي]] |volume=31 |issue=11 |pages=2429–2436.e7 |doi=10.1016/j.cub.2021.03.030 |pmid=33848460 |doi-access=free |bibcode=2021CBio...31E2429Z }}</ref>
====پکي====
[[Image:Bird-feets-en.svg|thumb|پکين جي پيرن جا چار قسم<br />(ساڄي پير جا خاڪا)]]
{{See also|آڱرين جي بناوت#اينيسوڊيڪٽيلي}}
* گهڻن [[پکي]]ن جي پير ۾، [[آڱرين جي بناوت#پکين ۾|مختلف ترتيبن]] ۾، گهٽ ۾ گهٽ هڪ سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيتوڻيڪ انهن کي ورلي ”آڱوٺو“ چيو ويندو آهي. گهڻو ڪري انهن کي رڳو [[پير جي آڱر#هالڪس|هالڪس]] چيو ويندو آهي.
====پيٽروسار====
* [[ووڪونگوپٽيريڊي|ووڪونگوپٽيريڊ]] پيٽروسار ''[[ڪنپينگوپٽيرس]]'' جي هر پر تي هڪ سامهون ايندڙ پهرين آڱر هوندي هئي. هن ٽيڪسان ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺن جي موجودگيءَ کي وڻن تي رهڻ لاءِ هڪ موافقت سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="Zhouetal2021">{{Cite journal|last1=Zhou |first1=X. |last2=Pêgas |first2=R. V. |last3=Ma |first3=W. |last4=Han |first4=G. |last5=Jin |first5=X. |last6=Leal |first6=M. E. C. |last7=Bonde |first7=N. |last8=Kobayashi |first8=Y. |last9=Lautenschlager |first9=S. |last10=Wei |first10=X. |last11=Shen |first11=C. |last12=Ji |first12=S. |title=A new darwinopteran pterosaur reveals arborealism and an opposed thumb |year=2021 |journal=[[ڪرنت بائلاجي]] |volume=31 |issue=11 |pages=2429–2436.e7 |doi=10.1016/j.cub.2021.03.030 |pmid=33848460 |doi-access=free |bibcode=2021CBio...31E2429Z }}</ref>
===ايمفيبيئن===
* ''[[فائيلوميڊوسا]]''، ڏيڏرن جي هڪ جنس آهي، جيڪا ڏکڻ آمريڪا جي اصلوڪي آهي.<ref name=Phyllomedusa>{{cite journal|last=Bertoluci|first=Jaime|title= Pedal luring in the leaf-frog Phyllomedusa burmeisteri (Anura, Hylidae, Phyllomedusinae)|journal= Phyllomedusa: Journal of Herpetology|date=18 December 2002|volume=1|issue=2|doi=10.11606/issn.2316-9079.v1i2p93-95|page=93|doi-access=free}}</ref>
==انساني ايناٽامي==
===ڍانچو===
آڱوٺي جو ڍانچو [[پهرين ميٽاڪارپل هڏي]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪا [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي]] پاسي [[ڪارپل هڏيون|ڪارپس]] سان [[آرٽيڪولاشيو ڪارپوميٽاڪارپيا پوليسس|ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ، ۽ [[پري وارو (ايناٽامي)|پري]] پاسي [[ويجهيون فيلينجز|ويجهي فيلينڪس]] سان [[ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ]] وٽ ملي ٿي. هي پويون هڏو [[پريون فيلينجز|پري واري فيلينڪس]] سان [[هٿ جا آڱرين وچ وارا جوڙ|آڱرين وچ واري جوڙ]] وٽ ملي ٿو. ان کان سواءِ، ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ وٽ ٻه [[سيسامائيڊ هڏي|سيسامائيڊ هڏيون]] پڻ هونديون آهن.
===ڏورا===
{{main|آڱوٺي جا ڏورا}}
آڱوٺي جي ڏورن کي جهنڊي جي ٿنڀي کي سهارو ڏيندڙ [[گاءِ وائر]]ن سان ڀيٽي سگهجي ٿو؛ آڱوٺي جي هڏن مان ٺهيل جوڙيل ٿنڀي کي مستحڪم رکڻ لاءِ انهن ڏوريدار گاءِ وائرن مان هر رخ ۾ ڇڪ مهيا ٿيڻ ضروري آهي. ڇاڪاڻتہ هي استحڪام جوڙن جي پابندين بدران ڏورن وسيلي سرگرم نموني برقرار رکيو ويندو آهي، تنهنڪري آڱوٺي سان ڳنڍيل گهڻا ڏورا آڱوٺي جي گهڻين حرڪتن دوران سرگرم رهندا آهن.<ref>{{harvnb|Austin|2005|p=339}}</ref>
آڱوٺي تي ڪم ڪندڙ ڏورن کي ٻن گروهن ۾ ورهائي سگهجي ٿو: هٿ جا ٻاهريان ڏورا، جن جا ڏوريدار پيٽ ٻانهن جي هيٺئين حصي ۾ هوندا آهن، ۽ هٿ جا اندروني ڏورا، جن جا ڏوريدار پيٽ هٿ اندر هوندا آهن.<ref>{{cite web
|title = Muscles of the thumb
|publisher = Eaton hand
|url = http://www.eatonhand.com/mus/mus131.htm
|access-date = 11 May 2010
}}</ref><!-- ref for list of thumb muscles -->
====ٻاهريان====
{{multiple image
| align = right
| image1 = Musculus flexor pollicis longus.png
| width1 = 85
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray419.png
| width2 = 100
| alt2 =
| caption2 =
| footer = ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو (کاٻي پاسي) ۽ هيٺئين ٻانهن جي پٺ جا اونها ڏورا (ساڄي پاسي)
}}
هيٺئين ٻانهن جو هڪ [[پيٽ وارو پاسو|وينٽرل]] ڏورو، [[ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو]] (FPL)، [[ريڊيس (هڏي)|ريڊيس]] جي اڳئين پاسي [[ريڊيئل ٽيوبرسٽي]] کان پري ۽ [[هيٺئين ٻانهن جي هڏن وچ واري جهلي|هڏن وچ واري جهلي]] مان شروع ٿئي ٿو. اهو [[ڪارپل سرنگهه]] مان هڪ الڳ [[ٽينڊن غلاف]] ۾ لنگهي ٿو، جنهن کان پوءِ اهو ننڍي آڱوٺو موڙيندڙ ڏوري جي مٿن جي وچ ۾ پيل هوندو آهي. آخرڪار اهو آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جي بنياد سان ڳنڍجي ٿو. ان کي [[اڳئين هڏن وچ واري تنت|اڳئين هڏن وچ واري شاخ]]، جيڪا [[ميڊيئن تنت]] مان نڪري ٿي، تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-162">{{harvnb|Platzer|2004|p=162}}</ref> اهو اڳوڻن [[ڪونٽراهينٽس]] ڏورن مان هڪ جو باقيات آهي، جيڪي آڱرين يا پير جي آڱرين کي گڏ ڇڪيندا هئا.
هيٺئين ٻانهن جا ٽي پٺيان ڏورا آڱوٺي تي ڪم ڪن ٿا:
[[ڊگهو آڱوٺو پري ڪندڙ ڏورو]] (APL) [[النا]] ۽ ريڊيس ٻنهي جي پٺين پاسن ۽ هڏن وچ واري جهلي مان شروع ٿئي ٿو. پهرين ٽينڊن خاني مان لنگهي، اهو پهرين [[ميٽاڪارپس|ميٽاڪارپل هڏي]] جي بنياد ۾ داخل ٿئي ٿو. ٽينڊن جو هڪ حصو ٽريپيزيم تائين پهچي ٿو، جڏهن ته ٻيو حصو ننڍي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري ۽ ننڍي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري جي ٽينڊنن سان ملي وڃي ٿو. هٿ کي پري ڪرڻ کان سواءِ، اهو هٿ کي تري ڏانهن موڙي ٿو ۽ ان کي ريڊيئل پاسي پري ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-168" />
[[ڊگهو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو]] (EPL) النا جي پٺئين پاسي ۽ هڏن وچ واري جهلي مان شروع ٿئي ٿو. ٽئين ٽينڊن خاني مان لنگهي، اهو آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جي بنياد ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو ريڊيس جي هيٺئين ڇيڙي تي پٺئين ٽيوبرڪل کي [[ليور|ٽيڪ نقطي]] طور استعمال ڪري آڱوٺي کي سڌو ڪري ٿو، ۽ ڪلائي وٽ هٿ کي پٺ ڏانهن موڙي ۽ پري پڻ ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-168">{{harvnb|Platzer|2004|p=168}}</ref>
[[ننڍو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو]] (EPB) النا تي ڊگهي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري کان پري، هڏن وچ واري جهلي ۽ ريڊيس جي پٺئين پاسي کان شروع ٿئي ٿو. پهرين ٽينڊن خاني مان ڊگهي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري سان گڏ لنگهي، اهو آڱوٺي جي ويجهي فيلينڪس جي بنياد سان ڳنڍجي ٿو. اهو آڱوٺي کي سڌو ڪري ٿو ۽، ڊگهي پري ڪندڙ ڏوري سان ويجهي لاڳاپي سبب، آڱوٺي کي پري پڻ ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-T1).<ref name="Platzer-168" />
ڊگهي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري ۽ ننڍي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري جا ٽينڊن گڏجي اها بناوت ٺاهين ٿا، جنهن کي [[ايناٽاميائي سنف باڪس]] چيو ويندو آهي؛ يعني آڱوٺي جي بنياد وٽ ان جي پاسي واري رخ تي هڪ کڏ. ريڊيئل شريان کي ڪلائي جي اڳئين پاسي ڇهي محسوس ڪري سگهجي ٿو، سنف باڪس ۾ نه.
====اندروني====
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gray426.png
| width1 = 160
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray428.png
| width2 = 100
| alt2 =
| caption2 =
| footer = ٿِينار ڏورا (کاٻي پاسي) ۽ پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا (ساڄي پاسي)
}}
ٽي [[ٿِينار اُڀار|ٿِينار ڏورا]] آهن:
[[ننڍو آڱوٺو پري ڪندڙ ڏورو]] (APB) [[اسڪيفائيڊ هڏي|اسڪيفائيڊ ٽيوبرڪل]] ۽ [[هٿ جو فليڪسر ريٽينيڪيولم|فليڪسر ريٽينيڪيولم]] مان شروع ٿئي ٿو. اهو ريڊيئل سيسامائيڊ هڏي ۽ آڱوٺي جي ويجهي فيلينڪس ۾ داخل ٿئي ٿو. ان کي [[ميڊيئن تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176">{{harvnb|Platzer|2004|p=176}}</ref>
[[ننڍو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو]] (FPB) جا ٻه مٿا آهن. مٿاڇرو مٿو فليڪسر ريٽينيڪيولم مان شروع ٿئي ٿو، جڏهن ته اونهو مٿو ٽن ڪارپل هڏين: [[ٽريپيزيم (هڏي)|ٽريپيزيم]]، [[ٽريپيزائيڊ هڏي|ٽريپيزائيڊ]] ۽ [[ڪيپيٽيٽ هڏي|ڪيپيٽيٽ]] مان شروع ٿئي ٿو. ڏورو ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ جي ريڊيئل سيسامائيڊ هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي موڙڻ، ويجهو آڻڻ ۽ پري ڪرڻ جو ڪم ڪري ٿو، تنهنڪري آڱوٺي کي سامهون آڻڻ جي به سگهه رکي ٿو. مٿاڇري مٿي کي [[ميڊيئن تنت]]، جڏهن ته اونهي مٿي کي [[النر تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176" />
[[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ٽريپيزيم جي ٽيوبرڪل ۽ فليڪسر ريٽينيڪيولم مان شروع ٿئي ٿو. اهو پهرين ميٽاڪارپل جي ريڊيئل پاسي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي سامهون آڻي ٿو ۽ ويجهو آڻڻ ۾ مدد ڪري ٿو. ان کي [[ميڊيئن تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي.<ref name="Platzer-176" />
ٻيا شامل ڏورا هي آهن:
[[آڱوٺو ويجهو آڻيندڙ ڏورو]] جا پڻ ٻه مٿا آهن. آڏو مٿو سڄي ٽئين ميٽاڪارپل هڏيءَ سان گڏ شروع ٿئي ٿو، جڏهن ته ترڇو مٿو ٽئين ميٽاڪارپل کان ويجهين ڪارپل هڏين مان شروع ٿئي ٿو. ڏورو ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ جي النر سيسامائيڊ هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي ويجهو آڻي ٿو، ۽ سامهون آڻڻ ۽ موڙڻ ۾ مدد ڪري ٿو. ان کي [[النر تنت]] جي اونهي شاخ تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176" />
پهريون [[هٿ جا پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا|پٺيون هڏن وچ وارو ڏورو]]، هٿ جي وچين ڏورن مان هڪ، آڱوٺي جي ميٽاڪارپل جي بنياد کان [[ڏسڻي آڱر]] جي ويجهي فيلينڪس جي ريڊيئل پاسي تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Platzer-174">{{harvnb|Platzer|2004|p=174}}</ref>
===ڦيرڦارون===
{{More|هچ هائيڪر جو آڱوٺو|بريڪيڊيڪٽيلي قسم ڊي|ٽي فيلينڪس وارو آڱوٺو|گهڻ آڱريائپ}}
[[File:Hitchhikers thumb.jpg|thumb|right|[[هچ هائيڪر جو آڱوٺو]] ]]
انساني آڱوٺي جي هڪ ڦيرڦار ۾، جڏهن آڱوٺو [[ٺمبس اَپ|ٺمبس اَپ]] واري اشاري ۾ هجي، تڏهن پهرين ۽ ٻي، يعني ويجهي ۽ پري واري، [[پريون فيلينجز|فيلينجز]] جي وچ وارو زاويه 0° کان لڳ ڀڳ 90° تائين بدلجي سگهي ٿو.<ref name="hitchthumbmyth">{{cite web|url=http://udel.edu/~mcdonald/myththumb.html |title = Myth's of Human Genetics: Hitchhiker's Thumb|access-date=7 November 2012}}</ref>
اهو تجويز ڪيو ويو آهي ته هي ڦيرڦار هڪ آٽوسومل [[دٻيل خاصيت]] آهي، جنهن کي [[هچ هائيڪر جو آڱوٺو]] چيو ويندو آهي، ۽ [[هوموزائيگس]] کڻندڙن ۾ زاويه لڳ ڀڳ 90° هوندو آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/dispomim.cgi?id=274200|title=Thumb, Distal Hyperextensibility of |work=OMIM|publisher=NCBI|access-date = 5 February 2010}}{{dead link|date=July 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> تنهن هوندي به هن نظريي تي اختلاف ڪيو ويو آهي، ڇاڪاڻتہ آڱوٺي جي زاويه ۾ ڦيرڦار هڪ لڳاتار سلسلي تي ٿيندي آهي ۽ ٻين دٻيل جينياتي خاصيتن ۾ ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ٻه-چوٽي ورڇ|ٻه-رخائپ]] جا ٿورا ثبوت ڏيکاري ٿي.<ref name="hitchthumbmyth"/>
آڱوٺي جون ٻيون ڦيرڦارون [[بريڪيڊيڪٽيلي قسم ڊي]] ۾ شامل آهن، جيڪو پيدائشي طور ننڍي پري واري فيلينڪس وارو آڱوٺو آهي؛ [[ٽي فيلينڪس وارو آڱوٺو]]، جنهن ۾ عام ٻن بدران ٽي فيلينجز هونديون آهن؛ ۽ [[پولي سنڊيڪٽيلي]]، جيڪا ريڊيئل گهڻ آڱريائپ ۽ گڏيل آڱريائپ جو ميلاپ آهي.
===پڪڙون===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gripclosed.jpg
| width1 = 130
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Iverson grip 1950.jpg
| width2 = 120
| alt2 =
| caption2 =
| footer = کاٻي پاسي: طاقت واري پڪڙ ۾ شيءِ هٿ جي تري سان رابطي ۾ هوندي آهي.<br />ساڄي پاسي: ڪرڪيٽر [[جيڪ آئيورسن|جيڪ آئيورسن]] جي ”مڙيل آڱر واري پڪڙ“، هڪ غيرمعمولي نرم حصي-کان-پاسي واري درست پڪڙ، جيڪا بيٽسمينن کي منجهائڻ لاءِ ٺهيل هئي.
}}
هٿ جي پڪڙن جي اڀياس ۾ اڳوڻن اهم حصيدارن مان هڪ آرٿوپيڊڪ پرائيميٽ ماهر ۽ پيلئو اينٿروپولوجسٽ [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان نيپيئر]] هو، جنهن هٿ جي حرڪتن کي انهن جي ايناٽاميائي بنياد موجب ترتيب ڏيڻ جي تجويز ڏني، جڏهن ته اڳوڻو ڪم رڳو من پسند درجابندي استعمال ڪندو هو.<ref>{{harvnb|Slocum|Pratt|1946}}, {{harvnb|McBride|1942|p=631}}</ref> هٿ جي پڪڙن بابت هن شروعاتي ڪم جو گهڻو حصو عملي بنياد رکندڙ هو، ڇاڪاڻتہ ان جو مقصد هٿ جي معاوضي لائق زخمن کي تنگ نموني بيان ڪرڻ هو، جنهن لاءِ هٿ جي حرڪت جي ايناٽاميائي بنياد کي سمجهڻ ضروري هو. نيپيئر ٻن بنيادي [[پڪڙڻ واريون|پڪڙن]] جي تجويز ڏني: ''درست پڪڙ'' ۽ ''طاقت واري پڪڙ''.<ref>{{harvnb|Napier|1956|pp=902–913}}</ref> درست ۽ طاقت واري پڪڙ آڱوٺي ۽ آڱرين جي حالت سان بيان ڪيون وينديون آهن، جتي:
* '''طاقت واري پڪڙ''' اهڙي پڪڙ آهي، جنهن ۾ آڱريون، ۽ ڪڏهن ڪڏهن هٿ جي تري، ڪنهن شيءِ کي چنبڙي پڪڙين ٿيون ۽ آڱوٺو مقابلي وارو دٻاءُ وجهي ٿو. طاقت واري پڪڙ جا مثال هٿوڙو پڪڙڻ، ''هٿ جي تري ۽ آڱرين ٻنهي'' سان مرتبان کولڻ، ۽ پل اَپس دوران پڪڙ آهن.
* '''درست پڪڙ''' ۾ وچيون ۽ پريون فيلينجز، يعني ”آڱرين جون چوٽيون“، ۽ آڱوٺو هڪ ٻئي خلاف دٻاءُ وجهن ٿا. درست پڪڙ جا مثال پينسل سان لکڻ، ''رڳو آڱرين جي چوٽين'' سان مرتبان کولڻ، ۽ بال پڪڙڻ آهن، بشرطيڪ بال هٿ جي تري سان سخت لڳل نه هجي.
[[File:Distal-phalanges-thumb-index Journal.pone.0011727.g001.png|thumb|right|نرم حصي-کان-نرم حصي واري درست پڪڙ دوران آڱوٺو ۽ ڏسڻي آڱر<ref name="PLOS-2010">{{harvnb|Almécija|Moyà-Solà|Alba|2010}}</ref>]]
آڱوٺي جي سامهون اچڻ جي صلاحيت کي درست پڪڙ سان غلط نه ملائڻ گهرجي، ڇاڪاڻتہ ڪجهه جانورن وٽ اڌ-سامهون ايندڙ آڱوٺا هوندا آهن، پر اهي وسيع درست پڪڙن لاءِ ڄاتل آهن، مثال طور [[سيبس اپيلا|ٽوپي وارا ڪيپوچن]].<ref>{{harvnb|Costello|Fragaszy|1988|pp=235–245}}</ref> ان هوندي به، درست پڪڙون عام طور رڳو اعليٰ بن مانسن ۾ ملن ٿيون، ۽ اهي به انسانن جي ڀيٽ ۾ گهڻو محدود درجن ۾.<ref>{{harvnb|Young|2003|pp=165–174}}, {{harvnb|Christel|Kitzel|Niemitz|2004|pp=165–194}}, {{harvnb|Byrne|Byrne|1993|p=241}}</ref>
آڱوٺي ۽ ڏسڻي آڱر جي وچ ۾ نرم حصي-کان-نرم حصي واري چپٽي پڪڙ انسان جي ان صلاحيت سبب ممڪن ٿئي ٿي، جنهن ۾ ڏسڻي آڱر جي [[پريون فيلينجز|پري واري فيلينڪس]] کي غيرسرگرم نموني حد کان وڌيڪ سڌو ڪري سگهجي ٿو. گهڻن غيرانساني پرائيميٽن کي پنهنجون ڊگهيون آڱريون موڙڻيون پون ٿيون ته جيئن ننڍو آڱوٺو انهن تائين پهچي سگهي.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12">{{Harvnb|Jones|Lederman|2006|loc= Evolutionary Development and Anatomy of the Hand, p. 12}}</ref>
انسانن ۾ پريون نرم چوٽيون ٻين پرائيميٽن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪريون هونديون آهن، ڇاڪاڻتہ آڱر جي چوٽيءَ جا نرم تاندورا هيٺئين هڏي تي گهوڙي جي نعل جهڙي ڪناري سان ڳنڍيل هوندا آهن، ۽ پڪڙيندڙ هٿ ۾ پريون نرم چوٽيون اڻبرابر مٿاڇرين مطابق ڍلجي سگهن ٿيون، جڏهن ته دٻاءُ آڱرين جي چوٽين ۾ وڌيڪ برابر ورهائجي ٿو. انساني آڱوٺي جي پري واري نرم چوٽي ويجهي ۽ پري واري خاني ۾ ورهايل هوندي آهي؛ پهريون ٻئي کان وڌيڪ شڪل بدلائيندڙ هوندو آهي، جنهن ڪري آڱوٺي جو نرم حصو ڪنهن شيءِ جي چوڌاري ڍلجي سگهي ٿو.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12" />
روبوٽڪس ۾، لڳ ڀڳ سڀني [[روبوٽڪ هٿ]]ن ۾ هڪ ڊگهو ۽ مضبوط سامهون ايندڙ آڱوٺو هوندو آهي. انساني هٿن وانگر، روبوٽڪ هٿ جو آڱوٺو پڻ ڪنهن شيءِ کي پڪڙڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. روبوٽڪ پڪڙ جي رٿابنديءَ جو هڪ الهامي طريقو انساني آڱوٺي جي جاءِ کي نقل ڪرڻ آهي.<ref>{{cite journal |title=Robot grasp planning based on demonstrated grasp strategies |journal=The International Journal of Robotics Research|volume=34|pages=26–42|doi=10.1177/0278364914555544|year=2015 |last1=Lin |first1=Yun |last2=Sun|first2=Yu|s2cid=10178250}}</ref> هڪ معنيٰ ۾، انساني آڱوٺي جي جاءِ ڏيکاري ٿي ته شيءِ جي ڪهڙي مٿاڇري يا حصو پڪڙ لاءِ مناسب آهي. پوءِ روبوٽ پنهنجو آڱوٺو ساڳئي هنڌ رکي ٿو ۽ آڱوٺي جي جاءِ جي بنياد تي ٻيون آڱريون رٿيندو آهي.
آڱوٺي جو ڪم عمر وڌڻ سان جسماني طور گهٽجي ٿو. اهو آڱوٺي جي موٽر سلسلي بندي جو جائزو وٺڻ سان ڏيکاري سگهجي ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Bodranghien|first1=Florian|last2=Mahé|first2=Helene|last3=Baude|first3=Benjamin|last4=Manto|first4=Mario U.|last5=Busegnies|first5=Yves|last6=Camut|first6=Stéphane|last7=Habas|first7=Christophe|last8=Marien|first8=Peter|last9=de Marco|first9=Giovanni|date=2017-05-10|title=The Click Test: A Novel Tool to Quantify the Age-Related Decline of Fast Motor Sequencing of the Thumb|journal=Current Aging Science|volume=10|issue=4|pages=305–318|doi=10.2174/1874609810666170511100318|issn=1874-6128|pmid=28494715|url=https://hal.parisnanterre.fr//hal-02310540/file/Bodranghienetal.TheClickTestANovelTooltoQuantifytheAge-RelatedDeclineofFastMotorSequencingoftheThumbCurrentagingscience2017.pdf }}</ref>
==انساني ارتقا==
پهرئين [[ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] (CMC) جي ابتدائي خودمختياري ممڪن آهي تہ ڊائنوسارن ۾ ٿي هجي. حقيقي فرق لڳ ڀڳ 70 ملين سال اڳ اوائلي پرائيميٽن ۾ ظاهر ٿيو، جڏهن تہ انساني آڱوٺي جي CMC جي شڪل آخرڪار لڳ ڀڳ 5 ملين سال اڳ ظاهر ٿي. هن ارتقائي عمل جو نتيجو هڪ انساني CMC جوڙ آهي، جيڪو ٻئي ۽ ٽئين CMC جوڙن مان لنگهندڙ محور جي نسبت 80° پرونيشن، 40° پري ڪرڻ، ۽ 50° موڙ ۾ واقع آهي.<ref name="Brüser-167">{{harvnb|Brunelli|1999|p=167}}</ref>
سامهون ايندڙ آڱوٺا ڪجهه [[پرائيميٽ]]ن ۾ گڏيل خاصيت آهن، جن ۾ گهڻا [[ڪيٽرائن]] شامل آهن.{{Citation needed|date=December 2014}} [[سڌي جسماني بيهڪ|سڌي بيهڪ]] وارن بن مانسن، جهڙوڪ [[عام چمپينزي|چمپينزي]]، ۾ چڙهڻ ۽ لٽڪڻ واري رويي سبب هٿ ڊگها ٿي ويا آهن، جڏهن تہ آڱوٺو ننڍو رهيو آهي. نتيجي طور، اهي پرائيميٽ سامهون اچڻ سان لاڳاپيل نرم حصي-کان-نرم حصي واري پڪڙ نٿا ڪري سگهن. تنهن هوندي بہ، [[اڳتي جهڪي هلندڙ]] باندرن جهڙوڪ [[ببون]]ن ۾ زميني طرزِ زندگيءَ سان موافقت سبب آڱرين جي ڊيگهه گهٽجي وئي آهي ۽ اهڙيءَ طرح هٿن جا تناسب انسانن جهڙا ٿي ويا آهن. نتيجي طور، انهن پرائيميٽن جا هٿ مهارت وارا آهن ۽ اهي نرم حصي-کان-نرم حصي واري پڪڙ استعمال ڪري شيون پڪڙي سگهن ٿا. تنهنڪري رڳو آڱوٺي جي تناسبن جي بنياد تي هٿ جي انهن موافقتن کي سڃاڻڻ ڏکيو ٿي سگهي ٿو، جيڪي شين کي سنڀالڻ سان لاڳاپيل ڪم لاءِ آهن.<ref name="Moyà-Solà-1999">{{harvnb|Moyà-Solà|Köhler|Rook|1999 |loc= pp. 315–6}}</ref>
مڪمل طور سامهون ايندڙ آڱوٺي جي ارتقا کي عام طور ''[[هومو هيبليس]]'' سان لاڳاپيل ڪيو ويندو آهي، جيڪو ''[[هومو سيپيئنز]]'' جو اڳواڻ هو.<ref>{{Harvnb|Leakey|Tobias|Napier|1964|}}: "[In Homo habilis] the pollex is well developed and fully opposable and the hand is capable not only of a power grip but of, at least, a simple and usually well developed precision grip."</ref> تنهن هوندي بہ، هي ''[[هومو ايريڪٽس]]'' (لڳ ڀڳ 1 [[mya (unit)|ملين سال اڳ]]) کان وچ وارن [[سيميئن|انساني شڪل وارن]] مرحلن جي هڪ سلسلي وسيلي ارتقا جو تجويز ڪيل نتيجو آهي، ۽ تنهنڪري اهو گهڻو وڌيڪ پيچيده لاڳاپو آهي.
جديد انسان پنهنجي هيٺئين ٻانهن ۽ هٿ جي ڏوريدار بناوت ۾ منفرد آهن. تنهن هوندي بہ، اهي اڃا بہ آٽوپومورفڪ آهن، جنهن جو مطلب آهي تہ هر ڏورو هڪ يا وڌيڪ غيرانساني پرائيميٽن ۾ ملي ٿو. ننڍو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو ۽ ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو جديد انسانن کي وڏي سنڀاليندڙ مهارت ۽ آڱوٺي ۾ مضبوط موڙ جي صلاحيت ڏين ٿا.<ref>{{cite journal |last1 = Diogo |first1 = R. |last2 = Richmond |first2 = B. G. |last3 = Wood |first3 = B. |year = 2012 |title = Evolution and homologies of primate and modern human hand and forearm muscles, with notes on thumb movements and tool use |journal = Journal of Human Evolution |volume = 63 |issue = 1|pages = 64–78 |doi=10.1016/j.jhevol.2012.04.001 |pmid=22640954|bibcode = 2012JHumE..63...64D }}</ref>
بهرحال، وڌيڪ امڪاني منظرنامو اهو ٿي سگهي ٿو تہ ''[[هومو هيبليس]]'' جو خاص درست پڪڙ وارو هٿ، جيڪو سامهون ايندڙ آڱوٺي سان ليس هو، هلڻ کان اڳ موجود هو؛ جڏهن تہ ڪرنگهي، ڪُلهن ۽ هيٺين عضون جون خاص موافقتون وڌيڪ ترقي يافته هٿ کان اڳ ٿيون. ۽ اهو منطقي آهي تہ هڪ محتاط، انتهائي ڪارائتي موافقت کان پوءِ وڌيڪ پيچيده موافقتن جو هڪ سلسلو اچي، جيڪي ان کي مڪمل ڪن. ''[[هومو هيبليس]]'' ۾، پڪڙڻ جي قابل ترقي يافته هٿ سان گڏ اختياري [[ٻه ٽنگائپ]] موجود هئي؛ ممڪن آهي، جيڪڏهن گڏيل ارتقائي لاڳاپو موجود هو، تہ پوءِ ٻه ٽنگائپ هٿ مان نڪتي، ڇاڪاڻتہ لازمي ٻه ٽنگائپ اڃا پوءِ اچڻي هئي.<ref>{{harvnb|Harcourt-Smith|Aiello|2004}}</ref> هلڻ شايد مصروف هٿن جو ضمني نتيجو هو، نه ان جي ابتڙ.
[[HACNS1]] (جنهن کي [[انساني تيز رفتار علائقا|انساني تيز رفتار علائقو]] 2 پڻ چيو ويندو آهي) هڪ [[وڌائيندڙ (جينيات)|جين وڌائيندڙ]] آهي، ”جيڪو شايد منفرد طور سامهون ايندڙ انساني آڱوٺي جي ارتقا ۾ حصيدار ٿيو هجي، ۽ ممڪن طور [[ڀيڏو|ڀيڏي]] يا [[پير]] ۾ اهڙين تبديلين ۾ پڻ، جيڪي انسانن کي ٻن ٽنگن تي [[هلڻ]] جي اجازت ڏين ٿيون“. هن وقت تائين موجود ثبوت ڏيکارين ٿا تہ انساني [[جينوم]] ۾ سڃاڻپ ٿيل 110,000 جين وڌائيندڙ تسلسلن مان، HACNS1 ۾ [[چمپينزي–انسان آخري گڏيل ابن ڏاڏو|چمپينزي ۽ انسان جي آخري گڏيل ابن ڏاڏي]] کان پوءِ [[انساني ارتقا]] دوران سڀ کان وڌيڪ تبديلي آئي آهي.<ref>{{cite web
|url = http://www.sciencecodex.com/gene_enhancer_in_evolution_of_human_opposable_thumb
|title = HACNS1: Gene enhancer in evolution of human opposable thumb
|publisher = Science Codex
|date = September 4, 2008 |access-date = December 16, 2009
}}</ref>
==پڻ ڏسو==
* [[پوليسائيزيشن]]
* [[پڪڙڻ جي سگهه]]
* [[آڱوٺي جو اشارو]]
* [[آڱوٺو ڦيرائڻ]]
* [[آڱوٺي جي جنگ]]
==نوٽس==
{{Reflist|30em}}{{Reflist|group=upper-alpha}}
==حوالا==
{{Refbegin|30em|indent=yes}}
* {{Cite journal
|last1 = Almécija |first1 = S. |last2 = Moyà-Solà |first2 = S. |last3 = Alba |first3 = D. M.
|title = Early Origin for Human-Like Precision Grasping: A Comparative Study of Pollical Distal Phalanges in Fossil Hominins
|journal = PLOS ONE |volume = 5 |issue = 7 |article-number = e11727 |year = 2010
|doi = 10.1371/journal.pone.0011727 |pmid = 20661444 |pmc = 2908684
|bibcode = 2010PLoSO...511727A
|doi-access = free }}
* {{cite book |year = 2007
|last = Ankel-Simons |first = Friderun
|title = Primate Anatomy
|chapter = Chapter 8: Postcranial Skeleton
|page = 345 |edition = 3rd
|publisher = Academic Press |isbn = 978-0-12-372576-9
}}
* {{cite book
|last = Austin |first = Noelle M.
|title = Joint Structure and Function: A Comprehensive Analysis |edition = 4th
|chapter = Chapter 9: The Wrist and Hand Complex
|editor1-first = Pamela K. |editor1-last = Levangie
|editor2-first = Cynthia C. |editor2-last = Norkin
|publisher = F. A. Davis Company |location = Philadelphia
|isbn = 978-0-8036-1191-7 |year = 2005
}}
* {{cite book
|last1 = Brown
|first1 = David P.
|last2 = Freeman
|first2 = Eric D.
|last3 = Cuccurullo
|first3 = Sara
|last4 = Freeman
|first4 = Ted L.
|editor-last = Cuccurullo
|editor-first = Sara
|title = Physical Medicine and Rehabilitation Board Review
|chapter = Upper Extremities—Hand Region: Range of Motion of the Digits
|publisher = Demos Medical Publishing
|year = 2004
|chapter-url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=physmedrehab&part=A4492#A4530
|isbn = 978-1-888799-45-3
}} ([[نيشنل سينٽر فار بائيوٽيڪنالاجي انفارميشن|NCBI]])
* {{cite book
|year = 1999
|last = Brunelli
|first = Giovanni R.
|editor1-last = Brüser
|editor1-first = Peter
|editor2-last = Gilbert
|editor2-first = Alain
|title = Finger bone and joint injuries
|chapter = Stability in the first carpometacarpal joint
|publisher = Taylor & Francis
|isbn = 978-1-85317-690-6
|chapter-url = https://books.google.com/books?id=-pzGRMvXFzAC&pg=PA167
}}
* {{Cite journal |doi=10.1002/ajp.1350310402 |pmid=31936992 |year=1993 |last1=Byrne |first1=R.W. |last2=Byrne |first2=J.M.E. |title=Complex Leaf-Gathering Skills of Mountain Gorillas (Gorilla g. beringei): Variability and Standardization |journal=American Journal of Primatology |volume=31 |issue=4 |pages=241–261 |s2cid=84429453 |url=http://www.st-andrews.ac.uk/~www_sp/people/personal/rwb/publications/1993%20Byrne_Byrne_AJP.pdf |issn=0275-2565 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090920100630/http://www.st-andrews.ac.uk/~www_sp/people/personal/rwb/publications/1993%20Byrne_Byrne_AJP.pdf |archive-date=September 20, 2009 }}
* {{Cite journal
|last1 = Christel |first1 = Marianne I.
|last2 = Kitzel |first2 = Stefanie
|last3 = Niemitz |first3 = Carsten |author-link3=Carsten Niemitz
|title = How Precisely do Bonobos (Pan paniscus) Grasp Small Objects?
|journal = International Journal of Primatology |volume = 19 |issue = 1 |pages = 165–194
|date = 30 November 2004
|doi = 10.1023/A:1020319313219
|s2cid = 23567551
}}
* {{Cite journal
|last1 = Costello |first1 = Michael B.
|last2 = Fragaszy |first2 = Dorothy M.
|title = Prehension in Cebus and Saimiri: I. Grip type and hand preference
|journal = American Journal of Primatology |volume = 15 |issue = 3 |pages = 235–245
|date = March 1988
|url = http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/110487513/PDFSTART
|doi = 10.1002/ajp.1350150306
|pmid = 31968893 |s2cid = 86556774
}}{{dead link|date=January 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}
* {{cite journal
|last1 = de Klerk
|first1 = W.J.
|last2 = Forster
|first2 = C.A.
|last3 = Sampson
|first3 = S.D.
|last4 = Chinsamy
|first4 = A.
|author5 = Ross, C.F.
|title = A new coelurosaurian dinosaur from the Early Cretaceous of South Africa
|journal = Journal of Vertebrate Paleontology
|year = 2000
|issue = 2
|volume = 20
|pages = 324–332
|url = http://rosslab.uchicago.edu/publications/De%20Klerk%20et%20al.%202000.pdf
|archive-url = https://wayback.archive-it.org/all/20120130211657/http://rosslab.uchicago.edu/publications/De%20Klerk%20et%20al.%202000.pdf
|archive-date = 2012-01-30
|doi = 10.1671/0272-4634(2000)020[0324:ancdft]2.0.co;2
|s2cid = 128622530
}}
* {{cite journal
|last1 = Diogo |first1 = R
|last2 = Richmond |first2 = BG
|last3 = Wood |first3 = B
|title = Evolution and homologies of primate and modern human hand and forearm muscles, with notes on thumb movements and tool use
|journal = Journal of Human Evolution |year = 2012 |volume = 63 |issue = 1 |pages = 64–78 |doi=10.1016/j.jhevol.2012.04.001 |pmid=22640954
|bibcode = 2012JHumE..63...64D
}}
* {{Cite book |last = Ellerman |first = John Reeves |title = The families and genera of living rodents. Vol. II. Family Muridae |publisher = British Museum (Natural History) |year = 1941 |location = London |url = https://archive.org/stream/familiesgeneraof02elle#page/2/mode/2up/search/Lophiomyidae }}
* {{cite journal
|last1 = Franzen |first1 = JL
|last2 = Gingerich |first2 = PD
|last3 = Habersetzer |first3 = J
|last4 = Hurum |first4 = JH
|author5=von Koenigswald, W |display-authors=etal
|title = Complete Primate Skeleton from the Middle Eocene of Messel in Germany: Morphology and Paleobiology
|journal = PLOS ONE |year = 2009 |volume = 4 |issue = 5 |article-number = e5723
|doi = 10.1371/journal.pone.0005723 |pmid=19492084 |pmc=2683573 |bibcode=2009PLoSO...4.5723F |editor1-last = Hawks |editor1-first = John
|doi-access = free
}}
* {{cite journal
|last1 = Harcourt-Smith |first1 = W E H
|last2 = Aiello |first2 = L C
|title = Fossils, feet and the evolution of human bipedal locomotion
|volume=204 |issue=5 |pages=403–16 |date=May 2004 |journal = Journal of Anatomy |pmid=15198703 |pmc=1571304 |doi=10.1111/j.0021-8782.2004.00296.x }}
* {{cite journal |doi=10.1016/S0021-9290(08)70148-9 |last=Hsu |first=Ar-Tyan |author2=Meng-Tsu Hu |author3=Fong Ching Su |title=Effect of Gender, Flexibility and Thumb Type on Thumb Tip Generation |journal=Journal of Biomechanics |date=July 2008 |volume=41 |issue=Supplement 1 |pages=S148 |url=http://www.jbiomech.com/article/S0021-9290%2808%2970148-9/abstract |url-access=subscription }}
* {{cite book
|last1 = Jones
|first1 = Lynette A.
|author1-link = Lynette Jones
|last2 = Lederman
|first2 = Susan J.
|author-link2 = Susan Lederman
|title = Human hand function
|url = https://archive.org/details/humanhandfunctio0000jone
|url-access = registration
|publisher = Oxford University Press US
|year = 2006
|isbn = 978-0-19-517315-4
}}
* {{cite journal |last1 = Leakey |first1 = LSB |author1-link = Louis Leakey |last2 = Tobias |first2 = PV |author2-link = Phillip V. Tobias |last3 = Napier |first3 = JR |author3-link = John Napier (primatologist) |title = A New Species of Genus Homo from Olduvai Gorge |journal = Nature |date = April 1964 |volume = 202 |pages = 7–9 |url = http://purple.niagara.edu/wje/Bio121/Leaky%201964%20habilis.pdf |pmid = 14166722 |doi = 10.1038/202007a0 |bibcode = 1964Natur.202....7L |issue = 4927 |s2cid = 12836722 }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Cite book
|year = 1942
|last = McBride
|first = Earl Duwain
|title = Disability evaluation: principles of treatment of compensable injuries
|publisher = Lippincott
|page = 631
|url = https://books.google.com/books?id=YIpgQgAACAAJ
}}
* {{cite book
|last = McDade |first = Melissa C.
|title = Grzimek's animal life encyclopedia: Volumes 12–16, Mammals I–V |edition = 2nd
|chapter = Koalas (''Phascolartidae'')
|editor1-last = Hutchins |editor1-first = Michael
|editor2-last = Kleiman |editor2-first = Devra G.
|editor3-last = Geist |editor3-first =Valerius
|display-editors = 3 |editor4-last = McDade |editor4-first = Melissa C.
|location = Farmington Hills, MI |publisher = Gale Group |year = 2003
}}
* {{cite journal |doi = 10.1073/pnas.96.1.313 |last1 = Moyà-Solà |first1 = Salvador |pmc = 15136 |last2 = Köhler |first2 = Meike |pmid = 9874815 |last3 = Rook |first3 = Lorenzo |title = Evidence of hominid-like precision grip capability in the hand of the Miocene ape Oreopithecus |journal = PNAS |date = January 5, 1999 |volume = 96 |issue = 1 |pages = 313–317 |url = http://www.pnas.org/content/96/1/313.full.pdf |bibcode = 1999PNAS...96..313M |doi-access = free }}
* {{Cite journal
|last = Napier |first = John Russell
|title = The prehensile movements of the human hand |pmid = 13376678
|journal = J Bone Joint Surg Br |volume = 38 |issue = 4 |pages = 902–913
|date = November 1956
|doi = 10.1302/0301-620X.38B4.902 |doi-access = free }}
* {{cite book
|last = Nowak
|first = Ronald M.
|title = Walker's mammals of the world, Volume 2
|edition = 6th
|publisher = JHU Press
|year = 1999
|isbn = 978-0-8018-5789-8
|url = https://books.google.com/books?id=T37sFCl43E8C&pg=PA89
}}
* {{cite book |year = 2004
|last = Platzer |first = Werner
|title = Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System
|publisher = Thieme |isbn = 3-13-533305-1<!---US: 1-58890-159-9--->
|edition = 5th
}}
* {{Cite journal
|last = Senter |first = Phil
|title = Comparison of forelimb function between ''Deinonychus'' and ''Bambiraptor'' (Theropoda: Dromaeosauridae)
|journal = Journal of Vertebrate Paleontology |year = 2006 |volume = 26 |issue = 4 |pages = 897–906
|doi = 10.1671/0272-4634(2006)26[897:COFFBD]2.0.CO;2
|s2cid = 85919882
}}
* {{Cite journal
|year = 1946
|last1 = Slocum
|first1 = D.B.
|last2 = Pratt
|first2 = D.R.
|title = Disability Evaluation for the Hand
|journal = Journal of Bone and Joint Surgery
|volume = 28
|issue = 3
|pages = 491–5
|url = http://www.ejbjs.org/cgi/reprint/28/3/491.pdf
|pmid = 20992193
}}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{cite journal |last1 = van Nierop |first1 = Onno A. |last2 = van der Helm |first2 = Aadjan |last3 = Overbeeke |first3 = Kees J. |last4 = Djajadiningrat |first4 = Tom J.P. |title = A natural human hand model |journal = Visual Comput |volume = 24 |year = 2008 |issue = 1 |pages = 31–44 |doi = 10.1007/s00371-007-0176-x |url = http://www.ece.uvic.ca/~btill/papers/mocap/vanNierop_etal_2008.pdf |doi-access = free }}
* {{Cite journal |date=January 2003
|last = Young |first = Richard W.
|title = Evolution of the human hand: the role of throwing and clubbing
|journal = Journal of Anatomy |volume = 202 |issue = 1 |pages = 165–174
|pmid = 12587931
|pmc=1571064
|doi = 10.1046/j.1469-7580.2003.00144.x
}}
{{Refend}}
<references group="upper-alpha"/>
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
* {{Commons category-inline|Thumbs}}
* {{wiktionary-inline|thumb}}
{{Human regional anatomy}}
{{Authority control}}
[[زمرو:آڱريون]]
7kry5pxu4d9clxlem500odtlc1ng2ok
392037
392036
2026-07-07T15:04:51Z
Intisar Ali
8681
/* */
392037
wikitext
text/x-wiki
{{short description|هٿ جي پهرين آڱر}}
{{Infobox anatomy
|Name = آڱوٺو
|Latin = pollex<br />digitus I manus<br />digitus primus manus
|image = Liam Thumb.jpg
|caption = انساني آڱوٺو
|width =
|image2 = Sobo 1909 130.png
|caption2 = آڱوٺي جون هڏيون، بلڪل کاٻي پاسي نظر اچن ٿيون
|precursor =
|system =
|artery = [[پرنسپس پوليسس شريان]]
|vein = [[هٿ جو پٺيون وريدي ڄار]]
|nerve = [[ريڊيئل تنت جون پٺيون ڊجيٽل تنتون]]، [[ميڊيئن تنت جون حقيقي تري واريون ڊجيٽل تنتون]]
|lymph = [[هسليءَ هيٺيان لمفي ڳنڍ]]<ref>{{NormanAnatomy|clinicalconsiderations}}</ref>
}}
'''آڱوٺو''' [[هٿ]] جي پهرين [[آڱر (ايناٽامي)|آڱر]] آهي، جيڪا [[ڏسڻي آڱر]] جي ڀرسان هوندي آهي.{{Efn|ڪجهه ماڻهو آڱوٺي کي آڱر سمجهن ٿا. عام طور، ٻين چئن آڱرين کان ڪجهه مختلف خاصيتن، جهڙوڪ وڏي وٿي، هڪ فيلينڪس جي کوٽ ۽ سامهون اچڻ جي صلاحيت سبب، ان کي ’ڊجيٽ‘ سمجهيو ويندو آهي.|group=upper-alpha}} جڏهن ڪو ماڻهو طبي [[ايناٽاميائي حالت]] ۾ بيٺو هوندو آهي (جنهن ۾ هٿ جي تري جو رخ اڳتي هوندو آهي)، تڏهن آڱوٺو سڀ کان ٻاهرين آڱر هوندو آهي. آڱوٺي لاءِ طبي لاطيني-انگريزي اسم [[wikt:pollex|''pollex'']] آهي ([[پير جي آڱر#هيلوڪس|''hallux'']]، يعني پير جي وڏي آڱر سان ڀيٽيو)، ۽ آڱوٺي سان لاڳاپيل صفت [[wikt:pollical|''pollical'']] آهي.{{efn|{{confused|political}}|group=upper-alpha}}
==وصف==
===آڱوٺو ۽ آڱريون===
انگريزي لفظ ''finger'' جون ٻه [[آڱرين جي ڳڻپ|معنائون]] آهن، توڙي جو ڳالهه هڪ عام انساني هٿ جي آخري عضون جي حوالي سان هجي:
1. هٿ جي پنجن آخري عضون مان ڪو به هڪ.
2. آڱوٺي کان سواءِ، هٿ جي چئن آخري عضون مان ڪو به هڪ.<ref>{{Cite web |date=2024-09-26 |title=Definition of FINGER |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/finger |access-date=2024-09-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref>
ٻوليائي لحاظ کان، لڳي ٿو ته اصل معنيٰ انهن ٻنهي مان پهرين هئي: {{Lang|mis|*penkwe-ros}}<!-- Proto-Indo-European --> (جنهن کي {{Lang|mis|*penqrós}}<!-- Proto-Indo-European --> پڻ لکيو ويندو آهي) مفروضاتي [[پروٽو-هند-يورپي ٻولي]] ۾ {{Lang|mis|*penkwe}}<!-- Proto-Indo-European --> (يا {{Lang|mis|*penqe}}<!-- Proto-Indo-European -->) جي پڇاڙي لڳل صورت هئي، جنهن مان [[هند-يورپي ٻوليون|هند-يورپي]] خاندان جا ڪيترائي لفظ (جن مان ڏهاڪن جي وصف انگريزي لغتن ۾ ڏنل آهي) نڪتا آهن، جيڪي پنجن جي تصور سان لاڳاپيل آهن يا ان مان نڪتل آهن.
آڱوٺي ۾ ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ سان هيٺيون خاصيتون گڏيل آهن:
* [[فيلينڪس|فيلينجز]] جو ڍانچو هئڻ، جيڪي قبضي جهڙن جوڙن سان ڳنڍيل هوندا آهن ۽ هٿ جي تري ڏانهن موڙڻ جي سهولت ڏين ٿا
* پٺئين مٿاڇري تي وار ۽ ننهن هئڻ، ۽ تري واري پاسي وار نه هئڻ سان گڏ [[آڱرين جا نشان|آڱرين جي نشانن]] جون ليڪون هئڻ
آڱوٺو ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ کان هن لحاظ کان مختلف آهي ته اهو اڪيلو:
* ٻين چئن آڱرين جي سامهون اچي سگهي ٿو
* ٽن بدران ٻه [[فيلينڪس|فيلينجز]] رکي ٿو. تنهن هوندي به، تازو اهڙيون رپورٽون سامهون آيون آهن ته ٻين آڱرين وانگر آڱوٺي ۾ پڻ ٽي فيلينجز آهن، پر ان ۾ ميٽاڪارپل هڏي ڪانهي.<ref>Haeri, Seyed Mohammad Jafar, et al. "Human thumb consists of three phalanges and lacks metacarpal? A morphometric study on the long bones of the hand." Surgical and Radiologic Anatomy 44.8 (2022): 1101-1109.https://doi.org/10.1007/s00276-022-02986-9</ref>
* [[پري وارو (ايناٽامي)|پري واري]] فيلينڪس ۾ [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي واري]] فيلينڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو آهي
* اهڙي گهڻي چرپر ڪندڙ [[ميٽاڪارپس]] سان ڳنڍيل آهي، جيڪو ان جي سامهون اچڻ جي گهڻي صلاحيت پيدا ڪري ٿو
* عمودي بدران افقي نموني وڪڙجي ٿو
۽ انهيءَ ڪري لفظ جو لفظي بڻ پڻ اهڙو آهي: {{Lang|mis|*tum}}<!-- Proto-Indo-European --> پروٽو-هند-يورپي ٻوليءَ ۾ ’سوڄ‘ لاءِ لفظ آهي (''tumor'' ۽ ''thigh'' سان ڀيٽيو)، ڇاڪاڻتہ آڱوٺو آڱرين مان سڀ کان ٿلهو آهي.
==سامهون آڻڻ ۽ ويجهو آڻڻ{{anchor|Other animals with opposable digits}}==<!-- [[Opposable thumb]], [[Opposable]], [[Opposability]], and [[Apposition]] redirect/link to this section. -->
===انسان===
انساني ايناٽامي تي ڌيان ڏيندڙ ايناٽامي ماهرن ۽ ٻين محققن وٽ ''سامهون آڻڻ'' جون سوين وصفون آهن.<ref name="vanNierop-2008">{{harvnb|van Nierop|van der Helm|Overbeeke|Djajadiningrat|2008|p=34}}</ref> ڪجهه ايناٽامي ماهر<ref name="Brownetal-2004">{{harvnb|Brown|Freeman|Cuccurullo|Freeman|2004}}</ref> ''سامهون آڻڻ'' کي رڳو ان حالت تائين محدود ڪن ٿا، جڏهن آڱوٺو پنجين آڱر (ننڍي آڱر) جي ويجهو آندو وڃي، ۽ آڱوٺي ۽ ٻين آڱرين جي وچ ۾ ٻين ويجهڙائين کي ''ويجهو آڻڻ'' چون ٿا.<!-- Ref: Opposition: Thumb: approximation of the palmar aspect of the thumb and fifth digit. Apposition: Thumb: approximation between the thumb and other digit not using the palmar aspect --> ايناٽامي ماهرن لاءِ اها ڳالهه معنيٰ رکي ٿي، ڇاڪاڻتہ هٿ جي ٻن اندروني ڏورن جا نالا انهيءَ مخصوص چرپر تي رکيل آهن ([[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ۽ [[ننڍي آڱر سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس ڊجيٽي منيمي]]).
ٻيا محقق هڪ ٻي وصف استعمال ڪن ٿا،<ref name="vanNierop-2008" /> جنهن موجب سامهون آڻڻ-ويجهو آڻڻ، موڙڻ-پري ڪرڻ ۽ سڌو ڪرڻ-ويجهو آڻڻ جي وچ واري تبديلي آهي؛ اهڙيءَ طرح ''ويجهو آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''پاسو'' هٿ جي تري يا هٿ جي ريڊيئل پاسي (ڏسڻي آڱر واري پاسي) جي ويجهو اچي ٿو، جڏهن ته ''سامهون آڻڻ'' دوران آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جو ''نرم گوشت وارو حصو'' يا ”تري وارو“ پاسو هٿ جي تري يا ٻين آڱرين جي ويجهو اچي ٿو.
عضوي کي واپس ان جي غيرجانبدار حالت ۾ آڻڻ کي ريپوزيشن چيو ويندو آهي، ۽ گولائيءَ ۾ ڦرندڙ چرپر کي [[گولائي واري چرپر (ايناٽامي)|سرڪمڊڪشن]] چيو ويندو آهي.
پرائيميٽ ماهرن ۽ هٿ جي تحقيق جي اڳواڻن [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان]] ۽ [[پروڊنس هيرو نيپيئر|پروڊنس نيپيئر]] سامهون آڻڻ جي وصف هن ريت ڏني: ”اهڙي چرپر، جنهن وسيلي آڱوٺي جي نرم گوشت واري مٿاڇري کي باقي آڱرين مان هڪ يا سڀني جي آخري نرم حصن سان سڌي رابطي ۾ — يا بلڪل سامهون — آندو وڃي.“ هن ''حقيقي''، نرم حصي کان نرم حصي تائين سامهون اچڻ کي ممڪن بڻائڻ لاءِ، آڱوٺي کي پنهنجي ڊگهي محور جي چوڌاري ([[ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ) ڦرڻو پوندو آهي.<ref name="Primates-FAQ">{{cite web
|title = Primates FAQ: Do any primates have opposable thumbs?
|publisher = Wisconsin Regional Primate Research Center
|url = http://www.primates.com/faq/
|access-date = 20 November 2010
}}</ref> دليل طور چئي سگهجي ٿو ته اها وصف انساني آڱوٺي جي منفرد خاصيت کي نمايان ڪرڻ لاءِ چونڊي وئي هئي.
===ٻيا پرائيميٽ===
[[File:BonoboFishing02 cropped.jpeg|thumb|هڪ [[بونوبو]] اڏوهيون ”ڦاسائيندي“، اڻپوري يا ”غيرحقيقي“ سامهون آڻڻ جو هڪ مثال.]]
* [[پرائيميٽ]] ڇهن گروهن مان ڪنهن هڪ ۾ اچن ٿا:<ref name="PrimateAnatomy8">{{harvnb|Ankel-Simons|2007|p=345}}</ref>
** آڱوٺي کان سواءِ: [[ڪوريئڙي باندر]] ۽ [[ڪولوبس]]
** سامهون نه ايندڙ آڱوٺا: [[ٽارسيئر]] (جيڪي ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ٻيٽن ۾ ملن ٿا)، [[مارموسيٽ]] (جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** ظاهري طور (يا جزوي طور) سامهون ايندڙ آڱوٺا: سڀئي [[اسٽريپسرائن]] (ليمور، پوٽو ۽ لورِس) ۽ [[سيبيڊي]] (ڪيپوچن ۽ گلھري باندر، جيڪي [[نئين دنيا جا باندر]] آهن)
** سامهون ايندڙ آڱوٺا: ڪولوبس کان سواءِ [[پراڻي دنيا جا باندر]] (سرڪوپيٿيسيڊي)، ۽ سڀئي [[هومينيڊي|وڏا بن مانس]]
** نسبتاً ڊگهن سامهون ايندڙ آڱوٺن وارا: [[گبن]] (يا ننڍا بن مانس)
** اڃا درجابندي نه ڪيل: ٻيا [[نئين دنيا جا باندر]] ([[ٽيمرن]]، ايئوٽيڊي: رات جا يا چٻري باندر، پيٿيسيڊي: ٽيٽي، ساڪي ۽ واڪاري، ايٽيليڊي: هائولر ۽ اوني باندر)
[[ڪوريئڙي باندر]] وٽ عملي طور آڱوٺو نه هئڻ جي کوٽ ان جي ڊگهي، پڪڙيندڙ پڇ جي وارن کان خالي حصي سان شيون پڪڙڻ وسيلي پوري ٿئي ٿي. [[بن مانس]]ن ۽ [[پراڻي دنيا جا باندر|پراڻي دنيا جي باندرن]] ۾ آڱوٺي کي پنهنجي محور جي چوڌاري ڦيرائي سگهجي ٿو، پر آڱوٺي ۽ ڏسڻي آڱر جي نرم چوٽين جي وچ ۾ رابطي جي وسيع ايراضي هڪ انساني خاصيت آهي.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12" />
''[[ڊارونيوس|ڊارونيوس ماسيلي]]''، [[ايوسين]] دور جو هڪ پرائيميٽ [[عبوري فوسل]]، جيڪو [[پروسيميئن]] ۽ [[سيميئن]] جي وچ ۾ هو، ان جا هٿ ۽ پير انتهائي لچڪدار آڱرين وارا هئا، جن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا ۽ پير جون وڏيون آڱريون شامل هيون.<ref name="PloS-Darwinius-2009">{{harvnb|Franzen|Gingerich|Habersetzer|Hurum|2009|pp=15–18}}</ref>
===ٻيا پليسينٽا وارا ٿڻائتا جانور===
* [[وڏو پانڊا|وڏن پانڊن]] — پنج چنبن واريون آڱريون ۽ حقيقي پهرين آڱر جي ڀرسان هڪ وڌيڪ ڊگهو [[سيسامائيڊ هڏي#پانڊا جي ايناٽامي|سيسامائيڊ هڏو]] هوندو آهي، جيڪو حقيقي آڱر نه هئڻ باوجود سامهون ايندڙ آڱوٺي وانگر ڪم ڪندو آهي.<ref>{{cite web
|title = The Panda's Thumb
|publisher = Athro
|url = http://www.athro.com/evo/pthumb.html
|year = 2000 |access-date = 21 November 2010
}}</ref>
* گهڻن [[ڪُتريندڙ جانور|ڪُتريندڙ جانورن]] جي هر اڳئين چنبي ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيڪا کين شيون پڪڙڻ جي سگهه ڏئي ٿي.<ref name="order">{{cite book | title=The Rodent Order | last=Stefoff | first= Rebecca | year=2008 | publisher=Marshall Cavendish | isbn=978-0-7614-3073-5 | pages=62–63, 71–73 | url=https://books.google.com/books?id=7Gle7-L46TYC&pg=PA63 }}</ref>
** ڪجهه [[موريڊي|ڪوئن]] ۾ هالڪس (”پير جي وڏي آڱر“) چنبي کان سواءِ ۽ مڪمل طور سامهون ايندڙ هوندي آهي؛ انهن ۾ [[وڻن تي رهندڙ]] نسل جهڙوڪ ''[[هيپالومس]]''، ''[[ڪائروپوڊومس]]''، ''[[وينڊيليوريا]]'' ۽ ''[[ڪائرومسڪس]]''، ۽ [[ٽپ ڏئي هلندڙ]]، ٻن پيرن وارا نسل جهڙوڪ ''[[نوٽومس]]'' ۽ ممڪن طور ڪجهه [[جربيليني]] شامل آهن.<ref>{{Harvnb|Ellerman|1941|p=2}}</ref>
** اوڀر آفريڪا جو [[وارن واري ڳچيءَ وارو ڪوئو]] (''Lophiomys imhausi'')، هڪ وڻن تي رهندڙ ۽ سيڙهه جهڙو ڪُتريندڙ جانور آهي، جنهن جي هٿن ۽ پيرن ۾ چار چار آڱريون ۽ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱوٺو هوندو آهي.<ref>{{cite book
|last = Grzimek |first = Bernhard
|title = Grzimek's Animal Life Encyclopedia, Vol 16, Mammals V
|edition = 2nd |page = 293
|editor1-last = Hutchins |editor1-first = Michael
|editor2-last = Kleiman |editor2-first = Devra G.
|editor3-last = Geist |editor3-first = Valerius
|display-editors = 3 |editor4-last = McDade |editor4-first = Melissa C.
|publisher = Gale Group |location = Farmington Hills, MI |year = 2003
|isbn = 978-0-7876-7750-3
|url = https://archive.org/details/grzimeksanimalli0002grzi_c1l6/page/293/mode/2up
}}</ref>
ان کان سواءِ، ڪيترين ئي [[گهڻ آڱرين وارين ٻلين]] ۾ [[سڀ کان اندرين آڱر]] ۽ [[سڀ کان ٻاهرين آڱر]] ([[چيچ|چيچ]]) ٻئي سامهون ايندڙ ٿي سگهن ٿيون، جنهن سان ٻلي وڌيڪ پيچيدا ڪم ڪري سگهي ٿي.{{Citation needed|date=August 2012}}
===مارسوپيئل===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Ailurops ursinus Naemundung 5 North Sulawesi cropped.JPG
| width1 = 105
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Oppossumthumb.jpg
| width2 = 180
| alt2 =
| caption2 =
| footer = کاٻي پاسي: [[سولاويسي بيئر ڪسڪس]] جي اڳئين ڄنگهه جون سامهون ايندڙ آڱريون<br />ساڄي پاسي: اوپوسم جي پوئين پير تي سامهون ايندڙ آڱوٺو
}}
* گهڻن [[فيلينجريڊي]] [[مارسوپيئل]]ن (يعني [[فيلينجريفارميس|پوسمن]] جي هڪ ڪٽنب) ۾، ''[[ٽرائيڪوسورس]]'' ۽ ''[[وائلڊا]]'' نسلن کان سواءِ، اڳئين پير جون پهرين ۽ ٻي آڱريون ٻين ٽن آڱرين جي سامهون اچي سگهن ٿيون. پوئين پير جي پهرين آڱر چنبي کان سواءِ پر سامهون ايندڙ هوندي آهي ۽ ٽارين کي مضبوطيءَ سان پڪڙڻ ۾ مدد ڪندي آهي. ٻي ۽ ٽين آڱر جزوي طور [[آڱرين جي بناوت|گڏيل آڱرين واريون]] هونديون آهن، جيڪي مٿئين سنڌي وٽ چمڙي سان پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون آهن، جڏهن تہ انهن جا ٻه الڳ ننهن وارن کي ڦڻي ڏيڻ جو ڪم ڪندا آهن. چوٿين ۽ پنجين آڱر پوئين پير جون سڀ کان وڏيون آڱريون هونديون آهن.<ref name="Nowak-1999">{{harvnb|Nowak|1999|p=89}}</ref>
* [[ڪوالا]] جي اڳين ۽ پوين پيرن ۾ پنج پنج آڱريون ۽ تيز، وريل چنبا هوندا آهن، سواءِ پوئين پير جي پهرين آڱر جي. اڳين پيرن جون پهرين ۽ ٻي آڱريون ٻين ٽن آڱرين جي سامهون اچي سگهن ٿيون، جنهن سان ڪوالا ننڍين ٽارين کي پڪڙي ۽ وڻ جي ٻاهرين ڇٽيءَ ۾ تازا پن ڳولي سگهي ٿو. فيلينجريڊن وانگر، پوئين پير جون ٻي ۽ ٽين آڱريون پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون آهن، پر انهن جا چنبا الڳ هوندا آهن.<ref name="McDade-2003-koala">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 13, p. 44}}</ref>
* [[اوپوسم]] نئين دنيا جا مارسوپيئل آهن، جن جي پوين پيرن ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺا هوندا آهن، جيڪي انهن جانورن کي سندن مخصوص پڪڙڻ جي سگهه ڏين ٿا ([[پاڻي وارو اوپوسم]] ان کان سواءِ آهي، ڇاڪاڻ تہ ان جا ڄاري دار پير سامهون اچڻ جي سگهه کي محدود ڪن ٿا).<ref name="McDade-2003-opossum">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 12, p. 250}}</ref>
* ڪوئن جهڙا [[مائڪروبايوٿيريا|مائڪروبايوٿير]] ڏکڻ آمريڪي مارسوپيئلن جو هڪ گروهه هئا، جيڪي آسٽريليائي مارسوپيئلن سان سڀ کان ويجهو لاڳاپيل هئا. انهن جو واحد موجوده رڪن، ''[[مونيٽو ڊيل مونٽي|ڊروميسيوپس گلائرائيڊس]]''، اوپوسمن سان ويجهي مائٽي نٿو رکي، پر ان جا چنبا انهن جانورن جهڙا آهن، جن مان هر هڪ ۾ پڪڙڻ لاءِ موافق ٿيل سامهون ايندڙ آڱريون هونديون آهن.<ref name="McDade-2003-microbiotheres">{{harvnb|McDade|2003|loc=vol 12, p. 274}}</ref>
===ريڙهيون پائيندڙ جانور===
* [[گرگٽ]]ن جا اڳيان پير اندرين پاسي آڱرين 1، 2 ۽ 3 جي هڪ ميڙ ۽ ٻاهرين پاسي آڱرين 4 ۽ 5 جي هڪ ميڙ ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جڏهن تہ پوئين پير اندرين پاسي آڱرين 1 ۽ 2 جي هڪ ميڙ ۽ ٻاهرين پاسي آڱرين 3، 4 ۽ 5 جي هڪ ميڙ ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن.<ref>{{cite book | author= Anderson, Christopher V. | author2= Higham, Timothy E. | name-list-style= amp | chapter= Chameleon anatomy | editor1-last= Tolley | editor1-first= Krystal A. | editor2-last= Herrel | editor2-first= Anthony | title=The Biology of Chameleons | publisher=University of California Press | year=2014 | location=Berkeley | pages= 7–55 | isbn= 978-0-520-27605-5 }}</ref>
===ڊائنوسار===
* پکين جهڙن ڊائنوسارن جي ڪٽنب [[ٽروڊونٽيڊي]] سان واسطو رکندڙ ڊائنوسارن ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱر هوندي هئي. ممڪن آهي تہ هيءَ موافقت شڪار ڳولڻ وقت زمين تي پيل شين يا چرندڙ هيٺاهين ٻوٽن جي ٽارين کي بهتر نموني سنڀالڻ لاءِ ڪم ايندي هئي.<ref name="russell1982">{{Cite journal |last1=Russell |first1=D. A. |last2=Séguin |first2=R. |year=1982 |title=Reconstruction of the small Cretaceous theropod ''Stenonychosaurus inequalis'' and a hypothetical dinosauroid |url=https://archive.org/details/syllogeus37nati |journal=Syllogeus |volume=37 |pages=1–43}}</ref>
* ننڍي شڪاري ڊائنوسار ''[[بيمبيراپٽر]]'' ۾ ممڪن طور پهرين ۽ ٽين آڱر هڪ ٻئي جي سامهون اچي سگهنديون هيون ۽ ان جي اڳئين ڄنگهه ۾ ايتري حرڪتي سگهه هئي جو هٿ وات تائين پهچي سگهندو هو. ان جي اڳئين ڄنگهه جي بناوت ۽ حرڪت جي حد ٻنهي هٿن سان پڪڙڻ، هڪ هٿ سان شين کي ڇاتيءَ سان جهلي رکڻ ۽ هٿ کي ڪنڍيءَ طور استعمال ڪرڻ جي سگهه ڏيندي هئي.<ref>{{Harvnb|Senter|2006}}</ref>
* ''[[نڪويبا سارس]]'' — هڪ [[سيلوروسار]]، جنهن جو ڊگهو، ٽن آڱرين وارو هٿ هو، جنهن ۾ هڪ جزوي طور سامهون ايندڙ آڱوٺو (”قاتل چنبو“) شامل هو.<ref>{{harvnb|de Klerk|Forster|Sampson|Chinsamy|2000|p=327}}. ''The left manus shows that the flexed digit I had the potential to partially oppose digits II and III.''</ref>
انهن کان سواءِ، ڪجهه ٻين ڊائنوسارن ۾ پڻ کاڌي کي سنڀالڻ ۽/يا شڪار کي پڪڙڻ لاءِ جزوي يا مڪمل طور سامهون ايندڙ آڱريون ٿي سگهيون ٿي.
====پکي====
[[Image:Bird-feets-en.svg|thumb|پکين جي پيرن جا چار قسم<br />(ساڄي پير جا خاڪا)]]
{{See also|آڱرين جي بناوت#اينيسوڊيڪٽيلي}}
* گهڻن [[پکي]]ن جي پير ۾، [[آڱرين جي بناوت#پکين ۾|مختلف ترتيبن]] ۾، گهٽ ۾ گهٽ هڪ سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيتوڻيڪ انهن کي ورلي ”آڱوٺو“ چيو ويندو آهي. گهڻو ڪري انهن کي رڳو [[پير جي آڱر#هالڪس|هالڪس]] چيو ويندو آهي.
====پيٽروسار====
* [[ووڪونگوپٽيريڊي|ووڪونگوپٽيريڊ]] پيٽروسار ''[[ڪنپينگوپٽيرس]]'' جي هر پر تي هڪ سامهون ايندڙ پهرين آڱر هوندي هئي. هن ٽيڪسان ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺن جي موجودگيءَ کي وڻن تي رهڻ لاءِ هڪ موافقت سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="Zhouetal2021">{{Cite journal|last1=Zhou |first1=X. |last2=Pêgas |first2=R. V. |last3=Ma |first3=W. |last4=Han |first4=G. |last5=Jin |first5=X. |last6=Leal |first6=M. E. C. |last7=Bonde |first7=N. |last8=Kobayashi |first8=Y. |last9=Lautenschlager |first9=S. |last10=Wei |first10=X. |last11=Shen |first11=C. |last12=Ji |first12=S. |title=A new darwinopteran pterosaur reveals arborealism and an opposed thumb |year=2021 |journal=[[ڪرنت بائلاجي]] |volume=31 |issue=11 |pages=2429–2436.e7 |doi=10.1016/j.cub.2021.03.030 |pmid=33848460 |doi-access=free |bibcode=2021CBio...31E2429Z }}</ref>
====پکي====
[[Image:Bird-feets-en.svg|thumb|پکين جي پيرن جا چار قسم<br />(ساڄي پير جا خاڪا)]]
{{See also|آڱرين جي بناوت#اينيسوڊيڪٽيلي}}
* گهڻن [[پکي]]ن جي پير ۾، [[آڱرين جي بناوت#پکين ۾|مختلف ترتيبن]] ۾، گهٽ ۾ گهٽ هڪ سامهون ايندڙ آڱر هوندي آهي، جيتوڻيڪ انهن کي ورلي ”آڱوٺو“ چيو ويندو آهي. گهڻو ڪري انهن کي رڳو [[پير جي آڱر#هالڪس|هالڪس]] چيو ويندو آهي.
====پيٽروسار====
* [[ووڪونگوپٽيريڊي|ووڪونگوپٽيريڊ]] پيٽروسار ''[[ڪنپينگوپٽيرس]]'' جي هر پر تي هڪ سامهون ايندڙ پهرين آڱر هوندي هئي. هن ٽيڪسان ۾ سامهون ايندڙ آڱوٺن جي موجودگيءَ کي وڻن تي رهڻ لاءِ هڪ موافقت سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="Zhouetal2021">{{Cite journal|last1=Zhou |first1=X. |last2=Pêgas |first2=R. V. |last3=Ma |first3=W. |last4=Han |first4=G. |last5=Jin |first5=X. |last6=Leal |first6=M. E. C. |last7=Bonde |first7=N. |last8=Kobayashi |first8=Y. |last9=Lautenschlager |first9=S. |last10=Wei |first10=X. |last11=Shen |first11=C. |last12=Ji |first12=S. |title=A new darwinopteran pterosaur reveals arborealism and an opposed thumb |year=2021 |journal=[[ڪرنت بائلاجي]] |volume=31 |issue=11 |pages=2429–2436.e7 |doi=10.1016/j.cub.2021.03.030 |pmid=33848460 |doi-access=free |bibcode=2021CBio...31E2429Z }}</ref>
===ايمفيبيئن===
* ''[[فائيلوميڊوسا]]''، ڏيڏرن جي هڪ جنس آهي، جيڪا ڏکڻ آمريڪا جي اصلوڪي آهي.<ref name=Phyllomedusa>{{cite journal|last=Bertoluci|first=Jaime|title= Pedal luring in the leaf-frog Phyllomedusa burmeisteri (Anura, Hylidae, Phyllomedusinae)|journal= Phyllomedusa: Journal of Herpetology|date=18 December 2002|volume=1|issue=2|doi=10.11606/issn.2316-9079.v1i2p93-95|page=93|doi-access=free}}</ref>
==انساني ايناٽامي==
===ڍانچو===
آڱوٺي جو ڍانچو [[پهرين ميٽاڪارپل هڏي]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪا [[ويجهو وارو (ايناٽامي)|ويجهي]] پاسي [[ڪارپل هڏيون|ڪارپس]] سان [[آرٽيڪولاشيو ڪارپوميٽاڪارپيا پوليسس|ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] وٽ، ۽ [[پري وارو (ايناٽامي)|پري]] پاسي [[ويجهيون فيلينجز|ويجهي فيلينڪس]] سان [[ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ]] وٽ ملي ٿي. هي پويون هڏو [[پريون فيلينجز|پري واري فيلينڪس]] سان [[هٿ جا آڱرين وچ وارا جوڙ|آڱرين وچ واري جوڙ]] وٽ ملي ٿو. ان کان سواءِ، ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ وٽ ٻه [[سيسامائيڊ هڏي|سيسامائيڊ هڏيون]] پڻ هونديون آهن.
===ڏورا===
{{main|آڱوٺي جا ڏورا}}
آڱوٺي جي ڏورن کي جهنڊي جي ٿنڀي کي سهارو ڏيندڙ [[گاءِ وائر]]ن سان ڀيٽي سگهجي ٿو؛ آڱوٺي جي هڏن مان ٺهيل جوڙيل ٿنڀي کي مستحڪم رکڻ لاءِ انهن ڏوريدار گاءِ وائرن مان هر رخ ۾ ڇڪ مهيا ٿيڻ ضروري آهي. ڇاڪاڻتہ هي استحڪام جوڙن جي پابندين بدران ڏورن وسيلي سرگرم نموني برقرار رکيو ويندو آهي، تنهنڪري آڱوٺي سان ڳنڍيل گهڻا ڏورا آڱوٺي جي گهڻين حرڪتن دوران سرگرم رهندا آهن.<ref>{{harvnb|Austin|2005|p=339}}</ref>
آڱوٺي تي ڪم ڪندڙ ڏورن کي ٻن گروهن ۾ ورهائي سگهجي ٿو: هٿ جا ٻاهريان ڏورا، جن جا ڏوريدار پيٽ ٻانهن جي هيٺئين حصي ۾ هوندا آهن، ۽ هٿ جا اندروني ڏورا، جن جا ڏوريدار پيٽ هٿ اندر هوندا آهن.<ref>{{cite web
|title = Muscles of the thumb
|publisher = Eaton hand
|url = http://www.eatonhand.com/mus/mus131.htm
|access-date = 11 May 2010
}}</ref><!-- ref for list of thumb muscles -->
====ٻاهريان====
{{multiple image
| align = right
| image1 = Musculus flexor pollicis longus.png
| width1 = 85
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray419.png
| width2 = 100
| alt2 =
| caption2 =
| footer = ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو (کاٻي پاسي) ۽ هيٺئين ٻانهن جي پٺ جا اونها ڏورا (ساڄي پاسي)
}}
هيٺئين ٻانهن جو هڪ [[پيٽ وارو پاسو|وينٽرل]] ڏورو، [[ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو]] (FPL)، [[ريڊيس (هڏي)|ريڊيس]] جي اڳئين پاسي [[ريڊيئل ٽيوبرسٽي]] کان پري ۽ [[هيٺئين ٻانهن جي هڏن وچ واري جهلي|هڏن وچ واري جهلي]] مان شروع ٿئي ٿو. اهو [[ڪارپل سرنگهه]] مان هڪ الڳ [[ٽينڊن غلاف]] ۾ لنگهي ٿو، جنهن کان پوءِ اهو ننڍي آڱوٺو موڙيندڙ ڏوري جي مٿن جي وچ ۾ پيل هوندو آهي. آخرڪار اهو آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جي بنياد سان ڳنڍجي ٿو. ان کي [[اڳئين هڏن وچ واري تنت|اڳئين هڏن وچ واري شاخ]]، جيڪا [[ميڊيئن تنت]] مان نڪري ٿي، تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-162">{{harvnb|Platzer|2004|p=162}}</ref> اهو اڳوڻن [[ڪونٽراهينٽس]] ڏورن مان هڪ جو باقيات آهي، جيڪي آڱرين يا پير جي آڱرين کي گڏ ڇڪيندا هئا.
هيٺئين ٻانهن جا ٽي پٺيان ڏورا آڱوٺي تي ڪم ڪن ٿا:
[[ڊگهو آڱوٺو پري ڪندڙ ڏورو]] (APL) [[النا]] ۽ ريڊيس ٻنهي جي پٺين پاسن ۽ هڏن وچ واري جهلي مان شروع ٿئي ٿو. پهرين ٽينڊن خاني مان لنگهي، اهو پهرين [[ميٽاڪارپس|ميٽاڪارپل هڏي]] جي بنياد ۾ داخل ٿئي ٿو. ٽينڊن جو هڪ حصو ٽريپيزيم تائين پهچي ٿو، جڏهن ته ٻيو حصو ننڍي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري ۽ ننڍي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري جي ٽينڊنن سان ملي وڃي ٿو. هٿ کي پري ڪرڻ کان سواءِ، اهو هٿ کي تري ڏانهن موڙي ٿو ۽ ان کي ريڊيئل پاسي پري ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-168" />
[[ڊگهو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو]] (EPL) النا جي پٺئين پاسي ۽ هڏن وچ واري جهلي مان شروع ٿئي ٿو. ٽئين ٽينڊن خاني مان لنگهي، اهو آڱوٺي جي پري واري فيلينڪس جي بنياد ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو ريڊيس جي هيٺئين ڇيڙي تي پٺئين ٽيوبرڪل کي [[ليور|ٽيڪ نقطي]] طور استعمال ڪري آڱوٺي کي سڌو ڪري ٿو، ۽ ڪلائي وٽ هٿ کي پٺ ڏانهن موڙي ۽ پري پڻ ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-C8).<ref name="Platzer-168">{{harvnb|Platzer|2004|p=168}}</ref>
[[ننڍو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو]] (EPB) النا تي ڊگهي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري کان پري، هڏن وچ واري جهلي ۽ ريڊيس جي پٺئين پاسي کان شروع ٿئي ٿو. پهرين ٽينڊن خاني مان ڊگهي آڱوٺو پري ڪندڙ ڏوري سان گڏ لنگهي، اهو آڱوٺي جي ويجهي فيلينڪس جي بنياد سان ڳنڍجي ٿو. اهو آڱوٺي کي سڌو ڪري ٿو ۽، ڊگهي پري ڪندڙ ڏوري سان ويجهي لاڳاپي سبب، آڱوٺي کي پري پڻ ڪري ٿو. ان کي [[ريڊيئل تنت جي اونهي شاخ]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C7-T1).<ref name="Platzer-168" />
ڊگهي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري ۽ ننڍي آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏوري جا ٽينڊن گڏجي اها بناوت ٺاهين ٿا، جنهن کي [[ايناٽاميائي سنف باڪس]] چيو ويندو آهي؛ يعني آڱوٺي جي بنياد وٽ ان جي پاسي واري رخ تي هڪ کڏ. ريڊيئل شريان کي ڪلائي جي اڳئين پاسي ڇهي محسوس ڪري سگهجي ٿو، سنف باڪس ۾ نه.
====اندروني====
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gray426.png
| width1 = 160
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Gray428.png
| width2 = 100
| alt2 =
| caption2 =
| footer = ٿِينار ڏورا (کاٻي پاسي) ۽ پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا (ساڄي پاسي)
}}
ٽي [[ٿِينار اُڀار|ٿِينار ڏورا]] آهن:
[[ننڍو آڱوٺو پري ڪندڙ ڏورو]] (APB) [[اسڪيفائيڊ هڏي|اسڪيفائيڊ ٽيوبرڪل]] ۽ [[هٿ جو فليڪسر ريٽينيڪيولم|فليڪسر ريٽينيڪيولم]] مان شروع ٿئي ٿو. اهو ريڊيئل سيسامائيڊ هڏي ۽ آڱوٺي جي ويجهي فيلينڪس ۾ داخل ٿئي ٿو. ان کي [[ميڊيئن تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176">{{harvnb|Platzer|2004|p=176}}</ref>
[[ننڍو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو]] (FPB) جا ٻه مٿا آهن. مٿاڇرو مٿو فليڪسر ريٽينيڪيولم مان شروع ٿئي ٿو، جڏهن ته اونهو مٿو ٽن ڪارپل هڏين: [[ٽريپيزيم (هڏي)|ٽريپيزيم]]، [[ٽريپيزائيڊ هڏي|ٽريپيزائيڊ]] ۽ [[ڪيپيٽيٽ هڏي|ڪيپيٽيٽ]] مان شروع ٿئي ٿو. ڏورو ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ جي ريڊيئل سيسامائيڊ هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي موڙڻ، ويجهو آڻڻ ۽ پري ڪرڻ جو ڪم ڪري ٿو، تنهنڪري آڱوٺي کي سامهون آڻڻ جي به سگهه رکي ٿو. مٿاڇري مٿي کي [[ميڊيئن تنت]]، جڏهن ته اونهي مٿي کي [[النر تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176" />
[[آڱوٺو سامهون آڻيندڙ ڏورو|اوپونينس پوليسس]] ٽريپيزيم جي ٽيوبرڪل ۽ فليڪسر ريٽينيڪيولم مان شروع ٿئي ٿو. اهو پهرين ميٽاڪارپل جي ريڊيئل پاسي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي سامهون آڻي ٿو ۽ ويجهو آڻڻ ۾ مدد ڪري ٿو. ان کي [[ميڊيئن تنت]] تنتي رسد ڏئي ٿي.<ref name="Platzer-176" />
ٻيا شامل ڏورا هي آهن:
[[آڱوٺو ويجهو آڻيندڙ ڏورو]] جا پڻ ٻه مٿا آهن. آڏو مٿو سڄي ٽئين ميٽاڪارپل هڏيءَ سان گڏ شروع ٿئي ٿو، جڏهن ته ترڇو مٿو ٽئين ميٽاڪارپل کان ويجهين ڪارپل هڏين مان شروع ٿئي ٿو. ڏورو ميٽاڪارپوفيلينجيئل جوڙ جي النر سيسامائيڊ هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو آڱوٺي کي ويجهو آڻي ٿو، ۽ سامهون آڻڻ ۽ موڙڻ ۾ مدد ڪري ٿو. ان کي [[النر تنت]] جي اونهي شاخ تنتي رسد ڏئي ٿي (C8-T1).<ref name="Platzer-176" />
پهريون [[هٿ جا پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا|پٺيون هڏن وچ وارو ڏورو]]، هٿ جي وچين ڏورن مان هڪ، آڱوٺي جي ميٽاڪارپل جي بنياد کان [[ڏسڻي آڱر]] جي ويجهي فيلينڪس جي ريڊيئل پاسي تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Platzer-174">{{harvnb|Platzer|2004|p=174}}</ref>
===ڦيرڦارون===
{{More|هچ هائيڪر جو آڱوٺو|بريڪيڊيڪٽيلي قسم ڊي|ٽي فيلينڪس وارو آڱوٺو|گهڻ آڱريائپ}}
[[File:Hitchhikers thumb.jpg|thumb|right|[[هچ هائيڪر جو آڱوٺو]] ]]
انساني آڱوٺي جي هڪ ڦيرڦار ۾، جڏهن آڱوٺو [[ٺمبس اَپ|ٺمبس اَپ]] واري اشاري ۾ هجي، تڏهن پهرين ۽ ٻي، يعني ويجهي ۽ پري واري، [[پريون فيلينجز|فيلينجز]] جي وچ وارو زاويه 0° کان لڳ ڀڳ 90° تائين بدلجي سگهي ٿو.<ref name="hitchthumbmyth">{{cite web|url=http://udel.edu/~mcdonald/myththumb.html |title = Myth's of Human Genetics: Hitchhiker's Thumb|access-date=7 November 2012}}</ref>
اهو تجويز ڪيو ويو آهي ته هي ڦيرڦار هڪ آٽوسومل [[دٻيل خاصيت]] آهي، جنهن کي [[هچ هائيڪر جو آڱوٺو]] چيو ويندو آهي، ۽ [[هوموزائيگس]] کڻندڙن ۾ زاويه لڳ ڀڳ 90° هوندو آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/dispomim.cgi?id=274200|title=Thumb, Distal Hyperextensibility of |work=OMIM|publisher=NCBI|access-date = 5 February 2010}}{{dead link|date=July 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> تنهن هوندي به هن نظريي تي اختلاف ڪيو ويو آهي، ڇاڪاڻتہ آڱوٺي جي زاويه ۾ ڦيرڦار هڪ لڳاتار سلسلي تي ٿيندي آهي ۽ ٻين دٻيل جينياتي خاصيتن ۾ ڏسڻ ۾ ايندڙ [[ٻه-چوٽي ورڇ|ٻه-رخائپ]] جا ٿورا ثبوت ڏيکاري ٿي.<ref name="hitchthumbmyth"/>
آڱوٺي جون ٻيون ڦيرڦارون [[بريڪيڊيڪٽيلي قسم ڊي]] ۾ شامل آهن، جيڪو پيدائشي طور ننڍي پري واري فيلينڪس وارو آڱوٺو آهي؛ [[ٽي فيلينڪس وارو آڱوٺو]]، جنهن ۾ عام ٻن بدران ٽي فيلينجز هونديون آهن؛ ۽ [[پولي سنڊيڪٽيلي]]، جيڪا ريڊيئل گهڻ آڱريائپ ۽ گڏيل آڱريائپ جو ميلاپ آهي.
===پڪڙون===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Gripclosed.jpg
| width1 = 130
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Iverson grip 1950.jpg
| width2 = 120
| alt2 =
| caption2 =
| footer = کاٻي پاسي: طاقت واري پڪڙ ۾ شيءِ هٿ جي تري سان رابطي ۾ هوندي آهي.<br />ساڄي پاسي: ڪرڪيٽر [[جيڪ آئيورسن|جيڪ آئيورسن]] جي ”مڙيل آڱر واري پڪڙ“، هڪ غيرمعمولي نرم حصي-کان-پاسي واري درست پڪڙ، جيڪا بيٽسمينن کي منجهائڻ لاءِ ٺهيل هئي.
}}
هٿ جي پڪڙن جي اڀياس ۾ اڳوڻن اهم حصيدارن مان هڪ آرٿوپيڊڪ پرائيميٽ ماهر ۽ پيلئو اينٿروپولوجسٽ [[جان نيپيئر (پرائيميٽ ماهر)|جان نيپيئر]] هو، جنهن هٿ جي حرڪتن کي انهن جي ايناٽاميائي بنياد موجب ترتيب ڏيڻ جي تجويز ڏني، جڏهن ته اڳوڻو ڪم رڳو من پسند درجابندي استعمال ڪندو هو.<ref>{{harvnb|Slocum|Pratt|1946}}, {{harvnb|McBride|1942|p=631}}</ref> هٿ جي پڪڙن بابت هن شروعاتي ڪم جو گهڻو حصو عملي بنياد رکندڙ هو، ڇاڪاڻتہ ان جو مقصد هٿ جي معاوضي لائق زخمن کي تنگ نموني بيان ڪرڻ هو، جنهن لاءِ هٿ جي حرڪت جي ايناٽاميائي بنياد کي سمجهڻ ضروري هو. نيپيئر ٻن بنيادي [[پڪڙڻ واريون|پڪڙن]] جي تجويز ڏني: ''درست پڪڙ'' ۽ ''طاقت واري پڪڙ''.<ref>{{harvnb|Napier|1956|pp=902–913}}</ref> درست ۽ طاقت واري پڪڙ آڱوٺي ۽ آڱرين جي حالت سان بيان ڪيون وينديون آهن، جتي:
* '''طاقت واري پڪڙ''' اهڙي پڪڙ آهي، جنهن ۾ آڱريون، ۽ ڪڏهن ڪڏهن هٿ جي تري، ڪنهن شيءِ کي چنبڙي پڪڙين ٿيون ۽ آڱوٺو مقابلي وارو دٻاءُ وجهي ٿو. طاقت واري پڪڙ جا مثال هٿوڙو پڪڙڻ، ''هٿ جي تري ۽ آڱرين ٻنهي'' سان مرتبان کولڻ، ۽ پل اَپس دوران پڪڙ آهن.
* '''درست پڪڙ''' ۾ وچيون ۽ پريون فيلينجز، يعني ”آڱرين جون چوٽيون“، ۽ آڱوٺو هڪ ٻئي خلاف دٻاءُ وجهن ٿا. درست پڪڙ جا مثال پينسل سان لکڻ، ''رڳو آڱرين جي چوٽين'' سان مرتبان کولڻ، ۽ بال پڪڙڻ آهن، بشرطيڪ بال هٿ جي تري سان سخت لڳل نه هجي.
[[File:Distal-phalanges-thumb-index Journal.pone.0011727.g001.png|thumb|right|نرم حصي-کان-نرم حصي واري درست پڪڙ دوران آڱوٺو ۽ ڏسڻي آڱر<ref name="PLOS-2010">{{harvnb|Almécija|Moyà-Solà|Alba|2010}}</ref>]]
آڱوٺي جي سامهون اچڻ جي صلاحيت کي درست پڪڙ سان غلط نه ملائڻ گهرجي، ڇاڪاڻتہ ڪجهه جانورن وٽ اڌ-سامهون ايندڙ آڱوٺا هوندا آهن، پر اهي وسيع درست پڪڙن لاءِ ڄاتل آهن، مثال طور [[سيبس اپيلا|ٽوپي وارا ڪيپوچن]].<ref>{{harvnb|Costello|Fragaszy|1988|pp=235–245}}</ref> ان هوندي به، درست پڪڙون عام طور رڳو اعليٰ بن مانسن ۾ ملن ٿيون، ۽ اهي به انسانن جي ڀيٽ ۾ گهڻو محدود درجن ۾.<ref>{{harvnb|Young|2003|pp=165–174}}, {{harvnb|Christel|Kitzel|Niemitz|2004|pp=165–194}}, {{harvnb|Byrne|Byrne|1993|p=241}}</ref>
آڱوٺي ۽ ڏسڻي آڱر جي وچ ۾ نرم حصي-کان-نرم حصي واري چپٽي پڪڙ انسان جي ان صلاحيت سبب ممڪن ٿئي ٿي، جنهن ۾ ڏسڻي آڱر جي [[پريون فيلينجز|پري واري فيلينڪس]] کي غيرسرگرم نموني حد کان وڌيڪ سڌو ڪري سگهجي ٿو. گهڻن غيرانساني پرائيميٽن کي پنهنجون ڊگهيون آڱريون موڙڻيون پون ٿيون ته جيئن ننڍو آڱوٺو انهن تائين پهچي سگهي.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12">{{Harvnb|Jones|Lederman|2006|loc= Evolutionary Development and Anatomy of the Hand, p. 12}}</ref>
انسانن ۾ پريون نرم چوٽيون ٻين پرائيميٽن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪريون هونديون آهن، ڇاڪاڻتہ آڱر جي چوٽيءَ جا نرم تاندورا هيٺئين هڏي تي گهوڙي جي نعل جهڙي ڪناري سان ڳنڍيل هوندا آهن، ۽ پڪڙيندڙ هٿ ۾ پريون نرم چوٽيون اڻبرابر مٿاڇرين مطابق ڍلجي سگهن ٿيون، جڏهن ته دٻاءُ آڱرين جي چوٽين ۾ وڌيڪ برابر ورهائجي ٿو. انساني آڱوٺي جي پري واري نرم چوٽي ويجهي ۽ پري واري خاني ۾ ورهايل هوندي آهي؛ پهريون ٻئي کان وڌيڪ شڪل بدلائيندڙ هوندو آهي، جنهن ڪري آڱوٺي جو نرم حصو ڪنهن شيءِ جي چوڌاري ڍلجي سگهي ٿو.<ref name="Jones-Lederman-2006-p12" />
روبوٽڪس ۾، لڳ ڀڳ سڀني [[روبوٽڪ هٿ]]ن ۾ هڪ ڊگهو ۽ مضبوط سامهون ايندڙ آڱوٺو هوندو آهي. انساني هٿن وانگر، روبوٽڪ هٿ جو آڱوٺو پڻ ڪنهن شيءِ کي پڪڙڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. روبوٽڪ پڪڙ جي رٿابنديءَ جو هڪ الهامي طريقو انساني آڱوٺي جي جاءِ کي نقل ڪرڻ آهي.<ref>{{cite journal |title=Robot grasp planning based on demonstrated grasp strategies |journal=The International Journal of Robotics Research|volume=34|pages=26–42|doi=10.1177/0278364914555544|year=2015 |last1=Lin |first1=Yun |last2=Sun|first2=Yu|s2cid=10178250}}</ref> هڪ معنيٰ ۾، انساني آڱوٺي جي جاءِ ڏيکاري ٿي ته شيءِ جي ڪهڙي مٿاڇري يا حصو پڪڙ لاءِ مناسب آهي. پوءِ روبوٽ پنهنجو آڱوٺو ساڳئي هنڌ رکي ٿو ۽ آڱوٺي جي جاءِ جي بنياد تي ٻيون آڱريون رٿيندو آهي.
آڱوٺي جو ڪم عمر وڌڻ سان جسماني طور گهٽجي ٿو. اهو آڱوٺي جي موٽر سلسلي بندي جو جائزو وٺڻ سان ڏيکاري سگهجي ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Bodranghien|first1=Florian|last2=Mahé|first2=Helene|last3=Baude|first3=Benjamin|last4=Manto|first4=Mario U.|last5=Busegnies|first5=Yves|last6=Camut|first6=Stéphane|last7=Habas|first7=Christophe|last8=Marien|first8=Peter|last9=de Marco|first9=Giovanni|date=2017-05-10|title=The Click Test: A Novel Tool to Quantify the Age-Related Decline of Fast Motor Sequencing of the Thumb|journal=Current Aging Science|volume=10|issue=4|pages=305–318|doi=10.2174/1874609810666170511100318|issn=1874-6128|pmid=28494715|url=https://hal.parisnanterre.fr//hal-02310540/file/Bodranghienetal.TheClickTestANovelTooltoQuantifytheAge-RelatedDeclineofFastMotorSequencingoftheThumbCurrentagingscience2017.pdf }}</ref>
==انساني ارتقا==
پهرئين [[ڪارپوميٽاڪارپل جوڙ]] (CMC) جي ابتدائي خودمختياري ممڪن آهي تہ ڊائنوسارن ۾ ٿي هجي. حقيقي فرق لڳ ڀڳ 70 ملين سال اڳ اوائلي پرائيميٽن ۾ ظاهر ٿيو، جڏهن تہ انساني آڱوٺي جي CMC جي شڪل آخرڪار لڳ ڀڳ 5 ملين سال اڳ ظاهر ٿي. هن ارتقائي عمل جو نتيجو هڪ انساني CMC جوڙ آهي، جيڪو ٻئي ۽ ٽئين CMC جوڙن مان لنگهندڙ محور جي نسبت 80° پرونيشن، 40° پري ڪرڻ، ۽ 50° موڙ ۾ واقع آهي.<ref name="Brüser-167">{{harvnb|Brunelli|1999|p=167}}</ref>
سامهون ايندڙ آڱوٺا ڪجهه [[پرائيميٽ]]ن ۾ گڏيل خاصيت آهن، جن ۾ گهڻا [[ڪيٽرائن]] شامل آهن.{{Citation needed|date=December 2014}} [[سڌي جسماني بيهڪ|سڌي بيهڪ]] وارن بن مانسن، جهڙوڪ [[عام چمپينزي|چمپينزي]]، ۾ چڙهڻ ۽ لٽڪڻ واري رويي سبب هٿ ڊگها ٿي ويا آهن، جڏهن تہ آڱوٺو ننڍو رهيو آهي. نتيجي طور، اهي پرائيميٽ سامهون اچڻ سان لاڳاپيل نرم حصي-کان-نرم حصي واري پڪڙ نٿا ڪري سگهن. تنهن هوندي بہ، [[اڳتي جهڪي هلندڙ]] باندرن جهڙوڪ [[ببون]]ن ۾ زميني طرزِ زندگيءَ سان موافقت سبب آڱرين جي ڊيگهه گهٽجي وئي آهي ۽ اهڙيءَ طرح هٿن جا تناسب انسانن جهڙا ٿي ويا آهن. نتيجي طور، انهن پرائيميٽن جا هٿ مهارت وارا آهن ۽ اهي نرم حصي-کان-نرم حصي واري پڪڙ استعمال ڪري شيون پڪڙي سگهن ٿا. تنهنڪري رڳو آڱوٺي جي تناسبن جي بنياد تي هٿ جي انهن موافقتن کي سڃاڻڻ ڏکيو ٿي سگهي ٿو، جيڪي شين کي سنڀالڻ سان لاڳاپيل ڪم لاءِ آهن.<ref name="Moyà-Solà-1999">{{harvnb|Moyà-Solà|Köhler|Rook|1999 |loc= pp. 315–6}}</ref>
مڪمل طور سامهون ايندڙ آڱوٺي جي ارتقا کي عام طور ''[[هومو هيبليس]]'' سان لاڳاپيل ڪيو ويندو آهي، جيڪو ''[[هومو سيپيئنز]]'' جو اڳواڻ هو.<ref>{{Harvnb|Leakey|Tobias|Napier|1964|}}: "[In Homo habilis] the pollex is well developed and fully opposable and the hand is capable not only of a power grip but of, at least, a simple and usually well developed precision grip."</ref> تنهن هوندي بہ، هي ''[[هومو ايريڪٽس]]'' (لڳ ڀڳ 1 [[mya (unit)|ملين سال اڳ]]) کان وچ وارن [[سيميئن|انساني شڪل وارن]] مرحلن جي هڪ سلسلي وسيلي ارتقا جو تجويز ڪيل نتيجو آهي، ۽ تنهنڪري اهو گهڻو وڌيڪ پيچيده لاڳاپو آهي.
جديد انسان پنهنجي هيٺئين ٻانهن ۽ هٿ جي ڏوريدار بناوت ۾ منفرد آهن. تنهن هوندي بہ، اهي اڃا بہ آٽوپومورفڪ آهن، جنهن جو مطلب آهي تہ هر ڏورو هڪ يا وڌيڪ غيرانساني پرائيميٽن ۾ ملي ٿو. ننڍو آڱوٺو سڌو ڪندڙ ڏورو ۽ ڊگهو آڱوٺو موڙيندڙ ڏورو جديد انسانن کي وڏي سنڀاليندڙ مهارت ۽ آڱوٺي ۾ مضبوط موڙ جي صلاحيت ڏين ٿا.<ref>{{cite journal |last1 = Diogo |first1 = R. |last2 = Richmond |first2 = B. G. |last3 = Wood |first3 = B. |year = 2012 |title = Evolution and homologies of primate and modern human hand and forearm muscles, with notes on thumb movements and tool use |journal = Journal of Human Evolution |volume = 63 |issue = 1|pages = 64–78 |doi=10.1016/j.jhevol.2012.04.001 |pmid=22640954|bibcode = 2012JHumE..63...64D }}</ref>
بهرحال، وڌيڪ امڪاني منظرنامو اهو ٿي سگهي ٿو تہ ''[[هومو هيبليس]]'' جو خاص درست پڪڙ وارو هٿ، جيڪو سامهون ايندڙ آڱوٺي سان ليس هو، هلڻ کان اڳ موجود هو؛ جڏهن تہ ڪرنگهي، ڪُلهن ۽ هيٺين عضون جون خاص موافقتون وڌيڪ ترقي يافته هٿ کان اڳ ٿيون. ۽ اهو منطقي آهي تہ هڪ محتاط، انتهائي ڪارائتي موافقت کان پوءِ وڌيڪ پيچيده موافقتن جو هڪ سلسلو اچي، جيڪي ان کي مڪمل ڪن. ''[[هومو هيبليس]]'' ۾، پڪڙڻ جي قابل ترقي يافته هٿ سان گڏ اختياري [[ٻه ٽنگائپ]] موجود هئي؛ ممڪن آهي، جيڪڏهن گڏيل ارتقائي لاڳاپو موجود هو، تہ پوءِ ٻه ٽنگائپ هٿ مان نڪتي، ڇاڪاڻتہ لازمي ٻه ٽنگائپ اڃا پوءِ اچڻي هئي.<ref>{{harvnb|Harcourt-Smith|Aiello|2004}}</ref> هلڻ شايد مصروف هٿن جو ضمني نتيجو هو، نه ان جي ابتڙ.
[[HACNS1]] (جنهن کي [[انساني تيز رفتار علائقا|انساني تيز رفتار علائقو]] 2 پڻ چيو ويندو آهي) هڪ [[وڌائيندڙ (جينيات)|جين وڌائيندڙ]] آهي، ”جيڪو شايد منفرد طور سامهون ايندڙ انساني آڱوٺي جي ارتقا ۾ حصيدار ٿيو هجي، ۽ ممڪن طور [[ڀيڏو|ڀيڏي]] يا [[پير]] ۾ اهڙين تبديلين ۾ پڻ، جيڪي انسانن کي ٻن ٽنگن تي [[هلڻ]] جي اجازت ڏين ٿيون“. هن وقت تائين موجود ثبوت ڏيکارين ٿا تہ انساني [[جينوم]] ۾ سڃاڻپ ٿيل 110,000 جين وڌائيندڙ تسلسلن مان، HACNS1 ۾ [[چمپينزي–انسان آخري گڏيل ابن ڏاڏو|چمپينزي ۽ انسان جي آخري گڏيل ابن ڏاڏي]] کان پوءِ [[انساني ارتقا]] دوران سڀ کان وڌيڪ تبديلي آئي آهي.<ref>{{cite web
|url = http://www.sciencecodex.com/gene_enhancer_in_evolution_of_human_opposable_thumb
|title = HACNS1: Gene enhancer in evolution of human opposable thumb
|publisher = Science Codex
|date = September 4, 2008 |access-date = December 16, 2009
}}</ref>
==پڻ ڏسو==
* [[پوليسائيزيشن]]
* [[پڪڙڻ جي سگهه]]
* [[آڱوٺي جو اشارو]]
* [[آڱوٺو ڦيرائڻ]]
* [[آڱوٺي جي جنگ]]
==نوٽس==
{{Reflist|30em}}{{Reflist|group=upper-alpha}}
==حوالا==
{{Refbegin|30em|indent=yes}}
* {{Cite journal
|last1 = Almécija |first1 = S. |last2 = Moyà-Solà |first2 = S. |last3 = Alba |first3 = D. M.
|title = Early Origin for Human-Like Precision Grasping: A Comparative Study of Pollical Distal Phalanges in Fossil Hominins
|journal = PLOS ONE |volume = 5 |issue = 7 |article-number = e11727 |year = 2010
|doi = 10.1371/journal.pone.0011727 |pmid = 20661444 |pmc = 2908684
|bibcode = 2010PLoSO...511727A
|doi-access = free }}
* {{cite book |year = 2007
|last = Ankel-Simons |first = Friderun
|title = Primate Anatomy
|chapter = Chapter 8: Postcranial Skeleton
|page = 345 |edition = 3rd
|publisher = Academic Press |isbn = 978-0-12-372576-9
}}
* {{cite book
|last = Austin |first = Noelle M.
|title = Joint Structure and Function: A Comprehensive Analysis |edition = 4th
|chapter = Chapter 9: The Wrist and Hand Complex
|editor1-first = Pamela K. |editor1-last = Levangie
|editor2-first = Cynthia C. |editor2-last = Norkin
|publisher = F. A. Davis Company |location = Philadelphia
|isbn = 978-0-8036-1191-7 |year = 2005
}}
* {{cite book
|last1 = Brown
|first1 = David P.
|last2 = Freeman
|first2 = Eric D.
|last3 = Cuccurullo
|first3 = Sara
|last4 = Freeman
|first4 = Ted L.
|editor-last = Cuccurullo
|editor-first = Sara
|title = Physical Medicine and Rehabilitation Board Review
|chapter = Upper Extremities—Hand Region: Range of Motion of the Digits
|publisher = Demos Medical Publishing
|year = 2004
|chapter-url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=physmedrehab&part=A4492#A4530
|isbn = 978-1-888799-45-3
}} ([[نيشنل سينٽر فار بائيوٽيڪنالاجي انفارميشن|NCBI]])
* {{cite book
|year = 1999
|last = Brunelli
|first = Giovanni R.
|editor1-last = Brüser
|editor1-first = Peter
|editor2-last = Gilbert
|editor2-first = Alain
|title = Finger bone and joint injuries
|chapter = Stability in the first carpometacarpal joint
|publisher = Taylor & Francis
|isbn = 978-1-85317-690-6
|chapter-url = https://books.google.com/books?id=-pzGRMvXFzAC&pg=PA167
}}
* {{Cite journal |doi=10.1002/ajp.1350310402 |pmid=31936992 |year=1993 |last1=Byrne |first1=R.W. |last2=Byrne |first2=J.M.E. |title=Complex Leaf-Gathering Skills of Mountain Gorillas (Gorilla g. beringei): Variability and Standardization |journal=American Journal of Primatology |volume=31 |issue=4 |pages=241–261 |s2cid=84429453 |url=http://www.st-andrews.ac.uk/~www_sp/people/personal/rwb/publications/1993%20Byrne_Byrne_AJP.pdf |issn=0275-2565 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090920100630/http://www.st-andrews.ac.uk/~www_sp/people/personal/rwb/publications/1993%20Byrne_Byrne_AJP.pdf |archive-date=September 20, 2009 }}
* {{Cite journal
|last1 = Christel |first1 = Marianne I.
|last2 = Kitzel |first2 = Stefanie
|last3 = Niemitz |first3 = Carsten |author-link3=Carsten Niemitz
|title = How Precisely do Bonobos (Pan paniscus) Grasp Small Objects?
|journal = International Journal of Primatology |volume = 19 |issue = 1 |pages = 165–194
|date = 30 November 2004
|doi = 10.1023/A:1020319313219
|s2cid = 23567551
}}
* {{Cite journal
|last1 = Costello |first1 = Michael B.
|last2 = Fragaszy |first2 = Dorothy M.
|title = Prehension in Cebus and Saimiri: I. Grip type and hand preference
|journal = American Journal of Primatology |volume = 15 |issue = 3 |pages = 235–245
|date = March 1988
|url = http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/110487513/PDFSTART
|doi = 10.1002/ajp.1350150306
|pmid = 31968893 |s2cid = 86556774
}}{{dead link|date=January 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}
* {{cite journal
|last1 = de Klerk
|first1 = W.J.
|last2 = Forster
|first2 = C.A.
|last3 = Sampson
|first3 = S.D.
|last4 = Chinsamy
|first4 = A.
|author5 = Ross, C.F.
|title = A new coelurosaurian dinosaur from the Early Cretaceous of South Africa
|journal = Journal of Vertebrate Paleontology
|year = 2000
|issue = 2
|volume = 20
|pages = 324–332
|url = http://rosslab.uchicago.edu/publications/De%20Klerk%20et%20al.%202000.pdf
|archive-url = https://wayback.archive-it.org/all/20120130211657/http://rosslab.uchicago.edu/publications/De%20Klerk%20et%20al.%202000.pdf
|archive-date = 2012-01-30
|doi = 10.1671/0272-4634(2000)020[0324:ancdft]2.0.co;2
|s2cid = 128622530
}}
* {{cite journal
|last1 = Diogo |first1 = R
|last2 = Richmond |first2 = BG
|last3 = Wood |first3 = B
|title = Evolution and homologies of primate and modern human hand and forearm muscles, with notes on thumb movements and tool use
|journal = Journal of Human Evolution |year = 2012 |volume = 63 |issue = 1 |pages = 64–78 |doi=10.1016/j.jhevol.2012.04.001 |pmid=22640954
|bibcode = 2012JHumE..63...64D
}}
* {{Cite book |last = Ellerman |first = John Reeves |title = The families and genera of living rodents. Vol. II. Family Muridae |publisher = British Museum (Natural History) |year = 1941 |location = London |url = https://archive.org/stream/familiesgeneraof02elle#page/2/mode/2up/search/Lophiomyidae }}
* {{cite journal
|last1 = Franzen |first1 = JL
|last2 = Gingerich |first2 = PD
|last3 = Habersetzer |first3 = J
|last4 = Hurum |first4 = JH
|author5=von Koenigswald, W |display-authors=etal
|title = Complete Primate Skeleton from the Middle Eocene of Messel in Germany: Morphology and Paleobiology
|journal = PLOS ONE |year = 2009 |volume = 4 |issue = 5 |article-number = e5723
|doi = 10.1371/journal.pone.0005723 |pmid=19492084 |pmc=2683573 |bibcode=2009PLoSO...4.5723F |editor1-last = Hawks |editor1-first = John
|doi-access = free
}}
* {{cite journal
|last1 = Harcourt-Smith |first1 = W E H
|last2 = Aiello |first2 = L C
|title = Fossils, feet and the evolution of human bipedal locomotion
|volume=204 |issue=5 |pages=403–16 |date=May 2004 |journal = Journal of Anatomy |pmid=15198703 |pmc=1571304 |doi=10.1111/j.0021-8782.2004.00296.x }}
* {{cite journal |doi=10.1016/S0021-9290(08)70148-9 |last=Hsu |first=Ar-Tyan |author2=Meng-Tsu Hu |author3=Fong Ching Su |title=Effect of Gender, Flexibility and Thumb Type on Thumb Tip Generation |journal=Journal of Biomechanics |date=July 2008 |volume=41 |issue=Supplement 1 |pages=S148 |url=http://www.jbiomech.com/article/S0021-9290%2808%2970148-9/abstract |url-access=subscription }}
* {{cite book
|last1 = Jones
|first1 = Lynette A.
|author1-link = Lynette Jones
|last2 = Lederman
|first2 = Susan J.
|author-link2 = Susan Lederman
|title = Human hand function
|url = https://archive.org/details/humanhandfunctio0000jone
|url-access = registration
|publisher = Oxford University Press US
|year = 2006
|isbn = 978-0-19-517315-4
}}
* {{cite journal |last1 = Leakey |first1 = LSB |author1-link = Louis Leakey |last2 = Tobias |first2 = PV |author2-link = Phillip V. Tobias |last3 = Napier |first3 = JR |author3-link = John Napier (primatologist) |title = A New Species of Genus Homo from Olduvai Gorge |journal = Nature |date = April 1964 |volume = 202 |pages = 7–9 |url = http://purple.niagara.edu/wje/Bio121/Leaky%201964%20habilis.pdf |pmid = 14166722 |doi = 10.1038/202007a0 |bibcode = 1964Natur.202....7L |issue = 4927 |s2cid = 12836722 }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Cite book
|year = 1942
|last = McBride
|first = Earl Duwain
|title = Disability evaluation: principles of treatment of compensable injuries
|publisher = Lippincott
|page = 631
|url = https://books.google.com/books?id=YIpgQgAACAAJ
}}
* {{cite book
|last = McDade |first = Melissa C.
|title = Grzimek's animal life encyclopedia: Volumes 12–16, Mammals I–V |edition = 2nd
|chapter = Koalas (''Phascolartidae'')
|editor1-last = Hutchins |editor1-first = Michael
|editor2-last = Kleiman |editor2-first = Devra G.
|editor3-last = Geist |editor3-first =Valerius
|display-editors = 3 |editor4-last = McDade |editor4-first = Melissa C.
|location = Farmington Hills, MI |publisher = Gale Group |year = 2003
}}
* {{cite journal |doi = 10.1073/pnas.96.1.313 |last1 = Moyà-Solà |first1 = Salvador |pmc = 15136 |last2 = Köhler |first2 = Meike |pmid = 9874815 |last3 = Rook |first3 = Lorenzo |title = Evidence of hominid-like precision grip capability in the hand of the Miocene ape Oreopithecus |journal = PNAS |date = January 5, 1999 |volume = 96 |issue = 1 |pages = 313–317 |url = http://www.pnas.org/content/96/1/313.full.pdf |bibcode = 1999PNAS...96..313M |doi-access = free }}
* {{Cite journal
|last = Napier |first = John Russell
|title = The prehensile movements of the human hand |pmid = 13376678
|journal = J Bone Joint Surg Br |volume = 38 |issue = 4 |pages = 902–913
|date = November 1956
|doi = 10.1302/0301-620X.38B4.902 |doi-access = free }}
* {{cite book
|last = Nowak
|first = Ronald M.
|title = Walker's mammals of the world, Volume 2
|edition = 6th
|publisher = JHU Press
|year = 1999
|isbn = 978-0-8018-5789-8
|url = https://books.google.com/books?id=T37sFCl43E8C&pg=PA89
}}
* {{cite book |year = 2004
|last = Platzer |first = Werner
|title = Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System
|publisher = Thieme |isbn = 3-13-533305-1<!---US: 1-58890-159-9--->
|edition = 5th
}}
* {{Cite journal
|last = Senter |first = Phil
|title = Comparison of forelimb function between ''Deinonychus'' and ''Bambiraptor'' (Theropoda: Dromaeosauridae)
|journal = Journal of Vertebrate Paleontology |year = 2006 |volume = 26 |issue = 4 |pages = 897–906
|doi = 10.1671/0272-4634(2006)26[897:COFFBD]2.0.CO;2
|s2cid = 85919882
}}
* {{Cite journal
|year = 1946
|last1 = Slocum
|first1 = D.B.
|last2 = Pratt
|first2 = D.R.
|title = Disability Evaluation for the Hand
|journal = Journal of Bone and Joint Surgery
|volume = 28
|issue = 3
|pages = 491–5
|url = http://www.ejbjs.org/cgi/reprint/28/3/491.pdf
|pmid = 20992193
}}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{cite journal |last1 = van Nierop |first1 = Onno A. |last2 = van der Helm |first2 = Aadjan |last3 = Overbeeke |first3 = Kees J. |last4 = Djajadiningrat |first4 = Tom J.P. |title = A natural human hand model |journal = Visual Comput |volume = 24 |year = 2008 |issue = 1 |pages = 31–44 |doi = 10.1007/s00371-007-0176-x |url = http://www.ece.uvic.ca/~btill/papers/mocap/vanNierop_etal_2008.pdf |doi-access = free }}
* {{Cite journal |date=January 2003
|last = Young |first = Richard W.
|title = Evolution of the human hand: the role of throwing and clubbing
|journal = Journal of Anatomy |volume = 202 |issue = 1 |pages = 165–174
|pmid = 12587931
|pmc=1571064
|doi = 10.1046/j.1469-7580.2003.00144.x
}}
{{Refend}}
<references group="upper-alpha"/>
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
* {{Commons category-inline|Thumbs}}
* {{wiktionary-inline|thumb}}
{{Human regional anatomy}}
{{Authority control}}
[[زمرو:آڱريون]]
i8is8vrrxkrljbsz7v6rqn44psimq4v
وار
0
31211
392004
305517
2026-07-07T13:14:08Z
Intisar Ali
8681
392004
wikitext
text/x-wiki
{{short description|چمڙي جي هيٺين تهه ۾ موجود ڦوٽن مان وڌندڙ پروٽين جو تاندورو}}
{{Infobox anatomy
| Name = وار
| Latin = capillum
| Greek = θρίξ (thríx)
| Image = Gray945.png
| Caption = انساني وار جي تاندوري جو آرپار ڪٽ
| Width =
| Image2 = File:CSIRO ScienceImage 8115 Human hair and Merino wool fibre.jpg
| Caption2 = [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبيني]]ءَ سان ورتل [[ميرينو]] اُن (مٿي) ۽ انساني وار (هيٺ) جي تصوير، جنهن ۾ ڪيراٽن جا ڇلر ڏيکاريل آهن
| Precursor =
| System = [[غلافي سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve =
| Lymph =
}}
'''وار''' [[پروٽين]] جو هڪ تاندورو آهي، جيڪو [[وارن جو ڦوٽو|وارن جي ڦوٽن]] مان وڌي ٿو، جيڪي [[چمڙي جي هيٺين تهه]] ۾ موجود هوندا آهن. وار [[ٿڻائتو|ٿڻائتن]] جي امتيازي خاصيتن مان هڪ آهن.
[[انساني جسم]]، [[وارن کان خالي]] [[چمڙي]] وارن حصن کان سواءِ، اهڙن ڦوٽن سان ڍڪيل آهي، جيڪي ٿلها [[پڪا وار]] ۽ سنها [[نرم وار]] پيدا ڪن ٿا. وارن بابت گهڻي عام دلچسپي [[وارن جي واڌ]]، وارن جي قسمن ۽ [[وارن جي سنڀال]] تي مرڪوز هوندي آهي، پر وار هڪ اهم [[حياتيائي مادو]] پڻ آهن، جيڪي بنيادي طور [[پروٽين]]، خاص ڪري [[الفا-ڪيراٽن]]، مان ٺهيل هوندا آهن.
وارن جي مختلف صورتن، جهڙوڪ [[وارن جو انداز|وارن جي اندازن]] ۽ [[وار لاهڻ]] بابت رويا مختلف ثقافتن ۽ تاريخي دورن ۾ تمام گهڻو مختلف رهيا آهن، پر وارن کي اڪثر ڪنهن ماڻهوءَ جي ذاتي عقيدن يا سماجي حيثيت، جهڙوڪ سندس عمر، [[صنفي سڃاڻپ|صنف]] يا [[مذهب]]، جي اظهار لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|last=Sherrow|first=Victoria|title=Encyclopedia of Hair: A Cultural History|year=2006|publisher=Greenwood Press|location=Westport, CT|isbn=978-0-313-33145-9|page=iv|url=https://archive.org/details/encyclopediaofha0000sher}}</ref>
{{Toclimit}}
==جائزو==
===مطلب===
[[File:506 Hair.jpg|thumb|وار جي ڏنڊي ۽ ڳنڍ جي بناوت.]]
لفظ "وار" عام طور ٻن جدا بناوتن لاءِ استعمال ٿيندو آهي:
# چمڙي جي هيٺان وارو حصو، جنهن کي [[وارن جو ڦوٽو]] چيو ويندو آهي، يا چمڙي مان ڇڪڻ کان پوءِ، ڳنڍ يا پاڙ. هي عضوو [[چمڙي جي هيٺين تهه]] ۾ هوندو آهي ۽ [[بنيادي جيوگهرڙو|بنيادي جيوگهرڙن]] کي برقرار رکندو آهي، جيڪي نه رڳو وار ڇڻڻ کان پوءِ ٻيهر وار وڌائين ٿا، پر [[زخم]] کان پوءِ چمڙي کي ٻيهر وڌائڻ لاءِ پڻ ڪم اچن ٿا.<ref>{{cite journal|last1= Krause|first1= K|last2= Foitzik|first2= K|title= Biology of the Hair Follicle: The Basics|journal= Seminars in Cutaneous Medicine and Surgery|volume= 25|issue= 1|pages= 2–10|year= 2006|doi= 10.1016/j.sder.2006.01.002|doi-broken-date= 6 April 2026|pmid= 16616298| issn=1085-5629}}</ref>
# وار جو ڏنڊو، جيڪو سخت تاندورائي حصو آهي ۽ چمڙي جي مٿاڇري کان ٻاهر نڪري ٿو. اهو گهڻ-تهن وارن ڪيراٽن بڻيل (مئل) چپٽن جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي، جن جا رسيءَ جهڙا تاندورا ان کي بناوت ۽ مضبوطي ڏين ٿا. [[ڪيراٽن]] نالي پروٽين ان جي گهڻي مقدار تي مشتمل هوندو آهي. وار جي ڏنڊي جي آرپار ڪٽ کي لڳ ڀڳ ٽن حصن ۾ ورهائي سگهجي ٿو.
وارن جا تاندورا ڪيترين تهن تي مشتمل بناوت رکن ٿا، جيڪي ٻاهر کان شروع ٿين ٿيون:
# [[وارن جي ڪيوٽيڪل|ڪيوٽيڪل]]، جيڪا چپٽن ۽ سنهڙن جيوگهرڙن جي ڪيترين تهن مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪي ڇت جي کپرن وانگر هڪ ٻئي مٿان چڙهيل هوندا آهن
# [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]]، جنهن ۾ جيوگهرڙائي بناوتن اندر [[ڪيراٽن]] جا ڳوٿرا هوندا آهن، جيڪي لڳ ڀڳ ڏنڊي جهڙي شڪل برقرار رکندا آهن
# [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، تاندوري جي مرڪز ۾ هڪ بي ترتيب ۽ کليل حصو<ref>{{cite book|author=Feughelman, Max|url=https://books.google.com/books?id=PSNIYKwKu8kC|title=Mechanical Properties and Structure of Alpha-keratin Fibres: Wool, Human Hair and Related Fibres|publisher=UNSW Press|year=1997|isbn=978-0-86840-359-5|access-date=27 January 2016}}</ref>
===لفظي بڻ===
لفظ "hair" {{langx|enm|heer}} ۽ {{lang|enm|hêr}} مان نڪتل آهي، جيڪي وري {{langx|ang|hǽr}} ۽ {{lang|ang|hér}} مان نڪتل آهن، جن تي {{langx|non|hár}} جو اثر پڻ پيو. پراڻي انگريزي ۽ پراڻي نارسي ٻوليءَ جا ٻئي لفظ {{langx|gem-x-proto|hēran}} مان نڪتل آهن ۽ ٻين جرمن ٻولين ۾ وار لاءِ استعمال ٿيندڙ لفظن، جهڙوڪ {{langx|sv|hår}}، [[ڊچ ٻولي|ڊچ]] ۽ {{langx|de|haar]]، ۽ {{langx|ofs|her}} سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite web |title=hair - Etymology of hair by etymonline |url=https://www.etymonline.com/word/hair#etymonline_v_1377 |website=www.etymonline.com |language=en|access-date=20 July 2024}}</ref><ref>{{cite web |title=hair |url=https://www.oed.com/dictionary/hair_n?tab=factsheet#2190694 |website=OED |access-date=20 July 2024}}</ref> هاڻي وڏي حد تائين متروڪ لفظ "fax" خاص طور مٿي جي وارن لاءِ استعمال ٿيندو هو ۽ [[فيئرفيڪس (نالو)|فيئرفيڪس]] ۽ [[هيليفڪس، ويسٽ يارڪشائر|هيليفڪس]] جهڙن مرڪب لفظن ۾ ملي ٿو. اهو {{langx|ang|feax}} مان نڪتل آهي ۽ [[پراڻي نارسي]] ۽ {{langx|no|fax}} جهڙن لفظن سان هم اصل آهي.<ref>{{cite web |title=fax |url=https://www.oed.com/dictionary/fax_n1?tab=factsheet |website=OED |access-date=20 July 2024}}</ref>
==بيان==
[[File:Hair follicle of feline - Microscopic view 2.jpg|thumb|[[وارن جو ڦوٽو|وار جو ڦوٽو]]، هڪ [[ٻلاري]] جانور جو.{{vague|date=February 2026}}]]
وار جو هر تاندورو [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]] ۽ [[وارن جي ڪيوٽيڪل|ڪيوٽيڪل]] تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Hair Structure and Hair Life Cycle">[https://web.archive.org/web/20110303132725/http://www.follicle.com/hair-structure-life-cycle.html Hair Structure and Hair Life Cycle]. follicle.com</ref> سڀ کان اندريون حصو، [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، هڪ کليل ۽ بي ترتيب علائقو آهي، جيڪو هميشه موجود نه هوندو آهي.<ref name="Topic 2: The Layers of the Hair">{{cite web |url=http://www.texascollaborative.org/hildasustaita/module%20files/topic2.htm |title=Topic 2 |publisher=Texascollaborative.org |access-date=18 February 2015 |archive-url=https://archive.today/20130415220704/http://www.texascollaborative.org/hildasustaita/module%20files/topic2.htm |archive-date=15 April 2013 |url-status=dead }}</ref> انتهائي منظم ۽ بناوتي [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]]، جيڪو وار جي ٽن تهن مان ٻيو آهي، ميڪانيڪي مضبوطي ۽ پاڻي جذب ڪرڻ جو بنيادي ذريعو آهي. ڪارٽيڪس ۾ [[ميلانن]] هوندو آهي، جيڪو [[تاندورو|تاندوري]] کي ميلانن جي داڻن جي تعداد، ورڇ ۽ قسمن موجب رنگ ڏئي ٿو. ميلانن هڪجهڙو پکڙيل يا وار جي ڪنارن جي چوڌاري گڏ ٿيل ٿي سگهي ٿو.<ref name=bisbing>{{cite book |first=Richard E. |last=Bisbing |chapter=3. The Forensic Identification and Association of Human Hair |title=Forensic Science Handbook |volume=1 |editor-first1=Richard |editor-last1=Saferstein |editor-first2=Adam B. |editor-last2=Hall |edition=3rd |publisher=[[CRC Press]] |pages=[https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA165 165]-[https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA166 166] }} Archived (pp. [https://web.archive.org/web/20230418032945/https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA165#v=onepage&q&f=false 165], [https://web.archive.org/web/20230418032957/https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA166#v=onepage&q&f=false 166]) on 18 April 2023.</ref> ڦوٽي جي شڪل ڪارٽيڪس جي شڪل مقرر ڪري ٿي ۽ [[تاندورو|تاندوري]] جي شڪل ان ڳالهه سان لاڳاپيل آهي ته وار ڪيترو سڌو يا گهنڊيدار آهي. سڌن وارن وارن ماڻهن جا وار تاندورا گول هوندا آهن. بيضوي ۽ ٻين شڪلين وارا تاندورا عام طور وڌيڪ لهردار يا گهنڊيدار هوندا آهن. ڪيوٽيڪل ٻاهريون ڍڪ آهي. ان جي پيچيدي بناوت وار جي سُڄڻ وقت سُرڪي ٿي ۽ اها [[سڻڀ]] جي هڪ سالماتي تهه سان ڍڪيل هوندي آهي، جيڪا وار کي پاڻي ڌڪيندڙ بڻائي ٿي.<ref name="Hair Structure and Hair Life Cycle"/> انساني وار جو قطر {{convert|0.017|to|0.18|mm|sp=us|lk=in}} تائين مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web|last=Ley|first=Brian|year=1999|title=Diameter of a Human Hair|url=http://hypertextbook.com/facts/1999/BrianLey.shtml|access-date=28 June 2010}}</ref> انسانن جي مٿي جي وارن جون ڪجهه خاصيتون نسلي پسمنظر موجب مختلف ٿين ٿيون: گهڻو ڪري آفريقي نسل وارن ماڻهن جا وار 60–90 [[μm]] قطر ۽ چپٽي آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن، گهڻو ڪري يورپي يا وچ اوڀر جي نسل وارن ماڻهن جا وار 70–100 [[μm]] قطر ۽ بيضوي آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن، ۽ گهڻو ڪري ايشيائي يا آمريڪا جي اصلوڪن ماڻهن جا وار 90–120 [[μm]] قطر ۽ گول آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن.<ref name=bisbing/> جسم ۾ لڳ ڀڳ ويهه لک ننڍڙا نلي نما غدود ۽ [[پگهر جا غدود]] هوندا آهن، جيڪي پاڻي جهڙا پاڻياٺ پيدا ڪن ٿا ۽ ٻاڦجڻ وسيلي جسم کي ٿڌو ڪن ٿا. وار جي کُليل هنڌ وٽ موجود غدود سڻڀي رطوبت پيدا ڪن ٿا، جيڪا وار کي سڻڀ ڏئي ٿي.<ref>{{cite book |title=Disease and Its Causes |chapter-url=https://archive.org/details/b28112325 |year=1913 |publisher=New York Henry Holt and Company London Williams and Norgate The University Press, Cambridge, USA |location=United States |author=Councilman, W. T. |chapter=Ch. 1}}</ref>
وارن جي واڌ [[وارن جو ڦوٽو|وار جي ڦوٽي]] اندر شروع ٿئي ٿي. وار جو رڳو "جيئرو" حصو ڦوٽي ۾ هوندو آهي. جيڪو وار نظر اچي ٿو، اهو وار جو ڏنڊو آهي، جنهن ۾ ڪا حياتيائي ڪيميائي سرگرمي نه ٿيندي آهي ۽ ان کي "مئل" سمجهيو ويندو آهي. وار جي پاڙ جي بنياد ("ڳنڍ") ۾ اهي جيوگهرڙا هوندا آهن، جيڪي وار جو ڏنڊو ٺاهين ٿا.<ref>{{cite book |editor1=Freinkel, R.K. |editor2=Woodley, D.T. |title=The Biology of the Skin |date=15 March 2001 |publisher=[[CRC Press]] |isbn=9781850700067 |page=80}}</ref> وار جي ڦوٽي جي ٻين بناوتن ۾ تيل پيدا ڪندڙ [[سڻڀو غدود]] شامل آهي، جيڪو وار کي سڻڀ ڏئي ٿو، ۽ [[وار اڀاريندڙ ڏورا]]، جيڪي وارن کي اڀو ڪرڻ جا ذميوار آهن. گهٽ جسماني وارن وارن انسانن ۾ ان جو اثر [[لڱ ڪانڊارجڻ]] جي صورت ۾ ظاهر ٿيندو آهي.
===وار جي پاڙ===
{{Infobox anatomy
| Name = وار جي پاڙ
| Latin = radix pili
| Image = Gray944.png
| Caption = [[چمڙي]] جو ڪٽ، جنهن ۾ [[چمڙي جي مٿين تهه]] ۽ [[چمڙي جي هيٺين تهه]]؛ پنهنجي ڦوٽي ۾ هڪ وار؛ [[وار اڀاريندڙ ڏورو]]؛ ۽ [[سڻڀا غدود]] ڏيکاريل آهن.
| Image2 =
| Caption2 =
| System =
| Precursor =
}}
''وار جي پاڙ'' هڪ ڦهليل حصي، ''وار جي ڳنڍ''، تي ختم ٿئي ٿي، جيڪا ڏنڊي جي ڀيٽ ۾ رنگ ۾ وڌيڪ اڇي ۽ بناوت ۾ وڌيڪ نرم هوندي آهي ۽ [[چمڙي جي مٿين تهه]] جي ڦوٽي جهڙي اندروني وڪڙ ۾ موجود هوندي آهي، جنهن کي [[وارن جو ڦوٽو]] چيو ويندو آهي. وار جي ڳنڍ تاندورائي ڳنڍيندڙ تاندوري، شيشي جهڙي جهلي، ٻاهرين پاڙ واري غلاف، اپيٿيليم جي تهه ([[هينلي جي تهه]]) ۽ داڻيدار تهه ([[هڪسلي جي تهه]]) مان ٺهيل اندروني پاڙ واري غلاف، ڪيوٽيڪل، ڪارٽيڪس ۽ ميڊيولا تي مشتمل هوندي آهي.<ref>[http://www.histology.leeds.ac.uk/skin/hair.php Histology Guide | Skin] Histology.leeds.ac.uk. Retrieved on 18 May 2016.</ref>
===قدرتي رنگ===
{{main|انساني وارن جو رنگ}}
[[File:Hair Autofluorescence.jpg|thumb|انساني وارن ۾ ميلانن هوندو آهي، جيڪو ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿو ۽ الٽراوائليٽ ڪرڻن کان بچاءُ ڪري ٿو. انساني وار روشنيءَ جي گهڻين موج-ڊيگهن کي جذب ۽ خارج ڪري سگهن ٿا. مٿين تصوير ۾ ڳاڙهي ناسي انساني وار جي هڪ تاندوري مان 365–400 نينوميٽر تحريڪ تي ميلانن جي خود-چمڪ ڏيکاريل آهي.]]
[[File:Brown hair.jpg|thumb|ڳاڙهي ناسي وارن واري ڇوڪري]]
وارن جا سڀ قدرتي رنگ وارن جي ٻن قسمن جي رنگدار مادن جو نتيجو آهن. اهي ٻئي رنگدار مادا ميلانن جا قسم آهن، جيڪي وار جي ڦوٽي اندر پيدا ٿين ٿا ۽ تاندورن ۾ موجود داڻن ۾ ڀرجي وڃن ٿا. [[يوميلانن]] [[ناسي وار|ناسي وارن]] ۽ [[ڪارا وار|ڪارن وارن]] ۾ غالب رنگدار مادو آهي، جڏهن ته [[فيوميلانن]] [[ڳاڙها وار|ڳاڙهن وارن]] ۾ غالب هوندو آهي. [[سونهري وار]] وار جي تاندوري ۾ گهٽ [[رنگداري]]ءَ جو نتيجو آهن. [[اڇا وار]] تڏهن ٿين ٿا، جڏهن ميلانن جي پيداوار گهٽجي يا بند ٿي وڃي، جڏهن ته [[پوليوسس]] اڇا وار (۽ اڪثر اها چمڙي، جنهن سان وار ڳنڍيل هجي) آهن، جيڪي عام طور اهڙن ٽڪرن ۾ ٿين ٿا، جتي شروع کان ميلانن موجود نه هجي يا زندگيءَ جي شروعاتي سالن ۾ قدرتي، عام طور جينياتي، سببن ڪري ختم ٿي ويو هجي.
===انساني وارن جي واڌ===
{{main|انساني وارن جي واڌ}}
وار ٻاهرين جسم تي هر هنڌ وڌن ٿا، سواءِ [[مخاطي جھلي|مخاطي جهلين]] ۽ وارن کان خالي چمڙيءَ جي، جهڙوڪ هٿن جي ترين، پيرن جي تَرين ۽ چپن تي. جسم تي وارن جا مختلف قسم هوندا آهن، جن ۾ [[نرم وار]] ۽ [[اينڊروجنائي وار]] شامل آهن، ۽ هر قسم جي پنهنجي جيوگهرڙائي بناوت هوندي آهي. مختلف بناوت وارن کي منفرد خاصيتون ڏئي ٿي، جيڪي خاص مقصدن، بنيادي طور گرمي ۽ بچاءُ، لاءِ ڪم ڪن ٿيون.
[[File:Hair-follicle cycling.ogv|thumb|وار جي ڦوٽي جو چڪر]]
[[File:Blond long-haired young lady woman.jpg|thumb|وار مختلف رفتارن سان ۽ مختلف ڊيگهن تائين وڌن ٿا. انهن جي بناوت مختلف رنگ ۽ بناوٽون پيدا ڪري ٿي، جيڪي وار جي تاندورن جي وڌڻ واري ڊيگهه تي اثرانداز ٿين ٿيون.]]
[[File:Marianne Ernst, Long hair model.jpg|thumb|ماريان ارنسٽ، هڪ جرمن "ڊگهن وارن واري ماڊل".]]
وارن جي واڌ جا ٽي مرحلا [[وارن جو ڦوٽو#اينيجن مرحلو|اينيجن]]، [[وارن جو ڦوٽو#ڪيٽيگن مرحلو|ڪيٽيگن]] ۽ [[وارن جو ڦوٽو#ٽيلوجن مرحلو|ٽيلوجن]] آهن. انساني جسم تي هر وار جو تاندورو پنهنجي واڌ جي الڳ مرحلي ۾ هوندو آهي. جڏهن چڪر پورو ٿئي ٿو، اهو ٻيهر شروع ٿئي ٿو ۽ وار جو نئون تاندورو ٺهڻ لڳي ٿو. وار جي واڌ جي رفتار عمر، جينياتي لاڙي ۽ ڪيترن ماحولياتي ڪارڪن موجب هڪ ماڻهوءَ کان ٻئي تائين مختلف هوندي آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Schneider|first1=Marlon R.|last2=Schmidt-Ullrich|first2=Ruth|last3=Paus|first3=Ralf|date=2009-02-10|title=The hair follicle as a dynamic miniorgan|journal=Current Biology|volume=19|issue=3|pages=R132–142|doi=10.1016/j.cub.2008.12.005|issn=1879-0445|pmid=19211055|doi-access=free|bibcode=2009CBio...19.R132S }}</ref> عام طور چيو ويندو آهي ته وار سراسري طور هر مهيني لڳ ڀڳ 1 سينٽي ميٽر وڌن ٿا؛ پر حقيقت وڌيڪ پيچيدي آهي، ڇاڪاڻ ته سڀ وار هڪ ئي وقت نٿا وڌن. مٿي جا وار هر مهيني 0.6 سينٽي ميٽر کان 3.36 سينٽي ميٽر تائين وڌڻ جي رپورٽ ٿيل آهي. مٿي جي وارن جي واڌ جي رفتار ڪنهن حد تائين عمر (عمر سان وار آهستي وڌڻ جو لاڙو رکن ٿا)، جنس ۽ نسلي پسمنظر تي دارومدار رکي ٿي.<ref name=Harkey>{{Cite journal|last=Harkey|first=M. R.|date=December 1993|title=Anatomy and physiology of hair|journal=Forensic Science International|series=Hair Analysis as a Diagnostic Tool for Drugs of Abuse Investigation|volume=63|issue=1|pages=9–18|doi=10.1016/0379-0738(93)90255-9|pmid=8138238|issn=0379-0738}}</ref> ٿلها وار (>60 μm) عام طور سنهڙن وارن (20–30 μm) کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا؛ سندن ماهوار واڌ ترتيبوار 11.4 ملي ميٽر ۽ 7.6 ملي ميٽر آهي.<ref>{{cite journal| author=Van Neste DJ, Rushton DH| title=Gender differences in scalp hair growth rates are maintained but reduced in pattern hair loss compared to controls. | journal=Skin Res Technol | year= 2016 | volume= 22 | issue= 3 | pages= 363–9 | pmid=26526232 | doi=10.1111/srt.12274 | pmc= | s2cid=19060270 }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Buffoli|first1=Barbara|last2=Rinaldi|first2=Fabio|last3=Labanca|first3=Mauro|last4=Sorbellini|first4=Elisabetta|last5=Trink|first5=Anna|last6=Guanziroli|first6=Elena|last7=Rezzani|first7=Rita|last8=Rodella|first8=Luigi F.|date=2014|title=The human hair: from anatomy to physiology|url=http://doi.wiley.com/10.1111/ijd.12362|journal=International Journal of Dermatology|language=en|volume=53|issue=3|pages=331–341|doi=10.1111/ijd.12362|pmid=24372228|s2cid=1310059|url-access=subscription}}</ref>
اڳ اهو سمجهيو ويندو هو ته قفقازي ماڻهن جا وار ايشيائي ماڻهن جي وارن کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا ۽ عورتن جي وارن جي واڌ جي رفتار مردن کان وڌيڪ آهي.<ref name=Harkey/> پر وڌيڪ تازين تحقيقن مان معلوم ٿيو آهي ته مردن ۽ عورتن ۾ وارن جي واڌ جي رفتار ۾ ڪو نمايان فرق ناهي<ref>{{cite news |title=How Fast Does Hair Grow? |author=Joseph Castro |date=January 27, 2014 |work=Live Science |url=https://www.livescience.com/42868-how-fast-does-hair-grow.html |access-date=July 3, 2020}}</ref> ۽ چيني ماڻهن جا وار فرانسيسي قفقازي ماڻهن ۽ اولهه ۽ وچ آفريڪا جي ماڻهن جي وارن کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا.<ref>{{cite journal |last1=Loussouarn |first1=Geneviève |last2=El Rawadi |first2=Charles |last3=Genain |first3=Gilles |date=2005 |title=Diversity of hair growth profiles |journal=International Journal of Dermatology |volume=44 |issue=s1 |pages=6–9 |doi=10.1111/j.1365-4632.2005.02800.x |pmid=16187948 |s2cid=39103960 |doi-access=free }}</ref> وارن جو تعداد وارن جي رنگ موجب هڪ مخصوص حد اندر مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite news |title=How many hairs are on a human head in total and per square inch?|work=curlcentric.com |url=https://www.curlcentric.com/how-many-hairs-are-on-a-human-head/|access-date=April 18, 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Number of hairs on human head |work=harvard.edu |url=https://bionumbers.hms.harvard.edu/bionumber.aspx?id=101509 |access-date=April 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214171336/https://bionumbers.hms.harvard.edu/bionumber.aspx?id=101509 |archive-date=14 December 2021 |url-status=dead}}</ref> هڪ سراسري [[سونهري وار|سونهري وارن]] واري ماڻهوءَ جي مٿي تي 150,000 وار، [[ناسي وار|ناسي وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 110,000، [[ڪارا وار|ڪارن وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 100,000 ۽ [[ڳاڙها وار|ڳاڙهن وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 90,000 وار هوندا آهن.<ref>{{cite news|title=How much hair does a human have on their head?|work=mevolife.com|url=https://mevolife.com/blog/health/healthy-hair|access-date=April 18, 2022|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307165927/https://mevolife.com/blog/health/healthy-hair|url-status=dead}}</ref> انسان جي مرڻ کان پوءِ وارن جي واڌ بند ٿي وڃي ٿي. مئل جسم تي وارن جي ظاهري واڌ اصل ۾ پاڻي وڃائڻ سبب چمڙي سڪي ۽ سُسي وڃڻ ڪري نظر ايندي آهي.<ref>{{cite news |title=Do your hair and fingernails grow after death?|work=bbc.com |url=https://www.bbc.com/future/article/20130526-do-your-nails-grow-after-death|access-date=April 18, 2022}}</ref><ref name=TCP>{{cite book |doi=10.1007/978-3-642-02202-9_146 |chapter=Hair Disorders and Alopecia |chapter-url={{Google books|FEf4EMjYSrgC|page=1489|plainurl=yes}} |editor1-first=Abdelaziz Y. |editor1-last=Elzouki |editor2-first=Harb A. |editor2-last=Harfi |editor3-first=Hisham M. |editor3-last=Nazer |editor4-first=F. Bruder |editor4-last=Stapleton |editor5-first=William |editor5-last=Oh |editor6-first=Richard J. |editor6-last=Whitley |title=Textbook of Clinical Pediatrics |pages=1489–508 |year=2012 |last1=Ruszczak |first1=Zbigniew |isbn=978-3-642-02201-2 }}</ref>
جيئري ماڻهوءَ جي سڀ کان ڊگهن وارن جو عالمي رڪارڊ [[اتر پرديش|اتر پرديش، ڀارت]] جي سميتا سريواستوا وٽ آهي. سندس وارن جي ڊيگهه 7 فوٽ 9 انچ آهي ۽ هن 32 سالن تائين وار وڌائڻ کان پوءِ نومبر 2023ع ۾ [[گنيز ورلڊ رڪارڊز|گنيز عالمي رڪارڊ]] قائم ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2023-11-30 |title=UP woman, 46, sets world record with 7 ft 9 in long hair |url=https://www.hindustantimes.com/trending/up-woman-46-sets-world-record-with-7-ft-9-in-long-hair-101701329539286.html |access-date=2023-11-30 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref>
10vn73ex51640fx0gbducpvwn3ngpdz
392007
392004
2026-07-07T13:17:53Z
Intisar Ali
8681
392007
wikitext
text/x-wiki
{{short description|چمڙي جي هيٺين تهه ۾ موجود ڦوٽن مان وڌندڙ پروٽين جو تاندورو}}
{{Infobox anatomy
| Name = وار
| Latin = capillum
| Greek = θρίξ (thríx)
| Image = Gray945.png
| Caption = انساني وار جي تاندوري جو آرپار ڪٽ
| Width =
| Image2 = File:CSIRO ScienceImage 8115 Human hair and Merino wool fibre.jpg
| Caption2 = [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبيني]]ءَ سان ورتل [[ميرينو]] اُن (مٿي) ۽ انساني وار (هيٺ) جي تصوير، جنهن ۾ ڪيراٽن جا ڇلر ڏيکاريل آهن
| Precursor =
| System = [[غلافي سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve =
| Lymph =
}}
'''وار''' [[پروٽين]] جو هڪ تاندورو آهي، جيڪو [[وارن جو ڦوٽو|وارن جي ڦوٽن]] مان وڌي ٿو، جيڪي [[چمڙي جي هيٺين تهه]] ۾ موجود هوندا آهن. وار [[ٿڻائتو|ٿڻائتن]] جي امتيازي خاصيتن مان هڪ آهن.
[[انساني جسم]]، [[وارن کان خالي]] [[چمڙي]] وارن حصن کان سواءِ، اهڙن ڦوٽن سان ڍڪيل آهي، جيڪي ٿلها [[پڪا وار]] ۽ سنها [[نرم وار]] پيدا ڪن ٿا. وارن بابت گهڻي عام دلچسپي [[وارن جي واڌ]]، وارن جي قسمن ۽ [[وارن جي سنڀال]] تي مرڪوز هوندي آهي، پر وار هڪ اهم [[حياتيائي مادو]] پڻ آهن، جيڪي بنيادي طور [[پروٽين]]، خاص ڪري [[الفا-ڪيراٽن]]، مان ٺهيل هوندا آهن.
وارن جي مختلف صورتن، جهڙوڪ [[وارن جو انداز|وارن جي اندازن]] ۽ [[وار لاهڻ]] بابت رويا مختلف ثقافتن ۽ تاريخي دورن ۾ تمام گهڻو مختلف رهيا آهن، پر وارن کي اڪثر ڪنهن ماڻهوءَ جي ذاتي عقيدن يا سماجي حيثيت، جهڙوڪ سندس عمر، [[صنفي سڃاڻپ|صنف]] يا [[مذهب]]، جي اظهار لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|last=Sherrow|first=Victoria|title=Encyclopedia of Hair: A Cultural History|year=2006|publisher=Greenwood Press|location=Westport, CT|isbn=978-0-313-33145-9|page=iv|url=https://archive.org/details/encyclopediaofha0000sher}}</ref>
{{Toclimit}}
==جائزو==
===مطلب===
[[File:506 Hair.jpg|thumb|وار جي ڏنڊي ۽ ڳنڍ جي بناوت.]]
لفظ "وار" عام طور ٻن جدا بناوتن لاءِ استعمال ٿيندو آهي:
# چمڙي جي هيٺان وارو حصو، جنهن کي [[وارن جو ڦوٽو]] چيو ويندو آهي، يا چمڙي مان ڇڪڻ کان پوءِ، ڳنڍ يا پاڙ. هي عضوو [[چمڙي جي هيٺين تهه]] ۾ هوندو آهي ۽ [[بنيادي جيوگهرڙو|بنيادي جيوگهرڙن]] کي برقرار رکندو آهي، جيڪي نه رڳو وار ڇڻڻ کان پوءِ ٻيهر وار وڌائين ٿا، پر [[زخم]] کان پوءِ چمڙي کي ٻيهر وڌائڻ لاءِ پڻ ڪم اچن ٿا.<ref>{{cite journal|last1= Krause|first1= K|last2= Foitzik|first2= K|title= Biology of the Hair Follicle: The Basics|journal= Seminars in Cutaneous Medicine and Surgery|volume= 25|issue= 1|pages= 2–10|year= 2006|doi= 10.1016/j.sder.2006.01.002|doi-broken-date= 6 April 2026|pmid= 16616298| issn=1085-5629}}</ref>
# وار جو ڏنڊو، جيڪو سخت تاندورائي حصو آهي ۽ چمڙي جي مٿاڇري کان ٻاهر نڪري ٿو. اهو گهڻ-تهن وارن ڪيراٽن بڻيل (مئل) چپٽن جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي، جن جا رسيءَ جهڙا تاندورا ان کي بناوت ۽ مضبوطي ڏين ٿا. [[ڪيراٽن]] نالي پروٽين ان جي گهڻي مقدار تي مشتمل هوندو آهي. وار جي ڏنڊي جي آرپار ڪٽ کي لڳ ڀڳ ٽن حصن ۾ ورهائي سگهجي ٿو.
وارن جا تاندورا ڪيترين تهن تي مشتمل بناوت رکن ٿا، جيڪي ٻاهر کان شروع ٿين ٿيون:
# [[وارن جي ڪيوٽيڪل|ڪيوٽيڪل]]، جيڪا چپٽن ۽ سنهڙن جيوگهرڙن جي ڪيترين تهن مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪي ڇت جي کپرن وانگر هڪ ٻئي مٿان چڙهيل هوندا آهن
# [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]]، جنهن ۾ جيوگهرڙائي بناوتن اندر [[ڪيراٽن]] جا ڳوٿرا هوندا آهن، جيڪي لڳ ڀڳ ڏنڊي جهڙي شڪل برقرار رکندا آهن
# [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، تاندوري جي مرڪز ۾ هڪ بي ترتيب ۽ کليل حصو<ref>{{cite book|author=Feughelman, Max|url=https://books.google.com/books?id=PSNIYKwKu8kC|title=Mechanical Properties and Structure of Alpha-keratin Fibres: Wool, Human Hair and Related Fibres|publisher=UNSW Press|year=1997|isbn=978-0-86840-359-5|access-date=27 January 2016}}</ref>
===لفظي بڻ===
لفظ "hair" {{langx|enm|heer}} ۽ {{lang|enm|hêr}} مان نڪتل آهي، جيڪي وري {{langx|ang|hǽr}} ۽ {{lang|ang|hér}} مان نڪتل آهن، جن تي {{langx|non|hár}} جو اثر پڻ پيو. پراڻي انگريزي ۽ پراڻي نارسي ٻوليءَ جا ٻئي لفظ {{langx|gem-x-proto|hēran}} مان نڪتل آهن ۽ ٻين جرمن ٻولين ۾ وار لاءِ استعمال ٿيندڙ لفظن، جهڙوڪ {{langx|sv|hår}}، [[ڊچ ٻولي|ڊچ]] ۽ {{langx|de|haar]]، ۽ {{langx|ofs|her}} سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite web |title=hair - Etymology of hair by etymonline |url=https://www.etymonline.com/word/hair#etymonline_v_1377 |website=www.etymonline.com |language=en|access-date=20 July 2024}}</ref><ref>{{cite web |title=hair |url=https://www.oed.com/dictionary/hair_n?tab=factsheet#2190694 |website=OED |access-date=20 July 2024}}</ref> هاڻي وڏي حد تائين متروڪ لفظ "fax" خاص طور مٿي جي وارن لاءِ استعمال ٿيندو هو ۽ [[فيئرفيڪس (نالو)|فيئرفيڪس]] ۽ [[هيليفڪس، ويسٽ يارڪشائر|هيليفڪس]] جهڙن مرڪب لفظن ۾ ملي ٿو. اهو {{langx|ang|feax}} مان نڪتل آهي ۽ [[پراڻي نارسي]] ۽ {{langx|no|fax}} جهڙن لفظن سان هم اصل آهي.<ref>{{cite web |title=fax |url=https://www.oed.com/dictionary/fax_n1?tab=factsheet |website=OED |access-date=20 July 2024}}</ref>
==بيان==
[[File:Hair follicle of feline - Microscopic view 2.jpg|thumb|[[وارن جو ڦوٽو|وار جو ڦوٽو]]، هڪ [[ٻلاري]] جانور جو.{{vague|date=February 2026}}]]
وار جو هر تاندورو [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]] ۽ [[وارن جي ڪيوٽيڪل|ڪيوٽيڪل]] تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Hair Structure and Hair Life Cycle">[https://web.archive.org/web/20110303132725/http://www.follicle.com/hair-structure-life-cycle.html Hair Structure and Hair Life Cycle]. follicle.com</ref> سڀ کان اندريون حصو، [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، هڪ کليل ۽ بي ترتيب علائقو آهي، جيڪو هميشه موجود نه هوندو آهي.<ref name="Topic 2: The Layers of the Hair">{{cite web |url=http://www.texascollaborative.org/hildasustaita/module%20files/topic2.htm |title=Topic 2 |publisher=Texascollaborative.org |access-date=18 February 2015 |archive-url=https://archive.today/20130415220704/http://www.texascollaborative.org/hildasustaita/module%20files/topic2.htm |archive-date=15 April 2013 |url-status=dead }}</ref> انتهائي منظم ۽ بناوتي [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]]، جيڪو وار جي ٽن تهن مان ٻيو آهي، ميڪانيڪي مضبوطي ۽ پاڻي جذب ڪرڻ جو بنيادي ذريعو آهي. ڪارٽيڪس ۾ [[ميلانن]] هوندو آهي، جيڪو [[تاندورو|تاندوري]] کي ميلانن جي داڻن جي تعداد، ورڇ ۽ قسمن موجب رنگ ڏئي ٿو. ميلانن هڪجهڙو پکڙيل يا وار جي ڪنارن جي چوڌاري گڏ ٿيل ٿي سگهي ٿو.<ref name=bisbing>{{cite book |first=Richard E. |last=Bisbing |chapter=3. The Forensic Identification and Association of Human Hair |title=Forensic Science Handbook |volume=1 |editor-first1=Richard |editor-last1=Saferstein |editor-first2=Adam B. |editor-last2=Hall |edition=3rd |publisher=[[CRC Press]] |pages=[https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA165 165]-[https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA166 166] }} Archived (pp. [https://web.archive.org/web/20230418032945/https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA165#v=onepage&q&f=false 165], [https://web.archive.org/web/20230418032957/https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA166#v=onepage&q&f=false 166]) on 18 April 2023.</ref> ڦوٽي جي شڪل ڪارٽيڪس جي شڪل مقرر ڪري ٿي ۽ [[تاندورو|تاندوري]] جي شڪل ان ڳالهه سان لاڳاپيل آهي ته وار ڪيترو سڌو يا گهنڊيدار آهي. سڌن وارن وارن ماڻهن جا وار تاندورا گول هوندا آهن. بيضوي ۽ ٻين شڪلين وارا تاندورا عام طور وڌيڪ لهردار يا گهنڊيدار هوندا آهن. ڪيوٽيڪل ٻاهريون ڍڪ آهي. ان جي پيچيدي بناوت وار جي سُڄڻ وقت سُرڪي ٿي ۽ اها [[سڻڀ]] جي هڪ سالماتي تهه سان ڍڪيل هوندي آهي، جيڪا وار کي پاڻي ڌڪيندڙ بڻائي ٿي.<ref name="Hair Structure and Hair Life Cycle"/> انساني وار جو قطر {{convert|0.017|to|0.18|mm|sp=us|lk=in}} تائين مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web|last=Ley|first=Brian|year=1999|title=Diameter of a Human Hair|url=http://hypertextbook.com/facts/1999/BrianLey.shtml|access-date=28 June 2010}}</ref> انسانن جي مٿي جي وارن جون ڪجهه خاصيتون نسلي پسمنظر موجب مختلف ٿين ٿيون: گهڻو ڪري آفريقي نسل وارن ماڻهن جا وار 60–90 [[μm]] قطر ۽ چپٽي آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن، گهڻو ڪري يورپي يا وچ اوڀر جي نسل وارن ماڻهن جا وار 70–100 [[μm]] قطر ۽ بيضوي آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن، ۽ گهڻو ڪري ايشيائي يا آمريڪا جي اصلوڪن ماڻهن جا وار 90–120 [[μm]] قطر ۽ گول آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن.<ref name=bisbing/> جسم ۾ لڳ ڀڳ ويهه لک ننڍڙا نلي نما غدود ۽ [[پگهر جا غدود]] هوندا آهن، جيڪي پاڻي جهڙا پاڻياٺ پيدا ڪن ٿا ۽ ٻاڦجڻ وسيلي جسم کي ٿڌو ڪن ٿا. وار جي کُليل هنڌ وٽ موجود غدود سڻڀي رطوبت پيدا ڪن ٿا، جيڪا وار کي سڻڀ ڏئي ٿي.<ref>{{cite book |title=Disease and Its Causes |chapter-url=https://archive.org/details/b28112325 |year=1913 |publisher=New York Henry Holt and Company London Williams and Norgate The University Press, Cambridge, USA |location=United States |author=Councilman, W. T. |chapter=Ch. 1}}</ref>
وارن جي واڌ [[وارن جو ڦوٽو|وار جي ڦوٽي]] اندر شروع ٿئي ٿي. وار جو رڳو "جيئرو" حصو ڦوٽي ۾ هوندو آهي. جيڪو وار نظر اچي ٿو، اهو وار جو ڏنڊو آهي، جنهن ۾ ڪا حياتيائي ڪيميائي سرگرمي نه ٿيندي آهي ۽ ان کي "مئل" سمجهيو ويندو آهي. وار جي پاڙ جي بنياد ("ڳنڍ") ۾ اهي جيوگهرڙا هوندا آهن، جيڪي وار جو ڏنڊو ٺاهين ٿا.<ref>{{cite book |editor1=Freinkel, R.K. |editor2=Woodley, D.T. |title=The Biology of the Skin |date=15 March 2001 |publisher=[[CRC Press]] |isbn=9781850700067 |page=80}}</ref> وار جي ڦوٽي جي ٻين بناوتن ۾ تيل پيدا ڪندڙ [[سڻڀو غدود]] شامل آهي، جيڪو وار کي سڻڀ ڏئي ٿو، ۽ [[وار اڀاريندڙ ڏورا]]، جيڪي وارن کي اڀو ڪرڻ جا ذميوار آهن. گهٽ جسماني وارن وارن انسانن ۾ ان جو اثر [[لڱ ڪانڊارجڻ]] جي صورت ۾ ظاهر ٿيندو آهي.
===وار جي پاڙ===
{{Infobox anatomy
| Name = وار جي پاڙ
| Latin = radix pili
| Image = Gray944.png
| Caption = [[چمڙي]] جو ڪٽ، جنهن ۾ [[چمڙي جي مٿين تهه]] ۽ [[چمڙي جي هيٺين تهه]]؛ پنهنجي ڦوٽي ۾ هڪ وار؛ [[وار اڀاريندڙ ڏورو]]؛ ۽ [[سڻڀا غدود]] ڏيکاريل آهن.
| Image2 =
| Caption2 =
| System =
| Precursor =
}}
''وار جي پاڙ'' هڪ ڦهليل حصي، ''وار جي ڳنڍ''، تي ختم ٿئي ٿي، جيڪا ڏنڊي جي ڀيٽ ۾ رنگ ۾ وڌيڪ اڇي ۽ بناوت ۾ وڌيڪ نرم هوندي آهي ۽ [[چمڙي جي مٿين تهه]] جي ڦوٽي جهڙي اندروني وڪڙ ۾ موجود هوندي آهي، جنهن کي [[وارن جو ڦوٽو]] چيو ويندو آهي. وار جي ڳنڍ تاندورائي ڳنڍيندڙ تاندوري، شيشي جهڙي جهلي، ٻاهرين پاڙ واري غلاف، اپيٿيليم جي تهه ([[هينلي جي تهه]]) ۽ داڻيدار تهه ([[هڪسلي جي تهه]]) مان ٺهيل اندروني پاڙ واري غلاف، ڪيوٽيڪل، ڪارٽيڪس ۽ ميڊيولا تي مشتمل هوندي آهي.<ref>[http://www.histology.leeds.ac.uk/skin/hair.php Histology Guide | Skin] Histology.leeds.ac.uk. Retrieved on 18 May 2016.</ref>
===قدرتي رنگ===
{{main|انساني وارن جو رنگ}}
[[File:Hair Autofluorescence.jpg|thumb|انساني وارن ۾ ميلانن هوندو آهي، جيڪو ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿو ۽ الٽراوائليٽ ڪرڻن کان بچاءُ ڪري ٿو. انساني وار روشنيءَ جي گهڻين موج-ڊيگهن کي جذب ۽ خارج ڪري سگهن ٿا. مٿين تصوير ۾ ڳاڙهي ناسي انساني وار جي هڪ تاندوري مان 365–400 نينوميٽر تحريڪ تي ميلانن جي خود-چمڪ ڏيکاريل آهي.]]
[[File:Brown hair.jpg|thumb|ڳاڙهي ناسي وارن واري ڇوڪري]]
وارن جا سڀ قدرتي رنگ وارن جي ٻن قسمن جي رنگدار مادن جو نتيجو آهن. اهي ٻئي رنگدار مادا ميلانن جا قسم آهن، جيڪي وار جي ڦوٽي اندر پيدا ٿين ٿا ۽ تاندورن ۾ موجود داڻن ۾ ڀرجي وڃن ٿا. [[يوميلانن]] [[ناسي وار|ناسي وارن]] ۽ [[ڪارا وار|ڪارن وارن]] ۾ غالب رنگدار مادو آهي، جڏهن ته [[فيوميلانن]] [[ڳاڙها وار|ڳاڙهن وارن]] ۾ غالب هوندو آهي. [[سونهري وار]] وار جي تاندوري ۾ گهٽ [[رنگداري]]ءَ جو نتيجو آهن. [[اڇا وار]] تڏهن ٿين ٿا، جڏهن ميلانن جي پيداوار گهٽجي يا بند ٿي وڃي، جڏهن ته [[پوليوسس]] اڇا وار (۽ اڪثر اها چمڙي، جنهن سان وار ڳنڍيل هجي) آهن، جيڪي عام طور اهڙن ٽڪرن ۾ ٿين ٿا، جتي شروع کان ميلانن موجود نه هجي يا زندگيءَ جي شروعاتي سالن ۾ قدرتي، عام طور جينياتي، سببن ڪري ختم ٿي ويو هجي.
===انساني وارن جي واڌ===
{{main|انساني وارن جي واڌ}}
وار ٻاهرين جسم تي هر هنڌ وڌن ٿا، سواءِ [[مخاطي جھلي|مخاطي جهلين]] ۽ وارن کان خالي چمڙيءَ جي، جهڙوڪ هٿن جي ترين، پيرن جي تَرين ۽ چپن تي. جسم تي وارن جا مختلف قسم هوندا آهن، جن ۾ [[نرم وار]] ۽ [[اينڊروجنائي وار]] شامل آهن، ۽ هر قسم جي پنهنجي جيوگهرڙائي بناوت هوندي آهي. مختلف بناوت وارن کي منفرد خاصيتون ڏئي ٿي، جيڪي خاص مقصدن، بنيادي طور گرمي ۽ بچاءُ، لاءِ ڪم ڪن ٿيون.
[[File:Hair-follicle cycling.ogv|thumb|وار جي ڦوٽي جو چڪر]]
[[File:Blond long-haired young lady woman.jpg|thumb|وار مختلف رفتارن سان ۽ مختلف ڊيگهن تائين وڌن ٿا. انهن جي بناوت مختلف رنگ ۽ بناوٽون پيدا ڪري ٿي، جيڪي وار جي تاندورن جي وڌڻ واري ڊيگهه تي اثرانداز ٿين ٿيون.]]
[[File:Marianne Ernst, Long hair model.jpg|thumb|ماريان ارنسٽ، هڪ جرمن "ڊگهن وارن واري ماڊل".]]
وارن جي واڌ جا ٽي مرحلا [[وارن جو ڦوٽو#اينيجن مرحلو|اينيجن]]، [[وارن جو ڦوٽو#ڪيٽيگن مرحلو|ڪيٽيگن]] ۽ [[وارن جو ڦوٽو#ٽيلوجن مرحلو|ٽيلوجن]] آهن. انساني جسم تي هر وار جو تاندورو پنهنجي واڌ جي الڳ مرحلي ۾ هوندو آهي. جڏهن چڪر پورو ٿئي ٿو، اهو ٻيهر شروع ٿئي ٿو ۽ وار جو نئون تاندورو ٺهڻ لڳي ٿو. وار جي واڌ جي رفتار عمر، جينياتي لاڙي ۽ ڪيترن ماحولياتي ڪارڪن موجب هڪ ماڻهوءَ کان ٻئي تائين مختلف هوندي آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Schneider|first1=Marlon R.|last2=Schmidt-Ullrich|first2=Ruth|last3=Paus|first3=Ralf|date=2009-02-10|title=The hair follicle as a dynamic miniorgan|journal=Current Biology|volume=19|issue=3|pages=R132–142|doi=10.1016/j.cub.2008.12.005|issn=1879-0445|pmid=19211055|doi-access=free|bibcode=2009CBio...19.R132S }}</ref> عام طور چيو ويندو آهي ته وار سراسري طور هر مهيني لڳ ڀڳ 1 سينٽي ميٽر وڌن ٿا؛ پر حقيقت وڌيڪ پيچيدي آهي، ڇاڪاڻ ته سڀ وار هڪ ئي وقت نٿا وڌن. مٿي جا وار هر مهيني 0.6 سينٽي ميٽر کان 3.36 سينٽي ميٽر تائين وڌڻ جي رپورٽ ٿيل آهي. مٿي جي وارن جي واڌ جي رفتار ڪنهن حد تائين عمر (عمر سان وار آهستي وڌڻ جو لاڙو رکن ٿا)، جنس ۽ نسلي پسمنظر تي دارومدار رکي ٿي.<ref name=Harkey>{{Cite journal|last=Harkey|first=M. R.|date=December 1993|title=Anatomy and physiology of hair|journal=Forensic Science International|series=Hair Analysis as a Diagnostic Tool for Drugs of Abuse Investigation|volume=63|issue=1|pages=9–18|doi=10.1016/0379-0738(93)90255-9|pmid=8138238|issn=0379-0738}}</ref> ٿلها وار (>60 μm) عام طور سنهڙن وارن (20–30 μm) کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا؛ سندن ماهوار واڌ ترتيبوار 11.4 ملي ميٽر ۽ 7.6 ملي ميٽر آهي.<ref>{{cite journal| author=Van Neste DJ, Rushton DH| title=Gender differences in scalp hair growth rates are maintained but reduced in pattern hair loss compared to controls. | journal=Skin Res Technol | year= 2016 | volume= 22 | issue= 3 | pages= 363–9 | pmid=26526232 | doi=10.1111/srt.12274 | pmc= | s2cid=19060270 }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Buffoli|first1=Barbara|last2=Rinaldi|first2=Fabio|last3=Labanca|first3=Mauro|last4=Sorbellini|first4=Elisabetta|last5=Trink|first5=Anna|last6=Guanziroli|first6=Elena|last7=Rezzani|first7=Rita|last8=Rodella|first8=Luigi F.|date=2014|title=The human hair: from anatomy to physiology|url=http://doi.wiley.com/10.1111/ijd.12362|journal=International Journal of Dermatology|language=en|volume=53|issue=3|pages=331–341|doi=10.1111/ijd.12362|pmid=24372228|s2cid=1310059|url-access=subscription}}</ref>
اڳ اهو سمجهيو ويندو هو ته قفقازي ماڻهن جا وار ايشيائي ماڻهن جي وارن کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا ۽ عورتن جي وارن جي واڌ جي رفتار مردن کان وڌيڪ آهي.<ref name=Harkey/> پر وڌيڪ تازين تحقيقن مان معلوم ٿيو آهي ته مردن ۽ عورتن ۾ وارن جي واڌ جي رفتار ۾ ڪو نمايان فرق ناهي<ref>{{cite news |title=How Fast Does Hair Grow? |author=Joseph Castro |date=January 27, 2014 |work=Live Science |url=https://www.livescience.com/42868-how-fast-does-hair-grow.html |access-date=July 3, 2020}}</ref> ۽ چيني ماڻهن جا وار فرانسيسي قفقازي ماڻهن ۽ اولهه ۽ وچ آفريڪا جي ماڻهن جي وارن کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا.<ref>{{cite journal |last1=Loussouarn |first1=Geneviève |last2=El Rawadi |first2=Charles |last3=Genain |first3=Gilles |date=2005 |title=Diversity of hair growth profiles |journal=International Journal of Dermatology |volume=44 |issue=s1 |pages=6–9 |doi=10.1111/j.1365-4632.2005.02800.x |pmid=16187948 |s2cid=39103960 |doi-access=free }}</ref> وارن جو تعداد وارن جي رنگ موجب هڪ مخصوص حد اندر مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite news |title=How many hairs are on a human head in total and per square inch?|work=curlcentric.com |url=https://www.curlcentric.com/how-many-hairs-are-on-a-human-head/|access-date=April 18, 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Number of hairs on human head |work=harvard.edu |url=https://bionumbers.hms.harvard.edu/bionumber.aspx?id=101509 |access-date=April 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214171336/https://bionumbers.hms.harvard.edu/bionumber.aspx?id=101509 |archive-date=14 December 2021 |url-status=dead}}</ref> هڪ سراسري [[سونهري وار|سونهري وارن]] واري ماڻهوءَ جي مٿي تي 150,000 وار، [[ناسي وار|ناسي وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 110,000، [[ڪارا وار|ڪارن وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 100,000 ۽ [[ڳاڙها وار|ڳاڙهن وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 90,000 وار هوندا آهن.<ref>{{cite news|title=How much hair does a human have on their head?|work=mevolife.com|url=https://mevolife.com/blog/health/healthy-hair|access-date=April 18, 2022|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307165927/https://mevolife.com/blog/health/healthy-hair|url-status=dead}}</ref> انسان جي مرڻ کان پوءِ وارن جي واڌ بند ٿي وڃي ٿي. مئل جسم تي وارن جي ظاهري واڌ اصل ۾ پاڻي وڃائڻ سبب چمڙي سڪي ۽ سُسي وڃڻ ڪري نظر ايندي آهي.<ref>{{cite news |title=Do your hair and fingernails grow after death?|work=bbc.com |url=https://www.bbc.com/future/article/20130526-do-your-nails-grow-after-death|access-date=April 18, 2022}}</ref><ref name=TCP>{{cite book |doi=10.1007/978-3-642-02202-9_146 |chapter=Hair Disorders and Alopecia |chapter-url={{Google books|FEf4EMjYSrgC|page=1489|plainurl=yes}} |editor1-first=Abdelaziz Y. |editor1-last=Elzouki |editor2-first=Harb A. |editor2-last=Harfi |editor3-first=Hisham M. |editor3-last=Nazer |editor4-first=F. Bruder |editor4-last=Stapleton |editor5-first=William |editor5-last=Oh |editor6-first=Richard J. |editor6-last=Whitley |title=Textbook of Clinical Pediatrics |pages=1489–508 |year=2012 |last1=Ruszczak |first1=Zbigniew |isbn=978-3-642-02201-2 }}</ref>
جيئري ماڻهوءَ جي سڀ کان ڊگهن وارن جو عالمي رڪارڊ [[اتر پرديش|اتر پرديش، ڀارت]] جي سميتا سريواستوا وٽ آهي. سندس وارن جي ڊيگهه 7 فوٽ 9 انچ آهي ۽ هن 32 سالن تائين وار وڌائڻ کان پوءِ نومبر 2023ع ۾ [[گنيز ورلڊ رڪارڊز|گنيز عالمي رڪارڊ]] قائم ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2023-11-30 |title=UP woman, 46, sets world record with 7 ft 9 in long hair |url=https://www.hindustantimes.com/trending/up-woman-46-sets-world-record-with-7-ft-9-in-long-hair-101701329539286.html |access-date=2023-11-30 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref>
===بناوٽ===
[[File:Natural Afro - hair type 4c- model Gwyneth Ellis.jpg|thumb|وارن جو قسم 4c]]
وار مختلف بناوٽن ۾ ملن ٿا. وارن جي بناوٽ جا ٽي مکيه پهلو گهنڊيداريءَ جو نمونو، مقدار ۽ ٿولهه آهن. سڀني ٿڻائتن جا وار [[ڪيراٽن]] مان ٺهيل هوندا آهن، تنهنڪري [[وارن جو ڦوٽو|وارن جي ڦوٽن]] جي بناوت وارن جي مختلف نمونن جو سبب نه آهي. وارن جي گهنڊيداريءَ بابت ڪيتريون نظريا موجود آهن. سائنسدانن جو خيال آهي ته [[وارن جو ڏنڊو|وار جي ڏنڊي]] جي شڪل ماڻهوءَ جي وارن جي گهنڊيداريءَ تي اثرانداز ٿئي ٿي. تمام گول ڏنڊو وار جي تاندوري ۾ گهٽ [[ڊاءِ سلفائيڊ بند]] پيدا ٿيڻ ڏئي ٿو. ان جو مطلب آهي ته موجود بند هڪ ٻئي سان سڌي ليڪ ۾ هوندا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ وار سڌا ٿيندا آهن.<ref name="Davidson genomics">{{cite web|title=Curly Hair Gene|url=http://www.bio.davidson.edu/courses/genomics/2011/Piper/Background.html|access-date=28 January 2015|publisher=Bio.davidson.edu}}</ref>
[[File:Curlsbaby.jpg|thumb|گهنڊيدار وارن وارو ٻار]]
وار جو ڏنڊو جيترو وڌيڪ چپٽو ٿيندو، وار اوترو وڌيڪ گهنڊيدار ٿيندو، ڇاڪاڻ ته اها شڪل وڌيڪ [[سسٽين]] کي گڏجڻ جي اجازت ڏئي ٿي، جنهن سان وڪڙيل بناوت ٺهي ٿي ۽ هر اضافي ڊاءِ سلفائيڊ بند سان وار وڌيڪ گهنڊيدار ٿيندو وڃي ٿو.<ref name="Davidson genomics"/> جيئن وار جي ڦوٽي جي شڪل گهنڊيداريءَ جو نمونو مقرر ڪري ٿي، تيئن وار جي ڦوٽي جي جسامت وار جي ٿولهه مقرر ڪري ٿي. جڏهن وار جي ڦوٽي جو گهيرو وڌي ٿو، تڏهن وار جي ڦوٽي جي ٿولهه به وڌي ٿي. نتيجي طور ماڻهوءَ جي وارن جو مقدار سنهو، عام يا ٿلهو ٿي سگهي ٿو. وارن جي ٿولهه کي لڳ ڀڳ هميشه ٽن درجن ۾ ورهائي سگهجي ٿو: سنهو، وچولو ۽ کهرو. هي خاصيت وار جي ڦوٽي جي مقدار ۽ تاندوري جي حالت تي دارومدار رکي ٿي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153">{{cite web |url=http://hairdressing.ac.uk/node/153 |title=Hair type, texture and density | Hairdressing Training |publisher=Hairdressing.ac.uk |access-date=28 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212010906/http://hairdressing.ac.uk/node/153 |archive-date=12 February 2015 }}</ref> سنهي وار جو گهيرو سڀ کان ننڍو، کهري وار جو گهيرو سڀ کان وڏو، ۽ وچولو وار انهن ٻنهي جي وچ ۾ هوندو آهي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153"/> کهري وار جي ڪيوٽيڪل سنهي يا وچولي وار جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ کليل هوندي آهي، جنهن سبب اهو سڀ کان وڌيڪ سوراخدار هوندو آهي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153"/>
====<span class="anchor" id="classification"></span>درجابندي جا سرشتا====
ماڻهو وارن جي گهنڊيداريءَ جي نمونن کي درجي بندي ڪرڻ لاءِ مختلف سرشتا استعمال ڪندا آهن. ڪنهن ماڻهوءَ جي وار جي قسم بابت ڄاڻ رکڻ، وار جي سنڀال سمجهڻ لاءِ سٺو شروعاتي قدم آهي. وار جو قسم معلوم ڪرڻ جو رڳو هڪ طريقو نه آهي. ان کان سواءِ، هڪ کان وڌيڪ وار جا قسم هجڻ ممڪن ۽ عام ڳالهه آهي، مثال طور قسم 3a ۽ 3b گهنڊن جو گڏيل نمونو.
=====اينڊري واڪر سرشتو=====
{{Main|اينڊري واڪر وارن جي قسم بندي جو سرشتو}}
اينڊري واڪر وارن جي قسم بندي جو سرشتو وارن جي درجابنديءَ لاءِ سڀ کان گهڻو استعمال ٿيندڙ سرشتو آهي. هي سرشتو [[اوپرا ونفري]] جي وار ٺاهيندڙ [[اينڊري واڪر]] تيار ڪيو. هن سرشتي موجب وار جا چار قسم آهن: سڌا، لهردار، گهنڊيدار ۽ ڪُنڍڙا.
* قسم 1 '''سڌا وار''' آهن، جيڪي سڀ کان وڌيڪ چمڪ ڏيکارين ٿا ۽ سڀني وارن جي قسمن مان سڀ کان وڌيڪ مضبوط هوندا آهن. هن بناوٽ کي نقصان پهچائڻ ڏکيو ۽ ان کي گهنڊيدار ڪرڻ تمام مشڪل هوندو آهي. ڇاڪاڻ ته [[سيبم]] مٿي جي چمڙيءَ کان پڇڙين تائين آسانيءَ سان پکڙجي ٿو ۽ ان جي رستي ۾ گهنڊ يا ڪُنڍڙا رڪاوٽ نٿا بڻجن، تنهنڪري هي سڀني بناوٽن مان سڀ کان وڌيڪ تيلائتو قسم آهي.
* قسم 2 '''لهردار وار''' آهن، جن جي بناوت ۽ چمڪ سڌن ۽ گهنڊيدار وارن جي وچ ۾ هوندي آهي. لهردار وار سڌن وارن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ [[ڦُليل وار|ڦُليل]] ٿيڻ جو لاڙو رکن ٿا. قسم A جون لهرون آسانيءَ سان سڌي ۽ گهنڊيدار اندازن ۾ بدلجي سگهن ٿيون، جڏهن ته قسم B ۽ C لهردار وار انداز ڏيڻ ۾ وڌيڪ مزاحمتي هوندا آهن.
* قسم 3 [[گهنڊيدار وار]] آهن، جن جي شڪل S جهڙي هوندي آهي. گهنڊن جو نمونو ننڍي "s"، وڏي "S"، يا ڪڏهن وڏي "Z" يا ننڍي "z" جهڙو ٿي سگهي ٿو.{{Citation needed|reason=This is suspect (or confusing) because the uppercase "S" has the same shape as the lowercase variety|date=September 2016}} مناسب سنڀال نه ٿيڻ سبب گهنڊ گهٽ واضح ٿيندا آهن.
* قسم 4 [[ڪُنڍڙا وار]] آهن، جن ۾ تمام ويجهو ويڙهيل گهنڊيدار نمونو هوندو آهي، يا ڪڏهن ڪا واضح گهنڊيداري نه هوندي آهي، ۽ اهي اڪثر نازڪ پر تمام گهڻي کثافت وارا هوندا آهن. هي وار آلا ٿيڻ تي سُسي ويندا آهن، ۽ ڇاڪاڻ ته انهن ۾ ٻين وارن جي قسمن کان گهٽ [[ڪيوٽيڪل]] تهون هونديون آهن، تنهنڪري اهي نقصان لاءِ وڌيڪ حساس هوندا آهن.
{| class="wikitable" style="margin:0 auto 2.0em;"
|+ style="font-size:105%;padding-bottom:0.2em;"|اينڊري واڪر وارن جا قسم
|-
!colspan="3"| قسم 1: سڌا
|-
!style="width:3.0em;"| 1a
| سڌا (سنها/باريڪ)
| وار تمام نرم، سنها، چمڪدار ۽ تيلائتا هوندا آهن، گهنڊ گهڻو نه جهليندا آهن، نقصان پهچائڻ ڏکيو هوندو آهي.
|-
! 1b
| سڌا (وچولا)
| وار مقدار ۽ ڀرپوريت سان سڃاتا وڃن ٿا.
|-
! 1c
| سڌا (کهرا)
| وار بلڪل سڌا، کهرا ۽ گهنڊيدار ڪرڻ ۾ ڏکيا هوندا آهن.
|-
!colspan="3"| قسم 2: لهردار
|-
! 2a
| لهردار (سنها/باريڪ)
| وارن ۾ واضح "S" نمونو هوندو آهي، آسانيءَ سان سڌا يا گهنڊيدار ڪري سگهجن ٿا، عام طور مختلف اندازن لاءِ مناسب هوندا آهن.
|-
! 2b
| لهردار (وچولا)
| ڦُليل ٿيڻ جو لاڙو رکن ٿا ۽ انداز ڏيڻ ۾ ٿورو مزاحمتي ٿي سگهن ٿا.
|-
! 2c
| لهردار (کهرا)
| ڪافي کهرا، ڦُليل يا تمام ڦُليل، ٿلهين لهرن سان، اڪثر انداز ڏيڻ ۾ وڌيڪ مزاحمتي.
|-
!colspan="3"| قسم 3: گهنڊيدار
|-
! 3a
| گهنڊيدار (هلڪا)
| واضح "S" نمونو رکن ٿا، اڪثر ٿولهه، مقدار ۽/يا ڦُليل هجڻ گڏ هوندو آهي.
|-
! 3b
| گهنڊيدار (تنگ)
| واضح "S" نمونو رکن ٿا، گهنڊ سرپل کان سرپل شڪل واري ڪارڪ اسڪرو تائين هوندا آهن.
|-
!colspan="3"| قسم 4: ڪُنڍڙا
|-
! 4a
| ڪُنڍڙا (نرم)
| وار تمام تار جهڙا ۽ نازڪ، ويجهو ويڙهيل هوندا آهن ۽ گهنڊيدار نمونو ڏيکاري سگهن ٿا.
|-
! 4b
| ڪُنڍڙا (تار جهڙا)
| 4a جهڙا، پر گهنڊن جو نمونو گهٽ واضح؛ تيز ڪنڊن واري "Z" جهڙي شڪل رکن ٿا.
|-
|}
=====FIA سرشتو=====
هي هڪ طريقو آهي، جيڪو وارن کي گهنڊيداريءَ جي نموني، وار جي تاندوري جي ٿولهه ۽ مجموعي وارن جي مقدار موجب درجي بندي ڪري ٿو.
{| class="wikitable" style="margin:0 auto;"
|+ style="font-size:105%;padding-bottom:0.2em;"|FIA وارن جي درجابندي
|-
<!---------------------- Curliness ------------------------>
!colspan="3" style="font-size:110%;"|
گهنڊيداري
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''سڌا'''''
|-
!style="width:3.0em;"| 1a
|colspan="2"| بلڪل لٺ جهڙا سڌا.
|-
! 1b
|colspan="2"| سڌا، پر هلڪي جسماني لهر سان، جيڪا ڪجهه مقدار وڌائي ٿي.
|-
! 1c
|colspan="2"| جسماني لهر سان سڌا، ۽ هڪ يا ٻه ڏسڻ جهڙيون S-لهرون، مثال طور ڪنڌ جي پٺيان يا ڪنپٽين وٽ.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''لهردار'''''
|-
! 2a
|colspan="2"| سڄي وار ۾ ڇڪيل S-لهرن سان هلڪا.
|-
! 2b
|colspan="2"| وڌيڪ ننڍيون ۽ واضح S-لهرون، مثال طور ڳُتل آلن وارن جهڙيون.
|-
! 2c
|colspan="2"| واضح S-لهرون، ڪجهه سرپل گهنڊيداري.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''گهنڊيدار'''''
|-
! 3a
|colspan="2"| وڏا، هلڪا سرپل گهنڊ.
|-
! 3b
|colspan="2"| لچڪدار گول گهنڊ.
|-
! 3c
|colspan="2"| تنگ ڪارڪ اسڪرو جهڙا گهنڊ.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''تمام''' گهنڊيدار
|-
! 4a
|colspan="2"| ويجهو ويڙهيل S-گهنڊ.
|-
! 4b
|colspan="2"| Z-نمونو؛ ويجهو ويڙهيل ۽ تيز ڪنڊن وارا.
|-
! 4c
|colspan="2"| گهڻو ڪري Z-نمونو؛ ويجهو ڪُنڍڙا، گهٽ واضح بناوت سان.
|-
<!----------------------- Strands ------------------------->
!colspan="3" style="font-size:110%;"|
تاندورا
|- style="vertical-align:top;"
! F
|colspan="2"| سنها
سنها تاندورا، جيڪي ڪڏهن روشنيءَ اڳيان رکڻ سان لڳ ڀڳ شفاف لڳن ٿا. <br />ڇڻيل تاندورا مخالف رنگ واري پسمنظر تي به ڏسڻ ۾ ڏکيا ٿي سگهن ٿا. <br />سنها وار محسوس ڪرڻ ۾ ڏکيا هوندا آهن يا تمام سنهي ريشمي تاندوري جهڙا محسوس ٿيندا آهن.
|- style="vertical-align:top;"
! M
|colspan="2"| وچولا
تاندورا نه سنها هوندا آهن ۽ نه کهرا. <br />وچولا وار ڪپهه جي ڌاڳي جهڙا محسوس ٿيندا آهن، پر سخت يا کُردرا نه هوندا آهن. <br />اهي نه سنها هوندا آهن نه کهرا.
|- style="vertical-align:top;"
! C
|colspan="2"| کهرا
ٿلها تاندورا، جن جا ڇڻيل وار عام طور آسانيءَ سان سڃاتا ويندا آهن. <br />کهرا وار سخت ۽ تار جهڙا محسوس ٿيندا آهن.
|-
<!----------------------- Volume -------------------------->
!colspan="3" style="font-size:110%;"|مقدار<br />{{small|{{nobold|سڄي وارن جي پوني ٽيل جي گهيري موجب}}}}
|-
! i
| سنها || گهيرو {{convert|2|in|cm|abbr=off}} کان گهٽ
|-
! ii
| عام || ... {{convert|2|to|4|in|cm|abbr=off}} تائين
|-
! iii
| ٿلها || ... {{convert|4|in|cm|abbr=off}} کان وڌيڪ
|}
==ترڪيب==
وار بنيادي طور [[ڪيراٽن]] پروٽينن ۽ [[ڪيراٽن سان لاڳاپيل پروٽين]]ن (KRTAPs) مان ٺهيل آهن. [[انساني جينوم]] 54 مختلف ڪيراٽن پروٽينن جو ڪوڊ رکي ٿو، جيڪي وارن ۾ مختلف مقدار ۾ موجود هوندا آهن. اهڙي طرح انسان 100 کان وڌيڪ مختلف KRTAPs جو ڪوڊ رکي ٿو، جيڪي وارن ۾ ڪيراٽنن کي آرپار ڳنڍين ٿا. KRTAPs جو مقدار انساني وارن ۾ 3٪ کان گهٽ کان وٺي [[ايڪڊنا]] جي ڪنڊي ۾ 30–40٪ تائين هوندو آهي.<ref>{{Citation |last1=Wu |first1=Dong-Dong |chapter=Evolution of Trichocyte Keratin Associated Proteins |date=2018 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-981-10-8195-8_5 |title=The Hair Fibre: Proteins, Structure and Development |pages=47–56 |editor-last=Plowman |editor-first=Jeffrey E. |access-date=2023-03-04 |place=Singapore |publisher=Springer |language=en |doi=10.1007/978-981-10-8195-8_5 |isbn=978-981-10-8195-8 |last2=Irwin |first2=David M. |series=Advances in Experimental Medicine and Biology |volume=1054 |pmid=29797267 |editor2-last=Harland |editor2-first=Duane P. |editor3-last=Deb-Choudhury |editor3-first=Santanu|chapter-url-access=subscription }}</ref>
وار ڊگهن (50–100 مائڪرو ميٽر) جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندا آهن، جيڪي ڪيراٽن جي مرڪبن سان ڀريل هوندا آهن؛ انهن کي وچولي تاندورا چيو ويندو آهي ۽ اهي "ڪيراٽن سان لاڳاپيل پروٽينن" سان گڏ ٻڌل هوندا آهن، جيڪي بناوت ۾ بي قاعده هوندا آهن. هي سڄو ٻڌل مجموعو ميڪرو-فبرل سڏجي ٿو. اهي ڊگها جيوگهرڙا، جن ۾ ميڪرو-فبرل هوندا آهن، "جيوگهرڙي جھلي مرڪب" وسيلي ٻڌل هوندا آهن. جيوگهرڙن جي وچ ۾ موجود هي مرڪب عام طور ٻن 5 nm سڻڀي "بيٽا تهن" جي وچ ۾ 15 nm پروٽيني "ڊيلٽا تهه" تي مشتمل هوندو آهي. انهن تهن جي صحيح بناوت بابت گهڻي قياس آرائي موجود آهي. جيوگهرڙي جھلي مرڪب ٻن ڪارٽيڪس جيوگهرڙن جي وچ ۾، ٻن ڪيوٽيڪل جيوگهرڙن جي وچ ۾، ۽ ڪارٽيڪس ۽ ڪيوٽيڪل جيوگهرڙي جي وچ ۾ مختلف هوندو آهي.<ref>{{Cite journal|title=The structure of people's hair|first1=Fei-Chi|last1=Yang|first2=Yuchen|last2=Zhang|first3=Maikel C.|last3=Rheinstädter|date=5 April 2014|journal=PeerJ|volume=2|pages=e619|doi=10.7717/peerj.619|doi-access=free |pmid=25332846|pmc=4201279}}</ref>
==ڪم==
ڪيترن ٿڻائتن وٽ [[فر]] ۽ ٻيا وار هوندا آهن، جيڪي مختلف ڪم ڪن ٿا. وار ڪيترن جانورن لاءِ گرميءَ جي ضابطي ۽ [[ڇپاءُ]] جو ڪم ڪن ٿا؛ ٻين لاءِ اهي ٻين جانورن ڏانهن خبرداري، ميلاپ يا ٻين رابطي وارن اشارن جو ذريعو هوندا آهن؛ ۽ ڪجهه جانورن ۾ وار بچاءَ، ۽ ڪڏهن ڪڏهن حملي کان تحفظ، جو ڪم به ڏيندا آهن. وارن جو حسي ڪم پڻ آهي، ڇاڪاڻ ته اهي ڇهاءَ جي احساس کي چمڙي جي مٿاڇري کان ٻاهر تائين وڌائين ٿا. نگهبان وار اهڙيون خبرداريون ڏين ٿا، جيڪي پوئتي هٽڻ واري ردعمل کي شروع ڪري سگهن ٿيون.
===گرمي===
[[File:Ursus maritimus Steve Amstrup.jpg|thumb|left|قطبي ڀورا پنهنجو فر گرميءَ لاءِ استعمال ڪن ٿا؛ سندن چمڙي ڪاري هوندي آهي، پر سندن شفاف فر اڇو ڏسڻ ۾ اچي ٿو، شڪار دوران ڇپاءُ فراهم ڪري ٿو ۽ ٻچن کي برف ۾ لڪائي تحفظ ڏئي ٿو.]]
جڏهن ته انسانن گرم رهڻ لاءِ ڪپڙا ۽ ٻيا وسيلا پيدا ڪيا آهن، مٿي جا وار بنيادي طور گرميءَ جي [[حرارتي عايق|عايق]] ۽ ٿڌڪاريءَ (جڏهن پگهر وار مان ٻاڦجي ٿو) جو ذريعو آهن، ۽ الٽراوائليٽ ڪرڻن کان بچاءُ پڻ ڪن ٿا. ٻين هنڌن تي وارن جي ڪم بابت بحث موجود آهي. ٿڌي موسم ۾ ٻاهرين سرگرمين دوران [[ٿڌ جي ساڙ]] ۽ [[جسماني گرمي گهٽجڻ]] کان بچڻ لاءِ اڃا به ٽوپيون ۽ ڪوٽ گهربل هوندا آهن، پر انساني جسم جا وار اندروني گرمي پد کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ مدد ڏين ٿا. جڏهن جسم تمام ٿڌو ٿئي ٿو، ته وار جي ڦوٽن سان لڳل [[وار اڀاريندڙ ڏورا]] اڀا ٿين ٿا، جنهن سبب انهن ڦوٽن جا وار به اڀا ٿي وڃن ٿا. پوءِ اهي وار [[چمڙي جي مٿين تهه]] مٿان گرمي ڦاسائيندڙ تهه ٺاهين ٿا. هن عمل کي رسمي طور [[پائيلو ايرڪشن]] چيو ويندو آهي، جيڪو لاطيني لفظن 'pilus' ("وار") ۽ 'erectio' ("اڀرڻ") مان نڪتل آهي، پر انگريزيءَ ۾ عام طور ان کي [[لڱ ڪانڊارجڻ]] چيو ويندو آهي.<ref name="Why Do Humans Get goosebumps When They Are Cold, or under Other Circumstances?: Scientific American.">{{Cite journal|last=Bubenik|first=George A.|date=1 September 2003|title=Why do humans get "goosebumps" when they are cold, or under other circumstances?|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-do-humans-get-goosebu|journal=Scientific American|access-date=4 May 2010}}</ref> هي عمل ٻين ٿڻائتن ۾ وڌيڪ اثرائتو آهي، جن جو فر ڦُلي وڃي ٿو ۽ وارن جي وچ ۾ هوا جا خانو پيدا ڪري جسم کي ٿڌ کان بچائي ٿو. جسم تمام گرم ٿيڻ تي ان جي ابتڙ عمل ٿئي ٿو؛ وار اڀاريندڙ ڏورا وارن کي چمڙيءَ تي چپٽائي ڇڏين ٿا، جنهن سان گرمي ٻاهر نڪري سگهي ٿي.
===تحفظ===
ڪجهه ٿڻائتن، جهڙوڪ [[هيج هاگ]] ۽ [[پورڪيوپائن]]، ۾ وار سخت ڪنڊن يا ڪنڊن جهڙن تاندورن ۾ تبديل ٿي ويا آهن. اهي ڪيراٽن جي ٿلهين پليٽن سان ڍڪيل هوندا آهن ۽ شڪارين کان بچاءُ جو ڪم ڪندا آهن. ٿلها وار، جهڙوڪ شينهن جي ايال ۽ گريزلي ڀوري جو فر، چڪ ۽ ڇيڙن جهڙي جسماني نقصان کان ڪجهه تحفظ فراهم ڪن ٿا.
===ڇهاءَ جو احساس===
وار جي ڏنڊن جي هٽڻ ۽ ارتعاش کي وار جي ڦوٽي جا تنتي گرهڻ وارا حصا ۽ چمڙي اندر موجود تنتي گرهڻ وارا حصا سڃاڻين ٿا. وار هوا جي حرڪت ۽ جسماني شين جي ڇهاءَ کي محسوس ڪري سگهن ٿا ۽ [[ٻاهرين پرجيوي|ٻاهرين پرجيوين]] جي موجودگيءَ بابت حسي ڄاڻ ڏين ٿا.<ref>{{Cite journal | doi = 10.1098/rsbl.2011.0987| pmid = 22171023| title = Human fine body hair enhances ectoparasite detection| journal = Biology Letters| volume = 8| issue = 3| pages = 358–61| year = 2011| last1 = Dean | first1 = I.| last2 = Siva-Jothy | first2 = M. T. | pmc=3367735}}</ref> ڪجهه وار، جهڙوڪ [[اکين جا پنبڻ]]، ممڪن نقصانڪار مادو جي موجودگيءَ لاءِ خاص طور حساس هوندا آهن.<ref>{{cite web|title=Neuroscience for Kids – Receptors|url=http://faculty.washington.edu/chudler/receptor.html|access-date=18 February 2015|publisher=Faculty.washington.edu}}</ref><ref>{{cite web|title=hair biology – functions of the hair fiber and hair follicle|url=http://www.keratin.com/aa/aa031.shtml|access-date=18 February 2015|publisher=Keratin.com|archive-date=30 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330014433/http://www.keratin.com/aa/aa031.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|pmid=4811387|last1=Sabah|first1=NH|year=1974|pages=256–7|issue=2|volume=36|title=Controlled stimulation of hair follicle receptors|journal=Journal of Applied Physiology|doi=10.1152/jappl.1974.36.2.256}}</ref><ref>{{Cite journal | doi = 10.1016/S0047-2484(85)80090-7| title = The evolution of human skin(?)| journal = Journal of Human Evolution| volume = 14| pages = 3–22| year = 1985| last1 = Montagna | first1 = W.| issue = 1| bibcode = 1985JHumE..14....3M}}</ref>
[[File:Jeremy Cadot's eyebrow.jpg|thumb|ڀِرون پگهر، پاڻي ۽ ٻيو ڪچرو مٿان کان اک ۾ ڪرڻ کان روڪين ٿيون.]]
[[File:Closed human eye, superior view.jpg|thumb|اکين جا پنبڻ پنبڻين جي ڪنارن تي موجود وار آهن، جيڪي اک ڇنڀڻ وقت ڌوڙ ۽ مٽي پڪڙين ٿا.]]
====ڀِرون ۽ اکين جا پنبڻ====
{{main|ڀِرون|اکين جا پنبڻ}}
[[ڀِرون]] [[اک]]ين کي [[مٽي]]، [[پگهر]] ۽ [[مينهن]] کان وچولي درجي جو تحفظ ڏين ٿيون. اهي غير لفظي [[رابطو|رابطي]] ۾ پڻ اهم ڪردار ادا ڪن ٿيون، ڇاڪاڻ ته اهي ڏک، ڪاوڙ، حيرت ۽ جوش جهڙا جذبا ظاهر ڪن ٿيون. ٻين ڪيترن ٿڻائتن ۾ انهن ۾ وڌيڪ ڊگها، مُڇن جهڙا وار هوندا آهن، جيڪي ڇهاءَ جا حسي عضوا طور ڪم ڪن ٿا.
[[اکين جو پنبڻ]] پنبڻيءَ جي ڪنارن تي وڌندو آهي ۽ اک کي مٽيءَ کان بچائيندو آهي. اکين جا پنبڻ انسانن، اٺن، گهوڙن، شترمرغن وغيره لاءِ اهڙو ئي ڪم ڪن ٿا، جهڙو [[مُڇون]] [[ٻلي]]ن لاءِ ڪن ٿيون؛ اهي محسوس ڪرڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا ته مٽي، [[ڌوڙ]] يا ڪا ٻي ممڪن نقصانڪار شيءِ اک جي تمام ويجهو ته نه اچي وئي آهي.<ref name="Thumbprints - The Human Eyelash.">{{cite web |url=http://ion.asu.edu/liv41_eyelash/liv41_thumb.htm |title=Images of Nature |publisher=Ion.asu.edu |access-date=18 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060508183602/http://ion.asu.edu/liv41_eyelash/liv41_thumb.htm |archive-date=8 May 2006 }}</ref> هن [[احساس (نفسيات)|احساس]] جي نتيجي ۾ اک عڪسي طور بند ٿي وڃي ٿي.
ڀِرون ۽ اکين جا پنبڻ هڪ خاص ڊيگهه کان وڌيڪ نٿا وڌن؛ اکين جا پنبڻ اڪثر 10 ملي ميٽر کان وڌيڪ ڊگها نه هوندا آهن. بهرحال، [[ٽرائيڪوميگلي]] سبب پنبڻ غير معمولي طور ڊگها ۽ نمايان ٿي سگهن ٿا؛ ڪجهه حالتن ۾ مٿيان پنبڻ 15 ملي ميٽر تائين وڌي ويندا آهن.
i3sr6gd0lvh682v3kcobhdiylhr6zbm
392008
392007
2026-07-07T13:20:37Z
Intisar Ali
8681
392008
wikitext
text/x-wiki
{{short description|چمڙي جي هيٺين تهه ۾ موجود ڦوٽن مان وڌندڙ پروٽين جو تاندورو}}
{{Infobox anatomy
| Name = وار
| Latin = capillum
| Greek = θρίξ (thríx)
| Image = Gray945.png
| Caption = انساني وار جي تاندوري جو آرپار ڪٽ
| Width =
| Image2 = File:CSIRO ScienceImage 8115 Human hair and Merino wool fibre.jpg
| Caption2 = [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبيني]]ءَ سان ورتل [[ميرينو]] اُن (مٿي) ۽ انساني وار (هيٺ) جي تصوير، جنهن ۾ ڪيراٽن جا ڇلر ڏيکاريل آهن
| Precursor =
| System = [[غلافي سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve =
| Lymph =
}}
'''وار''' [[پروٽين]] جو هڪ تاندورو آهي، جيڪو [[وارن جو ڦوٽو|وارن جي ڦوٽن]] مان وڌي ٿو، جيڪي [[چمڙي جي هيٺين تهه]] ۾ موجود هوندا آهن. وار [[ٿڻائتو|ٿڻائتن]] جي امتيازي خاصيتن مان هڪ آهن.
[[انساني جسم]]، [[وارن کان خالي]] [[چمڙي]] وارن حصن کان سواءِ، اهڙن ڦوٽن سان ڍڪيل آهي، جيڪي ٿلها [[پڪا وار]] ۽ سنها [[نرم وار]] پيدا ڪن ٿا. وارن بابت گهڻي عام دلچسپي [[وارن جي واڌ]]، وارن جي قسمن ۽ [[وارن جي سنڀال]] تي مرڪوز هوندي آهي، پر وار هڪ اهم [[حياتيائي مادو]] پڻ آهن، جيڪي بنيادي طور [[پروٽين]]، خاص ڪري [[الفا-ڪيراٽن]]، مان ٺهيل هوندا آهن.
وارن جي مختلف صورتن، جهڙوڪ [[وارن جو انداز|وارن جي اندازن]] ۽ [[وار لاهڻ]] بابت رويا مختلف ثقافتن ۽ تاريخي دورن ۾ تمام گهڻو مختلف رهيا آهن، پر وارن کي اڪثر ڪنهن ماڻهوءَ جي ذاتي عقيدن يا سماجي حيثيت، جهڙوڪ سندس عمر، [[صنفي سڃاڻپ|صنف]] يا [[مذهب]]، جي اظهار لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|last=Sherrow|first=Victoria|title=Encyclopedia of Hair: A Cultural History|year=2006|publisher=Greenwood Press|location=Westport, CT|isbn=978-0-313-33145-9|page=iv|url=https://archive.org/details/encyclopediaofha0000sher}}</ref>
{{Toclimit}}
==جائزو==
===مطلب===
[[File:506 Hair.jpg|thumb|وار جي ڏنڊي ۽ ڳنڍ جي بناوت.]]
لفظ "وار" عام طور ٻن جدا بناوتن لاءِ استعمال ٿيندو آهي:
# چمڙي جي هيٺان وارو حصو، جنهن کي [[وارن جو ڦوٽو]] چيو ويندو آهي، يا چمڙي مان ڇڪڻ کان پوءِ، ڳنڍ يا پاڙ. هي عضوو [[چمڙي جي هيٺين تهه]] ۾ هوندو آهي ۽ [[بنيادي جيوگهرڙو|بنيادي جيوگهرڙن]] کي برقرار رکندو آهي، جيڪي نه رڳو وار ڇڻڻ کان پوءِ ٻيهر وار وڌائين ٿا، پر [[زخم]] کان پوءِ چمڙي کي ٻيهر وڌائڻ لاءِ پڻ ڪم اچن ٿا.<ref>{{cite journal|last1= Krause|first1= K|last2= Foitzik|first2= K|title= Biology of the Hair Follicle: The Basics|journal= Seminars in Cutaneous Medicine and Surgery|volume= 25|issue= 1|pages= 2–10|year= 2006|doi= 10.1016/j.sder.2006.01.002|doi-broken-date= 6 April 2026|pmid= 16616298| issn=1085-5629}}</ref>
# وار جو ڏنڊو، جيڪو سخت تاندورائي حصو آهي ۽ چمڙي جي مٿاڇري کان ٻاهر نڪري ٿو. اهو گهڻ-تهن وارن ڪيراٽن بڻيل (مئل) چپٽن جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي، جن جا رسيءَ جهڙا تاندورا ان کي بناوت ۽ مضبوطي ڏين ٿا. [[ڪيراٽن]] نالي پروٽين ان جي گهڻي مقدار تي مشتمل هوندو آهي. وار جي ڏنڊي جي آرپار ڪٽ کي لڳ ڀڳ ٽن حصن ۾ ورهائي سگهجي ٿو.
وارن جا تاندورا ڪيترين تهن تي مشتمل بناوت رکن ٿا، جيڪي ٻاهر کان شروع ٿين ٿيون:
# [[وارن جي ڪيوٽيڪل|ڪيوٽيڪل]]، جيڪا چپٽن ۽ سنهڙن جيوگهرڙن جي ڪيترين تهن مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪي ڇت جي کپرن وانگر هڪ ٻئي مٿان چڙهيل هوندا آهن
# [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]]، جنهن ۾ جيوگهرڙائي بناوتن اندر [[ڪيراٽن]] جا ڳوٿرا هوندا آهن، جيڪي لڳ ڀڳ ڏنڊي جهڙي شڪل برقرار رکندا آهن
# [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، تاندوري جي مرڪز ۾ هڪ بي ترتيب ۽ کليل حصو<ref>{{cite book|author=Feughelman, Max|url=https://books.google.com/books?id=PSNIYKwKu8kC|title=Mechanical Properties and Structure of Alpha-keratin Fibres: Wool, Human Hair and Related Fibres|publisher=UNSW Press|year=1997|isbn=978-0-86840-359-5|access-date=27 January 2016}}</ref>
===لفظي بڻ===
لفظ "hair" {{langx|enm|heer}} ۽ {{lang|enm|hêr}} مان نڪتل آهي، جيڪي وري {{langx|ang|hǽr}} ۽ {{lang|ang|hér}} مان نڪتل آهن، جن تي {{langx|non|hár}} جو اثر پڻ پيو. پراڻي انگريزي ۽ پراڻي نارسي ٻوليءَ جا ٻئي لفظ {{langx|gem-x-proto|hēran}} مان نڪتل آهن ۽ ٻين جرمن ٻولين ۾ وار لاءِ استعمال ٿيندڙ لفظن، جهڙوڪ {{langx|sv|hår}}، [[ڊچ ٻولي|ڊچ]] ۽ {{langx|de|haar]]، ۽ {{langx|ofs|her}} سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite web |title=hair - Etymology of hair by etymonline |url=https://www.etymonline.com/word/hair#etymonline_v_1377 |website=www.etymonline.com |language=en|access-date=20 July 2024}}</ref><ref>{{cite web |title=hair |url=https://www.oed.com/dictionary/hair_n?tab=factsheet#2190694 |website=OED |access-date=20 July 2024}}</ref> هاڻي وڏي حد تائين متروڪ لفظ "fax" خاص طور مٿي جي وارن لاءِ استعمال ٿيندو هو ۽ [[فيئرفيڪس (نالو)|فيئرفيڪس]] ۽ [[هيليفڪس، ويسٽ يارڪشائر|هيليفڪس]] جهڙن مرڪب لفظن ۾ ملي ٿو. اهو {{langx|ang|feax}} مان نڪتل آهي ۽ [[پراڻي نارسي]] ۽ {{langx|no|fax}} جهڙن لفظن سان هم اصل آهي.<ref>{{cite web |title=fax |url=https://www.oed.com/dictionary/fax_n1?tab=factsheet |website=OED |access-date=20 July 2024}}</ref>
==بيان==
[[File:Hair follicle of feline - Microscopic view 2.jpg|thumb|[[وارن جو ڦوٽو|وار جو ڦوٽو]]، هڪ [[ٻلاري]] جانور جو.{{vague|date=February 2026}}]]
وار جو هر تاندورو [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]] ۽ [[وارن جي ڪيوٽيڪل|ڪيوٽيڪل]] تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Hair Structure and Hair Life Cycle">[https://web.archive.org/web/20110303132725/http://www.follicle.com/hair-structure-life-cycle.html Hair Structure and Hair Life Cycle]. follicle.com</ref> سڀ کان اندريون حصو، [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، هڪ کليل ۽ بي ترتيب علائقو آهي، جيڪو هميشه موجود نه هوندو آهي.<ref name="Topic 2: The Layers of the Hair">{{cite web |url=http://www.texascollaborative.org/hildasustaita/module%20files/topic2.htm |title=Topic 2 |publisher=Texascollaborative.org |access-date=18 February 2015 |archive-url=https://archive.today/20130415220704/http://www.texascollaborative.org/hildasustaita/module%20files/topic2.htm |archive-date=15 April 2013 |url-status=dead }}</ref> انتهائي منظم ۽ بناوتي [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]]، جيڪو وار جي ٽن تهن مان ٻيو آهي، ميڪانيڪي مضبوطي ۽ پاڻي جذب ڪرڻ جو بنيادي ذريعو آهي. ڪارٽيڪس ۾ [[ميلانن]] هوندو آهي، جيڪو [[تاندورو|تاندوري]] کي ميلانن جي داڻن جي تعداد، ورڇ ۽ قسمن موجب رنگ ڏئي ٿو. ميلانن هڪجهڙو پکڙيل يا وار جي ڪنارن جي چوڌاري گڏ ٿيل ٿي سگهي ٿو.<ref name=bisbing>{{cite book |first=Richard E. |last=Bisbing |chapter=3. The Forensic Identification and Association of Human Hair |title=Forensic Science Handbook |volume=1 |editor-first1=Richard |editor-last1=Saferstein |editor-first2=Adam B. |editor-last2=Hall |edition=3rd |publisher=[[CRC Press]] |pages=[https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA165 165]-[https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA166 166] }} Archived (pp. [https://web.archive.org/web/20230418032945/https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA165#v=onepage&q&f=false 165], [https://web.archive.org/web/20230418032957/https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA166#v=onepage&q&f=false 166]) on 18 April 2023.</ref> ڦوٽي جي شڪل ڪارٽيڪس جي شڪل مقرر ڪري ٿي ۽ [[تاندورو|تاندوري]] جي شڪل ان ڳالهه سان لاڳاپيل آهي ته وار ڪيترو سڌو يا گهنڊيدار آهي. سڌن وارن وارن ماڻهن جا وار تاندورا گول هوندا آهن. بيضوي ۽ ٻين شڪلين وارا تاندورا عام طور وڌيڪ لهردار يا گهنڊيدار هوندا آهن. ڪيوٽيڪل ٻاهريون ڍڪ آهي. ان جي پيچيدي بناوت وار جي سُڄڻ وقت سُرڪي ٿي ۽ اها [[سڻڀ]] جي هڪ سالماتي تهه سان ڍڪيل هوندي آهي، جيڪا وار کي پاڻي ڌڪيندڙ بڻائي ٿي.<ref name="Hair Structure and Hair Life Cycle"/> انساني وار جو قطر {{convert|0.017|to|0.18|mm|sp=us|lk=in}} تائين مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web|last=Ley|first=Brian|year=1999|title=Diameter of a Human Hair|url=http://hypertextbook.com/facts/1999/BrianLey.shtml|access-date=28 June 2010}}</ref> انسانن جي مٿي جي وارن جون ڪجهه خاصيتون نسلي پسمنظر موجب مختلف ٿين ٿيون: گهڻو ڪري آفريقي نسل وارن ماڻهن جا وار 60–90 [[μm]] قطر ۽ چپٽي آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن، گهڻو ڪري يورپي يا وچ اوڀر جي نسل وارن ماڻهن جا وار 70–100 [[μm]] قطر ۽ بيضوي آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن، ۽ گهڻو ڪري ايشيائي يا آمريڪا جي اصلوڪن ماڻهن جا وار 90–120 [[μm]] قطر ۽ گول آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن.<ref name=bisbing/> جسم ۾ لڳ ڀڳ ويهه لک ننڍڙا نلي نما غدود ۽ [[پگهر جا غدود]] هوندا آهن، جيڪي پاڻي جهڙا پاڻياٺ پيدا ڪن ٿا ۽ ٻاڦجڻ وسيلي جسم کي ٿڌو ڪن ٿا. وار جي کُليل هنڌ وٽ موجود غدود سڻڀي رطوبت پيدا ڪن ٿا، جيڪا وار کي سڻڀ ڏئي ٿي.<ref>{{cite book |title=Disease and Its Causes |chapter-url=https://archive.org/details/b28112325 |year=1913 |publisher=New York Henry Holt and Company London Williams and Norgate The University Press, Cambridge, USA |location=United States |author=Councilman, W. T. |chapter=Ch. 1}}</ref>
وارن جي واڌ [[وارن جو ڦوٽو|وار جي ڦوٽي]] اندر شروع ٿئي ٿي. وار جو رڳو "جيئرو" حصو ڦوٽي ۾ هوندو آهي. جيڪو وار نظر اچي ٿو، اهو وار جو ڏنڊو آهي، جنهن ۾ ڪا حياتيائي ڪيميائي سرگرمي نه ٿيندي آهي ۽ ان کي "مئل" سمجهيو ويندو آهي. وار جي پاڙ جي بنياد ("ڳنڍ") ۾ اهي جيوگهرڙا هوندا آهن، جيڪي وار جو ڏنڊو ٺاهين ٿا.<ref>{{cite book |editor1=Freinkel, R.K. |editor2=Woodley, D.T. |title=The Biology of the Skin |date=15 March 2001 |publisher=[[CRC Press]] |isbn=9781850700067 |page=80}}</ref> وار جي ڦوٽي جي ٻين بناوتن ۾ تيل پيدا ڪندڙ [[سڻڀو غدود]] شامل آهي، جيڪو وار کي سڻڀ ڏئي ٿو، ۽ [[وار اڀاريندڙ ڏورا]]، جيڪي وارن کي اڀو ڪرڻ جا ذميوار آهن. گهٽ جسماني وارن وارن انسانن ۾ ان جو اثر [[لڱ ڪانڊارجڻ]] جي صورت ۾ ظاهر ٿيندو آهي.
===وار جي پاڙ===
{{Infobox anatomy
| Name = وار جي پاڙ
| Latin = radix pili
| Image = Gray944.png
| Caption = [[چمڙي]] جو ڪٽ، جنهن ۾ [[چمڙي جي مٿين تهه]] ۽ [[چمڙي جي هيٺين تهه]]؛ پنهنجي ڦوٽي ۾ هڪ وار؛ [[وار اڀاريندڙ ڏورو]]؛ ۽ [[سڻڀا غدود]] ڏيکاريل آهن.
| Image2 =
| Caption2 =
| System =
| Precursor =
}}
''وار جي پاڙ'' هڪ ڦهليل حصي، ''وار جي ڳنڍ''، تي ختم ٿئي ٿي، جيڪا ڏنڊي جي ڀيٽ ۾ رنگ ۾ وڌيڪ اڇي ۽ بناوت ۾ وڌيڪ نرم هوندي آهي ۽ [[چمڙي جي مٿين تهه]] جي ڦوٽي جهڙي اندروني وڪڙ ۾ موجود هوندي آهي، جنهن کي [[وارن جو ڦوٽو]] چيو ويندو آهي. وار جي ڳنڍ تاندورائي ڳنڍيندڙ تاندوري، شيشي جهڙي جهلي، ٻاهرين پاڙ واري غلاف، اپيٿيليم جي تهه ([[هينلي جي تهه]]) ۽ داڻيدار تهه ([[هڪسلي جي تهه]]) مان ٺهيل اندروني پاڙ واري غلاف، ڪيوٽيڪل، ڪارٽيڪس ۽ ميڊيولا تي مشتمل هوندي آهي.<ref>[http://www.histology.leeds.ac.uk/skin/hair.php Histology Guide | Skin] Histology.leeds.ac.uk. Retrieved on 18 May 2016.</ref>
===قدرتي رنگ===
{{main|انساني وارن جو رنگ}}
[[File:Hair Autofluorescence.jpg|thumb|انساني وارن ۾ ميلانن هوندو آهي، جيڪو ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿو ۽ الٽراوائليٽ ڪرڻن کان بچاءُ ڪري ٿو. انساني وار روشنيءَ جي گهڻين موج-ڊيگهن کي جذب ۽ خارج ڪري سگهن ٿا. مٿين تصوير ۾ ڳاڙهي ناسي انساني وار جي هڪ تاندوري مان 365–400 نينوميٽر تحريڪ تي ميلانن جي خود-چمڪ ڏيکاريل آهي.]]
[[File:Brown hair.jpg|thumb|ڳاڙهي ناسي وارن واري ڇوڪري]]
وارن جا سڀ قدرتي رنگ وارن جي ٻن قسمن جي رنگدار مادن جو نتيجو آهن. اهي ٻئي رنگدار مادا ميلانن جا قسم آهن، جيڪي وار جي ڦوٽي اندر پيدا ٿين ٿا ۽ تاندورن ۾ موجود داڻن ۾ ڀرجي وڃن ٿا. [[يوميلانن]] [[ناسي وار|ناسي وارن]] ۽ [[ڪارا وار|ڪارن وارن]] ۾ غالب رنگدار مادو آهي، جڏهن ته [[فيوميلانن]] [[ڳاڙها وار|ڳاڙهن وارن]] ۾ غالب هوندو آهي. [[سونهري وار]] وار جي تاندوري ۾ گهٽ [[رنگداري]]ءَ جو نتيجو آهن. [[اڇا وار]] تڏهن ٿين ٿا، جڏهن ميلانن جي پيداوار گهٽجي يا بند ٿي وڃي، جڏهن ته [[پوليوسس]] اڇا وار (۽ اڪثر اها چمڙي، جنهن سان وار ڳنڍيل هجي) آهن، جيڪي عام طور اهڙن ٽڪرن ۾ ٿين ٿا، جتي شروع کان ميلانن موجود نه هجي يا زندگيءَ جي شروعاتي سالن ۾ قدرتي، عام طور جينياتي، سببن ڪري ختم ٿي ويو هجي.
===انساني وارن جي واڌ===
{{main|انساني وارن جي واڌ}}
وار ٻاهرين جسم تي هر هنڌ وڌن ٿا، سواءِ [[مخاطي جھلي|مخاطي جهلين]] ۽ وارن کان خالي چمڙيءَ جي، جهڙوڪ هٿن جي ترين، پيرن جي تَرين ۽ چپن تي. جسم تي وارن جا مختلف قسم هوندا آهن، جن ۾ [[نرم وار]] ۽ [[اينڊروجنائي وار]] شامل آهن، ۽ هر قسم جي پنهنجي جيوگهرڙائي بناوت هوندي آهي. مختلف بناوت وارن کي منفرد خاصيتون ڏئي ٿي، جيڪي خاص مقصدن، بنيادي طور گرمي ۽ بچاءُ، لاءِ ڪم ڪن ٿيون.
[[File:Hair-follicle cycling.ogv|thumb|وار جي ڦوٽي جو چڪر]]
[[File:Blond long-haired young lady woman.jpg|thumb|وار مختلف رفتارن سان ۽ مختلف ڊيگهن تائين وڌن ٿا. انهن جي بناوت مختلف رنگ ۽ بناوٽون پيدا ڪري ٿي، جيڪي وار جي تاندورن جي وڌڻ واري ڊيگهه تي اثرانداز ٿين ٿيون.]]
[[File:Marianne Ernst, Long hair model.jpg|thumb|ماريان ارنسٽ، هڪ جرمن "ڊگهن وارن واري ماڊل".]]
وارن جي واڌ جا ٽي مرحلا [[وارن جو ڦوٽو#اينيجن مرحلو|اينيجن]]، [[وارن جو ڦوٽو#ڪيٽيگن مرحلو|ڪيٽيگن]] ۽ [[وارن جو ڦوٽو#ٽيلوجن مرحلو|ٽيلوجن]] آهن. انساني جسم تي هر وار جو تاندورو پنهنجي واڌ جي الڳ مرحلي ۾ هوندو آهي. جڏهن چڪر پورو ٿئي ٿو، اهو ٻيهر شروع ٿئي ٿو ۽ وار جو نئون تاندورو ٺهڻ لڳي ٿو. وار جي واڌ جي رفتار عمر، جينياتي لاڙي ۽ ڪيترن ماحولياتي ڪارڪن موجب هڪ ماڻهوءَ کان ٻئي تائين مختلف هوندي آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Schneider|first1=Marlon R.|last2=Schmidt-Ullrich|first2=Ruth|last3=Paus|first3=Ralf|date=2009-02-10|title=The hair follicle as a dynamic miniorgan|journal=Current Biology|volume=19|issue=3|pages=R132–142|doi=10.1016/j.cub.2008.12.005|issn=1879-0445|pmid=19211055|doi-access=free|bibcode=2009CBio...19.R132S }}</ref> عام طور چيو ويندو آهي ته وار سراسري طور هر مهيني لڳ ڀڳ 1 سينٽي ميٽر وڌن ٿا؛ پر حقيقت وڌيڪ پيچيدي آهي، ڇاڪاڻ ته سڀ وار هڪ ئي وقت نٿا وڌن. مٿي جا وار هر مهيني 0.6 سينٽي ميٽر کان 3.36 سينٽي ميٽر تائين وڌڻ جي رپورٽ ٿيل آهي. مٿي جي وارن جي واڌ جي رفتار ڪنهن حد تائين عمر (عمر سان وار آهستي وڌڻ جو لاڙو رکن ٿا)، جنس ۽ نسلي پسمنظر تي دارومدار رکي ٿي.<ref name=Harkey>{{Cite journal|last=Harkey|first=M. R.|date=December 1993|title=Anatomy and physiology of hair|journal=Forensic Science International|series=Hair Analysis as a Diagnostic Tool for Drugs of Abuse Investigation|volume=63|issue=1|pages=9–18|doi=10.1016/0379-0738(93)90255-9|pmid=8138238|issn=0379-0738}}</ref> ٿلها وار (>60 μm) عام طور سنهڙن وارن (20–30 μm) کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا؛ سندن ماهوار واڌ ترتيبوار 11.4 ملي ميٽر ۽ 7.6 ملي ميٽر آهي.<ref>{{cite journal| author=Van Neste DJ, Rushton DH| title=Gender differences in scalp hair growth rates are maintained but reduced in pattern hair loss compared to controls. | journal=Skin Res Technol | year= 2016 | volume= 22 | issue= 3 | pages= 363–9 | pmid=26526232 | doi=10.1111/srt.12274 | pmc= | s2cid=19060270 }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Buffoli|first1=Barbara|last2=Rinaldi|first2=Fabio|last3=Labanca|first3=Mauro|last4=Sorbellini|first4=Elisabetta|last5=Trink|first5=Anna|last6=Guanziroli|first6=Elena|last7=Rezzani|first7=Rita|last8=Rodella|first8=Luigi F.|date=2014|title=The human hair: from anatomy to physiology|url=http://doi.wiley.com/10.1111/ijd.12362|journal=International Journal of Dermatology|language=en|volume=53|issue=3|pages=331–341|doi=10.1111/ijd.12362|pmid=24372228|s2cid=1310059|url-access=subscription}}</ref>
اڳ اهو سمجهيو ويندو هو ته قفقازي ماڻهن جا وار ايشيائي ماڻهن جي وارن کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا ۽ عورتن جي وارن جي واڌ جي رفتار مردن کان وڌيڪ آهي.<ref name=Harkey/> پر وڌيڪ تازين تحقيقن مان معلوم ٿيو آهي ته مردن ۽ عورتن ۾ وارن جي واڌ جي رفتار ۾ ڪو نمايان فرق ناهي<ref>{{cite news |title=How Fast Does Hair Grow? |author=Joseph Castro |date=January 27, 2014 |work=Live Science |url=https://www.livescience.com/42868-how-fast-does-hair-grow.html |access-date=July 3, 2020}}</ref> ۽ چيني ماڻهن جا وار فرانسيسي قفقازي ماڻهن ۽ اولهه ۽ وچ آفريڪا جي ماڻهن جي وارن کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا.<ref>{{cite journal |last1=Loussouarn |first1=Geneviève |last2=El Rawadi |first2=Charles |last3=Genain |first3=Gilles |date=2005 |title=Diversity of hair growth profiles |journal=International Journal of Dermatology |volume=44 |issue=s1 |pages=6–9 |doi=10.1111/j.1365-4632.2005.02800.x |pmid=16187948 |s2cid=39103960 |doi-access=free }}</ref> وارن جو تعداد وارن جي رنگ موجب هڪ مخصوص حد اندر مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite news |title=How many hairs are on a human head in total and per square inch?|work=curlcentric.com |url=https://www.curlcentric.com/how-many-hairs-are-on-a-human-head/|access-date=April 18, 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Number of hairs on human head |work=harvard.edu |url=https://bionumbers.hms.harvard.edu/bionumber.aspx?id=101509 |access-date=April 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214171336/https://bionumbers.hms.harvard.edu/bionumber.aspx?id=101509 |archive-date=14 December 2021 |url-status=dead}}</ref> هڪ سراسري [[سونهري وار|سونهري وارن]] واري ماڻهوءَ جي مٿي تي 150,000 وار، [[ناسي وار|ناسي وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 110,000، [[ڪارا وار|ڪارن وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 100,000 ۽ [[ڳاڙها وار|ڳاڙهن وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 90,000 وار هوندا آهن.<ref>{{cite news|title=How much hair does a human have on their head?|work=mevolife.com|url=https://mevolife.com/blog/health/healthy-hair|access-date=April 18, 2022|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307165927/https://mevolife.com/blog/health/healthy-hair|url-status=dead}}</ref> انسان جي مرڻ کان پوءِ وارن جي واڌ بند ٿي وڃي ٿي. مئل جسم تي وارن جي ظاهري واڌ اصل ۾ پاڻي وڃائڻ سبب چمڙي سڪي ۽ سُسي وڃڻ ڪري نظر ايندي آهي.<ref>{{cite news |title=Do your hair and fingernails grow after death?|work=bbc.com |url=https://www.bbc.com/future/article/20130526-do-your-nails-grow-after-death|access-date=April 18, 2022}}</ref><ref name=TCP>{{cite book |doi=10.1007/978-3-642-02202-9_146 |chapter=Hair Disorders and Alopecia |chapter-url={{Google books|FEf4EMjYSrgC|page=1489|plainurl=yes}} |editor1-first=Abdelaziz Y. |editor1-last=Elzouki |editor2-first=Harb A. |editor2-last=Harfi |editor3-first=Hisham M. |editor3-last=Nazer |editor4-first=F. Bruder |editor4-last=Stapleton |editor5-first=William |editor5-last=Oh |editor6-first=Richard J. |editor6-last=Whitley |title=Textbook of Clinical Pediatrics |pages=1489–508 |year=2012 |last1=Ruszczak |first1=Zbigniew |isbn=978-3-642-02201-2 }}</ref>
جيئري ماڻهوءَ جي سڀ کان ڊگهن وارن جو عالمي رڪارڊ [[اتر پرديش|اتر پرديش، ڀارت]] جي سميتا سريواستوا وٽ آهي. سندس وارن جي ڊيگهه 7 فوٽ 9 انچ آهي ۽ هن 32 سالن تائين وار وڌائڻ کان پوءِ نومبر 2023ع ۾ [[گنيز ورلڊ رڪارڊز|گنيز عالمي رڪارڊ]] قائم ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2023-11-30 |title=UP woman, 46, sets world record with 7 ft 9 in long hair |url=https://www.hindustantimes.com/trending/up-woman-46-sets-world-record-with-7-ft-9-in-long-hair-101701329539286.html |access-date=2023-11-30 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref>
===بناوٽ===
[[File:Natural Afro - hair type 4c- model Gwyneth Ellis.jpg|thumb|وارن جو قسم 4c]]
وار مختلف بناوٽن ۾ ملن ٿا. وارن جي بناوٽ جا ٽي مکيه پهلو گهنڊيداريءَ جو نمونو، مقدار ۽ ٿولهه آهن. سڀني ٿڻائتن جا وار [[ڪيراٽن]] مان ٺهيل هوندا آهن، تنهنڪري [[وارن جو ڦوٽو|وارن جي ڦوٽن]] جي بناوت وارن جي مختلف نمونن جو سبب نه آهي. وارن جي گهنڊيداريءَ بابت ڪيتريون نظريا موجود آهن. سائنسدانن جو خيال آهي ته [[وارن جو ڏنڊو|وار جي ڏنڊي]] جي شڪل ماڻهوءَ جي وارن جي گهنڊيداريءَ تي اثرانداز ٿئي ٿي. تمام گول ڏنڊو وار جي تاندوري ۾ گهٽ [[ڊاءِ سلفائيڊ بند]] پيدا ٿيڻ ڏئي ٿو. ان جو مطلب آهي ته موجود بند هڪ ٻئي سان سڌي ليڪ ۾ هوندا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ وار سڌا ٿيندا آهن.<ref name="Davidson genomics">{{cite web|title=Curly Hair Gene|url=http://www.bio.davidson.edu/courses/genomics/2011/Piper/Background.html|access-date=28 January 2015|publisher=Bio.davidson.edu}}</ref>
[[File:Curlsbaby.jpg|thumb|گهنڊيدار وارن وارو ٻار]]
وار جو ڏنڊو جيترو وڌيڪ چپٽو ٿيندو، وار اوترو وڌيڪ گهنڊيدار ٿيندو، ڇاڪاڻ ته اها شڪل وڌيڪ [[سسٽين]] کي گڏجڻ جي اجازت ڏئي ٿي، جنهن سان وڪڙيل بناوت ٺهي ٿي ۽ هر اضافي ڊاءِ سلفائيڊ بند سان وار وڌيڪ گهنڊيدار ٿيندو وڃي ٿو.<ref name="Davidson genomics"/> جيئن وار جي ڦوٽي جي شڪل گهنڊيداريءَ جو نمونو مقرر ڪري ٿي، تيئن وار جي ڦوٽي جي جسامت وار جي ٿولهه مقرر ڪري ٿي. جڏهن وار جي ڦوٽي جو گهيرو وڌي ٿو، تڏهن وار جي ڦوٽي جي ٿولهه به وڌي ٿي. نتيجي طور ماڻهوءَ جي وارن جو مقدار سنهو، عام يا ٿلهو ٿي سگهي ٿو. وارن جي ٿولهه کي لڳ ڀڳ هميشه ٽن درجن ۾ ورهائي سگهجي ٿو: سنهو، وچولو ۽ کهرو. هي خاصيت وار جي ڦوٽي جي مقدار ۽ تاندوري جي حالت تي دارومدار رکي ٿي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153">{{cite web |url=http://hairdressing.ac.uk/node/153 |title=Hair type, texture and density | Hairdressing Training |publisher=Hairdressing.ac.uk |access-date=28 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212010906/http://hairdressing.ac.uk/node/153 |archive-date=12 February 2015 }}</ref> سنهي وار جو گهيرو سڀ کان ننڍو، کهري وار جو گهيرو سڀ کان وڏو، ۽ وچولو وار انهن ٻنهي جي وچ ۾ هوندو آهي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153"/> کهري وار جي ڪيوٽيڪل سنهي يا وچولي وار جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ کليل هوندي آهي، جنهن سبب اهو سڀ کان وڌيڪ سوراخدار هوندو آهي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153"/>
====<span class="anchor" id="classification"></span>درجابندي جا سرشتا====
ماڻهو وارن جي گهنڊيداريءَ جي نمونن کي درجي بندي ڪرڻ لاءِ مختلف سرشتا استعمال ڪندا آهن. ڪنهن ماڻهوءَ جي وار جي قسم بابت ڄاڻ رکڻ، وار جي سنڀال سمجهڻ لاءِ سٺو شروعاتي قدم آهي. وار جو قسم معلوم ڪرڻ جو رڳو هڪ طريقو نه آهي. ان کان سواءِ، هڪ کان وڌيڪ وار جا قسم هجڻ ممڪن ۽ عام ڳالهه آهي، مثال طور قسم 3a ۽ 3b گهنڊن جو گڏيل نمونو.
=====اينڊري واڪر سرشتو=====
{{Main|اينڊري واڪر وارن جي قسم بندي جو سرشتو}}
اينڊري واڪر وارن جي قسم بندي جو سرشتو وارن جي درجابنديءَ لاءِ سڀ کان گهڻو استعمال ٿيندڙ سرشتو آهي. هي سرشتو [[اوپرا ونفري]] جي وار ٺاهيندڙ [[اينڊري واڪر]] تيار ڪيو. هن سرشتي موجب وار جا چار قسم آهن: سڌا، لهردار، گهنڊيدار ۽ ڪُنڍڙا.
* قسم 1 '''سڌا وار''' آهن، جيڪي سڀ کان وڌيڪ چمڪ ڏيکارين ٿا ۽ سڀني وارن جي قسمن مان سڀ کان وڌيڪ مضبوط هوندا آهن. هن بناوٽ کي نقصان پهچائڻ ڏکيو ۽ ان کي گهنڊيدار ڪرڻ تمام مشڪل هوندو آهي. ڇاڪاڻ ته [[سيبم]] مٿي جي چمڙيءَ کان پڇڙين تائين آسانيءَ سان پکڙجي ٿو ۽ ان جي رستي ۾ گهنڊ يا ڪُنڍڙا رڪاوٽ نٿا بڻجن، تنهنڪري هي سڀني بناوٽن مان سڀ کان وڌيڪ تيلائتو قسم آهي.
* قسم 2 '''لهردار وار''' آهن، جن جي بناوت ۽ چمڪ سڌن ۽ گهنڊيدار وارن جي وچ ۾ هوندي آهي. لهردار وار سڌن وارن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ [[ڦُليل وار|ڦُليل]] ٿيڻ جو لاڙو رکن ٿا. قسم A جون لهرون آسانيءَ سان سڌي ۽ گهنڊيدار اندازن ۾ بدلجي سگهن ٿيون، جڏهن ته قسم B ۽ C لهردار وار انداز ڏيڻ ۾ وڌيڪ مزاحمتي هوندا آهن.
* قسم 3 [[گهنڊيدار وار]] آهن، جن جي شڪل S جهڙي هوندي آهي. گهنڊن جو نمونو ننڍي "s"، وڏي "S"، يا ڪڏهن وڏي "Z" يا ننڍي "z" جهڙو ٿي سگهي ٿو.{{Citation needed|reason=This is suspect (or confusing) because the uppercase "S" has the same shape as the lowercase variety|date=September 2016}} مناسب سنڀال نه ٿيڻ سبب گهنڊ گهٽ واضح ٿيندا آهن.
* قسم 4 [[ڪُنڍڙا وار]] آهن، جن ۾ تمام ويجهو ويڙهيل گهنڊيدار نمونو هوندو آهي، يا ڪڏهن ڪا واضح گهنڊيداري نه هوندي آهي، ۽ اهي اڪثر نازڪ پر تمام گهڻي کثافت وارا هوندا آهن. هي وار آلا ٿيڻ تي سُسي ويندا آهن، ۽ ڇاڪاڻ ته انهن ۾ ٻين وارن جي قسمن کان گهٽ [[ڪيوٽيڪل]] تهون هونديون آهن، تنهنڪري اهي نقصان لاءِ وڌيڪ حساس هوندا آهن.
{| class="wikitable" style="margin:0 auto 2.0em;"
|+ style="font-size:105%;padding-bottom:0.2em;"|اينڊري واڪر وارن جا قسم
|-
!colspan="3"| قسم 1: سڌا
|-
!style="width:3.0em;"| 1a
| سڌا (سنها/باريڪ)
| وار تمام نرم، سنها، چمڪدار ۽ تيلائتا هوندا آهن، گهنڊ گهڻو نه جهليندا آهن، نقصان پهچائڻ ڏکيو هوندو آهي.
|-
! 1b
| سڌا (وچولا)
| وار مقدار ۽ ڀرپوريت سان سڃاتا وڃن ٿا.
|-
! 1c
| سڌا (کهرا)
| وار بلڪل سڌا، کهرا ۽ گهنڊيدار ڪرڻ ۾ ڏکيا هوندا آهن.
|-
!colspan="3"| قسم 2: لهردار
|-
! 2a
| لهردار (سنها/باريڪ)
| وارن ۾ واضح "S" نمونو هوندو آهي، آسانيءَ سان سڌا يا گهنڊيدار ڪري سگهجن ٿا، عام طور مختلف اندازن لاءِ مناسب هوندا آهن.
|-
! 2b
| لهردار (وچولا)
| ڦُليل ٿيڻ جو لاڙو رکن ٿا ۽ انداز ڏيڻ ۾ ٿورو مزاحمتي ٿي سگهن ٿا.
|-
! 2c
| لهردار (کهرا)
| ڪافي کهرا، ڦُليل يا تمام ڦُليل، ٿلهين لهرن سان، اڪثر انداز ڏيڻ ۾ وڌيڪ مزاحمتي.
|-
!colspan="3"| قسم 3: گهنڊيدار
|-
! 3a
| گهنڊيدار (هلڪا)
| واضح "S" نمونو رکن ٿا، اڪثر ٿولهه، مقدار ۽/يا ڦُليل هجڻ گڏ هوندو آهي.
|-
! 3b
| گهنڊيدار (تنگ)
| واضح "S" نمونو رکن ٿا، گهنڊ سرپل کان سرپل شڪل واري ڪارڪ اسڪرو تائين هوندا آهن.
|-
!colspan="3"| قسم 4: ڪُنڍڙا
|-
! 4a
| ڪُنڍڙا (نرم)
| وار تمام تار جهڙا ۽ نازڪ، ويجهو ويڙهيل هوندا آهن ۽ گهنڊيدار نمونو ڏيکاري سگهن ٿا.
|-
! 4b
| ڪُنڍڙا (تار جهڙا)
| 4a جهڙا، پر گهنڊن جو نمونو گهٽ واضح؛ تيز ڪنڊن واري "Z" جهڙي شڪل رکن ٿا.
|-
|}
=====FIA سرشتو=====
هي هڪ طريقو آهي، جيڪو وارن کي گهنڊيداريءَ جي نموني، وار جي تاندوري جي ٿولهه ۽ مجموعي وارن جي مقدار موجب درجي بندي ڪري ٿو.
{| class="wikitable" style="margin:0 auto;"
|+ style="font-size:105%;padding-bottom:0.2em;"|FIA وارن جي درجابندي
|-
<!---------------------- Curliness ------------------------>
!colspan="3" style="font-size:110%;"|
گهنڊيداري
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''سڌا'''''
|-
!style="width:3.0em;"| 1a
|colspan="2"| بلڪل لٺ جهڙا سڌا.
|-
! 1b
|colspan="2"| سڌا، پر هلڪي جسماني لهر سان، جيڪا ڪجهه مقدار وڌائي ٿي.
|-
! 1c
|colspan="2"| جسماني لهر سان سڌا، ۽ هڪ يا ٻه ڏسڻ جهڙيون S-لهرون، مثال طور ڪنڌ جي پٺيان يا ڪنپٽين وٽ.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''لهردار'''''
|-
! 2a
|colspan="2"| سڄي وار ۾ ڇڪيل S-لهرن سان هلڪا.
|-
! 2b
|colspan="2"| وڌيڪ ننڍيون ۽ واضح S-لهرون، مثال طور ڳُتل آلن وارن جهڙيون.
|-
! 2c
|colspan="2"| واضح S-لهرون، ڪجهه سرپل گهنڊيداري.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''گهنڊيدار'''''
|-
! 3a
|colspan="2"| وڏا، هلڪا سرپل گهنڊ.
|-
! 3b
|colspan="2"| لچڪدار گول گهنڊ.
|-
! 3c
|colspan="2"| تنگ ڪارڪ اسڪرو جهڙا گهنڊ.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''تمام''' گهنڊيدار
|-
! 4a
|colspan="2"| ويجهو ويڙهيل S-گهنڊ.
|-
! 4b
|colspan="2"| Z-نمونو؛ ويجهو ويڙهيل ۽ تيز ڪنڊن وارا.
|-
! 4c
|colspan="2"| گهڻو ڪري Z-نمونو؛ ويجهو ڪُنڍڙا، گهٽ واضح بناوت سان.
|-
<!----------------------- Strands ------------------------->
!colspan="3" style="font-size:110%;"|
تاندورا
|- style="vertical-align:top;"
! F
|colspan="2"| سنها
سنها تاندورا، جيڪي ڪڏهن روشنيءَ اڳيان رکڻ سان لڳ ڀڳ شفاف لڳن ٿا. <br />ڇڻيل تاندورا مخالف رنگ واري پسمنظر تي به ڏسڻ ۾ ڏکيا ٿي سگهن ٿا. <br />سنها وار محسوس ڪرڻ ۾ ڏکيا هوندا آهن يا تمام سنهي ريشمي تاندوري جهڙا محسوس ٿيندا آهن.
|- style="vertical-align:top;"
! M
|colspan="2"| وچولا
تاندورا نه سنها هوندا آهن ۽ نه کهرا. <br />وچولا وار ڪپهه جي ڌاڳي جهڙا محسوس ٿيندا آهن، پر سخت يا کُردرا نه هوندا آهن. <br />اهي نه سنها هوندا آهن نه کهرا.
|- style="vertical-align:top;"
! C
|colspan="2"| کهرا
ٿلها تاندورا، جن جا ڇڻيل وار عام طور آسانيءَ سان سڃاتا ويندا آهن. <br />کهرا وار سخت ۽ تار جهڙا محسوس ٿيندا آهن.
|-
<!----------------------- Volume -------------------------->
!colspan="3" style="font-size:110%;"|مقدار<br />{{small|{{nobold|سڄي وارن جي پوني ٽيل جي گهيري موجب}}}}
|-
! i
| سنها || گهيرو {{convert|2|in|cm|abbr=off}} کان گهٽ
|-
! ii
| عام || ... {{convert|2|to|4|in|cm|abbr=off}} تائين
|-
! iii
| ٿلها || ... {{convert|4|in|cm|abbr=off}} کان وڌيڪ
|}
==ترڪيب==
وار بنيادي طور [[ڪيراٽن]] پروٽينن ۽ [[ڪيراٽن سان لاڳاپيل پروٽين]]ن (KRTAPs) مان ٺهيل آهن. [[انساني جينوم]] 54 مختلف ڪيراٽن پروٽينن جو ڪوڊ رکي ٿو، جيڪي وارن ۾ مختلف مقدار ۾ موجود هوندا آهن. اهڙي طرح انسان 100 کان وڌيڪ مختلف KRTAPs جو ڪوڊ رکي ٿو، جيڪي وارن ۾ ڪيراٽنن کي آرپار ڳنڍين ٿا. KRTAPs جو مقدار انساني وارن ۾ 3٪ کان گهٽ کان وٺي [[ايڪڊنا]] جي ڪنڊي ۾ 30–40٪ تائين هوندو آهي.<ref>{{Citation |last1=Wu |first1=Dong-Dong |chapter=Evolution of Trichocyte Keratin Associated Proteins |date=2018 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-981-10-8195-8_5 |title=The Hair Fibre: Proteins, Structure and Development |pages=47–56 |editor-last=Plowman |editor-first=Jeffrey E. |access-date=2023-03-04 |place=Singapore |publisher=Springer |language=en |doi=10.1007/978-981-10-8195-8_5 |isbn=978-981-10-8195-8 |last2=Irwin |first2=David M. |series=Advances in Experimental Medicine and Biology |volume=1054 |pmid=29797267 |editor2-last=Harland |editor2-first=Duane P. |editor3-last=Deb-Choudhury |editor3-first=Santanu|chapter-url-access=subscription }}</ref>
وار ڊگهن (50–100 مائڪرو ميٽر) جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندا آهن، جيڪي ڪيراٽن جي مرڪبن سان ڀريل هوندا آهن؛ انهن کي وچولي تاندورا چيو ويندو آهي ۽ اهي "ڪيراٽن سان لاڳاپيل پروٽينن" سان گڏ ٻڌل هوندا آهن، جيڪي بناوت ۾ بي قاعده هوندا آهن. هي سڄو ٻڌل مجموعو ميڪرو-فبرل سڏجي ٿو. اهي ڊگها جيوگهرڙا، جن ۾ ميڪرو-فبرل هوندا آهن، "جيوگهرڙي جھلي مرڪب" وسيلي ٻڌل هوندا آهن. جيوگهرڙن جي وچ ۾ موجود هي مرڪب عام طور ٻن 5 nm سڻڀي "بيٽا تهن" جي وچ ۾ 15 nm پروٽيني "ڊيلٽا تهه" تي مشتمل هوندو آهي. انهن تهن جي صحيح بناوت بابت گهڻي قياس آرائي موجود آهي. جيوگهرڙي جھلي مرڪب ٻن ڪارٽيڪس جيوگهرڙن جي وچ ۾، ٻن ڪيوٽيڪل جيوگهرڙن جي وچ ۾، ۽ ڪارٽيڪس ۽ ڪيوٽيڪل جيوگهرڙي جي وچ ۾ مختلف هوندو آهي.<ref>{{Cite journal|title=The structure of people's hair|first1=Fei-Chi|last1=Yang|first2=Yuchen|last2=Zhang|first3=Maikel C.|last3=Rheinstädter|date=5 April 2014|journal=PeerJ|volume=2|pages=e619|doi=10.7717/peerj.619|doi-access=free |pmid=25332846|pmc=4201279}}</ref>
==ڪم==
ڪيترن ٿڻائتن وٽ [[فر]] ۽ ٻيا وار هوندا آهن، جيڪي مختلف ڪم ڪن ٿا. وار ڪيترن جانورن لاءِ گرميءَ جي ضابطي ۽ [[ڇپاءُ]] جو ڪم ڪن ٿا؛ ٻين لاءِ اهي ٻين جانورن ڏانهن خبرداري، ميلاپ يا ٻين رابطي وارن اشارن جو ذريعو هوندا آهن؛ ۽ ڪجهه جانورن ۾ وار بچاءَ، ۽ ڪڏهن ڪڏهن حملي کان تحفظ، جو ڪم به ڏيندا آهن. وارن جو حسي ڪم پڻ آهي، ڇاڪاڻ ته اهي ڇهاءَ جي احساس کي چمڙي جي مٿاڇري کان ٻاهر تائين وڌائين ٿا. نگهبان وار اهڙيون خبرداريون ڏين ٿا، جيڪي پوئتي هٽڻ واري ردعمل کي شروع ڪري سگهن ٿيون.
===گرمي===
[[File:Ursus maritimus Steve Amstrup.jpg|thumb|left|قطبي ڀورا پنهنجو فر گرميءَ لاءِ استعمال ڪن ٿا؛ سندن چمڙي ڪاري هوندي آهي، پر سندن شفاف فر اڇو ڏسڻ ۾ اچي ٿو، شڪار دوران ڇپاءُ فراهم ڪري ٿو ۽ ٻچن کي برف ۾ لڪائي تحفظ ڏئي ٿو.]]
جڏهن ته انسانن گرم رهڻ لاءِ ڪپڙا ۽ ٻيا وسيلا پيدا ڪيا آهن، مٿي جا وار بنيادي طور گرميءَ جي [[حرارتي عايق|عايق]] ۽ ٿڌڪاريءَ (جڏهن پگهر وار مان ٻاڦجي ٿو) جو ذريعو آهن، ۽ الٽراوائليٽ ڪرڻن کان بچاءُ پڻ ڪن ٿا. ٻين هنڌن تي وارن جي ڪم بابت بحث موجود آهي. ٿڌي موسم ۾ ٻاهرين سرگرمين دوران [[ٿڌ جي ساڙ]] ۽ [[جسماني گرمي گهٽجڻ]] کان بچڻ لاءِ اڃا به ٽوپيون ۽ ڪوٽ گهربل هوندا آهن، پر انساني جسم جا وار اندروني گرمي پد کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ مدد ڏين ٿا. جڏهن جسم تمام ٿڌو ٿئي ٿو، ته وار جي ڦوٽن سان لڳل [[وار اڀاريندڙ ڏورا]] اڀا ٿين ٿا، جنهن سبب انهن ڦوٽن جا وار به اڀا ٿي وڃن ٿا. پوءِ اهي وار [[چمڙي جي مٿين تهه]] مٿان گرمي ڦاسائيندڙ تهه ٺاهين ٿا. هن عمل کي رسمي طور [[پائيلو ايرڪشن]] چيو ويندو آهي، جيڪو لاطيني لفظن 'pilus' ("وار") ۽ 'erectio' ("اڀرڻ") مان نڪتل آهي، پر انگريزيءَ ۾ عام طور ان کي [[لڱ ڪانڊارجڻ]] چيو ويندو آهي.<ref name="Why Do Humans Get goosebumps When They Are Cold, or under Other Circumstances?: Scientific American.">{{Cite journal|last=Bubenik|first=George A.|date=1 September 2003|title=Why do humans get "goosebumps" when they are cold, or under other circumstances?|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-do-humans-get-goosebu|journal=Scientific American|access-date=4 May 2010}}</ref> هي عمل ٻين ٿڻائتن ۾ وڌيڪ اثرائتو آهي، جن جو فر ڦُلي وڃي ٿو ۽ وارن جي وچ ۾ هوا جا خانو پيدا ڪري جسم کي ٿڌ کان بچائي ٿو. جسم تمام گرم ٿيڻ تي ان جي ابتڙ عمل ٿئي ٿو؛ وار اڀاريندڙ ڏورا وارن کي چمڙيءَ تي چپٽائي ڇڏين ٿا، جنهن سان گرمي ٻاهر نڪري سگهي ٿي.
===تحفظ===
ڪجهه ٿڻائتن، جهڙوڪ [[هيج هاگ]] ۽ [[پورڪيوپائن]]، ۾ وار سخت ڪنڊن يا ڪنڊن جهڙن تاندورن ۾ تبديل ٿي ويا آهن. اهي ڪيراٽن جي ٿلهين پليٽن سان ڍڪيل هوندا آهن ۽ شڪارين کان بچاءُ جو ڪم ڪندا آهن. ٿلها وار، جهڙوڪ شينهن جي ايال ۽ گريزلي ڀوري جو فر، چڪ ۽ ڇيڙن جهڙي جسماني نقصان کان ڪجهه تحفظ فراهم ڪن ٿا.
===ڇهاءَ جو احساس===
وار جي ڏنڊن جي هٽڻ ۽ ارتعاش کي وار جي ڦوٽي جا تنتي گرهڻ وارا حصا ۽ چمڙي اندر موجود تنتي گرهڻ وارا حصا سڃاڻين ٿا. وار هوا جي حرڪت ۽ جسماني شين جي ڇهاءَ کي محسوس ڪري سگهن ٿا ۽ [[ٻاهرين پرجيوي|ٻاهرين پرجيوين]] جي موجودگيءَ بابت حسي ڄاڻ ڏين ٿا.<ref>{{Cite journal | doi = 10.1098/rsbl.2011.0987| pmid = 22171023| title = Human fine body hair enhances ectoparasite detection| journal = Biology Letters| volume = 8| issue = 3| pages = 358–61| year = 2011| last1 = Dean | first1 = I.| last2 = Siva-Jothy | first2 = M. T. | pmc=3367735}}</ref> ڪجهه وار، جهڙوڪ [[اکين جا پنبڻ]]، ممڪن نقصانڪار مادو جي موجودگيءَ لاءِ خاص طور حساس هوندا آهن.<ref>{{cite web|title=Neuroscience for Kids – Receptors|url=http://faculty.washington.edu/chudler/receptor.html|access-date=18 February 2015|publisher=Faculty.washington.edu}}</ref><ref>{{cite web|title=hair biology – functions of the hair fiber and hair follicle|url=http://www.keratin.com/aa/aa031.shtml|access-date=18 February 2015|publisher=Keratin.com|archive-date=30 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330014433/http://www.keratin.com/aa/aa031.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|pmid=4811387|last1=Sabah|first1=NH|year=1974|pages=256–7|issue=2|volume=36|title=Controlled stimulation of hair follicle receptors|journal=Journal of Applied Physiology|doi=10.1152/jappl.1974.36.2.256}}</ref><ref>{{Cite journal | doi = 10.1016/S0047-2484(85)80090-7| title = The evolution of human skin(?)| journal = Journal of Human Evolution| volume = 14| pages = 3–22| year = 1985| last1 = Montagna | first1 = W.| issue = 1| bibcode = 1985JHumE..14....3M}}</ref>
[[File:Jeremy Cadot's eyebrow.jpg|thumb|ڀِرون پگهر، پاڻي ۽ ٻيو ڪچرو مٿان کان اک ۾ ڪرڻ کان روڪين ٿيون.]]
[[File:Closed human eye, superior view.jpg|thumb|اکين جا پنبڻ پنبڻين جي ڪنارن تي موجود وار آهن، جيڪي اک ڇنڀڻ وقت ڌوڙ ۽ مٽي پڪڙين ٿا.]]
====ڀِرون ۽ اکين جا پنبڻ====
{{main|ڀِرون|اکين جا پنبڻ}}
[[ڀِرون]] [[اک]]ين کي [[مٽي]]، [[پگهر]] ۽ [[مينهن]] کان وچولي درجي جو تحفظ ڏين ٿيون. اهي غير لفظي [[رابطو|رابطي]] ۾ پڻ اهم ڪردار ادا ڪن ٿيون، ڇاڪاڻ ته اهي ڏک، ڪاوڙ، حيرت ۽ جوش جهڙا جذبا ظاهر ڪن ٿيون. ٻين ڪيترن ٿڻائتن ۾ انهن ۾ وڌيڪ ڊگها، مُڇن جهڙا وار هوندا آهن، جيڪي ڇهاءَ جا حسي عضوا طور ڪم ڪن ٿا.
[[اکين جو پنبڻ]] پنبڻيءَ جي ڪنارن تي وڌندو آهي ۽ اک کي مٽيءَ کان بچائيندو آهي. اکين جا پنبڻ انسانن، اٺن، گهوڙن، شترمرغن وغيره لاءِ اهڙو ئي ڪم ڪن ٿا، جهڙو [[مُڇون]] [[ٻلي]]ن لاءِ ڪن ٿيون؛ اهي محسوس ڪرڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا ته مٽي، [[ڌوڙ]] يا ڪا ٻي ممڪن نقصانڪار شيءِ اک جي تمام ويجهو ته نه اچي وئي آهي.<ref name="Thumbprints - The Human Eyelash.">{{cite web |url=http://ion.asu.edu/liv41_eyelash/liv41_thumb.htm |title=Images of Nature |publisher=Ion.asu.edu |access-date=18 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060508183602/http://ion.asu.edu/liv41_eyelash/liv41_thumb.htm |archive-date=8 May 2006 }}</ref> هن [[احساس (نفسيات)|احساس]] جي نتيجي ۾ اک عڪسي طور بند ٿي وڃي ٿي.
ڀِرون ۽ اکين جا پنبڻ هڪ خاص ڊيگهه کان وڌيڪ نٿا وڌن؛ اکين جا پنبڻ اڪثر 10 ملي ميٽر کان وڌيڪ ڊگها نه هوندا آهن. بهرحال، [[ٽرائيڪوميگلي]] سبب پنبڻ غير معمولي طور ڊگها ۽ نمايان ٿي سگهن ٿا؛ ڪجهه حالتن ۾ مٿيان پنبڻ 15 ملي ميٽر تائين وڌي ويندا آهن.
==ارتقا==
وارن جي شروعات ٿڻائتن جي گڏيل ابن ڏاڏي، [[سائنيپسڊ]]ن، مان اٽڪل 300 ملين سال اڳ ٿي. في الحال اهو معلوم ناهي ته سائنيپسڊن ڪهڙي مرحلي تي ٿڻائتي خاصيتون، جهڙوڪ [[جسم جا وار]] ۽ [[ٿڻن جا غدود]]، حاصل ڪيون، ڇاڪاڻ ته [[فاسل]] نرم تاندورن جا سڌا ثبوت تمام گهٽ ڏين ٿا. [[پيليڪوسار]]، ممڪن طور ''[[Haptodus]]''، جي پيٽ ۽ هيٺين پڇڙيءَ جي چمڙيءَ جو نشان ڏيکاري ٿو ته بنيادي سائنيپسڊ نسل وٽ مستطيل [[اسڪيوٽ]]ن جون آڏيون قطارون هيون، جيڪي جديد [[واڳون]] جهڙيون هيون؛ تنهنڪري موجوده نسلي سمجھ موجب وارن جي حاصل ٿيڻ جو زمانو منطقي طور اٽڪل 299 ملين سال اڳ کان پراڻو نه ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite journal|last1=Niedźwiedzki|first1=Grzegorz|last2=Bojanowski|first2=Maciej|title=A Supposed Eupelycosaur Body Impression from the Early Permian of the Intra-Sudetic Basin, Poland|journal=Ichnos|date=July 2012|volume=19|issue=3|pages=150–155|doi=10.1080/10420940.2012.702549|bibcode=2012Ichno..19..150N |s2cid=129567176}}</ref> ''[[Estemmenosuchus]]''، [[مٿئين پرميئن]] جي هڪ [[ٿيراپسڊ]]، جي غيرمعمولي طور محفوظ کوپڙي هموار، وارن کان خالي چمڙي ڏيکاري ٿي، جنهن ۾ غدودي کڏن جهڙيون بناوتون نظر اچن ٿيون،<ref>Kardong, K.V. (2002): ''Vertebrates: Comparative anatomy, function, evolution. 3rd Edition.'' McGraw-Hill, New York</ref> پر نيم-آبي نسل هئڻ سبب اها خشڪيءَ وارن نسلن جي ٻاهرين چمڙيءَ بابت قطعي نتيجو ڏيڻ لاءِ خاص مددگار نه ٿي سگهي ٿي. وارن جا سڀ کان پراڻا اڻتڪراري فاسل، جن ۾ وارن جا صاف نشان ملن ٿا، [[ڪيلوويئن]]، يعني وچئين [[جوراسڪ]] جي پوئين دور، جي ''[[Castorocauda]]'' ۽ ساڳئي زماني جي ڪيترن [[هارامييڊا]]ن مان ملن ٿا؛ اهي ٻئي [[ٿڻائتي نما]] [[سائنوڊونٽ]] هئا، جنهن سان هن خاصيت جي عمر جديد نسلي سمجھ موجب گهٽ ۾ گهٽ اٽڪل 220 ملين سال اڳ تائين وڃي ٿي.<ref name="JiLuoYuanTabrumCastorocauda">{{Cite journal|author1=Q. Ji|author2=Z-X Luo|author3=C-X Yuan|last4=Tabrum|first4=A. R.|date=February 2006|title=A Swimming Mammaliaform from the Middle Jurassic and Ecomorphological Diversification of Early Mammals|journal=Science|volume=311|issue=5764|pages=1123–7|bibcode=2006Sci...311.1123J|doi=10.1126/science.1123026|pmid=16497926|s2cid=46067702|url=http://doc.rero.ch/record/13437/files/PAL_E249.pdf }} See also the news item at {{cite web|title=Jurassic "Beaver" Found; Rewrites History of Mammals|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2006/02/0223_060223_beaver.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120922055901/http://news.nationalgeographic.com/news/2006/02/0223_060223_beaver.html|archive-date=22 September 2012|access-date=12 August 2012}}</ref><ref>{{cite news|date=9 August 2013|title=Jurassic squirrel's secret is out|newspaper=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/jurassic-squirrels-secret-is-out/article5004252.ece|access-date=29 June 2016}}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Meng | first1 = Qing-Jin | last2 = Grossnickle | first2 = David M. | last3 = Di | first3 = Liu | last4 = Zhang | first4 = Yu-Guang | last5 = Neander | first5 = April I. | last6 = Ji | first6 = Qiang | last7 = Luo | first7 = Zhe-Xi | year = 2017 | title = New gliding mammaliaforms from the Jurassic | journal = Nature | volume = 548 | issue = 7667 | pages = 291–296 | doi = 10.1038/nature23476 | pmid = 28792929 | bibcode = 2017Natur.548..291M | s2cid = 205259206 }}</ref> تازين اڀياسن ۾ آخري [[پرميئن]] دور جي [[روس]]ي [[ڪوپرولائيٽ]]ن مان اهو امڪان ظاهر ڪيو ويو آهي ته ان دور جي غير-ٿڻائتي سائنيپسڊن وٽ فر موجود هو.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/let.12156 | title=Microbiota and food residues including possible evidence of pre-mammalian hair in Upper Permian coprolites from Russia | year=2015 | journal=Lethaia | volume=49 | issue=4 | pages=455–477 | last1 = Bajdek | first1 = Piotr}}</ref> جيڪڏهن اهو درست آهي ته اهي وارن جا سڀ کان پراڻا معلوم باقيات آهن، جيڪي ظاهر ڪن ٿا ته فر ديرين [[پيلئوزوئڪ]] تائين موجود ٿي چڪو هو.
ڪجهه جديد ٿڻائتن ۾ هر [[اک جو کوپو|اک جي کوپي]] اڳيان هڪ خاص غدو هوندو آهي، جيڪو فر کي سنوارڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي؛ ان کي [[هارڊيرين غدو]] چيو ويندو آهي. هن بناوت جا نشان ''[[Morganucodon]]'' جهڙن ننڍن شروعاتي ٿڻائتن جي کوپڙين ۾ ملن ٿا، پر انهن جي [[سائنوڊونٽ]] ابن ڏاڏن جهڙوڪ ''[[Thrinaxodon]]'' ۾ نه ملن ٿا.<ref>{{cite book|last1=Lingham-Soliar|first1=Theagarten|title=The vertebrate integument, Vol I|date=2014|publisher=Springer Berlin Heidelberg|location=Berlin, Heidelberg|isbn=978-3-642-53748-6|pages=211–212}}</ref>
جديد جانورن جي فر جا وار سڀ تنتن سان ڳنڍيل هوندا آهن، تنهنڪري فر حسي ڄاڻ منتقل ڪرڻ جو ڪم پڻ ڪري ٿو. فر شايد حسي وارن، يعني مُڇن، مان ارتقا ڪيو هجي. هن حسي نظام جا اشارا [[نيوڪارٽيڪس]] ۾ سمجهيا ويندا آهن، جيڪو دماغ جو اهو حصو آهي جيڪو ''Morganucodon'' ۽ ''[[Hadrocodium]]'' جهڙن جانورن ۾ نمايان طور وڌيو.<ref>{{cite journal|last1=Rowe|first1=T. B.|last2=Macrini|first2=T. E.|last3=Luo|first3=Z.-X.|title=Fossil Evidence on Origin of the Mammalian Brain|journal=Science|date=19 May 2011|volume=332|issue=6032|pages=955–957|doi=10.1126/science.1203117|pmid=21596988|bibcode=2011Sci...332..955R|s2cid=940501}}</ref> وڌيڪ ترقي يافته ٿيراپسڊن وٽ ننگي چمڙي، [[مُڇون]] ۽ [[اسڪيوٽ]]ن جو گڏيل نمونو ٿي سگهي ٿو. مڪمل [[وارن جي کوٽ]] غالباً ٿيراپسڊ کان ٿڻائتي ڏانهن منتقليءَ تائين ارتقا نه ڪئي هئي.<ref name=Fur>{{cite journal| last1=Ruben|first1= J.A. |last2= Jones| first2= T.D. |year=2000|title= Selective Factors Associated with the Origin of Fur and Feathers |journal=Am. Zool.|volume= 40|pages= 585–596 | doi = 10.1093/icb/40.4.585| issue=4 |doi-access= free}}</ref> وڌيڪ ترقي يافته، ننڍن ٿيراپسڊن وٽ وار ۽ اسڪيوٽ گڏ ٿي سگهن ٿا، اهڙو گڏيل نمونو اڄ به ڪجهه جديد ٿڻائتن، جهڙوڪ [[ڪُتريندڙ جانور]]ن ۽ [[اوپوسم]]، ۾ ملي ٿو.<ref>{{cite book|last=Plower|first=R.P.|url=https://archive.org/stream/cu31924001022684/cu31924001022684_djvu.txt|title=An introduction to the study of mammals living and extinct|publisher=Cornell University Library|year=1897|location=New York|page=11|quote=Flat scutes, with the edges in apposition, and not overlaid, clothe both surfaces of the tail of the beaver, rats, and others of the same order, and also of some insectivores and marsupials.|access-date=8 June 2012}}</ref>
وار جي جسامت، رنگ ۽ خردبناوت ۾ نسلن جي وچ ۾ گهڻي تبديلي سبب اڪثر هڪ ئي وار جي تاندوري جي بنياد تي نسل جي سڃاڻپ ممڪن ٿيندي آهي.<ref name=Teerink2003>{{cite book|author=Teerink, BJ|title=Hair of West European Mammals: Atlas and Identification Key |url= https://books.google.com/books?id=exlhpOZ__BEC| date=2003|publisher=Cambridge University Press| isbn=9780521545778| pages=224}}</ref><ref name="TothM">{{cite book|author=Toth, Maria|url=http://www.hairatlas.hu/|title=Hair and fur atlas of Central European mammals|date=29 December 2017|publisher=Pars Ltd|isbn=978-963-88339-7-6|pages=307|access-date=8 July 2019}}</ref>
[[File:Nacktmull.jpg|thumb|چڙيا گهر ۾ [[ننگو مول-چوهڙو]] (''Heterocephalus glaber'').]]
{{anchor|Glabrous|Glabrousness}}
گهڻن [[ٿڻائتي]] جانورن ۾ مختلف درجن تائين ڪجهه چمڙي وارا حصا قدرتي وارن کان خالي هوندا آهن. انساني جسم ۾ بي وار [[انساني چمڙي|چمڙي]] [[آڱر]]ين جي [[بطني]] حصي، [[هٿ|تريلين]]، [[پير جي تري]] ۽ [[چپن]] تي ملي ٿي؛ اهي سڀ جسم جا اهي حصا آهن جيڪي ڀرپاسي جي دنيا سان سڌي رابطي ۾ تمام گهڻو لاڳاپيل آهن،<ref name ="Scholarpedia">{{Cite book|title=Scholarpedia of touch|isbn=978-94-6239-133-8|location=Paris|oclc=932171320|last1=Prescott|first1=Tony|last2=Ahissar|first2=Ehud|last3=Izhikevich|first3=Eugene|date=21 November 2015}}</ref> اهڙيءَ طرح [[ننڍا فرجي چپ]] ۽ [[عضو تناسل جو مٿو]] به بي وار چمڙيءَ جا حصا آهن.<ref>{{cite book|last1=Linden|first1=David, J.|title=Touch: The Science of Hand, Heart and Mind|date=March 2015|publisher=Viking|isbn=978-0241184035|chapter-url=https://books.google.com/books?id=XjZIBQAAQBAJ&pg=PT36|chapter=Chapter 2}}</ref> انسانن جي بي وار چمڙيءَ ۾ [[ميڪينو ريسيپٽر]]ن جا چار مکيه قسم آهن: [[لميلا ڪارپسڪل|پيسينيئن ڪارپسڪل]]، [[ڇهاءَ وارو ڪارپسڪل|مائسنر ڪارپسڪل]]، [[مرڪل تنتي پڇاڙي|مرڪل ڊسڪ]] ۽ [[بلبس ڪارپسڪل|رفيني ڪارپسڪل]].
[[ننگو مول-چوهڙو]] (''Heterocephalus glaber'') اهڙي چمڙي رکي ٿو، جنهن ۾ عام فر جهڙي ڍڪڻ واري وارن جي کوٽ ارتقا ڪري وئي آهي، پر ان جي جسم تي ڊگها، تمام ڇڙواڳ پکڙيل حسي وار باقي رهيا آهن.<ref name ="Scholarpedia"/> بي وار هجڻ [[نيوٽيني]] سان لاڳاپيل خاصيت ٿي سگهي ٿي.<ref>{{Cite journal|last=Rebora|first=Alfredo|date=2010|title=Lucy's pelt: when we became hairless and how we managed to survive|journal=International Journal of Dermatology|language=en|volume=49|issue=1|pages=17–20|doi=10.1111/j.1365-4632.2009.04266.x|pmid=20465604|s2cid=21484729|issn=1365-4632}}</ref>
[[file:Vulpes vulpes sitting.jpg|thumb|ڪيترن غير انساني ٿڻائتن تي ملندڙ نرم ۽ باريڪ وار عام طور فر سڏبا آهن.<!-- moved ref to main text, above: name=Bergman2014 -->]]
===ارتقائي تبديلي===
[[پرائميٽ]] ٻيا ٿڻائتا جانور جي ڀيٽ ۾ نسبتاً گهٽ وار وارا آهن، ۽ [[هومينيني]]، جهڙوڪ چمپينزي، وٽ پنهنجي جسماني جسامت جي لحاظ کان توقع کان گهٽ وارن جي کثافت هوندي آهي.<ref name="Sandel 2013 pp. 145–150">{{cite journal |last=Sandel |first=Aaron A. |date=2013-07-30 |title=Brief communication: Hair density and body mass in mammals and the evolution of human hairlessness |journal=American Journal of Physical Anthropology |volume=152 |issue=1 |pages=145–150 |doi=10.1002/ajpa.22333 |pmid=23900811 |bibcode=2013AJPA..152..145S |issn=0002-9483|hdl=2027.42/99654 |hdl-access=free }}</ref> ارتقائي حياتياتدانن جو خيال آهي ته ''[[Homo]]'' جنس اٽڪل 2 ملين سال اڳ [[اوڀر آفريڪا]] ۾ پيدا ٿي.<ref name="Herries Martin Leece Adams 2020 p.">{{cite journal |last1=Herries |first1=Andy I. R. |last2=Martin |first2=Jesse M. |last3=Leece |first3=A. B. |last4=Adams |first4=Justin W. |last5=Boschian |first5=Giovanni |last6=Joannes-Boyau |first6=Renaud |last7=Edwards |first7=Tara R. |last8=Mallett |first8=Tom |last9=Massey |first9=Jason |last10=Murszewski |first10=Ashleigh |last11=Neubauer |first11=Simon |last12=Pickering |first12=Robyn |last13=Strait |first13=David S. |last14=Armstrong |first14=Brian J. |last15=Baker |first15=Stephanie |date=2020-04-03 |title=Contemporaneity of ''Australopithecus'', ''Paranthropus'', and early ''Homo erectus'' in South Africa |journal=Science |volume=368 |issue=6486 |doi=10.1126/science.aaw7293 |issn=0036-8075 |last16=Caruana |first16=Matthew V. |last17=Denham |first17=Tim |last18=Hellstrom |first18=John |last19=Moggi-Cecchi |first19=Jacopo |last20=Mokobane |first20=Simon |last21=Penzo-Kajewski |first21=Paul |last22=Rovinsky |first22=Douglass S. |last23=Schwartz |first23=Gary T. |last24=Stammers |first24=Rhiannon C. |last25=Wilson |first25=Coen |last26=Woodhead |first26=Jon |last27=Menter |first27=Colin|article-number=eaaw7293 |pmid=32241925 |bibcode=2020Sci...368w7293H |doi-access=free |hdl=11568/1040368 |hdl-access=free }}</ref> هن ارتقا جو هڪ حصو [[برداشت واري ڊوڙ جو مفروضو|برداشت واري ڊوڙ]]<ref name="Ruxton Wilkinson 2011 pp. 169–175">{{cite journal |last1=Ruxton |first1=Graeme D. |last2=Wilkinson |first2=David M. |year=2011 |title=Thermoregulation and endurance running in extinct hominins: Wheeler's models revisited |journal=Journal of Human Evolution |volume=61 |issue=2 |pages=169–175 |doi=10.1016/j.jhevol.2011.02.012 |pmid=21489604 |bibcode=2011JHumE..61..169R |issn=0047-2484}}</ref> ۽ ڏينهن جي گرم وقتن ۾ ٻاهر نڪرڻ هو،<ref name="Ruxton Wilkinson 2011 pp. 20965–20969">{{cite journal |last1=Ruxton |first1=Graeme D. |last2=Wilkinson |first2=David M. |date=2011-12-12 |title=Avoidance of overheating and selection for both hair loss and bipedality in hominins |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=108 |issue=52 |pages=20965–20969 |doi=10.1073/pnas.1113915108 |pmid=22160694 |pmc=3248486 |bibcode=2011PNAS..10820965R |issn=0027-8424|doi-access=free }}</ref> جنهن لاءِ [[پگهر]] وسيلي اثرائتي حرارتي ضابطي جي ضرورت هئي. [[ٻاڦجڻ جي گرمي]] وسيلي گرميءَ جو نڪرڻ، چمڙيءَ جي مٿاڇري ڀرسان هوا جي وهڪرن سان مدد پائي ٿو، ۽ جسماني وارن جي گهٽتائي ان کي وڌيڪ آسان بڻائي ٿي.<ref name="Jablonski06">{{cite book |author=Jablonski, Nina G. |url=https://books.google.com/books?id=EYi9S3VtIGsC&pg=PP13 |title=Skin: A Natural History |date=1 May 2008 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-94170-0 |pages=13– |access-date=27 January 2016}}</ref>
انساني ارتقا ۾ هڪ ٻيو عنصر، جيڪو اڳ تاريخي زماني ۾ پيش آيو، [[نيوٽيني]]، خاص طور عورتن ۾، لاءِ پسنديده چونڊ هئي. اهو خيال ته بالغ انسانن ۾ ڪجهه نيوٽينس، يعني ٻاراڻيون خاصيتون، موجود آهن جيڪي ٻين وڏن بندرن ۾ نه ڏسجن ٿيون، اٽڪل هڪ صدي پراڻو آهي. [[لوئيس بولڪ]] اهڙين خاصيتن جي ڊگهي فهرست ڏني،<ref>{{Cite book|last=Bolk|first=L.|year=1926|title=Das Problem der Menschwerdung|publisher=Fischer|location=Jena|language=de}}</ref> ۽ [[اسٽيفن جي گولڊ]] پنهنجي ڪتاب ''[[Ontogeny and Phylogeny (book)|Ontogeny and Phylogeny]]'' ۾ انهن جي مختصر فهرست شايع ڪئي.<ref>short-list of 25 characters reprinted in Gould, Stephen Jay (1977). ''[[Ontogeny and Phylogeny (book)|Ontogeny and phylogeny]]''. Harvard University Press. p. 357. {{ISBN|0674639413}}.</ref> ان کان علاوه، عورتن ۾ [[پيڊومارفڪ]] خاصيتون ترقي يافته ملڪن ۾ اڪثر [[جسماني ڪشش#عورتن جي جسماني ڪشش جا ڪارڻ|مردن لاءِ پسنديده]] سمجهيون وينديون آهن.<ref>{{cite journal |last1=Scott|first1= Isabel M.|date=7 October 2014 |title=Human preferences for sexually dimorphic faces may be evolutionarily novel |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=111 |issue=40 |pages= 14388–14393|doi=10.1073/pnas.1409643111 |pmid= 25246593|pmc= 4210032|bibcode=2014PNAS..11114388S|doi-access= free}}</ref> مثال طور [[ويلس وار]] هڪ ٻاراڻي خاصيت آهي. تنهن هوندي به، جڏهن ته مرد [[جنسي فرق]] جي نتيجي ۾ وڌيڪ ڊگها، کهرا، ٿلها ۽ ڪارا [[ٽرمينل وار]] پيدا ڪن ٿا، عورتن ۾ ائين نه ٿيندو آهي، جنهن ڪري سندن ويلس وار نظر ايندا رهن ٿا.
{{further|انساني ارتقائي جينيات}}
axehq4u65y8ex0dbbm7kefv1z1j92oa
392009
392008
2026-07-07T13:31:27Z
Intisar Ali
8681
392009
wikitext
text/x-wiki
{{short description|چمڙي جي هيٺين تهه ۾ موجود ڦوٽن مان وڌندڙ پروٽين جو تاندورو}}
{{Infobox anatomy
| Name = وار
| Latin = capillum
| Greek = θρίξ (thríx)
| Image = Gray945.png
| Caption = انساني وار جي تاندوري جو آرپار ڪٽ
| Width =
| Image2 = File:CSIRO ScienceImage 8115 Human hair and Merino wool fibre.jpg
| Caption2 = [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبيني]]ءَ سان ورتل [[ميرينو]] اُن (مٿي) ۽ انساني وار (هيٺ) جي تصوير، جنهن ۾ ڪيراٽن جا ڇلر ڏيکاريل آهن
| Precursor =
| System = [[غلافي سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve =
| Lymph =
}}
'''وار''' [[پروٽين]] جو هڪ تاندورو آهي، جيڪو [[وارن جو ڦوٽو|وارن جي ڦوٽن]] مان وڌي ٿو، جيڪي [[چمڙي جي هيٺين تهه]] ۾ موجود هوندا آهن. وار [[ٿڻائتو|ٿڻائتن]] جي امتيازي خاصيتن مان هڪ آهن.
[[انساني جسم]]، [[وارن کان خالي]] [[چمڙي]] وارن حصن کان سواءِ، اهڙن ڦوٽن سان ڍڪيل آهي، جيڪي ٿلها [[پڪا وار]] ۽ سنها [[نرم وار]] پيدا ڪن ٿا. وارن بابت گهڻي عام دلچسپي [[وارن جي واڌ]]، وارن جي قسمن ۽ [[وارن جي سنڀال]] تي مرڪوز هوندي آهي، پر وار هڪ اهم [[حياتيائي مادو]] پڻ آهن، جيڪي بنيادي طور [[پروٽين]]، خاص ڪري [[الفا-ڪيراٽن]]، مان ٺهيل هوندا آهن.
وارن جي مختلف صورتن، جهڙوڪ [[وارن جو انداز|وارن جي اندازن]] ۽ [[وار لاهڻ]] بابت رويا مختلف ثقافتن ۽ تاريخي دورن ۾ تمام گهڻو مختلف رهيا آهن، پر وارن کي اڪثر ڪنهن ماڻهوءَ جي ذاتي عقيدن يا سماجي حيثيت، جهڙوڪ سندس عمر، [[صنفي سڃاڻپ|صنف]] يا [[مذهب]]، جي اظهار لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|last=Sherrow|first=Victoria|title=Encyclopedia of Hair: A Cultural History|year=2006|publisher=Greenwood Press|location=Westport, CT|isbn=978-0-313-33145-9|page=iv|url=https://archive.org/details/encyclopediaofha0000sher}}</ref>
{{Toclimit}}
==جائزو==
===مطلب===
[[File:506 Hair.jpg|thumb|وار جي ڏنڊي ۽ ڳنڍ جي بناوت.]]
لفظ "وار" عام طور ٻن جدا بناوتن لاءِ استعمال ٿيندو آهي:
# چمڙي جي هيٺان وارو حصو، جنهن کي [[وارن جو ڦوٽو]] چيو ويندو آهي، يا چمڙي مان ڇڪڻ کان پوءِ، ڳنڍ يا پاڙ. هي عضوو [[چمڙي جي هيٺين تهه]] ۾ هوندو آهي ۽ [[بنيادي جيوگهرڙو|بنيادي جيوگهرڙن]] کي برقرار رکندو آهي، جيڪي نه رڳو وار ڇڻڻ کان پوءِ ٻيهر وار وڌائين ٿا، پر [[زخم]] کان پوءِ چمڙي کي ٻيهر وڌائڻ لاءِ پڻ ڪم اچن ٿا.<ref>{{cite journal|last1= Krause|first1= K|last2= Foitzik|first2= K|title= Biology of the Hair Follicle: The Basics|journal= Seminars in Cutaneous Medicine and Surgery|volume= 25|issue= 1|pages= 2–10|year= 2006|doi= 10.1016/j.sder.2006.01.002|doi-broken-date= 6 April 2026|pmid= 16616298| issn=1085-5629}}</ref>
# وار جو ڏنڊو، جيڪو سخت تاندورائي حصو آهي ۽ چمڙي جي مٿاڇري کان ٻاهر نڪري ٿو. اهو گهڻ-تهن وارن ڪيراٽن بڻيل (مئل) چپٽن جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي، جن جا رسيءَ جهڙا تاندورا ان کي بناوت ۽ مضبوطي ڏين ٿا. [[ڪيراٽن]] نالي پروٽين ان جي گهڻي مقدار تي مشتمل هوندو آهي. وار جي ڏنڊي جي آرپار ڪٽ کي لڳ ڀڳ ٽن حصن ۾ ورهائي سگهجي ٿو.
وارن جا تاندورا ڪيترين تهن تي مشتمل بناوت رکن ٿا، جيڪي ٻاهر کان شروع ٿين ٿيون:
# [[وارن جي ڪيوٽيڪل|ڪيوٽيڪل]]، جيڪا چپٽن ۽ سنهڙن جيوگهرڙن جي ڪيترين تهن مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪي ڇت جي کپرن وانگر هڪ ٻئي مٿان چڙهيل هوندا آهن
# [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]]، جنهن ۾ جيوگهرڙائي بناوتن اندر [[ڪيراٽن]] جا ڳوٿرا هوندا آهن، جيڪي لڳ ڀڳ ڏنڊي جهڙي شڪل برقرار رکندا آهن
# [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، تاندوري جي مرڪز ۾ هڪ بي ترتيب ۽ کليل حصو<ref>{{cite book|author=Feughelman, Max|url=https://books.google.com/books?id=PSNIYKwKu8kC|title=Mechanical Properties and Structure of Alpha-keratin Fibres: Wool, Human Hair and Related Fibres|publisher=UNSW Press|year=1997|isbn=978-0-86840-359-5|access-date=27 January 2016}}</ref>
===لفظي بڻ===
لفظ "hair" {{langx|enm|heer}} ۽ {{lang|enm|hêr}} مان نڪتل آهي، جيڪي وري {{langx|ang|hǽr}} ۽ {{lang|ang|hér}} مان نڪتل آهن، جن تي {{langx|non|hár}} جو اثر پڻ پيو. پراڻي انگريزي ۽ پراڻي نارسي ٻوليءَ جا ٻئي لفظ {{langx|gem-x-proto|hēran}} مان نڪتل آهن ۽ ٻين جرمن ٻولين ۾ وار لاءِ استعمال ٿيندڙ لفظن، جهڙوڪ {{langx|sv|hår}}، [[ڊچ ٻولي|ڊچ]] ۽ {{langx|de|haar]]، ۽ {{langx|ofs|her}} سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite web |title=hair - Etymology of hair by etymonline |url=https://www.etymonline.com/word/hair#etymonline_v_1377 |website=www.etymonline.com |language=en|access-date=20 July 2024}}</ref><ref>{{cite web |title=hair |url=https://www.oed.com/dictionary/hair_n?tab=factsheet#2190694 |website=OED |access-date=20 July 2024}}</ref> هاڻي وڏي حد تائين متروڪ لفظ "fax" خاص طور مٿي جي وارن لاءِ استعمال ٿيندو هو ۽ [[فيئرفيڪس (نالو)|فيئرفيڪس]] ۽ [[هيليفڪس، ويسٽ يارڪشائر|هيليفڪس]] جهڙن مرڪب لفظن ۾ ملي ٿو. اهو {{langx|ang|feax}} مان نڪتل آهي ۽ [[پراڻي نارسي]] ۽ {{langx|no|fax}} جهڙن لفظن سان هم اصل آهي.<ref>{{cite web |title=fax |url=https://www.oed.com/dictionary/fax_n1?tab=factsheet |website=OED |access-date=20 July 2024}}</ref>
==بيان==
[[File:Hair follicle of feline - Microscopic view 2.jpg|thumb|[[وارن جو ڦوٽو|وار جو ڦوٽو]]، هڪ [[ٻلاري]] جانور جو.{{vague|date=February 2026}}]]
وار جو هر تاندورو [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]] ۽ [[وارن جي ڪيوٽيڪل|ڪيوٽيڪل]] تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Hair Structure and Hair Life Cycle">[https://web.archive.org/web/20110303132725/http://www.follicle.com/hair-structure-life-cycle.html Hair Structure and Hair Life Cycle]. follicle.com</ref> سڀ کان اندريون حصو، [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، هڪ کليل ۽ بي ترتيب علائقو آهي، جيڪو هميشه موجود نه هوندو آهي.<ref name="Topic 2: The Layers of the Hair">{{cite web |url=http://www.texascollaborative.org/hildasustaita/module%20files/topic2.htm |title=Topic 2 |publisher=Texascollaborative.org |access-date=18 February 2015 |archive-url=https://archive.today/20130415220704/http://www.texascollaborative.org/hildasustaita/module%20files/topic2.htm |archive-date=15 April 2013 |url-status=dead }}</ref> انتهائي منظم ۽ بناوتي [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]]، جيڪو وار جي ٽن تهن مان ٻيو آهي، ميڪانيڪي مضبوطي ۽ پاڻي جذب ڪرڻ جو بنيادي ذريعو آهي. ڪارٽيڪس ۾ [[ميلانن]] هوندو آهي، جيڪو [[تاندورو|تاندوري]] کي ميلانن جي داڻن جي تعداد، ورڇ ۽ قسمن موجب رنگ ڏئي ٿو. ميلانن هڪجهڙو پکڙيل يا وار جي ڪنارن جي چوڌاري گڏ ٿيل ٿي سگهي ٿو.<ref name=bisbing>{{cite book |first=Richard E. |last=Bisbing |chapter=3. The Forensic Identification and Association of Human Hair |title=Forensic Science Handbook |volume=1 |editor-first1=Richard |editor-last1=Saferstein |editor-first2=Adam B. |editor-last2=Hall |edition=3rd |publisher=[[CRC Press]] |pages=[https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA165 165]-[https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA166 166] }} Archived (pp. [https://web.archive.org/web/20230418032945/https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA165#v=onepage&q&f=false 165], [https://web.archive.org/web/20230418032957/https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA166#v=onepage&q&f=false 166]) on 18 April 2023.</ref> ڦوٽي جي شڪل ڪارٽيڪس جي شڪل مقرر ڪري ٿي ۽ [[تاندورو|تاندوري]] جي شڪل ان ڳالهه سان لاڳاپيل آهي ته وار ڪيترو سڌو يا گهنڊيدار آهي. سڌن وارن وارن ماڻهن جا وار تاندورا گول هوندا آهن. بيضوي ۽ ٻين شڪلين وارا تاندورا عام طور وڌيڪ لهردار يا گهنڊيدار هوندا آهن. ڪيوٽيڪل ٻاهريون ڍڪ آهي. ان جي پيچيدي بناوت وار جي سُڄڻ وقت سُرڪي ٿي ۽ اها [[سڻڀ]] جي هڪ سالماتي تهه سان ڍڪيل هوندي آهي، جيڪا وار کي پاڻي ڌڪيندڙ بڻائي ٿي.<ref name="Hair Structure and Hair Life Cycle"/> انساني وار جو قطر {{convert|0.017|to|0.18|mm|sp=us|lk=in}} تائين مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web|last=Ley|first=Brian|year=1999|title=Diameter of a Human Hair|url=http://hypertextbook.com/facts/1999/BrianLey.shtml|access-date=28 June 2010}}</ref> انسانن جي مٿي جي وارن جون ڪجهه خاصيتون نسلي پسمنظر موجب مختلف ٿين ٿيون: گهڻو ڪري آفريقي نسل وارن ماڻهن جا وار 60–90 [[μm]] قطر ۽ چپٽي آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن، گهڻو ڪري يورپي يا وچ اوڀر جي نسل وارن ماڻهن جا وار 70–100 [[μm]] قطر ۽ بيضوي آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن، ۽ گهڻو ڪري ايشيائي يا آمريڪا جي اصلوڪن ماڻهن جا وار 90–120 [[μm]] قطر ۽ گول آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن.<ref name=bisbing/> جسم ۾ لڳ ڀڳ ويهه لک ننڍڙا نلي نما غدود ۽ [[پگهر جا غدود]] هوندا آهن، جيڪي پاڻي جهڙا پاڻياٺ پيدا ڪن ٿا ۽ ٻاڦجڻ وسيلي جسم کي ٿڌو ڪن ٿا. وار جي کُليل هنڌ وٽ موجود غدود سڻڀي رطوبت پيدا ڪن ٿا، جيڪا وار کي سڻڀ ڏئي ٿي.<ref>{{cite book |title=Disease and Its Causes |chapter-url=https://archive.org/details/b28112325 |year=1913 |publisher=New York Henry Holt and Company London Williams and Norgate The University Press, Cambridge, USA |location=United States |author=Councilman, W. T. |chapter=Ch. 1}}</ref>
وارن جي واڌ [[وارن جو ڦوٽو|وار جي ڦوٽي]] اندر شروع ٿئي ٿي. وار جو رڳو "جيئرو" حصو ڦوٽي ۾ هوندو آهي. جيڪو وار نظر اچي ٿو، اهو وار جو ڏنڊو آهي، جنهن ۾ ڪا حياتيائي ڪيميائي سرگرمي نه ٿيندي آهي ۽ ان کي "مئل" سمجهيو ويندو آهي. وار جي پاڙ جي بنياد ("ڳنڍ") ۾ اهي جيوگهرڙا هوندا آهن، جيڪي وار جو ڏنڊو ٺاهين ٿا.<ref>{{cite book |editor1=Freinkel, R.K. |editor2=Woodley, D.T. |title=The Biology of the Skin |date=15 March 2001 |publisher=[[CRC Press]] |isbn=9781850700067 |page=80}}</ref> وار جي ڦوٽي جي ٻين بناوتن ۾ تيل پيدا ڪندڙ [[سڻڀو غدود]] شامل آهي، جيڪو وار کي سڻڀ ڏئي ٿو، ۽ [[وار اڀاريندڙ ڏورا]]، جيڪي وارن کي اڀو ڪرڻ جا ذميوار آهن. گهٽ جسماني وارن وارن انسانن ۾ ان جو اثر [[لڱ ڪانڊارجڻ]] جي صورت ۾ ظاهر ٿيندو آهي.
===وار جي پاڙ===
{{Infobox anatomy
| Name = وار جي پاڙ
| Latin = radix pili
| Image = Gray944.png
| Caption = [[چمڙي]] جو ڪٽ، جنهن ۾ [[چمڙي جي مٿين تهه]] ۽ [[چمڙي جي هيٺين تهه]]؛ پنهنجي ڦوٽي ۾ هڪ وار؛ [[وار اڀاريندڙ ڏورو]]؛ ۽ [[سڻڀا غدود]] ڏيکاريل آهن.
| Image2 =
| Caption2 =
| System =
| Precursor =
}}
''وار جي پاڙ'' هڪ ڦهليل حصي، ''وار جي ڳنڍ''، تي ختم ٿئي ٿي، جيڪا ڏنڊي جي ڀيٽ ۾ رنگ ۾ وڌيڪ اڇي ۽ بناوت ۾ وڌيڪ نرم هوندي آهي ۽ [[چمڙي جي مٿين تهه]] جي ڦوٽي جهڙي اندروني وڪڙ ۾ موجود هوندي آهي، جنهن کي [[وارن جو ڦوٽو]] چيو ويندو آهي. وار جي ڳنڍ تاندورائي ڳنڍيندڙ تاندوري، شيشي جهڙي جهلي، ٻاهرين پاڙ واري غلاف، اپيٿيليم جي تهه ([[هينلي جي تهه]]) ۽ داڻيدار تهه ([[هڪسلي جي تهه]]) مان ٺهيل اندروني پاڙ واري غلاف، ڪيوٽيڪل، ڪارٽيڪس ۽ ميڊيولا تي مشتمل هوندي آهي.<ref>[http://www.histology.leeds.ac.uk/skin/hair.php Histology Guide | Skin] Histology.leeds.ac.uk. Retrieved on 18 May 2016.</ref>
===قدرتي رنگ===
{{main|انساني وارن جو رنگ}}
[[File:Hair Autofluorescence.jpg|thumb|انساني وارن ۾ ميلانن هوندو آهي، جيڪو ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿو ۽ الٽراوائليٽ ڪرڻن کان بچاءُ ڪري ٿو. انساني وار روشنيءَ جي گهڻين موج-ڊيگهن کي جذب ۽ خارج ڪري سگهن ٿا. مٿين تصوير ۾ ڳاڙهي ناسي انساني وار جي هڪ تاندوري مان 365–400 نينوميٽر تحريڪ تي ميلانن جي خود-چمڪ ڏيکاريل آهي.]]
[[File:Brown hair.jpg|thumb|ڳاڙهي ناسي وارن واري ڇوڪري]]
وارن جا سڀ قدرتي رنگ وارن جي ٻن قسمن جي رنگدار مادن جو نتيجو آهن. اهي ٻئي رنگدار مادا ميلانن جا قسم آهن، جيڪي وار جي ڦوٽي اندر پيدا ٿين ٿا ۽ تاندورن ۾ موجود داڻن ۾ ڀرجي وڃن ٿا. [[يوميلانن]] [[ناسي وار|ناسي وارن]] ۽ [[ڪارا وار|ڪارن وارن]] ۾ غالب رنگدار مادو آهي، جڏهن ته [[فيوميلانن]] [[ڳاڙها وار|ڳاڙهن وارن]] ۾ غالب هوندو آهي. [[سونهري وار]] وار جي تاندوري ۾ گهٽ [[رنگداري]]ءَ جو نتيجو آهن. [[اڇا وار]] تڏهن ٿين ٿا، جڏهن ميلانن جي پيداوار گهٽجي يا بند ٿي وڃي، جڏهن ته [[پوليوسس]] اڇا وار (۽ اڪثر اها چمڙي، جنهن سان وار ڳنڍيل هجي) آهن، جيڪي عام طور اهڙن ٽڪرن ۾ ٿين ٿا، جتي شروع کان ميلانن موجود نه هجي يا زندگيءَ جي شروعاتي سالن ۾ قدرتي، عام طور جينياتي، سببن ڪري ختم ٿي ويو هجي.
===انساني وارن جي واڌ===
{{main|انساني وارن جي واڌ}}
وار ٻاهرين جسم تي هر هنڌ وڌن ٿا، سواءِ [[مخاطي جھلي|مخاطي جهلين]] ۽ وارن کان خالي چمڙيءَ جي، جهڙوڪ هٿن جي ترين، پيرن جي تَرين ۽ چپن تي. جسم تي وارن جا مختلف قسم هوندا آهن، جن ۾ [[نرم وار]] ۽ [[اينڊروجنائي وار]] شامل آهن، ۽ هر قسم جي پنهنجي جيوگهرڙائي بناوت هوندي آهي. مختلف بناوت وارن کي منفرد خاصيتون ڏئي ٿي، جيڪي خاص مقصدن، بنيادي طور گرمي ۽ بچاءُ، لاءِ ڪم ڪن ٿيون.
[[File:Hair-follicle cycling.ogv|thumb|وار جي ڦوٽي جو چڪر]]
[[File:Blond long-haired young lady woman.jpg|thumb|وار مختلف رفتارن سان ۽ مختلف ڊيگهن تائين وڌن ٿا. انهن جي بناوت مختلف رنگ ۽ بناوٽون پيدا ڪري ٿي، جيڪي وار جي تاندورن جي وڌڻ واري ڊيگهه تي اثرانداز ٿين ٿيون.]]
[[File:Marianne Ernst, Long hair model.jpg|thumb|ماريان ارنسٽ، هڪ جرمن "ڊگهن وارن واري ماڊل".]]
وارن جي واڌ جا ٽي مرحلا [[وارن جو ڦوٽو#اينيجن مرحلو|اينيجن]]، [[وارن جو ڦوٽو#ڪيٽيگن مرحلو|ڪيٽيگن]] ۽ [[وارن جو ڦوٽو#ٽيلوجن مرحلو|ٽيلوجن]] آهن. انساني جسم تي هر وار جو تاندورو پنهنجي واڌ جي الڳ مرحلي ۾ هوندو آهي. جڏهن چڪر پورو ٿئي ٿو، اهو ٻيهر شروع ٿئي ٿو ۽ وار جو نئون تاندورو ٺهڻ لڳي ٿو. وار جي واڌ جي رفتار عمر، جينياتي لاڙي ۽ ڪيترن ماحولياتي ڪارڪن موجب هڪ ماڻهوءَ کان ٻئي تائين مختلف هوندي آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Schneider|first1=Marlon R.|last2=Schmidt-Ullrich|first2=Ruth|last3=Paus|first3=Ralf|date=2009-02-10|title=The hair follicle as a dynamic miniorgan|journal=Current Biology|volume=19|issue=3|pages=R132–142|doi=10.1016/j.cub.2008.12.005|issn=1879-0445|pmid=19211055|doi-access=free|bibcode=2009CBio...19.R132S }}</ref> عام طور چيو ويندو آهي ته وار سراسري طور هر مهيني لڳ ڀڳ 1 سينٽي ميٽر وڌن ٿا؛ پر حقيقت وڌيڪ پيچيدي آهي، ڇاڪاڻ ته سڀ وار هڪ ئي وقت نٿا وڌن. مٿي جا وار هر مهيني 0.6 سينٽي ميٽر کان 3.36 سينٽي ميٽر تائين وڌڻ جي رپورٽ ٿيل آهي. مٿي جي وارن جي واڌ جي رفتار ڪنهن حد تائين عمر (عمر سان وار آهستي وڌڻ جو لاڙو رکن ٿا)، جنس ۽ نسلي پسمنظر تي دارومدار رکي ٿي.<ref name=Harkey>{{Cite journal|last=Harkey|first=M. R.|date=December 1993|title=Anatomy and physiology of hair|journal=Forensic Science International|series=Hair Analysis as a Diagnostic Tool for Drugs of Abuse Investigation|volume=63|issue=1|pages=9–18|doi=10.1016/0379-0738(93)90255-9|pmid=8138238|issn=0379-0738}}</ref> ٿلها وار (>60 μm) عام طور سنهڙن وارن (20–30 μm) کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا؛ سندن ماهوار واڌ ترتيبوار 11.4 ملي ميٽر ۽ 7.6 ملي ميٽر آهي.<ref>{{cite journal| author=Van Neste DJ, Rushton DH| title=Gender differences in scalp hair growth rates are maintained but reduced in pattern hair loss compared to controls. | journal=Skin Res Technol | year= 2016 | volume= 22 | issue= 3 | pages= 363–9 | pmid=26526232 | doi=10.1111/srt.12274 | pmc= | s2cid=19060270 }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Buffoli|first1=Barbara|last2=Rinaldi|first2=Fabio|last3=Labanca|first3=Mauro|last4=Sorbellini|first4=Elisabetta|last5=Trink|first5=Anna|last6=Guanziroli|first6=Elena|last7=Rezzani|first7=Rita|last8=Rodella|first8=Luigi F.|date=2014|title=The human hair: from anatomy to physiology|url=http://doi.wiley.com/10.1111/ijd.12362|journal=International Journal of Dermatology|language=en|volume=53|issue=3|pages=331–341|doi=10.1111/ijd.12362|pmid=24372228|s2cid=1310059|url-access=subscription}}</ref>
اڳ اهو سمجهيو ويندو هو ته قفقازي ماڻهن جا وار ايشيائي ماڻهن جي وارن کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا ۽ عورتن جي وارن جي واڌ جي رفتار مردن کان وڌيڪ آهي.<ref name=Harkey/> پر وڌيڪ تازين تحقيقن مان معلوم ٿيو آهي ته مردن ۽ عورتن ۾ وارن جي واڌ جي رفتار ۾ ڪو نمايان فرق ناهي<ref>{{cite news |title=How Fast Does Hair Grow? |author=Joseph Castro |date=January 27, 2014 |work=Live Science |url=https://www.livescience.com/42868-how-fast-does-hair-grow.html |access-date=July 3, 2020}}</ref> ۽ چيني ماڻهن جا وار فرانسيسي قفقازي ماڻهن ۽ اولهه ۽ وچ آفريڪا جي ماڻهن جي وارن کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا.<ref>{{cite journal |last1=Loussouarn |first1=Geneviève |last2=El Rawadi |first2=Charles |last3=Genain |first3=Gilles |date=2005 |title=Diversity of hair growth profiles |journal=International Journal of Dermatology |volume=44 |issue=s1 |pages=6–9 |doi=10.1111/j.1365-4632.2005.02800.x |pmid=16187948 |s2cid=39103960 |doi-access=free }}</ref> وارن جو تعداد وارن جي رنگ موجب هڪ مخصوص حد اندر مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite news |title=How many hairs are on a human head in total and per square inch?|work=curlcentric.com |url=https://www.curlcentric.com/how-many-hairs-are-on-a-human-head/|access-date=April 18, 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Number of hairs on human head |work=harvard.edu |url=https://bionumbers.hms.harvard.edu/bionumber.aspx?id=101509 |access-date=April 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214171336/https://bionumbers.hms.harvard.edu/bionumber.aspx?id=101509 |archive-date=14 December 2021 |url-status=dead}}</ref> هڪ سراسري [[سونهري وار|سونهري وارن]] واري ماڻهوءَ جي مٿي تي 150,000 وار، [[ناسي وار|ناسي وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 110,000، [[ڪارا وار|ڪارن وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 100,000 ۽ [[ڳاڙها وار|ڳاڙهن وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 90,000 وار هوندا آهن.<ref>{{cite news|title=How much hair does a human have on their head?|work=mevolife.com|url=https://mevolife.com/blog/health/healthy-hair|access-date=April 18, 2022|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307165927/https://mevolife.com/blog/health/healthy-hair|url-status=dead}}</ref> انسان جي مرڻ کان پوءِ وارن جي واڌ بند ٿي وڃي ٿي. مئل جسم تي وارن جي ظاهري واڌ اصل ۾ پاڻي وڃائڻ سبب چمڙي سڪي ۽ سُسي وڃڻ ڪري نظر ايندي آهي.<ref>{{cite news |title=Do your hair and fingernails grow after death?|work=bbc.com |url=https://www.bbc.com/future/article/20130526-do-your-nails-grow-after-death|access-date=April 18, 2022}}</ref><ref name=TCP>{{cite book |doi=10.1007/978-3-642-02202-9_146 |chapter=Hair Disorders and Alopecia |chapter-url={{Google books|FEf4EMjYSrgC|page=1489|plainurl=yes}} |editor1-first=Abdelaziz Y. |editor1-last=Elzouki |editor2-first=Harb A. |editor2-last=Harfi |editor3-first=Hisham M. |editor3-last=Nazer |editor4-first=F. Bruder |editor4-last=Stapleton |editor5-first=William |editor5-last=Oh |editor6-first=Richard J. |editor6-last=Whitley |title=Textbook of Clinical Pediatrics |pages=1489–508 |year=2012 |last1=Ruszczak |first1=Zbigniew |isbn=978-3-642-02201-2 }}</ref>
جيئري ماڻهوءَ جي سڀ کان ڊگهن وارن جو عالمي رڪارڊ [[اتر پرديش|اتر پرديش، ڀارت]] جي سميتا سريواستوا وٽ آهي. سندس وارن جي ڊيگهه 7 فوٽ 9 انچ آهي ۽ هن 32 سالن تائين وار وڌائڻ کان پوءِ نومبر 2023ع ۾ [[گنيز ورلڊ رڪارڊز|گنيز عالمي رڪارڊ]] قائم ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2023-11-30 |title=UP woman, 46, sets world record with 7 ft 9 in long hair |url=https://www.hindustantimes.com/trending/up-woman-46-sets-world-record-with-7-ft-9-in-long-hair-101701329539286.html |access-date=2023-11-30 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref>
===بناوٽ===
[[File:Natural Afro - hair type 4c- model Gwyneth Ellis.jpg|thumb|وارن جو قسم 4c]]
وار مختلف بناوٽن ۾ ملن ٿا. وارن جي بناوٽ جا ٽي مکيه پهلو گهنڊيداريءَ جو نمونو، مقدار ۽ ٿولهه آهن. سڀني ٿڻائتن جا وار [[ڪيراٽن]] مان ٺهيل هوندا آهن، تنهنڪري [[وارن جو ڦوٽو|وارن جي ڦوٽن]] جي بناوت وارن جي مختلف نمونن جو سبب نه آهي. وارن جي گهنڊيداريءَ بابت ڪيتريون نظريا موجود آهن. سائنسدانن جو خيال آهي ته [[وارن جو ڏنڊو|وار جي ڏنڊي]] جي شڪل ماڻهوءَ جي وارن جي گهنڊيداريءَ تي اثرانداز ٿئي ٿي. تمام گول ڏنڊو وار جي تاندوري ۾ گهٽ [[ڊاءِ سلفائيڊ بند]] پيدا ٿيڻ ڏئي ٿو. ان جو مطلب آهي ته موجود بند هڪ ٻئي سان سڌي ليڪ ۾ هوندا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ وار سڌا ٿيندا آهن.<ref name="Davidson genomics">{{cite web|title=Curly Hair Gene|url=http://www.bio.davidson.edu/courses/genomics/2011/Piper/Background.html|access-date=28 January 2015|publisher=Bio.davidson.edu}}</ref>
[[File:Curlsbaby.jpg|thumb|گهنڊيدار وارن وارو ٻار]]
وار جو ڏنڊو جيترو وڌيڪ چپٽو ٿيندو، وار اوترو وڌيڪ گهنڊيدار ٿيندو، ڇاڪاڻ ته اها شڪل وڌيڪ [[سسٽين]] کي گڏجڻ جي اجازت ڏئي ٿي، جنهن سان وڪڙيل بناوت ٺهي ٿي ۽ هر اضافي ڊاءِ سلفائيڊ بند سان وار وڌيڪ گهنڊيدار ٿيندو وڃي ٿو.<ref name="Davidson genomics"/> جيئن وار جي ڦوٽي جي شڪل گهنڊيداريءَ جو نمونو مقرر ڪري ٿي، تيئن وار جي ڦوٽي جي جسامت وار جي ٿولهه مقرر ڪري ٿي. جڏهن وار جي ڦوٽي جو گهيرو وڌي ٿو، تڏهن وار جي ڦوٽي جي ٿولهه به وڌي ٿي. نتيجي طور ماڻهوءَ جي وارن جو مقدار سنهو، عام يا ٿلهو ٿي سگهي ٿو. وارن جي ٿولهه کي لڳ ڀڳ هميشه ٽن درجن ۾ ورهائي سگهجي ٿو: سنهو، وچولو ۽ کهرو. هي خاصيت وار جي ڦوٽي جي مقدار ۽ تاندوري جي حالت تي دارومدار رکي ٿي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153">{{cite web |url=http://hairdressing.ac.uk/node/153 |title=Hair type, texture and density | Hairdressing Training |publisher=Hairdressing.ac.uk |access-date=28 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212010906/http://hairdressing.ac.uk/node/153 |archive-date=12 February 2015 }}</ref> سنهي وار جو گهيرو سڀ کان ننڍو، کهري وار جو گهيرو سڀ کان وڏو، ۽ وچولو وار انهن ٻنهي جي وچ ۾ هوندو آهي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153"/> کهري وار جي ڪيوٽيڪل سنهي يا وچولي وار جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ کليل هوندي آهي، جنهن سبب اهو سڀ کان وڌيڪ سوراخدار هوندو آهي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153"/>
====<span class="anchor" id="classification"></span>درجابندي جا سرشتا====
ماڻهو وارن جي گهنڊيداريءَ جي نمونن کي درجي بندي ڪرڻ لاءِ مختلف سرشتا استعمال ڪندا آهن. ڪنهن ماڻهوءَ جي وار جي قسم بابت ڄاڻ رکڻ، وار جي سنڀال سمجهڻ لاءِ سٺو شروعاتي قدم آهي. وار جو قسم معلوم ڪرڻ جو رڳو هڪ طريقو نه آهي. ان کان سواءِ، هڪ کان وڌيڪ وار جا قسم هجڻ ممڪن ۽ عام ڳالهه آهي، مثال طور قسم 3a ۽ 3b گهنڊن جو گڏيل نمونو.
=====اينڊري واڪر سرشتو=====
{{Main|اينڊري واڪر وارن جي قسم بندي جو سرشتو}}
اينڊري واڪر وارن جي قسم بندي جو سرشتو وارن جي درجابنديءَ لاءِ سڀ کان گهڻو استعمال ٿيندڙ سرشتو آهي. هي سرشتو [[اوپرا ونفري]] جي وار ٺاهيندڙ [[اينڊري واڪر]] تيار ڪيو. هن سرشتي موجب وار جا چار قسم آهن: سڌا، لهردار، گهنڊيدار ۽ ڪُنڍڙا.
* قسم 1 '''سڌا وار''' آهن، جيڪي سڀ کان وڌيڪ چمڪ ڏيکارين ٿا ۽ سڀني وارن جي قسمن مان سڀ کان وڌيڪ مضبوط هوندا آهن. هن بناوٽ کي نقصان پهچائڻ ڏکيو ۽ ان کي گهنڊيدار ڪرڻ تمام مشڪل هوندو آهي. ڇاڪاڻ ته [[سيبم]] مٿي جي چمڙيءَ کان پڇڙين تائين آسانيءَ سان پکڙجي ٿو ۽ ان جي رستي ۾ گهنڊ يا ڪُنڍڙا رڪاوٽ نٿا بڻجن، تنهنڪري هي سڀني بناوٽن مان سڀ کان وڌيڪ تيلائتو قسم آهي.
* قسم 2 '''لهردار وار''' آهن، جن جي بناوت ۽ چمڪ سڌن ۽ گهنڊيدار وارن جي وچ ۾ هوندي آهي. لهردار وار سڌن وارن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ [[ڦُليل وار|ڦُليل]] ٿيڻ جو لاڙو رکن ٿا. قسم A جون لهرون آسانيءَ سان سڌي ۽ گهنڊيدار اندازن ۾ بدلجي سگهن ٿيون، جڏهن ته قسم B ۽ C لهردار وار انداز ڏيڻ ۾ وڌيڪ مزاحمتي هوندا آهن.
* قسم 3 [[گهنڊيدار وار]] آهن، جن جي شڪل S جهڙي هوندي آهي. گهنڊن جو نمونو ننڍي "s"، وڏي "S"، يا ڪڏهن وڏي "Z" يا ننڍي "z" جهڙو ٿي سگهي ٿو.{{Citation needed|reason=This is suspect (or confusing) because the uppercase "S" has the same shape as the lowercase variety|date=September 2016}} مناسب سنڀال نه ٿيڻ سبب گهنڊ گهٽ واضح ٿيندا آهن.
* قسم 4 [[ڪُنڍڙا وار]] آهن، جن ۾ تمام ويجهو ويڙهيل گهنڊيدار نمونو هوندو آهي، يا ڪڏهن ڪا واضح گهنڊيداري نه هوندي آهي، ۽ اهي اڪثر نازڪ پر تمام گهڻي کثافت وارا هوندا آهن. هي وار آلا ٿيڻ تي سُسي ويندا آهن، ۽ ڇاڪاڻ ته انهن ۾ ٻين وارن جي قسمن کان گهٽ [[ڪيوٽيڪل]] تهون هونديون آهن، تنهنڪري اهي نقصان لاءِ وڌيڪ حساس هوندا آهن.
{| class="wikitable" style="margin:0 auto 2.0em;"
|+ style="font-size:105%;padding-bottom:0.2em;"|اينڊري واڪر وارن جا قسم
|-
!colspan="3"| قسم 1: سڌا
|-
!style="width:3.0em;"| 1a
| سڌا (سنها/باريڪ)
| وار تمام نرم، سنها، چمڪدار ۽ تيلائتا هوندا آهن، گهنڊ گهڻو نه جهليندا آهن، نقصان پهچائڻ ڏکيو هوندو آهي.
|-
! 1b
| سڌا (وچولا)
| وار مقدار ۽ ڀرپوريت سان سڃاتا وڃن ٿا.
|-
! 1c
| سڌا (کهرا)
| وار بلڪل سڌا، کهرا ۽ گهنڊيدار ڪرڻ ۾ ڏکيا هوندا آهن.
|-
!colspan="3"| قسم 2: لهردار
|-
! 2a
| لهردار (سنها/باريڪ)
| وارن ۾ واضح "S" نمونو هوندو آهي، آسانيءَ سان سڌا يا گهنڊيدار ڪري سگهجن ٿا، عام طور مختلف اندازن لاءِ مناسب هوندا آهن.
|-
! 2b
| لهردار (وچولا)
| ڦُليل ٿيڻ جو لاڙو رکن ٿا ۽ انداز ڏيڻ ۾ ٿورو مزاحمتي ٿي سگهن ٿا.
|-
! 2c
| لهردار (کهرا)
| ڪافي کهرا، ڦُليل يا تمام ڦُليل، ٿلهين لهرن سان، اڪثر انداز ڏيڻ ۾ وڌيڪ مزاحمتي.
|-
!colspan="3"| قسم 3: گهنڊيدار
|-
! 3a
| گهنڊيدار (هلڪا)
| واضح "S" نمونو رکن ٿا، اڪثر ٿولهه، مقدار ۽/يا ڦُليل هجڻ گڏ هوندو آهي.
|-
! 3b
| گهنڊيدار (تنگ)
| واضح "S" نمونو رکن ٿا، گهنڊ سرپل کان سرپل شڪل واري ڪارڪ اسڪرو تائين هوندا آهن.
|-
!colspan="3"| قسم 4: ڪُنڍڙا
|-
! 4a
| ڪُنڍڙا (نرم)
| وار تمام تار جهڙا ۽ نازڪ، ويجهو ويڙهيل هوندا آهن ۽ گهنڊيدار نمونو ڏيکاري سگهن ٿا.
|-
! 4b
| ڪُنڍڙا (تار جهڙا)
| 4a جهڙا، پر گهنڊن جو نمونو گهٽ واضح؛ تيز ڪنڊن واري "Z" جهڙي شڪل رکن ٿا.
|-
|}
=====FIA سرشتو=====
هي هڪ طريقو آهي، جيڪو وارن کي گهنڊيداريءَ جي نموني، وار جي تاندوري جي ٿولهه ۽ مجموعي وارن جي مقدار موجب درجي بندي ڪري ٿو.
{| class="wikitable" style="margin:0 auto;"
|+ style="font-size:105%;padding-bottom:0.2em;"|FIA وارن جي درجابندي
|-
<!---------------------- Curliness ------------------------>
!colspan="3" style="font-size:110%;"|
گهنڊيداري
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''سڌا'''''
|-
!style="width:3.0em;"| 1a
|colspan="2"| بلڪل لٺ جهڙا سڌا.
|-
! 1b
|colspan="2"| سڌا، پر هلڪي جسماني لهر سان، جيڪا ڪجهه مقدار وڌائي ٿي.
|-
! 1c
|colspan="2"| جسماني لهر سان سڌا، ۽ هڪ يا ٻه ڏسڻ جهڙيون S-لهرون، مثال طور ڪنڌ جي پٺيان يا ڪنپٽين وٽ.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''لهردار'''''
|-
! 2a
|colspan="2"| سڄي وار ۾ ڇڪيل S-لهرن سان هلڪا.
|-
! 2b
|colspan="2"| وڌيڪ ننڍيون ۽ واضح S-لهرون، مثال طور ڳُتل آلن وارن جهڙيون.
|-
! 2c
|colspan="2"| واضح S-لهرون، ڪجهه سرپل گهنڊيداري.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''گهنڊيدار'''''
|-
! 3a
|colspan="2"| وڏا، هلڪا سرپل گهنڊ.
|-
! 3b
|colspan="2"| لچڪدار گول گهنڊ.
|-
! 3c
|colspan="2"| تنگ ڪارڪ اسڪرو جهڙا گهنڊ.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''تمام''' گهنڊيدار
|-
! 4a
|colspan="2"| ويجهو ويڙهيل S-گهنڊ.
|-
! 4b
|colspan="2"| Z-نمونو؛ ويجهو ويڙهيل ۽ تيز ڪنڊن وارا.
|-
! 4c
|colspan="2"| گهڻو ڪري Z-نمونو؛ ويجهو ڪُنڍڙا، گهٽ واضح بناوت سان.
|-
<!----------------------- Strands ------------------------->
!colspan="3" style="font-size:110%;"|
تاندورا
|- style="vertical-align:top;"
! F
|colspan="2"| سنها
سنها تاندورا، جيڪي ڪڏهن روشنيءَ اڳيان رکڻ سان لڳ ڀڳ شفاف لڳن ٿا. <br />ڇڻيل تاندورا مخالف رنگ واري پسمنظر تي به ڏسڻ ۾ ڏکيا ٿي سگهن ٿا. <br />سنها وار محسوس ڪرڻ ۾ ڏکيا هوندا آهن يا تمام سنهي ريشمي تاندوري جهڙا محسوس ٿيندا آهن.
|- style="vertical-align:top;"
! M
|colspan="2"| وچولا
تاندورا نه سنها هوندا آهن ۽ نه کهرا. <br />وچولا وار ڪپهه جي ڌاڳي جهڙا محسوس ٿيندا آهن، پر سخت يا کُردرا نه هوندا آهن. <br />اهي نه سنها هوندا آهن نه کهرا.
|- style="vertical-align:top;"
! C
|colspan="2"| کهرا
ٿلها تاندورا، جن جا ڇڻيل وار عام طور آسانيءَ سان سڃاتا ويندا آهن. <br />کهرا وار سخت ۽ تار جهڙا محسوس ٿيندا آهن.
|-
<!----------------------- Volume -------------------------->
!colspan="3" style="font-size:110%;"|مقدار<br />{{small|{{nobold|سڄي وارن جي پوني ٽيل جي گهيري موجب}}}}
|-
! i
| سنها || گهيرو {{convert|2|in|cm|abbr=off}} کان گهٽ
|-
! ii
| عام || ... {{convert|2|to|4|in|cm|abbr=off}} تائين
|-
! iii
| ٿلها || ... {{convert|4|in|cm|abbr=off}} کان وڌيڪ
|}
==ترڪيب==
وار بنيادي طور [[ڪيراٽن]] پروٽينن ۽ [[ڪيراٽن سان لاڳاپيل پروٽين]]ن (KRTAPs) مان ٺهيل آهن. [[انساني جينوم]] 54 مختلف ڪيراٽن پروٽينن جو ڪوڊ رکي ٿو، جيڪي وارن ۾ مختلف مقدار ۾ موجود هوندا آهن. اهڙي طرح انسان 100 کان وڌيڪ مختلف KRTAPs جو ڪوڊ رکي ٿو، جيڪي وارن ۾ ڪيراٽنن کي آرپار ڳنڍين ٿا. KRTAPs جو مقدار انساني وارن ۾ 3٪ کان گهٽ کان وٺي [[ايڪڊنا]] جي ڪنڊي ۾ 30–40٪ تائين هوندو آهي.<ref>{{Citation |last1=Wu |first1=Dong-Dong |chapter=Evolution of Trichocyte Keratin Associated Proteins |date=2018 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-981-10-8195-8_5 |title=The Hair Fibre: Proteins, Structure and Development |pages=47–56 |editor-last=Plowman |editor-first=Jeffrey E. |access-date=2023-03-04 |place=Singapore |publisher=Springer |language=en |doi=10.1007/978-981-10-8195-8_5 |isbn=978-981-10-8195-8 |last2=Irwin |first2=David M. |series=Advances in Experimental Medicine and Biology |volume=1054 |pmid=29797267 |editor2-last=Harland |editor2-first=Duane P. |editor3-last=Deb-Choudhury |editor3-first=Santanu|chapter-url-access=subscription }}</ref>
وار ڊگهن (50–100 مائڪرو ميٽر) جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندا آهن، جيڪي ڪيراٽن جي مرڪبن سان ڀريل هوندا آهن؛ انهن کي وچولي تاندورا چيو ويندو آهي ۽ اهي "ڪيراٽن سان لاڳاپيل پروٽينن" سان گڏ ٻڌل هوندا آهن، جيڪي بناوت ۾ بي قاعده هوندا آهن. هي سڄو ٻڌل مجموعو ميڪرو-فبرل سڏجي ٿو. اهي ڊگها جيوگهرڙا، جن ۾ ميڪرو-فبرل هوندا آهن، "جيوگهرڙي جھلي مرڪب" وسيلي ٻڌل هوندا آهن. جيوگهرڙن جي وچ ۾ موجود هي مرڪب عام طور ٻن 5 nm سڻڀي "بيٽا تهن" جي وچ ۾ 15 nm پروٽيني "ڊيلٽا تهه" تي مشتمل هوندو آهي. انهن تهن جي صحيح بناوت بابت گهڻي قياس آرائي موجود آهي. جيوگهرڙي جھلي مرڪب ٻن ڪارٽيڪس جيوگهرڙن جي وچ ۾، ٻن ڪيوٽيڪل جيوگهرڙن جي وچ ۾، ۽ ڪارٽيڪس ۽ ڪيوٽيڪل جيوگهرڙي جي وچ ۾ مختلف هوندو آهي.<ref>{{Cite journal|title=The structure of people's hair|first1=Fei-Chi|last1=Yang|first2=Yuchen|last2=Zhang|first3=Maikel C.|last3=Rheinstädter|date=5 April 2014|journal=PeerJ|volume=2|pages=e619|doi=10.7717/peerj.619|doi-access=free |pmid=25332846|pmc=4201279}}</ref>
==ڪم==
ڪيترن ٿڻائتن وٽ [[فر]] ۽ ٻيا وار هوندا آهن، جيڪي مختلف ڪم ڪن ٿا. وار ڪيترن جانورن لاءِ گرميءَ جي ضابطي ۽ [[ڇپاءُ]] جو ڪم ڪن ٿا؛ ٻين لاءِ اهي ٻين جانورن ڏانهن خبرداري، ميلاپ يا ٻين رابطي وارن اشارن جو ذريعو هوندا آهن؛ ۽ ڪجهه جانورن ۾ وار بچاءَ، ۽ ڪڏهن ڪڏهن حملي کان تحفظ، جو ڪم به ڏيندا آهن. وارن جو حسي ڪم پڻ آهي، ڇاڪاڻ ته اهي ڇهاءَ جي احساس کي چمڙي جي مٿاڇري کان ٻاهر تائين وڌائين ٿا. نگهبان وار اهڙيون خبرداريون ڏين ٿا، جيڪي پوئتي هٽڻ واري ردعمل کي شروع ڪري سگهن ٿيون.
===گرمي===
[[File:Ursus maritimus Steve Amstrup.jpg|thumb|left|قطبي ڀورا پنهنجو فر گرميءَ لاءِ استعمال ڪن ٿا؛ سندن چمڙي ڪاري هوندي آهي، پر سندن شفاف فر اڇو ڏسڻ ۾ اچي ٿو، شڪار دوران ڇپاءُ فراهم ڪري ٿو ۽ ٻچن کي برف ۾ لڪائي تحفظ ڏئي ٿو.]]
جڏهن ته انسانن گرم رهڻ لاءِ ڪپڙا ۽ ٻيا وسيلا پيدا ڪيا آهن، مٿي جا وار بنيادي طور گرميءَ جي [[حرارتي عايق|عايق]] ۽ ٿڌڪاريءَ (جڏهن پگهر وار مان ٻاڦجي ٿو) جو ذريعو آهن، ۽ الٽراوائليٽ ڪرڻن کان بچاءُ پڻ ڪن ٿا. ٻين هنڌن تي وارن جي ڪم بابت بحث موجود آهي. ٿڌي موسم ۾ ٻاهرين سرگرمين دوران [[ٿڌ جي ساڙ]] ۽ [[جسماني گرمي گهٽجڻ]] کان بچڻ لاءِ اڃا به ٽوپيون ۽ ڪوٽ گهربل هوندا آهن، پر انساني جسم جا وار اندروني گرمي پد کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ مدد ڏين ٿا. جڏهن جسم تمام ٿڌو ٿئي ٿو، ته وار جي ڦوٽن سان لڳل [[وار اڀاريندڙ ڏورا]] اڀا ٿين ٿا، جنهن سبب انهن ڦوٽن جا وار به اڀا ٿي وڃن ٿا. پوءِ اهي وار [[چمڙي جي مٿين تهه]] مٿان گرمي ڦاسائيندڙ تهه ٺاهين ٿا. هن عمل کي رسمي طور [[پائيلو ايرڪشن]] چيو ويندو آهي، جيڪو لاطيني لفظن 'pilus' ("وار") ۽ 'erectio' ("اڀرڻ") مان نڪتل آهي، پر انگريزيءَ ۾ عام طور ان کي [[لڱ ڪانڊارجڻ]] چيو ويندو آهي.<ref name="Why Do Humans Get goosebumps When They Are Cold, or under Other Circumstances?: Scientific American.">{{Cite journal|last=Bubenik|first=George A.|date=1 September 2003|title=Why do humans get "goosebumps" when they are cold, or under other circumstances?|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-do-humans-get-goosebu|journal=Scientific American|access-date=4 May 2010}}</ref> هي عمل ٻين ٿڻائتن ۾ وڌيڪ اثرائتو آهي، جن جو فر ڦُلي وڃي ٿو ۽ وارن جي وچ ۾ هوا جا خانو پيدا ڪري جسم کي ٿڌ کان بچائي ٿو. جسم تمام گرم ٿيڻ تي ان جي ابتڙ عمل ٿئي ٿو؛ وار اڀاريندڙ ڏورا وارن کي چمڙيءَ تي چپٽائي ڇڏين ٿا، جنهن سان گرمي ٻاهر نڪري سگهي ٿي.
===تحفظ===
ڪجهه ٿڻائتن، جهڙوڪ [[هيج هاگ]] ۽ [[پورڪيوپائن]]، ۾ وار سخت ڪنڊن يا ڪنڊن جهڙن تاندورن ۾ تبديل ٿي ويا آهن. اهي ڪيراٽن جي ٿلهين پليٽن سان ڍڪيل هوندا آهن ۽ شڪارين کان بچاءُ جو ڪم ڪندا آهن. ٿلها وار، جهڙوڪ شينهن جي ايال ۽ گريزلي ڀوري جو فر، چڪ ۽ ڇيڙن جهڙي جسماني نقصان کان ڪجهه تحفظ فراهم ڪن ٿا.
===ڇهاءَ جو احساس===
وار جي ڏنڊن جي هٽڻ ۽ ارتعاش کي وار جي ڦوٽي جا تنتي گرهڻ وارا حصا ۽ چمڙي اندر موجود تنتي گرهڻ وارا حصا سڃاڻين ٿا. وار هوا جي حرڪت ۽ جسماني شين جي ڇهاءَ کي محسوس ڪري سگهن ٿا ۽ [[ٻاهرين پرجيوي|ٻاهرين پرجيوين]] جي موجودگيءَ بابت حسي ڄاڻ ڏين ٿا.<ref>{{Cite journal | doi = 10.1098/rsbl.2011.0987| pmid = 22171023| title = Human fine body hair enhances ectoparasite detection| journal = Biology Letters| volume = 8| issue = 3| pages = 358–61| year = 2011| last1 = Dean | first1 = I.| last2 = Siva-Jothy | first2 = M. T. | pmc=3367735}}</ref> ڪجهه وار، جهڙوڪ [[اکين جا پنبڻ]]، ممڪن نقصانڪار مادو جي موجودگيءَ لاءِ خاص طور حساس هوندا آهن.<ref>{{cite web|title=Neuroscience for Kids – Receptors|url=http://faculty.washington.edu/chudler/receptor.html|access-date=18 February 2015|publisher=Faculty.washington.edu}}</ref><ref>{{cite web|title=hair biology – functions of the hair fiber and hair follicle|url=http://www.keratin.com/aa/aa031.shtml|access-date=18 February 2015|publisher=Keratin.com|archive-date=30 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330014433/http://www.keratin.com/aa/aa031.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|pmid=4811387|last1=Sabah|first1=NH|year=1974|pages=256–7|issue=2|volume=36|title=Controlled stimulation of hair follicle receptors|journal=Journal of Applied Physiology|doi=10.1152/jappl.1974.36.2.256}}</ref><ref>{{Cite journal | doi = 10.1016/S0047-2484(85)80090-7| title = The evolution of human skin(?)| journal = Journal of Human Evolution| volume = 14| pages = 3–22| year = 1985| last1 = Montagna | first1 = W.| issue = 1| bibcode = 1985JHumE..14....3M}}</ref>
[[File:Jeremy Cadot's eyebrow.jpg|thumb|ڀِرون پگهر، پاڻي ۽ ٻيو ڪچرو مٿان کان اک ۾ ڪرڻ کان روڪين ٿيون.]]
[[File:Closed human eye, superior view.jpg|thumb|اکين جا پنبڻ پنبڻين جي ڪنارن تي موجود وار آهن، جيڪي اک ڇنڀڻ وقت ڌوڙ ۽ مٽي پڪڙين ٿا.]]
====ڀِرون ۽ اکين جا پنبڻ====
{{main|ڀِرون|اکين جا پنبڻ}}
[[ڀِرون]] [[اک]]ين کي [[مٽي]]، [[پگهر]] ۽ [[مينهن]] کان وچولي درجي جو تحفظ ڏين ٿيون. اهي غير لفظي [[رابطو|رابطي]] ۾ پڻ اهم ڪردار ادا ڪن ٿيون، ڇاڪاڻ ته اهي ڏک، ڪاوڙ، حيرت ۽ جوش جهڙا جذبا ظاهر ڪن ٿيون. ٻين ڪيترن ٿڻائتن ۾ انهن ۾ وڌيڪ ڊگها، مُڇن جهڙا وار هوندا آهن، جيڪي ڇهاءَ جا حسي عضوا طور ڪم ڪن ٿا.
[[اکين جو پنبڻ]] پنبڻيءَ جي ڪنارن تي وڌندو آهي ۽ اک کي مٽيءَ کان بچائيندو آهي. اکين جا پنبڻ انسانن، اٺن، گهوڙن، شترمرغن وغيره لاءِ اهڙو ئي ڪم ڪن ٿا، جهڙو [[مُڇون]] [[ٻلي]]ن لاءِ ڪن ٿيون؛ اهي محسوس ڪرڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا ته مٽي، [[ڌوڙ]] يا ڪا ٻي ممڪن نقصانڪار شيءِ اک جي تمام ويجهو ته نه اچي وئي آهي.<ref name="Thumbprints - The Human Eyelash.">{{cite web |url=http://ion.asu.edu/liv41_eyelash/liv41_thumb.htm |title=Images of Nature |publisher=Ion.asu.edu |access-date=18 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060508183602/http://ion.asu.edu/liv41_eyelash/liv41_thumb.htm |archive-date=8 May 2006 }}</ref> هن [[احساس (نفسيات)|احساس]] جي نتيجي ۾ اک عڪسي طور بند ٿي وڃي ٿي.
ڀِرون ۽ اکين جا پنبڻ هڪ خاص ڊيگهه کان وڌيڪ نٿا وڌن؛ اکين جا پنبڻ اڪثر 10 ملي ميٽر کان وڌيڪ ڊگها نه هوندا آهن. بهرحال، [[ٽرائيڪوميگلي]] سبب پنبڻ غير معمولي طور ڊگها ۽ نمايان ٿي سگهن ٿا؛ ڪجهه حالتن ۾ مٿيان پنبڻ 15 ملي ميٽر تائين وڌي ويندا آهن.
==ارتقا==
وارن جي شروعات ٿڻائتن جي گڏيل ابن ڏاڏي، [[سائنيپسڊ]]ن، مان اٽڪل 300 ملين سال اڳ ٿي. في الحال اهو معلوم ناهي ته سائنيپسڊن ڪهڙي مرحلي تي ٿڻائتي خاصيتون، جهڙوڪ [[جسم جا وار]] ۽ [[ٿڻن جا غدود]]، حاصل ڪيون، ڇاڪاڻ ته [[فاسل]] نرم تاندورن جا سڌا ثبوت تمام گهٽ ڏين ٿا. [[پيليڪوسار]]، ممڪن طور ''[[Haptodus]]''، جي پيٽ ۽ هيٺين پڇڙيءَ جي چمڙيءَ جو نشان ڏيکاري ٿو ته بنيادي سائنيپسڊ نسل وٽ مستطيل [[اسڪيوٽ]]ن جون آڏيون قطارون هيون، جيڪي جديد [[واڳون]] جهڙيون هيون؛ تنهنڪري موجوده نسلي سمجھ موجب وارن جي حاصل ٿيڻ جو زمانو منطقي طور اٽڪل 299 ملين سال اڳ کان پراڻو نه ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite journal|last1=Niedźwiedzki|first1=Grzegorz|last2=Bojanowski|first2=Maciej|title=A Supposed Eupelycosaur Body Impression from the Early Permian of the Intra-Sudetic Basin, Poland|journal=Ichnos|date=July 2012|volume=19|issue=3|pages=150–155|doi=10.1080/10420940.2012.702549|bibcode=2012Ichno..19..150N |s2cid=129567176}}</ref> ''[[Estemmenosuchus]]''، [[مٿئين پرميئن]] جي هڪ [[ٿيراپسڊ]]، جي غيرمعمولي طور محفوظ کوپڙي هموار، وارن کان خالي چمڙي ڏيکاري ٿي، جنهن ۾ غدودي کڏن جهڙيون بناوتون نظر اچن ٿيون،<ref>Kardong, K.V. (2002): ''Vertebrates: Comparative anatomy, function, evolution. 3rd Edition.'' McGraw-Hill, New York</ref> پر نيم-آبي نسل هئڻ سبب اها خشڪيءَ وارن نسلن جي ٻاهرين چمڙيءَ بابت قطعي نتيجو ڏيڻ لاءِ خاص مددگار نه ٿي سگهي ٿي. وارن جا سڀ کان پراڻا اڻتڪراري فاسل، جن ۾ وارن جا صاف نشان ملن ٿا، [[ڪيلوويئن]]، يعني وچئين [[جوراسڪ]] جي پوئين دور، جي ''[[Castorocauda]]'' ۽ ساڳئي زماني جي ڪيترن [[هارامييڊا]]ن مان ملن ٿا؛ اهي ٻئي [[ٿڻائتي نما]] [[سائنوڊونٽ]] هئا، جنهن سان هن خاصيت جي عمر جديد نسلي سمجھ موجب گهٽ ۾ گهٽ اٽڪل 220 ملين سال اڳ تائين وڃي ٿي.<ref name="JiLuoYuanTabrumCastorocauda">{{Cite journal|author1=Q. Ji|author2=Z-X Luo|author3=C-X Yuan|last4=Tabrum|first4=A. R.|date=February 2006|title=A Swimming Mammaliaform from the Middle Jurassic and Ecomorphological Diversification of Early Mammals|journal=Science|volume=311|issue=5764|pages=1123–7|bibcode=2006Sci...311.1123J|doi=10.1126/science.1123026|pmid=16497926|s2cid=46067702|url=http://doc.rero.ch/record/13437/files/PAL_E249.pdf }} See also the news item at {{cite web|title=Jurassic "Beaver" Found; Rewrites History of Mammals|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2006/02/0223_060223_beaver.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120922055901/http://news.nationalgeographic.com/news/2006/02/0223_060223_beaver.html|archive-date=22 September 2012|access-date=12 August 2012}}</ref><ref>{{cite news|date=9 August 2013|title=Jurassic squirrel's secret is out|newspaper=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/jurassic-squirrels-secret-is-out/article5004252.ece|access-date=29 June 2016}}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Meng | first1 = Qing-Jin | last2 = Grossnickle | first2 = David M. | last3 = Di | first3 = Liu | last4 = Zhang | first4 = Yu-Guang | last5 = Neander | first5 = April I. | last6 = Ji | first6 = Qiang | last7 = Luo | first7 = Zhe-Xi | year = 2017 | title = New gliding mammaliaforms from the Jurassic | journal = Nature | volume = 548 | issue = 7667 | pages = 291–296 | doi = 10.1038/nature23476 | pmid = 28792929 | bibcode = 2017Natur.548..291M | s2cid = 205259206 }}</ref> تازين اڀياسن ۾ آخري [[پرميئن]] دور جي [[روس]]ي [[ڪوپرولائيٽ]]ن مان اهو امڪان ظاهر ڪيو ويو آهي ته ان دور جي غير-ٿڻائتي سائنيپسڊن وٽ فر موجود هو.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/let.12156 | title=Microbiota and food residues including possible evidence of pre-mammalian hair in Upper Permian coprolites from Russia | year=2015 | journal=Lethaia | volume=49 | issue=4 | pages=455–477 | last1 = Bajdek | first1 = Piotr}}</ref> جيڪڏهن اهو درست آهي ته اهي وارن جا سڀ کان پراڻا معلوم باقيات آهن، جيڪي ظاهر ڪن ٿا ته فر ديرين [[پيلئوزوئڪ]] تائين موجود ٿي چڪو هو.
ڪجهه جديد ٿڻائتن ۾ هر [[اک جو کوپو|اک جي کوپي]] اڳيان هڪ خاص غدو هوندو آهي، جيڪو فر کي سنوارڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي؛ ان کي [[هارڊيرين غدو]] چيو ويندو آهي. هن بناوت جا نشان ''[[Morganucodon]]'' جهڙن ننڍن شروعاتي ٿڻائتن جي کوپڙين ۾ ملن ٿا، پر انهن جي [[سائنوڊونٽ]] ابن ڏاڏن جهڙوڪ ''[[Thrinaxodon]]'' ۾ نه ملن ٿا.<ref>{{cite book|last1=Lingham-Soliar|first1=Theagarten|title=The vertebrate integument, Vol I|date=2014|publisher=Springer Berlin Heidelberg|location=Berlin, Heidelberg|isbn=978-3-642-53748-6|pages=211–212}}</ref>
جديد جانورن جي فر جا وار سڀ تنتن سان ڳنڍيل هوندا آهن، تنهنڪري فر حسي ڄاڻ منتقل ڪرڻ جو ڪم پڻ ڪري ٿو. فر شايد حسي وارن، يعني مُڇن، مان ارتقا ڪيو هجي. هن حسي نظام جا اشارا [[نيوڪارٽيڪس]] ۾ سمجهيا ويندا آهن، جيڪو دماغ جو اهو حصو آهي جيڪو ''Morganucodon'' ۽ ''[[Hadrocodium]]'' جهڙن جانورن ۾ نمايان طور وڌيو.<ref>{{cite journal|last1=Rowe|first1=T. B.|last2=Macrini|first2=T. E.|last3=Luo|first3=Z.-X.|title=Fossil Evidence on Origin of the Mammalian Brain|journal=Science|date=19 May 2011|volume=332|issue=6032|pages=955–957|doi=10.1126/science.1203117|pmid=21596988|bibcode=2011Sci...332..955R|s2cid=940501}}</ref> وڌيڪ ترقي يافته ٿيراپسڊن وٽ ننگي چمڙي، [[مُڇون]] ۽ [[اسڪيوٽ]]ن جو گڏيل نمونو ٿي سگهي ٿو. مڪمل [[وارن جي کوٽ]] غالباً ٿيراپسڊ کان ٿڻائتي ڏانهن منتقليءَ تائين ارتقا نه ڪئي هئي.<ref name=Fur>{{cite journal| last1=Ruben|first1= J.A. |last2= Jones| first2= T.D. |year=2000|title= Selective Factors Associated with the Origin of Fur and Feathers |journal=Am. Zool.|volume= 40|pages= 585–596 | doi = 10.1093/icb/40.4.585| issue=4 |doi-access= free}}</ref> وڌيڪ ترقي يافته، ننڍن ٿيراپسڊن وٽ وار ۽ اسڪيوٽ گڏ ٿي سگهن ٿا، اهڙو گڏيل نمونو اڄ به ڪجهه جديد ٿڻائتن، جهڙوڪ [[ڪُتريندڙ جانور]]ن ۽ [[اوپوسم]]، ۾ ملي ٿو.<ref>{{cite book|last=Plower|first=R.P.|url=https://archive.org/stream/cu31924001022684/cu31924001022684_djvu.txt|title=An introduction to the study of mammals living and extinct|publisher=Cornell University Library|year=1897|location=New York|page=11|quote=Flat scutes, with the edges in apposition, and not overlaid, clothe both surfaces of the tail of the beaver, rats, and others of the same order, and also of some insectivores and marsupials.|access-date=8 June 2012}}</ref>
وار جي جسامت، رنگ ۽ خردبناوت ۾ نسلن جي وچ ۾ گهڻي تبديلي سبب اڪثر هڪ ئي وار جي تاندوري جي بنياد تي نسل جي سڃاڻپ ممڪن ٿيندي آهي.<ref name=Teerink2003>{{cite book|author=Teerink, BJ|title=Hair of West European Mammals: Atlas and Identification Key |url= https://books.google.com/books?id=exlhpOZ__BEC| date=2003|publisher=Cambridge University Press| isbn=9780521545778| pages=224}}</ref><ref name="TothM">{{cite book|author=Toth, Maria|url=http://www.hairatlas.hu/|title=Hair and fur atlas of Central European mammals|date=29 December 2017|publisher=Pars Ltd|isbn=978-963-88339-7-6|pages=307|access-date=8 July 2019}}</ref>
[[File:Nacktmull.jpg|thumb|چڙيا گهر ۾ [[ننگو مول-چوهڙو]] (''Heterocephalus glaber'').]]
{{anchor|Glabrous|Glabrousness}}
گهڻن [[ٿڻائتي]] جانورن ۾ مختلف درجن تائين ڪجهه چمڙي وارا حصا قدرتي وارن کان خالي هوندا آهن. انساني جسم ۾ بي وار [[انساني چمڙي|چمڙي]] [[آڱر]]ين جي [[بطني]] حصي، [[هٿ|تريلين]]، [[پير جي تري]] ۽ [[چپن]] تي ملي ٿي؛ اهي سڀ جسم جا اهي حصا آهن جيڪي ڀرپاسي جي دنيا سان سڌي رابطي ۾ تمام گهڻو لاڳاپيل آهن،<ref name ="Scholarpedia">{{Cite book|title=Scholarpedia of touch|isbn=978-94-6239-133-8|location=Paris|oclc=932171320|last1=Prescott|first1=Tony|last2=Ahissar|first2=Ehud|last3=Izhikevich|first3=Eugene|date=21 November 2015}}</ref> اهڙيءَ طرح [[ننڍا فرجي چپ]] ۽ [[عضو تناسل جو مٿو]] به بي وار چمڙيءَ جا حصا آهن.<ref>{{cite book|last1=Linden|first1=David, J.|title=Touch: The Science of Hand, Heart and Mind|date=March 2015|publisher=Viking|isbn=978-0241184035|chapter-url=https://books.google.com/books?id=XjZIBQAAQBAJ&pg=PT36|chapter=Chapter 2}}</ref> انسانن جي بي وار چمڙيءَ ۾ [[ميڪينو ريسيپٽر]]ن جا چار مکيه قسم آهن: [[لميلا ڪارپسڪل|پيسينيئن ڪارپسڪل]]، [[ڇهاءَ وارو ڪارپسڪل|مائسنر ڪارپسڪل]]، [[مرڪل تنتي پڇاڙي|مرڪل ڊسڪ]] ۽ [[بلبس ڪارپسڪل|رفيني ڪارپسڪل]].
[[ننگو مول-چوهڙو]] (''Heterocephalus glaber'') اهڙي چمڙي رکي ٿو، جنهن ۾ عام فر جهڙي ڍڪڻ واري وارن جي کوٽ ارتقا ڪري وئي آهي، پر ان جي جسم تي ڊگها، تمام ڇڙواڳ پکڙيل حسي وار باقي رهيا آهن.<ref name ="Scholarpedia"/> بي وار هجڻ [[نيوٽيني]] سان لاڳاپيل خاصيت ٿي سگهي ٿي.<ref>{{Cite journal|last=Rebora|first=Alfredo|date=2010|title=Lucy's pelt: when we became hairless and how we managed to survive|journal=International Journal of Dermatology|language=en|volume=49|issue=1|pages=17–20|doi=10.1111/j.1365-4632.2009.04266.x|pmid=20465604|s2cid=21484729|issn=1365-4632}}</ref>
[[file:Vulpes vulpes sitting.jpg|thumb|ڪيترن غير انساني ٿڻائتن تي ملندڙ نرم ۽ باريڪ وار عام طور فر سڏبا آهن.<!-- moved ref to main text, above: name=Bergman2014 -->]]
===ارتقائي تبديلي===
[[پرائميٽ]] ٻيا ٿڻائتا جانور جي ڀيٽ ۾ نسبتاً گهٽ وار وارا آهن، ۽ [[هومينيني]]، جهڙوڪ چمپينزي، وٽ پنهنجي جسماني جسامت جي لحاظ کان توقع کان گهٽ وارن جي کثافت هوندي آهي.<ref name="Sandel 2013 pp. 145–150">{{cite journal |last=Sandel |first=Aaron A. |date=2013-07-30 |title=Brief communication: Hair density and body mass in mammals and the evolution of human hairlessness |journal=American Journal of Physical Anthropology |volume=152 |issue=1 |pages=145–150 |doi=10.1002/ajpa.22333 |pmid=23900811 |bibcode=2013AJPA..152..145S |issn=0002-9483|hdl=2027.42/99654 |hdl-access=free }}</ref> ارتقائي حياتياتدانن جو خيال آهي ته ''[[ھومو]]'' جنس اٽڪل 2 ملين سال اڳ [[اوڀر آفريڪا]] ۾ پيدا ٿي.<ref name="Herries Martin Leece Adams 2020 p.">{{cite journal |last1=Herries |first1=Andy I. R. |last2=Martin |first2=Jesse M. |last3=Leece |first3=A. B. |last4=Adams |first4=Justin W. |last5=Boschian |first5=Giovanni |last6=Joannes-Boyau |first6=Renaud |last7=Edwards |first7=Tara R. |last8=Mallett |first8=Tom |last9=Massey |first9=Jason |last10=Murszewski |first10=Ashleigh |last11=Neubauer |first11=Simon |last12=Pickering |first12=Robyn |last13=Strait |first13=David S. |last14=Armstrong |first14=Brian J. |last15=Baker |first15=Stephanie |date=2020-04-03 |title=Contemporaneity of ''Australopithecus'', ''Paranthropus'', and early ''Homo erectus'' in South Africa |journal=Science |volume=368 |issue=6486 |doi=10.1126/science.aaw7293 |issn=0036-8075 |last16=Caruana |first16=Matthew V. |last17=Denham |first17=Tim |last18=Hellstrom |first18=John |last19=Moggi-Cecchi |first19=Jacopo |last20=Mokobane |first20=Simon |last21=Penzo-Kajewski |first21=Paul |last22=Rovinsky |first22=Douglass S. |last23=Schwartz |first23=Gary T. |last24=Stammers |first24=Rhiannon C. |last25=Wilson |first25=Coen |last26=Woodhead |first26=Jon |last27=Menter |first27=Colin|article-number=eaaw7293 |pmid=32241925 |bibcode=2020Sci...368w7293H |doi-access=free |hdl=11568/1040368 |hdl-access=free }}</ref> هن ارتقا جو هڪ حصو [[برداشت واري ڊوڙ جو مفروضو|برداشت واري ڊوڙ]]<ref name="Ruxton Wilkinson 2011 pp. 169–175">{{cite journal |last1=Ruxton |first1=Graeme D. |last2=Wilkinson |first2=David M. |year=2011 |title=Thermoregulation and endurance running in extinct hominins: Wheeler's models revisited |journal=Journal of Human Evolution |volume=61 |issue=2 |pages=169–175 |doi=10.1016/j.jhevol.2011.02.012 |pmid=21489604 |bibcode=2011JHumE..61..169R |issn=0047-2484}}</ref> ۽ ڏينهن جي گرم وقتن ۾ ٻاهر نڪرڻ هو،<ref name="Ruxton Wilkinson 2011 pp. 20965–20969">{{cite journal |last1=Ruxton |first1=Graeme D. |last2=Wilkinson |first2=David M. |date=2011-12-12 |title=Avoidance of overheating and selection for both hair loss and bipedality in hominins |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=108 |issue=52 |pages=20965–20969 |doi=10.1073/pnas.1113915108 |pmid=22160694 |pmc=3248486 |bibcode=2011PNAS..10820965R |issn=0027-8424|doi-access=free }}</ref> جنهن لاءِ [[پگهر]] وسيلي اثرائتي حرارتي ضابطي جي ضرورت هئي. [[ٻاڦجڻ جي گرمي]] وسيلي گرميءَ جو نڪرڻ، چمڙيءَ جي مٿاڇري ڀرسان هوا جي وهڪرن سان مدد پائي ٿو، ۽ جسماني وارن جي گهٽتائي ان کي وڌيڪ آسان بڻائي ٿي.<ref name="Jablonski06">{{cite book |author=Jablonski, Nina G. |url=https://books.google.com/books?id=EYi9S3VtIGsC&pg=PP13 |title=Skin: A Natural History |date=1 May 2008 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-94170-0 |pages=13– |access-date=27 January 2016}}</ref>
انساني ارتقا ۾ هڪ ٻيو عنصر، جيڪو اڳ تاريخي زماني ۾ پيش آيو، [[نيوٽيني]]، خاص طور عورتن ۾، لاءِ پسنديده چونڊ هئي. اهو خيال ته بالغ انسانن ۾ ڪجهه نيوٽينس، يعني ٻاراڻيون خاصيتون، موجود آهن جيڪي ٻين وڏن بندرن ۾ نه ڏسجن ٿيون، اٽڪل هڪ صدي پراڻو آهي. [[لوئيس بولڪ]] اهڙين خاصيتن جي ڊگهي فهرست ڏني،<ref>{{Cite book|last=Bolk|first=L.|year=1926|title=Das Problem der Menschwerdung|publisher=Fischer|location=Jena|language=de}}</ref> ۽ [[اسٽيفن جي گولڊ]] پنهنجي ڪتاب ''[[Ontogeny and Phylogeny (book)|Ontogeny and Phylogeny]]'' ۾ انهن جي مختصر فهرست شايع ڪئي.<ref>short-list of 25 characters reprinted in Gould, Stephen Jay (1977). ''[[Ontogeny and Phylogeny (book)|Ontogeny and phylogeny]]''. Harvard University Press. p. 357. {{ISBN|0674639413}}.</ref> ان کان علاوه، عورتن ۾ [[پيڊومارفڪ]] خاصيتون ترقي يافته ملڪن ۾ اڪثر [[جسماني ڪشش#عورتن جي جسماني ڪشش جا ڪارڻ|مردن لاءِ پسنديده]] سمجهيون وينديون آهن.<ref>{{cite journal |last1=Scott|first1= Isabel M.|date=7 October 2014 |title=Human preferences for sexually dimorphic faces may be evolutionarily novel |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=111 |issue=40 |pages= 14388–14393|doi=10.1073/pnas.1409643111 |pmid= 25246593|pmc= 4210032|bibcode=2014PNAS..11114388S|doi-access= free}}</ref> مثال طور [[ويلس وار]] هڪ ٻاراڻي خاصيت آهي. تنهن هوندي به، جڏهن ته مرد [[جنسي فرق]] جي نتيجي ۾ وڌيڪ ڊگها، کهرا، ٿلها ۽ ڪارا [[ٽرمينل وار]] پيدا ڪن ٿا، عورتن ۾ ائين نه ٿيندو آهي، جنهن ڪري سندن ويلس وار نظر ايندا رهن ٿا.
{{further|انساني ارتقائي جينيات}}
===بناوت===
====<span id="curly"></span>گهنڊيدار وار====
[[File:Yellow curly hair and scalp from body which had long black wig over hair. Parts of wig plait remains. From Egypt, Gurob, probably tomb 23. 18th-19th Dynasty. The Petrie Museum of Egyptian Archaeology, London.jpg|thumb|مصر جي گوروب مان مليل پيلو گهنڊيدار وار ۽ کوپڙيءَ جي چمڙي؛ جسم تي ڊگهي ڪاري وگ رکيل هئي ۽ وگ جي چوٽيءَ جا حصا باقي آهن. غالباً قبر 23، 18هين–19هين خاندان. پيٽري ميوزيم آف اجيپشن آرڪيالاجي، لنڊن]]
[[File:David Luiz ConfedCup2013Champions17.jpg|thumb|گهنڊيدار وارن وارو مرد ([[ڊيوڊ لوئز]]، برازيل جو فٽبالر)]]
[[File:PSM V52 D323 Global hair texture map.png|thumb|وارن جي عالمي بناوت جو نقشو]]
{{More citations needed section|date=August 2016}}
جيبلونسڪي<ref name=Jablonski06/> جو چوڻ آهي تہ مٿي جا وار اڳ-انساني نسلن لاءِ ارتقائي طور فائديمند هئا، ڇاڪاڻ تہ اهي شديد آفريڪي، يعني خط استوا واري، [[مٿاھين بنفشي روشني]] ۾ سڌي بيهي هلڻ وقت مٿي جي چمڙيءَ جي حفاظت ڪندا هئا. جيتوڻيڪ ڪو دليل ڏئي سگهي ٿو تہ هن منطق موجب انسانن جا ڪلها به وارن وارا هئڻ گهرجن، ڇاڪاڻ تہ اهي به ساڳين حالتن ۾ روشنيءَ جي سامهون اچي سگهن ٿا، پر مٿي جي حفاظت وڌيڪ اهم سمجهي وڃي ٿي، ڇاڪاڻ تہ اهو [[دماغ]] جو هنڌ آهي، جنهن انسانيت کي ڌرتيءَ جي ڪامياب ترين نسلن مان هڪ بڻايو، ۽ جيڪو ڄمڻ وقت به تمام نازڪ هوندو آهي. بغلن ۽ ڳچيءَ واري علائقي جا وار به جنسي بلوغت جون نشانيون طور برقرار رهيا. ان تدريجي عمل دوران، جنهن ۾ ''[[ھومو اريڪٽس]]'' فر واري چمڙيءَ کان ''[[ھومو سيپيئنس]]'' ۾ ڏسجندڙ بي وار چمڙيءَ ڏانهن منتقل ٿيڻ لڳو، وارن جي بناوت بابت فرض ڪيو وڃي ٿو تہ اها سڌن وارن{{Citation needed|date=September 2010}}، يعني گهڻن ٿڻائتن ۽ انسان جي ويجهي ترين مائٽن [[چمپينزي]]ن جي حالت، مان [[آفريڪي بناوت وارا وار|آفريڪي بناوت وارن]] يا گهڻن گهنڊيدار وارن ڏانهن آهستي آهستي تبديل ٿي. هي دليل اهو فرض ڪري ٿو تہ گهنڊيدار وار سڌن وارن جي ڀيٽ ۾ بالائے بنفشي روشنيءَ جي جسم ۾ داخلا کي وڌيڪ روڪين ٿا؛ تنهنڪري گهنڊيدار يا ويڙهيل وار خط استوا تي رهندڙ هلڪي چمڙيءَ وارن هومينڊن لاءِ خاص طور فائديمند ٿي سگهن ٿا.
آئينگر جي نتيجن {{citation needed|date=November 2024}}(1998) مان اها ڳالهه حمايت وٺي ٿي تہ بالائے بنفشي روشني سڌن انساني وارن جي پاڙن ۾، ۽ اهڙيءَ طرح وار جي تاندوري وسيلي چمڙيءَ مان جسم ۾، داخل ٿي سگهي ٿي. خاص طور ان اڀياس جا نتيجا ظاهر ڪن ٿا تہ هي عمل روشنيءَ جي [[فائبر آپٽڪ]] نلين مان گذرڻ جهڙو آهي، جيڪي موڙيل، تيز وڪر واريون يا ويڙهيل هجن تہ ايترو اثرائتو ڪم نٿيون ڪن. هن معنيٰ ۾، جڏهن هومينڊ، يعني ''ھومو اريڪٽس''، آهستي آهستي پنهنجا سڌا جسماني وار وڃائي رهيا هئا ۽ پنهنجي فر هيٺان شروعاتي طور هلڪي چمڙيءَ کي سج آڏو ظاهر ڪري رهيا هئا، تڏهن سڌا وار هڪ موافقتي نقصان ٿي سگهن ٿا. ابتڙ منطق موجب، پوءِ جڏهن انسان آفريڪا ۽/يا خط استوا کان پري سفر ڪرڻ لڳا، تہ سڌا وار شايد شروعاتي طور جسم ۾ مٿاھين بنفشي روشنيءَ جي داخلا ۾ مدد لاءِ ارتقا ڪيا، خاص طور تي اونداهي، مٿاھين بنفشي کان محفوظ چمڙيءَ کان هلڪي چمڙيءَ ڏانهن منتقليءَ دوران.
جيبلونسڪي جي دعوائن<ref name=Jablonski06/> موجب آفريڪي وارن لاءِ "وولي" يعني اون جهڙو صفت استعمال ڪرڻ هڪ [[غلط اصطلاح]] آهي، ڇاڪاڻ تہ اهو رڍ جي حقيقي اون مان ملندڙ تيز حرارتي موصليت جو تاثر ڏئي ٿو. ان جي ابتڙ، آفريڪي وارن جي نسبتاً گهٽ کثافت ۽ سندن لچڪدار ويڙهين گڏجي هڪ هوادار، لڳ ڀڳ اسفنج جهڙي بناوت پيدا ڪن ٿيون، جيڪا جيبلونسڪي جي دليل موجب<ref name=Jablonski06/> مٿي جي چمڙيءَ تائين ٿڌي هوا جي گردش وڌائڻ ۾ وڌيڪ مددگار ٿي سگهي ٿي. ان کان علاوه، آلا آفريڪي وار جيستائين مڪمل طور ڀڄي نه وڃن، ڳچيءَ ۽ مٿي جي چمڙيءَ سان چنبڙي نٿا پون؛ اهي پنهنجي بنيادي لچڪدار ڦلڻ واري بناوت برقرار رکندا آهن، ڇاڪاڻ تہ اهي سڌن وارن جي ڀيٽ ۾ نمي ۽ پگهر جو جواب گهٽ ڏين ٿا. هن لحاظ کان، هي خاصيت شديد خط استوائي آبهوا ۾ سڌن وارن کان وڌيڪ آرام وڌائي سگهي ٿي؛ جڏهن تہ سڌا وار، ٻئي پاسي، قدرتي طور ڪنن ۽ ڳچيءَ تي ڪرندا آهن ۽ سرد آبهوا ۾ گهڻن ويڙهيل وارن جي ڀيٽ ۾ ٿورو وڌيڪ آرام مهيا ڪري سگهن ٿا.
اهو به قابل ذڪر آهي تہ هن وارن جي بناوت جو سڀ کان وڌيڪ پکڙيل اظهار ذيلي صحارا آفريڪا ۾ ملي ٿو؛ دنيا جو اهو علائقو جنهن لاءِ گهڻا جيني ۽ قديم-انساني ثبوت ظاهر ڪن ٿا تہ اهو جديد انسانيت جو نسبتاً تازو، اٽڪل 200,000 سال پراڻو، سرچشمو هو. حقيقت ۾، جيتوڻيڪ جيني نتيجا (Tishkoff، 2009) ظاهر ڪن ٿا تہ ذيلي صحارا آفريڪي ڌرتيءَ تي سڀ کان وڌيڪ جيني طور متنوع براعظمي گروهه آهن، [[آفريڪي بناوت وارا وار]] هن علائقي ۾ تقريباً هر هنڌ ملن ٿا. اهو هڪ مضبوط ۽ ڊگهي مدي واري چونڊ دٻاءَ ڏانهن اشارو ڪري ٿو، جنهن ذيلي صحارا گروهن جي جينوم جي اڪثر ٻين علائقن جي ابتڙ، لاڳاپيل جڳهن تي جيني تبديليءَ لاءِ تمام گهٽ گنجائش ڇڏي. اهڙو نمونو به اهو نٿو ڏيکاري تہ انساني جنسي جماليات هن ورڇ جو اڪيلو يا بنيادي سبب آهي.
[[File:Blackhair10.jpg|thumb|سڌا ڪارا وار]]
====اي ڊي اي آر مقام====
تازن اڀياسن جو هڪ سلسلو ڏيکاري چڪو آهي تہ جديد انساني جينوم جي [[EDAR]] مقام تي جيني نمونا، جيڪو اوڀر ايشيائي نسل جي گهڻن ماڻهن ۾ وارن جي بناوت جي تبديليءَ ۾ حصو وٺي ٿو، هن مفروضي جي حمايت ڪن ٿا تہ اوڀر ايشيائي سڌا وار غالباً جديد انساني نسل جي هن شاخ ۾، اصل ۾ گهڻن ويڙهيل [[قدرتي آفريڪي وار]]ن جي اظهار کان پوءِ ترقي يافته ٿيا.<ref>{{cite journal|pmid=18065779|last1=Fujimoto|first1=A|year=2008|pages=835–43|issue=6|volume=17|last2=Kimura|first2=R|journal=Human Molecular Genetics|last3=Ohashi|first3=J|last4=Omi|first4=K|last5=Yuliwulandari|first5=R|last6=Batubara|first6=L|last7=Mustofa|first7=MS|last8=Samakkarn|first8=U|last9=Settheetham-Ishida|first9=W|last10=Ishida|first10=T.|last11=Morishita|first11=Y.|last12=Furusawa|first12=T.|last13=Nakazawa|first13=M.|last14=Ohtsuka|first14=R.|last15=Tokunaga|first15=K.|title=A scan for genetic determinants of human hair morphology: EDAR is associated with Asian hair thickness|doi=10.1093/hmg/ddm355|display-authors=8|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|pmid=18704500|last1=Fujimoto|first1=A|year=2008|pages=179–85|issue=2|volume=124|last2=Ohashi|first2=J|journal=Human Genetics|last3=Nishida|first3=N|last4=Miyagawa|first4=T|last5=Morishita|first5=Y|last6=Tsunoda|first6=T|last7=Kimura|first7=R|last8=Tokunaga|first8=K|title=A replication study confirmed the EDAR gene to be a major contributor to population differentiation regarding head hair thickness in Asia|url=http://www.tulips.tsukuba.ac.jp/dspace/bitstream/2241/103672/1/HG_124-2.pdf|doi=10.1007/s00439-008-0537-1|access-date=14 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110205011119/http://www.tulips.tsukuba.ac.jp/dspace/bitstream/2241/103672/1/HG_124-2.pdf|archive-date=5 February 2011|url-status=dead|hdl=2241/103672|s2cid=20084816|hdl-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mou|first1=C|last2=Thomason|first2=HA|last3=Willan|first3=PM|last4=Clowes|first4=C|last5=Harris|first5=WE|last6=Drew|first6=CF|last7=Dixon|first7=J|last8=Dixon|first8=MJ|last9=Headon|first9=DJ|year=2008|title=Enhanced ectodysplasin-A receptor (EDAR) signaling alters multiple fiber characteristics to produce the East Asian hair form|url=https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/8264337/Mou_et_al_EDAR_and_Asian_Hair_2008_supplementary_material.pdf|journal=Human Mutation|volume=29|issue=12|pages=1405–11|doi=10.1002/humu.20795|pmid=18561327|hdl=20.500.11820/0b35a959-86c8-44e5-b100-20639dd6bbf1|s2cid=37696013|access-date=30 January 2019|hdl-access=free}}</ref> خاص طور، لاڳاپيل نتيجا ظاهر ڪن ٿا تہ EDAR واري اها ميوٽيشن، جيڪا اوڀر ايشيائي "کهري" يا ٿلهي، سڌي وارن واري غالب بناوت لاءِ ڪوڊ ڪري ٿي، گذريل اٽڪل 65,000 سالن اندر پيدا ٿي؛ هي اهڙو زماني جو دائرو آهي جيڪو ابتدائي "آفريڪا کان ٻاهر" لڏپلاڻن کان وٺي اڄ تائين پکڙيل آهي.
==بيماري==
{{See also|وارن جون بيماريون}}
[[Tinea corporis|رنگ ورم]] هڪ [[فنگسي بيماري]] آهي جيڪا وارن واري چمڙيءَ کي متاثر ڪري ٿي.<ref>{{cite web|title=Dermatologyinfo.net|url=http://www.dermatologyinfo.net/english/chapters/chapter10.htm|access-date=21 May 2012|publisher=Dermatologyinfo.net}}</ref>
[[وارن جو وقت کان اڳ اڇو ٿيڻ]] هڪ ٻي حالت آهي، جنهن ۾ يورپين ۾ 20 سالن کان اڳ، ايشيائين ۾ 25 سالن کان اڳ، ۽ آفريڪن ۾ 30 سالن کان اڳ وار اڇا ٿيڻ لڳن ٿا.<ref>{{Cite journal|title=Premature graying of hair|date = 31 August 2013| pmid=23974581 |url=http://www.ijdvl.com/article.asp?issn=0378-6323;year=2013;volume=79;issue=5;spage=641;epage=653;aulast=Pandhi#ref4|access-date=15 November 2017| last1=Pandhi | first1=D. | last2=Khanna | first2=D. | journal=Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology | volume=79 | issue=5 | pages=641–653 | doi=10.4103/0378-6323.116733 | doi-access=free }}</ref>
==وارن جي سار سنڀال==
{{Main|وارن جي سار سنڀال}}
وارن جي سار سنڀال ۾ وارن جي [[صفائي]] ۽ [[سينگارشناسي]] شامل آهن، جن ۾ [[مٿي جي چمڙي]] جا وار، چهري جا وار ([[ڏاڙهي]] ۽ [[مڇون]])، [[زير ناف وار]] ۽ ٻيا جسماني وار شامل آهن. وارن جي سنڀال جا طريقا فرد جي ثقافت ۽ وارن جي طبعي خاصيتن موجب مختلف هوندا آهن. وارن کي رنگي، ڪٽي، ڪوڙي، پٽي، يا ويڪسنگ، شوگرنگ ۽ ٿريڊنگ جهڙن طريقن سان هٽائي سگهجي ٿو.
===هٽائڻ جا طريقا===
[[ڊيپيليشن]] (Depilation) چمڙيءَ جي مٿاڇري تان وار هٽائڻ کي چئبو آهي. اهو [[شيونگ]] جهڙن طريقن سان ڪري سگهجي ٿو. [[ايپيليشن]] (Epilation) مڪمل وار جي تاندوري کي، جنهن ۾ اهو حصو به شامل آهي جيڪو اڃا فوليڪل مان ٻاهر نه نڪتو هجي، هٽائڻ کي چئبو آهي. وارن جي ايپيليشن جو هڪ مشهور طريقو [[ويڪسنگ]] آهي.
====شيونگ====
{{Main|شيونگ}}
[[File:Shaving-system-2blade.jpg|thumb|ڪيترن ريزرن ۾ ويجهي شيو لاءِ هڪ کان وڌيڪ بليڊ هوندا آهن. شيو ڪرڻ کان پوءِ چمڙي شروعاتي طور هموار ۽ وارن کان خالي محسوس ٿئي ٿي، پر نوان وار ڪجهه ڪلاڪن اندر ظاهر ٿي سگهن ٿا.]]
[[شيونگ]] بليڊ وارن اوزارن، جهڙوڪ [[ريزر]]، سان ڪئي ويندي آهي. [[بليڊ]] کي چمڙيءَ جي ويجهو آڻي گهربل حصي جي وارن مٿان هلايو ويندو آهي، جنهن سان ٽرمينل وار ڪٽجي وڃن ٿا ۽ چمڙي هموار محسوس ٿئي ٿي. واڌ جي رفتار تي دارومدار رکندي، شيونگ کان ڪجهه ڪلاڪن اندر وار ٻيهر وڌڻ محسوس ٿي سگهن ٿا. اهو خاص طور انهن مردن ۾ نمايان هوندو آهي جيڪي چهرو شيو ڪرڻ کان پوءِ [[فائيو او ڪلاڪ شيڊو]] پيدا ڪن ٿا. هن نئين واڌ کي [[شيونگ|اسٽبل]] چئبو آهي. اسٽبل عام طور وڌيڪ ٿلهو وڌندي محسوس ٿئي ٿي، ڇاڪاڻ تہ شيو ڪيل وارن جا پڇاڙ بلنٽ هوندا آهن، قدرتي طور نوڪدار نه؛ پر وار حقيقت ۾ وڌيڪ ٿلها ناهن وڌندا.
====ويڪسنگ====
[[ويڪسنگ]] ۾ چپڪندڙ موم ۽ ڪاغذ يا ڪپڙي جي پٽي استعمال ڪري وار پاڙ کان ڇڪيا ويندا آهن.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-09-10 |title=Hair Removal Practices: A Literature Review |url=https://www.skintherapyletter.com/dermatology/hair-removal-practices/ |access-date=2026-04-11 |language=en-US}}</ref> ويڪسنگ ڪنهن حصي کي ڊگهي عرصي تائين وارن کان خالي رکڻ لاءِ مناسب طريقو آهي.<ref name=":0" /> ويڪس ڪيل وار ٻيهر ظاهر ٿيڻ ۾ ٽي کان پنج هفتا وٺي سگهن ٿا.<ref name=":0" /> جيڪي حصا باقاعدگي سان ويڪس ڪيا وڃن، اتي وار عام طور وڌيڪ باريڪ ۽ پتلا وڌندا آهن، خاص طور ريزر سان شيو ڪيل وارن جي ڀيٽ ۾.<ref name=":0"/>
====ليزر وسيلي هٽائڻ====
{{main|ليزر وسيلي وار هٽائڻ}}
ليزر وسيلي وار هٽائڻ هڪ سينگار وارو طريقو آهي، جنهن ۾ ننڍي [[ليزر]] شعاع وارن جي واڌ واري حصي ۾ موجود اونداهي هدف مادّي تي چونڊيل گرمي پهچائي ٿي، بغير چمڙيءَ جي تاندورن کي نقصان پهچائڻ جي. هي عمل ڪيترن مهينن کان ڪجهه سالن تائين ڪيترائي ڀيرا ورجايو ويندو آهي، جنهن سان وار گهٽ گهٽ وڌندا آهن، تان جو آخرڪار وڌڻ بند ٿي سگهن ٿا؛ اهو [[ويڪسنگ]] يا [[شيونگ]] جي وڌيڪ مستقل متبادل طور استعمال ڪيو ويندو آهي. ليزر وسيلي هٽائڻ ڪيترين ڪلينڪن ۾ ٿيندو آهي ۽ گهر ۾ استعمال لاءِ به ڪيترائي اوزار موجود آهن.
====ڪٽڻ ۽ تراشڻ====
{{see also|پوني ٽيل}}
ڇاڪاڻ تہ مٿي جا وار عام طور جسم جي ٻين وارن کان ڊگها هوندا آهن، ان ڪري اهي [[قينچي]] يا [[دستي وار ڪٽيندڙ مشين|ڪلپر]] سان ڪٽيا ويندا آهن. ڊگها وار رکندڙ ماڻهو گهڻو ڪري قينچي سان وار ڪٽائيندا آهن، جڏهن تہ ننڍا وار ٽرمر سان سنڀاليا ويندا آهن. گهربل ڊيگهه ۽ وارن جي مجموعي صحت موجب، وار نه ڪٽڻ يا نه تراشڻ جا وقفا مختلف ٿي سگهن ٿا.
ڪٽيل وار [[وگ]]ن ۾ استعمال ٿي سگهن ٿا. 2010ع ۾ وارن جي عالمي درآمد 1.24 ارب آمريڪي ڊالرن جي ماليت رکي ٿي.<ref>{{cite journal|last1=Gupta|first1=Ankush|title=Human Hair "Waste" and Its Utilization: Gaps and Possibilities|journal=Journal of Waste Management|date=27 April 2014|doi=10.1155/2014/498018 |doi-access=free|volume=2014|pages=1–17}}</ref>
==سماجي ڪردار==
{{See also|وارن جو انداز}}
[[File:Alessandro Allori - Portrait of Bianca Cappello.jpg|thumb|upright|اليساندرو آلوري (1535–1607) جي ''Portrait of a Woman''، [[اوفزي گيلري]] ۾. هن ۾ پٽيل وار-ليڪ ڏيکاريل آهي، جيڪا فيشني شريف پيشانيءَ جو تاثر ڏئي ٿي.]]
وار انسانن لاءِ وڏي سماجي اهميت رکن ٿا.<ref>{{cite journal|doi=10.11141/ia.42.6 | issue=42 | title=Archaeologies of Hair: the head and its grooming in ancient and contemporary societies | year=2016 | journal=Internet Archaeology | last1 = Ashby | first1 = Steven P.| doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.11141/ia.42.6.13 | issue=42 | title=Because You're Worth It: Women's daily hair care routines in contemporary Britain | year=2016 | journal=Internet Archaeology | last1 = Hielscher | first1 = Sabine | doi-access=free }}</ref> اهي [[انساني جسم]] جي اڪثر ٻاهرين حصن تي وڌي سگهن ٿا، سواءِ [[هٿ]]ن جي تريلين ۽ پيرن جي ترين سميت ڪجهه ٻين حصن جي. گهڻن ماڻهن ۾ وار ٿورن حصن تي سڀ کان وڌيڪ نمايان هوندا آهن، ۽ اهي ئي حصا سڀ کان وڌيڪ ڪٽيا، [[وار پٽڻ|پٽيا]] يا [[شيونگ|ڪوڙيا]] ويندا آهن. انهن ۾ [[چهرو]]، [[ڪن]]، [[انساني مٿو|مٿو]]، ڀرون، [[انساني ٽنگ|ٽنگون]]، [[بغل]]ون ۽ [[زير ناف علائقو]] شامل آهن. مردن ۽ عورتن جي جسماني ۽ چهري وارن ۾ تمام نمايان فرق هڪ اهم [[ثانوي جنسي خاصيت]] آهي.
دنيا ۾ سڀ کان ڊگها دستاويزي وار [[شي چيئوپنگ]] ([[چين]]) جا آهن، جن جي ڊيگهه 8 مئي 2004ع تي {{convert|5.627|m|ftin|abbr=on}} ماپي وئي. هوءَ 1973ع کان، 13 سالن جي عمر کان، پنهنجا وار وڌائي رهي آهي.<ref>{{Cite book|title=Guinness World Records 2011|last=Glenday|first=Craig|year=2010|publisher=Guinness World Records |isbn=9781904994572|url-access=registration|url=https://archive.org/details/guinnessworldrec00}}</ref>
===حيثيت جو اشارو===
صحتمند وار صحت ۽ جوانيءَ جو اشارو ڏين ٿا، جيڪي [[ارتقائي حياتيات]] ۾ اهم آهن. وارن جو رنگ ۽ بناوت نسلي اصل جو اشارو ٿي سگهي ٿي. [[چهري جا وار]] مردن ۾ [[بلوغت]] جي نشاني آهن. اڇا يا ڀورا وار عمر يا جينياتي سببن جي نشاني آهن، جن کي [[وار رنگڻ|وارن جي رنگ]] سان لڪائي سگهجي ٿو، جيتوڻيڪ ڪيترائي ماڻهو انهن کي قبول ڪرڻ پسند ڪندا آهن، خاص طور جيڪڏهن اهو شخص جي ننڍپڻ کان موجود [[پوليوسس]] واري خاصيت هجي. مردن ۾ [[نمونياتي گنجوپن]] عام طور عمر وڌڻ جي نشاني سمجهيو ويندو آهي، جنهن کي [[ٽوپي]]، ٽوپين يا مذهبي ۽ ثقافتي سينگار سان لڪائي سگهجي ٿو؛ پر اها حالت بلوغت کان پوءِ ڪنهن به عمر ۾ مختلف هارموني سببن ڪري ٿي سگهي ٿي ۽ نوجوان مردن ۾ به غيرمعمولي ناهي. جيتوڻيڪ نمونياتي گنجوپن کي [[فائناسٽرائيڊ]] ۽ [[مينوڪسڊل]] جهڙين دوائن سان سست ڪري سگهجي ٿو يا [[وارن جي پيوندڪاري]] سان علاج ڪري سگهجي ٿو، ڪيترائي مرد ان کي ظاهري شوق لاءِ غيرضروري ڪوشش سمجهن ٿا ۽ ان بدران [[مٿو ڪوڙڻ|مٿو ڪوڙي]] ڇڏين ٿا. شروعاتي جديد چين ۾ [[ڪيو (ھيئر اسٽائل)|ڪيو]] مردن جو اهڙو وار انداز هو، جنهن ۾ اڳئين ۽ مٿئين حصي جا وار هر ڏهن ڏينهن بعد نمونياتي گنجوپن جهڙي انداز ۾ ڪوڙيا ويندا هئا، جڏهن تہ پٺئين حصي جا باقي وار ڊگهي چوٽيءَ ۾ ٻڌيا ويندا هئا.
وارن جو انداز گروهي رڪنيت جو اشارو ٿي سگهي ٿو. [[انگريزي گهرو جنگ]] دوران [[اوليوَر ڪرومويل]] جي پوئلڳن بادشاهه جي ماڻهن جي گهنڊيدار وارن ۽ رنگلٽن جي مخالفت ۾ پنهنجا وار مٿي سان لڳ ڀڳ ڪٽي ڇڏيا، جنهن سبب کين [[راونڊ هيڊ]] چيو ويو.<ref>Olmert, Michael (1996). ''Milton's Teeth and Ovid's Umbrella: Curiouser & Curiouser Adventures in History'', p. 53. Simon & Schuster, New York. {{ISBN|0-684-80164-7}}</ref> وارن جي تازين آئسوٽوپي تجزين سماجي-ثقافتي رابطن بابت وڌيڪ ڄاڻ ڏيڻ شروع ڪئي آهي، ڇاڪاڻ تہ اهي 19هين صديءَ ۾ کاڌي جي حاصل ڪرڻ ۽ استعمال بابت معلومات ڏين ٿا.<ref>{{cite journal|doi=10.11141/ia.42.6.12 | issue=42 | title=Hair as a Window on Diet and Health in Post-Medieval London: an isotopic analysis | year=2016 | journal=Internet Archaeology | last1 = Brown | first1 = Chloe | last2 = Alexander | first2 = Michelle | doi-access=free }}</ref> 1920ع واري ڏهاڪي ۾ [[فليپر]] عورتن ۾ [[بوب ڪٽ]] روايتي عورتاڻي ڪردارن خلاف بغاوت جي نشاني طور مشهور ٿيو. ڪراپ هيڊز نالي عورت فن شاگردائن به اهو انداز اختيار ڪيو، خاص طور [[لنڊن]] جي [[سليڊ اسڪول آف فائن آرٽ]] ۾. [[هِرسوٽزم]] ۾ علائقائي فرق سبب ٻانهن ۽ ٽنگن جي وارن بابت طريقا مختلف رهيا آهن. ڪجهه مذهبي گروهه مذهبي پابنديءَ جي حصي طور وارن بابت خاص قاعدن تي عمل ڪن ٿا. اهي قاعدا اڪثر مردن ۽ عورتن لاءِ مختلف هوندا آهن.
ڪيترين ذيلي ثقافتن وٽ اهڙا وار انداز آهن، جيڪي غيررسمي رڪنيت ظاهر ڪري سگهن ٿا. ڪيترن [[هيپي]]ن، [[هيئوِي ميٽل ذيلي ثقافت|ميٽل هيڊ]]ن ۽ ڀارتي [[ساڌو]]ن جا وار ڊگها هوندا آهن، جيئن ڪيترن پراڻن [[Hipster (contemporary subculture)|هپسٽر]]ن جا به. ڪيترائي [[پنڪ فيشن|پنڪ]] [[موهاڪ وار انداز]] يا ٻيا نوڪدار ۽ رنگيل وار رکن ٿا، جڏهن تہ [[اسڪن هيڊ]] ننڍا ڪٽيل يا مڪمل ڪوڙيل مٿا رکن ٿا. 2000ع واري ڏهاڪي ۽ 2010ع جي شروعات ۾ ڊگها اندازدار اڳيان وارا وار [[ايمو (اسٽيريوٽائپ)|ايمو]]، [[سين (ذيلي ثقافت)|سين ٻارن]] ۽ نوجوان هپسٽرن ۾ تمام عام هئا.
[[حراستي ڪيمپ]]ن ۾ مٿا ڪوڙيا ويندا هئا، ۽ مٿو ڪوڙڻ کي [[سزا]] طور به استعمال ڪيو ويو آهي، خاص طور ڊگهن وارن وارين عورتن لاءِ. ڪوڙيل مٿو [[فوجي]] وار ڪٽائي ۾ عام آهي، جڏهن تہ اولهه جا راهب [[ٽانشر]] لاءِ مشهور آهن. ان جي ابتڙ، ڪجهه ڀارتي پاڪ مردن ۾ وار انتهائي ڊگها رکيا ويندا آهن.<ref>{{Cite book |last=Berger |first=Arthur Asa |title=USA Pop |date=2020 |isbn=978-1-5275-5998-1 |location=Newcastle upon Tyne |oclc=1199967093}}</ref><ref>{{Cite book |last=Innes |first=William C. |title=Religious hair display and its meanings |date=2021 |isbn=978-3-030-69974-1 |location=Cham, Switzerland |oclc=1249505982}}</ref><ref>{{Cite book |title=Cultural History of Hair in the Modern Age. |date=2021 |publisher=Bloomsbury Academic |isbn=978-1-350-12283-3 |oclc=1223027644}}</ref><ref>{{Cite book |title=Hair : its power and meaning in Asian cultures |date=1998 |publisher=State University of New York Press |others=Alf Hiltebeitel, Barbara D. Miller |isbn=0-7914-3741-8 |location=Albany |oclc=37254408}}</ref>
ڪنفيوشس جي زماني ۾، يعني پنجين صدي ق.م. ۾، چيني ماڻهو پنهنجا وار وڌائيندا ۽ اڪثر ٻڌندا هئا، جيڪو والدين سان فرمانبرداريءَ جي علامت هو. ڪجهه ثقافتن ۾ باقاعده وار سنوارڻ دولت يا حيثيت جي نشاني سمجهيو ويندو آهي. [[رستافاري تحريڪ]] جي [[ڊريڊ لاڪس]] کي تحريڪ جي شروعاتي تاريخ ۾ حقارت سان ڏٺو ويو. ڪجهه ثقافتن ۾ وار ڪٽائڻ پنهنجي ماضيءَ کان آزاديءَ جي علامت ٿي سگهي ٿو، عام طور زندگيءَ جي ڏکي وقت کان پوءِ. وار ڪٽڻ ماتم جي نشاني به ٿي سگهي ٿو.
گهڻا ويڙهيل وار پنهنجي قدرتي حالت ۾ [[آفرو]] طور پائي سگهجن ٿا. هي وار انداز ڪڏهن [[آفريڪي آمريڪي]]ن ۾ نسلي فخر جي علامت طور پاتو ويندو هو. ڇاڪاڻ تہ ويڙهيل بناوت ڪجهه آفريڪي آمريڪن جي وارن جي قدرتي حالت آهي، يا وڌيڪ "آفريڪي" سمجهي ويندي آهي، تنهنڪري هي سادو انداز هاڻي اڪثر پاڻ کي قبول ڪرڻ جي نشاني ۽ غالب [[يورو مرڪزيت|يورو مرڪزي]] ثقافت جي حسن جي معيارن کي مطلق نه مڃڻ جي تصديق طور ڏٺو ويندو آهي. آفريڪي آمريڪن مجموعي طور وارن جي مختلف بناوتن وارا آهن، ڇاڪاڻ تہ اهي نسلي طور هڪجهڙو گروهه نه، پر ڪيترن متنوع جيني پس منظرن جو گڏيل سماجي گروهه آهن.
فلم ''[[ايزي رائيڊر]]'' (1969) ۾ اهو مفروضو شامل آهي تہ ٻه مکيه ڪردار جيڪڏهن جيل ۾ وڃن تہ سندن ڊگها وار زنگ لڳل ريزر سان زبردستي ڪوڙيا ويندا، جيڪو ڪجهه قدامت پسند گروهن جي [[مخالف ثقافت]] جي ميمبرن ڏانهن عدم برداشت جي علامت آهي. انگلينڊ جي 1971ع واري [[اووز مقدمو|''اووز'' مقدمن]] جي پڄاڻيءَ تي جوابدارن جا مٿا پوليس طرفان ڪوڙيا ويا، جنهن عوامي احتجاج پيدا ڪيو. اپيل جي مقدمي دوران اهي وگ پائي عدالت ۾ ظاهر ٿيا.<ref>[[Jonathon Green|Green, Jonathon]], (19
jlr3nkxcrs9mpcqzyjmlq38ngrm4g48
392011
392009
2026-07-07T13:36:33Z
Intisar Ali
8681
392011
wikitext
text/x-wiki
{{short description|چمڙي جي هيٺين تهه ۾ موجود ڦوٽن مان وڌندڙ پروٽين جو تاندورو}}
{{Infobox anatomy
| Name = وار
| Latin = capillum
| Greek = θρίξ (thríx)
| Image = Gray945.png
| Caption = انساني وار جي تاندوري جو آرپار ڪٽ
| Width =
| Image2 = File:CSIRO ScienceImage 8115 Human hair and Merino wool fibre.jpg
| Caption2 = [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبيني]]ءَ سان ورتل [[ميرينو]] اُن (مٿي) ۽ انساني وار (هيٺ) جي تصوير، جنهن ۾ ڪيراٽن جا ڇلر ڏيکاريل آهن
| Precursor =
| System = [[غلافي سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve =
| Lymph =
}}
'''وار''' [[پروٽين]] جو هڪ تاندورو آهي، جيڪو [[وارن جو ڦوٽو|وارن جي ڦوٽن]] مان وڌي ٿو، جيڪي [[چمڙي جي هيٺين تهه]] ۾ موجود هوندا آهن. وار [[ٿڻائتو|ٿڻائتن]] جي امتيازي خاصيتن مان هڪ آهن.
[[انساني جسم]]، [[وارن کان خالي]] [[چمڙي]] وارن حصن کان سواءِ، اهڙن ڦوٽن سان ڍڪيل آهي، جيڪي ٿلها [[پڪا وار]] ۽ سنها [[نرم وار]] پيدا ڪن ٿا. وارن بابت گهڻي عام دلچسپي [[وارن جي واڌ]]، وارن جي قسمن ۽ [[وارن جي سنڀال]] تي مرڪوز هوندي آهي، پر وار هڪ اهم [[حياتيائي مادو]] پڻ آهن، جيڪي بنيادي طور [[پروٽين]]، خاص ڪري [[الفا-ڪيراٽن]]، مان ٺهيل هوندا آهن.
وارن جي مختلف صورتن، جهڙوڪ [[وارن جو انداز|وارن جي اندازن]] ۽ [[وار لاهڻ]] بابت رويا مختلف ثقافتن ۽ تاريخي دورن ۾ تمام گهڻو مختلف رهيا آهن، پر وارن کي اڪثر ڪنهن ماڻهوءَ جي ذاتي عقيدن يا سماجي حيثيت، جهڙوڪ سندس عمر، [[صنفي سڃاڻپ|صنف]] يا [[مذهب]]، جي اظهار لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|last=Sherrow|first=Victoria|title=Encyclopedia of Hair: A Cultural History|year=2006|publisher=Greenwood Press|location=Westport, CT|isbn=978-0-313-33145-9|page=iv|url=https://archive.org/details/encyclopediaofha0000sher}}</ref>
{{Toclimit}}
==جائزو==
===مطلب===
[[File:506 Hair.jpg|thumb|وار جي ڏنڊي ۽ ڳنڍ جي بناوت.]]
لفظ "وار" عام طور ٻن جدا بناوتن لاءِ استعمال ٿيندو آهي:
# چمڙي جي هيٺان وارو حصو، جنهن کي [[وارن جو ڦوٽو]] چيو ويندو آهي، يا چمڙي مان ڇڪڻ کان پوءِ، ڳنڍ يا پاڙ. هي عضوو [[چمڙي جي هيٺين تهه]] ۾ هوندو آهي ۽ [[بنيادي جيوگهرڙو|بنيادي جيوگهرڙن]] کي برقرار رکندو آهي، جيڪي نه رڳو وار ڇڻڻ کان پوءِ ٻيهر وار وڌائين ٿا، پر [[زخم]] کان پوءِ چمڙي کي ٻيهر وڌائڻ لاءِ پڻ ڪم اچن ٿا.<ref>{{cite journal|last1= Krause|first1= K|last2= Foitzik|first2= K|title= Biology of the Hair Follicle: The Basics|journal= Seminars in Cutaneous Medicine and Surgery|volume= 25|issue= 1|pages= 2–10|year= 2006|doi= 10.1016/j.sder.2006.01.002|doi-broken-date= 6 April 2026|pmid= 16616298| issn=1085-5629}}</ref>
# وار جو ڏنڊو، جيڪو سخت تاندورائي حصو آهي ۽ چمڙي جي مٿاڇري کان ٻاهر نڪري ٿو. اهو گهڻ-تهن وارن ڪيراٽن بڻيل (مئل) چپٽن جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي، جن جا رسيءَ جهڙا تاندورا ان کي بناوت ۽ مضبوطي ڏين ٿا. [[ڪيراٽن]] نالي پروٽين ان جي گهڻي مقدار تي مشتمل هوندو آهي. وار جي ڏنڊي جي آرپار ڪٽ کي لڳ ڀڳ ٽن حصن ۾ ورهائي سگهجي ٿو.
وارن جا تاندورا ڪيترين تهن تي مشتمل بناوت رکن ٿا، جيڪي ٻاهر کان شروع ٿين ٿيون:
# [[وارن جي ڪيوٽيڪل|ڪيوٽيڪل]]، جيڪا چپٽن ۽ سنهڙن جيوگهرڙن جي ڪيترين تهن مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪي ڇت جي کپرن وانگر هڪ ٻئي مٿان چڙهيل هوندا آهن
# [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]]، جنهن ۾ جيوگهرڙائي بناوتن اندر [[ڪيراٽن]] جا ڳوٿرا هوندا آهن، جيڪي لڳ ڀڳ ڏنڊي جهڙي شڪل برقرار رکندا آهن
# [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، تاندوري جي مرڪز ۾ هڪ بي ترتيب ۽ کليل حصو<ref>{{cite book|author=Feughelman, Max|url=https://books.google.com/books?id=PSNIYKwKu8kC|title=Mechanical Properties and Structure of Alpha-keratin Fibres: Wool, Human Hair and Related Fibres|publisher=UNSW Press|year=1997|isbn=978-0-86840-359-5|access-date=27 January 2016}}</ref>
===لفظي بڻ===
لفظ "hair" {{langx|enm|heer}} ۽ {{lang|enm|hêr}} مان نڪتل آهي، جيڪي وري {{langx|ang|hǽr}} ۽ {{lang|ang|hér}} مان نڪتل آهن، جن تي {{langx|non|hár}} جو اثر پڻ پيو. پراڻي انگريزي ۽ پراڻي نارسي ٻوليءَ جا ٻئي لفظ {{langx|gem-x-proto|hēran}} مان نڪتل آهن ۽ ٻين جرمن ٻولين ۾ وار لاءِ استعمال ٿيندڙ لفظن، جهڙوڪ {{langx|sv|hår}}، [[ڊچ ٻولي|ڊچ]] ۽ {{langx|de|haar]]، ۽ {{langx|ofs|her}} سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite web |title=hair - Etymology of hair by etymonline |url=https://www.etymonline.com/word/hair#etymonline_v_1377 |website=www.etymonline.com |language=en|access-date=20 July 2024}}</ref><ref>{{cite web |title=hair |url=https://www.oed.com/dictionary/hair_n?tab=factsheet#2190694 |website=OED |access-date=20 July 2024}}</ref> هاڻي وڏي حد تائين متروڪ لفظ "fax" خاص طور مٿي جي وارن لاءِ استعمال ٿيندو هو ۽ [[فيئرفيڪس (نالو)|فيئرفيڪس]] ۽ [[هيليفڪس، ويسٽ يارڪشائر|هيليفڪس]] جهڙن مرڪب لفظن ۾ ملي ٿو. اهو {{langx|ang|feax}} مان نڪتل آهي ۽ [[پراڻي نارسي]] ۽ {{langx|no|fax}} جهڙن لفظن سان هم اصل آهي.<ref>{{cite web |title=fax |url=https://www.oed.com/dictionary/fax_n1?tab=factsheet |website=OED |access-date=20 July 2024}}</ref>
==بيان==
[[File:Hair follicle of feline - Microscopic view 2.jpg|thumb|[[وارن جو ڦوٽو|وار جو ڦوٽو]]، هڪ [[ٻلاري]] جانور جو.{{vague|date=February 2026}}]]
وار جو هر تاندورو [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]] ۽ [[وارن جي ڪيوٽيڪل|ڪيوٽيڪل]] تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Hair Structure and Hair Life Cycle">[https://web.archive.org/web/20110303132725/http://www.follicle.com/hair-structure-life-cycle.html Hair Structure and Hair Life Cycle]. follicle.com</ref> سڀ کان اندريون حصو، [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، هڪ کليل ۽ بي ترتيب علائقو آهي، جيڪو هميشه موجود نه هوندو آهي.<ref name="Topic 2: The Layers of the Hair">{{cite web |url=http://www.texascollaborative.org/hildasustaita/module%20files/topic2.htm |title=Topic 2 |publisher=Texascollaborative.org |access-date=18 February 2015 |archive-url=https://archive.today/20130415220704/http://www.texascollaborative.org/hildasustaita/module%20files/topic2.htm |archive-date=15 April 2013 |url-status=dead }}</ref> انتهائي منظم ۽ بناوتي [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]]، جيڪو وار جي ٽن تهن مان ٻيو آهي، ميڪانيڪي مضبوطي ۽ پاڻي جذب ڪرڻ جو بنيادي ذريعو آهي. ڪارٽيڪس ۾ [[ميلانن]] هوندو آهي، جيڪو [[تاندورو|تاندوري]] کي ميلانن جي داڻن جي تعداد، ورڇ ۽ قسمن موجب رنگ ڏئي ٿو. ميلانن هڪجهڙو پکڙيل يا وار جي ڪنارن جي چوڌاري گڏ ٿيل ٿي سگهي ٿو.<ref name=bisbing>{{cite book |first=Richard E. |last=Bisbing |chapter=3. The Forensic Identification and Association of Human Hair |title=Forensic Science Handbook |volume=1 |editor-first1=Richard |editor-last1=Saferstein |editor-first2=Adam B. |editor-last2=Hall |edition=3rd |publisher=[[CRC Press]] |pages=[https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA165 165]-[https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA166 166] }} Archived (pp. [https://web.archive.org/web/20230418032945/https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA165#v=onepage&q&f=false 165], [https://web.archive.org/web/20230418032957/https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA166#v=onepage&q&f=false 166]) on 18 April 2023.</ref> ڦوٽي جي شڪل ڪارٽيڪس جي شڪل مقرر ڪري ٿي ۽ [[تاندورو|تاندوري]] جي شڪل ان ڳالهه سان لاڳاپيل آهي ته وار ڪيترو سڌو يا گهنڊيدار آهي. سڌن وارن وارن ماڻهن جا وار تاندورا گول هوندا آهن. بيضوي ۽ ٻين شڪلين وارا تاندورا عام طور وڌيڪ لهردار يا گهنڊيدار هوندا آهن. ڪيوٽيڪل ٻاهريون ڍڪ آهي. ان جي پيچيدي بناوت وار جي سُڄڻ وقت سُرڪي ٿي ۽ اها [[سڻڀ]] جي هڪ سالماتي تهه سان ڍڪيل هوندي آهي، جيڪا وار کي پاڻي ڌڪيندڙ بڻائي ٿي.<ref name="Hair Structure and Hair Life Cycle"/> انساني وار جو قطر {{convert|0.017|to|0.18|mm|sp=us|lk=in}} تائين مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web|last=Ley|first=Brian|year=1999|title=Diameter of a Human Hair|url=http://hypertextbook.com/facts/1999/BrianLey.shtml|access-date=28 June 2010}}</ref> انسانن جي مٿي جي وارن جون ڪجهه خاصيتون نسلي پسمنظر موجب مختلف ٿين ٿيون: گهڻو ڪري آفريقي نسل وارن ماڻهن جا وار 60–90 [[μm]] قطر ۽ چپٽي آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن، گهڻو ڪري يورپي يا وچ اوڀر جي نسل وارن ماڻهن جا وار 70–100 [[μm]] قطر ۽ بيضوي آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن، ۽ گهڻو ڪري ايشيائي يا آمريڪا جي اصلوڪن ماڻهن جا وار 90–120 [[μm]] قطر ۽ گول آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن.<ref name=bisbing/> جسم ۾ لڳ ڀڳ ويهه لک ننڍڙا نلي نما غدود ۽ [[پگهر جا غدود]] هوندا آهن، جيڪي پاڻي جهڙا پاڻياٺ پيدا ڪن ٿا ۽ ٻاڦجڻ وسيلي جسم کي ٿڌو ڪن ٿا. وار جي کُليل هنڌ وٽ موجود غدود سڻڀي رطوبت پيدا ڪن ٿا، جيڪا وار کي سڻڀ ڏئي ٿي.<ref>{{cite book |title=Disease and Its Causes |chapter-url=https://archive.org/details/b28112325 |year=1913 |publisher=New York Henry Holt and Company London Williams and Norgate The University Press, Cambridge, USA |location=United States |author=Councilman, W. T. |chapter=Ch. 1}}</ref>
وارن جي واڌ [[وارن جو ڦوٽو|وار جي ڦوٽي]] اندر شروع ٿئي ٿي. وار جو رڳو "جيئرو" حصو ڦوٽي ۾ هوندو آهي. جيڪو وار نظر اچي ٿو، اهو وار جو ڏنڊو آهي، جنهن ۾ ڪا حياتيائي ڪيميائي سرگرمي نه ٿيندي آهي ۽ ان کي "مئل" سمجهيو ويندو آهي. وار جي پاڙ جي بنياد ("ڳنڍ") ۾ اهي جيوگهرڙا هوندا آهن، جيڪي وار جو ڏنڊو ٺاهين ٿا.<ref>{{cite book |editor1=Freinkel, R.K. |editor2=Woodley, D.T. |title=The Biology of the Skin |date=15 March 2001 |publisher=[[CRC Press]] |isbn=9781850700067 |page=80}}</ref> وار جي ڦوٽي جي ٻين بناوتن ۾ تيل پيدا ڪندڙ [[سڻڀو غدود]] شامل آهي، جيڪو وار کي سڻڀ ڏئي ٿو، ۽ [[وار اڀاريندڙ ڏورا]]، جيڪي وارن کي اڀو ڪرڻ جا ذميوار آهن. گهٽ جسماني وارن وارن انسانن ۾ ان جو اثر [[لڱ ڪانڊارجڻ]] جي صورت ۾ ظاهر ٿيندو آهي.
===وار جي پاڙ===
{{Infobox anatomy
| Name = وار جي پاڙ
| Latin = radix pili
| Image = Gray944.png
| Caption = [[چمڙي]] جو ڪٽ، جنهن ۾ [[چمڙي جي مٿين تهه]] ۽ [[چمڙي جي هيٺين تهه]]؛ پنهنجي ڦوٽي ۾ هڪ وار؛ [[وار اڀاريندڙ ڏورو]]؛ ۽ [[سڻڀا غدود]] ڏيکاريل آهن.
| Image2 =
| Caption2 =
| System =
| Precursor =
}}
''وار جي پاڙ'' هڪ ڦهليل حصي، ''وار جي ڳنڍ''، تي ختم ٿئي ٿي، جيڪا ڏنڊي جي ڀيٽ ۾ رنگ ۾ وڌيڪ اڇي ۽ بناوت ۾ وڌيڪ نرم هوندي آهي ۽ [[چمڙي جي مٿين تهه]] جي ڦوٽي جهڙي اندروني وڪڙ ۾ موجود هوندي آهي، جنهن کي [[وارن جو ڦوٽو]] چيو ويندو آهي. وار جي ڳنڍ تاندورائي ڳنڍيندڙ تاندوري، شيشي جهڙي جهلي، ٻاهرين پاڙ واري غلاف، اپيٿيليم جي تهه ([[هينلي جي تهه]]) ۽ داڻيدار تهه ([[هڪسلي جي تهه]]) مان ٺهيل اندروني پاڙ واري غلاف، ڪيوٽيڪل، ڪارٽيڪس ۽ ميڊيولا تي مشتمل هوندي آهي.<ref>[http://www.histology.leeds.ac.uk/skin/hair.php Histology Guide | Skin] Histology.leeds.ac.uk. Retrieved on 18 May 2016.</ref>
===قدرتي رنگ===
{{main|انساني وارن جو رنگ}}
[[File:Hair Autofluorescence.jpg|thumb|انساني وارن ۾ ميلانن هوندو آهي، جيڪو ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿو ۽ الٽراوائليٽ ڪرڻن کان بچاءُ ڪري ٿو. انساني وار روشنيءَ جي گهڻين موج-ڊيگهن کي جذب ۽ خارج ڪري سگهن ٿا. مٿين تصوير ۾ ڳاڙهي ناسي انساني وار جي هڪ تاندوري مان 365–400 نينوميٽر تحريڪ تي ميلانن جي خود-چمڪ ڏيکاريل آهي.]]
[[File:Brown hair.jpg|thumb|ڳاڙهي ناسي وارن واري ڇوڪري]]
وارن جا سڀ قدرتي رنگ وارن جي ٻن قسمن جي رنگدار مادن جو نتيجو آهن. اهي ٻئي رنگدار مادا ميلانن جا قسم آهن، جيڪي وار جي ڦوٽي اندر پيدا ٿين ٿا ۽ تاندورن ۾ موجود داڻن ۾ ڀرجي وڃن ٿا. [[يوميلانن]] [[ناسي وار|ناسي وارن]] ۽ [[ڪارا وار|ڪارن وارن]] ۾ غالب رنگدار مادو آهي، جڏهن ته [[فيوميلانن]] [[ڳاڙها وار|ڳاڙهن وارن]] ۾ غالب هوندو آهي. [[سونهري وار]] وار جي تاندوري ۾ گهٽ [[رنگداري]]ءَ جو نتيجو آهن. [[اڇا وار]] تڏهن ٿين ٿا، جڏهن ميلانن جي پيداوار گهٽجي يا بند ٿي وڃي، جڏهن ته [[پوليوسس]] اڇا وار (۽ اڪثر اها چمڙي، جنهن سان وار ڳنڍيل هجي) آهن، جيڪي عام طور اهڙن ٽڪرن ۾ ٿين ٿا، جتي شروع کان ميلانن موجود نه هجي يا زندگيءَ جي شروعاتي سالن ۾ قدرتي، عام طور جينياتي، سببن ڪري ختم ٿي ويو هجي.
===انساني وارن جي واڌ===
{{main|انساني وارن جي واڌ}}
وار ٻاهرين جسم تي هر هنڌ وڌن ٿا، سواءِ [[مخاطي جھلي|مخاطي جهلين]] ۽ وارن کان خالي چمڙيءَ جي، جهڙوڪ هٿن جي ترين، پيرن جي تَرين ۽ چپن تي. جسم تي وارن جا مختلف قسم هوندا آهن، جن ۾ [[نرم وار]] ۽ [[اينڊروجنائي وار]] شامل آهن، ۽ هر قسم جي پنهنجي جيوگهرڙائي بناوت هوندي آهي. مختلف بناوت وارن کي منفرد خاصيتون ڏئي ٿي، جيڪي خاص مقصدن، بنيادي طور گرمي ۽ بچاءُ، لاءِ ڪم ڪن ٿيون.
[[File:Hair-follicle cycling.ogv|thumb|وار جي ڦوٽي جو چڪر]]
[[File:Blond long-haired young lady woman.jpg|thumb|وار مختلف رفتارن سان ۽ مختلف ڊيگهن تائين وڌن ٿا. انهن جي بناوت مختلف رنگ ۽ بناوٽون پيدا ڪري ٿي، جيڪي وار جي تاندورن جي وڌڻ واري ڊيگهه تي اثرانداز ٿين ٿيون.]]
[[File:Marianne Ernst, Long hair model.jpg|thumb|ماريان ارنسٽ، هڪ جرمن "ڊگهن وارن واري ماڊل".]]
وارن جي واڌ جا ٽي مرحلا [[وارن جو ڦوٽو#اينيجن مرحلو|اينيجن]]، [[وارن جو ڦوٽو#ڪيٽيگن مرحلو|ڪيٽيگن]] ۽ [[وارن جو ڦوٽو#ٽيلوجن مرحلو|ٽيلوجن]] آهن. انساني جسم تي هر وار جو تاندورو پنهنجي واڌ جي الڳ مرحلي ۾ هوندو آهي. جڏهن چڪر پورو ٿئي ٿو، اهو ٻيهر شروع ٿئي ٿو ۽ وار جو نئون تاندورو ٺهڻ لڳي ٿو. وار جي واڌ جي رفتار عمر، جينياتي لاڙي ۽ ڪيترن ماحولياتي ڪارڪن موجب هڪ ماڻهوءَ کان ٻئي تائين مختلف هوندي آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Schneider|first1=Marlon R.|last2=Schmidt-Ullrich|first2=Ruth|last3=Paus|first3=Ralf|date=2009-02-10|title=The hair follicle as a dynamic miniorgan|journal=Current Biology|volume=19|issue=3|pages=R132–142|doi=10.1016/j.cub.2008.12.005|issn=1879-0445|pmid=19211055|doi-access=free|bibcode=2009CBio...19.R132S }}</ref> عام طور چيو ويندو آهي ته وار سراسري طور هر مهيني لڳ ڀڳ 1 سينٽي ميٽر وڌن ٿا؛ پر حقيقت وڌيڪ پيچيدي آهي، ڇاڪاڻ ته سڀ وار هڪ ئي وقت نٿا وڌن. مٿي جا وار هر مهيني 0.6 سينٽي ميٽر کان 3.36 سينٽي ميٽر تائين وڌڻ جي رپورٽ ٿيل آهي. مٿي جي وارن جي واڌ جي رفتار ڪنهن حد تائين عمر (عمر سان وار آهستي وڌڻ جو لاڙو رکن ٿا)، جنس ۽ نسلي پسمنظر تي دارومدار رکي ٿي.<ref name=Harkey>{{Cite journal|last=Harkey|first=M. R.|date=December 1993|title=Anatomy and physiology of hair|journal=Forensic Science International|series=Hair Analysis as a Diagnostic Tool for Drugs of Abuse Investigation|volume=63|issue=1|pages=9–18|doi=10.1016/0379-0738(93)90255-9|pmid=8138238|issn=0379-0738}}</ref> ٿلها وار (>60 μm) عام طور سنهڙن وارن (20–30 μm) کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا؛ سندن ماهوار واڌ ترتيبوار 11.4 ملي ميٽر ۽ 7.6 ملي ميٽر آهي.<ref>{{cite journal| author=Van Neste DJ, Rushton DH| title=Gender differences in scalp hair growth rates are maintained but reduced in pattern hair loss compared to controls. | journal=Skin Res Technol | year= 2016 | volume= 22 | issue= 3 | pages= 363–9 | pmid=26526232 | doi=10.1111/srt.12274 | pmc= | s2cid=19060270 }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Buffoli|first1=Barbara|last2=Rinaldi|first2=Fabio|last3=Labanca|first3=Mauro|last4=Sorbellini|first4=Elisabetta|last5=Trink|first5=Anna|last6=Guanziroli|first6=Elena|last7=Rezzani|first7=Rita|last8=Rodella|first8=Luigi F.|date=2014|title=The human hair: from anatomy to physiology|url=http://doi.wiley.com/10.1111/ijd.12362|journal=International Journal of Dermatology|language=en|volume=53|issue=3|pages=331–341|doi=10.1111/ijd.12362|pmid=24372228|s2cid=1310059|url-access=subscription}}</ref>
اڳ اهو سمجهيو ويندو هو ته قفقازي ماڻهن جا وار ايشيائي ماڻهن جي وارن کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا ۽ عورتن جي وارن جي واڌ جي رفتار مردن کان وڌيڪ آهي.<ref name=Harkey/> پر وڌيڪ تازين تحقيقن مان معلوم ٿيو آهي ته مردن ۽ عورتن ۾ وارن جي واڌ جي رفتار ۾ ڪو نمايان فرق ناهي<ref>{{cite news |title=How Fast Does Hair Grow? |author=Joseph Castro |date=January 27, 2014 |work=Live Science |url=https://www.livescience.com/42868-how-fast-does-hair-grow.html |access-date=July 3, 2020}}</ref> ۽ چيني ماڻهن جا وار فرانسيسي قفقازي ماڻهن ۽ اولهه ۽ وچ آفريڪا جي ماڻهن جي وارن کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا.<ref>{{cite journal |last1=Loussouarn |first1=Geneviève |last2=El Rawadi |first2=Charles |last3=Genain |first3=Gilles |date=2005 |title=Diversity of hair growth profiles |journal=International Journal of Dermatology |volume=44 |issue=s1 |pages=6–9 |doi=10.1111/j.1365-4632.2005.02800.x |pmid=16187948 |s2cid=39103960 |doi-access=free }}</ref> وارن جو تعداد وارن جي رنگ موجب هڪ مخصوص حد اندر مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite news |title=How many hairs are on a human head in total and per square inch?|work=curlcentric.com |url=https://www.curlcentric.com/how-many-hairs-are-on-a-human-head/|access-date=April 18, 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Number of hairs on human head |work=harvard.edu |url=https://bionumbers.hms.harvard.edu/bionumber.aspx?id=101509 |access-date=April 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214171336/https://bionumbers.hms.harvard.edu/bionumber.aspx?id=101509 |archive-date=14 December 2021 |url-status=dead}}</ref> هڪ سراسري [[سونهري وار|سونهري وارن]] واري ماڻهوءَ جي مٿي تي 150,000 وار، [[ناسي وار|ناسي وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 110,000، [[ڪارا وار|ڪارن وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 100,000 ۽ [[ڳاڙها وار|ڳاڙهن وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 90,000 وار هوندا آهن.<ref>{{cite news|title=How much hair does a human have on their head?|work=mevolife.com|url=https://mevolife.com/blog/health/healthy-hair|access-date=April 18, 2022|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307165927/https://mevolife.com/blog/health/healthy-hair|url-status=dead}}</ref> انسان جي مرڻ کان پوءِ وارن جي واڌ بند ٿي وڃي ٿي. مئل جسم تي وارن جي ظاهري واڌ اصل ۾ پاڻي وڃائڻ سبب چمڙي سڪي ۽ سُسي وڃڻ ڪري نظر ايندي آهي.<ref>{{cite news |title=Do your hair and fingernails grow after death?|work=bbc.com |url=https://www.bbc.com/future/article/20130526-do-your-nails-grow-after-death|access-date=April 18, 2022}}</ref><ref name=TCP>{{cite book |doi=10.1007/978-3-642-02202-9_146 |chapter=Hair Disorders and Alopecia |chapter-url={{Google books|FEf4EMjYSrgC|page=1489|plainurl=yes}} |editor1-first=Abdelaziz Y. |editor1-last=Elzouki |editor2-first=Harb A. |editor2-last=Harfi |editor3-first=Hisham M. |editor3-last=Nazer |editor4-first=F. Bruder |editor4-last=Stapleton |editor5-first=William |editor5-last=Oh |editor6-first=Richard J. |editor6-last=Whitley |title=Textbook of Clinical Pediatrics |pages=1489–508 |year=2012 |last1=Ruszczak |first1=Zbigniew |isbn=978-3-642-02201-2 }}</ref>
جيئري ماڻهوءَ جي سڀ کان ڊگهن وارن جو عالمي رڪارڊ [[اتر پرديش|اتر پرديش، ڀارت]] جي سميتا سريواستوا وٽ آهي. سندس وارن جي ڊيگهه 7 فوٽ 9 انچ آهي ۽ هن 32 سالن تائين وار وڌائڻ کان پوءِ نومبر 2023ع ۾ [[گنيز ورلڊ رڪارڊز|گنيز عالمي رڪارڊ]] قائم ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2023-11-30 |title=UP woman, 46, sets world record with 7 ft 9 in long hair |url=https://www.hindustantimes.com/trending/up-woman-46-sets-world-record-with-7-ft-9-in-long-hair-101701329539286.html |access-date=2023-11-30 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref>
===بناوٽ===
[[File:Natural Afro - hair type 4c- model Gwyneth Ellis.jpg|thumb|وارن جو قسم 4c]]
وار مختلف بناوٽن ۾ ملن ٿا. وارن جي بناوٽ جا ٽي مکيه پهلو گهنڊيداريءَ جو نمونو، مقدار ۽ ٿولهه آهن. سڀني ٿڻائتن جا وار [[ڪيراٽن]] مان ٺهيل هوندا آهن، تنهنڪري [[وارن جو ڦوٽو|وارن جي ڦوٽن]] جي بناوت وارن جي مختلف نمونن جو سبب نه آهي. وارن جي گهنڊيداريءَ بابت ڪيتريون نظريا موجود آهن. سائنسدانن جو خيال آهي ته [[وارن جو ڏنڊو|وار جي ڏنڊي]] جي شڪل ماڻهوءَ جي وارن جي گهنڊيداريءَ تي اثرانداز ٿئي ٿي. تمام گول ڏنڊو وار جي تاندوري ۾ گهٽ [[ڊاءِ سلفائيڊ بند]] پيدا ٿيڻ ڏئي ٿو. ان جو مطلب آهي ته موجود بند هڪ ٻئي سان سڌي ليڪ ۾ هوندا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ وار سڌا ٿيندا آهن.<ref name="Davidson genomics">{{cite web|title=Curly Hair Gene|url=http://www.bio.davidson.edu/courses/genomics/2011/Piper/Background.html|access-date=28 January 2015|publisher=Bio.davidson.edu}}</ref>
[[File:Curlsbaby.jpg|thumb|گهنڊيدار وارن وارو ٻار]]
وار جو ڏنڊو جيترو وڌيڪ چپٽو ٿيندو، وار اوترو وڌيڪ گهنڊيدار ٿيندو، ڇاڪاڻ ته اها شڪل وڌيڪ [[سسٽين]] کي گڏجڻ جي اجازت ڏئي ٿي، جنهن سان وڪڙيل بناوت ٺهي ٿي ۽ هر اضافي ڊاءِ سلفائيڊ بند سان وار وڌيڪ گهنڊيدار ٿيندو وڃي ٿو.<ref name="Davidson genomics"/> جيئن وار جي ڦوٽي جي شڪل گهنڊيداريءَ جو نمونو مقرر ڪري ٿي، تيئن وار جي ڦوٽي جي جسامت وار جي ٿولهه مقرر ڪري ٿي. جڏهن وار جي ڦوٽي جو گهيرو وڌي ٿو، تڏهن وار جي ڦوٽي جي ٿولهه به وڌي ٿي. نتيجي طور ماڻهوءَ جي وارن جو مقدار سنهو، عام يا ٿلهو ٿي سگهي ٿو. وارن جي ٿولهه کي لڳ ڀڳ هميشه ٽن درجن ۾ ورهائي سگهجي ٿو: سنهو، وچولو ۽ کهرو. هي خاصيت وار جي ڦوٽي جي مقدار ۽ تاندوري جي حالت تي دارومدار رکي ٿي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153">{{cite web |url=http://hairdressing.ac.uk/node/153 |title=Hair type, texture and density | Hairdressing Training |publisher=Hairdressing.ac.uk |access-date=28 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212010906/http://hairdressing.ac.uk/node/153 |archive-date=12 February 2015 }}</ref> سنهي وار جو گهيرو سڀ کان ننڍو، کهري وار جو گهيرو سڀ کان وڏو، ۽ وچولو وار انهن ٻنهي جي وچ ۾ هوندو آهي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153"/> کهري وار جي ڪيوٽيڪل سنهي يا وچولي وار جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ کليل هوندي آهي، جنهن سبب اهو سڀ کان وڌيڪ سوراخدار هوندو آهي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153"/>
====<span class="anchor" id="classification"></span>درجابندي جا سرشتا====
ماڻهو وارن جي گهنڊيداريءَ جي نمونن کي درجي بندي ڪرڻ لاءِ مختلف سرشتا استعمال ڪندا آهن. ڪنهن ماڻهوءَ جي وار جي قسم بابت ڄاڻ رکڻ، وار جي سنڀال سمجهڻ لاءِ سٺو شروعاتي قدم آهي. وار جو قسم معلوم ڪرڻ جو رڳو هڪ طريقو نه آهي. ان کان سواءِ، هڪ کان وڌيڪ وار جا قسم هجڻ ممڪن ۽ عام ڳالهه آهي، مثال طور قسم 3a ۽ 3b گهنڊن جو گڏيل نمونو.
=====اينڊري واڪر سرشتو=====
{{Main|اينڊري واڪر وارن جي قسم بندي جو سرشتو}}
اينڊري واڪر وارن جي قسم بندي جو سرشتو وارن جي درجابنديءَ لاءِ سڀ کان گهڻو استعمال ٿيندڙ سرشتو آهي. هي سرشتو [[اوپرا ونفري]] جي وار ٺاهيندڙ [[اينڊري واڪر]] تيار ڪيو. هن سرشتي موجب وار جا چار قسم آهن: سڌا، لهردار، گهنڊيدار ۽ ڪُنڍڙا.
* قسم 1 '''سڌا وار''' آهن، جيڪي سڀ کان وڌيڪ چمڪ ڏيکارين ٿا ۽ سڀني وارن جي قسمن مان سڀ کان وڌيڪ مضبوط هوندا آهن. هن بناوٽ کي نقصان پهچائڻ ڏکيو ۽ ان کي گهنڊيدار ڪرڻ تمام مشڪل هوندو آهي. ڇاڪاڻ ته [[سيبم]] مٿي جي چمڙيءَ کان پڇڙين تائين آسانيءَ سان پکڙجي ٿو ۽ ان جي رستي ۾ گهنڊ يا ڪُنڍڙا رڪاوٽ نٿا بڻجن، تنهنڪري هي سڀني بناوٽن مان سڀ کان وڌيڪ تيلائتو قسم آهي.
* قسم 2 '''لهردار وار''' آهن، جن جي بناوت ۽ چمڪ سڌن ۽ گهنڊيدار وارن جي وچ ۾ هوندي آهي. لهردار وار سڌن وارن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ [[ڦُليل وار|ڦُليل]] ٿيڻ جو لاڙو رکن ٿا. قسم A جون لهرون آسانيءَ سان سڌي ۽ گهنڊيدار اندازن ۾ بدلجي سگهن ٿيون، جڏهن ته قسم B ۽ C لهردار وار انداز ڏيڻ ۾ وڌيڪ مزاحمتي هوندا آهن.
* قسم 3 [[گهنڊيدار وار]] آهن، جن جي شڪل S جهڙي هوندي آهي. گهنڊن جو نمونو ننڍي "s"، وڏي "S"، يا ڪڏهن وڏي "Z" يا ننڍي "z" جهڙو ٿي سگهي ٿو.{{Citation needed|reason=This is suspect (or confusing) because the uppercase "S" has the same shape as the lowercase variety|date=September 2016}} مناسب سنڀال نه ٿيڻ سبب گهنڊ گهٽ واضح ٿيندا آهن.
* قسم 4 [[ڪُنڍڙا وار]] آهن، جن ۾ تمام ويجهو ويڙهيل گهنڊيدار نمونو هوندو آهي، يا ڪڏهن ڪا واضح گهنڊيداري نه هوندي آهي، ۽ اهي اڪثر نازڪ پر تمام گهڻي کثافت وارا هوندا آهن. هي وار آلا ٿيڻ تي سُسي ويندا آهن، ۽ ڇاڪاڻ ته انهن ۾ ٻين وارن جي قسمن کان گهٽ [[ڪيوٽيڪل]] تهون هونديون آهن، تنهنڪري اهي نقصان لاءِ وڌيڪ حساس هوندا آهن.
{| class="wikitable" style="margin:0 auto 2.0em;"
|+ style="font-size:105%;padding-bottom:0.2em;"|اينڊري واڪر وارن جا قسم
|-
!colspan="3"| قسم 1: سڌا
|-
!style="width:3.0em;"| 1a
| سڌا (سنها/باريڪ)
| وار تمام نرم، سنها، چمڪدار ۽ تيلائتا هوندا آهن، گهنڊ گهڻو نه جهليندا آهن، نقصان پهچائڻ ڏکيو هوندو آهي.
|-
! 1b
| سڌا (وچولا)
| وار مقدار ۽ ڀرپوريت سان سڃاتا وڃن ٿا.
|-
! 1c
| سڌا (کهرا)
| وار بلڪل سڌا، کهرا ۽ گهنڊيدار ڪرڻ ۾ ڏکيا هوندا آهن.
|-
!colspan="3"| قسم 2: لهردار
|-
! 2a
| لهردار (سنها/باريڪ)
| وارن ۾ واضح "S" نمونو هوندو آهي، آسانيءَ سان سڌا يا گهنڊيدار ڪري سگهجن ٿا، عام طور مختلف اندازن لاءِ مناسب هوندا آهن.
|-
! 2b
| لهردار (وچولا)
| ڦُليل ٿيڻ جو لاڙو رکن ٿا ۽ انداز ڏيڻ ۾ ٿورو مزاحمتي ٿي سگهن ٿا.
|-
! 2c
| لهردار (کهرا)
| ڪافي کهرا، ڦُليل يا تمام ڦُليل، ٿلهين لهرن سان، اڪثر انداز ڏيڻ ۾ وڌيڪ مزاحمتي.
|-
!colspan="3"| قسم 3: گهنڊيدار
|-
! 3a
| گهنڊيدار (هلڪا)
| واضح "S" نمونو رکن ٿا، اڪثر ٿولهه، مقدار ۽/يا ڦُليل هجڻ گڏ هوندو آهي.
|-
! 3b
| گهنڊيدار (تنگ)
| واضح "S" نمونو رکن ٿا، گهنڊ سرپل کان سرپل شڪل واري ڪارڪ اسڪرو تائين هوندا آهن.
|-
!colspan="3"| قسم 4: ڪُنڍڙا
|-
! 4a
| ڪُنڍڙا (نرم)
| وار تمام تار جهڙا ۽ نازڪ، ويجهو ويڙهيل هوندا آهن ۽ گهنڊيدار نمونو ڏيکاري سگهن ٿا.
|-
! 4b
| ڪُنڍڙا (تار جهڙا)
| 4a جهڙا، پر گهنڊن جو نمونو گهٽ واضح؛ تيز ڪنڊن واري "Z" جهڙي شڪل رکن ٿا.
|-
|}
=====FIA سرشتو=====
هي هڪ طريقو آهي، جيڪو وارن کي گهنڊيداريءَ جي نموني، وار جي تاندوري جي ٿولهه ۽ مجموعي وارن جي مقدار موجب درجي بندي ڪري ٿو.
{| class="wikitable" style="margin:0 auto;"
|+ style="font-size:105%;padding-bottom:0.2em;"|FIA وارن جي درجابندي
|-
<!---------------------- Curliness ------------------------>
!colspan="3" style="font-size:110%;"|
گهنڊيداري
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''سڌا'''''
|-
!style="width:3.0em;"| 1a
|colspan="2"| بلڪل لٺ جهڙا سڌا.
|-
! 1b
|colspan="2"| سڌا، پر هلڪي جسماني لهر سان، جيڪا ڪجهه مقدار وڌائي ٿي.
|-
! 1c
|colspan="2"| جسماني لهر سان سڌا، ۽ هڪ يا ٻه ڏسڻ جهڙيون S-لهرون، مثال طور ڪنڌ جي پٺيان يا ڪنپٽين وٽ.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''لهردار'''''
|-
! 2a
|colspan="2"| سڄي وار ۾ ڇڪيل S-لهرن سان هلڪا.
|-
! 2b
|colspan="2"| وڌيڪ ننڍيون ۽ واضح S-لهرون، مثال طور ڳُتل آلن وارن جهڙيون.
|-
! 2c
|colspan="2"| واضح S-لهرون، ڪجهه سرپل گهنڊيداري.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''گهنڊيدار'''''
|-
! 3a
|colspan="2"| وڏا، هلڪا سرپل گهنڊ.
|-
! 3b
|colspan="2"| لچڪدار گول گهنڊ.
|-
! 3c
|colspan="2"| تنگ ڪارڪ اسڪرو جهڙا گهنڊ.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''تمام''' گهنڊيدار
|-
! 4a
|colspan="2"| ويجهو ويڙهيل S-گهنڊ.
|-
! 4b
|colspan="2"| Z-نمونو؛ ويجهو ويڙهيل ۽ تيز ڪنڊن وارا.
|-
! 4c
|colspan="2"| گهڻو ڪري Z-نمونو؛ ويجهو ڪُنڍڙا، گهٽ واضح بناوت سان.
|-
<!----------------------- Strands ------------------------->
!colspan="3" style="font-size:110%;"|
تاندورا
|- style="vertical-align:top;"
! F
|colspan="2"| سنها
سنها تاندورا، جيڪي ڪڏهن روشنيءَ اڳيان رکڻ سان لڳ ڀڳ شفاف لڳن ٿا. <br />ڇڻيل تاندورا مخالف رنگ واري پسمنظر تي به ڏسڻ ۾ ڏکيا ٿي سگهن ٿا. <br />سنها وار محسوس ڪرڻ ۾ ڏکيا هوندا آهن يا تمام سنهي ريشمي تاندوري جهڙا محسوس ٿيندا آهن.
|- style="vertical-align:top;"
! M
|colspan="2"| وچولا
تاندورا نه سنها هوندا آهن ۽ نه کهرا. <br />وچولا وار ڪپهه جي ڌاڳي جهڙا محسوس ٿيندا آهن، پر سخت يا کُردرا نه هوندا آهن. <br />اهي نه سنها هوندا آهن نه کهرا.
|- style="vertical-align:top;"
! C
|colspan="2"| کهرا
ٿلها تاندورا، جن جا ڇڻيل وار عام طور آسانيءَ سان سڃاتا ويندا آهن. <br />کهرا وار سخت ۽ تار جهڙا محسوس ٿيندا آهن.
|-
<!----------------------- Volume -------------------------->
!colspan="3" style="font-size:110%;"|مقدار<br />{{small|{{nobold|سڄي وارن جي پوني ٽيل جي گهيري موجب}}}}
|-
! i
| سنها || گهيرو {{convert|2|in|cm|abbr=off}} کان گهٽ
|-
! ii
| عام || ... {{convert|2|to|4|in|cm|abbr=off}} تائين
|-
! iii
| ٿلها || ... {{convert|4|in|cm|abbr=off}} کان وڌيڪ
|}
==ترڪيب==
وار بنيادي طور [[ڪيراٽن]] پروٽينن ۽ [[ڪيراٽن سان لاڳاپيل پروٽين]]ن (KRTAPs) مان ٺهيل آهن. [[انساني جينوم]] 54 مختلف ڪيراٽن پروٽينن جو ڪوڊ رکي ٿو، جيڪي وارن ۾ مختلف مقدار ۾ موجود هوندا آهن. اهڙي طرح انسان 100 کان وڌيڪ مختلف KRTAPs جو ڪوڊ رکي ٿو، جيڪي وارن ۾ ڪيراٽنن کي آرپار ڳنڍين ٿا. KRTAPs جو مقدار انساني وارن ۾ 3٪ کان گهٽ کان وٺي [[ايڪڊنا]] جي ڪنڊي ۾ 30–40٪ تائين هوندو آهي.<ref>{{Citation |last1=Wu |first1=Dong-Dong |chapter=Evolution of Trichocyte Keratin Associated Proteins |date=2018 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-981-10-8195-8_5 |title=The Hair Fibre: Proteins, Structure and Development |pages=47–56 |editor-last=Plowman |editor-first=Jeffrey E. |access-date=2023-03-04 |place=Singapore |publisher=Springer |language=en |doi=10.1007/978-981-10-8195-8_5 |isbn=978-981-10-8195-8 |last2=Irwin |first2=David M. |series=Advances in Experimental Medicine and Biology |volume=1054 |pmid=29797267 |editor2-last=Harland |editor2-first=Duane P. |editor3-last=Deb-Choudhury |editor3-first=Santanu|chapter-url-access=subscription }}</ref>
وار ڊگهن (50–100 مائڪرو ميٽر) جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندا آهن، جيڪي ڪيراٽن جي مرڪبن سان ڀريل هوندا آهن؛ انهن کي وچولي تاندورا چيو ويندو آهي ۽ اهي "ڪيراٽن سان لاڳاپيل پروٽينن" سان گڏ ٻڌل هوندا آهن، جيڪي بناوت ۾ بي قاعده هوندا آهن. هي سڄو ٻڌل مجموعو ميڪرو-فبرل سڏجي ٿو. اهي ڊگها جيوگهرڙا، جن ۾ ميڪرو-فبرل هوندا آهن، "جيوگهرڙي جھلي مرڪب" وسيلي ٻڌل هوندا آهن. جيوگهرڙن جي وچ ۾ موجود هي مرڪب عام طور ٻن 5 nm سڻڀي "بيٽا تهن" جي وچ ۾ 15 nm پروٽيني "ڊيلٽا تهه" تي مشتمل هوندو آهي. انهن تهن جي صحيح بناوت بابت گهڻي قياس آرائي موجود آهي. جيوگهرڙي جھلي مرڪب ٻن ڪارٽيڪس جيوگهرڙن جي وچ ۾، ٻن ڪيوٽيڪل جيوگهرڙن جي وچ ۾، ۽ ڪارٽيڪس ۽ ڪيوٽيڪل جيوگهرڙي جي وچ ۾ مختلف هوندو آهي.<ref>{{Cite journal|title=The structure of people's hair|first1=Fei-Chi|last1=Yang|first2=Yuchen|last2=Zhang|first3=Maikel C.|last3=Rheinstädter|date=5 April 2014|journal=PeerJ|volume=2|pages=e619|doi=10.7717/peerj.619|doi-access=free |pmid=25332846|pmc=4201279}}</ref>
==ڪم==
ڪيترن ٿڻائتن وٽ [[فر]] ۽ ٻيا وار هوندا آهن، جيڪي مختلف ڪم ڪن ٿا. وار ڪيترن جانورن لاءِ گرميءَ جي ضابطي ۽ [[ڇپاءُ]] جو ڪم ڪن ٿا؛ ٻين لاءِ اهي ٻين جانورن ڏانهن خبرداري، ميلاپ يا ٻين رابطي وارن اشارن جو ذريعو هوندا آهن؛ ۽ ڪجهه جانورن ۾ وار بچاءَ، ۽ ڪڏهن ڪڏهن حملي کان تحفظ، جو ڪم به ڏيندا آهن. وارن جو حسي ڪم پڻ آهي، ڇاڪاڻ ته اهي ڇهاءَ جي احساس کي چمڙي جي مٿاڇري کان ٻاهر تائين وڌائين ٿا. نگهبان وار اهڙيون خبرداريون ڏين ٿا، جيڪي پوئتي هٽڻ واري ردعمل کي شروع ڪري سگهن ٿيون.
===گرمي===
[[File:Ursus maritimus Steve Amstrup.jpg|thumb|left|قطبي ڀورا پنهنجو فر گرميءَ لاءِ استعمال ڪن ٿا؛ سندن چمڙي ڪاري هوندي آهي، پر سندن شفاف فر اڇو ڏسڻ ۾ اچي ٿو، شڪار دوران ڇپاءُ فراهم ڪري ٿو ۽ ٻچن کي برف ۾ لڪائي تحفظ ڏئي ٿو.]]
جڏهن ته انسانن گرم رهڻ لاءِ ڪپڙا ۽ ٻيا وسيلا پيدا ڪيا آهن، مٿي جا وار بنيادي طور گرميءَ جي [[حرارتي عايق|عايق]] ۽ ٿڌڪاريءَ (جڏهن پگهر وار مان ٻاڦجي ٿو) جو ذريعو آهن، ۽ الٽراوائليٽ ڪرڻن کان بچاءُ پڻ ڪن ٿا. ٻين هنڌن تي وارن جي ڪم بابت بحث موجود آهي. ٿڌي موسم ۾ ٻاهرين سرگرمين دوران [[ٿڌ جي ساڙ]] ۽ [[جسماني گرمي گهٽجڻ]] کان بچڻ لاءِ اڃا به ٽوپيون ۽ ڪوٽ گهربل هوندا آهن، پر انساني جسم جا وار اندروني گرمي پد کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ مدد ڏين ٿا. جڏهن جسم تمام ٿڌو ٿئي ٿو، ته وار جي ڦوٽن سان لڳل [[وار اڀاريندڙ ڏورا]] اڀا ٿين ٿا، جنهن سبب انهن ڦوٽن جا وار به اڀا ٿي وڃن ٿا. پوءِ اهي وار [[چمڙي جي مٿين تهه]] مٿان گرمي ڦاسائيندڙ تهه ٺاهين ٿا. هن عمل کي رسمي طور [[پائيلو ايرڪشن]] چيو ويندو آهي، جيڪو لاطيني لفظن 'pilus' ("وار") ۽ 'erectio' ("اڀرڻ") مان نڪتل آهي، پر انگريزيءَ ۾ عام طور ان کي [[لڱ ڪانڊارجڻ]] چيو ويندو آهي.<ref name="Why Do Humans Get goosebumps When They Are Cold, or under Other Circumstances?: Scientific American.">{{Cite journal|last=Bubenik|first=George A.|date=1 September 2003|title=Why do humans get "goosebumps" when they are cold, or under other circumstances?|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-do-humans-get-goosebu|journal=Scientific American|access-date=4 May 2010}}</ref> هي عمل ٻين ٿڻائتن ۾ وڌيڪ اثرائتو آهي، جن جو فر ڦُلي وڃي ٿو ۽ وارن جي وچ ۾ هوا جا خانو پيدا ڪري جسم کي ٿڌ کان بچائي ٿو. جسم تمام گرم ٿيڻ تي ان جي ابتڙ عمل ٿئي ٿو؛ وار اڀاريندڙ ڏورا وارن کي چمڙيءَ تي چپٽائي ڇڏين ٿا، جنهن سان گرمي ٻاهر نڪري سگهي ٿي.
===تحفظ===
ڪجهه ٿڻائتن، جهڙوڪ [[هيج هاگ]] ۽ [[پورڪيوپائن]]، ۾ وار سخت ڪنڊن يا ڪنڊن جهڙن تاندورن ۾ تبديل ٿي ويا آهن. اهي ڪيراٽن جي ٿلهين پليٽن سان ڍڪيل هوندا آهن ۽ شڪارين کان بچاءُ جو ڪم ڪندا آهن. ٿلها وار، جهڙوڪ شينهن جي ايال ۽ گريزلي ڀوري جو فر، چڪ ۽ ڇيڙن جهڙي جسماني نقصان کان ڪجهه تحفظ فراهم ڪن ٿا.
===ڇهاءَ جو احساس===
وار جي ڏنڊن جي هٽڻ ۽ ارتعاش کي وار جي ڦوٽي جا تنتي گرهڻ وارا حصا ۽ چمڙي اندر موجود تنتي گرهڻ وارا حصا سڃاڻين ٿا. وار هوا جي حرڪت ۽ جسماني شين جي ڇهاءَ کي محسوس ڪري سگهن ٿا ۽ [[ٻاهرين پرجيوي|ٻاهرين پرجيوين]] جي موجودگيءَ بابت حسي ڄاڻ ڏين ٿا.<ref>{{Cite journal | doi = 10.1098/rsbl.2011.0987| pmid = 22171023| title = Human fine body hair enhances ectoparasite detection| journal = Biology Letters| volume = 8| issue = 3| pages = 358–61| year = 2011| last1 = Dean | first1 = I.| last2 = Siva-Jothy | first2 = M. T. | pmc=3367735}}</ref> ڪجهه وار، جهڙوڪ [[اکين جا پنبڻ]]، ممڪن نقصانڪار مادو جي موجودگيءَ لاءِ خاص طور حساس هوندا آهن.<ref>{{cite web|title=Neuroscience for Kids – Receptors|url=http://faculty.washington.edu/chudler/receptor.html|access-date=18 February 2015|publisher=Faculty.washington.edu}}</ref><ref>{{cite web|title=hair biology – functions of the hair fiber and hair follicle|url=http://www.keratin.com/aa/aa031.shtml|access-date=18 February 2015|publisher=Keratin.com|archive-date=30 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330014433/http://www.keratin.com/aa/aa031.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|pmid=4811387|last1=Sabah|first1=NH|year=1974|pages=256–7|issue=2|volume=36|title=Controlled stimulation of hair follicle receptors|journal=Journal of Applied Physiology|doi=10.1152/jappl.1974.36.2.256}}</ref><ref>{{Cite journal | doi = 10.1016/S0047-2484(85)80090-7| title = The evolution of human skin(?)| journal = Journal of Human Evolution| volume = 14| pages = 3–22| year = 1985| last1 = Montagna | first1 = W.| issue = 1| bibcode = 1985JHumE..14....3M}}</ref>
[[File:Jeremy Cadot's eyebrow.jpg|thumb|ڀِرون پگهر، پاڻي ۽ ٻيو ڪچرو مٿان کان اک ۾ ڪرڻ کان روڪين ٿيون.]]
[[File:Closed human eye, superior view.jpg|thumb|اکين جا پنبڻ پنبڻين جي ڪنارن تي موجود وار آهن، جيڪي اک ڇنڀڻ وقت ڌوڙ ۽ مٽي پڪڙين ٿا.]]
====ڀِرون ۽ اکين جا پنبڻ====
{{main|ڀِرون|اکين جا پنبڻ}}
[[ڀِرون]] [[اک]]ين کي [[مٽي]]، [[پگهر]] ۽ [[مينهن]] کان وچولي درجي جو تحفظ ڏين ٿيون. اهي غير لفظي [[رابطو|رابطي]] ۾ پڻ اهم ڪردار ادا ڪن ٿيون، ڇاڪاڻ ته اهي ڏک، ڪاوڙ، حيرت ۽ جوش جهڙا جذبا ظاهر ڪن ٿيون. ٻين ڪيترن ٿڻائتن ۾ انهن ۾ وڌيڪ ڊگها، مُڇن جهڙا وار هوندا آهن، جيڪي ڇهاءَ جا حسي عضوا طور ڪم ڪن ٿا.
[[اکين جو پنبڻ]] پنبڻيءَ جي ڪنارن تي وڌندو آهي ۽ اک کي مٽيءَ کان بچائيندو آهي. اکين جا پنبڻ انسانن، اٺن، گهوڙن، شترمرغن وغيره لاءِ اهڙو ئي ڪم ڪن ٿا، جهڙو [[مُڇون]] [[ٻلي]]ن لاءِ ڪن ٿيون؛ اهي محسوس ڪرڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا ته مٽي، [[ڌوڙ]] يا ڪا ٻي ممڪن نقصانڪار شيءِ اک جي تمام ويجهو ته نه اچي وئي آهي.<ref name="Thumbprints - The Human Eyelash.">{{cite web |url=http://ion.asu.edu/liv41_eyelash/liv41_thumb.htm |title=Images of Nature |publisher=Ion.asu.edu |access-date=18 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060508183602/http://ion.asu.edu/liv41_eyelash/liv41_thumb.htm |archive-date=8 May 2006 }}</ref> هن [[احساس (نفسيات)|احساس]] جي نتيجي ۾ اک عڪسي طور بند ٿي وڃي ٿي.
ڀِرون ۽ اکين جا پنبڻ هڪ خاص ڊيگهه کان وڌيڪ نٿا وڌن؛ اکين جا پنبڻ اڪثر 10 ملي ميٽر کان وڌيڪ ڊگها نه هوندا آهن. بهرحال، [[ٽرائيڪوميگلي]] سبب پنبڻ غير معمولي طور ڊگها ۽ نمايان ٿي سگهن ٿا؛ ڪجهه حالتن ۾ مٿيان پنبڻ 15 ملي ميٽر تائين وڌي ويندا آهن.
==ارتقا==
وارن جي شروعات ٿڻائتن جي گڏيل ابن ڏاڏي، [[سائنيپسڊ]]ن، مان اٽڪل 300 ملين سال اڳ ٿي. في الحال اهو معلوم ناهي ته سائنيپسڊن ڪهڙي مرحلي تي ٿڻائتي خاصيتون، جهڙوڪ [[جسم جا وار]] ۽ [[ٿڻن جا غدود]]، حاصل ڪيون، ڇاڪاڻ ته [[فاسل]] نرم تاندورن جا سڌا ثبوت تمام گهٽ ڏين ٿا. [[پيليڪوسار]]، ممڪن طور ''[[Haptodus]]''، جي پيٽ ۽ هيٺين پڇڙيءَ جي چمڙيءَ جو نشان ڏيکاري ٿو ته بنيادي سائنيپسڊ نسل وٽ مستطيل [[اسڪيوٽ]]ن جون آڏيون قطارون هيون، جيڪي جديد [[واڳون]] جهڙيون هيون؛ تنهنڪري موجوده نسلي سمجھ موجب وارن جي حاصل ٿيڻ جو زمانو منطقي طور اٽڪل 299 ملين سال اڳ کان پراڻو نه ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite journal|last1=Niedźwiedzki|first1=Grzegorz|last2=Bojanowski|first2=Maciej|title=A Supposed Eupelycosaur Body Impression from the Early Permian of the Intra-Sudetic Basin, Poland|journal=Ichnos|date=July 2012|volume=19|issue=3|pages=150–155|doi=10.1080/10420940.2012.702549|bibcode=2012Ichno..19..150N |s2cid=129567176}}</ref> ''[[Estemmenosuchus]]''، [[مٿئين پرميئن]] جي هڪ [[ٿيراپسڊ]]، جي غيرمعمولي طور محفوظ کوپڙي هموار، وارن کان خالي چمڙي ڏيکاري ٿي، جنهن ۾ غدودي کڏن جهڙيون بناوتون نظر اچن ٿيون،<ref>Kardong, K.V. (2002): ''Vertebrates: Comparative anatomy, function, evolution. 3rd Edition.'' McGraw-Hill, New York</ref> پر نيم-آبي نسل هئڻ سبب اها خشڪيءَ وارن نسلن جي ٻاهرين چمڙيءَ بابت قطعي نتيجو ڏيڻ لاءِ خاص مددگار نه ٿي سگهي ٿي. وارن جا سڀ کان پراڻا اڻتڪراري فاسل، جن ۾ وارن جا صاف نشان ملن ٿا، [[ڪيلوويئن]]، يعني وچئين [[جوراسڪ]] جي پوئين دور، جي ''[[Castorocauda]]'' ۽ ساڳئي زماني جي ڪيترن [[هارامييڊا]]ن مان ملن ٿا؛ اهي ٻئي [[ٿڻائتي نما]] [[سائنوڊونٽ]] هئا، جنهن سان هن خاصيت جي عمر جديد نسلي سمجھ موجب گهٽ ۾ گهٽ اٽڪل 220 ملين سال اڳ تائين وڃي ٿي.<ref name="JiLuoYuanTabrumCastorocauda">{{Cite journal|author1=Q. Ji|author2=Z-X Luo|author3=C-X Yuan|last4=Tabrum|first4=A. R.|date=February 2006|title=A Swimming Mammaliaform from the Middle Jurassic and Ecomorphological Diversification of Early Mammals|journal=Science|volume=311|issue=5764|pages=1123–7|bibcode=2006Sci...311.1123J|doi=10.1126/science.1123026|pmid=16497926|s2cid=46067702|url=http://doc.rero.ch/record/13437/files/PAL_E249.pdf }} See also the news item at {{cite web|title=Jurassic "Beaver" Found; Rewrites History of Mammals|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2006/02/0223_060223_beaver.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120922055901/http://news.nationalgeographic.com/news/2006/02/0223_060223_beaver.html|archive-date=22 September 2012|access-date=12 August 2012}}</ref><ref>{{cite news|date=9 August 2013|title=Jurassic squirrel's secret is out|newspaper=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/jurassic-squirrels-secret-is-out/article5004252.ece|access-date=29 June 2016}}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Meng | first1 = Qing-Jin | last2 = Grossnickle | first2 = David M. | last3 = Di | first3 = Liu | last4 = Zhang | first4 = Yu-Guang | last5 = Neander | first5 = April I. | last6 = Ji | first6 = Qiang | last7 = Luo | first7 = Zhe-Xi | year = 2017 | title = New gliding mammaliaforms from the Jurassic | journal = Nature | volume = 548 | issue = 7667 | pages = 291–296 | doi = 10.1038/nature23476 | pmid = 28792929 | bibcode = 2017Natur.548..291M | s2cid = 205259206 }}</ref> تازين اڀياسن ۾ آخري [[پرميئن]] دور جي [[روس]]ي [[ڪوپرولائيٽ]]ن مان اهو امڪان ظاهر ڪيو ويو آهي ته ان دور جي غير-ٿڻائتي سائنيپسڊن وٽ فر موجود هو.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/let.12156 | title=Microbiota and food residues including possible evidence of pre-mammalian hair in Upper Permian coprolites from Russia | year=2015 | journal=Lethaia | volume=49 | issue=4 | pages=455–477 | last1 = Bajdek | first1 = Piotr}}</ref> جيڪڏهن اهو درست آهي ته اهي وارن جا سڀ کان پراڻا معلوم باقيات آهن، جيڪي ظاهر ڪن ٿا ته فر ديرين [[پيلئوزوئڪ]] تائين موجود ٿي چڪو هو.
ڪجهه جديد ٿڻائتن ۾ هر [[اک جو کوپو|اک جي کوپي]] اڳيان هڪ خاص غدو هوندو آهي، جيڪو فر کي سنوارڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي؛ ان کي [[هارڊيرين غدو]] چيو ويندو آهي. هن بناوت جا نشان ''[[Morganucodon]]'' جهڙن ننڍن شروعاتي ٿڻائتن جي کوپڙين ۾ ملن ٿا، پر انهن جي [[سائنوڊونٽ]] ابن ڏاڏن جهڙوڪ ''[[Thrinaxodon]]'' ۾ نه ملن ٿا.<ref>{{cite book|last1=Lingham-Soliar|first1=Theagarten|title=The vertebrate integument, Vol I|date=2014|publisher=Springer Berlin Heidelberg|location=Berlin, Heidelberg|isbn=978-3-642-53748-6|pages=211–212}}</ref>
جديد جانورن جي فر جا وار سڀ تنتن سان ڳنڍيل هوندا آهن، تنهنڪري فر حسي ڄاڻ منتقل ڪرڻ جو ڪم پڻ ڪري ٿو. فر شايد حسي وارن، يعني مُڇن، مان ارتقا ڪيو هجي. هن حسي نظام جا اشارا [[نيوڪارٽيڪس]] ۾ سمجهيا ويندا آهن، جيڪو دماغ جو اهو حصو آهي جيڪو ''Morganucodon'' ۽ ''[[Hadrocodium]]'' جهڙن جانورن ۾ نمايان طور وڌيو.<ref>{{cite journal|last1=Rowe|first1=T. B.|last2=Macrini|first2=T. E.|last3=Luo|first3=Z.-X.|title=Fossil Evidence on Origin of the Mammalian Brain|journal=Science|date=19 May 2011|volume=332|issue=6032|pages=955–957|doi=10.1126/science.1203117|pmid=21596988|bibcode=2011Sci...332..955R|s2cid=940501}}</ref> وڌيڪ ترقي يافته ٿيراپسڊن وٽ ننگي چمڙي، [[مُڇون]] ۽ [[اسڪيوٽ]]ن جو گڏيل نمونو ٿي سگهي ٿو. مڪمل [[وارن جي کوٽ]] غالباً ٿيراپسڊ کان ٿڻائتي ڏانهن منتقليءَ تائين ارتقا نه ڪئي هئي.<ref name=Fur>{{cite journal| last1=Ruben|first1= J.A. |last2= Jones| first2= T.D. |year=2000|title= Selective Factors Associated with the Origin of Fur and Feathers |journal=Am. Zool.|volume= 40|pages= 585–596 | doi = 10.1093/icb/40.4.585| issue=4 |doi-access= free}}</ref> وڌيڪ ترقي يافته، ننڍن ٿيراپسڊن وٽ وار ۽ اسڪيوٽ گڏ ٿي سگهن ٿا، اهڙو گڏيل نمونو اڄ به ڪجهه جديد ٿڻائتن، جهڙوڪ [[ڪُتريندڙ جانور]]ن ۽ [[اوپوسم]]، ۾ ملي ٿو.<ref>{{cite book|last=Plower|first=R.P.|url=https://archive.org/stream/cu31924001022684/cu31924001022684_djvu.txt|title=An introduction to the study of mammals living and extinct|publisher=Cornell University Library|year=1897|location=New York|page=11|quote=Flat scutes, with the edges in apposition, and not overlaid, clothe both surfaces of the tail of the beaver, rats, and others of the same order, and also of some insectivores and marsupials.|access-date=8 June 2012}}</ref>
وار جي جسامت، رنگ ۽ خردبناوت ۾ نسلن جي وچ ۾ گهڻي تبديلي سبب اڪثر هڪ ئي وار جي تاندوري جي بنياد تي نسل جي سڃاڻپ ممڪن ٿيندي آهي.<ref name=Teerink2003>{{cite book|author=Teerink, BJ|title=Hair of West European Mammals: Atlas and Identification Key |url= https://books.google.com/books?id=exlhpOZ__BEC| date=2003|publisher=Cambridge University Press| isbn=9780521545778| pages=224}}</ref><ref name="TothM">{{cite book|author=Toth, Maria|url=http://www.hairatlas.hu/|title=Hair and fur atlas of Central European mammals|date=29 December 2017|publisher=Pars Ltd|isbn=978-963-88339-7-6|pages=307|access-date=8 July 2019}}</ref>
[[File:Nacktmull.jpg|thumb|چڙيا گهر ۾ [[ننگو مول-چوهڙو]] (''Heterocephalus glaber'').]]
{{anchor|Glabrous|Glabrousness}}
گهڻن [[ٿڻائتي]] جانورن ۾ مختلف درجن تائين ڪجهه چمڙي وارا حصا قدرتي وارن کان خالي هوندا آهن. انساني جسم ۾ بي وار [[انساني چمڙي|چمڙي]] [[آڱر]]ين جي [[بطني]] حصي، [[هٿ|تريلين]]، [[پير جي تري]] ۽ [[چپن]] تي ملي ٿي؛ اهي سڀ جسم جا اهي حصا آهن جيڪي ڀرپاسي جي دنيا سان سڌي رابطي ۾ تمام گهڻو لاڳاپيل آهن،<ref name ="Scholarpedia">{{Cite book|title=Scholarpedia of touch|isbn=978-94-6239-133-8|location=Paris|oclc=932171320|last1=Prescott|first1=Tony|last2=Ahissar|first2=Ehud|last3=Izhikevich|first3=Eugene|date=21 November 2015}}</ref> اهڙيءَ طرح [[ننڍا فرجي چپ]] ۽ [[عضو تناسل جو مٿو]] به بي وار چمڙيءَ جا حصا آهن.<ref>{{cite book|last1=Linden|first1=David, J.|title=Touch: The Science of Hand, Heart and Mind|date=March 2015|publisher=Viking|isbn=978-0241184035|chapter-url=https://books.google.com/books?id=XjZIBQAAQBAJ&pg=PT36|chapter=Chapter 2}}</ref> انسانن جي بي وار چمڙيءَ ۾ [[ميڪينو ريسيپٽر]]ن جا چار مکيه قسم آهن: [[لميلا ڪارپسڪل|پيسينيئن ڪارپسڪل]]، [[ڇهاءَ وارو ڪارپسڪل|مائسنر ڪارپسڪل]]، [[مرڪل تنتي پڇاڙي|مرڪل ڊسڪ]] ۽ [[بلبس ڪارپسڪل|رفيني ڪارپسڪل]].
[[ننگو مول-چوهڙو]] (''Heterocephalus glaber'') اهڙي چمڙي رکي ٿو، جنهن ۾ عام فر جهڙي ڍڪڻ واري وارن جي کوٽ ارتقا ڪري وئي آهي، پر ان جي جسم تي ڊگها، تمام ڇڙواڳ پکڙيل حسي وار باقي رهيا آهن.<ref name ="Scholarpedia"/> بي وار هجڻ [[نيوٽيني]] سان لاڳاپيل خاصيت ٿي سگهي ٿي.<ref>{{Cite journal|last=Rebora|first=Alfredo|date=2010|title=Lucy's pelt: when we became hairless and how we managed to survive|journal=International Journal of Dermatology|language=en|volume=49|issue=1|pages=17–20|doi=10.1111/j.1365-4632.2009.04266.x|pmid=20465604|s2cid=21484729|issn=1365-4632}}</ref>
[[file:Vulpes vulpes sitting.jpg|thumb|ڪيترن غير انساني ٿڻائتن تي ملندڙ نرم ۽ باريڪ وار عام طور فر سڏبا آهن.<!-- moved ref to main text, above: name=Bergman2014 -->]]
===ارتقائي تبديلي===
[[پرائميٽ]] ٻيا ٿڻائتا جانور جي ڀيٽ ۾ نسبتاً گهٽ وار وارا آهن، ۽ [[هومينيني]]، جهڙوڪ چمپينزي، وٽ پنهنجي جسماني جسامت جي لحاظ کان توقع کان گهٽ وارن جي کثافت هوندي آهي.<ref name="Sandel 2013 pp. 145–150">{{cite journal |last=Sandel |first=Aaron A. |date=2013-07-30 |title=Brief communication: Hair density and body mass in mammals and the evolution of human hairlessness |journal=American Journal of Physical Anthropology |volume=152 |issue=1 |pages=145–150 |doi=10.1002/ajpa.22333 |pmid=23900811 |bibcode=2013AJPA..152..145S |issn=0002-9483|hdl=2027.42/99654 |hdl-access=free }}</ref> ارتقائي حياتياتدانن جو خيال آهي ته ''[[ھومو]]'' جنس اٽڪل 2 ملين سال اڳ [[اوڀر آفريڪا]] ۾ پيدا ٿي.<ref name="Herries Martin Leece Adams 2020 p.">{{cite journal |last1=Herries |first1=Andy I. R. |last2=Martin |first2=Jesse M. |last3=Leece |first3=A. B. |last4=Adams |first4=Justin W. |last5=Boschian |first5=Giovanni |last6=Joannes-Boyau |first6=Renaud |last7=Edwards |first7=Tara R. |last8=Mallett |first8=Tom |last9=Massey |first9=Jason |last10=Murszewski |first10=Ashleigh |last11=Neubauer |first11=Simon |last12=Pickering |first12=Robyn |last13=Strait |first13=David S. |last14=Armstrong |first14=Brian J. |last15=Baker |first15=Stephanie |date=2020-04-03 |title=Contemporaneity of ''Australopithecus'', ''Paranthropus'', and early ''Homo erectus'' in South Africa |journal=Science |volume=368 |issue=6486 |doi=10.1126/science.aaw7293 |issn=0036-8075 |last16=Caruana |first16=Matthew V. |last17=Denham |first17=Tim |last18=Hellstrom |first18=John |last19=Moggi-Cecchi |first19=Jacopo |last20=Mokobane |first20=Simon |last21=Penzo-Kajewski |first21=Paul |last22=Rovinsky |first22=Douglass S. |last23=Schwartz |first23=Gary T. |last24=Stammers |first24=Rhiannon C. |last25=Wilson |first25=Coen |last26=Woodhead |first26=Jon |last27=Menter |first27=Colin|article-number=eaaw7293 |pmid=32241925 |bibcode=2020Sci...368w7293H |doi-access=free |hdl=11568/1040368 |hdl-access=free }}</ref> هن ارتقا جو هڪ حصو [[برداشت واري ڊوڙ جو مفروضو|برداشت واري ڊوڙ]]<ref name="Ruxton Wilkinson 2011 pp. 169–175">{{cite journal |last1=Ruxton |first1=Graeme D. |last2=Wilkinson |first2=David M. |year=2011 |title=Thermoregulation and endurance running in extinct hominins: Wheeler's models revisited |journal=Journal of Human Evolution |volume=61 |issue=2 |pages=169–175 |doi=10.1016/j.jhevol.2011.02.012 |pmid=21489604 |bibcode=2011JHumE..61..169R |issn=0047-2484}}</ref> ۽ ڏينهن جي گرم وقتن ۾ ٻاهر نڪرڻ هو،<ref name="Ruxton Wilkinson 2011 pp. 20965–20969">{{cite journal |last1=Ruxton |first1=Graeme D. |last2=Wilkinson |first2=David M. |date=2011-12-12 |title=Avoidance of overheating and selection for both hair loss and bipedality in hominins |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=108 |issue=52 |pages=20965–20969 |doi=10.1073/pnas.1113915108 |pmid=22160694 |pmc=3248486 |bibcode=2011PNAS..10820965R |issn=0027-8424|doi-access=free }}</ref> جنهن لاءِ [[پگهر]] وسيلي اثرائتي حرارتي ضابطي جي ضرورت هئي. [[ٻاڦجڻ جي گرمي]] وسيلي گرميءَ جو نڪرڻ، چمڙيءَ جي مٿاڇري ڀرسان هوا جي وهڪرن سان مدد پائي ٿو، ۽ جسماني وارن جي گهٽتائي ان کي وڌيڪ آسان بڻائي ٿي.<ref name="Jablonski06">{{cite book |author=Jablonski, Nina G. |url=https://books.google.com/books?id=EYi9S3VtIGsC&pg=PP13 |title=Skin: A Natural History |date=1 May 2008 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-94170-0 |pages=13– |access-date=27 January 2016}}</ref>
انساني ارتقا ۾ هڪ ٻيو عنصر، جيڪو اڳ تاريخي زماني ۾ پيش آيو، [[نيوٽيني]]، خاص طور عورتن ۾، لاءِ پسنديده چونڊ هئي. اهو خيال ته بالغ انسانن ۾ ڪجهه نيوٽينس، يعني ٻاراڻيون خاصيتون، موجود آهن جيڪي ٻين وڏن بندرن ۾ نه ڏسجن ٿيون، اٽڪل هڪ صدي پراڻو آهي. [[لوئيس بولڪ]] اهڙين خاصيتن جي ڊگهي فهرست ڏني،<ref>{{Cite book|last=Bolk|first=L.|year=1926|title=Das Problem der Menschwerdung|publisher=Fischer|location=Jena|language=de}}</ref> ۽ [[اسٽيفن جي گولڊ]] پنهنجي ڪتاب ''[[Ontogeny and Phylogeny (book)|Ontogeny and Phylogeny]]'' ۾ انهن جي مختصر فهرست شايع ڪئي.<ref>short-list of 25 characters reprinted in Gould, Stephen Jay (1977). ''[[Ontogeny and Phylogeny (book)|Ontogeny and phylogeny]]''. Harvard University Press. p. 357. {{ISBN|0674639413}}.</ref> ان کان علاوه، عورتن ۾ [[پيڊومارفڪ]] خاصيتون ترقي يافته ملڪن ۾ اڪثر [[جسماني ڪشش#عورتن جي جسماني ڪشش جا ڪارڻ|مردن لاءِ پسنديده]] سمجهيون وينديون آهن.<ref>{{cite journal |last1=Scott|first1= Isabel M.|date=7 October 2014 |title=Human preferences for sexually dimorphic faces may be evolutionarily novel |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=111 |issue=40 |pages= 14388–14393|doi=10.1073/pnas.1409643111 |pmid= 25246593|pmc= 4210032|bibcode=2014PNAS..11114388S|doi-access= free}}</ref> مثال طور [[ويلس وار]] هڪ ٻاراڻي خاصيت آهي. تنهن هوندي به، جڏهن ته مرد [[جنسي فرق]] جي نتيجي ۾ وڌيڪ ڊگها، کهرا، ٿلها ۽ ڪارا [[ٽرمينل وار]] پيدا ڪن ٿا، عورتن ۾ ائين نه ٿيندو آهي، جنهن ڪري سندن ويلس وار نظر ايندا رهن ٿا.
{{further|انساني ارتقائي جينيات}}
===بناوت===
====<span id="curly"></span>گهنڊيدار وار====
[[File:Yellow curly hair and scalp from body which had long black wig over hair. Parts of wig plait remains. From Egypt, Gurob, probably tomb 23. 18th-19th Dynasty. The Petrie Museum of Egyptian Archaeology, London.jpg|thumb|مصر جي گوروب مان مليل پيلو گهنڊيدار وار ۽ کوپڙيءَ جي چمڙي؛ جسم تي ڊگهي ڪاري وگ رکيل هئي ۽ وگ جي چوٽيءَ جا حصا باقي آهن. غالباً قبر 23، 18هين–19هين خاندان. پيٽري ميوزيم آف اجيپشن آرڪيالاجي، لنڊن]]
[[File:David Luiz ConfedCup2013Champions17.jpg|thumb|گهنڊيدار وارن وارو مرد ([[ڊيوڊ لوئز]]، برازيل جو فٽبالر)]]
[[File:PSM V52 D323 Global hair texture map.png|thumb|وارن جي عالمي بناوت جو نقشو]]
{{More citations needed section|date=August 2016}}
جيبلونسڪي<ref name=Jablonski06/> جو چوڻ آهي تہ مٿي جا وار اڳ-انساني نسلن لاءِ ارتقائي طور فائديمند هئا، ڇاڪاڻ تہ اهي شديد آفريڪي، يعني خط استوا واري، [[مٿاھين بنفشي روشني]] ۾ سڌي بيهي هلڻ وقت مٿي جي چمڙيءَ جي حفاظت ڪندا هئا. جيتوڻيڪ ڪو دليل ڏئي سگهي ٿو تہ هن منطق موجب انسانن جا ڪلها به وارن وارا هئڻ گهرجن، ڇاڪاڻ تہ اهي به ساڳين حالتن ۾ روشنيءَ جي سامهون اچي سگهن ٿا، پر مٿي جي حفاظت وڌيڪ اهم سمجهي وڃي ٿي، ڇاڪاڻ تہ اهو [[دماغ]] جو هنڌ آهي، جنهن انسانيت کي ڌرتيءَ جي ڪامياب ترين نسلن مان هڪ بڻايو، ۽ جيڪو ڄمڻ وقت به تمام نازڪ هوندو آهي. بغلن ۽ ڳچيءَ واري علائقي جا وار به جنسي بلوغت جون نشانيون طور برقرار رهيا. ان تدريجي عمل دوران، جنهن ۾ ''[[ھومو اريڪٽس]]'' فر واري چمڙيءَ کان ''[[ھومو سيپيئنس]]'' ۾ ڏسجندڙ بي وار چمڙيءَ ڏانهن منتقل ٿيڻ لڳو، وارن جي بناوت بابت فرض ڪيو وڃي ٿو تہ اها سڌن وارن{{Citation needed|date=September 2010}}، يعني گهڻن ٿڻائتن ۽ انسان جي ويجهي ترين مائٽن [[چمپينزي]]ن جي حالت، مان [[آفريڪي بناوت وارا وار|آفريڪي بناوت وارن]] يا گهڻن گهنڊيدار وارن ڏانهن آهستي آهستي تبديل ٿي. هي دليل اهو فرض ڪري ٿو تہ گهنڊيدار وار سڌن وارن جي ڀيٽ ۾ بالائے بنفشي روشنيءَ جي جسم ۾ داخلا کي وڌيڪ روڪين ٿا؛ تنهنڪري گهنڊيدار يا ويڙهيل وار خط استوا تي رهندڙ هلڪي چمڙيءَ وارن هومينڊن لاءِ خاص طور فائديمند ٿي سگهن ٿا.
آئينگر جي نتيجن {{citation needed|date=November 2024}}(1998) مان اها ڳالهه حمايت وٺي ٿي تہ بالائے بنفشي روشني سڌن انساني وارن جي پاڙن ۾، ۽ اهڙيءَ طرح وار جي تاندوري وسيلي چمڙيءَ مان جسم ۾، داخل ٿي سگهي ٿي. خاص طور ان اڀياس جا نتيجا ظاهر ڪن ٿا تہ هي عمل روشنيءَ جي [[فائبر آپٽڪ]] نلين مان گذرڻ جهڙو آهي، جيڪي موڙيل، تيز وڪر واريون يا ويڙهيل هجن تہ ايترو اثرائتو ڪم نٿيون ڪن. هن معنيٰ ۾، جڏهن هومينڊ، يعني ''ھومو اريڪٽس''، آهستي آهستي پنهنجا سڌا جسماني وار وڃائي رهيا هئا ۽ پنهنجي فر هيٺان شروعاتي طور هلڪي چمڙيءَ کي سج آڏو ظاهر ڪري رهيا هئا، تڏهن سڌا وار هڪ موافقتي نقصان ٿي سگهن ٿا. ابتڙ منطق موجب، پوءِ جڏهن انسان آفريڪا ۽/يا خط استوا کان پري سفر ڪرڻ لڳا، تہ سڌا وار شايد شروعاتي طور جسم ۾ مٿاھين بنفشي روشنيءَ جي داخلا ۾ مدد لاءِ ارتقا ڪيا، خاص طور تي اونداهي، مٿاھين بنفشي کان محفوظ چمڙيءَ کان هلڪي چمڙيءَ ڏانهن منتقليءَ دوران.
جيبلونسڪي جي دعوائن<ref name=Jablonski06/> موجب آفريڪي وارن لاءِ "وولي" يعني اون جهڙو صفت استعمال ڪرڻ هڪ [[غلط اصطلاح]] آهي، ڇاڪاڻ تہ اهو رڍ جي حقيقي اون مان ملندڙ تيز حرارتي موصليت جو تاثر ڏئي ٿو. ان جي ابتڙ، آفريڪي وارن جي نسبتاً گهٽ کثافت ۽ سندن لچڪدار ويڙهين گڏجي هڪ هوادار، لڳ ڀڳ اسفنج جهڙي بناوت پيدا ڪن ٿيون، جيڪا جيبلونسڪي جي دليل موجب<ref name=Jablonski06/> مٿي جي چمڙيءَ تائين ٿڌي هوا جي گردش وڌائڻ ۾ وڌيڪ مددگار ٿي سگهي ٿي. ان کان علاوه، آلا آفريڪي وار جيستائين مڪمل طور ڀڄي نه وڃن، ڳچيءَ ۽ مٿي جي چمڙيءَ سان چنبڙي نٿا پون؛ اهي پنهنجي بنيادي لچڪدار ڦلڻ واري بناوت برقرار رکندا آهن، ڇاڪاڻ تہ اهي سڌن وارن جي ڀيٽ ۾ نمي ۽ پگهر جو جواب گهٽ ڏين ٿا. هن لحاظ کان، هي خاصيت شديد خط استوائي آبهوا ۾ سڌن وارن کان وڌيڪ آرام وڌائي سگهي ٿي؛ جڏهن تہ سڌا وار، ٻئي پاسي، قدرتي طور ڪنن ۽ ڳچيءَ تي ڪرندا آهن ۽ سرد آبهوا ۾ گهڻن ويڙهيل وارن جي ڀيٽ ۾ ٿورو وڌيڪ آرام مهيا ڪري سگهن ٿا.
اهو به قابل ذڪر آهي تہ هن وارن جي بناوت جو سڀ کان وڌيڪ پکڙيل اظهار ذيلي صحارا آفريڪا ۾ ملي ٿو؛ دنيا جو اهو علائقو جنهن لاءِ گهڻا جيني ۽ قديم-انساني ثبوت ظاهر ڪن ٿا تہ اهو جديد انسانيت جو نسبتاً تازو، اٽڪل 200,000 سال پراڻو، سرچشمو هو. حقيقت ۾، جيتوڻيڪ جيني نتيجا (Tishkoff، 2009) ظاهر ڪن ٿا تہ ذيلي صحارا آفريڪي ڌرتيءَ تي سڀ کان وڌيڪ جيني طور متنوع براعظمي گروهه آهن، [[آفريڪي بناوت وارا وار]] هن علائقي ۾ تقريباً هر هنڌ ملن ٿا. اهو هڪ مضبوط ۽ ڊگهي مدي واري چونڊ دٻاءَ ڏانهن اشارو ڪري ٿو، جنهن ذيلي صحارا گروهن جي جينوم جي اڪثر ٻين علائقن جي ابتڙ، لاڳاپيل جڳهن تي جيني تبديليءَ لاءِ تمام گهٽ گنجائش ڇڏي. اهڙو نمونو به اهو نٿو ڏيکاري تہ انساني جنسي جماليات هن ورڇ جو اڪيلو يا بنيادي سبب آهي.
[[File:Blackhair10.jpg|thumb|سڌا ڪارا وار]]
====اي ڊي اي آر مقام====
تازن اڀياسن جو هڪ سلسلو ڏيکاري چڪو آهي تہ جديد انساني جينوم جي [[EDAR]] مقام تي جيني نمونا، جيڪو اوڀر ايشيائي نسل جي گهڻن ماڻهن ۾ وارن جي بناوت جي تبديليءَ ۾ حصو وٺي ٿو، هن مفروضي جي حمايت ڪن ٿا تہ اوڀر ايشيائي سڌا وار غالباً جديد انساني نسل جي هن شاخ ۾، اصل ۾ گهڻن ويڙهيل [[قدرتي آفريڪي وار]]ن جي اظهار کان پوءِ ترقي يافته ٿيا.<ref>{{cite journal|pmid=18065779|last1=Fujimoto|first1=A|year=2008|pages=835–43|issue=6|volume=17|last2=Kimura|first2=R|journal=Human Molecular Genetics|last3=Ohashi|first3=J|last4=Omi|first4=K|last5=Yuliwulandari|first5=R|last6=Batubara|first6=L|last7=Mustofa|first7=MS|last8=Samakkarn|first8=U|last9=Settheetham-Ishida|first9=W|last10=Ishida|first10=T.|last11=Morishita|first11=Y.|last12=Furusawa|first12=T.|last13=Nakazawa|first13=M.|last14=Ohtsuka|first14=R.|last15=Tokunaga|first15=K.|title=A scan for genetic determinants of human hair morphology: EDAR is associated with Asian hair thickness|doi=10.1093/hmg/ddm355|display-authors=8|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|pmid=18704500|last1=Fujimoto|first1=A|year=2008|pages=179–85|issue=2|volume=124|last2=Ohashi|first2=J|journal=Human Genetics|last3=Nishida|first3=N|last4=Miyagawa|first4=T|last5=Morishita|first5=Y|last6=Tsunoda|first6=T|last7=Kimura|first7=R|last8=Tokunaga|first8=K|title=A replication study confirmed the EDAR gene to be a major contributor to population differentiation regarding head hair thickness in Asia|url=http://www.tulips.tsukuba.ac.jp/dspace/bitstream/2241/103672/1/HG_124-2.pdf|doi=10.1007/s00439-008-0537-1|access-date=14 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110205011119/http://www.tulips.tsukuba.ac.jp/dspace/bitstream/2241/103672/1/HG_124-2.pdf|archive-date=5 February 2011|url-status=dead|hdl=2241/103672|s2cid=20084816|hdl-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mou|first1=C|last2=Thomason|first2=HA|last3=Willan|first3=PM|last4=Clowes|first4=C|last5=Harris|first5=WE|last6=Drew|first6=CF|last7=Dixon|first7=J|last8=Dixon|first8=MJ|last9=Headon|first9=DJ|year=2008|title=Enhanced ectodysplasin-A receptor (EDAR) signaling alters multiple fiber characteristics to produce the East Asian hair form|url=https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/8264337/Mou_et_al_EDAR_and_Asian_Hair_2008_supplementary_material.pdf|journal=Human Mutation|volume=29|issue=12|pages=1405–11|doi=10.1002/humu.20795|pmid=18561327|hdl=20.500.11820/0b35a959-86c8-44e5-b100-20639dd6bbf1|s2cid=37696013|access-date=30 January 2019|hdl-access=free}}</ref> خاص طور، لاڳاپيل نتيجا ظاهر ڪن ٿا تہ EDAR واري اها ميوٽيشن، جيڪا اوڀر ايشيائي "کهري" يا ٿلهي، سڌي وارن واري غالب بناوت لاءِ ڪوڊ ڪري ٿي، گذريل اٽڪل 65,000 سالن اندر پيدا ٿي؛ هي اهڙو زماني جو دائرو آهي جيڪو ابتدائي "آفريڪا کان ٻاهر" لڏپلاڻن کان وٺي اڄ تائين پکڙيل آهي.
==بيماري==
{{See also|وارن جون بيماريون}}
[[Tinea corporis|رنگ ورم]] هڪ [[فنگسي بيماري]] آهي جيڪا وارن واري چمڙيءَ کي متاثر ڪري ٿي.<ref>{{cite web|title=Dermatologyinfo.net|url=http://www.dermatologyinfo.net/english/chapters/chapter10.htm|access-date=21 May 2012|publisher=Dermatologyinfo.net}}</ref>
[[وارن جو وقت کان اڳ اڇو ٿيڻ]] هڪ ٻي حالت آهي، جنهن ۾ يورپين ۾ 20 سالن کان اڳ، ايشيائين ۾ 25 سالن کان اڳ، ۽ آفريڪن ۾ 30 سالن کان اڳ وار اڇا ٿيڻ لڳن ٿا.<ref>{{Cite journal|title=Premature graying of hair|date = 31 August 2013| pmid=23974581 |url=http://www.ijdvl.com/article.asp?issn=0378-6323;year=2013;volume=79;issue=5;spage=641;epage=653;aulast=Pandhi#ref4|access-date=15 November 2017| last1=Pandhi | first1=D. | last2=Khanna | first2=D. | journal=Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology | volume=79 | issue=5 | pages=641–653 | doi=10.4103/0378-6323.116733 | doi-access=free }}</ref>
==وارن جي سار سنڀال==
{{Main|وارن جي سار سنڀال}}
وارن جي سار سنڀال ۾ وارن جي [[صفائي]] ۽ [[سينگارشناسي]] شامل آهن، جن ۾ [[مٿي جي چمڙي]] جا وار، چهري جا وار ([[ڏاڙهي]] ۽ [[مڇون]])، [[زير ناف وار]] ۽ ٻيا جسماني وار شامل آهن. وارن جي سنڀال جا طريقا فرد جي ثقافت ۽ وارن جي طبعي خاصيتن موجب مختلف هوندا آهن. وارن کي رنگي، ڪٽي، ڪوڙي، پٽي، يا ويڪسنگ، شوگرنگ ۽ ٿريڊنگ جهڙن طريقن سان هٽائي سگهجي ٿو.
===هٽائڻ جا طريقا===
[[ڊيپيليشن]] (Depilation) چمڙيءَ جي مٿاڇري تان وار هٽائڻ کي چئبو آهي. اهو [[شيونگ]] جهڙن طريقن سان ڪري سگهجي ٿو. [[ايپيليشن]] (Epilation) مڪمل وار جي تاندوري کي، جنهن ۾ اهو حصو به شامل آهي جيڪو اڃا فوليڪل مان ٻاهر نه نڪتو هجي، هٽائڻ کي چئبو آهي. وارن جي ايپيليشن جو هڪ مشهور طريقو [[ويڪسنگ]] آهي.
====شيونگ====
{{Main|شيونگ}}
[[File:Shaving-system-2blade.jpg|thumb|ڪيترن ريزرن ۾ ويجهي شيو لاءِ هڪ کان وڌيڪ بليڊ هوندا آهن. شيو ڪرڻ کان پوءِ چمڙي شروعاتي طور هموار ۽ وارن کان خالي محسوس ٿئي ٿي، پر نوان وار ڪجهه ڪلاڪن اندر ظاهر ٿي سگهن ٿا.]]
[[شيونگ]] بليڊ وارن اوزارن، جهڙوڪ [[ريزر]]، سان ڪئي ويندي آهي. [[بليڊ]] کي چمڙيءَ جي ويجهو آڻي گهربل حصي جي وارن مٿان هلايو ويندو آهي، جنهن سان ٽرمينل وار ڪٽجي وڃن ٿا ۽ چمڙي هموار محسوس ٿئي ٿي. واڌ جي رفتار تي دارومدار رکندي، شيونگ کان ڪجهه ڪلاڪن اندر وار ٻيهر وڌڻ محسوس ٿي سگهن ٿا. اهو خاص طور انهن مردن ۾ نمايان هوندو آهي جيڪي چهرو شيو ڪرڻ کان پوءِ [[فائيو او ڪلاڪ شيڊو]] پيدا ڪن ٿا. هن نئين واڌ کي [[شيونگ|اسٽبل]] چئبو آهي. اسٽبل عام طور وڌيڪ ٿلهو وڌندي محسوس ٿئي ٿي، ڇاڪاڻ تہ شيو ڪيل وارن جا پڇاڙ بلنٽ هوندا آهن، قدرتي طور نوڪدار نه؛ پر وار حقيقت ۾ وڌيڪ ٿلها ناهن وڌندا.
====ويڪسنگ====
[[ويڪسنگ]] ۾ چپڪندڙ موم ۽ ڪاغذ يا ڪپڙي جي پٽي استعمال ڪري وار پاڙ کان ڇڪيا ويندا آهن.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-09-10 |title=Hair Removal Practices: A Literature Review |url=https://www.skintherapyletter.com/dermatology/hair-removal-practices/ |access-date=2026-04-11 |language=en-US}}</ref> ويڪسنگ ڪنهن حصي کي ڊگهي عرصي تائين وارن کان خالي رکڻ لاءِ مناسب طريقو آهي.<ref name=":0" /> ويڪس ڪيل وار ٻيهر ظاهر ٿيڻ ۾ ٽي کان پنج هفتا وٺي سگهن ٿا.<ref name=":0" /> جيڪي حصا باقاعدگي سان ويڪس ڪيا وڃن، اتي وار عام طور وڌيڪ باريڪ ۽ پتلا وڌندا آهن، خاص طور ريزر سان شيو ڪيل وارن جي ڀيٽ ۾.<ref name=":0"/>
====ليزر وسيلي هٽائڻ====
{{main|ليزر وسيلي وار هٽائڻ}}
ليزر وسيلي وار هٽائڻ هڪ سينگار وارو طريقو آهي، جنهن ۾ ننڍي [[ليزر]] شعاع وارن جي واڌ واري حصي ۾ موجود اونداهي هدف مادّي تي چونڊيل گرمي پهچائي ٿي، بغير چمڙيءَ جي تاندورن کي نقصان پهچائڻ جي. هي عمل ڪيترن مهينن کان ڪجهه سالن تائين ڪيترائي ڀيرا ورجايو ويندو آهي، جنهن سان وار گهٽ گهٽ وڌندا آهن، تان جو آخرڪار وڌڻ بند ٿي سگهن ٿا؛ اهو [[ويڪسنگ]] يا [[شيونگ]] جي وڌيڪ مستقل متبادل طور استعمال ڪيو ويندو آهي. ليزر وسيلي هٽائڻ ڪيترين ڪلينڪن ۾ ٿيندو آهي ۽ گهر ۾ استعمال لاءِ به ڪيترائي اوزار موجود آهن.
====ڪٽڻ ۽ تراشڻ====
{{see also|پوني ٽيل}}
ڇاڪاڻ تہ مٿي جا وار عام طور جسم جي ٻين وارن کان ڊگها هوندا آهن، ان ڪري اهي [[قينچي]] يا [[دستي وار ڪٽيندڙ مشين|ڪلپر]] سان ڪٽيا ويندا آهن. ڊگها وار رکندڙ ماڻهو گهڻو ڪري قينچي سان وار ڪٽائيندا آهن، جڏهن تہ ننڍا وار ٽرمر سان سنڀاليا ويندا آهن. گهربل ڊيگهه ۽ وارن جي مجموعي صحت موجب، وار نه ڪٽڻ يا نه تراشڻ جا وقفا مختلف ٿي سگهن ٿا.
ڪٽيل وار [[وگ]]ن ۾ استعمال ٿي سگهن ٿا. 2010ع ۾ وارن جي عالمي درآمد 1.24 ارب آمريڪي ڊالرن جي ماليت رکي ٿي.<ref>{{cite journal|last1=Gupta|first1=Ankush|title=Human Hair "Waste" and Its Utilization: Gaps and Possibilities|journal=Journal of Waste Management|date=27 April 2014|doi=10.1155/2014/498018 |doi-access=free|volume=2014|pages=1–17}}</ref>
==سماجي ڪردار==
{{See also|وارن جو انداز}}
[[File:Alessandro Allori - Portrait of Bianca Cappello.jpg|thumb|upright|اليساندرو آلوري (1535–1607) جي ''Portrait of a Woman''، [[اوفزي گيلري]] ۾. هن ۾ پٽيل وار-ليڪ ڏيکاريل آهي، جيڪا فيشني شريف پيشانيءَ جو تاثر ڏئي ٿي.]]
وار انسانن لاءِ وڏي سماجي اهميت رکن ٿا.<ref>{{cite journal|doi=10.11141/ia.42.6 | issue=42 | title=Archaeologies of Hair: the head and its grooming in ancient and contemporary societies | year=2016 | journal=Internet Archaeology | last1 = Ashby | first1 = Steven P.| doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.11141/ia.42.6.13 | issue=42 | title=Because You're Worth It: Women's daily hair care routines in contemporary Britain | year=2016 | journal=Internet Archaeology | last1 = Hielscher | first1 = Sabine | doi-access=free }}</ref> اهي [[انساني جسم]] جي اڪثر ٻاهرين حصن تي وڌي سگهن ٿا، سواءِ [[هٿ]]ن جي تريلين ۽ پيرن جي ترين سميت ڪجهه ٻين حصن جي. گهڻن ماڻهن ۾ وار ٿورن حصن تي سڀ کان وڌيڪ نمايان هوندا آهن، ۽ اهي ئي حصا سڀ کان وڌيڪ ڪٽيا، [[وار پٽڻ|پٽيا]] يا [[شيونگ|ڪوڙيا]] ويندا آهن. انهن ۾ [[چهرو]]، [[ڪن]]، [[انساني مٿو|مٿو]]، ڀرون، [[انساني ٽنگ|ٽنگون]]، [[بغل]]ون ۽ [[زير ناف علائقو]] شامل آهن. مردن ۽ عورتن جي جسماني ۽ چهري وارن ۾ تمام نمايان فرق هڪ اهم [[ثانوي جنسي خاصيت]] آهي.
دنيا ۾ سڀ کان ڊگها دستاويزي وار [[شي چيئوپنگ]] ([[چين]]) جا آهن، جن جي ڊيگهه 8 مئي 2004ع تي {{convert|5.627|m|ftin|abbr=on}} ماپي وئي. هوءَ 1973ع کان، 13 سالن جي عمر کان، پنهنجا وار وڌائي رهي آهي.<ref>{{Cite book|title=Guinness World Records 2011|last=Glenday|first=Craig|year=2010|publisher=Guinness World Records |isbn=9781904994572|url-access=registration|url=https://archive.org/details/guinnessworldrec00}}</ref>
===حيثيت جو اشارو===
صحتمند وار صحت ۽ جوانيءَ جو اشارو ڏين ٿا، جيڪي [[ارتقائي حياتيات]] ۾ اهم آهن. وارن جو رنگ ۽ بناوت نسلي اصل جو اشارو ٿي سگهي ٿي. [[چهري جا وار]] مردن ۾ [[بلوغت]] جي نشاني آهن. اڇا يا ڀورا وار عمر يا جينياتي سببن جي نشاني آهن، جن کي [[وار رنگڻ|وارن جي رنگ]] سان لڪائي سگهجي ٿو، جيتوڻيڪ ڪيترائي ماڻهو انهن کي قبول ڪرڻ پسند ڪندا آهن، خاص طور جيڪڏهن اهو شخص جي ننڍپڻ کان موجود [[پوليوسس]] واري خاصيت هجي. مردن ۾ [[نمونياتي گنجوپن]] عام طور عمر وڌڻ جي نشاني سمجهيو ويندو آهي، جنهن کي [[ٽوپي]]، ٽوپين يا مذهبي ۽ ثقافتي سينگار سان لڪائي سگهجي ٿو؛ پر اها حالت بلوغت کان پوءِ ڪنهن به عمر ۾ مختلف هارموني سببن ڪري ٿي سگهي ٿي ۽ نوجوان مردن ۾ به غيرمعمولي ناهي. جيتوڻيڪ نمونياتي گنجوپن کي [[فائناسٽرائيڊ]] ۽ [[مينوڪسڊل]] جهڙين دوائن سان سست ڪري سگهجي ٿو يا [[وارن جي پيوندڪاري]] سان علاج ڪري سگهجي ٿو، ڪيترائي مرد ان کي ظاهري شوق لاءِ غيرضروري ڪوشش سمجهن ٿا ۽ ان بدران [[مٿو ڪوڙڻ|مٿو ڪوڙي]] ڇڏين ٿا. شروعاتي جديد چين ۾ [[ڪيو (ھيئر اسٽائل)|ڪيو]] مردن جو اهڙو وار انداز هو، جنهن ۾ اڳئين ۽ مٿئين حصي جا وار هر ڏهن ڏينهن بعد نمونياتي گنجوپن جهڙي انداز ۾ ڪوڙيا ويندا هئا، جڏهن تہ پٺئين حصي جا باقي وار ڊگهي چوٽيءَ ۾ ٻڌيا ويندا هئا.
وارن جو انداز گروهي رڪنيت جو اشارو ٿي سگهي ٿو. [[انگريزي گهرو جنگ]] دوران [[اوليوَر ڪرومويل]] جي پوئلڳن بادشاهه جي ماڻهن جي گهنڊيدار وارن ۽ رنگلٽن جي مخالفت ۾ پنهنجا وار مٿي سان لڳ ڀڳ ڪٽي ڇڏيا، جنهن سبب کين [[راونڊ هيڊ]] چيو ويو.<ref>Olmert, Michael (1996). ''Milton's Teeth and Ovid's Umbrella: Curiouser & Curiouser Adventures in History'', p. 53. Simon & Schuster, New York. {{ISBN|0-684-80164-7}}</ref> وارن جي تازين آئسوٽوپي تجزين سماجي-ثقافتي رابطن بابت وڌيڪ ڄاڻ ڏيڻ شروع ڪئي آهي، ڇاڪاڻ تہ اهي 19هين صديءَ ۾ کاڌي جي حاصل ڪرڻ ۽ استعمال بابت معلومات ڏين ٿا.<ref>{{cite journal|doi=10.11141/ia.42.6.12 | issue=42 | title=Hair as a Window on Diet and Health in Post-Medieval London: an isotopic analysis | year=2016 | journal=Internet Archaeology | last1 = Brown | first1 = Chloe | last2 = Alexander | first2 = Michelle | doi-access=free }}</ref> 1920ع واري ڏهاڪي ۾ [[فليپر]] عورتن ۾ [[بوب ڪٽ]] روايتي عورتاڻي ڪردارن خلاف بغاوت جي نشاني طور مشهور ٿيو. ڪراپ هيڊز نالي عورت فن شاگردائن به اهو انداز اختيار ڪيو، خاص طور [[لنڊن]] جي [[سليڊ اسڪول آف فائن آرٽ]] ۾. [[هِرسوٽزم]] ۾ علائقائي فرق سبب ٻانهن ۽ ٽنگن جي وارن بابت طريقا مختلف رهيا آهن. ڪجهه مذهبي گروهه مذهبي پابنديءَ جي حصي طور وارن بابت خاص قاعدن تي عمل ڪن ٿا. اهي قاعدا اڪثر مردن ۽ عورتن لاءِ مختلف هوندا آهن.
ڪيترين ذيلي ثقافتن وٽ اهڙا وار انداز آهن، جيڪي غيررسمي رڪنيت ظاهر ڪري سگهن ٿا. ڪيترن [[هيپي]]ن، [[هيئوِي ميٽل ذيلي ثقافت|ميٽل هيڊ]]ن ۽ ڀارتي [[ساڌو]]ن جا وار ڊگها هوندا آهن، جيئن ڪيترن پراڻن [[Hipster (contemporary subculture)|هپسٽر]]ن جا به. ڪيترائي [[پنڪ فيشن|پنڪ]] [[موهاڪ وار انداز]] يا ٻيا نوڪدار ۽ رنگيل وار رکن ٿا، جڏهن تہ [[اسڪن هيڊ]] ننڍا ڪٽيل يا مڪمل ڪوڙيل مٿا رکن ٿا. 2000ع واري ڏهاڪي ۽ 2010ع جي شروعات ۾ ڊگها اندازدار اڳيان وارا وار [[ايمو (اسٽيريوٽائپ)|ايمو]]، [[سين (ذيلي ثقافت)|سين ٻارن]] ۽ نوجوان هپسٽرن ۾ تمام عام هئا.
[[حراستي ڪيمپ]]ن ۾ مٿا ڪوڙيا ويندا هئا، ۽ مٿو ڪوڙڻ کي [[سزا]] طور به استعمال ڪيو ويو آهي، خاص طور ڊگهن وارن وارين عورتن لاءِ. ڪوڙيل مٿو [[فوجي]] وار ڪٽائي ۾ عام آهي، جڏهن تہ اولهه جا راهب [[ٽانشر]] لاءِ مشهور آهن. ان جي ابتڙ، ڪجهه ڀارتي پاڪ مردن ۾ وار انتهائي ڊگها رکيا ويندا آهن.<ref>{{Cite book |last=Berger |first=Arthur Asa |title=USA Pop |date=2020 |isbn=978-1-5275-5998-1 |location=Newcastle upon Tyne |oclc=1199967093}}</ref><ref>{{Cite book |last=Innes |first=William C. |title=Religious hair display and its meanings |date=2021 |isbn=978-3-030-69974-1 |location=Cham, Switzerland |oclc=1249505982}}</ref><ref>{{Cite book |title=Cultural History of Hair in the Modern Age. |date=2021 |publisher=Bloomsbury Academic |isbn=978-1-350-12283-3 |oclc=1223027644}}</ref><ref>{{Cite book |title=Hair : its power and meaning in Asian cultures |date=1998 |publisher=State University of New York Press |others=Alf Hiltebeitel, Barbara D. Miller |isbn=0-7914-3741-8 |location=Albany |oclc=37254408}}</ref>
ڪنفيوشس جي زماني ۾، يعني پنجين صدي ق.م. ۾، چيني ماڻهو پنهنجا وار وڌائيندا ۽ اڪثر ٻڌندا هئا، جيڪو والدين سان فرمانبرداريءَ جي علامت هو. ڪجهه ثقافتن ۾ باقاعده وار سنوارڻ دولت يا حيثيت جي نشاني سمجهيو ويندو آهي. [[رستافاري تحريڪ]] جي [[ڊريڊ لاڪس]] کي تحريڪ جي شروعاتي تاريخ ۾ حقارت سان ڏٺو ويو. ڪجهه ثقافتن ۾ وار ڪٽائڻ پنهنجي ماضيءَ کان آزاديءَ جي علامت ٿي سگهي ٿو، عام طور زندگيءَ جي ڏکي وقت کان پوءِ. وار ڪٽڻ ماتم جي نشاني به ٿي سگهي ٿو.
پنهنجي قدرتي حالت ۾ تمام گهڻا وڪڙيل وار [[افرو]] جي انداز ۾ رکيا ويندا آهن. هي وارانداز ڪنهن زماني ۾ [[آفريقي آمريڪي]] ماڻهن ۾ نسلي فخر جي علامت طور رائج هو. جيئن ته اهڙي وڪڙيل بناوت ڪجهه آفريقي آمريڪين جي وارن جي قدرتي حالت آهي، يا ان کي وڌيڪ ”آفريقي“ سمجهيو ويندو آهي، تنهنڪري هي سادو وارانداز هاڻي اڪثر خودقبوليت جي نشاني ۽ ان ڳالهه جي پڪ طور ڏٺو وڃي ٿو ته غالب ([[يورپ مرڪزيت|يورپ مرڪزي]]) ثقافت جا حسن جا معيار قطعي نه آهن. مجموعي طور آفريقي آمريڪين جي وارن جون بناوتون مختلف آهن، ڇاڪاڻتہ اهي نسلي طور هڪجهڙو گروهه نه آهن، پر ڪيترن ئي مختلف جينياتي پسمنظرن سان واسطو رکندڙ ماڻهن جو هڪ مجموعو آهن.
فلم ''[[ايزي رائيڊر]]'' (1969ع) ۾ اهو انديشو ڏيکاريو ويو آهي ته جيل وڃڻ جي صورت ۾ ٻنهي مُک ڪردارن جا ڊگها وار زنگ لڳل پاڪيءَ سان زوريءَ ڪوڙيا ويندا، جيڪو [[روايت مخالف ثقافت]] جي ماڻهن ڏانهن ڪجهه قدامت پسند گروهن جي اڻسهپ جي علامت آهي. انگلينڊ ۾ 1971ع جي [[اوز مقدمو|''اوز'' مقدمن]] جي پڄاڻيءَ تي پوليس جوابدارن جا مٿا ڪوڙي ڇڏيا، جنهن تي عوام ۾ سخت احتجاج ٿيو. اپيل جي ٻڌڻيءَ دوران اهي وگ پائي جوابدارن جي ڪٽهڙي ۾ پيش ٿيا.<ref>[[جوناٿن گرين|Green, Jonathon]], (1999). ''All Dressed Up: The Sixties and the Counterculture''. London: Pimlico. {{ISBN|0-7126-6523-4}}.</ref> 2000ع واري ڏهاڪي جي وچ ڌاري برازيل ۾ هڪ 14 ورهين جي شاگرد کي مبينا طور سندس [[نقلي موهاڪ]] وارانداز سبب اسڪول مان ڪڍيو ويو، جنهن ملڪ گير بحث ۽ قانوني ڪارروائي کي جنم ڏنو ۽ نيٺ معاوضو ڏياريو ويو.<ref name="cearamohawk1">{{cite web|date=28 September 2011|title=G1 – Justiça do CE condena escola por barrar aluno com cabelo 'moicano' – notícias em Ceará|trans-title=G1 - CE court condemns school for barring student with 'mohawk' hair - news in Ceara|url=http://g1.globo.com/ceara/noticia/2011/09/justica-do-ce-condena-escola-por-barrar-aluno-com-cabelo-moicano.html|access-date=18 February 2015|publisher=G1.globo.com}}</ref><ref name="cearamohawk2">{{cite web|date=30 September 2011|title=G1 – Aluno diz que jogador inspirou 'corte moicano' alvo de ação judicial no CE – notícias em Ceará|trans-title=G1 says student inspired 'Mohawk court' subject to legal action in CE - news in Ceara|url=http://g1.globo.com/ceara/noticia/2011/09/aluno-diz-que-jogador-inspirou-corte-moicano-alvo-de-acao-judicial-no-ce.html|access-date=18 February 2015|publisher=G1.globo.com}}</ref>
===مذهبي ريتون===
عورتن جا وار [[مٿي جو رومال|مٿي جي رومالن]] سان لڪايا ويندا آهن، جيڪي [[اسلام]] ۾ ''[[حجاب]]'' جو هڪ عام حصو ۽ حياءَ جي نشاني آهن، جڏهن ته [[مشرقي راسخ الاعتقادي ڪليسا|مشرقي راسخ الاعتقاديت]] ۾ ڪجهه مذهبي رسمن لاءِ پڻ ضروري آهن. [[روسي راسخ الاعتقادي ڪليسا]] سڀني شادي شده عورتن لاءِ ڪليسا اندر مٿي تي رومال پائڻ ضروري قرار ڏئي ٿي؛ هيءَ روايت اڪثر ازدواجي حيثيت کان سواءِ سڀني عورتن تائين وڌائي ويندي آهي. [[راسخ الاعتقادي يهوديت]] پڻ حياءَ جي سببن ڪري شادي شده عورتن لاءِ رومال ۽ مٿي ڍڪڻ جا ٻيا پوش پائڻ جو حڪم ڏئي ٿي. ڪجهه [[هندو ڌرم|هندو]] فرقا پڻ مذهبي سببن ڪري مٿي تي رومال پائين ٿا. [[سک ڌرم|سکن]] لاءِ وار نه ڪٽائڻ لازم آهي (وار ڪٽائيندڙ سک کي 'مرتد' سمجهيو ويندو آهي، جنهن جو مطلب مذهب کان ڦريل آهي)<ref>Dilgeer, Harjinder Singh (2005) ''Dictionary of Sikh Philosophy'', Sikh University Press.</ref> ۽ مرد پنهنجا وار مٿي تي جوڙي جي صورت ۾ ٻڌي رکندا آهن، جنهن کي پوءِ مناسب نموني [[پڳ]] سان ڍڪيو ويندو آهي. قديم توڙي هاڻوڪن ڪيترن ئي مذهبن ۾ وارن کي [[جٽائون|جٽائن]] جي صورت ۾ وڌڻ ڏيڻ جي گهرج يا صلاح ڏني ويندي آهي، جيتوڻيڪ ماڻهو فيشن لاءِ پڻ جٽائون رکندا آهن. مردن لاءِ اسلام، راسخ الاعتقادي يهوديت، راسخ الاعتقادي عيسائيت، رومي ڪيٿولڪيت ۽ ٻين مذهبي گروهن مختلف دورن ۾ مٿي ۽ وارن جي ڪجهه حصن کي ڍڪڻ جي صلاح ڏني يا ان کي ضروري قرار ڏنو آهي، ۽ ڪجهه مذهبن ۾ مردن جي چهري ۽ مٿي جا وار ڪٽائڻ بابت پڻ حڪم موجود آهن. تاريخ جي مختلف دورن کان وٺي هاڻوڪي زماني تائين ڪجهه عيسائي فرقن مذهبي بنيادن تي عورتن جا وار ڪٽائڻ کان پڻ منع ڪئي آهي. ڪجهه [[سني]] [[مذهب (فقه)|مذهبن]] ۾ [[ڪوفي ٽوپي]] يا [[ٽوپي (مٿي جو پوش)|ٽوپي]] پائڻ کي [[سنت]] جو هڪ روپ سمجهيو ويندو آهي.<ref>The War Within Our Hearts – Page 65 Sa'ad Quadri – 2013</ref> [[برهمڻ]] مردن لاءِ مٿو ڪوڙائڻ، پر وارن جي هڪ چڳ اڻڪوڙيل ڇڏي ان کي مٿي تي چوٽيءَ جي صورت ۾ رکڻ مقرر ٿيل آهي.<ref>{{Cite book |last1=Hiltebeitel |first1=Alf |url=https://books.google.com/books?id=PRPymT12c40C&dq=Brahmin+male+topknot&pg=PA15 |title=Hair: Its Power and Meaning in Asian Cultures |last2=Miller |first2=Barbara D. |last3=Miller |first3=Professor of Anthropology and Director of the Women's Studies Program Barbara D. |date=1998-01-01 |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-3741-4 |pages=15 |language=en}}</ref>
===عربي شاعريءَ ۾===
قديم زماني کان وٺي عورتن جا ڊگها، گهاٽا ۽ لهردار وار [[عربي شاعري]]ءَ ۾ نمايان حيثيت رکندا آيا آهن.<ref name="Sha'r">{{cite book |last1=Sadan|first1=J. |last2=Reinhart |first2=A.K. |last3=Reinert |first3=B. |editor1-last=Bosworth |editor1-first=C.E. |editor2-last=van Donzel |editor2-first=E. |editor3-last=Heinrichs |editor3-first=W.P. |editor4-last=Lecomte |editor4-first=G. |title=The Encyclopaedia of Islam, Vol. IX (SAN-SZE) |date=1997 |publisher=Brill |location=Leiden |isbn=90-04-10422-4 |pages=311–3 |url=https://ia600603.us.archive.org/14/items/EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorldEtcGibbKramerScholars.13/09.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonHeinLec.etc.UndPatIUA.v9.San-Sze.Leid.EJBrill.1997..pdf |access-date=13 June 2022 |chapter=SHA'R}}</ref> اسلام کان اڳ جي شاعرن عورتن جي وارن کي بيان ڪرڻ لاءِ رڳو محدود تشبيهون استعمال ڪيون.<ref name="Sha'r"/> مثال طور، [[الاعشى]] هڪ شعر ۾ محبوبه جي وارن کي ”هڪ اهڙي باغ سان ڀيٽيو، جنهن جا انگور مون مٿان لڙڪن ٿا“، پر [[بشار بن برد]] ان تشبيهه کي غيرمعمولي سمجهيو.<ref name="Sha'r"/> [[امرؤ القيس]] جهڙن اوائلي شاعرن جي استعمال ڪيل هڪ تشبيهه [[کجور (ميوو)|کجورن]] جي ڇڳن سان هئي.<ref name="Sha'r"/> تنهن هوندي به، [[عباسي خلافت|عباسي دور]] ۾ وارن بابت تشبيهن ۽ عڪس نگاريءَ ۾ نمايان واڌ ٿي—خاص ڪري ان وقت جي فيشن موجب [[ڪنوٽي (جسماني بناوت)|ڪنوٽين]] جي چوڌاري لڙڪندڙ ”عشقيه زلفن“ (''سُدغ'') بابت، جيڪي خليفي [[الامين]] جي درٻار ۾ رواج ۾ آيون.<ref name="Sha'r"/> وارن جي وڪڙن کي ڪنڊن ۽ زنجيرن، اکرن (جهڙوڪ ''[[فا (اکر)|فا]]''، ''[[واو (اکر)|واو]]''، ''[[لام (اکر)|لام]]'' ۽ ''[[نون (اکر)|نون]]'')، [[وڇون|وڇن]]، [[حلقي ڪيڙا|حلقي ڪيڙن]] ۽ [[پولو جي لٺ|پولو جي لٺين]] سان ڀيٽيو ويندو هو.<ref name="Sha'r"/> ان جو هڪ مثال شاعر [[ابن المعتز]] آهي، جنهن وارن جي هڪ زلف ۽ [[ڄمڻ جو نشان|ڄمڻ جي نشان]] کي بال کي ڌڪيندڙ پولو جي لٺ سان ڀيٽيو.<ref name="Sha'r"/>
==پڻ ڏسو==
{{div col}}
* [[جسم جا وار]]
* [[برسل حسي عضوا]]، جيتن ۾ ڇهاءَ محسوس ڪندڙ وار
* [[وارن جو خوف]]، وارن کان ڊپ
* [[وارن جو تجزيو (متبادل طب)]]
* [[حد کان وڌيڪ وار]]، مٿي يا جسم تي ضرورت کان وڌيڪ وار هجڻ جي حالت
* [[وارن جي کوٽ]]، مٿي يا جسم تي معمول کان گهٽ وار هجڻ جي حالت
* [[لانوگو]]
* [[وارن جي اندازن جي فهرست]]
* [[گهوڙي جي اَيال]]
* [[اگهاڙپ ۽ پوشاڪ جي قبل از تاريخ#وارن جي خاتمي جو ارتقا|اگهاڙپ ۽ پوشاڪ جي قبل از تاريخ]]، انسانن پنهنجي جسم جا گهڻا وار ڪيئن وڃايا
* [[سيٽا]]، جيتن ۾ وارن جهڙيون بناوتون
* [[وارن جو علم]]، وارن ۽ مٿي جي کل جو اڀياس
* [[وار پٽڻ جي بيماري]]
{{div col end}}
==حوالا==
===حوالا ۽ اقتباس===
{{reflist|25em}}
===ماخذ===
* {{cite journal |ref=Iyengar1998 |last=Iyengar |first=B. |year=1998 |title=The hair follicle is a specialized UV receptor in human skin? |journal=Bio Signals Recep |volume=7 |issue=3 |pages=188–194 |doi=10.1159/000014544 |pmid=9672761 |s2cid=46864921 }}
* {{cite book |ref=Jablonski2006 |last=Jablonski |first=N.G. |year=2006 |title=Skin: a natural history |url=https://archive.org/details/skinnaturalhisto00jabl |url-access=registration |location=Berkeley, CA |publisher=University of California Press}}
* {{cite journal |ref=Rogers2004 |last1=Rogers |first1=Alan R. |last2=Iltis |first2=David |last3=Wooding |first3=Stephen |year=2004 |title=Genetic variation at the MC1R locus and the time since loss of human body hair |journal=Current Anthropology |volume=45 |issue=1 |pages=105–108 |doi=10.1086/381006 |bibcode=2004CurrA..45..105R |s2cid=224795768 }}
* {{cite journal |ref=Tishkoff1996 |last1=Tishkoff |first1=S. A. |year=1996 |title=Global patterns of linkage disequilibrium at the CD4 locus and modern human origins |journal=Science |volume=271 |issue=5254 |pages=1380–1387 |bibcode=1996Sci...271.1380T |last2=Dietzsch |first2=E. |last3=Speed |first3=W. |last4=Pakstis |first4=A. J. |last5=Kidd |first5=J. R. |last6=Cheung |first6=K. |last7=Bonne-Tamir |first7=B. |last8=Santachiara-Benerecetti |first8=A. S. |last9=Moral |first9=P. |last10=Krings |first10=M. |last11=Paabo |first11=S. |last12=Watson |first12=E. |last13=Risch |first13=N. |last14=Jenkins |first14=T. |last15=Kidd |first15=K. K. |doi=10.1126/science.271.5254.1380 |pmid=8596909 |s2cid=4266475 |display-authors=8 }}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons category}}
{{Wikiquote}}
{{Wiktionary}}
* [https://web.archive.org/web/20090628170110/http://www.fysikbasen.dk/English.php?page=HairMeasure ليزر پوائنٽر استعمال ڪندي پنهنجي وارن جو قطر ڪيئن ماپجي]
* [http://www.rsc.org/Publishing/Journals/cb/Volume/2007/7/hair_is_the_news.asp ترت ڄاڻ]، [[رائل سوسائٽي آف ڪيمسٽري]] پاران وارن جي ڪيميا جو خاڪو
* {{Cite news |url=https://www.zmescience.com/other/science-abc/how-fast-hair-grows-042394 |title=How fast hair grows, and other hairy science |last=PUIU |first=TIBI |date=23 August 2018 |work=ZME Science |access-date=30 August 2018 |language=en-US}}
{{Integumentary system}}
{{Human Evolution}}
{{Human hair}}
{{Human regional anatomy}}
{{Authority control}}
[[زمرو:وار| ]]
[[زمرو:انساني وار| ]]
c38zde00he3n94s8noyaeocqd3g2mas
392012
392011
2026-07-07T13:39:09Z
Intisar Ali
8681
392012
wikitext
text/x-wiki
{{short description|چمڙي جي هيٺين تهه ۾ موجود ڦوٽن مان وڌندڙ پروٽين جو تاندورو}}
{{Infobox anatomy
| Name = وار
| Latin = capillum
| Greek = θρίξ (thríx)
| Image = Gray945.png
| Caption = انساني وار جي تاندوري جو آرپار ڪٽ
| Width =
| Image2 = File:CSIRO ScienceImage 8115 Human hair and Merino wool fibre.jpg
| Caption2 = [[اسڪيننگ اليڪٽران خوردبيني]]ءَ سان ورتل [[ميرينو]] اُن (مٿي) ۽ انساني وار (هيٺ) جي تصوير، جنهن ۾ ڪيراٽن جا ڇلر ڏيکاريل آهن
| Precursor =
| System = [[غلافي سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve =
| Lymph =
}}
'''وار''' [[پروٽين]] جو هڪ تاندورو آهي، جيڪو [[وارن جو ڦوٽو|وارن جي ڦوٽن]] مان وڌي ٿو، جيڪي [[چمڙي جي هيٺين تهه]] ۾ موجود هوندا آهن. وار [[ٿڻائتو|ٿڻائتن]] جي امتيازي خاصيتن مان هڪ آهن.
[[انساني جسم]]، [[وارن کان خالي]] [[چمڙي]] وارن حصن کان سواءِ، اهڙن ڦوٽن سان ڍڪيل آهي، جيڪي ٿلها [[پڪا وار]] ۽ سنها [[نرم وار]] پيدا ڪن ٿا. وارن بابت گهڻي عام دلچسپي [[وارن جي واڌ]]، وارن جي قسمن ۽ [[وارن جي سنڀال]] تي مرڪوز هوندي آهي، پر وار هڪ اهم [[حياتيائي مادو]] پڻ آهن، جيڪي بنيادي طور [[پروٽين]]، خاص ڪري [[الفا-ڪيراٽن]]، مان ٺهيل هوندا آهن.
وارن جي مختلف صورتن، جهڙوڪ [[وارن جو انداز|وارن جي اندازن]] ۽ [[وار لاهڻ]] بابت رويا مختلف ثقافتن ۽ تاريخي دورن ۾ تمام گهڻو مختلف رهيا آهن، پر وارن کي اڪثر ڪنهن ماڻهوءَ جي ذاتي عقيدن يا سماجي حيثيت، جهڙوڪ سندس عمر، [[صنفي سڃاڻپ|صنف]] يا [[مذهب]]، جي اظهار لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|last=Sherrow|first=Victoria|title=Encyclopedia of Hair: A Cultural History|year=2006|publisher=Greenwood Press|location=Westport, CT|isbn=978-0-313-33145-9|page=iv|url=https://archive.org/details/encyclopediaofha0000sher}}</ref>
{{Toclimit}}
==جائزو==
===مطلب===
[[File:506 Hair.jpg|thumb|وار جي ڏنڊي ۽ ڳنڍ جي بناوت.]]
لفظ "وار" عام طور ٻن جدا بناوتن لاءِ استعمال ٿيندو آهي:
# چمڙي جي هيٺان وارو حصو، جنهن کي [[وارن جو ڦوٽو]] چيو ويندو آهي، يا چمڙي مان ڇڪڻ کان پوءِ، ڳنڍ يا پاڙ. هي عضوو [[چمڙي جي هيٺين تهه]] ۾ هوندو آهي ۽ [[بنيادي جيوگهرڙو|بنيادي جيوگهرڙن]] کي برقرار رکندو آهي، جيڪي نه رڳو وار ڇڻڻ کان پوءِ ٻيهر وار وڌائين ٿا، پر [[زخم]] کان پوءِ چمڙي کي ٻيهر وڌائڻ لاءِ پڻ ڪم اچن ٿا.<ref>{{cite journal|last1= Krause|first1= K|last2= Foitzik|first2= K|title= Biology of the Hair Follicle: The Basics|journal= Seminars in Cutaneous Medicine and Surgery|volume= 25|issue= 1|pages= 2–10|year= 2006|doi= 10.1016/j.sder.2006.01.002|doi-broken-date= 6 April 2026|pmid= 16616298| issn=1085-5629}}</ref>
# وار جو ڏنڊو، جيڪو سخت تاندورائي حصو آهي ۽ چمڙي جي مٿاڇري کان ٻاهر نڪري ٿو. اهو گهڻ-تهن وارن ڪيراٽن بڻيل (مئل) چپٽن جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندو آهي، جن جا رسيءَ جهڙا تاندورا ان کي بناوت ۽ مضبوطي ڏين ٿا. [[ڪيراٽن]] نالي پروٽين ان جي گهڻي مقدار تي مشتمل هوندو آهي. وار جي ڏنڊي جي آرپار ڪٽ کي لڳ ڀڳ ٽن حصن ۾ ورهائي سگهجي ٿو.
وارن جا تاندورا ڪيترين تهن تي مشتمل بناوت رکن ٿا، جيڪي ٻاهر کان شروع ٿين ٿيون:
# [[وارن جي ڪيوٽيڪل|ڪيوٽيڪل]]، جيڪا چپٽن ۽ سنهڙن جيوگهرڙن جي ڪيترين تهن مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪي ڇت جي کپرن وانگر هڪ ٻئي مٿان چڙهيل هوندا آهن
# [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]]، جنهن ۾ جيوگهرڙائي بناوتن اندر [[ڪيراٽن]] جا ڳوٿرا هوندا آهن، جيڪي لڳ ڀڳ ڏنڊي جهڙي شڪل برقرار رکندا آهن
# [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، تاندوري جي مرڪز ۾ هڪ بي ترتيب ۽ کليل حصو<ref>{{cite book|author=Feughelman, Max|url=https://books.google.com/books?id=PSNIYKwKu8kC|title=Mechanical Properties and Structure of Alpha-keratin Fibres: Wool, Human Hair and Related Fibres|publisher=UNSW Press|year=1997|isbn=978-0-86840-359-5|access-date=27 January 2016}}</ref>
===لفظي بڻ===
لفظ "hair" {{langx|enm|heer}} ۽ {{lang|enm|hêr}} مان نڪتل آهي، جيڪي وري {{langx|ang|hǽr}} ۽ {{lang|ang|hér}} مان نڪتل آهن، جن تي {{langx|non|hár}} جو اثر پڻ پيو. پراڻي انگريزي ۽ پراڻي نارسي ٻوليءَ جا ٻئي لفظ {{langx|gem-x-proto|hēran}} مان نڪتل آهن ۽ ٻين جرمن ٻولين ۾ وار لاءِ استعمال ٿيندڙ لفظن، جهڙوڪ {{langx|sv|hår}}، [[ڊچ ٻولي|ڊچ]] ۽ {{langx|de|haar]]، ۽ {{langx|ofs|her}} سان لاڳاپيل آهن.<ref>{{cite web |title=hair - Etymology of hair by etymonline |url=https://www.etymonline.com/word/hair#etymonline_v_1377 |website=www.etymonline.com |language=en|access-date=20 July 2024}}</ref><ref>{{cite web |title=hair |url=https://www.oed.com/dictionary/hair_n?tab=factsheet#2190694 |website=OED |access-date=20 July 2024}}</ref> هاڻي وڏي حد تائين متروڪ لفظ "fax" خاص طور مٿي جي وارن لاءِ استعمال ٿيندو هو ۽ [[فيئرفيڪس (نالو)|فيئرفيڪس]] ۽ [[هيليفڪس، ويسٽ يارڪشائر|هيليفڪس]] جهڙن مرڪب لفظن ۾ ملي ٿو. اهو {{langx|ang|feax}} مان نڪتل آهي ۽ [[پراڻي نارسي]] ۽ {{langx|no|fax}} جهڙن لفظن سان هم اصل آهي.<ref>{{cite web |title=fax |url=https://www.oed.com/dictionary/fax_n1?tab=factsheet |website=OED |access-date=20 July 2024}}</ref>
==بيان==
[[File:Hair follicle of feline - Microscopic view 2.jpg|thumb|[[وارن جو ڦوٽو|وار جو ڦوٽو]]، هڪ [[ٻلاري]] جانور جو.{{vague|date=February 2026}}]]
وار جو هر تاندورو [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]] ۽ [[وارن جي ڪيوٽيڪل|ڪيوٽيڪل]] تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Hair Structure and Hair Life Cycle">[https://web.archive.org/web/20110303132725/http://www.follicle.com/hair-structure-life-cycle.html Hair Structure and Hair Life Cycle]. follicle.com</ref> سڀ کان اندريون حصو، [[وارن جو ميڊيولا|ميڊيولا]]، هڪ کليل ۽ بي ترتيب علائقو آهي، جيڪو هميشه موجود نه هوندو آهي.<ref name="Topic 2: The Layers of the Hair">{{cite web |url=http://www.texascollaborative.org/hildasustaita/module%20files/topic2.htm |title=Topic 2 |publisher=Texascollaborative.org |access-date=18 February 2015 |archive-url=https://archive.today/20130415220704/http://www.texascollaborative.org/hildasustaita/module%20files/topic2.htm |archive-date=15 April 2013 |url-status=dead }}</ref> انتهائي منظم ۽ بناوتي [[وارن جو ڪارٽيڪس|ڪارٽيڪس]]، جيڪو وار جي ٽن تهن مان ٻيو آهي، ميڪانيڪي مضبوطي ۽ پاڻي جذب ڪرڻ جو بنيادي ذريعو آهي. ڪارٽيڪس ۾ [[ميلانن]] هوندو آهي، جيڪو [[تاندورو|تاندوري]] کي ميلانن جي داڻن جي تعداد، ورڇ ۽ قسمن موجب رنگ ڏئي ٿو. ميلانن هڪجهڙو پکڙيل يا وار جي ڪنارن جي چوڌاري گڏ ٿيل ٿي سگهي ٿو.<ref name=bisbing>{{cite book |first=Richard E. |last=Bisbing |chapter=3. The Forensic Identification and Association of Human Hair |title=Forensic Science Handbook |volume=1 |editor-first1=Richard |editor-last1=Saferstein |editor-first2=Adam B. |editor-last2=Hall |edition=3rd |publisher=[[CRC Press]] |pages=[https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA165 165]-[https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA166 166] }} Archived (pp. [https://web.archive.org/web/20230418032945/https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA165#v=onepage&q&f=false 165], [https://web.archive.org/web/20230418032957/https://books.google.com/books?id=pDsPEAAAQBAJ&pg=PA166#v=onepage&q&f=false 166]) on 18 April 2023.</ref> ڦوٽي جي شڪل ڪارٽيڪس جي شڪل مقرر ڪري ٿي ۽ [[تاندورو|تاندوري]] جي شڪل ان ڳالهه سان لاڳاپيل آهي ته وار ڪيترو سڌو يا گهنڊيدار آهي. سڌن وارن وارن ماڻهن جا وار تاندورا گول هوندا آهن. بيضوي ۽ ٻين شڪلين وارا تاندورا عام طور وڌيڪ لهردار يا گهنڊيدار هوندا آهن. ڪيوٽيڪل ٻاهريون ڍڪ آهي. ان جي پيچيدي بناوت وار جي سُڄڻ وقت سُرڪي ٿي ۽ اها [[سڻڀ]] جي هڪ سالماتي تهه سان ڍڪيل هوندي آهي، جيڪا وار کي پاڻي ڌڪيندڙ بڻائي ٿي.<ref name="Hair Structure and Hair Life Cycle"/> انساني وار جو قطر {{convert|0.017|to|0.18|mm|sp=us|lk=in}} تائين مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite web|last=Ley|first=Brian|year=1999|title=Diameter of a Human Hair|url=http://hypertextbook.com/facts/1999/BrianLey.shtml|access-date=28 June 2010}}</ref> انسانن جي مٿي جي وارن جون ڪجهه خاصيتون نسلي پسمنظر موجب مختلف ٿين ٿيون: گهڻو ڪري آفريقي نسل وارن ماڻهن جا وار 60–90 [[μm]] قطر ۽ چپٽي آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن، گهڻو ڪري يورپي يا وچ اوڀر جي نسل وارن ماڻهن جا وار 70–100 [[μm]] قطر ۽ بيضوي آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن، ۽ گهڻو ڪري ايشيائي يا آمريڪا جي اصلوڪن ماڻهن جا وار 90–120 [[μm]] قطر ۽ گول آرپار ڪٽ وارا هوندا آهن.<ref name=bisbing/> جسم ۾ لڳ ڀڳ ويهه لک ننڍڙا نلي نما غدود ۽ [[پگهر جا غدود]] هوندا آهن، جيڪي پاڻي جهڙا پاڻياٺ پيدا ڪن ٿا ۽ ٻاڦجڻ وسيلي جسم کي ٿڌو ڪن ٿا. وار جي کُليل هنڌ وٽ موجود غدود سڻڀي رطوبت پيدا ڪن ٿا، جيڪا وار کي سڻڀ ڏئي ٿي.<ref>{{cite book |title=Disease and Its Causes |chapter-url=https://archive.org/details/b28112325 |year=1913 |publisher=New York Henry Holt and Company London Williams and Norgate The University Press, Cambridge, USA |location=United States |author=Councilman, W. T. |chapter=Ch. 1}}</ref>
وارن جي واڌ [[وارن جو ڦوٽو|وار جي ڦوٽي]] اندر شروع ٿئي ٿي. وار جو رڳو "جيئرو" حصو ڦوٽي ۾ هوندو آهي. جيڪو وار نظر اچي ٿو، اهو وار جو ڏنڊو آهي، جنهن ۾ ڪا حياتيائي ڪيميائي سرگرمي نه ٿيندي آهي ۽ ان کي "مئل" سمجهيو ويندو آهي. وار جي پاڙ جي بنياد ("ڳنڍ") ۾ اهي جيوگهرڙا هوندا آهن، جيڪي وار جو ڏنڊو ٺاهين ٿا.<ref>{{cite book |editor1=Freinkel, R.K. |editor2=Woodley, D.T. |title=The Biology of the Skin |date=15 March 2001 |publisher=[[CRC Press]] |isbn=9781850700067 |page=80}}</ref> وار جي ڦوٽي جي ٻين بناوتن ۾ تيل پيدا ڪندڙ [[سڻڀو غدود]] شامل آهي، جيڪو وار کي سڻڀ ڏئي ٿو، ۽ [[وار اڀاريندڙ ڏورا]]، جيڪي وارن کي اڀو ڪرڻ جا ذميوار آهن. گهٽ جسماني وارن وارن انسانن ۾ ان جو اثر [[لڱ ڪانڊارجڻ]] جي صورت ۾ ظاهر ٿيندو آهي.
===وار جي پاڙ===
{{Infobox anatomy
| Name = وار جي پاڙ
| Latin = radix pili
| Image = Gray944.png
| Caption = [[چمڙي]] جو ڪٽ، جنهن ۾ [[چمڙي جي مٿين تهه]] ۽ [[چمڙي جي هيٺين تهه]]؛ پنهنجي ڦوٽي ۾ هڪ وار؛ [[وار اڀاريندڙ ڏورو]]؛ ۽ [[سڻڀا غدود]] ڏيکاريل آهن.
| Image2 =
| Caption2 =
| System =
| Precursor =
}}
''وار جي پاڙ'' هڪ ڦهليل حصي، ''وار جي ڳنڍ''، تي ختم ٿئي ٿي، جيڪا ڏنڊي جي ڀيٽ ۾ رنگ ۾ وڌيڪ اڇي ۽ بناوت ۾ وڌيڪ نرم هوندي آهي ۽ [[چمڙي جي مٿين تهه]] جي ڦوٽي جهڙي اندروني وڪڙ ۾ موجود هوندي آهي، جنهن کي [[وارن جو ڦوٽو]] چيو ويندو آهي. وار جي ڳنڍ تاندورائي ڳنڍيندڙ تاندوري، شيشي جهڙي جهلي، ٻاهرين پاڙ واري غلاف، اپيٿيليم جي تهه ([[هينلي جي تهه]]) ۽ داڻيدار تهه ([[هڪسلي جي تهه]]) مان ٺهيل اندروني پاڙ واري غلاف، ڪيوٽيڪل، ڪارٽيڪس ۽ ميڊيولا تي مشتمل هوندي آهي.<ref>[http://www.histology.leeds.ac.uk/skin/hair.php Histology Guide | Skin] Histology.leeds.ac.uk. Retrieved on 18 May 2016.</ref>
===قدرتي رنگ===
{{main|انساني وارن جو رنگ}}
[[File:Hair Autofluorescence.jpg|thumb|انساني وارن ۾ ميلانن هوندو آهي، جيڪو ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿو ۽ الٽراوائليٽ ڪرڻن کان بچاءُ ڪري ٿو. انساني وار روشنيءَ جي گهڻين موج-ڊيگهن کي جذب ۽ خارج ڪري سگهن ٿا. مٿين تصوير ۾ ڳاڙهي ناسي انساني وار جي هڪ تاندوري مان 365–400 نينوميٽر تحريڪ تي ميلانن جي خود-چمڪ ڏيکاريل آهي.]]
[[File:Brown hair.jpg|thumb|ڳاڙهي ناسي وارن واري ڇوڪري]]
وارن جا سڀ قدرتي رنگ وارن جي ٻن قسمن جي رنگدار مادن جو نتيجو آهن. اهي ٻئي رنگدار مادا ميلانن جا قسم آهن، جيڪي وار جي ڦوٽي اندر پيدا ٿين ٿا ۽ تاندورن ۾ موجود داڻن ۾ ڀرجي وڃن ٿا. [[يوميلانن]] [[ناسي وار|ناسي وارن]] ۽ [[ڪارا وار|ڪارن وارن]] ۾ غالب رنگدار مادو آهي، جڏهن ته [[فيوميلانن]] [[ڳاڙها وار|ڳاڙهن وارن]] ۾ غالب هوندو آهي. [[سونهري وار]] وار جي تاندوري ۾ گهٽ [[رنگداري]]ءَ جو نتيجو آهن. [[اڇا وار]] تڏهن ٿين ٿا، جڏهن ميلانن جي پيداوار گهٽجي يا بند ٿي وڃي، جڏهن ته [[پوليوسس]] اڇا وار (۽ اڪثر اها چمڙي، جنهن سان وار ڳنڍيل هجي) آهن، جيڪي عام طور اهڙن ٽڪرن ۾ ٿين ٿا، جتي شروع کان ميلانن موجود نه هجي يا زندگيءَ جي شروعاتي سالن ۾ قدرتي، عام طور جينياتي، سببن ڪري ختم ٿي ويو هجي.
===انساني وارن جي واڌ===
{{main|انساني وارن جي واڌ}}
وار ٻاهرين جسم تي هر هنڌ وڌن ٿا، سواءِ [[مخاطي جھلي|مخاطي جهلين]] ۽ وارن کان خالي چمڙيءَ جي، جهڙوڪ هٿن جي ترين، پيرن جي تَرين ۽ چپن تي. جسم تي وارن جا مختلف قسم هوندا آهن، جن ۾ [[نرم وار]] ۽ [[اينڊروجنائي وار]] شامل آهن، ۽ هر قسم جي پنهنجي جيوگهرڙائي بناوت هوندي آهي. مختلف بناوت وارن کي منفرد خاصيتون ڏئي ٿي، جيڪي خاص مقصدن، بنيادي طور گرمي ۽ بچاءُ، لاءِ ڪم ڪن ٿيون.
[[File:Hair-follicle cycling.ogv|thumb|وار جي ڦوٽي جو چڪر]]
[[File:Blond long-haired young lady woman.jpg|thumb|وار مختلف رفتارن سان ۽ مختلف ڊيگهن تائين وڌن ٿا. انهن جي بناوت مختلف رنگ ۽ بناوٽون پيدا ڪري ٿي، جيڪي وار جي تاندورن جي وڌڻ واري ڊيگهه تي اثرانداز ٿين ٿيون.]]
[[File:Marianne Ernst, Long hair model.jpg|thumb|ماريان ارنسٽ، هڪ جرمن "ڊگهن وارن واري ماڊل".]]
وارن جي واڌ جا ٽي مرحلا [[وارن جو ڦوٽو#اينيجن مرحلو|اينيجن]]، [[وارن جو ڦوٽو#ڪيٽيگن مرحلو|ڪيٽيگن]] ۽ [[وارن جو ڦوٽو#ٽيلوجن مرحلو|ٽيلوجن]] آهن. انساني جسم تي هر وار جو تاندورو پنهنجي واڌ جي الڳ مرحلي ۾ هوندو آهي. جڏهن چڪر پورو ٿئي ٿو، اهو ٻيهر شروع ٿئي ٿو ۽ وار جو نئون تاندورو ٺهڻ لڳي ٿو. وار جي واڌ جي رفتار عمر، جينياتي لاڙي ۽ ڪيترن ماحولياتي ڪارڪن موجب هڪ ماڻهوءَ کان ٻئي تائين مختلف هوندي آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Schneider|first1=Marlon R.|last2=Schmidt-Ullrich|first2=Ruth|last3=Paus|first3=Ralf|date=2009-02-10|title=The hair follicle as a dynamic miniorgan|journal=Current Biology|volume=19|issue=3|pages=R132–142|doi=10.1016/j.cub.2008.12.005|issn=1879-0445|pmid=19211055|doi-access=free|bibcode=2009CBio...19.R132S }}</ref> عام طور چيو ويندو آهي ته وار سراسري طور هر مهيني لڳ ڀڳ 1 سينٽي ميٽر وڌن ٿا؛ پر حقيقت وڌيڪ پيچيدي آهي، ڇاڪاڻ ته سڀ وار هڪ ئي وقت نٿا وڌن. مٿي جا وار هر مهيني 0.6 سينٽي ميٽر کان 3.36 سينٽي ميٽر تائين وڌڻ جي رپورٽ ٿيل آهي. مٿي جي وارن جي واڌ جي رفتار ڪنهن حد تائين عمر (عمر سان وار آهستي وڌڻ جو لاڙو رکن ٿا)، جنس ۽ نسلي پسمنظر تي دارومدار رکي ٿي.<ref name=Harkey>{{Cite journal|last=Harkey|first=M. R.|date=December 1993|title=Anatomy and physiology of hair|journal=Forensic Science International|series=Hair Analysis as a Diagnostic Tool for Drugs of Abuse Investigation|volume=63|issue=1|pages=9–18|doi=10.1016/0379-0738(93)90255-9|pmid=8138238|issn=0379-0738}}</ref> ٿلها وار (>60 μm) عام طور سنهڙن وارن (20–30 μm) کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا؛ سندن ماهوار واڌ ترتيبوار 11.4 ملي ميٽر ۽ 7.6 ملي ميٽر آهي.<ref>{{cite journal| author=Van Neste DJ, Rushton DH| title=Gender differences in scalp hair growth rates are maintained but reduced in pattern hair loss compared to controls. | journal=Skin Res Technol | year= 2016 | volume= 22 | issue= 3 | pages= 363–9 | pmid=26526232 | doi=10.1111/srt.12274 | pmc= | s2cid=19060270 }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Buffoli|first1=Barbara|last2=Rinaldi|first2=Fabio|last3=Labanca|first3=Mauro|last4=Sorbellini|first4=Elisabetta|last5=Trink|first5=Anna|last6=Guanziroli|first6=Elena|last7=Rezzani|first7=Rita|last8=Rodella|first8=Luigi F.|date=2014|title=The human hair: from anatomy to physiology|url=http://doi.wiley.com/10.1111/ijd.12362|journal=International Journal of Dermatology|language=en|volume=53|issue=3|pages=331–341|doi=10.1111/ijd.12362|pmid=24372228|s2cid=1310059|url-access=subscription}}</ref>
اڳ اهو سمجهيو ويندو هو ته قفقازي ماڻهن جا وار ايشيائي ماڻهن جي وارن کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا ۽ عورتن جي وارن جي واڌ جي رفتار مردن کان وڌيڪ آهي.<ref name=Harkey/> پر وڌيڪ تازين تحقيقن مان معلوم ٿيو آهي ته مردن ۽ عورتن ۾ وارن جي واڌ جي رفتار ۾ ڪو نمايان فرق ناهي<ref>{{cite news |title=How Fast Does Hair Grow? |author=Joseph Castro |date=January 27, 2014 |work=Live Science |url=https://www.livescience.com/42868-how-fast-does-hair-grow.html |access-date=July 3, 2020}}</ref> ۽ چيني ماڻهن جا وار فرانسيسي قفقازي ماڻهن ۽ اولهه ۽ وچ آفريڪا جي ماڻهن جي وارن کان وڌيڪ تيزيءَ سان وڌن ٿا.<ref>{{cite journal |last1=Loussouarn |first1=Geneviève |last2=El Rawadi |first2=Charles |last3=Genain |first3=Gilles |date=2005 |title=Diversity of hair growth profiles |journal=International Journal of Dermatology |volume=44 |issue=s1 |pages=6–9 |doi=10.1111/j.1365-4632.2005.02800.x |pmid=16187948 |s2cid=39103960 |doi-access=free }}</ref> وارن جو تعداد وارن جي رنگ موجب هڪ مخصوص حد اندر مختلف هوندو آهي.<ref>{{cite news |title=How many hairs are on a human head in total and per square inch?|work=curlcentric.com |url=https://www.curlcentric.com/how-many-hairs-are-on-a-human-head/|access-date=April 18, 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Number of hairs on human head |work=harvard.edu |url=https://bionumbers.hms.harvard.edu/bionumber.aspx?id=101509 |access-date=April 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211214171336/https://bionumbers.hms.harvard.edu/bionumber.aspx?id=101509 |archive-date=14 December 2021 |url-status=dead}}</ref> هڪ سراسري [[سونهري وار|سونهري وارن]] واري ماڻهوءَ جي مٿي تي 150,000 وار، [[ناسي وار|ناسي وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 110,000، [[ڪارا وار|ڪارن وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 100,000 ۽ [[ڳاڙها وار|ڳاڙهن وارن]] واري ماڻهوءَ وٽ 90,000 وار هوندا آهن.<ref>{{cite news|title=How much hair does a human have on their head?|work=mevolife.com|url=https://mevolife.com/blog/health/healthy-hair|access-date=April 18, 2022|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307165927/https://mevolife.com/blog/health/healthy-hair|url-status=dead}}</ref> انسان جي مرڻ کان پوءِ وارن جي واڌ بند ٿي وڃي ٿي. مئل جسم تي وارن جي ظاهري واڌ اصل ۾ پاڻي وڃائڻ سبب چمڙي سڪي ۽ سُسي وڃڻ ڪري نظر ايندي آهي.<ref>{{cite news |title=Do your hair and fingernails grow after death?|work=bbc.com |url=https://www.bbc.com/future/article/20130526-do-your-nails-grow-after-death|access-date=April 18, 2022}}</ref><ref name=TCP>{{cite book |doi=10.1007/978-3-642-02202-9_146 |chapter=Hair Disorders and Alopecia |chapter-url={{Google books|FEf4EMjYSrgC|page=1489|plainurl=yes}} |editor1-first=Abdelaziz Y. |editor1-last=Elzouki |editor2-first=Harb A. |editor2-last=Harfi |editor3-first=Hisham M. |editor3-last=Nazer |editor4-first=F. Bruder |editor4-last=Stapleton |editor5-first=William |editor5-last=Oh |editor6-first=Richard J. |editor6-last=Whitley |title=Textbook of Clinical Pediatrics |pages=1489–508 |year=2012 |last1=Ruszczak |first1=Zbigniew |isbn=978-3-642-02201-2 }}</ref>
جيئري ماڻهوءَ جي سڀ کان ڊگهن وارن جو عالمي رڪارڊ [[اتر پرديش|اتر پرديش، ڀارت]] جي سميتا سريواستوا وٽ آهي. سندس وارن جي ڊيگهه 7 فوٽ 9 انچ آهي ۽ هن 32 سالن تائين وار وڌائڻ کان پوءِ نومبر 2023ع ۾ [[گنيز ورلڊ رڪارڊز|گنيز عالمي رڪارڊ]] قائم ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2023-11-30 |title=UP woman, 46, sets world record with 7 ft 9 in long hair |url=https://www.hindustantimes.com/trending/up-woman-46-sets-world-record-with-7-ft-9-in-long-hair-101701329539286.html |access-date=2023-11-30 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref>
===بناوٽ===
[[File:Natural Afro - hair type 4c- model Gwyneth Ellis.jpg|thumb|وارن جو قسم 4c]]
وار مختلف بناوٽن ۾ ملن ٿا. وارن جي بناوٽ جا ٽي مکيه پهلو گهنڊيداريءَ جو نمونو، مقدار ۽ ٿولهه آهن. سڀني ٿڻائتن جا وار [[ڪيراٽن]] مان ٺهيل هوندا آهن، تنهنڪري [[وارن جو ڦوٽو|وارن جي ڦوٽن]] جي بناوت وارن جي مختلف نمونن جو سبب نه آهي. وارن جي گهنڊيداريءَ بابت ڪيتريون نظريا موجود آهن. سائنسدانن جو خيال آهي ته [[وارن جو ڏنڊو|وار جي ڏنڊي]] جي شڪل ماڻهوءَ جي وارن جي گهنڊيداريءَ تي اثرانداز ٿئي ٿي. تمام گول ڏنڊو وار جي تاندوري ۾ گهٽ [[ڊاءِ سلفائيڊ بند]] پيدا ٿيڻ ڏئي ٿو. ان جو مطلب آهي ته موجود بند هڪ ٻئي سان سڌي ليڪ ۾ هوندا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ وار سڌا ٿيندا آهن.<ref name="Davidson genomics">{{cite web|title=Curly Hair Gene|url=http://www.bio.davidson.edu/courses/genomics/2011/Piper/Background.html|access-date=28 January 2015|publisher=Bio.davidson.edu}}</ref>
[[File:Curlsbaby.jpg|thumb|گهنڊيدار وارن وارو ٻار]]
وار جو ڏنڊو جيترو وڌيڪ چپٽو ٿيندو، وار اوترو وڌيڪ گهنڊيدار ٿيندو، ڇاڪاڻ ته اها شڪل وڌيڪ [[سسٽين]] کي گڏجڻ جي اجازت ڏئي ٿي، جنهن سان وڪڙيل بناوت ٺهي ٿي ۽ هر اضافي ڊاءِ سلفائيڊ بند سان وار وڌيڪ گهنڊيدار ٿيندو وڃي ٿو.<ref name="Davidson genomics"/> جيئن وار جي ڦوٽي جي شڪل گهنڊيداريءَ جو نمونو مقرر ڪري ٿي، تيئن وار جي ڦوٽي جي جسامت وار جي ٿولهه مقرر ڪري ٿي. جڏهن وار جي ڦوٽي جو گهيرو وڌي ٿو، تڏهن وار جي ڦوٽي جي ٿولهه به وڌي ٿي. نتيجي طور ماڻهوءَ جي وارن جو مقدار سنهو، عام يا ٿلهو ٿي سگهي ٿو. وارن جي ٿولهه کي لڳ ڀڳ هميشه ٽن درجن ۾ ورهائي سگهجي ٿو: سنهو، وچولو ۽ کهرو. هي خاصيت وار جي ڦوٽي جي مقدار ۽ تاندوري جي حالت تي دارومدار رکي ٿي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153">{{cite web |url=http://hairdressing.ac.uk/node/153 |title=Hair type, texture and density | Hairdressing Training |publisher=Hairdressing.ac.uk |access-date=28 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212010906/http://hairdressing.ac.uk/node/153 |archive-date=12 February 2015 }}</ref> سنهي وار جو گهيرو سڀ کان ننڍو، کهري وار جو گهيرو سڀ کان وڏو، ۽ وچولو وار انهن ٻنهي جي وچ ۾ هوندو آهي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153"/> کهري وار جي ڪيوٽيڪل سنهي يا وچولي وار جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ کليل هوندي آهي، جنهن سبب اهو سڀ کان وڌيڪ سوراخدار هوندو آهي.<ref name="hairdressing.ac.uk 153"/>
====<span class="anchor" id="classification"></span>درجابندي جا سرشتا====
ماڻهو وارن جي گهنڊيداريءَ جي نمونن کي درجي بندي ڪرڻ لاءِ مختلف سرشتا استعمال ڪندا آهن. ڪنهن ماڻهوءَ جي وار جي قسم بابت ڄاڻ رکڻ، وار جي سنڀال سمجهڻ لاءِ سٺو شروعاتي قدم آهي. وار جو قسم معلوم ڪرڻ جو رڳو هڪ طريقو نه آهي. ان کان سواءِ، هڪ کان وڌيڪ وار جا قسم هجڻ ممڪن ۽ عام ڳالهه آهي، مثال طور قسم 3a ۽ 3b گهنڊن جو گڏيل نمونو.
=====اينڊري واڪر سرشتو=====
{{Main|اينڊري واڪر وارن جي قسم بندي جو سرشتو}}
اينڊري واڪر وارن جي قسم بندي جو سرشتو وارن جي درجابنديءَ لاءِ سڀ کان گهڻو استعمال ٿيندڙ سرشتو آهي. هي سرشتو [[اوپرا ونفري]] جي وار ٺاهيندڙ [[اينڊري واڪر]] تيار ڪيو. هن سرشتي موجب وار جا چار قسم آهن: سڌا، لهردار، گهنڊيدار ۽ ڪُنڍڙا.
* قسم 1 '''سڌا وار''' آهن، جيڪي سڀ کان وڌيڪ چمڪ ڏيکارين ٿا ۽ سڀني وارن جي قسمن مان سڀ کان وڌيڪ مضبوط هوندا آهن. هن بناوٽ کي نقصان پهچائڻ ڏکيو ۽ ان کي گهنڊيدار ڪرڻ تمام مشڪل هوندو آهي. ڇاڪاڻ ته [[سيبم]] مٿي جي چمڙيءَ کان پڇڙين تائين آسانيءَ سان پکڙجي ٿو ۽ ان جي رستي ۾ گهنڊ يا ڪُنڍڙا رڪاوٽ نٿا بڻجن، تنهنڪري هي سڀني بناوٽن مان سڀ کان وڌيڪ تيلائتو قسم آهي.
* قسم 2 '''لهردار وار''' آهن، جن جي بناوت ۽ چمڪ سڌن ۽ گهنڊيدار وارن جي وچ ۾ هوندي آهي. لهردار وار سڌن وارن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ [[ڦُليل وار|ڦُليل]] ٿيڻ جو لاڙو رکن ٿا. قسم A جون لهرون آسانيءَ سان سڌي ۽ گهنڊيدار اندازن ۾ بدلجي سگهن ٿيون، جڏهن ته قسم B ۽ C لهردار وار انداز ڏيڻ ۾ وڌيڪ مزاحمتي هوندا آهن.
* قسم 3 [[گهنڊيدار وار]] آهن، جن جي شڪل S جهڙي هوندي آهي. گهنڊن جو نمونو ننڍي "s"، وڏي "S"، يا ڪڏهن وڏي "Z" يا ننڍي "z" جهڙو ٿي سگهي ٿو.{{Citation needed|reason=This is suspect (or confusing) because the uppercase "S" has the same shape as the lowercase variety|date=September 2016}} مناسب سنڀال نه ٿيڻ سبب گهنڊ گهٽ واضح ٿيندا آهن.
* قسم 4 [[ڪُنڍڙا وار]] آهن، جن ۾ تمام ويجهو ويڙهيل گهنڊيدار نمونو هوندو آهي، يا ڪڏهن ڪا واضح گهنڊيداري نه هوندي آهي، ۽ اهي اڪثر نازڪ پر تمام گهڻي کثافت وارا هوندا آهن. هي وار آلا ٿيڻ تي سُسي ويندا آهن، ۽ ڇاڪاڻ ته انهن ۾ ٻين وارن جي قسمن کان گهٽ [[ڪيوٽيڪل]] تهون هونديون آهن، تنهنڪري اهي نقصان لاءِ وڌيڪ حساس هوندا آهن.
{| class="wikitable" style="margin:0 auto 2.0em;"
|+ style="font-size:105%;padding-bottom:0.2em;"|اينڊري واڪر وارن جا قسم
|-
!colspan="3"| قسم 1: سڌا
|-
!style="width:3.0em;"| 1a
| سڌا (سنها/باريڪ)
| وار تمام نرم، سنها، چمڪدار ۽ تيلائتا هوندا آهن، گهنڊ گهڻو نه جهليندا آهن، نقصان پهچائڻ ڏکيو هوندو آهي.
|-
! 1b
| سڌا (وچولا)
| وار مقدار ۽ ڀرپوريت سان سڃاتا وڃن ٿا.
|-
! 1c
| سڌا (کهرا)
| وار بلڪل سڌا، کهرا ۽ گهنڊيدار ڪرڻ ۾ ڏکيا هوندا آهن.
|-
!colspan="3"| قسم 2: لهردار
|-
! 2a
| لهردار (سنها/باريڪ)
| وارن ۾ واضح "S" نمونو هوندو آهي، آسانيءَ سان سڌا يا گهنڊيدار ڪري سگهجن ٿا، عام طور مختلف اندازن لاءِ مناسب هوندا آهن.
|-
! 2b
| لهردار (وچولا)
| ڦُليل ٿيڻ جو لاڙو رکن ٿا ۽ انداز ڏيڻ ۾ ٿورو مزاحمتي ٿي سگهن ٿا.
|-
! 2c
| لهردار (کهرا)
| ڪافي کهرا، ڦُليل يا تمام ڦُليل، ٿلهين لهرن سان، اڪثر انداز ڏيڻ ۾ وڌيڪ مزاحمتي.
|-
!colspan="3"| قسم 3: گهنڊيدار
|-
! 3a
| گهنڊيدار (هلڪا)
| واضح "S" نمونو رکن ٿا، اڪثر ٿولهه، مقدار ۽/يا ڦُليل هجڻ گڏ هوندو آهي.
|-
! 3b
| گهنڊيدار (تنگ)
| واضح "S" نمونو رکن ٿا، گهنڊ سرپل کان سرپل شڪل واري ڪارڪ اسڪرو تائين هوندا آهن.
|-
!colspan="3"| قسم 4: ڪُنڍڙا
|-
! 4a
| ڪُنڍڙا (نرم)
| وار تمام تار جهڙا ۽ نازڪ، ويجهو ويڙهيل هوندا آهن ۽ گهنڊيدار نمونو ڏيکاري سگهن ٿا.
|-
! 4b
| ڪُنڍڙا (تار جهڙا)
| 4a جهڙا، پر گهنڊن جو نمونو گهٽ واضح؛ تيز ڪنڊن واري "Z" جهڙي شڪل رکن ٿا.
|-
|}
=====FIA سرشتو=====
هي هڪ طريقو آهي، جيڪو وارن کي گهنڊيداريءَ جي نموني، وار جي تاندوري جي ٿولهه ۽ مجموعي وارن جي مقدار موجب درجي بندي ڪري ٿو.
{| class="wikitable" style="margin:0 auto;"
|+ style="font-size:105%;padding-bottom:0.2em;"|FIA وارن جي درجابندي
|-
<!---------------------- Curliness ------------------------>
!colspan="3" style="font-size:110%;"|
گهنڊيداري
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''سڌا'''''
|-
!style="width:3.0em;"| 1a
|colspan="2"| بلڪل لٺ جهڙا سڌا.
|-
! 1b
|colspan="2"| سڌا، پر هلڪي جسماني لهر سان، جيڪا ڪجهه مقدار وڌائي ٿي.
|-
! 1c
|colspan="2"| جسماني لهر سان سڌا، ۽ هڪ يا ٻه ڏسڻ جهڙيون S-لهرون، مثال طور ڪنڌ جي پٺيان يا ڪنپٽين وٽ.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''لهردار'''''
|-
! 2a
|colspan="2"| سڄي وار ۾ ڇڪيل S-لهرن سان هلڪا.
|-
! 2b
|colspan="2"| وڌيڪ ننڍيون ۽ واضح S-لهرون، مثال طور ڳُتل آلن وارن جهڙيون.
|-
! 2c
|colspan="2"| واضح S-لهرون، ڪجهه سرپل گهنڊيداري.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''گهنڊيدار'''''
|-
! 3a
|colspan="2"| وڏا، هلڪا سرپل گهنڊ.
|-
! 3b
|colspan="2"| لچڪدار گول گهنڊ.
|-
! 3c
|colspan="2"| تنگ ڪارڪ اسڪرو جهڙا گهنڊ.
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"| '''''تمام''' گهنڊيدار
|-
! 4a
|colspan="2"| ويجهو ويڙهيل S-گهنڊ.
|-
! 4b
|colspan="2"| Z-نمونو؛ ويجهو ويڙهيل ۽ تيز ڪنڊن وارا.
|-
! 4c
|colspan="2"| گهڻو ڪري Z-نمونو؛ ويجهو ڪُنڍڙا، گهٽ واضح بناوت سان.
|-
<!----------------------- Strands ------------------------->
!colspan="3" style="font-size:110%;"|
تاندورا
|- style="vertical-align:top;"
! F
|colspan="2"| سنها
سنها تاندورا، جيڪي ڪڏهن روشنيءَ اڳيان رکڻ سان لڳ ڀڳ شفاف لڳن ٿا. <br />ڇڻيل تاندورا مخالف رنگ واري پسمنظر تي به ڏسڻ ۾ ڏکيا ٿي سگهن ٿا. <br />سنها وار محسوس ڪرڻ ۾ ڏکيا هوندا آهن يا تمام سنهي ريشمي تاندوري جهڙا محسوس ٿيندا آهن.
|- style="vertical-align:top;"
! M
|colspan="2"| وچولا
تاندورا نه سنها هوندا آهن ۽ نه کهرا. <br />وچولا وار ڪپهه جي ڌاڳي جهڙا محسوس ٿيندا آهن، پر سخت يا کُردرا نه هوندا آهن. <br />اهي نه سنها هوندا آهن نه کهرا.
|- style="vertical-align:top;"
! C
|colspan="2"| کهرا
ٿلها تاندورا، جن جا ڇڻيل وار عام طور آسانيءَ سان سڃاتا ويندا آهن. <br />کهرا وار سخت ۽ تار جهڙا محسوس ٿيندا آهن.
|-
<!----------------------- Volume -------------------------->
!colspan="3" style="font-size:110%;"|مقدار<br />{{small|{{nobold|سڄي وارن جي پوني ٽيل جي گهيري موجب}}}}
|-
! i
| سنها || گهيرو {{convert|2|in|cm|abbr=off}} کان گهٽ
|-
! ii
| عام || ... {{convert|2|to|4|in|cm|abbr=off}} تائين
|-
! iii
| ٿلها || ... {{convert|4|in|cm|abbr=off}} کان وڌيڪ
|}
==ترڪيب==
وار بنيادي طور [[ڪيراٽن]] پروٽينن ۽ [[ڪيراٽن سان لاڳاپيل پروٽين]]ن (KRTAPs) مان ٺهيل آهن. [[انساني جينوم]] 54 مختلف ڪيراٽن پروٽينن جو ڪوڊ رکي ٿو، جيڪي وارن ۾ مختلف مقدار ۾ موجود هوندا آهن. اهڙي طرح انسان 100 کان وڌيڪ مختلف KRTAPs جو ڪوڊ رکي ٿو، جيڪي وارن ۾ ڪيراٽنن کي آرپار ڳنڍين ٿا. KRTAPs جو مقدار انساني وارن ۾ 3٪ کان گهٽ کان وٺي [[ايڪڊنا]] جي ڪنڊي ۾ 30–40٪ تائين هوندو آهي.<ref>{{Citation |last1=Wu |first1=Dong-Dong |chapter=Evolution of Trichocyte Keratin Associated Proteins |date=2018 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-981-10-8195-8_5 |title=The Hair Fibre: Proteins, Structure and Development |pages=47–56 |editor-last=Plowman |editor-first=Jeffrey E. |access-date=2023-03-04 |place=Singapore |publisher=Springer |language=en |doi=10.1007/978-981-10-8195-8_5 |isbn=978-981-10-8195-8 |last2=Irwin |first2=David M. |series=Advances in Experimental Medicine and Biology |volume=1054 |pmid=29797267 |editor2-last=Harland |editor2-first=Duane P. |editor3-last=Deb-Choudhury |editor3-first=Santanu|chapter-url-access=subscription }}</ref>
وار ڊگهن (50–100 مائڪرو ميٽر) جيوگهرڙن مان ٺهيل هوندا آهن، جيڪي ڪيراٽن جي مرڪبن سان ڀريل هوندا آهن؛ انهن کي وچولي تاندورا چيو ويندو آهي ۽ اهي "ڪيراٽن سان لاڳاپيل پروٽينن" سان گڏ ٻڌل هوندا آهن، جيڪي بناوت ۾ بي قاعده هوندا آهن. هي سڄو ٻڌل مجموعو ميڪرو-فبرل سڏجي ٿو. اهي ڊگها جيوگهرڙا، جن ۾ ميڪرو-فبرل هوندا آهن، "جيوگهرڙي جھلي مرڪب" وسيلي ٻڌل هوندا آهن. جيوگهرڙن جي وچ ۾ موجود هي مرڪب عام طور ٻن 5 nm سڻڀي "بيٽا تهن" جي وچ ۾ 15 nm پروٽيني "ڊيلٽا تهه" تي مشتمل هوندو آهي. انهن تهن جي صحيح بناوت بابت گهڻي قياس آرائي موجود آهي. جيوگهرڙي جھلي مرڪب ٻن ڪارٽيڪس جيوگهرڙن جي وچ ۾، ٻن ڪيوٽيڪل جيوگهرڙن جي وچ ۾، ۽ ڪارٽيڪس ۽ ڪيوٽيڪل جيوگهرڙي جي وچ ۾ مختلف هوندو آهي.<ref>{{Cite journal|title=The structure of people's hair|first1=Fei-Chi|last1=Yang|first2=Yuchen|last2=Zhang|first3=Maikel C.|last3=Rheinstädter|date=5 April 2014|journal=PeerJ|volume=2|pages=e619|doi=10.7717/peerj.619|doi-access=free |pmid=25332846|pmc=4201279}}</ref>
==ڪم==
ڪيترن ٿڻائتن وٽ [[فر]] ۽ ٻيا وار هوندا آهن، جيڪي مختلف ڪم ڪن ٿا. وار ڪيترن جانورن لاءِ گرميءَ جي ضابطي ۽ [[ڇپاءُ]] جو ڪم ڪن ٿا؛ ٻين لاءِ اهي ٻين جانورن ڏانهن خبرداري، ميلاپ يا ٻين رابطي وارن اشارن جو ذريعو هوندا آهن؛ ۽ ڪجهه جانورن ۾ وار بچاءَ، ۽ ڪڏهن ڪڏهن حملي کان تحفظ، جو ڪم به ڏيندا آهن. وارن جو حسي ڪم پڻ آهي، ڇاڪاڻ ته اهي ڇهاءَ جي احساس کي چمڙي جي مٿاڇري کان ٻاهر تائين وڌائين ٿا. نگهبان وار اهڙيون خبرداريون ڏين ٿا، جيڪي پوئتي هٽڻ واري ردعمل کي شروع ڪري سگهن ٿيون.
===گرمي===
[[File:Ursus maritimus Steve Amstrup.jpg|thumb|left|قطبي ڀورا پنهنجو فر گرميءَ لاءِ استعمال ڪن ٿا؛ سندن چمڙي ڪاري هوندي آهي، پر سندن شفاف فر اڇو ڏسڻ ۾ اچي ٿو، شڪار دوران ڇپاءُ فراهم ڪري ٿو ۽ ٻچن کي برف ۾ لڪائي تحفظ ڏئي ٿو.]]
جڏهن ته انسانن گرم رهڻ لاءِ ڪپڙا ۽ ٻيا وسيلا پيدا ڪيا آهن، مٿي جا وار بنيادي طور گرميءَ جي [[حرارتي عايق|عايق]] ۽ ٿڌڪاريءَ (جڏهن پگهر وار مان ٻاڦجي ٿو) جو ذريعو آهن، ۽ الٽراوائليٽ ڪرڻن کان بچاءُ پڻ ڪن ٿا. ٻين هنڌن تي وارن جي ڪم بابت بحث موجود آهي. ٿڌي موسم ۾ ٻاهرين سرگرمين دوران [[ٿڌ جي ساڙ]] ۽ [[جسماني گرمي گهٽجڻ]] کان بچڻ لاءِ اڃا به ٽوپيون ۽ ڪوٽ گهربل هوندا آهن، پر انساني جسم جا وار اندروني گرمي پد کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ مدد ڏين ٿا. جڏهن جسم تمام ٿڌو ٿئي ٿو، ته وار جي ڦوٽن سان لڳل [[وار اڀاريندڙ ڏورا]] اڀا ٿين ٿا، جنهن سبب انهن ڦوٽن جا وار به اڀا ٿي وڃن ٿا. پوءِ اهي وار [[چمڙي جي مٿين تهه]] مٿان گرمي ڦاسائيندڙ تهه ٺاهين ٿا. هن عمل کي رسمي طور [[پائيلو ايرڪشن]] چيو ويندو آهي، جيڪو لاطيني لفظن 'pilus' ("وار") ۽ 'erectio' ("اڀرڻ") مان نڪتل آهي، پر انگريزيءَ ۾ عام طور ان کي [[لڱ ڪانڊارجڻ]] چيو ويندو آهي.<ref name="Why Do Humans Get goosebumps When They Are Cold, or under Other Circumstances?: Scientific American.">{{Cite journal|last=Bubenik|first=George A.|date=1 September 2003|title=Why do humans get "goosebumps" when they are cold, or under other circumstances?|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-do-humans-get-goosebu|journal=Scientific American|access-date=4 May 2010}}</ref> هي عمل ٻين ٿڻائتن ۾ وڌيڪ اثرائتو آهي، جن جو فر ڦُلي وڃي ٿو ۽ وارن جي وچ ۾ هوا جا خانو پيدا ڪري جسم کي ٿڌ کان بچائي ٿو. جسم تمام گرم ٿيڻ تي ان جي ابتڙ عمل ٿئي ٿو؛ وار اڀاريندڙ ڏورا وارن کي چمڙيءَ تي چپٽائي ڇڏين ٿا، جنهن سان گرمي ٻاهر نڪري سگهي ٿي.
===تحفظ===
ڪجهه ٿڻائتن، جهڙوڪ [[هيج هاگ]] ۽ [[پورڪيوپائن]]، ۾ وار سخت ڪنڊن يا ڪنڊن جهڙن تاندورن ۾ تبديل ٿي ويا آهن. اهي ڪيراٽن جي ٿلهين پليٽن سان ڍڪيل هوندا آهن ۽ شڪارين کان بچاءُ جو ڪم ڪندا آهن. ٿلها وار، جهڙوڪ شينهن جي ايال ۽ گريزلي ڀوري جو فر، چڪ ۽ ڇيڙن جهڙي جسماني نقصان کان ڪجهه تحفظ فراهم ڪن ٿا.
===ڇهاءَ جو احساس===
وار جي ڏنڊن جي هٽڻ ۽ ارتعاش کي وار جي ڦوٽي جا تنتي گرهڻ وارا حصا ۽ چمڙي اندر موجود تنتي گرهڻ وارا حصا سڃاڻين ٿا. وار هوا جي حرڪت ۽ جسماني شين جي ڇهاءَ کي محسوس ڪري سگهن ٿا ۽ [[ٻاهرين پرجيوي|ٻاهرين پرجيوين]] جي موجودگيءَ بابت حسي ڄاڻ ڏين ٿا.<ref>{{Cite journal | doi = 10.1098/rsbl.2011.0987| pmid = 22171023| title = Human fine body hair enhances ectoparasite detection| journal = Biology Letters| volume = 8| issue = 3| pages = 358–61| year = 2011| last1 = Dean | first1 = I.| last2 = Siva-Jothy | first2 = M. T. | pmc=3367735}}</ref> ڪجهه وار، جهڙوڪ [[اکين جا پنبڻ]]، ممڪن نقصانڪار مادو جي موجودگيءَ لاءِ خاص طور حساس هوندا آهن.<ref>{{cite web|title=Neuroscience for Kids – Receptors|url=http://faculty.washington.edu/chudler/receptor.html|access-date=18 February 2015|publisher=Faculty.washington.edu}}</ref><ref>{{cite web|title=hair biology – functions of the hair fiber and hair follicle|url=http://www.keratin.com/aa/aa031.shtml|access-date=18 February 2015|publisher=Keratin.com|archive-date=30 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330014433/http://www.keratin.com/aa/aa031.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|pmid=4811387|last1=Sabah|first1=NH|year=1974|pages=256–7|issue=2|volume=36|title=Controlled stimulation of hair follicle receptors|journal=Journal of Applied Physiology|doi=10.1152/jappl.1974.36.2.256}}</ref><ref>{{Cite journal | doi = 10.1016/S0047-2484(85)80090-7| title = The evolution of human skin(?)| journal = Journal of Human Evolution| volume = 14| pages = 3–22| year = 1985| last1 = Montagna | first1 = W.| issue = 1| bibcode = 1985JHumE..14....3M}}</ref>
[[File:Jeremy Cadot's eyebrow.jpg|thumb|ڀِرون پگهر، پاڻي ۽ ٻيو ڪچرو مٿان کان اک ۾ ڪرڻ کان روڪين ٿيون.]]
[[File:Closed human eye, superior view.jpg|thumb|اکين جا پنبڻ پنبڻين جي ڪنارن تي موجود وار آهن، جيڪي اک ڇنڀڻ وقت ڌوڙ ۽ مٽي پڪڙين ٿا.]]
====ڀِرون ۽ اکين جا پنبڻ====
{{main|ڀِرون|اکين جا پنبڻ}}
[[ڀِرون]] [[اک]]ين کي [[مٽي]]، [[پگهر]] ۽ [[مينهن]] کان وچولي درجي جو تحفظ ڏين ٿيون. اهي غير لفظي [[رابطو|رابطي]] ۾ پڻ اهم ڪردار ادا ڪن ٿيون، ڇاڪاڻ ته اهي ڏک، ڪاوڙ، حيرت ۽ جوش جهڙا جذبا ظاهر ڪن ٿيون. ٻين ڪيترن ٿڻائتن ۾ انهن ۾ وڌيڪ ڊگها، مُڇن جهڙا وار هوندا آهن، جيڪي ڇهاءَ جا حسي عضوا طور ڪم ڪن ٿا.
[[اکين جو پنبڻ]] پنبڻيءَ جي ڪنارن تي وڌندو آهي ۽ اک کي مٽيءَ کان بچائيندو آهي. اکين جا پنبڻ انسانن، اٺن، گهوڙن، شترمرغن وغيره لاءِ اهڙو ئي ڪم ڪن ٿا، جهڙو [[مُڇون]] [[ٻلي]]ن لاءِ ڪن ٿيون؛ اهي محسوس ڪرڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا ته مٽي، [[ڌوڙ]] يا ڪا ٻي ممڪن نقصانڪار شيءِ اک جي تمام ويجهو ته نه اچي وئي آهي.<ref name="Thumbprints - The Human Eyelash.">{{cite web |url=http://ion.asu.edu/liv41_eyelash/liv41_thumb.htm |title=Images of Nature |publisher=Ion.asu.edu |access-date=18 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060508183602/http://ion.asu.edu/liv41_eyelash/liv41_thumb.htm |archive-date=8 May 2006 }}</ref> هن [[احساس (نفسيات)|احساس]] جي نتيجي ۾ اک عڪسي طور بند ٿي وڃي ٿي.
ڀِرون ۽ اکين جا پنبڻ هڪ خاص ڊيگهه کان وڌيڪ نٿا وڌن؛ اکين جا پنبڻ اڪثر 10 ملي ميٽر کان وڌيڪ ڊگها نه هوندا آهن. بهرحال، [[ٽرائيڪوميگلي]] سبب پنبڻ غير معمولي طور ڊگها ۽ نمايان ٿي سگهن ٿا؛ ڪجهه حالتن ۾ مٿيان پنبڻ 15 ملي ميٽر تائين وڌي ويندا آهن.
==ارتقا==
وارن جي شروعات ٿڻائتن جي گڏيل ابن ڏاڏي، [[سائنيپسڊ]]ن، مان اٽڪل 300 ملين سال اڳ ٿي. في الحال اهو معلوم ناهي ته سائنيپسڊن ڪهڙي مرحلي تي ٿڻائتي خاصيتون، جهڙوڪ [[جسم جا وار]] ۽ [[ٿڻن جا غدود]]، حاصل ڪيون، ڇاڪاڻ ته [[فاسل]] نرم تاندورن جا سڌا ثبوت تمام گهٽ ڏين ٿا. [[پيليڪوسار]]، ممڪن طور ''[[Haptodus]]''، جي پيٽ ۽ هيٺين پڇڙيءَ جي چمڙيءَ جو نشان ڏيکاري ٿو ته بنيادي سائنيپسڊ نسل وٽ مستطيل [[اسڪيوٽ]]ن جون آڏيون قطارون هيون، جيڪي جديد [[واڳون]] جهڙيون هيون؛ تنهنڪري موجوده نسلي سمجھ موجب وارن جي حاصل ٿيڻ جو زمانو منطقي طور اٽڪل 299 ملين سال اڳ کان پراڻو نه ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite journal|last1=Niedźwiedzki|first1=Grzegorz|last2=Bojanowski|first2=Maciej|title=A Supposed Eupelycosaur Body Impression from the Early Permian of the Intra-Sudetic Basin, Poland|journal=Ichnos|date=July 2012|volume=19|issue=3|pages=150–155|doi=10.1080/10420940.2012.702549|bibcode=2012Ichno..19..150N |s2cid=129567176}}</ref> ''[[Estemmenosuchus]]''، [[مٿئين پرميئن]] جي هڪ [[ٿيراپسڊ]]، جي غيرمعمولي طور محفوظ کوپڙي هموار، وارن کان خالي چمڙي ڏيکاري ٿي، جنهن ۾ غدودي کڏن جهڙيون بناوتون نظر اچن ٿيون،<ref>Kardong, K.V. (2002): ''Vertebrates: Comparative anatomy, function, evolution. 3rd Edition.'' McGraw-Hill, New York</ref> پر نيم-آبي نسل هئڻ سبب اها خشڪيءَ وارن نسلن جي ٻاهرين چمڙيءَ بابت قطعي نتيجو ڏيڻ لاءِ خاص مددگار نه ٿي سگهي ٿي. وارن جا سڀ کان پراڻا اڻتڪراري فاسل، جن ۾ وارن جا صاف نشان ملن ٿا، [[ڪيلوويئن]]، يعني وچئين [[جوراسڪ]] جي پوئين دور، جي ''[[Castorocauda]]'' ۽ ساڳئي زماني جي ڪيترن [[هارامييڊا]]ن مان ملن ٿا؛ اهي ٻئي [[ٿڻائتي نما]] [[سائنوڊونٽ]] هئا، جنهن سان هن خاصيت جي عمر جديد نسلي سمجھ موجب گهٽ ۾ گهٽ اٽڪل 220 ملين سال اڳ تائين وڃي ٿي.<ref name="JiLuoYuanTabrumCastorocauda">{{Cite journal|author1=Q. Ji|author2=Z-X Luo|author3=C-X Yuan|last4=Tabrum|first4=A. R.|date=February 2006|title=A Swimming Mammaliaform from the Middle Jurassic and Ecomorphological Diversification of Early Mammals|journal=Science|volume=311|issue=5764|pages=1123–7|bibcode=2006Sci...311.1123J|doi=10.1126/science.1123026|pmid=16497926|s2cid=46067702|url=http://doc.rero.ch/record/13437/files/PAL_E249.pdf }} See also the news item at {{cite web|title=Jurassic "Beaver" Found; Rewrites History of Mammals|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2006/02/0223_060223_beaver.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120922055901/http://news.nationalgeographic.com/news/2006/02/0223_060223_beaver.html|archive-date=22 September 2012|access-date=12 August 2012}}</ref><ref>{{cite news|date=9 August 2013|title=Jurassic squirrel's secret is out|newspaper=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/jurassic-squirrels-secret-is-out/article5004252.ece|access-date=29 June 2016}}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Meng | first1 = Qing-Jin | last2 = Grossnickle | first2 = David M. | last3 = Di | first3 = Liu | last4 = Zhang | first4 = Yu-Guang | last5 = Neander | first5 = April I. | last6 = Ji | first6 = Qiang | last7 = Luo | first7 = Zhe-Xi | year = 2017 | title = New gliding mammaliaforms from the Jurassic | journal = Nature | volume = 548 | issue = 7667 | pages = 291–296 | doi = 10.1038/nature23476 | pmid = 28792929 | bibcode = 2017Natur.548..291M | s2cid = 205259206 }}</ref> تازين اڀياسن ۾ آخري [[پرميئن]] دور جي [[روس]]ي [[ڪوپرولائيٽ]]ن مان اهو امڪان ظاهر ڪيو ويو آهي ته ان دور جي غير-ٿڻائتي سائنيپسڊن وٽ فر موجود هو.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/let.12156 | title=Microbiota and food residues including possible evidence of pre-mammalian hair in Upper Permian coprolites from Russia | year=2015 | journal=Lethaia | volume=49 | issue=4 | pages=455–477 | last1 = Bajdek | first1 = Piotr}}</ref> جيڪڏهن اهو درست آهي ته اهي وارن جا سڀ کان پراڻا معلوم باقيات آهن، جيڪي ظاهر ڪن ٿا ته فر ديرين [[پيلئوزوئڪ]] تائين موجود ٿي چڪو هو.
ڪجهه جديد ٿڻائتن ۾ هر [[اک جو کوپو|اک جي کوپي]] اڳيان هڪ خاص غدو هوندو آهي، جيڪو فر کي سنوارڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي؛ ان کي [[هارڊيرين غدو]] چيو ويندو آهي. هن بناوت جا نشان ''[[Morganucodon]]'' جهڙن ننڍن شروعاتي ٿڻائتن جي کوپڙين ۾ ملن ٿا، پر انهن جي [[سائنوڊونٽ]] ابن ڏاڏن جهڙوڪ ''[[Thrinaxodon]]'' ۾ نه ملن ٿا.<ref>{{cite book|last1=Lingham-Soliar|first1=Theagarten|title=The vertebrate integument, Vol I|date=2014|publisher=Springer Berlin Heidelberg|location=Berlin, Heidelberg|isbn=978-3-642-53748-6|pages=211–212}}</ref>
جديد جانورن جي فر جا وار سڀ تنتن سان ڳنڍيل هوندا آهن، تنهنڪري فر حسي ڄاڻ منتقل ڪرڻ جو ڪم پڻ ڪري ٿو. فر شايد حسي وارن، يعني مُڇن، مان ارتقا ڪيو هجي. هن حسي نظام جا اشارا [[نيوڪارٽيڪس]] ۾ سمجهيا ويندا آهن، جيڪو دماغ جو اهو حصو آهي جيڪو ''Morganucodon'' ۽ ''[[Hadrocodium]]'' جهڙن جانورن ۾ نمايان طور وڌيو.<ref>{{cite journal|last1=Rowe|first1=T. B.|last2=Macrini|first2=T. E.|last3=Luo|first3=Z.-X.|title=Fossil Evidence on Origin of the Mammalian Brain|journal=Science|date=19 May 2011|volume=332|issue=6032|pages=955–957|doi=10.1126/science.1203117|pmid=21596988|bibcode=2011Sci...332..955R|s2cid=940501}}</ref> وڌيڪ ترقي يافته ٿيراپسڊن وٽ ننگي چمڙي، [[مُڇون]] ۽ [[اسڪيوٽ]]ن جو گڏيل نمونو ٿي سگهي ٿو. مڪمل [[وارن جي کوٽ]] غالباً ٿيراپسڊ کان ٿڻائتي ڏانهن منتقليءَ تائين ارتقا نه ڪئي هئي.<ref name=Fur>{{cite journal| last1=Ruben|first1= J.A. |last2= Jones| first2= T.D. |year=2000|title= Selective Factors Associated with the Origin of Fur and Feathers |journal=Am. Zool.|volume= 40|pages= 585–596 | doi = 10.1093/icb/40.4.585| issue=4 |doi-access= free}}</ref> وڌيڪ ترقي يافته، ننڍن ٿيراپسڊن وٽ وار ۽ اسڪيوٽ گڏ ٿي سگهن ٿا، اهڙو گڏيل نمونو اڄ به ڪجهه جديد ٿڻائتن، جهڙوڪ [[ڪُتريندڙ جانور]]ن ۽ [[اوپوسم]]، ۾ ملي ٿو.<ref>{{cite book|last=Plower|first=R.P.|url=https://archive.org/stream/cu31924001022684/cu31924001022684_djvu.txt|title=An introduction to the study of mammals living and extinct|publisher=Cornell University Library|year=1897|location=New York|page=11|quote=Flat scutes, with the edges in apposition, and not overlaid, clothe both surfaces of the tail of the beaver, rats, and others of the same order, and also of some insectivores and marsupials.|access-date=8 June 2012}}</ref>
وار جي جسامت، رنگ ۽ خردبناوت ۾ نسلن جي وچ ۾ گهڻي تبديلي سبب اڪثر هڪ ئي وار جي تاندوري جي بنياد تي نسل جي سڃاڻپ ممڪن ٿيندي آهي.<ref name=Teerink2003>{{cite book|author=Teerink, BJ|title=Hair of West European Mammals: Atlas and Identification Key |url= https://books.google.com/books?id=exlhpOZ__BEC| date=2003|publisher=Cambridge University Press| isbn=9780521545778| pages=224}}</ref><ref name="TothM">{{cite book|author=Toth, Maria|url=http://www.hairatlas.hu/|title=Hair and fur atlas of Central European mammals|date=29 December 2017|publisher=Pars Ltd|isbn=978-963-88339-7-6|pages=307|access-date=8 July 2019}}</ref>
[[File:Nacktmull.jpg|thumb|چڙيا گهر ۾ [[ننگو مول-چوهڙو]] (''Heterocephalus glaber'').]]
{{anchor|Glabrous|Glabrousness}}
گهڻن [[ٿڻائتي]] جانورن ۾ مختلف درجن تائين ڪجهه چمڙي وارا حصا قدرتي وارن کان خالي هوندا آهن. انساني جسم ۾ بي وار [[انساني چمڙي|چمڙي]] [[آڱر]]ين جي [[بطني]] حصي، [[هٿ|تريلين]]، [[پير جي تري]] ۽ [[چپن]] تي ملي ٿي؛ اهي سڀ جسم جا اهي حصا آهن جيڪي ڀرپاسي جي دنيا سان سڌي رابطي ۾ تمام گهڻو لاڳاپيل آهن،<ref name ="Scholarpedia">{{Cite book|title=Scholarpedia of touch|isbn=978-94-6239-133-8|location=Paris|oclc=932171320|last1=Prescott|first1=Tony|last2=Ahissar|first2=Ehud|last3=Izhikevich|first3=Eugene|date=21 November 2015}}</ref> اهڙيءَ طرح [[ننڍا فرجي چپ]] ۽ [[عضو تناسل جو مٿو]] به بي وار چمڙيءَ جا حصا آهن.<ref>{{cite book|last1=Linden|first1=David, J.|title=Touch: The Science of Hand, Heart and Mind|date=March 2015|publisher=Viking|isbn=978-0241184035|chapter-url=https://books.google.com/books?id=XjZIBQAAQBAJ&pg=PT36|chapter=Chapter 2}}</ref> انسانن جي بي وار چمڙيءَ ۾ [[ميڪينو ريسيپٽر]]ن جا چار مکيه قسم آهن: [[لميلا ڪارپسڪل|پيسينيئن ڪارپسڪل]]، [[ڇهاءَ وارو ڪارپسڪل|مائسنر ڪارپسڪل]]، [[مرڪل تنتي پڇاڙي|مرڪل ڊسڪ]] ۽ [[بلبس ڪارپسڪل|رفيني ڪارپسڪل]].
[[ننگو مول-چوهڙو]] (''Heterocephalus glaber'') اهڙي چمڙي رکي ٿو، جنهن ۾ عام فر جهڙي ڍڪڻ واري وارن جي کوٽ ارتقا ڪري وئي آهي، پر ان جي جسم تي ڊگها، تمام ڇڙواڳ پکڙيل حسي وار باقي رهيا آهن.<ref name ="Scholarpedia"/> بي وار هجڻ [[نيوٽيني]] سان لاڳاپيل خاصيت ٿي سگهي ٿي.<ref>{{Cite journal|last=Rebora|first=Alfredo|date=2010|title=Lucy's pelt: when we became hairless and how we managed to survive|journal=International Journal of Dermatology|language=en|volume=49|issue=1|pages=17–20|doi=10.1111/j.1365-4632.2009.04266.x|pmid=20465604|s2cid=21484729|issn=1365-4632}}</ref>
[[file:Vulpes vulpes sitting.jpg|thumb|ڪيترن غير انساني ٿڻائتن تي ملندڙ نرم ۽ باريڪ وار عام طور فر سڏبا آهن.<!-- moved ref to main text, above: name=Bergman2014 -->]]
===ارتقائي تبديلي===
[[پرائميٽ]] ٻيا ٿڻائتا جانور جي ڀيٽ ۾ نسبتاً گهٽ وار وارا آهن، ۽ [[هومينيني]]، جهڙوڪ چمپينزي، وٽ پنهنجي جسماني جسامت جي لحاظ کان توقع کان گهٽ وارن جي کثافت هوندي آهي.<ref name="Sandel 2013 pp. 145–150">{{cite journal |last=Sandel |first=Aaron A. |date=2013-07-30 |title=Brief communication: Hair density and body mass in mammals and the evolution of human hairlessness |journal=American Journal of Physical Anthropology |volume=152 |issue=1 |pages=145–150 |doi=10.1002/ajpa.22333 |pmid=23900811 |bibcode=2013AJPA..152..145S |issn=0002-9483|hdl=2027.42/99654 |hdl-access=free }}</ref> ارتقائي حياتياتدانن جو خيال آهي ته ''[[ھومو]]'' جنس اٽڪل 2 ملين سال اڳ [[اوڀر آفريڪا]] ۾ پيدا ٿي.<ref name="Herries Martin Leece Adams 2020 p.">{{cite journal |last1=Herries |first1=Andy I. R. |last2=Martin |first2=Jesse M. |last3=Leece |first3=A. B. |last4=Adams |first4=Justin W. |last5=Boschian |first5=Giovanni |last6=Joannes-Boyau |first6=Renaud |last7=Edwards |first7=Tara R. |last8=Mallett |first8=Tom |last9=Massey |first9=Jason |last10=Murszewski |first10=Ashleigh |last11=Neubauer |first11=Simon |last12=Pickering |first12=Robyn |last13=Strait |first13=David S. |last14=Armstrong |first14=Brian J. |last15=Baker |first15=Stephanie |date=2020-04-03 |title=Contemporaneity of ''Australopithecus'', ''Paranthropus'', and early ''Homo erectus'' in South Africa |journal=Science |volume=368 |issue=6486 |doi=10.1126/science.aaw7293 |issn=0036-8075 |last16=Caruana |first16=Matthew V. |last17=Denham |first17=Tim |last18=Hellstrom |first18=John |last19=Moggi-Cecchi |first19=Jacopo |last20=Mokobane |first20=Simon |last21=Penzo-Kajewski |first21=Paul |last22=Rovinsky |first22=Douglass S. |last23=Schwartz |first23=Gary T. |last24=Stammers |first24=Rhiannon C. |last25=Wilson |first25=Coen |last26=Woodhead |first26=Jon |last27=Menter |first27=Colin|article-number=eaaw7293 |pmid=32241925 |bibcode=2020Sci...368w7293H |doi-access=free |hdl=11568/1040368 |hdl-access=free }}</ref> هن ارتقا جو هڪ حصو [[برداشت واري ڊوڙ جو مفروضو|برداشت واري ڊوڙ]]<ref name="Ruxton Wilkinson 2011 pp. 169–175">{{cite journal |last1=Ruxton |first1=Graeme D. |last2=Wilkinson |first2=David M. |year=2011 |title=Thermoregulation and endurance running in extinct hominins: Wheeler's models revisited |journal=Journal of Human Evolution |volume=61 |issue=2 |pages=169–175 |doi=10.1016/j.jhevol.2011.02.012 |pmid=21489604 |bibcode=2011JHumE..61..169R |issn=0047-2484}}</ref> ۽ ڏينهن جي گرم وقتن ۾ ٻاهر نڪرڻ هو،<ref name="Ruxton Wilkinson 2011 pp. 20965–20969">{{cite journal |last1=Ruxton |first1=Graeme D. |last2=Wilkinson |first2=David M. |date=2011-12-12 |title=Avoidance of overheating and selection for both hair loss and bipedality in hominins |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=108 |issue=52 |pages=20965–20969 |doi=10.1073/pnas.1113915108 |pmid=22160694 |pmc=3248486 |bibcode=2011PNAS..10820965R |issn=0027-8424|doi-access=free }}</ref> جنهن لاءِ [[پگهر]] وسيلي اثرائتي حرارتي ضابطي جي ضرورت هئي. [[ٻاڦجڻ جي گرمي]] وسيلي گرميءَ جو نڪرڻ، چمڙيءَ جي مٿاڇري ڀرسان هوا جي وهڪرن سان مدد پائي ٿو، ۽ جسماني وارن جي گهٽتائي ان کي وڌيڪ آسان بڻائي ٿي.<ref name="Jablonski06">{{cite book |author=Jablonski, Nina G. |url=https://books.google.com/books?id=EYi9S3VtIGsC&pg=PP13 |title=Skin: A Natural History |date=1 May 2008 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-94170-0 |pages=13– |access-date=27 January 2016}}</ref>
انساني ارتقا ۾ هڪ ٻيو عنصر، جيڪو اڳ تاريخي زماني ۾ پيش آيو، [[نيوٽيني]]، خاص طور عورتن ۾، لاءِ پسنديده چونڊ هئي. اهو خيال ته بالغ انسانن ۾ ڪجهه نيوٽينس، يعني ٻاراڻيون خاصيتون، موجود آهن جيڪي ٻين وڏن بندرن ۾ نه ڏسجن ٿيون، اٽڪل هڪ صدي پراڻو آهي. [[لوئيس بولڪ]] اهڙين خاصيتن جي ڊگهي فهرست ڏني،<ref>{{Cite book|last=Bolk|first=L.|year=1926|title=Das Problem der Menschwerdung|publisher=Fischer|location=Jena|language=de}}</ref> ۽ [[اسٽيفن جي گولڊ]] پنهنجي ڪتاب ''[[Ontogeny and Phylogeny (book)|Ontogeny and Phylogeny]]'' ۾ انهن جي مختصر فهرست شايع ڪئي.<ref>short-list of 25 characters reprinted in Gould, Stephen Jay (1977). ''[[Ontogeny and Phylogeny (book)|Ontogeny and phylogeny]]''. Harvard University Press. p. 357. {{ISBN|0674639413}}.</ref> ان کان علاوه، عورتن ۾ [[پيڊومارفڪ]] خاصيتون ترقي يافته ملڪن ۾ اڪثر [[جسماني ڪشش#عورتن جي جسماني ڪشش جا ڪارڻ|مردن لاءِ پسنديده]] سمجهيون وينديون آهن.<ref>{{cite journal |last1=Scott|first1= Isabel M.|date=7 October 2014 |title=Human preferences for sexually dimorphic faces may be evolutionarily novel |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=111 |issue=40 |pages= 14388–14393|doi=10.1073/pnas.1409643111 |pmid= 25246593|pmc= 4210032|bibcode=2014PNAS..11114388S|doi-access= free}}</ref> مثال طور [[ويلس وار]] هڪ ٻاراڻي خاصيت آهي. تنهن هوندي به، جڏهن ته مرد [[جنسي فرق]] جي نتيجي ۾ وڌيڪ ڊگها، کهرا، ٿلها ۽ ڪارا [[ٽرمينل وار]] پيدا ڪن ٿا، عورتن ۾ ائين نه ٿيندو آهي، جنهن ڪري سندن ويلس وار نظر ايندا رهن ٿا.
{{further|انساني ارتقائي جينيات}}
===بناوت===
====<span id="curly"></span>گهنڊيدار وار====
[[File:Yellow curly hair and scalp from body which had long black wig over hair. Parts of wig plait remains. From Egypt, Gurob, probably tomb 23. 18th-19th Dynasty. The Petrie Museum of Egyptian Archaeology, London.jpg|thumb|مصر جي گوروب مان مليل پيلو گهنڊيدار وار ۽ کوپڙيءَ جي چمڙي؛ جسم تي ڊگهي ڪاري وگ رکيل هئي ۽ وگ جي چوٽيءَ جا حصا باقي آهن. غالباً قبر 23، 18هين–19هين خاندان. پيٽري ميوزيم آف اجيپشن آرڪيالاجي، لنڊن]]
[[File:David Luiz ConfedCup2013Champions17.jpg|thumb|گهنڊيدار وارن وارو مرد ([[ڊيوڊ لوئز]]، برازيل جو فٽبالر)]]
[[File:PSM V52 D323 Global hair texture map.png|thumb|وارن جي عالمي بناوت جو نقشو]]
{{More citations needed section|date=August 2016}}
جيبلونسڪي<ref name=Jablonski06/> جو چوڻ آهي تہ مٿي جا وار اڳ-انساني نسلن لاءِ ارتقائي طور فائديمند هئا، ڇاڪاڻ تہ اهي شديد آفريڪي، يعني خط استوا واري، [[مٿاھين بنفشي روشني]] ۾ سڌي بيهي هلڻ وقت مٿي جي چمڙيءَ جي حفاظت ڪندا هئا. جيتوڻيڪ ڪو دليل ڏئي سگهي ٿو تہ هن منطق موجب انسانن جا ڪلها به وارن وارا هئڻ گهرجن، ڇاڪاڻ تہ اهي به ساڳين حالتن ۾ روشنيءَ جي سامهون اچي سگهن ٿا، پر مٿي جي حفاظت وڌيڪ اهم سمجهي وڃي ٿي، ڇاڪاڻ تہ اهو [[دماغ]] جو هنڌ آهي، جنهن انسانيت کي ڌرتيءَ جي ڪامياب ترين نسلن مان هڪ بڻايو، ۽ جيڪو ڄمڻ وقت به تمام نازڪ هوندو آهي. بغلن ۽ ڳچيءَ واري علائقي جا وار به جنسي بلوغت جون نشانيون طور برقرار رهيا. ان تدريجي عمل دوران، جنهن ۾ ''[[ھومو اريڪٽس]]'' فر واري چمڙيءَ کان ''[[ھومو سيپيئنس]]'' ۾ ڏسجندڙ بي وار چمڙيءَ ڏانهن منتقل ٿيڻ لڳو، وارن جي بناوت بابت فرض ڪيو وڃي ٿو تہ اها سڌن وارن، يعني گهڻن ٿڻائتن ۽ انسان جي ويجهي ترين مائٽن [[چمپينزي]]ن جي حالت، مان [[آفريڪي بناوت وارا وار|آفريڪي بناوت وارن]] يا گهڻن گهنڊيدار وارن ڏانهن آهستي آهستي تبديل ٿي. هي دليل اهو فرض ڪري ٿو تہ گهنڊيدار وار سڌن وارن جي ڀيٽ ۾ مٿاھون بنفشي روشنيءَ جي جسم ۾ داخلا کي وڌيڪ روڪين ٿا؛ تنهنڪري گهنڊيدار يا ويڙهيل وار خط استوا تي رهندڙ هلڪي چمڙيءَ وارن هومينڊن لاءِ خاص طور فائديمند ٿي سگهن ٿا.
آئينگر جي نتيجن (1998) مان اها ڳالهه حمايت وٺي ٿي تہ بالائے بنفشي روشني سڌن انساني وارن جي پاڙن ۾، ۽ اهڙيءَ طرح وار جي تاندوري وسيلي چمڙيءَ مان جسم ۾، داخل ٿي سگهي ٿي. خاص طور ان اڀياس جا نتيجا ظاهر ڪن ٿا تہ هي عمل روشنيءَ جي [[فائبر آپٽڪ]] نلين مان گذرڻ جهڙو آهي، جيڪي موڙيل، تيز وڪر واريون يا ويڙهيل هجن تہ ايترو اثرائتو ڪم نٿيون ڪن. هن معنيٰ ۾، جڏهن هومينڊ، يعني ''ھومو اريڪٽس''، آهستي آهستي پنهنجا سڌا جسماني وار وڃائي رهيا هئا ۽ پنهنجي فر هيٺان شروعاتي طور هلڪي چمڙيءَ کي سج آڏو ظاهر ڪري رهيا هئا، تڏهن سڌا وار هڪ موافقتي نقصان ٿي سگهن ٿا. ابتڙ منطق موجب، پوءِ جڏهن انسان آفريڪا ۽/يا خط استوا کان پري سفر ڪرڻ لڳا، تہ سڌا وار شايد شروعاتي طور جسم ۾ مٿاھين بنفشي روشنيءَ جي داخلا ۾ مدد لاءِ ارتقا ڪيا، خاص طور تي اونداهي، مٿاھين بنفشي کان محفوظ چمڙيءَ کان هلڪي چمڙيءَ ڏانهن منتقليءَ دوران.
جيبلونسڪي جي دعوائن<ref name=Jablonski06/> موجب آفريڪي وارن لاءِ "وولي" يعني اون جهڙو صفت استعمال ڪرڻ هڪ [[غلط اصطلاح]] آهي، ڇاڪاڻ تہ اهو رڍ جي حقيقي اون مان ملندڙ تيز حرارتي موصليت جو تاثر ڏئي ٿو. ان جي ابتڙ، آفريڪي وارن جي نسبتاً گهٽ کثافت ۽ سندن لچڪدار ويڙهين گڏجي هڪ هوادار، لڳ ڀڳ اسفنج جهڙي بناوت پيدا ڪن ٿيون، جيڪا جيبلونسڪي جي دليل موجب<ref name=Jablonski06/> مٿي جي چمڙيءَ تائين ٿڌي هوا جي گردش وڌائڻ ۾ وڌيڪ مددگار ٿي سگهي ٿي. ان کان علاوه، آلا آفريڪي وار جيستائين مڪمل طور ڀڄي نه وڃن، ڳچيءَ ۽ مٿي جي چمڙيءَ سان چنبڙي نٿا پون؛ اهي پنهنجي بنيادي لچڪدار ڦلڻ واري بناوت برقرار رکندا آهن، ڇاڪاڻ تہ اهي سڌن وارن جي ڀيٽ ۾ نمي ۽ پگهر جو جواب گهٽ ڏين ٿا. هن لحاظ کان، هي خاصيت شديد خط استوائي آبهوا ۾ سڌن وارن کان وڌيڪ آرام وڌائي سگهي ٿي؛ جڏهن تہ سڌا وار، ٻئي پاسي، قدرتي طور ڪنن ۽ ڳچيءَ تي ڪرندا آهن ۽ سرد آبهوا ۾ گهڻن ويڙهيل وارن جي ڀيٽ ۾ ٿورو وڌيڪ آرام مهيا ڪري سگهن ٿا.
اهو به قابل ذڪر آهي تہ هن وارن جي بناوت جو سڀ کان وڌيڪ پکڙيل اظهار ذيلي صحارا آفريڪا ۾ ملي ٿو؛ دنيا جو اهو علائقو جنهن لاءِ گهڻا جيني ۽ قديم-انساني ثبوت ظاهر ڪن ٿا تہ اهو جديد انسانيت جو نسبتاً تازو، اٽڪل 200,000 سال پراڻو، سرچشمو هو. حقيقت ۾، جيتوڻيڪ جيني نتيجا (Tishkoff، 2009) ظاهر ڪن ٿا تہ ذيلي صحارا آفريڪي ڌرتيءَ تي سڀ کان وڌيڪ جيني طور متنوع براعظمي گروهه آهن، [[آفريڪي بناوت وارا وار]] هن علائقي ۾ تقريباً هر هنڌ ملن ٿا. اهو هڪ مضبوط ۽ ڊگهي مدي واري چونڊ دٻاءَ ڏانهن اشارو ڪري ٿو، جنهن ذيلي صحارا گروهن جي جينوم جي اڪثر ٻين علائقن جي ابتڙ، لاڳاپيل جڳهن تي جيني تبديليءَ لاءِ تمام گهٽ گنجائش ڇڏي. اهڙو نمونو به اهو نٿو ڏيکاري تہ انساني جنسي جماليات هن ورڇ جو اڪيلو يا بنيادي سبب آهي.
[[File:Blackhair10.jpg|thumb|سڌا ڪارا وار]]
====اي ڊي اي آر مقام====
تازن اڀياسن جو هڪ سلسلو ڏيکاري چڪو آهي تہ جديد انساني جينوم جي [[EDAR]] مقام تي جيني نمونا، جيڪو اوڀر ايشيائي نسل جي گهڻن ماڻهن ۾ وارن جي بناوت جي تبديليءَ ۾ حصو وٺي ٿو، هن مفروضي جي حمايت ڪن ٿا تہ اوڀر ايشيائي سڌا وار غالباً جديد انساني نسل جي هن شاخ ۾، اصل ۾ گهڻن ويڙهيل [[قدرتي آفريڪي وار]]ن جي اظهار کان پوءِ ترقي يافته ٿيا.<ref>{{cite journal|pmid=18065779|last1=Fujimoto|first1=A|year=2008|pages=835–43|issue=6|volume=17|last2=Kimura|first2=R|journal=Human Molecular Genetics|last3=Ohashi|first3=J|last4=Omi|first4=K|last5=Yuliwulandari|first5=R|last6=Batubara|first6=L|last7=Mustofa|first7=MS|last8=Samakkarn|first8=U|last9=Settheetham-Ishida|first9=W|last10=Ishida|first10=T.|last11=Morishita|first11=Y.|last12=Furusawa|first12=T.|last13=Nakazawa|first13=M.|last14=Ohtsuka|first14=R.|last15=Tokunaga|first15=K.|title=A scan for genetic determinants of human hair morphology: EDAR is associated with Asian hair thickness|doi=10.1093/hmg/ddm355|display-authors=8|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|pmid=18704500|last1=Fujimoto|first1=A|year=2008|pages=179–85|issue=2|volume=124|last2=Ohashi|first2=J|journal=Human Genetics|last3=Nishida|first3=N|last4=Miyagawa|first4=T|last5=Morishita|first5=Y|last6=Tsunoda|first6=T|last7=Kimura|first7=R|last8=Tokunaga|first8=K|title=A replication study confirmed the EDAR gene to be a major contributor to population differentiation regarding head hair thickness in Asia|url=http://www.tulips.tsukuba.ac.jp/dspace/bitstream/2241/103672/1/HG_124-2.pdf|doi=10.1007/s00439-008-0537-1|access-date=14 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110205011119/http://www.tulips.tsukuba.ac.jp/dspace/bitstream/2241/103672/1/HG_124-2.pdf|archive-date=5 February 2011|url-status=dead|hdl=2241/103672|s2cid=20084816|hdl-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mou|first1=C|last2=Thomason|first2=HA|last3=Willan|first3=PM|last4=Clowes|first4=C|last5=Harris|first5=WE|last6=Drew|first6=CF|last7=Dixon|first7=J|last8=Dixon|first8=MJ|last9=Headon|first9=DJ|year=2008|title=Enhanced ectodysplasin-A receptor (EDAR) signaling alters multiple fiber characteristics to produce the East Asian hair form|url=https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/8264337/Mou_et_al_EDAR_and_Asian_Hair_2008_supplementary_material.pdf|journal=Human Mutation|volume=29|issue=12|pages=1405–11|doi=10.1002/humu.20795|pmid=18561327|hdl=20.500.11820/0b35a959-86c8-44e5-b100-20639dd6bbf1|s2cid=37696013|access-date=30 January 2019|hdl-access=free}}</ref> خاص طور، لاڳاپيل نتيجا ظاهر ڪن ٿا تہ EDAR واري اها ميوٽيشن، جيڪا اوڀر ايشيائي "کهري" يا ٿلهي، سڌي وارن واري غالب بناوت لاءِ ڪوڊ ڪري ٿي، گذريل اٽڪل 65,000 سالن اندر پيدا ٿي؛ هي اهڙو زماني جو دائرو آهي جيڪو ابتدائي "آفريڪا کان ٻاهر" لڏپلاڻن کان وٺي اڄ تائين پکڙيل آهي.
==بيماري==
{{See also|وارن جون بيماريون}}
[[Tinea corporis|رنگ ورم]] هڪ [[فنگسي بيماري]] آهي جيڪا وارن واري چمڙيءَ کي متاثر ڪري ٿي.<ref>{{cite web|title=Dermatologyinfo.net|url=http://www.dermatologyinfo.net/english/chapters/chapter10.htm|access-date=21 May 2012|publisher=Dermatologyinfo.net}}</ref>
[[وارن جو وقت کان اڳ اڇو ٿيڻ]] هڪ ٻي حالت آهي، جنهن ۾ يورپين ۾ 20 سالن کان اڳ، ايشيائين ۾ 25 سالن کان اڳ، ۽ آفريڪن ۾ 30 سالن کان اڳ وار اڇا ٿيڻ لڳن ٿا.<ref>{{Cite journal|title=Premature graying of hair|date = 31 August 2013| pmid=23974581 |url=http://www.ijdvl.com/article.asp?issn=0378-6323;year=2013;volume=79;issue=5;spage=641;epage=653;aulast=Pandhi#ref4|access-date=15 November 2017| last1=Pandhi | first1=D. | last2=Khanna | first2=D. | journal=Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology | volume=79 | issue=5 | pages=641–653 | doi=10.4103/0378-6323.116733 | doi-access=free }}</ref>
==وارن جي سار سنڀال==
{{Main|وارن جي سار سنڀال}}
وارن جي سار سنڀال ۾ وارن جي [[صفائي]] ۽ [[سينگارشناسي]] شامل آهن، جن ۾ [[مٿي جي چمڙي]] جا وار، چهري جا وار ([[ڏاڙهي]] ۽ [[مڇون]])، [[زير ناف وار]] ۽ ٻيا جسماني وار شامل آهن. وارن جي سنڀال جا طريقا فرد جي ثقافت ۽ وارن جي طبعي خاصيتن موجب مختلف هوندا آهن. وارن کي رنگي، ڪٽي، ڪوڙي، پٽي، يا ويڪسنگ، شوگرنگ ۽ ٿريڊنگ جهڙن طريقن سان هٽائي سگهجي ٿو.
===هٽائڻ جا طريقا===
[[ڊيپيليشن]] (Depilation) چمڙيءَ جي مٿاڇري تان وار هٽائڻ کي چئبو آهي. اهو [[شيونگ]] جهڙن طريقن سان ڪري سگهجي ٿو. [[ايپيليشن]] (Epilation) مڪمل وار جي تاندوري کي، جنهن ۾ اهو حصو به شامل آهي جيڪو اڃا فوليڪل مان ٻاهر نه نڪتو هجي، هٽائڻ کي چئبو آهي. وارن جي ايپيليشن جو هڪ مشهور طريقو [[ويڪسنگ]] آهي.
====شيونگ====
{{Main|شيونگ}}
[[File:Shaving-system-2blade.jpg|thumb|ڪيترن ريزرن ۾ ويجهي شيو لاءِ هڪ کان وڌيڪ بليڊ هوندا آهن. شيو ڪرڻ کان پوءِ چمڙي شروعاتي طور هموار ۽ وارن کان خالي محسوس ٿئي ٿي، پر نوان وار ڪجهه ڪلاڪن اندر ظاهر ٿي سگهن ٿا.]]
[[شيونگ]] بليڊ وارن اوزارن، جهڙوڪ [[ريزر]]، سان ڪئي ويندي آهي. [[بليڊ]] کي چمڙيءَ جي ويجهو آڻي گهربل حصي جي وارن مٿان هلايو ويندو آهي، جنهن سان ٽرمينل وار ڪٽجي وڃن ٿا ۽ چمڙي هموار محسوس ٿئي ٿي. واڌ جي رفتار تي دارومدار رکندي، شيونگ کان ڪجهه ڪلاڪن اندر وار ٻيهر وڌڻ محسوس ٿي سگهن ٿا. اهو خاص طور انهن مردن ۾ نمايان هوندو آهي جيڪي چهرو شيو ڪرڻ کان پوءِ [[فائيو او ڪلاڪ شيڊو]] پيدا ڪن ٿا. هن نئين واڌ کي [[شيونگ|اسٽبل]] چئبو آهي. اسٽبل عام طور وڌيڪ ٿلهو وڌندي محسوس ٿئي ٿي، ڇاڪاڻ تہ شيو ڪيل وارن جا پڇاڙ بلنٽ هوندا آهن، قدرتي طور نوڪدار نه؛ پر وار حقيقت ۾ وڌيڪ ٿلها ناهن وڌندا.
====ويڪسنگ====
[[ويڪسنگ]] ۾ چپڪندڙ موم ۽ ڪاغذ يا ڪپڙي جي پٽي استعمال ڪري وار پاڙ کان ڇڪيا ويندا آهن.<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-09-10 |title=Hair Removal Practices: A Literature Review |url=https://www.skintherapyletter.com/dermatology/hair-removal-practices/ |access-date=2026-04-11 |language=en-US}}</ref> ويڪسنگ ڪنهن حصي کي ڊگهي عرصي تائين وارن کان خالي رکڻ لاءِ مناسب طريقو آهي.<ref name=":0" /> ويڪس ڪيل وار ٻيهر ظاهر ٿيڻ ۾ ٽي کان پنج هفتا وٺي سگهن ٿا.<ref name=":0" /> جيڪي حصا باقاعدگي سان ويڪس ڪيا وڃن، اتي وار عام طور وڌيڪ باريڪ ۽ پتلا وڌندا آهن، خاص طور ريزر سان شيو ڪيل وارن جي ڀيٽ ۾.<ref name=":0"/>
====ليزر وسيلي هٽائڻ====
{{main|ليزر وسيلي وار هٽائڻ}}
ليزر وسيلي وار هٽائڻ هڪ سينگار وارو طريقو آهي، جنهن ۾ ننڍي [[ليزر]] شعاع وارن جي واڌ واري حصي ۾ موجود اونداهي هدف مادّي تي چونڊيل گرمي پهچائي ٿي، بغير چمڙيءَ جي تاندورن کي نقصان پهچائڻ جي. هي عمل ڪيترن مهينن کان ڪجهه سالن تائين ڪيترائي ڀيرا ورجايو ويندو آهي، جنهن سان وار گهٽ گهٽ وڌندا آهن، تان جو آخرڪار وڌڻ بند ٿي سگهن ٿا؛ اهو [[ويڪسنگ]] يا [[شيونگ]] جي وڌيڪ مستقل متبادل طور استعمال ڪيو ويندو آهي. ليزر وسيلي هٽائڻ ڪيترين ڪلينڪن ۾ ٿيندو آهي ۽ گهر ۾ استعمال لاءِ به ڪيترائي اوزار موجود آهن.
====ڪٽڻ ۽ تراشڻ====
{{see also|پوني ٽيل}}
ڇاڪاڻ تہ مٿي جا وار عام طور جسم جي ٻين وارن کان ڊگها هوندا آهن، ان ڪري اهي [[قينچي]] يا [[دستي وار ڪٽيندڙ مشين|ڪلپر]] سان ڪٽيا ويندا آهن. ڊگها وار رکندڙ ماڻهو گهڻو ڪري قينچي سان وار ڪٽائيندا آهن، جڏهن تہ ننڍا وار ٽرمر سان سنڀاليا ويندا آهن. گهربل ڊيگهه ۽ وارن جي مجموعي صحت موجب، وار نه ڪٽڻ يا نه تراشڻ جا وقفا مختلف ٿي سگهن ٿا.
ڪٽيل وار [[وگ]]ن ۾ استعمال ٿي سگهن ٿا. 2010ع ۾ وارن جي عالمي درآمد 1.24 ارب آمريڪي ڊالرن جي ماليت رکي ٿي.<ref>{{cite journal|last1=Gupta|first1=Ankush|title=Human Hair "Waste" and Its Utilization: Gaps and Possibilities|journal=Journal of Waste Management|date=27 April 2014|doi=10.1155/2014/498018 |doi-access=free|volume=2014|pages=1–17}}</ref>
==سماجي ڪردار==
{{See also|وارن جو انداز}}
[[File:Alessandro Allori - Portrait of Bianca Cappello.jpg|thumb|upright|اليساندرو آلوري (1535–1607) جي ''Portrait of a Woman''، [[اوفزي گيلري]] ۾. هن ۾ پٽيل وار-ليڪ ڏيکاريل آهي، جيڪا فيشني شريف پيشانيءَ جو تاثر ڏئي ٿي.]]
وار انسانن لاءِ وڏي سماجي اهميت رکن ٿا.<ref>{{cite journal|doi=10.11141/ia.42.6 | issue=42 | title=Archaeologies of Hair: the head and its grooming in ancient and contemporary societies | year=2016 | journal=Internet Archaeology | last1 = Ashby | first1 = Steven P.| doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.11141/ia.42.6.13 | issue=42 | title=Because You're Worth It: Women's daily hair care routines in contemporary Britain | year=2016 | journal=Internet Archaeology | last1 = Hielscher | first1 = Sabine | doi-access=free }}</ref> اهي [[انساني جسم]] جي اڪثر ٻاهرين حصن تي وڌي سگهن ٿا، سواءِ [[هٿ]]ن جي تريلين ۽ پيرن جي ترين سميت ڪجهه ٻين حصن جي. گهڻن ماڻهن ۾ وار ٿورن حصن تي سڀ کان وڌيڪ نمايان هوندا آهن، ۽ اهي ئي حصا سڀ کان وڌيڪ ڪٽيا، [[وار پٽڻ|پٽيا]] يا [[شيونگ|ڪوڙيا]] ويندا آهن. انهن ۾ [[چهرو]]، [[ڪن]]، [[انساني مٿو|مٿو]]، ڀرون، [[انساني ٽنگ|ٽنگون]]، [[بغل]]ون ۽ [[زير ناف علائقو]] شامل آهن. مردن ۽ عورتن جي جسماني ۽ چهري وارن ۾ تمام نمايان فرق هڪ اهم [[ثانوي جنسي خاصيت]] آهي.
دنيا ۾ سڀ کان ڊگها دستاويزي وار [[شي چيئوپنگ]] ([[چين]]) جا آهن، جن جي ڊيگهه 8 مئي 2004ع تي {{convert|5.627|m|ftin|abbr=on}} ماپي وئي. هوءَ 1973ع کان، 13 سالن جي عمر کان، پنهنجا وار وڌائي رهي آهي.<ref>{{Cite book|title=Guinness World Records 2011|last=Glenday|first=Craig|year=2010|publisher=Guinness World Records |isbn=9781904994572|url-access=registration|url=https://archive.org/details/guinnessworldrec00}}</ref>
===حيثيت جو اشارو===
صحتمند وار صحت ۽ جوانيءَ جو اشارو ڏين ٿا، جيڪي [[ارتقائي حياتيات]] ۾ اهم آهن. وارن جو رنگ ۽ بناوت نسلي اصل جو اشارو ٿي سگهي ٿي. [[چهري جا وار]] مردن ۾ [[بلوغت]] جي نشاني آهن. اڇا يا ڀورا وار عمر يا جينياتي سببن جي نشاني آهن، جن کي [[وار رنگڻ|وارن جي رنگ]] سان لڪائي سگهجي ٿو، جيتوڻيڪ ڪيترائي ماڻهو انهن کي قبول ڪرڻ پسند ڪندا آهن، خاص طور جيڪڏهن اهو شخص جي ننڍپڻ کان موجود [[پوليوسس]] واري خاصيت هجي. مردن ۾ [[نمونياتي گنجوپن]] عام طور عمر وڌڻ جي نشاني سمجهيو ويندو آهي، جنهن کي [[ٽوپي]]، ٽوپين يا مذهبي ۽ ثقافتي سينگار سان لڪائي سگهجي ٿو؛ پر اها حالت بلوغت کان پوءِ ڪنهن به عمر ۾ مختلف هارموني سببن ڪري ٿي سگهي ٿي ۽ نوجوان مردن ۾ به غيرمعمولي ناهي. جيتوڻيڪ نمونياتي گنجوپن کي [[فائناسٽرائيڊ]] ۽ [[مينوڪسڊل]] جهڙين دوائن سان سست ڪري سگهجي ٿو يا [[وارن جي پيوندڪاري]] سان علاج ڪري سگهجي ٿو، ڪيترائي مرد ان کي ظاهري شوق لاءِ غيرضروري ڪوشش سمجهن ٿا ۽ ان بدران [[مٿو ڪوڙڻ|مٿو ڪوڙي]] ڇڏين ٿا. شروعاتي جديد چين ۾ [[ڪيو (ھيئر اسٽائل)|ڪيو]] مردن جو اهڙو وار انداز هو، جنهن ۾ اڳئين ۽ مٿئين حصي جا وار هر ڏهن ڏينهن بعد نمونياتي گنجوپن جهڙي انداز ۾ ڪوڙيا ويندا هئا، جڏهن تہ پٺئين حصي جا باقي وار ڊگهي چوٽيءَ ۾ ٻڌيا ويندا هئا.
وارن جو انداز گروهي رڪنيت جو اشارو ٿي سگهي ٿو. [[انگريزي گهرو جنگ]] دوران [[اوليوَر ڪرومويل]] جي پوئلڳن بادشاهه جي ماڻهن جي گهنڊيدار وارن ۽ رنگلٽن جي مخالفت ۾ پنهنجا وار مٿي سان لڳ ڀڳ ڪٽي ڇڏيا، جنهن سبب کين [[راونڊ هيڊ]] چيو ويو.<ref>Olmert, Michael (1996). ''Milton's Teeth and Ovid's Umbrella: Curiouser & Curiouser Adventures in History'', p. 53. Simon & Schuster, New York. {{ISBN|0-684-80164-7}}</ref> وارن جي تازين آئسوٽوپي تجزين سماجي-ثقافتي رابطن بابت وڌيڪ ڄاڻ ڏيڻ شروع ڪئي آهي، ڇاڪاڻ تہ اهي 19هين صديءَ ۾ کاڌي جي حاصل ڪرڻ ۽ استعمال بابت معلومات ڏين ٿا.<ref>{{cite journal|doi=10.11141/ia.42.6.12 | issue=42 | title=Hair as a Window on Diet and Health in Post-Medieval London: an isotopic analysis | year=2016 | journal=Internet Archaeology | last1 = Brown | first1 = Chloe | last2 = Alexander | first2 = Michelle | doi-access=free }}</ref> 1920ع واري ڏهاڪي ۾ [[فليپر]] عورتن ۾ [[بوب ڪٽ]] روايتي عورتاڻي ڪردارن خلاف بغاوت جي نشاني طور مشهور ٿيو. ڪراپ هيڊز نالي عورت فن شاگردائن به اهو انداز اختيار ڪيو، خاص طور [[لنڊن]] جي [[سليڊ اسڪول آف فائن آرٽ]] ۾. [[هِرسوٽزم]] ۾ علائقائي فرق سبب ٻانهن ۽ ٽنگن جي وارن بابت طريقا مختلف رهيا آهن. ڪجهه مذهبي گروهه مذهبي پابنديءَ جي حصي طور وارن بابت خاص قاعدن تي عمل ڪن ٿا. اهي قاعدا اڪثر مردن ۽ عورتن لاءِ مختلف هوندا آهن.
ڪيترين ذيلي ثقافتن وٽ اهڙا وار انداز آهن، جيڪي غيررسمي رڪنيت ظاهر ڪري سگهن ٿا. ڪيترن [[هيپي]]ن، [[هيئوِي ميٽل ذيلي ثقافت|ميٽل هيڊ]]ن ۽ ڀارتي [[ساڌو]]ن جا وار ڊگها هوندا آهن، جيئن ڪيترن پراڻن [[Hipster (contemporary subculture)|هپسٽر]]ن جا به. ڪيترائي [[پنڪ فيشن|پنڪ]] [[موهاڪ وار انداز]] يا ٻيا نوڪدار ۽ رنگيل وار رکن ٿا، جڏهن تہ [[اسڪن هيڊ]] ننڍا ڪٽيل يا مڪمل ڪوڙيل مٿا رکن ٿا. 2000ع واري ڏهاڪي ۽ 2010ع جي شروعات ۾ ڊگها اندازدار اڳيان وارا وار [[ايمو (اسٽيريوٽائپ)|ايمو]]، [[سين (ذيلي ثقافت)|سين ٻارن]] ۽ نوجوان هپسٽرن ۾ تمام عام هئا.
[[حراستي ڪيمپ]]ن ۾ مٿا ڪوڙيا ويندا هئا، ۽ مٿو ڪوڙڻ کي [[سزا]] طور به استعمال ڪيو ويو آهي، خاص طور ڊگهن وارن وارين عورتن لاءِ. ڪوڙيل مٿو [[فوجي]] وار ڪٽائي ۾ عام آهي، جڏهن تہ اولهه جا راهب [[ٽانشر]] لاءِ مشهور آهن. ان جي ابتڙ، ڪجهه ڀارتي پاڪ مردن ۾ وار انتهائي ڊگها رکيا ويندا آهن.<ref>{{Cite book |last=Berger |first=Arthur Asa |title=USA Pop |date=2020 |isbn=978-1-5275-5998-1 |location=Newcastle upon Tyne |oclc=1199967093}}</ref><ref>{{Cite book |last=Innes |first=William C. |title=Religious hair display and its meanings |date=2021 |isbn=978-3-030-69974-1 |location=Cham, Switzerland |oclc=1249505982}}</ref><ref>{{Cite book |title=Cultural History of Hair in the Modern Age. |date=2021 |publisher=Bloomsbury Academic |isbn=978-1-350-12283-3 |oclc=1223027644}}</ref><ref>{{Cite book |title=Hair : its power and meaning in Asian cultures |date=1998 |publisher=State University of New York Press |others=Alf Hiltebeitel, Barbara D. Miller |isbn=0-7914-3741-8 |location=Albany |oclc=37254408}}</ref>
ڪنفيوشس جي زماني ۾، يعني پنجين صدي ق.م. ۾، چيني ماڻهو پنهنجا وار وڌائيندا ۽ اڪثر ٻڌندا هئا، جيڪو والدين سان فرمانبرداريءَ جي علامت هو. ڪجهه ثقافتن ۾ باقاعده وار سنوارڻ دولت يا حيثيت جي نشاني سمجهيو ويندو آهي. [[رستافاري تحريڪ]] جي [[ڊريڊ لاڪس]] کي تحريڪ جي شروعاتي تاريخ ۾ حقارت سان ڏٺو ويو. ڪجهه ثقافتن ۾ وار ڪٽائڻ پنهنجي ماضيءَ کان آزاديءَ جي علامت ٿي سگهي ٿو، عام طور زندگيءَ جي ڏکي وقت کان پوءِ. وار ڪٽڻ ماتم جي نشاني به ٿي سگهي ٿو.
پنهنجي قدرتي حالت ۾ تمام گهڻا وڪڙيل وار [[افرو]] جي انداز ۾ رکيا ويندا آهن. هي وارانداز ڪنهن زماني ۾ [[آفريقي آمريڪي]] ماڻهن ۾ نسلي فخر جي علامت طور رائج هو. جيئن ته اهڙي وڪڙيل بناوت ڪجهه آفريقي آمريڪين جي وارن جي قدرتي حالت آهي، يا ان کي وڌيڪ ”آفريقي“ سمجهيو ويندو آهي، تنهنڪري هي سادو وارانداز هاڻي اڪثر خودقبوليت جي نشاني ۽ ان ڳالهه جي پڪ طور ڏٺو وڃي ٿو ته غالب ([[يورپ مرڪزيت|يورپ مرڪزي]]) ثقافت جا حسن جا معيار قطعي نه آهن. مجموعي طور آفريقي آمريڪين جي وارن جون بناوتون مختلف آهن، ڇاڪاڻتہ اهي نسلي طور هڪجهڙو گروهه نه آهن، پر ڪيترن ئي مختلف جينياتي پسمنظرن سان واسطو رکندڙ ماڻهن جو هڪ مجموعو آهن.
فلم ''[[ايزي رائيڊر]]'' (1969ع) ۾ اهو انديشو ڏيکاريو ويو آهي ته جيل وڃڻ جي صورت ۾ ٻنهي مُک ڪردارن جا ڊگها وار زنگ لڳل پاڪيءَ سان زوريءَ ڪوڙيا ويندا، جيڪو [[روايت مخالف ثقافت]] جي ماڻهن ڏانهن ڪجهه قدامت پسند گروهن جي اڻسهپ جي علامت آهي. انگلينڊ ۾ 1971ع جي [[اوز مقدمو|''اوز'' مقدمن]] جي پڄاڻيءَ تي پوليس جوابدارن جا مٿا ڪوڙي ڇڏيا، جنهن تي عوام ۾ سخت احتجاج ٿيو. اپيل جي ٻڌڻيءَ دوران اهي وگ پائي جوابدارن جي ڪٽهڙي ۾ پيش ٿيا.<ref>[[جوناٿن گرين|Green, Jonathon]], (1999). ''All Dressed Up: The Sixties and the Counterculture''. London: Pimlico. {{ISBN|0-7126-6523-4}}.</ref> 2000ع واري ڏهاڪي جي وچ ڌاري برازيل ۾ هڪ 14 ورهين جي شاگرد کي مبينا طور سندس [[نقلي موهاڪ]] وارانداز سبب اسڪول مان ڪڍيو ويو، جنهن ملڪ گير بحث ۽ قانوني ڪارروائي کي جنم ڏنو ۽ نيٺ معاوضو ڏياريو ويو.<ref name="cearamohawk1">{{cite web|date=28 September 2011|title=G1 – Justiça do CE condena escola por barrar aluno com cabelo 'moicano' – notícias em Ceará|trans-title=G1 - CE court condemns school for barring student with 'mohawk' hair - news in Ceara|url=http://g1.globo.com/ceara/noticia/2011/09/justica-do-ce-condena-escola-por-barrar-aluno-com-cabelo-moicano.html|access-date=18 February 2015|publisher=G1.globo.com}}</ref><ref name="cearamohawk2">{{cite web|date=30 September 2011|title=G1 – Aluno diz que jogador inspirou 'corte moicano' alvo de ação judicial no CE – notícias em Ceará|trans-title=G1 says student inspired 'Mohawk court' subject to legal action in CE - news in Ceara|url=http://g1.globo.com/ceara/noticia/2011/09/aluno-diz-que-jogador-inspirou-corte-moicano-alvo-de-acao-judicial-no-ce.html|access-date=18 February 2015|publisher=G1.globo.com}}</ref>
===مذهبي ريتون===
عورتن جا وار [[مٿي جو رومال|مٿي جي رومالن]] سان لڪايا ويندا آهن، جيڪي [[اسلام]] ۾ ''[[حجاب]]'' جو هڪ عام حصو ۽ حياءَ جي نشاني آهن، جڏهن ته [[مشرقي راسخ الاعتقادي ڪليسا|مشرقي راسخ الاعتقاديت]] ۾ ڪجهه مذهبي رسمن لاءِ پڻ ضروري آهن. [[روسي راسخ الاعتقادي ڪليسا]] سڀني شادي شده عورتن لاءِ ڪليسا اندر مٿي تي رومال پائڻ ضروري قرار ڏئي ٿي؛ هيءَ روايت اڪثر ازدواجي حيثيت کان سواءِ سڀني عورتن تائين وڌائي ويندي آهي. [[راسخ الاعتقادي يهوديت]] پڻ حياءَ جي سببن ڪري شادي شده عورتن لاءِ رومال ۽ مٿي ڍڪڻ جا ٻيا پوش پائڻ جو حڪم ڏئي ٿي. ڪجهه [[هندو ڌرم|هندو]] فرقا پڻ مذهبي سببن ڪري مٿي تي رومال پائين ٿا. [[سک ڌرم|سکن]] لاءِ وار نه ڪٽائڻ لازم آهي (وار ڪٽائيندڙ سک کي 'مرتد' سمجهيو ويندو آهي، جنهن جو مطلب مذهب کان ڦريل آهي)<ref>Dilgeer, Harjinder Singh (2005) ''Dictionary of Sikh Philosophy'', Sikh University Press.</ref> ۽ مرد پنهنجا وار مٿي تي جوڙي جي صورت ۾ ٻڌي رکندا آهن، جنهن کي پوءِ مناسب نموني [[پڳ]] سان ڍڪيو ويندو آهي. قديم توڙي هاڻوڪن ڪيترن ئي مذهبن ۾ وارن کي [[جٽائون|جٽائن]] جي صورت ۾ وڌڻ ڏيڻ جي گهرج يا صلاح ڏني ويندي آهي، جيتوڻيڪ ماڻهو فيشن لاءِ پڻ جٽائون رکندا آهن. مردن لاءِ اسلام، راسخ الاعتقادي يهوديت، راسخ الاعتقادي عيسائيت، رومي ڪيٿولڪيت ۽ ٻين مذهبي گروهن مختلف دورن ۾ مٿي ۽ وارن جي ڪجهه حصن کي ڍڪڻ جي صلاح ڏني يا ان کي ضروري قرار ڏنو آهي، ۽ ڪجهه مذهبن ۾ مردن جي چهري ۽ مٿي جا وار ڪٽائڻ بابت پڻ حڪم موجود آهن. تاريخ جي مختلف دورن کان وٺي هاڻوڪي زماني تائين ڪجهه عيسائي فرقن مذهبي بنيادن تي عورتن جا وار ڪٽائڻ کان پڻ منع ڪئي آهي. ڪجهه [[سني]] [[مذهب (فقه)|مذهبن]] ۾ [[ڪوفي ٽوپي]] يا [[ٽوپي (مٿي جو پوش)|ٽوپي]] پائڻ کي [[سنت]] جو هڪ روپ سمجهيو ويندو آهي.<ref>The War Within Our Hearts – Page 65 Sa'ad Quadri – 2013</ref> [[برهمڻ]] مردن لاءِ مٿو ڪوڙائڻ، پر وارن جي هڪ چڳ اڻڪوڙيل ڇڏي ان کي مٿي تي چوٽيءَ جي صورت ۾ رکڻ مقرر ٿيل آهي.<ref>{{Cite book |last1=Hiltebeitel |first1=Alf |url=https://books.google.com/books?id=PRPymT12c40C&dq=Brahmin+male+topknot&pg=PA15 |title=Hair: Its Power and Meaning in Asian Cultures |last2=Miller |first2=Barbara D. |last3=Miller |first3=Professor of Anthropology and Director of the Women's Studies Program Barbara D. |date=1998-01-01 |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-3741-4 |pages=15 |language=en}}</ref>
===عربي شاعريءَ ۾===
قديم زماني کان وٺي عورتن جا ڊگها، گهاٽا ۽ لهردار وار [[عربي شاعري]]ءَ ۾ نمايان حيثيت رکندا آيا آهن.<ref name="Sha'r">{{cite book |last1=Sadan|first1=J. |last2=Reinhart |first2=A.K. |last3=Reinert |first3=B. |editor1-last=Bosworth |editor1-first=C.E. |editor2-last=van Donzel |editor2-first=E. |editor3-last=Heinrichs |editor3-first=W.P. |editor4-last=Lecomte |editor4-first=G. |title=The Encyclopaedia of Islam, Vol. IX (SAN-SZE) |date=1997 |publisher=Brill |location=Leiden |isbn=90-04-10422-4 |pages=311–3 |url=https://ia600603.us.archive.org/14/items/EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorldEtcGibbKramerScholars.13/09.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonHeinLec.etc.UndPatIUA.v9.San-Sze.Leid.EJBrill.1997..pdf |access-date=13 June 2022 |chapter=SHA'R}}</ref> اسلام کان اڳ جي شاعرن عورتن جي وارن کي بيان ڪرڻ لاءِ رڳو محدود تشبيهون استعمال ڪيون.<ref name="Sha'r"/> مثال طور، [[الاعشى]] هڪ شعر ۾ محبوبه جي وارن کي ”هڪ اهڙي باغ سان ڀيٽيو، جنهن جا انگور مون مٿان لڙڪن ٿا“، پر [[بشار بن برد]] ان تشبيهه کي غيرمعمولي سمجهيو.<ref name="Sha'r"/> [[امرؤ القيس]] جهڙن اوائلي شاعرن جي استعمال ڪيل هڪ تشبيهه [[کجور (ميوو)|کجورن]] جي ڇڳن سان هئي.<ref name="Sha'r"/> تنهن هوندي به، [[عباسي خلافت|عباسي دور]] ۾ وارن بابت تشبيهن ۽ عڪس نگاريءَ ۾ نمايان واڌ ٿي—خاص ڪري ان وقت جي فيشن موجب [[ڪنوٽي (جسماني بناوت)|ڪنوٽين]] جي چوڌاري لڙڪندڙ ”عشقيه زلفن“ (''سُدغ'') بابت، جيڪي خليفي [[الامين]] جي درٻار ۾ رواج ۾ آيون.<ref name="Sha'r"/> وارن جي وڪڙن کي ڪنڊن ۽ زنجيرن، اکرن (جهڙوڪ ''[[فا (اکر)|فا]]''، ''[[واو (اکر)|واو]]''، ''[[لام (اکر)|لام]]'' ۽ ''[[نون (اکر)|نون]]'')، [[وڇون|وڇن]]، [[حلقي ڪيڙا|حلقي ڪيڙن]] ۽ [[پولو جي لٺ|پولو جي لٺين]] سان ڀيٽيو ويندو هو.<ref name="Sha'r"/> ان جو هڪ مثال شاعر [[ابن المعتز]] آهي، جنهن وارن جي هڪ زلف ۽ [[ڄمڻ جو نشان|ڄمڻ جي نشان]] کي بال کي ڌڪيندڙ پولو جي لٺ سان ڀيٽيو.<ref name="Sha'r"/>
==پڻ ڏسو==
{{div col}}
* [[جسم جا وار]]
* [[برسل حسي عضوا]]، جيتن ۾ ڇهاءَ محسوس ڪندڙ وار
* [[وارن جو خوف]]، وارن کان ڊپ
* [[وارن جو تجزيو (متبادل طب)]]
* [[حد کان وڌيڪ وار]]، مٿي يا جسم تي ضرورت کان وڌيڪ وار هجڻ جي حالت
* [[وارن جي کوٽ]]، مٿي يا جسم تي معمول کان گهٽ وار هجڻ جي حالت
* [[لانوگو]]
* [[وارن جي اندازن جي فهرست]]
* [[گهوڙي جي اَيال]]
* [[اگهاڙپ ۽ پوشاڪ جي قبل از تاريخ#وارن جي خاتمي جو ارتقا|اگهاڙپ ۽ پوشاڪ جي قبل از تاريخ]]، انسانن پنهنجي جسم جا گهڻا وار ڪيئن وڃايا
* [[سيٽا]]، جيتن ۾ وارن جهڙيون بناوتون
* [[وارن جو علم]]، وارن ۽ مٿي جي کل جو اڀياس
* [[وار پٽڻ جي بيماري]]
{{div col end}}
==حوالا==
===حوالا ۽ اقتباس===
{{reflist|25em}}
===ماخذ===
* {{cite journal |ref=Iyengar1998 |last=Iyengar |first=B. |year=1998 |title=The hair follicle is a specialized UV receptor in human skin? |journal=Bio Signals Recep |volume=7 |issue=3 |pages=188–194 |doi=10.1159/000014544 |pmid=9672761 |s2cid=46864921 }}
* {{cite book |ref=Jablonski2006 |last=Jablonski |first=N.G. |year=2006 |title=Skin: a natural history |url=https://archive.org/details/skinnaturalhisto00jabl |url-access=registration |location=Berkeley, CA |publisher=University of California Press}}
* {{cite journal |ref=Rogers2004 |last1=Rogers |first1=Alan R. |last2=Iltis |first2=David |last3=Wooding |first3=Stephen |year=2004 |title=Genetic variation at the MC1R locus and the time since loss of human body hair |journal=Current Anthropology |volume=45 |issue=1 |pages=105–108 |doi=10.1086/381006 |bibcode=2004CurrA..45..105R |s2cid=224795768 }}
* {{cite journal |ref=Tishkoff1996 |last1=Tishkoff |first1=S. A. |year=1996 |title=Global patterns of linkage disequilibrium at the CD4 locus and modern human origins |journal=Science |volume=271 |issue=5254 |pages=1380–1387 |bibcode=1996Sci...271.1380T |last2=Dietzsch |first2=E. |last3=Speed |first3=W. |last4=Pakstis |first4=A. J. |last5=Kidd |first5=J. R. |last6=Cheung |first6=K. |last7=Bonne-Tamir |first7=B. |last8=Santachiara-Benerecetti |first8=A. S. |last9=Moral |first9=P. |last10=Krings |first10=M. |last11=Paabo |first11=S. |last12=Watson |first12=E. |last13=Risch |first13=N. |last14=Jenkins |first14=T. |last15=Kidd |first15=K. K. |doi=10.1126/science.271.5254.1380 |pmid=8596909 |s2cid=4266475 |display-authors=8 }}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons category}}
{{Wikiquote}}
{{Wiktionary}}
* [https://web.archive.org/web/20090628170110/http://www.fysikbasen.dk/English.php?page=HairMeasure ليزر پوائنٽر استعمال ڪندي پنهنجي وارن جو قطر ڪيئن ماپجي]
* [http://www.rsc.org/Publishing/Journals/cb/Volume/2007/7/hair_is_the_news.asp ترت ڄاڻ]، [[رائل سوسائٽي آف ڪيمسٽري]] پاران وارن جي ڪيميا جو خاڪو
* {{Cite news |url=https://www.zmescience.com/other/science-abc/how-fast-hair-grows-042394 |title=How fast hair grows, and other hairy science |last=PUIU |first=TIBI |date=23 August 2018 |work=ZME Science |access-date=30 August 2018 |language=en-US}}
{{Integumentary system}}
{{Human Evolution}}
{{Human hair}}
{{Human regional anatomy}}
{{Authority control}}
[[زمرو:وار| ]]
[[زمرو:انساني وار| ]]
h8rq4p5ojxpn4gaad1nze7pnaus7tea
نَنھن
0
37748
392043
160065
2026-07-07T15:31:16Z
Intisar Ali
8681
392043
wikitext
text/x-wiki
{{short description|آڱر جو سخت ڪيريٽن وارو بچاءُ}}
{{for|پکيءَ جي چهنب جي ننهن بابت|چهنب#ننهن}}
{{redirect-multi|2|پير جو ننهن|هٿ جو ننهن|اڏاوتي ٽيڪنڪ بابت|ٽونيلنگ|2023ع جي فلم بابت|Fingernails (film){{!}}''Fingernails'' (فلم)}}
{{infobox anatomy
| Name = ننهن
| Latin = unguis
| Width = 160
| Image =
| Caption =
| Image2 = Nail svg hariadhi.svg
| Caption2 =
| Precursor =
| System = [[چمڙي وارو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Lymph =
}}
'''ننهن''' هڪ بچائيندڙ تختي آهي، جيڪا لڳ ڀڳ سڀني [[پرائيميٽ]]ن، سواءِ [[مارموسيٽ]]ن جي، [[آڱر (ايناٽامي)|آڱرين]] ([[هٿ جي آڱر|هٿ جي آڱرين]] ۽ [[پير جي آڱر|پير جي آڱرين]]) جي چوٽيءَ تي خاص طور ملي ٿي، ۽ ٻين [[چار عضوي جاندار|چار عضوي جاندارن]] جي [[چنبو|چنبن]] سان مطابقت رکي ٿي. هٿن ۽ پيرن جا ننهن هڪ سخت، مضبوط [[پروٽين]] مان ٺهيل هوندا آهن، جنهن کي [[الفا-ڪيريٽن]] چيو ويندو آهي؛ اهو هڪ [[پوليمر]] آهي، جيڪو [[فقاري جاندار|فقاري جاندارن]] جي چنبن، [[کُر|کُرن]] ۽ [[سڱ (ايناٽامي)|سڱن]] ۾ پڻ ملي ٿو.<ref name="Wang 2016">{{Cite journal |last=Wang |first=Bin |title=Keratin: Structure, mechanical properties, occurrence in biological organisms, and efforts at bio inspiration |journal=Progress in Materials Science |volume=76 |pages=229–318 |year=2016 |doi=10.1016/j.pmatsci.2015.06.001|url=https://escholarship.org/content/qt5sb7q6jp/qt5sb7q6jp.pdf?t=o9xpu0 |doi-access=free }}</ref>
==بناوت==
<!--{{multiple image
| align = right
| direction = vertical
| header = انساني ننهن
| width = 201
| image1 = Fingernails2.jpg
| alt1 = انساني آڱريون ۽ ننهن
| caption1 = هٿن جا ننهن
| image2 = Toes.png
| alt2 = انساني پير جون آڱريون ۽ ننهن
| caption2 = پيرن جا ننهن
}}-->
[[File:Human nail anatomy.jpg|thumb|left|A. ننهن جي تختي؛ B. لونولا؛ C. پاڙ؛ D. سائنس؛ E. ميٽرڪس؛ F. ننهن جو بسترو؛ G. [[هائپونيڪيئم]]؛ H. آزاد ڪنارو.]]
ننهن، ننهن جي تختي، ننهن جي ميٽرڪس، ان جي هيٺان ننهن جي بستري ۽ ان جي چوڌاري موجود کاهين تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="eMedicine">{{cite web
| url = http://emedicine.medscape.com/article/1126725-overview
| title = Nail Surgery
| first1 = Neh | last1 = Onumah
| first2 = Richard K | last2 = Scher
| publisher = eMedicine
| date = May 2009 | access-date = 10 March 2010
}}</ref>
===ننهن جا حصا===
ننهن جي ميٽرڪس سرگرم [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]]، يا [[جرمي تهه|جرمي]] [[ميٽرڪس (حياتيات)|ميٽرڪس]] آهي، جيڪو خلين کي پيدا ڪري ٿو. خليا ننهن جي پاڙ کان ننهن جي تختي ڏانهن ٻاهر نڪرندي سخت ٿي ويندا آهن.<ref name="Feneis-2000">{{cite book
| last = Feneis
| first = Heinz
| title = Pocket Atlas of Human Anatomy
| url = https://archive.org/details/pocketatlashuman00fene_901
| url-access =
| year = 2000
| publisher = Thieme
| edition = 4th
| isbn = 3-13-511204-7
| pages = [https://archive.org/details/pocketatlashuman00fene_901/page/n400 392]–95
}}{{dead link|date=September 2023}}</ref> ننهن جي ميٽرڪس کي ''matrix unguis''، ڪيريٽين پيدا ڪندڙ جهلي، يا اونيڪوسٽروما پڻ چيو ويندو آهي.<ref>{{cite web
| year = 2005
| title = Nail matrix
| url = http://www.biology-online.org/dictionary/Nail_matrix
| access-date = 10 March 2010
| publisher = Biology Online}}</ref> اهو ننهن جي بستري جو اهو حصو آهي، جيڪو ننهن جي هيٺان هوندو آهي ۽ جنهن ۾ [[تنت]]ون، [[لمف]] ۽ [[رت جي نلي|رت جون نليون]] شامل هونديون آهن. ميٽرڪس اهڙا خليا پيدا ڪري ٿو، جيڪي ننهن جي تختي بڻجن ٿا. ننهن جي تختي جي ويڪر ۽ ٿولهه ميٽرڪس جي جسامت، ڊيگهه ۽ ٿولهه سان طئي ٿيندي آهي، جڏهن ته آڱر جي چوٽيءَ واري هڏي جي شڪل اهو طئي ڪندي آهي ته ننهن جي تختي سنئين، ڪماني يا ڪنڍي جهڙي هوندي. ميٽرڪس جيستائين خوراڪ حاصل ڪندو ۽ صحتمند رهندو، تيستائين خليا پيدا ڪندو رهندو.<ref>{{Cite book
| last = D. Schoon
| first = Dougles
| title = Nail Structure and Products Chemistry
| publisher = Milady
| year = 2005
| page = 6
}}</ref> جيئن نوان ننهن جي تختي وارا خليا ٺهن ٿا، اهي پراڻن خلين کي اڳتي ڌڪين ٿا؛ اهڙيءَ طرح پراڻا خليا دٻجي، سنوان ۽ نيم شفاف ٿي وڃن ٿا. ان سبب هيٺيان ننهن جي بستري ۾ موجود ڪيپلريون نظر اچن ٿيون، جنهن سان گلابي رنگ پيدا ٿئي ٿو.{{Citation needed|date=February 2021}}
[[لونولا (ايناٽامي)|لونولا]] ("ننڍو چنڊ") ميٽرڪس جو ڏسڻ ۾ ايندڙ حصو آهي، يعني ڏسڻ ۾ ايندڙ ننهن جي اڇي، چنڊ جهڙي بنياد واري حصي. لونولا آڱوٺي ۾ سڀ کان چڱيءَ طرح ڏسي سگهجي ٿي ۽ چيچ ۾ شايد نظر نه اچي. لونولا اڇي نظر اچي ٿي، ڇاڪاڻتہ روشني ان هنڌ تان موٽندي آهي، جتي ننهن جي ميٽرڪس ۽ ننهن جو بسترو ملن ٿا.
{{anchor|nail bed|bed}}
ننهن جو بسترو ننهن جي تختي هيٺان چمڙي آهي. اهو ننهن جو اهو علائقو آهي، جنهن تي ننهن جي تختي ٽڪي ٿي. هتي موجود تنتون ۽ رت جون نليون سڄي ننهن واري اڪائي کي خوراڪ فراهم ڪن ٿيون. سڄي چمڙي وانگر، اهو ٻن قسمن جي تاندورن مان ٺهيل آهي: [[ڊرمس]] ۽ [[ايپيڊرمس (چمڙي)|ايپيڊرمس]]. ايپيڊرمس ننڍڙين ڊگهين "کاهين" وسيلي ڊرمس سان ڳنڍيل هوندي آهي، جن کي ميٽرڪس جون چوٽيون (''cristae matricis unguis'') چيو ويندو آهي.<ref name="Feneis-2000"/> وڏي عمر ۾، ننهن جي تختي وڌيڪ پتلي ٿي وڃي ٿي ۽ اهي کاهيون وڌيڪ ظاهر ٿين ٿيون.{{Citation needed|date=February 2021}} ننهن جي بستري ۾ گهڻيون تنتون هونديون آهن، تنهنڪري ننهن جي تختي هٽائڻ اڪثر انتهائي سورناڪ هوندو آهي.{{Citation needed|date=October 2022}}
ننهن جو سائنس (''sinus unguis'') اهو هنڌ آهي، جتي ننهن جي پاڙ هوندي آهي؛<ref name="Feneis-2000" /> يعني چمڙي هيٺان ننهن جو بنياد. اهو هيٺان موجود سرگرم وڌندڙ تاندوري، يعني ميٽرڪس، مان شروع ٿئي ٿو.{{Citation needed|date=February 2021}}
ننهن جي تختي (''corpus unguis'')<ref name="Feneis-2000" />، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن ننهن جو جسم به چيو ويندو آهي، ننهن جي پاڙ کان آزاد ڪناري تائين ڏسڻ ۾ ايندڙ سخت ننهن وارو علائقو آهي، جيڪو نيم شفاف [[ڪيريٽن]] پروٽين مان ٺهيل هوندو آهي. مئل، دٻيل خلين جا ڪيترائي تهه ننهن کي مضبوط پر لچڪدار بڻائين ٿا. ان جي آڏي شڪل هيٺ موجود هڏي جي شڪل سان طئي ٿيندي آهي.{{Citation needed|date=February 2021}} عام استعمال ۾ لفظ ''ننهن'' اڪثر رڳو هن حصي لاءِ استعمال ٿيندو آهي. ننهن جي تختي ننهن جي بستري سان مضبوط نموني ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ان ۾ ڪا به تنت يا رت جي نلي نه هوندي آهي.
آزاد ڪنارو (''margo liber'') يا [[پري وارو (ايناٽامي)|پري وارو]] ڪنارو ننهن جي تختي جو اڳيون ڪنارو آهي، جيڪو ننهن جي گهسڻ يا ڪٽڻ واري ڪناري سان مطابقت رکي ٿو.<ref name="Feneis-2000" />
هائپونيڪيئم، جنهن کي غيررسمي طور "quick" چيو ويندو آهي،<ref>{{Cite book
| last = Crouch
| first = James Ensign
| title = Functional human anatomy
| publisher = Lea & Febiger
| year = 1985
| page = 80
| url = https://books.google.com/books?id=p8VqAAAAMAAJ&q=hyponychium+quick
| isbn = 978-0-8121-0930-6
}}</ref> اهو [[ايپيٿيليم]] آهي، جيڪو ننهن جي تختي هيٺان آزاد ڪناري ۽ آڱر جي چوٽيءَ جي چمڙي جي سنگم تي هوندو آهي. اهو هڪ مهر ٺاهي ٿو، جيڪا ننهن جي بستري جي حفاظت ڪري ٿي. اونيڪوڊرمل پٽي ننهن جي تختي ۽ هائپونيڪيئم جي وچ واري مهر آهي. اها آزاد ڪناري جي بلڪل هيٺان، ننهن جي ان حصي ۾ هوندي آهي جتي ننهن جو بسترو ختم ٿئي ٿو، ۽ اڇي چمڙي وارن ماڻهن ۾ ان کي شيشي جهڙي، سرمائي رنگ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. اهو ڪجهه ماڻهن ۾ نظر نه ايندو آهي، جڏهن ته ٻين ۾ تمام نمايان هوندو آهي.{{Citation needed|date=February 2021}}
====ايپونيڪيئم====
{{main|ايپونيڪيئم}}
ايپونيڪيئم ۽ [[ڪيوٽيڪل]] گڏجي هڪ بچائيندڙ مهر ٺاهين ٿا. ڪيوٽيڪل لڳ ڀڳ اڻ ڏسڻ ۾ ايندڙ مئل چمڙي خلين جو نيم گول تهه آهي، جيڪو ڏسڻ ۾ ايندڙ ننهن جي تختي جي پٺئين حصي تي "چڙهي" ان کي ڍڪي ٿو. ايپونيڪيئم چمڙي جي خلين جو وڪڙ آهي، جيڪو ڪيوٽيڪل پيدا ڪري ٿو. اهي پاڻ ۾ لاڳيتا آهن، ۽ ڪجهه حوالا انهن کي هڪ ئي شيءِ سمجهن ٿا. (انهيءَ ڪري ''ايپونيڪيئم''، ''ڪيوٽيڪل'' ۽ ''پيريونيڪيئم'' جا نالا [[هم معنيٰ]] هوندا،<ref name="Dorlands">{{citation
| author = Elsevier
| author-link = Elsevier
| title = Dorland's Illustrated Medical Dictionary
| publisher = Elsevier
| url = http://dorlands.com
| postscript = .
}}</ref> جيتوڻيڪ هتي اڃا به فرق رکيو ويو آهي.) مينيڪيور دوران ڪيوٽيڪل، يعني غيرزنده حصو، هٽايو ويندو آهي، پر ايپونيڪيئم، يعني زنده حصي، کي سور، رت وهڻ ۽ انفيڪشن جي خطري سبب هٿ نه لائڻ گهرجي. ايپونيڪيئم زنده خلين ([[ايپيٿيليم]]) جي هڪ ننڍڙي پٽي آهي، جيڪا پوئين ننهن واري ڀت کان ننهن جي بنياد تائين پکڙيل هوندي آهي.<ref name="Feneis-2000" /> ايپونيڪيئم ويجهي وڪڙ جو ''ڇيڙو'' آهي، جيڪو پاڻ تي پوئتي وڪڙجي نئين ٺهيل ننهن جي تختي تي چمڙي جو ايپيڊرمل تهه ڇڏي ٿو.{{Contradictory inline|article=Cuticle|section=Human anatomy|date=October 2011}} پيريونيڪس ايپونيڪيئم جو ٻاهر نڪتل ڪنارو آهي، جيڪو لونولا جي ويجهي پٽي کي ڍڪي ٿو.<ref name="Feneis-2000" />
ننهن جي ڀت (''vallum unguis'') چمڙي جو وڪڙ آهي، جيڪو ننهن جي پاسن ۽ ويجهي ڇيڙي مٿان چڙهيل هوندو آهي. پاسي وارو ڪنارو (''margo lateralis'') ننهن جي پاسن تي ننهن جي ڀت هيٺان هوندو آهي، ۽ ننهن جي کاهي يا وڪڙ (''sulcus matricis unguis'') اهي چمڙي وارا چير آهن، جن ۾ پاسي وارا ڪنارا دٻيل هوندا آهن.<ref name="Feneis-2000" />
====پيرونيڪيئم====
{{Distinguish|پيرينڪائما}}
پيرونيڪيئم ننهن جي چوڌاري نرم تاندوري وارو ڪنارو آهي،<ref name="Jordan-Mirzabeigi">{{cite book
| title = Atlas of orthopaedic surgical exposures
| first1 = Christopher
| last1 = Jordan
| first2 = Edwin
| last2 = Mirzabeigi
| publisher = Thieme
| isbn = 0-86577-776-4
| page = 101
| url = https://books.google.com/books?id=gMSW59keA4UC&pg=PA101
| date = 2000-04-01
}}</ref> ۽ [[پيرونيڪيا]] هن علائقي جي انفيڪشن آهي.
پيرونيڪيئم اها چمڙي آهي، جيڪا ننهن جي تختي جي پاسن مٿان چڙهيل هوندي آهي، جنهن کي پيرونيڪيئل ڪنارو پڻ چيو ويندو آهي. پيرونيڪيئم هينگ نيل، اندر وڌندڙ ننهن ۽ پيرونيڪيا، يعني چمڙي جي انفيڪشن، جو هنڌ آهي.
====هائپونيڪيئم====
[[هائپونيڪيئم]] ايپيٿيليم جو اهو علائقو آهي، خاص طور ٿلهو ٿيل حصو، جيڪو ننهن جي تختي جي آزاد ڪناري هيٺان هوندو آهي. ان کي ڪڏهن ڪڏهن "quick" چيو ويندو آهي، جيئن "cutting to the quick" واري اصطلاح ۾.
==ڪم==
هٿ جو صحتمند ننهن [[فيلينڪس هڏي#پري واري فيلينڪس|پري واري فيلينڪس]]، آڱر جي چوٽي ۽ ڀرپاسي وارن نرم تاندورن کي زخمن کان بچائڻ جو ڪم ڪري ٿو. اهو آڱر جي نرم حصي تي وجهيل مقابلي واري دٻاءَ وسيلي پري وارين آڱرين جي درست ۽ نازڪ حرڪتن کي بهتر ڪرڻ ۾ پڻ مدد ڪري ٿو.<ref name="eMedicine" />
جڏهن آڱر جو ڇيڙو ڪنهن شيءِ کي ڇهي ٿو، تڏهن ننهن مقابلي واري قوت طور ڪم ڪري ٿو، جنهن سان آڱر جي چوٽيءَ جي حساسيت وڌي ٿي،<ref>{{cite journal
|url=http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html |title = Fingertip Injuries |first1=Quincy C |last1=Wang |first2=Brett A |last2=Johnson |journal =American Family Physician |date=May 2001 |volume=63 |issue=10 |pages=1961–6 |pmid=11388710 |access-date=2010-03-10 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013052327/http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html }}</ref> جيتوڻيڪ ننهن پاڻ ۾ ڪا به تنتي پڄاڻي نٿو رکي.
آخرڪار، ننهن اوزار طور ڪم ڪري ٿو، جنهن سان نام نهاد "وڌايل درست پڪڙ" ممڪن ٿئي ٿي، مثال طور آڱر مان [[ڇِر]] ڪڍڻ، ۽ ڪٽڻ يا کوٽڻ وارا ڪجهه عمل.
===واڌ===
ننهن جو وڌندڙ حصو ننهن جي [[جسماني هنڌ جا اصطلاح#ويجهو ۽ پري|ويجهي]] ڇيڙي تي چمڙي هيٺان [[ايپيڊرمس (چمڙي)|ايپيڊرمس]] جي هيٺان هوندو آهي، جيڪو ننهن جو واحد زنده حصو آهي.
ٿڻائتن جانورن ۾، ننهن جي واڌ جي رفتار آخري [[فيلينڪس (ايناٽامي)|فيلينجز]]، يعني سڀ کان ٻاهرين آڱرين جي هڏن، جي ڊيگهه سان لاڳاپيل آهي. تنهنڪري انسانن ۾ [[ڏسڻي آڱر]] جو ننهن چيچ جي ننهن کان تيزيءَ سان وڌندو آهي؛ ۽ هٿن جا ننهن پيرن جي ننهنن جي ڀيٽ ۾ چار ڀيرا تيزيءَ تائين وڌن ٿا.<ref name="Ravosa-Dagosto-389">{{cite book |doi=10.1007/978-0-387-33507-0_12 |chapter=Primate Gaits and Primate Origins |title=Primate Origins: Adaptations and Evolution |url=https://archive.org/details/primateoriginsad00ravo |url-access=limited |pages=[https://archive.org/details/primateoriginsad00ravo/page/n429 403]–35 |year=2007 |last1=Cartmill |first1=Matt |last2=Lemelin |first2=Pierre |last3=Schmitt |first3=Daniel |isbn=978-0-387-30335-2 |editor1-first=Matthew J. |editor1-last=Ravosa |editor2-first=Marian |editor2-last=Dagosto }}</ref>
انسانن ۾، هٿن جا ننهن سراسري طور هر مهيني لڳ ڀڳ {{convert|3.5|mm|in|abbr=on}} وڌن ٿا، جڏهن ته پيرن جا ننهن ان کان اٽڪل اڌ رفتار سان وڌن ٿا، يعني سراسري لڳ ڀڳ {{convert|1.6|mm|in|abbr=on}} هر مهيني.<ref>{{Cite journal |last1=Yaemsiri |first1=S. |last2=Hou |first2=N. |last3=Slining|first3=M. M. |last4=He |first4=K. |date=2010 |title=Growth rate of human fingernails and toenails in healthy American young adults |journal=Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology |language=en |volume=24 |issue=4 |pages=420–423 |doi=10.1111/j.1468-3083.2009.03426.x |pmid=19744178 |s2cid=856692 |issn=1468-3083}}</ref> هٿن جا ننهن مڪمل طور ٻيهر وڌڻ لاءِ ٽي کان ڇهه مهينا وٺن ٿا، ۽ پيرن جا ننهن ٻارهن کان ارڙهن مهينا وٺن ٿا. حقيقي واڌ جي رفتار عمر، جنس، موسم، ورزش جي سطح، غذا ۽ [[موروثي]] سببن تي دارومدار رکي ٿي.<ref>Hunter, J. A. A., Savin, J., & Dahl, M. V. (2002). ''Clinical dermatology''. Malden, Mass: Blackwell Science. p. 173. {{ISBN|0-632-05916-8}}</ref>
معلوم تاريخ ۾ ڪنهن عورت جا سڀ کان ڊگها ننهن ڪل 8.65 ميٽر (28 فٽ 4.5 انچ) ماپيا ويا.<ref>"A nail-biting encounter with the woman who has the longest fingernails". Guinness World Records. 2019-11-04. Retrieved 2020-11-07.</ref> عام عقيدي جي ابتڙ، موت کان پوءِ ننهن وڌندا ناهن؛ چمڙي [[پاڻي جي کوٽ|سڪي]] ۽ ڇڪجي ٿي، جنهن سبب ننهن، ۽ [[وار]]، وڌيل نظر اچن ٿا.<ref name="growth">{{cite journal |doi=10.1136/bmj.39420.420370.25 |pmid=18156231 |pmc=2151163 |title=Medical myths |journal=BMJ |volume=335 |issue=7633 |pages=1288–9 |year=2007 |last1=Vreeman |first1=R. C |last2=Carroll |first2=A. E }}</ref>
===رسڻ پذيري===
ننهن کي اڪثر هڪ اڻرسندڙ رڪاوٽ سمجهيو ويندو آهي، پر اهو صحيح ناهي. حقيقت ۾، اهو چمڙيءَ کان گهڻو وڌيڪ رسڻ پذير آهي،<ref name=penetration>{{Cite web |url=http://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/72442/1/j.1467-2494.1983.tb00348.x.pdf |title=K. A. Walters and G. L. Flynn, Permeability characteristics of the human nail plate, International Journal of Cosmetic Science 5, 231–46 (1983)}}</ref> ۽ ننهن جي بناوت ۾ 7–12% پاڻي شامل هوندو آهي. هن رسڻ پذيري جا زهريلي ۽ دوائن واريون شين جي داخلا بابت اثر آهن؛ خاص طور ننهنن تي لڳايل سينگار جون شيون خطرو پيدا ڪري سگهن ٿيون. پاڻي ننهن ۾ داخل ٿي سگهي ٿو، جيئن ڪيتريون ٻيون شيون به داخل ٿي سگهن ٿيون، جن ۾ [[پيراڪواٽ]]، انسانن لاءِ نقصانڪار تيز اثر ڪندڙ [[جڙي ٻوٽي مار دوا]]؛ [[يوريا]]، جيڪا اڪثر هٿن ۽ آڱرين لاءِ استعمال ٿيندڙ ڪريمن ۽ لوشنن ۾ جزو هوندي آهي؛ ڪيترائي فنگس مار ايجنٽ جهڙوڪ [[سيلسيلڪ ايسڊ]]، [[ميڪونازول]] برانڊ Monistat، [[نيٽامائيسن]]؛ ۽ [[سوڊيم هائپوڪلورائيٽ]]، جيڪا عام گهريلو بليچ ۾ سرگرم جزو آهي، پر عام طور رڳو 2–3% مقدار ۾، شامل آهن.<ref name=penetration/>
6cy6y744qti1ksqpf6s0duhbldq5krz
392044
392043
2026-07-07T15:33:15Z
Intisar Ali
8681
/* */
392044
wikitext
text/x-wiki
{{short description|آڱر جو سخت ڪيريٽن وارو بچاءُ}}
{{for|پکيءَ جي چهنب جي ننهن بابت|چهنب#ننهن}}
{{redirect-multi|2|پير جو ننهن|هٿ جو ننهن|اڏاوتي ٽيڪنڪ بابت|ٽونيلنگ|2023ع جي فلم بابت|فنگرنيلز (فلم){{!}}''فنگرنيلز'' (فلم)}}
{{infobox anatomy
| Name = ننهن
| Latin = unguis
| Width = 160
| Image =
| Caption =
| Image2 = Nail svg hariadhi.svg
| Caption2 =
| Precursor =
| System = [[چمڙي وارو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Lymph =
}}
'''ننهن''' هڪ بچائيندڙ تختي آهي، جيڪا لڳ ڀڳ سڀني [[پرائيميٽ]]ن، سواءِ [[مارموسيٽ]]ن جي، [[آڱر (ايناٽامي)|آڱرين]] ([[هٿ جي آڱر|هٿ جي آڱرين]] ۽ [[پير جي آڱر|پير جي آڱرين]]) جي چوٽيءَ تي خاص طور ملي ٿي، ۽ ٻين [[چار عضوي جاندار|چار عضوي جاندارن]] جي [[چنبو|چنبن]] سان مطابقت رکي ٿي. هٿن ۽ پيرن جا ننهن هڪ سخت، مضبوط [[پروٽين]] مان ٺهيل هوندا آهن، جنهن کي [[الفا-ڪيريٽن]] چيو ويندو آهي؛ اهو هڪ [[پوليمر]] آهي، جيڪو [[فقاري جاندار|فقاري جاندارن]] جي چنبن، [[کُر|کُرن]] ۽ [[سڱ (ايناٽامي)|سڱن]] ۾ پڻ ملي ٿو.<ref name="Wang 2016">{{Cite journal |last=Wang |first=Bin |title=Keratin: Structure, mechanical properties, occurrence in biological organisms, and efforts at bio inspiration |journal=Progress in Materials Science |volume=76 |pages=229–318 |year=2016 |doi=10.1016/j.pmatsci.2015.06.001|url=https://escholarship.org/content/qt5sb7q6jp/qt5sb7q6jp.pdf?t=o9xpu0 |doi-access=free }}</ref>
==بناوت==
<!--{{multiple image
| align = right
| direction = vertical
| header = انساني ننهن
| width = 201
| image1 = Fingernails2.jpg
| alt1 = انساني آڱريون ۽ ننهن
| caption1 = هٿن جا ننهن
| image2 = Toes.png
| alt2 = انساني پير جون آڱريون ۽ ننهن
| caption2 = پيرن جا ننهن
}}-->
[[File:Human nail anatomy.jpg|thumb|left|A. ننهن جي تختي؛ B. لونولا؛ C. پاڙ؛ D. سائنس؛ E. ميٽرڪس؛ F. ننهن جو بسترو؛ G. [[هائپونيڪيئم]]؛ H. آزاد ڪنارو.]]
ننهن، ننهن جي تختي، ننهن جي ميٽرڪس، ان جي هيٺان ننهن جي بستري ۽ ان جي چوڌاري موجود کاهين تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="eMedicine">{{cite web
| url = http://emedicine.medscape.com/article/1126725-overview
| title = Nail Surgery
| first1 = Neh | last1 = Onumah
| first2 = Richard K | last2 = Scher
| publisher = eMedicine
| date = May 2009 | access-date = 10 March 2010
}}</ref>
===ننهن جا حصا===
ننهن جي ميٽرڪس سرگرم [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]]، يا [[جرمي تهه|جرمي]] [[ميٽرڪس (حياتيات)|ميٽرڪس]] آهي، جيڪو خلين کي پيدا ڪري ٿو. خليا ننهن جي پاڙ کان ننهن جي تختي ڏانهن ٻاهر نڪرندي سخت ٿي ويندا آهن.<ref name="Feneis-2000">{{cite book
| last = Feneis
| first = Heinz
| title = Pocket Atlas of Human Anatomy
| url = https://archive.org/details/pocketatlashuman00fene_901
| url-access =
| year = 2000
| publisher = Thieme
| edition = 4th
| isbn = 3-13-511204-7
| pages = [https://archive.org/details/pocketatlashuman00fene_901/page/n400 392]–95
}}{{dead link|date=September 2023}}</ref> ننهن جي ميٽرڪس کي ''matrix unguis''، ڪيريٽين پيدا ڪندڙ جهلي، يا اونيڪوسٽروما پڻ چيو ويندو آهي.<ref>{{cite web
| year = 2005
| title = Nail matrix
| url = http://www.biology-online.org/dictionary/Nail_matrix
| access-date = 10 March 2010
| publisher = Biology Online}}</ref> اهو ننهن جي بستري جو اهو حصو آهي، جيڪو ننهن جي هيٺان هوندو آهي ۽ جنهن ۾ [[تنت]]ون، [[لمف]] ۽ [[رت جي نلي|رت جون نليون]] شامل هونديون آهن. ميٽرڪس اهڙا خليا پيدا ڪري ٿو، جيڪي ننهن جي تختي بڻجن ٿا. ننهن جي تختي جي ويڪر ۽ ٿولهه ميٽرڪس جي جسامت، ڊيگهه ۽ ٿولهه سان طئي ٿيندي آهي، جڏهن ته آڱر جي چوٽيءَ واري هڏي جي شڪل اهو طئي ڪندي آهي ته ننهن جي تختي سنئين، ڪماني يا ڪنڍي جهڙي هوندي. ميٽرڪس جيستائين خوراڪ حاصل ڪندو ۽ صحتمند رهندو، تيستائين خليا پيدا ڪندو رهندو.<ref>{{Cite book
| last = D. Schoon
| first = Dougles
| title = Nail Structure and Products Chemistry
| publisher = Milady
| year = 2005
| page = 6
}}</ref> جيئن نوان ننهن جي تختي وارا خليا ٺهن ٿا، اهي پراڻن خلين کي اڳتي ڌڪين ٿا؛ اهڙيءَ طرح پراڻا خليا دٻجي، سنوان ۽ نيم شفاف ٿي وڃن ٿا. ان سبب هيٺيان ننهن جي بستري ۾ موجود ڪيپلريون نظر اچن ٿيون، جنهن سان گلابي رنگ پيدا ٿئي ٿو.{{Citation needed|date=February 2021}}
[[لونولا (ايناٽامي)|لونولا]] ("ننڍو چنڊ") ميٽرڪس جو ڏسڻ ۾ ايندڙ حصو آهي، يعني ڏسڻ ۾ ايندڙ ننهن جي اڇي، چنڊ جهڙي بنياد واري حصي. لونولا آڱوٺي ۾ سڀ کان چڱيءَ طرح ڏسي سگهجي ٿي ۽ چيچ ۾ شايد نظر نه اچي. لونولا اڇي نظر اچي ٿي، ڇاڪاڻتہ روشني ان هنڌ تان موٽندي آهي، جتي ننهن جي ميٽرڪس ۽ ننهن جو بسترو ملن ٿا.
{{anchor|nail bed|bed}}
ننهن جو بسترو ننهن جي تختي هيٺان چمڙي آهي. اهو ننهن جو اهو علائقو آهي، جنهن تي ننهن جي تختي ٽڪي ٿي. هتي موجود تنتون ۽ رت جون نليون سڄي ننهن واري اڪائي کي خوراڪ فراهم ڪن ٿيون. سڄي چمڙي وانگر، اهو ٻن قسمن جي تاندورن مان ٺهيل آهي: [[ڊرمس]] ۽ [[ايپيڊرمس (چمڙي)|ايپيڊرمس]]. ايپيڊرمس ننڍڙين ڊگهين "کاهين" وسيلي ڊرمس سان ڳنڍيل هوندي آهي، جن کي ميٽرڪس جون چوٽيون (''cristae matricis unguis'') چيو ويندو آهي.<ref name="Feneis-2000"/> وڏي عمر ۾، ننهن جي تختي وڌيڪ پتلي ٿي وڃي ٿي ۽ اهي کاهيون وڌيڪ ظاهر ٿين ٿيون.{{Citation needed|date=February 2021}} ننهن جي بستري ۾ گهڻيون تنتون هونديون آهن، تنهنڪري ننهن جي تختي هٽائڻ اڪثر انتهائي سورناڪ هوندو آهي.{{Citation needed|date=October 2022}}
ننهن جو سائنس (''sinus unguis'') اهو هنڌ آهي، جتي ننهن جي پاڙ هوندي آهي؛<ref name="Feneis-2000" /> يعني چمڙي هيٺان ننهن جو بنياد. اهو هيٺان موجود سرگرم وڌندڙ تاندوري، يعني ميٽرڪس، مان شروع ٿئي ٿو.{{Citation needed|date=February 2021}}
ننهن جي تختي (''corpus unguis'')<ref name="Feneis-2000" />، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن ننهن جو جسم به چيو ويندو آهي، ننهن جي پاڙ کان آزاد ڪناري تائين ڏسڻ ۾ ايندڙ سخت ننهن وارو علائقو آهي، جيڪو نيم شفاف [[ڪيريٽن]] پروٽين مان ٺهيل هوندو آهي. مئل، دٻيل خلين جا ڪيترائي تهه ننهن کي مضبوط پر لچڪدار بڻائين ٿا. ان جي آڏي شڪل هيٺ موجود هڏي جي شڪل سان طئي ٿيندي آهي.{{Citation needed|date=February 2021}} عام استعمال ۾ لفظ ''ننهن'' اڪثر رڳو هن حصي لاءِ استعمال ٿيندو آهي. ننهن جي تختي ننهن جي بستري سان مضبوط نموني ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ان ۾ ڪا به تنت يا رت جي نلي نه هوندي آهي.
آزاد ڪنارو (''margo liber'') يا [[پري وارو (ايناٽامي)|پري وارو]] ڪنارو ننهن جي تختي جو اڳيون ڪنارو آهي، جيڪو ننهن جي گهسڻ يا ڪٽڻ واري ڪناري سان مطابقت رکي ٿو.<ref name="Feneis-2000" />
هائپونيڪيئم، جنهن کي غيررسمي طور "quick" چيو ويندو آهي،<ref>{{Cite book
| last = Crouch
| first = James Ensign
| title = Functional human anatomy
| publisher = Lea & Febiger
| year = 1985
| page = 80
| url = https://books.google.com/books?id=p8VqAAAAMAAJ&q=hyponychium+quick
| isbn = 978-0-8121-0930-6
}}</ref> اهو [[ايپيٿيليم]] آهي، جيڪو ننهن جي تختي هيٺان آزاد ڪناري ۽ آڱر جي چوٽيءَ جي چمڙي جي سنگم تي هوندو آهي. اهو هڪ مهر ٺاهي ٿو، جيڪا ننهن جي بستري جي حفاظت ڪري ٿي. اونيڪوڊرمل پٽي ننهن جي تختي ۽ هائپونيڪيئم جي وچ واري مهر آهي. اها آزاد ڪناري جي بلڪل هيٺان، ننهن جي ان حصي ۾ هوندي آهي جتي ننهن جو بسترو ختم ٿئي ٿو، ۽ اڇي چمڙي وارن ماڻهن ۾ ان کي شيشي جهڙي، سرمائي رنگ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. اهو ڪجهه ماڻهن ۾ نظر نه ايندو آهي، جڏهن ته ٻين ۾ تمام نمايان هوندو آهي.{{Citation needed|date=February 2021}}
====ايپونيڪيئم====
{{main|ايپونيڪيئم}}
ايپونيڪيئم ۽ [[ڪيوٽيڪل]] گڏجي هڪ بچائيندڙ مهر ٺاهين ٿا. ڪيوٽيڪل لڳ ڀڳ اڻ ڏسڻ ۾ ايندڙ مئل چمڙي خلين جو نيم گول تهه آهي، جيڪو ڏسڻ ۾ ايندڙ ننهن جي تختي جي پٺئين حصي تي "چڙهي" ان کي ڍڪي ٿو. ايپونيڪيئم چمڙي جي خلين جو وڪڙ آهي، جيڪو ڪيوٽيڪل پيدا ڪري ٿو. اهي پاڻ ۾ لاڳيتا آهن، ۽ ڪجهه حوالا انهن کي هڪ ئي شيءِ سمجهن ٿا. (انهيءَ ڪري ''ايپونيڪيئم''، ''ڪيوٽيڪل'' ۽ ''پيريونيڪيئم'' جا نالا [[هم معنيٰ]] هوندا،<ref name="Dorlands">{{citation
| author = Elsevier
| author-link = Elsevier
| title = Dorland's Illustrated Medical Dictionary
| publisher = Elsevier
| url = http://dorlands.com
| postscript = .
}}</ref> جيتوڻيڪ هتي اڃا به فرق رکيو ويو آهي.) مينيڪيور دوران ڪيوٽيڪل، يعني غيرزنده حصو، هٽايو ويندو آهي، پر ايپونيڪيئم، يعني زنده حصي، کي سور، رت وهڻ ۽ انفيڪشن جي خطري سبب هٿ نه لائڻ گهرجي. ايپونيڪيئم زنده خلين ([[ايپيٿيليم]]) جي هڪ ننڍڙي پٽي آهي، جيڪا پوئين ننهن واري ڀت کان ننهن جي بنياد تائين پکڙيل هوندي آهي.<ref name="Feneis-2000" /> ايپونيڪيئم ويجهي وڪڙ جو ''ڇيڙو'' آهي، جيڪو پاڻ تي پوئتي وڪڙجي نئين ٺهيل ننهن جي تختي تي چمڙي جو ايپيڊرمل تهه ڇڏي ٿو.{{Contradictory inline|article=Cuticle|section=Human anatomy|date=October 2011}} پيريونيڪس ايپونيڪيئم جو ٻاهر نڪتل ڪنارو آهي، جيڪو لونولا جي ويجهي پٽي کي ڍڪي ٿو.<ref name="Feneis-2000" />
ننهن جي ڀت (''vallum unguis'') چمڙي جو وڪڙ آهي، جيڪو ننهن جي پاسن ۽ ويجهي ڇيڙي مٿان چڙهيل هوندو آهي. پاسي وارو ڪنارو (''margo lateralis'') ننهن جي پاسن تي ننهن جي ڀت هيٺان هوندو آهي، ۽ ننهن جي کاهي يا وڪڙ (''sulcus matricis unguis'') اهي چمڙي وارا چير آهن، جن ۾ پاسي وارا ڪنارا دٻيل هوندا آهن.<ref name="Feneis-2000" />
====پيرونيڪيئم====
{{Distinguish|پيرينڪائما}}
پيرونيڪيئم ننهن جي چوڌاري نرم تاندوري وارو ڪنارو آهي،<ref name="Jordan-Mirzabeigi">{{cite book
| title = Atlas of orthopaedic surgical exposures
| first1 = Christopher
| last1 = Jordan
| first2 = Edwin
| last2 = Mirzabeigi
| publisher = Thieme
| isbn = 0-86577-776-4
| page = 101
| url = https://books.google.com/books?id=gMSW59keA4UC&pg=PA101
| date = 2000-04-01
}}</ref> ۽ [[پيرونيڪيا]] هن علائقي جي انفيڪشن آهي.
پيرونيڪيئم اها چمڙي آهي، جيڪا ننهن جي تختي جي پاسن مٿان چڙهيل هوندي آهي، جنهن کي پيرونيڪيئل ڪنارو پڻ چيو ويندو آهي. پيرونيڪيئم هينگ نيل، اندر وڌندڙ ننهن ۽ پيرونيڪيا، يعني چمڙي جي انفيڪشن، جو هنڌ آهي.
====هائپونيڪيئم====
[[هائپونيڪيئم]] ايپيٿيليم جو اهو علائقو آهي، خاص طور ٿلهو ٿيل حصو، جيڪو ننهن جي تختي جي آزاد ڪناري هيٺان هوندو آهي. ان کي ڪڏهن ڪڏهن "quick" چيو ويندو آهي، جيئن "cutting to the quick" واري اصطلاح ۾.
==ڪم==
هٿ جو صحتمند ننهن [[فيلينڪس هڏي#پري واري فيلينڪس|پري واري فيلينڪس]]، آڱر جي چوٽي ۽ ڀرپاسي وارن نرم تاندورن کي زخمن کان بچائڻ جو ڪم ڪري ٿو. اهو آڱر جي نرم حصي تي وجهيل مقابلي واري دٻاءَ وسيلي پري وارين آڱرين جي درست ۽ نازڪ حرڪتن کي بهتر ڪرڻ ۾ پڻ مدد ڪري ٿو.<ref name="eMedicine" />
جڏهن آڱر جو ڇيڙو ڪنهن شيءِ کي ڇهي ٿو، تڏهن ننهن مقابلي واري قوت طور ڪم ڪري ٿو، جنهن سان آڱر جي چوٽيءَ جي حساسيت وڌي ٿي،<ref>{{cite journal
|url=http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html |title = Fingertip Injuries |first1=Quincy C |last1=Wang |first2=Brett A |last2=Johnson |journal =American Family Physician |date=May 2001 |volume=63 |issue=10 |pages=1961–6 |pmid=11388710 |access-date=2010-03-10 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013052327/http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html }}</ref> جيتوڻيڪ ننهن پاڻ ۾ ڪا به تنتي پڄاڻي نٿو رکي.
آخرڪار، ننهن اوزار طور ڪم ڪري ٿو، جنهن سان نام نهاد "وڌايل درست پڪڙ" ممڪن ٿئي ٿي، مثال طور آڱر مان [[ڇِر]] ڪڍڻ، ۽ ڪٽڻ يا کوٽڻ وارا ڪجهه عمل.
===واڌ===
ننهن جو وڌندڙ حصو ننهن جي [[جسماني هنڌ جا اصطلاح#ويجهو ۽ پري|ويجهي]] ڇيڙي تي چمڙي هيٺان [[ايپيڊرمس (چمڙي)|ايپيڊرمس]] جي هيٺان هوندو آهي، جيڪو ننهن جو واحد زنده حصو آهي.
ٿڻائتن جانورن ۾، ننهن جي واڌ جي رفتار آخري [[فيلينڪس (ايناٽامي)|فيلينجز]]، يعني سڀ کان ٻاهرين آڱرين جي هڏن، جي ڊيگهه سان لاڳاپيل آهي. تنهنڪري انسانن ۾ [[ڏسڻي آڱر]] جو ننهن چيچ جي ننهن کان تيزيءَ سان وڌندو آهي؛ ۽ هٿن جا ننهن پيرن جي ننهنن جي ڀيٽ ۾ چار ڀيرا تيزيءَ تائين وڌن ٿا.<ref name="Ravosa-Dagosto-389">{{cite book |doi=10.1007/978-0-387-33507-0_12 |chapter=Primate Gaits and Primate Origins |title=Primate Origins: Adaptations and Evolution |url=https://archive.org/details/primateoriginsad00ravo |url-access=limited |pages=[https://archive.org/details/primateoriginsad00ravo/page/n429 403]–35 |year=2007 |last1=Cartmill |first1=Matt |last2=Lemelin |first2=Pierre |last3=Schmitt |first3=Daniel |isbn=978-0-387-30335-2 |editor1-first=Matthew J. |editor1-last=Ravosa |editor2-first=Marian |editor2-last=Dagosto }}</ref>
انسانن ۾، هٿن جا ننهن سراسري طور هر مهيني لڳ ڀڳ {{convert|3.5|mm|in|abbr=on}} وڌن ٿا، جڏهن ته پيرن جا ننهن ان کان اٽڪل اڌ رفتار سان وڌن ٿا، يعني سراسري لڳ ڀڳ {{convert|1.6|mm|in|abbr=on}} هر مهيني.<ref>{{Cite journal |last1=Yaemsiri |first1=S. |last2=Hou |first2=N. |last3=Slining|first3=M. M. |last4=He |first4=K. |date=2010 |title=Growth rate of human fingernails and toenails in healthy American young adults |journal=Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology |language=en |volume=24 |issue=4 |pages=420–423 |doi=10.1111/j.1468-3083.2009.03426.x |pmid=19744178 |s2cid=856692 |issn=1468-3083}}</ref> هٿن جا ننهن مڪمل طور ٻيهر وڌڻ لاءِ ٽي کان ڇهه مهينا وٺن ٿا، ۽ پيرن جا ننهن ٻارهن کان ارڙهن مهينا وٺن ٿا. حقيقي واڌ جي رفتار عمر، جنس، موسم، ورزش جي سطح، غذا ۽ [[موروثي]] سببن تي دارومدار رکي ٿي.<ref>Hunter, J. A. A., Savin, J., & Dahl, M. V. (2002). ''Clinical dermatology''. Malden, Mass: Blackwell Science. p. 173. {{ISBN|0-632-05916-8}}</ref>
معلوم تاريخ ۾ ڪنهن عورت جا سڀ کان ڊگها ننهن ڪل 8.65 ميٽر (28 فٽ 4.5 انچ) ماپيا ويا.<ref>"A nail-biting encounter with the woman who has the longest fingernails". Guinness World Records. 2019-11-04. Retrieved 2020-11-07.</ref> عام عقيدي جي ابتڙ، موت کان پوءِ ننهن وڌندا ناهن؛ چمڙي [[پاڻي جي کوٽ|سڪي]] ۽ ڇڪجي ٿي، جنهن سبب ننهن، ۽ [[وار]]، وڌيل نظر اچن ٿا.<ref name="growth">{{cite journal |doi=10.1136/bmj.39420.420370.25 |pmid=18156231 |pmc=2151163 |title=Medical myths |journal=BMJ |volume=335 |issue=7633 |pages=1288–9 |year=2007 |last1=Vreeman |first1=R. C |last2=Carroll |first2=A. E }}</ref>
===رسڻ پذيري===
ننهن کي اڪثر هڪ اڻرسندڙ رڪاوٽ سمجهيو ويندو آهي، پر اهو صحيح ناهي. حقيقت ۾، اهو چمڙيءَ کان گهڻو وڌيڪ رسڻ پذير آهي،<ref name=penetration>{{Cite web |url=http://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/72442/1/j.1467-2494.1983.tb00348.x.pdf |title=K. A. Walters and G. L. Flynn, Permeability characteristics of the human nail plate, International Journal of Cosmetic Science 5, 231–46 (1983)}}</ref> ۽ ننهن جي بناوت ۾ 7–12% پاڻي شامل هوندو آهي. هن رسڻ پذيري جا زهريلي ۽ دوائن واريون شين جي داخلا بابت اثر آهن؛ خاص طور ننهنن تي لڳايل سينگار جون شيون خطرو پيدا ڪري سگهن ٿيون. پاڻي ننهن ۾ داخل ٿي سگهي ٿو، جيئن ڪيتريون ٻيون شيون به داخل ٿي سگهن ٿيون، جن ۾ [[پيراڪواٽ]]، انسانن لاءِ نقصانڪار تيز اثر ڪندڙ [[جڙي ٻوٽي مار دوا]]؛ [[يوريا]]، جيڪا اڪثر هٿن ۽ آڱرين لاءِ استعمال ٿيندڙ ڪريمن ۽ لوشنن ۾ جزو هوندي آهي؛ ڪيترائي فنگس مار ايجنٽ جهڙوڪ [[سيلسيلڪ ايسڊ]]، [[ميڪونازول]] برانڊ Monistat، [[نيٽامائيسن]]؛ ۽ [[سوڊيم هائپوڪلورائيٽ]]، جيڪا عام گهريلو بليچ ۾ سرگرم جزو آهي، پر عام طور رڳو 2–3% مقدار ۾، شامل آهن.<ref name=penetration/>
106qqbmt5rh729xjjg5bp7o2763k3sr
392045
392044
2026-07-07T15:41:20Z
Intisar Ali
8681
392045
wikitext
text/x-wiki
{{short description|آڱر جو سخت ڪيريٽن وارو بچاءُ}}
{{for|پکيءَ جي چهنب جي ننهن بابت|چهنب#ننهن}}
{{redirect-multi|2|پير جو ننهن|هٿ جو ننهن|اڏاوتي ٽيڪنڪ بابت|ٽونيلنگ|2023ع جي فلم بابت|فنگرنيلز (فلم){{!}}''فنگرنيلز'' (فلم)}}
{{infobox anatomy
| Name = ننهن
| Latin = unguis
| Width = 160
| Image =
| Caption =
| Image2 = Nail svg hariadhi.svg
| Caption2 =
| Precursor =
| System = [[چمڙي وارو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Lymph =
}}
'''ننهن''' هڪ بچائيندڙ تختي آهي، جيڪا لڳ ڀڳ سڀني [[پرائيميٽ]]ن، سواءِ [[مارموسيٽ]]ن جي، [[آڱر (ايناٽامي)|آڱرين]] ([[هٿ جي آڱر|هٿ جي آڱرين]] ۽ [[پير جي آڱر|پير جي آڱرين]]) جي چوٽيءَ تي خاص طور ملي ٿي، ۽ ٻين [[چار عضوي جاندار|چار عضوي جاندارن]] جي [[چنبو|چنبن]] سان مطابقت رکي ٿي. هٿن ۽ پيرن جا ننهن هڪ سخت، مضبوط [[پروٽين]] مان ٺهيل هوندا آهن، جنهن کي [[الفا-ڪيريٽن]] چيو ويندو آهي؛ اهو هڪ [[پوليمر]] آهي، جيڪو [[فقاري جاندار|فقاري جاندارن]] جي چنبن، [[کُر|کُرن]] ۽ [[سڱ (ايناٽامي)|سڱن]] ۾ پڻ ملي ٿو.<ref name="Wang 2016">{{Cite journal |last=Wang |first=Bin |title=Keratin: Structure, mechanical properties, occurrence in biological organisms, and efforts at bio inspiration |journal=Progress in Materials Science |volume=76 |pages=229–318 |year=2016 |doi=10.1016/j.pmatsci.2015.06.001|url=https://escholarship.org/content/qt5sb7q6jp/qt5sb7q6jp.pdf?t=o9xpu0 |doi-access=free }}</ref>
==بناوت==
<!--{{multiple image
| align = right
| direction = vertical
| header = انساني ننهن
| width = 201
| image1 = Fingernails2.jpg
| alt1 = انساني آڱريون ۽ ننهن
| caption1 = هٿن جا ننهن
| image2 = Toes.png
| alt2 = انساني پير جون آڱريون ۽ ننهن
| caption2 = پيرن جا ننهن
}}-->
[[File:Human nail anatomy.jpg|thumb|left|A. ننهن جي تختي؛ B. لونولا؛ C. پاڙ؛ D. سائنس؛ E. ميٽرڪس؛ F. ننهن جو بسترو؛ G. [[هائپونيڪيئم]]؛ H. آزاد ڪنارو.]]
ننهن، ننهن جي تختي، ننهن جي ميٽرڪس، ان جي هيٺان ننهن جي بستري ۽ ان جي چوڌاري موجود کاهين تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="eMedicine">{{cite web
| url = http://emedicine.medscape.com/article/1126725-overview
| title = Nail Surgery
| first1 = Neh | last1 = Onumah
| first2 = Richard K | last2 = Scher
| publisher = eMedicine
| date = May 2009 | access-date = 10 March 2010
}}</ref>
===ننهن جا حصا===
ننهن جي ميٽرڪس سرگرم [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]]، يا [[جرمي تهه|جرمي]] [[ميٽرڪس (حياتيات)|ميٽرڪس]] آهي، جيڪو خلين کي پيدا ڪري ٿو. خليا ننهن جي پاڙ کان ننهن جي تختي ڏانهن ٻاهر نڪرندي سخت ٿي ويندا آهن.<ref name="Feneis-2000">{{cite book
| last = Feneis
| first = Heinz
| title = Pocket Atlas of Human Anatomy
| url = https://archive.org/details/pocketatlashuman00fene_901
| url-access =
| year = 2000
| publisher = Thieme
| edition = 4th
| isbn = 3-13-511204-7
| pages = [https://archive.org/details/pocketatlashuman00fene_901/page/n400 392]–95
}}{{dead link|date=September 2023}}</ref> ننهن جي ميٽرڪس کي ''matrix unguis''، ڪيريٽين پيدا ڪندڙ جهلي، يا اونيڪوسٽروما پڻ چيو ويندو آهي.<ref>{{cite web
| year = 2005
| title = Nail matrix
| url = http://www.biology-online.org/dictionary/Nail_matrix
| access-date = 10 March 2010
| publisher = Biology Online}}</ref> اهو ننهن جي بستري جو اهو حصو آهي، جيڪو ننهن جي هيٺان هوندو آهي ۽ جنهن ۾ [[تنت]]ون، [[لمف]] ۽ [[رت جي نلي|رت جون نليون]] شامل هونديون آهن. ميٽرڪس اهڙا خليا پيدا ڪري ٿو، جيڪي ننهن جي تختي بڻجن ٿا. ننهن جي تختي جي ويڪر ۽ ٿولهه ميٽرڪس جي جسامت، ڊيگهه ۽ ٿولهه سان طئي ٿيندي آهي، جڏهن ته آڱر جي چوٽيءَ واري هڏي جي شڪل اهو طئي ڪندي آهي ته ننهن جي تختي سنئين، ڪماني يا ڪنڍي جهڙي هوندي. ميٽرڪس جيستائين خوراڪ حاصل ڪندو ۽ صحتمند رهندو، تيستائين خليا پيدا ڪندو رهندو.<ref>{{Cite book
| last = D. Schoon
| first = Dougles
| title = Nail Structure and Products Chemistry
| publisher = Milady
| year = 2005
| page = 6
}}</ref> جيئن نوان ننهن جي تختي وارا خليا ٺهن ٿا، اهي پراڻن خلين کي اڳتي ڌڪين ٿا؛ اهڙيءَ طرح پراڻا خليا دٻجي، سنوان ۽ نيم شفاف ٿي وڃن ٿا. ان سبب هيٺيان ننهن جي بستري ۾ موجود ڪيپلريون نظر اچن ٿيون، جنهن سان گلابي رنگ پيدا ٿئي ٿو.{{Citation needed|date=February 2021}}
[[لونولا (ايناٽامي)|لونولا]] ("ننڍو چنڊ") ميٽرڪس جو ڏسڻ ۾ ايندڙ حصو آهي، يعني ڏسڻ ۾ ايندڙ ننهن جي اڇي، چنڊ جهڙي بنياد واري حصي. لونولا آڱوٺي ۾ سڀ کان چڱيءَ طرح ڏسي سگهجي ٿي ۽ چيچ ۾ شايد نظر نه اچي. لونولا اڇي نظر اچي ٿي، ڇاڪاڻتہ روشني ان هنڌ تان موٽندي آهي، جتي ننهن جي ميٽرڪس ۽ ننهن جو بسترو ملن ٿا.
{{anchor|nail bed|bed}}
ننهن جو بسترو ننهن جي تختي هيٺان چمڙي آهي. اهو ننهن جو اهو علائقو آهي، جنهن تي ننهن جي تختي ٽڪي ٿي. هتي موجود تنتون ۽ رت جون نليون سڄي ننهن واري اڪائي کي خوراڪ فراهم ڪن ٿيون. سڄي چمڙي وانگر، اهو ٻن قسمن جي تاندورن مان ٺهيل آهي: [[ڊرمس]] ۽ [[ايپيڊرمس (چمڙي)|ايپيڊرمس]]. ايپيڊرمس ننڍڙين ڊگهين "کاهين" وسيلي ڊرمس سان ڳنڍيل هوندي آهي، جن کي ميٽرڪس جون چوٽيون (''cristae matricis unguis'') چيو ويندو آهي.<ref name="Feneis-2000"/> وڏي عمر ۾، ننهن جي تختي وڌيڪ پتلي ٿي وڃي ٿي ۽ اهي کاهيون وڌيڪ ظاهر ٿين ٿيون.{{Citation needed|date=February 2021}} ننهن جي بستري ۾ گهڻيون تنتون هونديون آهن، تنهنڪري ننهن جي تختي هٽائڻ اڪثر انتهائي سورناڪ هوندو آهي.{{Citation needed|date=October 2022}}
ننهن جو سائنس (''sinus unguis'') اهو هنڌ آهي، جتي ننهن جي پاڙ هوندي آهي؛<ref name="Feneis-2000" /> يعني چمڙي هيٺان ننهن جو بنياد. اهو هيٺان موجود سرگرم وڌندڙ تاندوري، يعني ميٽرڪس، مان شروع ٿئي ٿو.{{Citation needed|date=February 2021}}
ننهن جي تختي (''corpus unguis'')<ref name="Feneis-2000" />، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن ننهن جو جسم به چيو ويندو آهي، ننهن جي پاڙ کان آزاد ڪناري تائين ڏسڻ ۾ ايندڙ سخت ننهن وارو علائقو آهي، جيڪو نيم شفاف [[ڪيريٽن]] پروٽين مان ٺهيل هوندو آهي. مئل، دٻيل خلين جا ڪيترائي تهه ننهن کي مضبوط پر لچڪدار بڻائين ٿا. ان جي آڏي شڪل هيٺ موجود هڏي جي شڪل سان طئي ٿيندي آهي.{{Citation needed|date=February 2021}} عام استعمال ۾ لفظ ''ننهن'' اڪثر رڳو هن حصي لاءِ استعمال ٿيندو آهي. ننهن جي تختي ننهن جي بستري سان مضبوط نموني ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ان ۾ ڪا به تنت يا رت جي نلي نه هوندي آهي.
آزاد ڪنارو (''margo liber'') يا [[پري وارو (ايناٽامي)|پري وارو]] ڪنارو ننهن جي تختي جو اڳيون ڪنارو آهي، جيڪو ننهن جي گهسڻ يا ڪٽڻ واري ڪناري سان مطابقت رکي ٿو.<ref name="Feneis-2000" />
هائپونيڪيئم، جنهن کي غيررسمي طور "quick" چيو ويندو آهي،<ref>{{Cite book
| last = Crouch
| first = James Ensign
| title = Functional human anatomy
| publisher = Lea & Febiger
| year = 1985
| page = 80
| url = https://books.google.com/books?id=p8VqAAAAMAAJ&q=hyponychium+quick
| isbn = 978-0-8121-0930-6
}}</ref> اهو [[ايپيٿيليم]] آهي، جيڪو ننهن جي تختي هيٺان آزاد ڪناري ۽ آڱر جي چوٽيءَ جي چمڙي جي سنگم تي هوندو آهي. اهو هڪ مهر ٺاهي ٿو، جيڪا ننهن جي بستري جي حفاظت ڪري ٿي. اونيڪوڊرمل پٽي ننهن جي تختي ۽ هائپونيڪيئم جي وچ واري مهر آهي. اها آزاد ڪناري جي بلڪل هيٺان، ننهن جي ان حصي ۾ هوندي آهي جتي ننهن جو بسترو ختم ٿئي ٿو، ۽ اڇي چمڙي وارن ماڻهن ۾ ان کي شيشي جهڙي، سرمائي رنگ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. اهو ڪجهه ماڻهن ۾ نظر نه ايندو آهي، جڏهن ته ٻين ۾ تمام نمايان هوندو آهي.{{Citation needed|date=February 2021}}
====ايپونيڪيئم====
{{main|ايپونيڪيئم}}
ايپونيڪيئم ۽ [[ڪيوٽيڪل]] گڏجي هڪ بچائيندڙ مهر ٺاهين ٿا. ڪيوٽيڪل لڳ ڀڳ اڻ ڏسڻ ۾ ايندڙ مئل چمڙي خلين جو نيم گول تهه آهي، جيڪو ڏسڻ ۾ ايندڙ ننهن جي تختي جي پٺئين حصي تي "چڙهي" ان کي ڍڪي ٿو. ايپونيڪيئم چمڙي جي خلين جو وڪڙ آهي، جيڪو ڪيوٽيڪل پيدا ڪري ٿو. اهي پاڻ ۾ لاڳيتا آهن، ۽ ڪجهه حوالا انهن کي هڪ ئي شيءِ سمجهن ٿا. (انهيءَ ڪري ''ايپونيڪيئم''، ''ڪيوٽيڪل'' ۽ ''پيريونيڪيئم'' جا نالا [[هم معنيٰ]] هوندا،<ref name="Dorlands">{{citation
| author = Elsevier
| author-link = Elsevier
| title = Dorland's Illustrated Medical Dictionary
| publisher = Elsevier
| url = http://dorlands.com
| postscript = .
}}</ref> جيتوڻيڪ هتي اڃا به فرق رکيو ويو آهي.) مينيڪيور دوران ڪيوٽيڪل، يعني غيرزنده حصو، هٽايو ويندو آهي، پر ايپونيڪيئم، يعني زنده حصي، کي سور، رت وهڻ ۽ انفيڪشن جي خطري سبب هٿ نه لائڻ گهرجي. ايپونيڪيئم زنده خلين ([[ايپيٿيليم]]) جي هڪ ننڍڙي پٽي آهي، جيڪا پوئين ننهن واري ڀت کان ننهن جي بنياد تائين پکڙيل هوندي آهي.<ref name="Feneis-2000" /> ايپونيڪيئم ويجهي وڪڙ جو ''ڇيڙو'' آهي، جيڪو پاڻ تي پوئتي وڪڙجي نئين ٺهيل ننهن جي تختي تي چمڙي جو ايپيڊرمل تهه ڇڏي ٿو.{{Contradictory inline|article=Cuticle|section=Human anatomy|date=October 2011}} پيريونيڪس ايپونيڪيئم جو ٻاهر نڪتل ڪنارو آهي، جيڪو لونولا جي ويجهي پٽي کي ڍڪي ٿو.<ref name="Feneis-2000" />
ننهن جي ڀت (''vallum unguis'') چمڙي جو وڪڙ آهي، جيڪو ننهن جي پاسن ۽ ويجهي ڇيڙي مٿان چڙهيل هوندو آهي. پاسي وارو ڪنارو (''margo lateralis'') ننهن جي پاسن تي ننهن جي ڀت هيٺان هوندو آهي، ۽ ننهن جي کاهي يا وڪڙ (''sulcus matricis unguis'') اهي چمڙي وارا چير آهن، جن ۾ پاسي وارا ڪنارا دٻيل هوندا آهن.<ref name="Feneis-2000" />
====پيرونيڪيئم====
{{Distinguish|پيرينڪائما}}
پيرونيڪيئم ننهن جي چوڌاري نرم تاندوري وارو ڪنارو آهي،<ref name="Jordan-Mirzabeigi">{{cite book
| title = Atlas of orthopaedic surgical exposures
| first1 = Christopher
| last1 = Jordan
| first2 = Edwin
| last2 = Mirzabeigi
| publisher = Thieme
| isbn = 0-86577-776-4
| page = 101
| url = https://books.google.com/books?id=gMSW59keA4UC&pg=PA101
| date = 2000-04-01
}}</ref> ۽ [[پيرونيڪيا]] هن علائقي جي انفيڪشن آهي.
پيرونيڪيئم اها چمڙي آهي، جيڪا ننهن جي تختي جي پاسن مٿان چڙهيل هوندي آهي، جنهن کي پيرونيڪيئل ڪنارو پڻ چيو ويندو آهي. پيرونيڪيئم هينگ نيل، اندر وڌندڙ ننهن ۽ پيرونيڪيا، يعني چمڙي جي انفيڪشن، جو هنڌ آهي.
====هائپونيڪيئم====
[[هائپونيڪيئم]] ايپيٿيليم جو اهو علائقو آهي، خاص طور ٿلهو ٿيل حصو، جيڪو ننهن جي تختي جي آزاد ڪناري هيٺان هوندو آهي. ان کي ڪڏهن ڪڏهن "quick" چيو ويندو آهي، جيئن "cutting to the quick" واري اصطلاح ۾.
==ڪم==
هٿ جو صحتمند ننهن [[فيلينڪس هڏي#پري واري فيلينڪس|پري واري فيلينڪس]]، آڱر جي چوٽي ۽ ڀرپاسي وارن نرم تاندورن کي زخمن کان بچائڻ جو ڪم ڪري ٿو. اهو آڱر جي نرم حصي تي وجهيل مقابلي واري دٻاءَ وسيلي پري وارين آڱرين جي درست ۽ نازڪ حرڪتن کي بهتر ڪرڻ ۾ پڻ مدد ڪري ٿو.<ref name="eMedicine" />
جڏهن آڱر جو ڇيڙو ڪنهن شيءِ کي ڇهي ٿو، تڏهن ننهن مقابلي واري قوت طور ڪم ڪري ٿو، جنهن سان آڱر جي چوٽيءَ جي حساسيت وڌي ٿي،<ref>{{cite journal
|url=http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html |title = Fingertip Injuries |first1=Quincy C |last1=Wang |first2=Brett A |last2=Johnson |journal =American Family Physician |date=May 2001 |volume=63 |issue=10 |pages=1961–6 |pmid=11388710 |access-date=2010-03-10 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013052327/http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html }}</ref> جيتوڻيڪ ننهن پاڻ ۾ ڪا به تنتي پڄاڻي نٿو رکي.
آخرڪار، ننهن اوزار طور ڪم ڪري ٿو، جنهن سان نام نهاد "وڌايل درست پڪڙ" ممڪن ٿئي ٿي، مثال طور آڱر مان [[ڇِر]] ڪڍڻ، ۽ ڪٽڻ يا کوٽڻ وارا ڪجهه عمل.
===واڌ===
ننهن جو وڌندڙ حصو ننهن جي [[جسماني هنڌ جا اصطلاح#ويجهو ۽ پري|ويجهي]] ڇيڙي تي چمڙي هيٺان [[ايپيڊرمس (چمڙي)|ايپيڊرمس]] جي هيٺان هوندو آهي، جيڪو ننهن جو واحد زنده حصو آهي.
ٿڻائتن جانورن ۾، ننهن جي واڌ جي رفتار آخري [[فيلينڪس (ايناٽامي)|فيلينجز]]، يعني سڀ کان ٻاهرين آڱرين جي هڏن، جي ڊيگهه سان لاڳاپيل آهي. تنهنڪري انسانن ۾ [[ڏسڻي آڱر]] جو ننهن چيچ جي ننهن کان تيزيءَ سان وڌندو آهي؛ ۽ هٿن جا ننهن پيرن جي ننهنن جي ڀيٽ ۾ چار ڀيرا تيزيءَ تائين وڌن ٿا.<ref name="Ravosa-Dagosto-389">{{cite book |doi=10.1007/978-0-387-33507-0_12 |chapter=Primate Gaits and Primate Origins |title=Primate Origins: Adaptations and Evolution |url=https://archive.org/details/primateoriginsad00ravo |url-access=limited |pages=[https://archive.org/details/primateoriginsad00ravo/page/n429 403]–35 |year=2007 |last1=Cartmill |first1=Matt |last2=Lemelin |first2=Pierre |last3=Schmitt |first3=Daniel |isbn=978-0-387-30335-2 |editor1-first=Matthew J. |editor1-last=Ravosa |editor2-first=Marian |editor2-last=Dagosto }}</ref>
انسانن ۾، هٿن جا ننهن سراسري طور هر مهيني لڳ ڀڳ {{convert|3.5|mm|in|abbr=on}} وڌن ٿا، جڏهن ته پيرن جا ننهن ان کان اٽڪل اڌ رفتار سان وڌن ٿا، يعني سراسري لڳ ڀڳ {{convert|1.6|mm|in|abbr=on}} هر مهيني.<ref>{{Cite journal |last1=Yaemsiri |first1=S. |last2=Hou |first2=N. |last3=Slining|first3=M. M. |last4=He |first4=K. |date=2010 |title=Growth rate of human fingernails and toenails in healthy American young adults |journal=Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology |language=en |volume=24 |issue=4 |pages=420–423 |doi=10.1111/j.1468-3083.2009.03426.x |pmid=19744178 |s2cid=856692 |issn=1468-3083}}</ref> هٿن جا ننهن مڪمل طور ٻيهر وڌڻ لاءِ ٽي کان ڇهه مهينا وٺن ٿا، ۽ پيرن جا ننهن ٻارهن کان ارڙهن مهينا وٺن ٿا. حقيقي واڌ جي رفتار عمر، جنس، موسم، ورزش جي سطح، غذا ۽ [[موروثي]] سببن تي دارومدار رکي ٿي.<ref>Hunter, J. A. A., Savin, J., & Dahl, M. V. (2002). ''Clinical dermatology''. Malden, Mass: Blackwell Science. p. 173. {{ISBN|0-632-05916-8}}</ref>
معلوم تاريخ ۾ ڪنهن عورت جا سڀ کان ڊگها ننهن ڪل 8.65 ميٽر (28 فٽ 4.5 انچ) ماپيا ويا.<ref>"A nail-biting encounter with the woman who has the longest fingernails". Guinness World Records. 2019-11-04. Retrieved 2020-11-07.</ref> عام عقيدي جي ابتڙ، موت کان پوءِ ننهن وڌندا ناهن؛ چمڙي [[پاڻي جي کوٽ|سڪي]] ۽ ڇڪجي ٿي، جنهن سبب ننهن، ۽ [[وار]]، وڌيل نظر اچن ٿا.<ref name="growth">{{cite journal |doi=10.1136/bmj.39420.420370.25 |pmid=18156231 |pmc=2151163 |title=Medical myths |journal=BMJ |volume=335 |issue=7633 |pages=1288–9 |year=2007 |last1=Vreeman |first1=R. C |last2=Carroll |first2=A. E }}</ref>
===رسڻ پذيري===
ننهن کي اڪثر هڪ اڻرسندڙ رڪاوٽ سمجهيو ويندو آهي، پر اهو صحيح ناهي. حقيقت ۾، اهو چمڙيءَ کان گهڻو وڌيڪ رسڻ پذير آهي،<ref name=penetration>{{Cite web |url=http://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/72442/1/j.1467-2494.1983.tb00348.x.pdf |title=K. A. Walters and G. L. Flynn, Permeability characteristics of the human nail plate, International Journal of Cosmetic Science 5, 231–46 (1983)}}</ref> ۽ ننهن جي بناوت ۾ 7–12% پاڻي شامل هوندو آهي. هن رسڻ پذيري جا زهريلي ۽ دوائن واريون شين جي داخلا بابت اثر آهن؛ خاص طور ننهنن تي لڳايل سينگار جون شيون خطرو پيدا ڪري سگهن ٿيون. پاڻي ننهن ۾ داخل ٿي سگهي ٿو، جيئن ڪيتريون ٻيون شيون به داخل ٿي سگهن ٿيون، جن ۾ [[پيراڪواٽ]]، انسانن لاءِ نقصانڪار تيز اثر ڪندڙ [[جڙي ٻوٽي مار دوا]]؛ [[يوريا]]، جيڪا اڪثر هٿن ۽ آڱرين لاءِ استعمال ٿيندڙ ڪريمن ۽ لوشنن ۾ جزو هوندي آهي؛ ڪيترائي فنگس مار ايجنٽ جهڙوڪ [[سيلسيلڪ ايسڊ]]، [[ميڪونازول]] برانڊ Monistat، [[نيٽامائيسن]]؛ ۽ [[سوڊيم هائپوڪلورائيٽ]]، جيڪا عام گهريلو بليچ ۾ سرگرم جزو آهي، پر عام طور رڳو 2–3% مقدار ۾، شامل آهن.<ref name=penetration/>
==طبي اهميت==
{{Main|ننهن جي بيماري}}
[[File:Daumennagel mit Nagelhaut und Niednagel.jpg|thumb|ساڄي هٿ جو آڱوٺي وارو ننهن، [[ڪيوٽيڪل]] (کاٻي پاسي) ۽ [[هينگ نيل]] (مٿي) سان]]
صحت سنڀال ۽ اسپتال کان اڳ واري سنڀال فراهم ڪندڙ، يعني [[ايمرجنسي ميڊيڪل ٽيڪنيشن|EMT]] يا [[پيراميڊڪ]]، اڪثر هٿ جي ننهن جي بستري کي انهن ماڻهن جي پري وارن تاندورن جي [[پرفيوژن]] جو سرسري اشارو طور استعمال ڪندا آهن، جيڪي [[پاڻي جي کوٽ|پاڻي جي کوٽ]] جو شڪار يا [[شاڪ (رت جي گردش)|شاڪ]] ۾ ٿي سگهن ٿا.<ref>[http://www.co.monterey.ca.us/health/EMS/pdfs/EMSManual.pdf Monterey County EMS Manual] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216214117/http://www.co.monterey.ca.us/health/EMS/pdfs/EMSManual.pdf |date=2008-12-16 }}. Chapter XI, ''Patient assessment''.</ref> بهرحال، هي جاچ بالغن ۾ ڀروسي جوڳي نه سمجهي ويندي آهي.<ref>{{cite journal |author=Schriger DL, Baraff LJ |title=Capillary refill – is it a useful predictor of hypovolemic states? |journal=Ann Emerg Med |volume=20 |issue=6 |pages=601–15 |date=Jun 1991 |pmid=2039096 |doi=10.1016/S0196-0644(05)82375-3}}</ref> ان کي [[ڪيپلري ريفل|CRT يا بلانچ ٽيسٽ]] چيو ويندو آهي. هٿ جي ننهن جي بستري کي ٿوري دير لاءِ دٻايو ويندو آهي ته جيئن ننهن جو بسترو اڇو ٿي وڃي. جڏهن دٻاءُ ڇڏبو آهي، تڏهن عام گلابي رنگ هڪ يا ٻن سيڪنڊن اندر واپس اچڻ گهرجي. گلابي رنگ جي دير سان واپسي ڪجهه شاڪ وارين حالتن، جهڙوڪ [[هائپووليميا]]، جي نشاني ٿي سگهي ٿي.<ref>{{MedlinePlusEncyclopedia|003394|Capillary nail refill test}}</ref><ref>[http://www.stlukes-stl.com/health-content/health-ency-multimedia/2/9154.htm St. Luke's Hospital]. Capillary nail refill test.</ref>
ننهن جي واڌ جو رڪارڊ تازي صحت ۽ جسماني عدم توازن جي تاريخ ڏيکاري سگهي ٿو، ۽ قديم زماني کان [[تشخيصي اوزار]] طور استعمال ٿيندو رهيو آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.aad.org/public/everyday-care/nail-care-secrets|title=Nail care secrets|website=www.aad.org}}</ref><!--{{ref|diagnoses}}--> " [[بو جون لڪيرون]] " نالي سڃاتل اونهيون، افقي آڏيون کاهيون ننهنن تي ٺهي سگهن ٿيون؛ اهي ننهن جي ڪيوٽيڪل کان چوٽيءَ ڏانهن نه، پر آڏيون هونديون آهن. اهي لڪيرون عام طور پوڙهائپ جو فطري نتيجو هونديون آهن، جيتوڻيڪ اهي بيماري سبب پڻ پيدا ٿي سگهن ٿيون. [[ڪرومونيڪيا|رنگ بدلجڻ]]، پتلا ٿيڻ، ٿلها ٿيڻ، ڀرڀرا ٿيڻ، ڦاٽڻ، کاهيون، [[ميس جون لڪيرون]]، [[ليوڪونيڪيا|ننڍا اڇا داغ]]، لونولا جو پوئتي هٽڻ، [[ننهن جو ڪلبنگ|ڪلبنگ]] (اڀريل)، سنوت، ۽ [[ڪورياڪ هٿ|چمچي جهڙي شڪل]] (اندر ڌنسيل) جسم جي ٻين حصن ۾ بيماري، [[غذائي جزو|غذائي جزن]] جي کوٽ، دوا جي ردعمل، زهريت، يا رڳو مقامي زخم جي نشاندهي ڪري سگهن ٿا.
ننهن ٿلها ([[اونيڪوگريفوسس]])، ڍرا ([[اونيڪولائسس]])، [[فنگس]] سان متاثر ([[اونيڪومائڪوسس]])، يا [[زوال پذير بيماري|زوال پذير]] ([[اونيڪوڊسٽروفي]]) پڻ ٿي سگهن ٿا. ننهن جي هڪ عام خرابي [[اندر وڌندڙ ننهن|اندر وڌندڙ پير جو ننهن]] ([[اونيڪوڪرپٽوسس]]) آهي.
[[ڊي اين اي پروفائيلنگ]] هڪ ٽيڪنڪ آهي، جيڪا [[فورينزڪ سائنسدان]] وار، هٿن جا ننهن، پيرن جا ننهن وغيره تي استعمال ڪندا آهن.
===صحت ۽ سنڀال===
[[File:Manicure kit late 1940s.jpg|thumb|ننهن جي پيشوراڻي سنڀال جا اوزار]]
ننهن جي سنڀال جو بهترين طريقو انهن کي باقاعدي ڪٽڻ آهي. [[ننهن جي فائيل|فائيل ڪرڻ]] پڻ صلاح ڏني ويندي آهي، جيئن ننهن تمام کهرا نه ٿين ۽ ننڍڙا اڀار يا ليڪون ختم ٿي وڃن، جيڪي ننهن کي [[ڪپڙو|ڪپڙي]] جهڙين شين ۾ اٽڪائي سگهن ٿيون.<ref>{{Cite journal|last1=Cohen|first1=Philip R.|last2=Scher|first2=Richard K.|date=1992-04-01|title=Geriatric nail disorders: Diagnosis and treatment|url=http://www.jaad.org/article/0190-9622(92)70075-Q/abstract|journal=Journal of the American Academy of Dermatology|language=en|volume=26|issue=4|pages=521–531|doi=10.1016/0190-9622(92)70075-Q|pmid=1597537|issn=0190-9622|doi-access=free}}</ref>
نيري يا واڱڻائي رنگ جا هٿن جي ننهنن جا بسترا پيريفرل [[سائنوسس]] جي نشاني ٿي سگهن ٿا، جيڪا آڪسيجن جي کوٽ ظاهر ڪري ٿي.
ننهن، [[چمڙي]] وانگر، سڪي سگهن ٿا. اهي ڇلجي، ٽٽي ۽ [[انفيڪشن|متاثر]] به ٿي سگهن ٿا. مثال طور، پير جي آڱرين جا انفيڪشن [[گندا]] [[جراب]]، جارحاڻي [[ورزش]] جا مخصوص قسم ([[ڊگهي مفاصلي جي ڊوڙ]])، تنگ [[پير پائڻ]]، ۽ گندي [[قدرتي ماحول|ماحول]] ۾ بنا بچاءَ جي هلڻ سبب پيدا يا وڌي سگهن ٿا.{{Citation needed|date=July 2007}} ننهن جي انفيڪشن پيدا ڪندڙ عام جاندارن ۾ [[خمير]] ۽ [[ڦڦوند]] شامل آهن، خاص طور [[ڊرمٽو فائٽس]].<ref name="Denning">{{cite journal|last=Denning|first=DW|author2=Evans, EG |author3=Kibbler, CC |author4=Richardson, MD |author5=Roberts, MM |author6=Rogers, TR |author7=Warnock, DW |author8= Warren, RE |date=November 11, 1995|title=Fungal nail disease: a guide to good practice (report of a Working Group of the British Society for Medical Mycology) |journal=[[British Medical Journal]]|volume=311|issue=7015|pages=1277–81|pmc=2551187 |pmid=7496239 |doi=10.1136/bmj.311.7015.1277}}</ref>
مختلف ماڻهن پاران استعمال ٿيندڙ ننهن جا اوزار انفيڪشن منتقل ڪري سگهن ٿا. معياري صفائي ۽ جراثيم ڪشي جا طريقا منتقلي کان بچائين ٿا. ڪجهه حالتن ۾، ڪيوٽيڪل قينچين بدران جيل ۽ ڪريم ڪيوٽيڪل ريموور استعمال ڪري سگهجن ٿا.
ننهن جي بيماري تمام باريڪ ٿي سگهي ٿي ۽ ان جو جائزو [[چمڙي جو ماهر]] وٺڻ گهرجي، جيڪو طب جي هن خاص شعبي تي ڌيان رکي. ڪنهن شخص جو [[ننهن سينگاريندڙ]] به اهڙيون تبديليون نوٽ ڪري سگهي ٿو.
[[پنجين پير جي آڱر جو موروثي اضافي ننهن]] تڏهن ٿيندو آهي، جڏهن سڀ کان ننڍي پير جي آڱر جو ننهن الڳ ٿي وڃي ۽ ننهن جي ٻاهرئين ڪنڊ ۾ ننڍو "ڇهون پير جو ننهن" ٺاهي.<ref name="Haneke_2016">{{cite journal | vauthors = Haneke E | title = Double Nail of the Little Toe | journal = Skin Appendage Disorders | volume = 1 | issue = 4 | pages = 163–7 | date = May 2016 | pmid = 27386457 | pmc = 4908446 | doi = 10.1159/000443378 }}</ref> ڪنهن به ٻئي ننهن وانگر، ان کي [[ننهن ڪٽر]] سان ڪٽي سگهجي ٿو.
آڱر ڦاسڻ جا زخم ٻارن ۾ عام آهن ۽ انهن ۾ آڱر جي نرم حصي ۽ هٿ جي ننهن کي نقصان شامل ٿي سگهي ٿو. انهن جو علاج عام طور علائقي کي صاف ڪرڻ ۽ جراثيم کان پاڪ پٽي لڳائڻ سان ڪيو ويندو آهي. ڪڏهن ڪڏهن چير يا ٽٽل هڏين جي مرمت لاءِ جراحت جي ضرورت پئجي سگهي ٿي.<ref>{{Cite journal |last1=Capstick |first1=Robert |last2=Giele |first2=Henk |date=2014-04-30 |editor-last=Cochrane Bone, Joint and Muscle Trauma Group |title=Interventions for treating fingertip entrapment injuries in children |journal=Cochrane Database of Systematic Reviews |language=en |volume=2019 |issue=5 |article-number=CD009808 |doi=10.1002/14651858.CD009808.pub2 |pmc=6521596 |pmid=24788568}}</ref>
===غذا جو اثر===
[[بايوٽن]] سان مالا مال خوراڪ ۽ سپليمنٽ ڀرڀرن هٿن جي ننهنن کي مضبوط ڪرڻ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا.<ref name="ods">{{cite web |title=Biotin |url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/Biotin-HealthProfessional/ |publisher=Office of Dietary Supplements, US National Institutes of Health |access-date=15 July 2023 |date=10 January 2022}}</ref>
[[وٽامن اي]] نظر، توليد، خلين ۽ تاندورن جي فرق، ۽ مدافعتي ڪم لاءِ هڪ ضروري ننڍو غذائي جزو آهي. [[وٽامن ڊي]] ۽ [[ڪيلشيم]] هوميوسٽيسس برقرار رکڻ، ڏورن جي سُسڻ پيدا ڪرڻ، تنتي پيغامن جي منتقلي، رت ڄمائڻ، ۽ جهلي جي بناوت ۾ گڏجي ڪم ڪن ٿا. وٽامن اي، وٽامن ڊي يا ڪيلشيم جي کوٽ سُڪائپ ۽ ڀرڀرائپ پيدا ڪري سگهي ٿي.
[[وٽامن بي12]] جي کوٽ حد کان وڌيڪ سُڪائپ، ننهنن جي ڪاراڻ، ۽ گول يا وريل ننهن جي ڇيڙن جو سبب بڻجي سگهي ٿي. وٽامن اي ۽ بي ٻنهي جي ناڪافي مقدار آڏين ۽ ڊگهين ليڪن سان نازڪ ننهن پيدا ڪري ٿي. ڪجهه بنا نسخي ملندڙ وٽامن سپليمنٽ، جهڙوڪ ڪجهه [[ملٽي وٽامن]] ۽ [[بايوٽن]]، مضبوط ننهن جي واڌ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا، جيتوڻيڪ اهو ڪافي حد تائين شخصي آهي. وٽامن بي12 ۽ فوليٽ ٻئي رت جي ڳاڙهن خلين جي پيداوار ۽ ننهن جي خلين تائين آڪسيجن جي پهچ ۾ ڪردار ادا ڪن ٿا. انهن جي کوٽ ننهن جي رنگت بدلجڻ جو سبب ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal |last1=Langan |first1=Robert C. |last2=Zawistoski |first2=Kimberly J. |title=Update on Vitamin B12 Deficiency |journal=American Family Physician |date=15 June 2011 |volume=83 |issue=12 |pages=1425–1430 |pmid=21671542 |url=https://www.aafp.org/link_out?pmid=21671542 }}</ref>
اوميگا-3 چرٻي تيزابن جي غذائي مقدار ۾ گهٽتائي سڪل ۽ ڀرڀرن ننهنن ۾ حصو وجهي سگهي ٿي.<ref>
{{cite book
| title = Handbook of vitamins
| edition = 4th
| last = Zempleni
| first = J |author2=R.B. Rucker |author3=D.B. McCormick |author4=J.W. Suttie
| year = 2007
}}{{page needed|date=June 2021}}</ref>
[[پروٽين]] نون ننهنن لاءِ تعميراتي مواد آهي؛ تنهنڪري خوراڪ ۾ گهٽ پروٽين جي مقدار انيميا جو سبب بڻجي سگهي ٿي، ۽ ان جي نتيجي ۾ رت ۾ گهٽيل هيموگلوبن، جيڪو ننهن جي بستري جي ڪيپلرين کي ڀري ٿو، ننهن جي ميٽرڪس تي پوندڙ روشني جا مختلف مقدار موٽائي ٿو، جنهن سان گلابي رنگ جون هلڪيون ڇانون ظاهر ٿين ٿيون ۽ آخرڪار هيموگلوبن تمام گهٽ هئڻ وقت ننهن جا بسترا اڇا ٿي وڃن ٿا. جڏهن هيموگلوبن 15 يا 16 گرام جي ويجهو هوندو آهي، تڏهن روشني جي اسپيڪٽرم جو گهڻو حصو جذب ٿي ويندو آهي ۽ رڳو گلابي رنگ موٽي ٿو، جنهن ڪري ننهن گلابي نظر اچن ٿا.
[[ضروري چرٻي تيزاب]] صحتمند چمڙي ۽ ننهنن ۾ وڏو ڪردار ادا ڪن ٿا. ننهنن جو ڦاٽڻ ۽ ڇلجڻ [[لينوليئڪ ايسڊ]] جي کوٽ سبب ٿي سگهي ٿو.
لوهه جي کوٽ واري انيميا سبب ننهنن ۾ ڦڪي رنگت سان گڏ پتلي، ڀرڀري ۽ ليڪن واري بناوت پيدا ٿي سگهي ٿي. عام طور لوهه جي کوٽ سبب ننهن اڀريل بدران سنوان يا اندر ڌنسيل ٿي سگهن ٿا. جيئن صحتمند ننهنن لاءِ آڪسيجن ضروري آهي، تيئن لوهه جي کوٽ يا انيميا ننهنن ۾ ڊگهيون ليڪون يا اندر ڌنسڻ پيدا ڪري سگهي ٿي.<ref>{{cite journal |last1=Singal |first1=Archana |last2=Arora |first2=Rahul |title=Nail as a window of systemic diseases |journal=Indian Dermatology Online Journal |date=2015 |volume=6 |issue=2 |pages=67–74 |doi=10.4103/2229-5178.153002 |pmid=25821724 |pmc=4375768 |doi-access=free }}</ref> لوهه لاءِ تجويز ڪيل روزاني مقدار عمر ۽ جنس موجب گهڻو بدلجي ٿي. مردن لاءِ سفارش 8 mg روزانو آهي، جڏهن ته 19–50 ورهين جي عورتن لاءِ 18 mg روزانو آهي. جڏهن عورتون 50 ورهين جي عمر تي پهچن يا مينوپاز مان گذرن، تڏهن سندن لوهه جي ضرورت 8 mg روزانو ٿي وڃي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK56068/table/summarytables.t3/?report=objectonly|title = - Dietary Reference Intakes for Calcium and Vitamin D - NCBI Bookshelf|year = 2011}}</ref><ref>
{{cite journal
| author = Cashman MW, Sloan SB
| title = Nutrition and nail disease
| journal = Clinics in Dermatology
| volume = 28
| issue = 4
| pages = 420–25
| year = 2010
| pmid = 20620759
|doi = 10.1016/j.clindermatol.2010.03.037
}}</ref>
pjr4uzk60w7z09wd8bfxok3w3oy2a6h
392047
392045
2026-07-07T15:45:12Z
Intisar Ali
8681
392047
wikitext
text/x-wiki
{{short description|آڱر جو سخت ڪيريٽن وارو بچاءُ}}
{{for|پکيءَ جي چهنب جي ننهن بابت|چهنب#ننهن}}
{{redirect-multi|2|پير جو ننهن|هٿ جو ننهن|اڏاوتي ٽيڪنڪ بابت|ٽونيلنگ|2023ع جي فلم بابت|فنگرنيلز (فلم){{!}}''فنگرنيلز'' (فلم)}}
{{infobox anatomy
| Name = ننهن
| Latin = unguis
| Width = 160
| Image =
| Caption =
| Image2 = Nail svg hariadhi.svg
| Caption2 =
| Precursor =
| System = [[چمڙي وارو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Lymph =
}}
'''ننهن''' هڪ بچائيندڙ تختي آهي، جيڪا لڳ ڀڳ سڀني [[پرائيميٽ]]ن، سواءِ [[مارموسيٽ]]ن جي، [[آڱر (ايناٽامي)|آڱرين]] ([[هٿ جي آڱر|هٿ جي آڱرين]] ۽ [[پير جي آڱر|پير جي آڱرين]]) جي چوٽيءَ تي خاص طور ملي ٿي، ۽ ٻين [[چار عضوي جاندار|چار عضوي جاندارن]] جي [[چنبو|چنبن]] سان مطابقت رکي ٿي. هٿن ۽ پيرن جا ننهن هڪ سخت، مضبوط [[پروٽين]] مان ٺهيل هوندا آهن، جنهن کي [[الفا-ڪيريٽن]] چيو ويندو آهي؛ اهو هڪ [[پوليمر]] آهي، جيڪو [[فقاري جاندار|فقاري جاندارن]] جي چنبن، [[کُر|کُرن]] ۽ [[سڱ (ايناٽامي)|سڱن]] ۾ پڻ ملي ٿو.<ref name="Wang 2016">{{Cite journal |last=Wang |first=Bin |title=Keratin: Structure, mechanical properties, occurrence in biological organisms, and efforts at bio inspiration |journal=Progress in Materials Science |volume=76 |pages=229–318 |year=2016 |doi=10.1016/j.pmatsci.2015.06.001|url=https://escholarship.org/content/qt5sb7q6jp/qt5sb7q6jp.pdf?t=o9xpu0 |doi-access=free }}</ref>
==بناوت==
<!--{{multiple image
| align = right
| direction = vertical
| header = انساني ننهن
| width = 201
| image1 = Fingernails2.jpg
| alt1 = انساني آڱريون ۽ ننهن
| caption1 = هٿن جا ننهن
| image2 = Toes.png
| alt2 = انساني پير جون آڱريون ۽ ننهن
| caption2 = پيرن جا ننهن
}}-->
[[File:Human nail anatomy.jpg|thumb|left|A. ننهن جي تختي؛ B. لونولا؛ C. پاڙ؛ D. سائنس؛ E. ميٽرڪس؛ F. ننهن جو بسترو؛ G. [[هائپونيڪيئم]]؛ H. آزاد ڪنارو.]]
ننهن، ننهن جي تختي، ننهن جي ميٽرڪس، ان جي هيٺان ننهن جي بستري ۽ ان جي چوڌاري موجود کاهين تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="eMedicine">{{cite web
| url = http://emedicine.medscape.com/article/1126725-overview
| title = Nail Surgery
| first1 = Neh | last1 = Onumah
| first2 = Richard K | last2 = Scher
| publisher = eMedicine
| date = May 2009 | access-date = 10 March 2010
}}</ref>
===ننهن جا حصا===
ننهن جي ميٽرڪس سرگرم [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]]، يا [[جرمي تهه|جرمي]] [[ميٽرڪس (حياتيات)|ميٽرڪس]] آهي، جيڪو خلين کي پيدا ڪري ٿو. خليا ننهن جي پاڙ کان ننهن جي تختي ڏانهن ٻاهر نڪرندي سخت ٿي ويندا آهن.<ref name="Feneis-2000">{{cite book
| last = Feneis
| first = Heinz
| title = Pocket Atlas of Human Anatomy
| url = https://archive.org/details/pocketatlashuman00fene_901
| url-access =
| year = 2000
| publisher = Thieme
| edition = 4th
| isbn = 3-13-511204-7
| pages = [https://archive.org/details/pocketatlashuman00fene_901/page/n400 392]–95
}}{{dead link|date=September 2023}}</ref> ننهن جي ميٽرڪس کي ''matrix unguis''، ڪيريٽين پيدا ڪندڙ جهلي، يا اونيڪوسٽروما پڻ چيو ويندو آهي.<ref>{{cite web
| year = 2005
| title = Nail matrix
| url = http://www.biology-online.org/dictionary/Nail_matrix
| access-date = 10 March 2010
| publisher = Biology Online}}</ref> اهو ننهن جي بستري جو اهو حصو آهي، جيڪو ننهن جي هيٺان هوندو آهي ۽ جنهن ۾ [[تنت]]ون، [[لمف]] ۽ [[رت جي نلي|رت جون نليون]] شامل هونديون آهن. ميٽرڪس اهڙا خليا پيدا ڪري ٿو، جيڪي ننهن جي تختي بڻجن ٿا. ننهن جي تختي جي ويڪر ۽ ٿولهه ميٽرڪس جي جسامت، ڊيگهه ۽ ٿولهه سان طئي ٿيندي آهي، جڏهن ته آڱر جي چوٽيءَ واري هڏي جي شڪل اهو طئي ڪندي آهي ته ننهن جي تختي سنئين، ڪماني يا ڪنڍي جهڙي هوندي. ميٽرڪس جيستائين خوراڪ حاصل ڪندو ۽ صحتمند رهندو، تيستائين خليا پيدا ڪندو رهندو.<ref>{{Cite book
| last = D. Schoon
| first = Dougles
| title = Nail Structure and Products Chemistry
| publisher = Milady
| year = 2005
| page = 6
}}</ref> جيئن نوان ننهن جي تختي وارا خليا ٺهن ٿا، اهي پراڻن خلين کي اڳتي ڌڪين ٿا؛ اهڙيءَ طرح پراڻا خليا دٻجي، سنوان ۽ نيم شفاف ٿي وڃن ٿا. ان سبب هيٺيان ننهن جي بستري ۾ موجود ڪيپلريون نظر اچن ٿيون، جنهن سان گلابي رنگ پيدا ٿئي ٿو.{{Citation needed|date=February 2021}}
[[لونولا (ايناٽامي)|لونولا]] ("ننڍو چنڊ") ميٽرڪس جو ڏسڻ ۾ ايندڙ حصو آهي، يعني ڏسڻ ۾ ايندڙ ننهن جي اڇي، چنڊ جهڙي بنياد واري حصي. لونولا آڱوٺي ۾ سڀ کان چڱيءَ طرح ڏسي سگهجي ٿي ۽ چيچ ۾ شايد نظر نه اچي. لونولا اڇي نظر اچي ٿي، ڇاڪاڻتہ روشني ان هنڌ تان موٽندي آهي، جتي ننهن جي ميٽرڪس ۽ ننهن جو بسترو ملن ٿا.
{{anchor|nail bed|bed}}
ننهن جو بسترو ننهن جي تختي هيٺان چمڙي آهي. اهو ننهن جو اهو علائقو آهي، جنهن تي ننهن جي تختي ٽڪي ٿي. هتي موجود تنتون ۽ رت جون نليون سڄي ننهن واري اڪائي کي خوراڪ فراهم ڪن ٿيون. سڄي چمڙي وانگر، اهو ٻن قسمن جي تاندورن مان ٺهيل آهي: [[ڊرمس]] ۽ [[ايپيڊرمس (چمڙي)|ايپيڊرمس]]. ايپيڊرمس ننڍڙين ڊگهين "کاهين" وسيلي ڊرمس سان ڳنڍيل هوندي آهي، جن کي ميٽرڪس جون چوٽيون (''cristae matricis unguis'') چيو ويندو آهي.<ref name="Feneis-2000"/> وڏي عمر ۾، ننهن جي تختي وڌيڪ پتلي ٿي وڃي ٿي ۽ اهي کاهيون وڌيڪ ظاهر ٿين ٿيون.{{Citation needed|date=February 2021}} ننهن جي بستري ۾ گهڻيون تنتون هونديون آهن، تنهنڪري ننهن جي تختي هٽائڻ اڪثر انتهائي سورناڪ هوندو آهي.{{Citation needed|date=October 2022}}
ننهن جو سائنس (''sinus unguis'') اهو هنڌ آهي، جتي ننهن جي پاڙ هوندي آهي؛<ref name="Feneis-2000" /> يعني چمڙي هيٺان ننهن جو بنياد. اهو هيٺان موجود سرگرم وڌندڙ تاندوري، يعني ميٽرڪس، مان شروع ٿئي ٿو.{{Citation needed|date=February 2021}}
ننهن جي تختي (''corpus unguis'')<ref name="Feneis-2000" />، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن ننهن جو جسم به چيو ويندو آهي، ننهن جي پاڙ کان آزاد ڪناري تائين ڏسڻ ۾ ايندڙ سخت ننهن وارو علائقو آهي، جيڪو نيم شفاف [[ڪيريٽن]] پروٽين مان ٺهيل هوندو آهي. مئل، دٻيل خلين جا ڪيترائي تهه ننهن کي مضبوط پر لچڪدار بڻائين ٿا. ان جي آڏي شڪل هيٺ موجود هڏي جي شڪل سان طئي ٿيندي آهي.{{Citation needed|date=February 2021}} عام استعمال ۾ لفظ ''ننهن'' اڪثر رڳو هن حصي لاءِ استعمال ٿيندو آهي. ننهن جي تختي ننهن جي بستري سان مضبوط نموني ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ان ۾ ڪا به تنت يا رت جي نلي نه هوندي آهي.
آزاد ڪنارو (''margo liber'') يا [[پري وارو (ايناٽامي)|پري وارو]] ڪنارو ننهن جي تختي جو اڳيون ڪنارو آهي، جيڪو ننهن جي گهسڻ يا ڪٽڻ واري ڪناري سان مطابقت رکي ٿو.<ref name="Feneis-2000" />
هائپونيڪيئم، جنهن کي غيررسمي طور "quick" چيو ويندو آهي،<ref>{{Cite book
| last = Crouch
| first = James Ensign
| title = Functional human anatomy
| publisher = Lea & Febiger
| year = 1985
| page = 80
| url = https://books.google.com/books?id=p8VqAAAAMAAJ&q=hyponychium+quick
| isbn = 978-0-8121-0930-6
}}</ref> اهو [[ايپيٿيليم]] آهي، جيڪو ننهن جي تختي هيٺان آزاد ڪناري ۽ آڱر جي چوٽيءَ جي چمڙي جي سنگم تي هوندو آهي. اهو هڪ مهر ٺاهي ٿو، جيڪا ننهن جي بستري جي حفاظت ڪري ٿي. اونيڪوڊرمل پٽي ننهن جي تختي ۽ هائپونيڪيئم جي وچ واري مهر آهي. اها آزاد ڪناري جي بلڪل هيٺان، ننهن جي ان حصي ۾ هوندي آهي جتي ننهن جو بسترو ختم ٿئي ٿو، ۽ اڇي چمڙي وارن ماڻهن ۾ ان کي شيشي جهڙي، سرمائي رنگ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. اهو ڪجهه ماڻهن ۾ نظر نه ايندو آهي، جڏهن ته ٻين ۾ تمام نمايان هوندو آهي.{{Citation needed|date=February 2021}}
====ايپونيڪيئم====
{{main|ايپونيڪيئم}}
ايپونيڪيئم ۽ [[ڪيوٽيڪل]] گڏجي هڪ بچائيندڙ مهر ٺاهين ٿا. ڪيوٽيڪل لڳ ڀڳ اڻ ڏسڻ ۾ ايندڙ مئل چمڙي خلين جو نيم گول تهه آهي، جيڪو ڏسڻ ۾ ايندڙ ننهن جي تختي جي پٺئين حصي تي "چڙهي" ان کي ڍڪي ٿو. ايپونيڪيئم چمڙي جي خلين جو وڪڙ آهي، جيڪو ڪيوٽيڪل پيدا ڪري ٿو. اهي پاڻ ۾ لاڳيتا آهن، ۽ ڪجهه حوالا انهن کي هڪ ئي شيءِ سمجهن ٿا. (انهيءَ ڪري ''ايپونيڪيئم''، ''ڪيوٽيڪل'' ۽ ''پيريونيڪيئم'' جا نالا [[هم معنيٰ]] هوندا،<ref name="Dorlands">{{citation
| author = Elsevier
| author-link = Elsevier
| title = Dorland's Illustrated Medical Dictionary
| publisher = Elsevier
| url = http://dorlands.com
| postscript = .
}}</ref> جيتوڻيڪ هتي اڃا به فرق رکيو ويو آهي.) مينيڪيور دوران ڪيوٽيڪل، يعني غيرزنده حصو، هٽايو ويندو آهي، پر ايپونيڪيئم، يعني زنده حصي، کي سور، رت وهڻ ۽ انفيڪشن جي خطري سبب هٿ نه لائڻ گهرجي. ايپونيڪيئم زنده خلين ([[ايپيٿيليم]]) جي هڪ ننڍڙي پٽي آهي، جيڪا پوئين ننهن واري ڀت کان ننهن جي بنياد تائين پکڙيل هوندي آهي.<ref name="Feneis-2000" /> ايپونيڪيئم ويجهي وڪڙ جو ''ڇيڙو'' آهي، جيڪو پاڻ تي پوئتي وڪڙجي نئين ٺهيل ننهن جي تختي تي چمڙي جو ايپيڊرمل تهه ڇڏي ٿو.{{Contradictory inline|article=Cuticle|section=Human anatomy|date=October 2011}} پيريونيڪس ايپونيڪيئم جو ٻاهر نڪتل ڪنارو آهي، جيڪو لونولا جي ويجهي پٽي کي ڍڪي ٿو.<ref name="Feneis-2000" />
ننهن جي ڀت (''vallum unguis'') چمڙي جو وڪڙ آهي، جيڪو ننهن جي پاسن ۽ ويجهي ڇيڙي مٿان چڙهيل هوندو آهي. پاسي وارو ڪنارو (''margo lateralis'') ننهن جي پاسن تي ننهن جي ڀت هيٺان هوندو آهي، ۽ ننهن جي کاهي يا وڪڙ (''sulcus matricis unguis'') اهي چمڙي وارا چير آهن، جن ۾ پاسي وارا ڪنارا دٻيل هوندا آهن.<ref name="Feneis-2000" />
====پيرونيڪيئم====
{{Distinguish|پيرينڪائما}}
پيرونيڪيئم ننهن جي چوڌاري نرم تاندوري وارو ڪنارو آهي،<ref name="Jordan-Mirzabeigi">{{cite book
| title = Atlas of orthopaedic surgical exposures
| first1 = Christopher
| last1 = Jordan
| first2 = Edwin
| last2 = Mirzabeigi
| publisher = Thieme
| isbn = 0-86577-776-4
| page = 101
| url = https://books.google.com/books?id=gMSW59keA4UC&pg=PA101
| date = 2000-04-01
}}</ref> ۽ [[پيرونيڪيا]] هن علائقي جي انفيڪشن آهي.
پيرونيڪيئم اها چمڙي آهي، جيڪا ننهن جي تختي جي پاسن مٿان چڙهيل هوندي آهي، جنهن کي پيرونيڪيئل ڪنارو پڻ چيو ويندو آهي. پيرونيڪيئم هينگ نيل، اندر وڌندڙ ننهن ۽ پيرونيڪيا، يعني چمڙي جي انفيڪشن، جو هنڌ آهي.
====هائپونيڪيئم====
[[هائپونيڪيئم]] ايپيٿيليم جو اهو علائقو آهي، خاص طور ٿلهو ٿيل حصو، جيڪو ننهن جي تختي جي آزاد ڪناري هيٺان هوندو آهي. ان کي ڪڏهن ڪڏهن "quick" چيو ويندو آهي، جيئن "cutting to the quick" واري اصطلاح ۾.
==ڪم==
هٿ جو صحتمند ننهن [[فيلينڪس هڏي#پري واري فيلينڪس|پري واري فيلينڪس]]، آڱر جي چوٽي ۽ ڀرپاسي وارن نرم تاندورن کي زخمن کان بچائڻ جو ڪم ڪري ٿو. اهو آڱر جي نرم حصي تي وجهيل مقابلي واري دٻاءَ وسيلي پري وارين آڱرين جي درست ۽ نازڪ حرڪتن کي بهتر ڪرڻ ۾ پڻ مدد ڪري ٿو.<ref name="eMedicine" />
جڏهن آڱر جو ڇيڙو ڪنهن شيءِ کي ڇهي ٿو، تڏهن ننهن مقابلي واري قوت طور ڪم ڪري ٿو، جنهن سان آڱر جي چوٽيءَ جي حساسيت وڌي ٿي،<ref>{{cite journal
|url=http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html |title = Fingertip Injuries |first1=Quincy C |last1=Wang |first2=Brett A |last2=Johnson |journal =American Family Physician |date=May 2001 |volume=63 |issue=10 |pages=1961–6 |pmid=11388710 |access-date=2010-03-10 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013052327/http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html }}</ref> جيتوڻيڪ ننهن پاڻ ۾ ڪا به تنتي پڄاڻي نٿو رکي.
آخرڪار، ننهن اوزار طور ڪم ڪري ٿو، جنهن سان نام نهاد "وڌايل درست پڪڙ" ممڪن ٿئي ٿي، مثال طور آڱر مان [[ڇِر]] ڪڍڻ، ۽ ڪٽڻ يا کوٽڻ وارا ڪجهه عمل.
===واڌ===
ننهن جو وڌندڙ حصو ننهن جي [[جسماني هنڌ جا اصطلاح#ويجهو ۽ پري|ويجهي]] ڇيڙي تي چمڙي هيٺان [[ايپيڊرمس (چمڙي)|ايپيڊرمس]] جي هيٺان هوندو آهي، جيڪو ننهن جو واحد زنده حصو آهي.
ٿڻائتن جانورن ۾، ننهن جي واڌ جي رفتار آخري [[فيلينڪس (ايناٽامي)|فيلينجز]]، يعني سڀ کان ٻاهرين آڱرين جي هڏن، جي ڊيگهه سان لاڳاپيل آهي. تنهنڪري انسانن ۾ [[ڏسڻي آڱر]] جو ننهن چيچ جي ننهن کان تيزيءَ سان وڌندو آهي؛ ۽ هٿن جا ننهن پيرن جي ننهنن جي ڀيٽ ۾ چار ڀيرا تيزيءَ تائين وڌن ٿا.<ref name="Ravosa-Dagosto-389">{{cite book |doi=10.1007/978-0-387-33507-0_12 |chapter=Primate Gaits and Primate Origins |title=Primate Origins: Adaptations and Evolution |url=https://archive.org/details/primateoriginsad00ravo |url-access=limited |pages=[https://archive.org/details/primateoriginsad00ravo/page/n429 403]–35 |year=2007 |last1=Cartmill |first1=Matt |last2=Lemelin |first2=Pierre |last3=Schmitt |first3=Daniel |isbn=978-0-387-30335-2 |editor1-first=Matthew J. |editor1-last=Ravosa |editor2-first=Marian |editor2-last=Dagosto }}</ref>
انسانن ۾، هٿن جا ننهن سراسري طور هر مهيني لڳ ڀڳ {{convert|3.5|mm|in|abbr=on}} وڌن ٿا، جڏهن ته پيرن جا ننهن ان کان اٽڪل اڌ رفتار سان وڌن ٿا، يعني سراسري لڳ ڀڳ {{convert|1.6|mm|in|abbr=on}} هر مهيني.<ref>{{Cite journal |last1=Yaemsiri |first1=S. |last2=Hou |first2=N. |last3=Slining|first3=M. M. |last4=He |first4=K. |date=2010 |title=Growth rate of human fingernails and toenails in healthy American young adults |journal=Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology |language=en |volume=24 |issue=4 |pages=420–423 |doi=10.1111/j.1468-3083.2009.03426.x |pmid=19744178 |s2cid=856692 |issn=1468-3083}}</ref> هٿن جا ننهن مڪمل طور ٻيهر وڌڻ لاءِ ٽي کان ڇهه مهينا وٺن ٿا، ۽ پيرن جا ننهن ٻارهن کان ارڙهن مهينا وٺن ٿا. حقيقي واڌ جي رفتار عمر، جنس، موسم، ورزش جي سطح، غذا ۽ [[موروثي]] سببن تي دارومدار رکي ٿي.<ref>Hunter, J. A. A., Savin, J., & Dahl, M. V. (2002). ''Clinical dermatology''. Malden, Mass: Blackwell Science. p. 173. {{ISBN|0-632-05916-8}}</ref>
معلوم تاريخ ۾ ڪنهن عورت جا سڀ کان ڊگها ننهن ڪل 8.65 ميٽر (28 فٽ 4.5 انچ) ماپيا ويا.<ref>"A nail-biting encounter with the woman who has the longest fingernails". Guinness World Records. 2019-11-04. Retrieved 2020-11-07.</ref> عام عقيدي جي ابتڙ، موت کان پوءِ ننهن وڌندا ناهن؛ چمڙي [[پاڻي جي کوٽ|سڪي]] ۽ ڇڪجي ٿي، جنهن سبب ننهن، ۽ [[وار]]، وڌيل نظر اچن ٿا.<ref name="growth">{{cite journal |doi=10.1136/bmj.39420.420370.25 |pmid=18156231 |pmc=2151163 |title=Medical myths |journal=BMJ |volume=335 |issue=7633 |pages=1288–9 |year=2007 |last1=Vreeman |first1=R. C |last2=Carroll |first2=A. E }}</ref>
===رسڻ پذيري===
ننهن کي اڪثر هڪ اڻرسندڙ رڪاوٽ سمجهيو ويندو آهي، پر اهو صحيح ناهي. حقيقت ۾، اهو چمڙيءَ کان گهڻو وڌيڪ رسڻ پذير آهي،<ref name=penetration>{{Cite web |url=http://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/72442/1/j.1467-2494.1983.tb00348.x.pdf |title=K. A. Walters and G. L. Flynn, Permeability characteristics of the human nail plate, International Journal of Cosmetic Science 5, 231–46 (1983)}}</ref> ۽ ننهن جي بناوت ۾ 7–12% پاڻي شامل هوندو آهي. هن رسڻ پذيري جا زهريلي ۽ دوائن واريون شين جي داخلا بابت اثر آهن؛ خاص طور ننهنن تي لڳايل سينگار جون شيون خطرو پيدا ڪري سگهن ٿيون. پاڻي ننهن ۾ داخل ٿي سگهي ٿو، جيئن ڪيتريون ٻيون شيون به داخل ٿي سگهن ٿيون، جن ۾ [[پيراڪواٽ]]، انسانن لاءِ نقصانڪار تيز اثر ڪندڙ [[جڙي ٻوٽي مار دوا]]؛ [[يوريا]]، جيڪا اڪثر هٿن ۽ آڱرين لاءِ استعمال ٿيندڙ ڪريمن ۽ لوشنن ۾ جزو هوندي آهي؛ ڪيترائي فنگس مار ايجنٽ جهڙوڪ [[سيلسيلڪ ايسڊ]]، [[ميڪونازول]] برانڊ Monistat، [[نيٽامائيسن]]؛ ۽ [[سوڊيم هائپوڪلورائيٽ]]، جيڪا عام گهريلو بليچ ۾ سرگرم جزو آهي، پر عام طور رڳو 2–3% مقدار ۾، شامل آهن.<ref name=penetration/>
==طبي اهميت==
{{Main|ننهن جي بيماري}}
[[File:Daumennagel mit Nagelhaut und Niednagel.jpg|thumb|ساڄي هٿ جو آڱوٺي وارو ننهن، [[ڪيوٽيڪل]] (کاٻي پاسي) ۽ [[هينگ نيل]] (مٿي) سان]]
صحت سنڀال ۽ اسپتال کان اڳ واري سنڀال فراهم ڪندڙ، يعني [[ايمرجنسي ميڊيڪل ٽيڪنيشن|EMT]] يا [[پيراميڊڪ]]، اڪثر هٿ جي ننهن جي بستري کي انهن ماڻهن جي پري وارن تاندورن جي [[پرفيوژن]] جو سرسري اشارو طور استعمال ڪندا آهن، جيڪي [[پاڻي جي کوٽ|پاڻي جي کوٽ]] جو شڪار يا [[شاڪ (رت جي گردش)|شاڪ]] ۾ ٿي سگهن ٿا.<ref>[http://www.co.monterey.ca.us/health/EMS/pdfs/EMSManual.pdf Monterey County EMS Manual] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216214117/http://www.co.monterey.ca.us/health/EMS/pdfs/EMSManual.pdf |date=2008-12-16 }}. Chapter XI, ''Patient assessment''.</ref> بهرحال، هي جاچ بالغن ۾ ڀروسي جوڳي نه سمجهي ويندي آهي.<ref>{{cite journal |author=Schriger DL, Baraff LJ |title=Capillary refill – is it a useful predictor of hypovolemic states? |journal=Ann Emerg Med |volume=20 |issue=6 |pages=601–15 |date=Jun 1991 |pmid=2039096 |doi=10.1016/S0196-0644(05)82375-3}}</ref> ان کي [[ڪيپلري ريفل|CRT يا بلانچ ٽيسٽ]] چيو ويندو آهي. هٿ جي ننهن جي بستري کي ٿوري دير لاءِ دٻايو ويندو آهي ته جيئن ننهن جو بسترو اڇو ٿي وڃي. جڏهن دٻاءُ ڇڏبو آهي، تڏهن عام گلابي رنگ هڪ يا ٻن سيڪنڊن اندر واپس اچڻ گهرجي. گلابي رنگ جي دير سان واپسي ڪجهه شاڪ وارين حالتن، جهڙوڪ [[هائپووليميا]]، جي نشاني ٿي سگهي ٿي.<ref>{{MedlinePlusEncyclopedia|003394|Capillary nail refill test}}</ref><ref>[http://www.stlukes-stl.com/health-content/health-ency-multimedia/2/9154.htm St. Luke's Hospital]. Capillary nail refill test.</ref>
ننهن جي واڌ جو رڪارڊ تازي صحت ۽ جسماني عدم توازن جي تاريخ ڏيکاري سگهي ٿو، ۽ قديم زماني کان [[تشخيصي اوزار]] طور استعمال ٿيندو رهيو آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.aad.org/public/everyday-care/nail-care-secrets|title=Nail care secrets|website=www.aad.org}}</ref><!--{{ref|diagnoses}}--> " [[بو جون لڪيرون]] " نالي سڃاتل اونهيون، افقي آڏيون کاهيون ننهنن تي ٺهي سگهن ٿيون؛ اهي ننهن جي ڪيوٽيڪل کان چوٽيءَ ڏانهن نه، پر آڏيون هونديون آهن. اهي لڪيرون عام طور پوڙهائپ جو فطري نتيجو هونديون آهن، جيتوڻيڪ اهي بيماري سبب پڻ پيدا ٿي سگهن ٿيون. [[ڪرومونيڪيا|رنگ بدلجڻ]]، پتلا ٿيڻ، ٿلها ٿيڻ، ڀرڀرا ٿيڻ، ڦاٽڻ، کاهيون، [[ميس جون لڪيرون]]، [[ليوڪونيڪيا|ننڍا اڇا داغ]]، لونولا جو پوئتي هٽڻ، [[ننهن جو ڪلبنگ|ڪلبنگ]] (اڀريل)، سنوت، ۽ [[ڪورياڪ هٿ|چمچي جهڙي شڪل]] (اندر ڌنسيل) جسم جي ٻين حصن ۾ بيماري، [[غذائي جزو|غذائي جزن]] جي کوٽ، دوا جي ردعمل، زهريت، يا رڳو مقامي زخم جي نشاندهي ڪري سگهن ٿا.
ننهن ٿلها ([[اونيڪوگريفوسس]])، ڍرا ([[اونيڪولائسس]])، [[فنگس]] سان متاثر ([[اونيڪومائڪوسس]])، يا [[زوال پذير بيماري|زوال پذير]] ([[اونيڪوڊسٽروفي]]) پڻ ٿي سگهن ٿا. ننهن جي هڪ عام خرابي [[اندر وڌندڙ ننهن|اندر وڌندڙ پير جو ننهن]] ([[اونيڪوڪرپٽوسس]]) آهي.
[[ڊي اين اي پروفائيلنگ]] هڪ ٽيڪنڪ آهي، جيڪا [[فورينزڪ سائنسدان]] وار، هٿن جا ننهن، پيرن جا ننهن وغيره تي استعمال ڪندا آهن.
===صحت ۽ سنڀال===
[[File:Manicure kit late 1940s.jpg|thumb|ننهن جي پيشوراڻي سنڀال جا اوزار]]
ننهن جي سنڀال جو بهترين طريقو انهن کي باقاعدي ڪٽڻ آهي. [[ننهن جي فائيل|فائيل ڪرڻ]] پڻ صلاح ڏني ويندي آهي، جيئن ننهن تمام کهرا نه ٿين ۽ ننڍڙا اڀار يا ليڪون ختم ٿي وڃن، جيڪي ننهن کي [[ڪپڙو|ڪپڙي]] جهڙين شين ۾ اٽڪائي سگهن ٿيون.<ref>{{Cite journal|last1=Cohen|first1=Philip R.|last2=Scher|first2=Richard K.|date=1992-04-01|title=Geriatric nail disorders: Diagnosis and treatment|url=http://www.jaad.org/article/0190-9622(92)70075-Q/abstract|journal=Journal of the American Academy of Dermatology|language=en|volume=26|issue=4|pages=521–531|doi=10.1016/0190-9622(92)70075-Q|pmid=1597537|issn=0190-9622|doi-access=free}}</ref>
نيري يا واڱڻائي رنگ جا هٿن جي ننهنن جا بسترا پيريفرل [[سائنوسس]] جي نشاني ٿي سگهن ٿا، جيڪا آڪسيجن جي کوٽ ظاهر ڪري ٿي.
ننهن، [[چمڙي]] وانگر، سڪي سگهن ٿا. اهي ڇلجي، ٽٽي ۽ [[انفيڪشن|متاثر]] به ٿي سگهن ٿا. مثال طور، پير جي آڱرين جا انفيڪشن [[گندا]] [[جراب]]، جارحاڻي [[ورزش]] جا مخصوص قسم ([[ڊگهي مفاصلي جي ڊوڙ]])، تنگ [[پير پائڻ]]، ۽ گندي [[قدرتي ماحول|ماحول]] ۾ بنا بچاءَ جي هلڻ سبب پيدا يا وڌي سگهن ٿا.{{Citation needed|date=July 2007}} ننهن جي انفيڪشن پيدا ڪندڙ عام جاندارن ۾ [[خمير]] ۽ [[ڦڦوند]] شامل آهن، خاص طور [[ڊرمٽو فائٽس]].<ref name="Denning">{{cite journal|last=Denning|first=DW|author2=Evans, EG |author3=Kibbler, CC |author4=Richardson, MD |author5=Roberts, MM |author6=Rogers, TR |author7=Warnock, DW |author8= Warren, RE |date=November 11, 1995|title=Fungal nail disease: a guide to good practice (report of a Working Group of the British Society for Medical Mycology) |journal=[[British Medical Journal]]|volume=311|issue=7015|pages=1277–81|pmc=2551187 |pmid=7496239 |doi=10.1136/bmj.311.7015.1277}}</ref>
مختلف ماڻهن پاران استعمال ٿيندڙ ننهن جا اوزار انفيڪشن منتقل ڪري سگهن ٿا. معياري صفائي ۽ جراثيم ڪشي جا طريقا منتقلي کان بچائين ٿا. ڪجهه حالتن ۾، ڪيوٽيڪل قينچين بدران جيل ۽ ڪريم ڪيوٽيڪل ريموور استعمال ڪري سگهجن ٿا.
ننهن جي بيماري تمام باريڪ ٿي سگهي ٿي ۽ ان جو جائزو [[چمڙي جو ماهر]] وٺڻ گهرجي، جيڪو طب جي هن خاص شعبي تي ڌيان رکي. ڪنهن شخص جو [[ننهن سينگاريندڙ]] به اهڙيون تبديليون نوٽ ڪري سگهي ٿو.
[[پنجين پير جي آڱر جو موروثي اضافي ننهن]] تڏهن ٿيندو آهي، جڏهن سڀ کان ننڍي پير جي آڱر جو ننهن الڳ ٿي وڃي ۽ ننهن جي ٻاهرئين ڪنڊ ۾ ننڍو "ڇهون پير جو ننهن" ٺاهي.<ref name="Haneke_2016">{{cite journal | vauthors = Haneke E | title = Double Nail of the Little Toe | journal = Skin Appendage Disorders | volume = 1 | issue = 4 | pages = 163–7 | date = May 2016 | pmid = 27386457 | pmc = 4908446 | doi = 10.1159/000443378 }}</ref> ڪنهن به ٻئي ننهن وانگر، ان کي [[ننهن ڪٽر]] سان ڪٽي سگهجي ٿو.
آڱر ڦاسڻ جا زخم ٻارن ۾ عام آهن ۽ انهن ۾ آڱر جي نرم حصي ۽ هٿ جي ننهن کي نقصان شامل ٿي سگهي ٿو. انهن جو علاج عام طور علائقي کي صاف ڪرڻ ۽ جراثيم کان پاڪ پٽي لڳائڻ سان ڪيو ويندو آهي. ڪڏهن ڪڏهن چير يا ٽٽل هڏين جي مرمت لاءِ جراحت جي ضرورت پئجي سگهي ٿي.<ref>{{Cite journal |last1=Capstick |first1=Robert |last2=Giele |first2=Henk |date=2014-04-30 |editor-last=Cochrane Bone, Joint and Muscle Trauma Group |title=Interventions for treating fingertip entrapment injuries in children |journal=Cochrane Database of Systematic Reviews |language=en |volume=2019 |issue=5 |article-number=CD009808 |doi=10.1002/14651858.CD009808.pub2 |pmc=6521596 |pmid=24788568}}</ref>
===غذا جو اثر===
[[بايوٽن]] سان مالا مال خوراڪ ۽ سپليمنٽ ڀرڀرن هٿن جي ننهنن کي مضبوط ڪرڻ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا.<ref name="ods">{{cite web |title=Biotin |url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/Biotin-HealthProfessional/ |publisher=Office of Dietary Supplements, US National Institutes of Health |access-date=15 July 2023 |date=10 January 2022}}</ref>
[[وٽامن اي]] نظر، توليد، خلين ۽ تاندورن جي فرق، ۽ مدافعتي ڪم لاءِ هڪ ضروري ننڍو غذائي جزو آهي. [[وٽامن ڊي]] ۽ [[ڪيلشيم]] هوميوسٽيسس برقرار رکڻ، ڏورن جي سُسڻ پيدا ڪرڻ، تنتي پيغامن جي منتقلي، رت ڄمائڻ، ۽ جهلي جي بناوت ۾ گڏجي ڪم ڪن ٿا. وٽامن اي، وٽامن ڊي يا ڪيلشيم جي کوٽ سُڪائپ ۽ ڀرڀرائپ پيدا ڪري سگهي ٿي.
[[وٽامن بي12]] جي کوٽ حد کان وڌيڪ سُڪائپ، ننهنن جي ڪاراڻ، ۽ گول يا وريل ننهن جي ڇيڙن جو سبب بڻجي سگهي ٿي. وٽامن اي ۽ بي ٻنهي جي ناڪافي مقدار آڏين ۽ ڊگهين ليڪن سان نازڪ ننهن پيدا ڪري ٿي. ڪجهه بنا نسخي ملندڙ وٽامن سپليمنٽ، جهڙوڪ ڪجهه [[ملٽي وٽامن]] ۽ [[بايوٽن]]، مضبوط ننهن جي واڌ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا، جيتوڻيڪ اهو ڪافي حد تائين شخصي آهي. وٽامن بي12 ۽ فوليٽ ٻئي رت جي ڳاڙهن خلين جي پيداوار ۽ ننهن جي خلين تائين آڪسيجن جي پهچ ۾ ڪردار ادا ڪن ٿا. انهن جي کوٽ ننهن جي رنگت بدلجڻ جو سبب ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal |last1=Langan |first1=Robert C. |last2=Zawistoski |first2=Kimberly J. |title=Update on Vitamin B12 Deficiency |journal=American Family Physician |date=15 June 2011 |volume=83 |issue=12 |pages=1425–1430 |pmid=21671542 |url=https://www.aafp.org/link_out?pmid=21671542 }}</ref>
اوميگا-3 چرٻي تيزابن جي غذائي مقدار ۾ گهٽتائي سڪل ۽ ڀرڀرن ننهنن ۾ حصو وجهي سگهي ٿي.<ref>
{{cite book
| title = Handbook of vitamins
| edition = 4th
| last = Zempleni
| first = J |author2=R.B. Rucker |author3=D.B. McCormick |author4=J.W. Suttie
| year = 2007
}}{{page needed|date=June 2021}}</ref>
[[پروٽين]] نون ننهنن لاءِ تعميراتي مواد آهي؛ تنهنڪري خوراڪ ۾ گهٽ پروٽين جي مقدار انيميا جو سبب بڻجي سگهي ٿي، ۽ ان جي نتيجي ۾ رت ۾ گهٽيل هيموگلوبن، جيڪو ننهن جي بستري جي ڪيپلرين کي ڀري ٿو، ننهن جي ميٽرڪس تي پوندڙ روشني جا مختلف مقدار موٽائي ٿو، جنهن سان گلابي رنگ جون هلڪيون ڇانون ظاهر ٿين ٿيون ۽ آخرڪار هيموگلوبن تمام گهٽ هئڻ وقت ننهن جا بسترا اڇا ٿي وڃن ٿا. جڏهن هيموگلوبن 15 يا 16 گرام جي ويجهو هوندو آهي، تڏهن روشني جي اسپيڪٽرم جو گهڻو حصو جذب ٿي ويندو آهي ۽ رڳو گلابي رنگ موٽي ٿو، جنهن ڪري ننهن گلابي نظر اچن ٿا.
[[ضروري چرٻي تيزاب]] صحتمند چمڙي ۽ ننهنن ۾ وڏو ڪردار ادا ڪن ٿا. ننهنن جو ڦاٽڻ ۽ ڇلجڻ [[لينوليئڪ ايسڊ]] جي کوٽ سبب ٿي سگهي ٿو.
لوهه جي کوٽ واري انيميا سبب ننهنن ۾ ڦڪي رنگت سان گڏ پتلي، ڀرڀري ۽ ليڪن واري بناوت پيدا ٿي سگهي ٿي. عام طور لوهه جي کوٽ سبب ننهن اڀريل بدران سنوان يا اندر ڌنسيل ٿي سگهن ٿا. جيئن صحتمند ننهنن لاءِ آڪسيجن ضروري آهي، تيئن لوهه جي کوٽ يا انيميا ننهنن ۾ ڊگهيون ليڪون يا اندر ڌنسڻ پيدا ڪري سگهي ٿي.<ref>{{cite journal |last1=Singal |first1=Archana |last2=Arora |first2=Rahul |title=Nail as a window of systemic diseases |journal=Indian Dermatology Online Journal |date=2015 |volume=6 |issue=2 |pages=67–74 |doi=10.4103/2229-5178.153002 |pmid=25821724 |pmc=4375768 |doi-access=free }}</ref> لوهه لاءِ تجويز ڪيل روزاني مقدار عمر ۽ جنس موجب گهڻو بدلجي ٿي. مردن لاءِ سفارش 8 mg روزانو آهي، جڏهن ته 19–50 ورهين جي عورتن لاءِ 18 mg روزانو آهي. جڏهن عورتون 50 ورهين جي عمر تي پهچن يا مينوپاز مان گذرن، تڏهن سندن لوهه جي ضرورت 8 mg روزانو ٿي وڃي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK56068/table/summarytables.t3/?report=objectonly|title = - Dietary Reference Intakes for Calcium and Vitamin D - NCBI Bookshelf|year = 2011}}</ref><ref>
{{cite journal
| author = Cashman MW, Sloan SB
| title = Nutrition and nail disease
| journal = Clinics in Dermatology
| volume = 28
| issue = 4
| pages = 420–25
| year = 2010
| pmid = 20620759
|doi = 10.1016/j.clindermatol.2010.03.037
}}</ref>
==سماج ۽ ثقافت==
===فيشن===
{{main|مينيڪيور|پيڊيڪيور}}
[[File:Pedicure.JPG|thumb|پيرن جا ننهن ميجينٽا [[ننهن پالش]] سان رنگيل]]
[[File:Nails and nature (17357450972).jpg|thumb|ننهنن جو فن]]
مينيڪيور (هٿن لاءِ) ۽ پيڊيڪيور (پيرن لاءِ) صحت ۽ سينگار جا طريقا آهن، جن ۾ ننهنن کي سنوارڻ، ڪٽڻ، رنگڻ ۽ [[ڪالس]]ن کي سنڀالڻ شامل آهي. انهن لاءِ مختلف اوزار گهربل هوندا آهن، جهڙوڪ ڪيوٽيڪل [[قينچي]]، ننهن ڪٽڻ واري قينچي، [[ننهن ڪٽر]] ۽ [[ننهن جي فائيل]]. [[مصنوعي ننهن]] پڻ سينگار جي مقصد لاءِ حقيقي ننهنن تي لڳائي سگهجن ٿا.
اهو ماڻهو، جنهن جو پيشو ننهن ڪٽڻ، شڪل ڏيڻ ۽ سنڀالڻ، ۽ اڪريلڪ ۽ يو وي جيل جهڙا مٿيان تهه لڳائڻ هجي، ڪڏهن ڪڏهن [[ننهن سينگاريندڙ]] سڏبو آهي. جتي ننهن سينگاريندڙ ڪم ڪري ٿو، اهو هنڌ [[ننهن سيلون]]، ننهن دڪان يا ننهن بار ٿي سگهي ٿو.
ظاهر بهتر ڪرڻ لاءِ ننهنن کي رنگين [[ننهن پالش]] سان رنگڻ، جنهن کي نيل ليڪر ۽ نيل وارنش پڻ چيو ويندو آهي، هڪ عام عمل آهي، جيڪو گهٽ ۾ گهٽ 3000 ق.م. تائين وڃي ٿو.{{Citation needed|date=November 2025}}
اڪريلڪ ننهن اڪريلڪ شيشي ([[پولي(ميٿائل ميٿاڪريلٽ)|PMMA]]) مان ٺاهيا ويندا آهن. جڏهن ان کي هڪ پاڻياٺ مونو مر سان، عام طور ايٿائل ميٿاڪريلٽ ۽ ڪجهه روڪيندڙ سان گڏ، ملايو وڃي ٿو تہ اهو نرم ۽ شڪل وٺندڙ ڳوڙهو ٺاهيندو آهي. هي ميلاپ فوراً سخت ٿيڻ شروع ڪري ٿو ۽ ڪجهه منٽن ۾ مڪمل طور ٺوس ٿي وڃي ٿو. اڪريلڪ ننهن 21 ڏينهن تائين رهي سگهن ٿا، پر ٽچ اَپس سان وڌيڪ عرصو به رهي سگهن ٿا. اڪريلڪ ننهنن کي رنگ ڏيڻ لاءِ جيل پالش، ننهن پالش ۽ ڊِپ پائوڊر لڳائي سگهجن ٿا.<ref>{{cite web |url=https://www.nailsmag.com/386817/secret-ingredient-acrylic-liquid |title=Secret Ingredient: Acrylic Liquid |work=Nails |date=June 27, 2011 }}</ref>
[[جيل ننهن]] مصنوعي ننهنن جي واڌ ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿي سگهن ٿا، پر ننهن پالش وانگر پڻ استعمال ڪري سگهجن ٿا. اهي الٽرا وايوليٽ روشني سان سخت ڪيا ويندا آهن. اهي عام ننهن پالش کان وڌيڪ عرصو هلن ٿا ۽ چپ نٿا ٿين. انهن جو مٿاڇرو تمام چمڪدار هوندو آهي ۽ اهي ٻن کان ٽن هفتن تائين هلن ٿا.<ref>{{cite web |url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/are-gel-nails-damaging_uk_5d52b0bae4b05fa9df04c708 |title=Gel Manicures Look Good, but What's the Damage to Your Nails? |work=[[HuffPost]] |date=12 October 2019 }}</ref>
[[ننهن ريپ]] [[فائبر گلاس]]، [[لينن]]، [[ريشم]] جي ڪپڙي يا ڪنهن ٻئي مواد جا ٽڪرا ننهن جي مٿاڇري، يا اڳ ۾ لڳايل ٽپ، جي ماپ مطابق ڪٽي ٺاهيا ويندا آهن، ۽ پوءِ ريزن يا گوند جي هڪ تهه سان ننهن جي تختي تي بند ڪيا ويندا آهن. اهي ننهن کي نقصان نٿا ڏين ۽ ننهن کي مضبوطي پڻ ڏين ٿا، پر انهن سان ننهن ڊگهو نٿو ڪيو وڃي. اهي ٽٽل ننهن کي ٺيڪ ڪرڻ لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهن ٿا. تنهن هوندي بہ، هي علاج وڌيڪ مهانگو آهي.
ڊِپ پائوڊر واري طريقي ۾، ننهن تي شفاف پاڻياٺ برش سان لڳائي ويندي آهي ۽ پوءِ ننهن کي رنگدار پائوڊر ۾ وڌو ويندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.glamour.com/story/dip-powder-nails-are-they-safe|title=Everything You Need to Know About Dip Powder Nails|date=3 January 2017}}</ref> ڊِپ ننهن عام طور لڳ ڀڳ هڪ مهينو هلن ٿا، يعني جيل ۽ اڪريلڪ ننهنن کان 2–3 هفتا وڌيڪ. اهي قدرتي ننهنن تي يا مصنوعي ننهن ٺاهڻ لاءِ ٽپن سان گڏ پائي سگهجن ٿا. ڊِپ پائوڊر ننهنن کي سخت ڪرڻ لاءِ ڪا به UV/LED روشني گهربل نه هوندي آهي؛ ان جي بدران اهي ايڪٽيويٽر سان بند ڪيا ويندا آهن.{{Citation needed|date=November 2021}} ڊِپ پائوڊر هٽائڻ جو تيز ترين طريقو اهو آهي تہ پائوڊر جا تهه ڊرل، ڪلپ يا بف ڪري هٽايا وڃن، جيئن جڏهن اهي [[ايسٽون]] ۾ ڀڄن تہ آسانيءَ سان لهي وڃن.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=qEO7daJsbCEC&pg=PA397 |title=A Practical Guide to Beauty Therapy for NVQ Level 2 |isbn=978-0-7487-7150-9 |last1=Simms |first1=Janet |year=2003| publisher=Nelson Thornes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.allure.com/story/how-to-remove-dip-nails |title=How to Remove Dip Nails at Home |date=14 April 2020}}</ref>
===ڊيگهه جا رڪارڊ===
''[[گنيز ورلڊ رڪارڊز]]'' 1955ع ۾ هٿن جي ننهنن جي رڪارڊ ڊيگهه جو اندراج شروع ڪيو، جڏهن هڪ چيني پادري کي {{convert|1|ft|10.75|in|cm}} ڊگها ننهن رکندڙ طور درج ڪيو ويو.
''گنيز'' موجب مردن ۾ موجوده رڪارڊ رکندڙ ڀارت جو [[شريڌر چِلال]] آهي، جنهن 1998ع ۾ پنهنجي کاٻي هٿ جي ننهنن جي ڪل ڊيگهه {{convert|20|ft|2.25|in|cm}} سان رڪارڊ قائم ڪيو. سندس سڀ کان ڊگهو ننهن، جيڪو آڱوٺي تي هو، {{convert|4|ft|9.6|in|cm}} ڊگهو هو.
عورتن ۾ اڳوڻي رڪارڊ رکندڙ آمريڪا جي [[لي ريڊمنڊ]] هئي، جنهن 2001ع ۾ رڪارڊ قائم ڪيو ۽ 2008ع تائين ٻنهي هٿن تي سندس ننهنن جي ڪل ڊيگهه {{convert|28|ft|cm}} هئي، جڏهن تہ ساڄي آڱوٺي تي سڀ کان ڊگهو ننهن {{convert|2|ft|11|in|cm}} هو.<ref name="MSNBC">{{Cite news
| title = Crash breaks woman's record-length fingernails
| publisher = NBCNews | date = December 2009
| url = https://www.nbcnews.com/id/wbna29170772
}}</ref> تنهن هوندي بہ، 2022ع تائين عورتن جو رڪارڊ منياپولس جي ڊيانا آرم اسٽرانگ وٽ آهي. سندس ننهن 42 فٽ 10.4 انچ ڊگها هئا (1,306.58 سينٽي ميٽر).<ref>{{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/longest-fingernails-(female)-ever|title=Longest fingernails on a pair of hands ever (female)|website=Guinness World Records}}</ref>
heq2a2t32u4p1bnt1u16aqc2igrgeep
392048
392047
2026-07-07T15:48:02Z
Intisar Ali
8681
392048
wikitext
text/x-wiki
{{short description|آڱر جو سخت ڪيريٽن وارو بچاءُ}}
{{for|پکيءَ جي چهنب جي ننهن بابت|چهنب#ننهن}}
{{redirect-multi|2|پير جو ننهن|هٿ جو ننهن|اڏاوتي ٽيڪنڪ بابت|ٽونيلنگ|2023ع جي فلم بابت|فنگرنيلز (فلم){{!}}''فنگرنيلز'' (فلم)}}
{{infobox anatomy
| Name = ننهن
| Latin = unguis
| Width = 160
| Image =
| Caption =
| Image2 = Nail svg hariadhi.svg
| Caption2 =
| Precursor =
| System = [[چمڙي وارو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Lymph =
}}
'''ننهن''' هڪ بچائيندڙ تختي آهي، جيڪا لڳ ڀڳ سڀني [[پرائيميٽ]]ن، سواءِ [[مارموسيٽ]]ن جي، [[آڱر (ايناٽامي)|آڱرين]] ([[هٿ جي آڱر|هٿ جي آڱرين]] ۽ [[پير جي آڱر|پير جي آڱرين]]) جي چوٽيءَ تي خاص طور ملي ٿي، ۽ ٻين [[چار عضوي جاندار|چار عضوي جاندارن]] جي [[چنبو|چنبن]] سان مطابقت رکي ٿي. هٿن ۽ پيرن جا ننهن هڪ سخت، مضبوط [[پروٽين]] مان ٺهيل هوندا آهن، جنهن کي [[الفا-ڪيريٽن]] چيو ويندو آهي؛ اهو هڪ [[پوليمر]] آهي، جيڪو [[فقاري جاندار|فقاري جاندارن]] جي چنبن، [[کُر|کُرن]] ۽ [[سڱ (ايناٽامي)|سڱن]] ۾ پڻ ملي ٿو.<ref name="Wang 2016">{{Cite journal |last=Wang |first=Bin |title=Keratin: Structure, mechanical properties, occurrence in biological organisms, and efforts at bio inspiration |journal=Progress in Materials Science |volume=76 |pages=229–318 |year=2016 |doi=10.1016/j.pmatsci.2015.06.001|url=https://escholarship.org/content/qt5sb7q6jp/qt5sb7q6jp.pdf?t=o9xpu0 |doi-access=free }}</ref>
==بناوت==
<!--{{multiple image
| align = right
| direction = vertical
| header = انساني ننهن
| width = 201
| image1 = Fingernails2.jpg
| alt1 = انساني آڱريون ۽ ننهن
| caption1 = هٿن جا ننهن
| image2 = Toes.png
| alt2 = انساني پير جون آڱريون ۽ ننهن
| caption2 = پيرن جا ننهن
}}-->
[[File:Human nail anatomy.jpg|thumb|left|A. ننهن جي تختي؛ B. لونولا؛ C. پاڙ؛ D. سائنس؛ E. ميٽرڪس؛ F. ننهن جو بسترو؛ G. [[هائپونيڪيئم]]؛ H. آزاد ڪنارو.]]
ننهن، ننهن جي تختي، ننهن جي ميٽرڪس، ان جي هيٺان ننهن جي بستري ۽ ان جي چوڌاري موجود کاهين تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="eMedicine">{{cite web
| url = http://emedicine.medscape.com/article/1126725-overview
| title = Nail Surgery
| first1 = Neh | last1 = Onumah
| first2 = Richard K | last2 = Scher
| publisher = eMedicine
| date = May 2009 | access-date = 10 March 2010
}}</ref>
===ننهن جا حصا===
ننهن جي ميٽرڪس سرگرم [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]]، يا [[جرمي تهه|جرمي]] [[ميٽرڪس (حياتيات)|ميٽرڪس]] آهي، جيڪو خلين کي پيدا ڪري ٿو. خليا ننهن جي پاڙ کان ننهن جي تختي ڏانهن ٻاهر نڪرندي سخت ٿي ويندا آهن.<ref name="Feneis-2000">{{cite book
| last = Feneis
| first = Heinz
| title = Pocket Atlas of Human Anatomy
| url = https://archive.org/details/pocketatlashuman00fene_901
| url-access =
| year = 2000
| publisher = Thieme
| edition = 4th
| isbn = 3-13-511204-7
| pages = [https://archive.org/details/pocketatlashuman00fene_901/page/n400 392]–95
}}{{dead link|date=September 2023}}</ref> ننهن جي ميٽرڪس کي ''matrix unguis''، ڪيريٽين پيدا ڪندڙ جهلي، يا اونيڪوسٽروما پڻ چيو ويندو آهي.<ref>{{cite web
| year = 2005
| title = Nail matrix
| url = http://www.biology-online.org/dictionary/Nail_matrix
| access-date = 10 March 2010
| publisher = Biology Online}}</ref> اهو ننهن جي بستري جو اهو حصو آهي، جيڪو ننهن جي هيٺان هوندو آهي ۽ جنهن ۾ [[تنت]]ون، [[لمف]] ۽ [[رت جي نلي|رت جون نليون]] شامل هونديون آهن. ميٽرڪس اهڙا خليا پيدا ڪري ٿو، جيڪي ننهن جي تختي بڻجن ٿا. ننهن جي تختي جي ويڪر ۽ ٿولهه ميٽرڪس جي جسامت، ڊيگهه ۽ ٿولهه سان طئي ٿيندي آهي، جڏهن ته آڱر جي چوٽيءَ واري هڏي جي شڪل اهو طئي ڪندي آهي ته ننهن جي تختي سنئين، ڪماني يا ڪنڍي جهڙي هوندي. ميٽرڪس جيستائين خوراڪ حاصل ڪندو ۽ صحتمند رهندو، تيستائين خليا پيدا ڪندو رهندو.<ref>{{Cite book
| last = D. Schoon
| first = Dougles
| title = Nail Structure and Products Chemistry
| publisher = Milady
| year = 2005
| page = 6
}}</ref> جيئن نوان ننهن جي تختي وارا خليا ٺهن ٿا، اهي پراڻن خلين کي اڳتي ڌڪين ٿا؛ اهڙيءَ طرح پراڻا خليا دٻجي، سنوان ۽ نيم شفاف ٿي وڃن ٿا. ان سبب هيٺيان ننهن جي بستري ۾ موجود ڪيپلريون نظر اچن ٿيون، جنهن سان گلابي رنگ پيدا ٿئي ٿو.{{Citation needed|date=February 2021}}
[[لونولا (ايناٽامي)|لونولا]] ("ننڍو چنڊ") ميٽرڪس جو ڏسڻ ۾ ايندڙ حصو آهي، يعني ڏسڻ ۾ ايندڙ ننهن جي اڇي، چنڊ جهڙي بنياد واري حصي. لونولا آڱوٺي ۾ سڀ کان چڱيءَ طرح ڏسي سگهجي ٿي ۽ چيچ ۾ شايد نظر نه اچي. لونولا اڇي نظر اچي ٿي، ڇاڪاڻتہ روشني ان هنڌ تان موٽندي آهي، جتي ننهن جي ميٽرڪس ۽ ننهن جو بسترو ملن ٿا.
{{anchor|nail bed|bed}}
ننهن جو بسترو ننهن جي تختي هيٺان چمڙي آهي. اهو ننهن جو اهو علائقو آهي، جنهن تي ننهن جي تختي ٽڪي ٿي. هتي موجود تنتون ۽ رت جون نليون سڄي ننهن واري اڪائي کي خوراڪ فراهم ڪن ٿيون. سڄي چمڙي وانگر، اهو ٻن قسمن جي تاندورن مان ٺهيل آهي: [[ڊرمس]] ۽ [[ايپيڊرمس (چمڙي)|ايپيڊرمس]]. ايپيڊرمس ننڍڙين ڊگهين "کاهين" وسيلي ڊرمس سان ڳنڍيل هوندي آهي، جن کي ميٽرڪس جون چوٽيون (''cristae matricis unguis'') چيو ويندو آهي.<ref name="Feneis-2000"/> وڏي عمر ۾، ننهن جي تختي وڌيڪ پتلي ٿي وڃي ٿي ۽ اهي کاهيون وڌيڪ ظاهر ٿين ٿيون.{{Citation needed|date=February 2021}} ننهن جي بستري ۾ گهڻيون تنتون هونديون آهن، تنهنڪري ننهن جي تختي هٽائڻ اڪثر انتهائي سورناڪ هوندو آهي.{{Citation needed|date=October 2022}}
ننهن جو سائنس (''sinus unguis'') اهو هنڌ آهي، جتي ننهن جي پاڙ هوندي آهي؛<ref name="Feneis-2000" /> يعني چمڙي هيٺان ننهن جو بنياد. اهو هيٺان موجود سرگرم وڌندڙ تاندوري، يعني ميٽرڪس، مان شروع ٿئي ٿو.{{Citation needed|date=February 2021}}
ننهن جي تختي (''corpus unguis'')<ref name="Feneis-2000" />، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن ننهن جو جسم به چيو ويندو آهي، ننهن جي پاڙ کان آزاد ڪناري تائين ڏسڻ ۾ ايندڙ سخت ننهن وارو علائقو آهي، جيڪو نيم شفاف [[ڪيريٽن]] پروٽين مان ٺهيل هوندو آهي. مئل، دٻيل خلين جا ڪيترائي تهه ننهن کي مضبوط پر لچڪدار بڻائين ٿا. ان جي آڏي شڪل هيٺ موجود هڏي جي شڪل سان طئي ٿيندي آهي.{{Citation needed|date=February 2021}} عام استعمال ۾ لفظ ''ننهن'' اڪثر رڳو هن حصي لاءِ استعمال ٿيندو آهي. ننهن جي تختي ننهن جي بستري سان مضبوط نموني ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ان ۾ ڪا به تنت يا رت جي نلي نه هوندي آهي.
آزاد ڪنارو (''margo liber'') يا [[پري وارو (ايناٽامي)|پري وارو]] ڪنارو ننهن جي تختي جو اڳيون ڪنارو آهي، جيڪو ننهن جي گهسڻ يا ڪٽڻ واري ڪناري سان مطابقت رکي ٿو.<ref name="Feneis-2000" />
هائپونيڪيئم، جنهن کي غيررسمي طور "quick" چيو ويندو آهي،<ref>{{Cite book
| last = Crouch
| first = James Ensign
| title = Functional human anatomy
| publisher = Lea & Febiger
| year = 1985
| page = 80
| url = https://books.google.com/books?id=p8VqAAAAMAAJ&q=hyponychium+quick
| isbn = 978-0-8121-0930-6
}}</ref> اهو [[ايپيٿيليم]] آهي، جيڪو ننهن جي تختي هيٺان آزاد ڪناري ۽ آڱر جي چوٽيءَ جي چمڙي جي سنگم تي هوندو آهي. اهو هڪ مهر ٺاهي ٿو، جيڪا ننهن جي بستري جي حفاظت ڪري ٿي. اونيڪوڊرمل پٽي ننهن جي تختي ۽ هائپونيڪيئم جي وچ واري مهر آهي. اها آزاد ڪناري جي بلڪل هيٺان، ننهن جي ان حصي ۾ هوندي آهي جتي ننهن جو بسترو ختم ٿئي ٿو، ۽ اڇي چمڙي وارن ماڻهن ۾ ان کي شيشي جهڙي، سرمائي رنگ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. اهو ڪجهه ماڻهن ۾ نظر نه ايندو آهي، جڏهن ته ٻين ۾ تمام نمايان هوندو آهي.{{Citation needed|date=February 2021}}
====ايپونيڪيئم====
{{main|ايپونيڪيئم}}
ايپونيڪيئم ۽ [[ڪيوٽيڪل]] گڏجي هڪ بچائيندڙ مهر ٺاهين ٿا. ڪيوٽيڪل لڳ ڀڳ اڻ ڏسڻ ۾ ايندڙ مئل چمڙي خلين جو نيم گول تهه آهي، جيڪو ڏسڻ ۾ ايندڙ ننهن جي تختي جي پٺئين حصي تي "چڙهي" ان کي ڍڪي ٿو. ايپونيڪيئم چمڙي جي خلين جو وڪڙ آهي، جيڪو ڪيوٽيڪل پيدا ڪري ٿو. اهي پاڻ ۾ لاڳيتا آهن، ۽ ڪجهه حوالا انهن کي هڪ ئي شيءِ سمجهن ٿا. (انهيءَ ڪري ''ايپونيڪيئم''، ''ڪيوٽيڪل'' ۽ ''پيريونيڪيئم'' جا نالا [[هم معنيٰ]] هوندا،<ref name="Dorlands">{{citation
| author = Elsevier
| author-link = Elsevier
| title = Dorland's Illustrated Medical Dictionary
| publisher = Elsevier
| url = http://dorlands.com
| postscript = .
}}</ref> جيتوڻيڪ هتي اڃا به فرق رکيو ويو آهي.) مينيڪيور دوران ڪيوٽيڪل، يعني غيرزنده حصو، هٽايو ويندو آهي، پر ايپونيڪيئم، يعني زنده حصي، کي سور، رت وهڻ ۽ انفيڪشن جي خطري سبب هٿ نه لائڻ گهرجي. ايپونيڪيئم زنده خلين ([[ايپيٿيليم]]) جي هڪ ننڍڙي پٽي آهي، جيڪا پوئين ننهن واري ڀت کان ننهن جي بنياد تائين پکڙيل هوندي آهي.<ref name="Feneis-2000" /> ايپونيڪيئم ويجهي وڪڙ جو ''ڇيڙو'' آهي، جيڪو پاڻ تي پوئتي وڪڙجي نئين ٺهيل ننهن جي تختي تي چمڙي جو ايپيڊرمل تهه ڇڏي ٿو.{{Contradictory inline|article=Cuticle|section=Human anatomy|date=October 2011}} پيريونيڪس ايپونيڪيئم جو ٻاهر نڪتل ڪنارو آهي، جيڪو لونولا جي ويجهي پٽي کي ڍڪي ٿو.<ref name="Feneis-2000" />
ننهن جي ڀت (''vallum unguis'') چمڙي جو وڪڙ آهي، جيڪو ننهن جي پاسن ۽ ويجهي ڇيڙي مٿان چڙهيل هوندو آهي. پاسي وارو ڪنارو (''margo lateralis'') ننهن جي پاسن تي ننهن جي ڀت هيٺان هوندو آهي، ۽ ننهن جي کاهي يا وڪڙ (''sulcus matricis unguis'') اهي چمڙي وارا چير آهن، جن ۾ پاسي وارا ڪنارا دٻيل هوندا آهن.<ref name="Feneis-2000" />
====پيرونيڪيئم====
{{Distinguish|پيرينڪائما}}
پيرونيڪيئم ننهن جي چوڌاري نرم تاندوري وارو ڪنارو آهي،<ref name="Jordan-Mirzabeigi">{{cite book
| title = Atlas of orthopaedic surgical exposures
| first1 = Christopher
| last1 = Jordan
| first2 = Edwin
| last2 = Mirzabeigi
| publisher = Thieme
| isbn = 0-86577-776-4
| page = 101
| url = https://books.google.com/books?id=gMSW59keA4UC&pg=PA101
| date = 2000-04-01
}}</ref> ۽ [[پيرونيڪيا]] هن علائقي جي انفيڪشن آهي.
پيرونيڪيئم اها چمڙي آهي، جيڪا ننهن جي تختي جي پاسن مٿان چڙهيل هوندي آهي، جنهن کي پيرونيڪيئل ڪنارو پڻ چيو ويندو آهي. پيرونيڪيئم هينگ نيل، اندر وڌندڙ ننهن ۽ پيرونيڪيا، يعني چمڙي جي انفيڪشن، جو هنڌ آهي.
====هائپونيڪيئم====
[[هائپونيڪيئم]] ايپيٿيليم جو اهو علائقو آهي، خاص طور ٿلهو ٿيل حصو، جيڪو ننهن جي تختي جي آزاد ڪناري هيٺان هوندو آهي. ان کي ڪڏهن ڪڏهن "quick" چيو ويندو آهي، جيئن "cutting to the quick" واري اصطلاح ۾.
==ڪم==
هٿ جو صحتمند ننهن [[فيلينڪس هڏي#پري واري فيلينڪس|پري واري فيلينڪس]]، آڱر جي چوٽي ۽ ڀرپاسي وارن نرم تاندورن کي زخمن کان بچائڻ جو ڪم ڪري ٿو. اهو آڱر جي نرم حصي تي وجهيل مقابلي واري دٻاءَ وسيلي پري وارين آڱرين جي درست ۽ نازڪ حرڪتن کي بهتر ڪرڻ ۾ پڻ مدد ڪري ٿو.<ref name="eMedicine" />
جڏهن آڱر جو ڇيڙو ڪنهن شيءِ کي ڇهي ٿو، تڏهن ننهن مقابلي واري قوت طور ڪم ڪري ٿو، جنهن سان آڱر جي چوٽيءَ جي حساسيت وڌي ٿي،<ref>{{cite journal
|url=http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html |title = Fingertip Injuries |first1=Quincy C |last1=Wang |first2=Brett A |last2=Johnson |journal =American Family Physician |date=May 2001 |volume=63 |issue=10 |pages=1961–6 |pmid=11388710 |access-date=2010-03-10 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013052327/http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html }}</ref> جيتوڻيڪ ننهن پاڻ ۾ ڪا به تنتي پڄاڻي نٿو رکي.
آخرڪار، ننهن اوزار طور ڪم ڪري ٿو، جنهن سان نام نهاد "وڌايل درست پڪڙ" ممڪن ٿئي ٿي، مثال طور آڱر مان [[ڇِر]] ڪڍڻ، ۽ ڪٽڻ يا کوٽڻ وارا ڪجهه عمل.
===واڌ===
ننهن جو وڌندڙ حصو ننهن جي [[جسماني هنڌ جا اصطلاح#ويجهو ۽ پري|ويجهي]] ڇيڙي تي چمڙي هيٺان [[ايپيڊرمس (چمڙي)|ايپيڊرمس]] جي هيٺان هوندو آهي، جيڪو ننهن جو واحد زنده حصو آهي.
ٿڻائتن جانورن ۾، ننهن جي واڌ جي رفتار آخري [[فيلينڪس (ايناٽامي)|فيلينجز]]، يعني سڀ کان ٻاهرين آڱرين جي هڏن، جي ڊيگهه سان لاڳاپيل آهي. تنهنڪري انسانن ۾ [[ڏسڻي آڱر]] جو ننهن چيچ جي ننهن کان تيزيءَ سان وڌندو آهي؛ ۽ هٿن جا ننهن پيرن جي ننهنن جي ڀيٽ ۾ چار ڀيرا تيزيءَ تائين وڌن ٿا.<ref name="Ravosa-Dagosto-389">{{cite book |doi=10.1007/978-0-387-33507-0_12 |chapter=Primate Gaits and Primate Origins |title=Primate Origins: Adaptations and Evolution |url=https://archive.org/details/primateoriginsad00ravo |url-access=limited |pages=[https://archive.org/details/primateoriginsad00ravo/page/n429 403]–35 |year=2007 |last1=Cartmill |first1=Matt |last2=Lemelin |first2=Pierre |last3=Schmitt |first3=Daniel |isbn=978-0-387-30335-2 |editor1-first=Matthew J. |editor1-last=Ravosa |editor2-first=Marian |editor2-last=Dagosto }}</ref>
انسانن ۾، هٿن جا ننهن سراسري طور هر مهيني لڳ ڀڳ {{convert|3.5|mm|in|abbr=on}} وڌن ٿا، جڏهن ته پيرن جا ننهن ان کان اٽڪل اڌ رفتار سان وڌن ٿا، يعني سراسري لڳ ڀڳ {{convert|1.6|mm|in|abbr=on}} هر مهيني.<ref>{{Cite journal |last1=Yaemsiri |first1=S. |last2=Hou |first2=N. |last3=Slining|first3=M. M. |last4=He |first4=K. |date=2010 |title=Growth rate of human fingernails and toenails in healthy American young adults |journal=Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology |language=en |volume=24 |issue=4 |pages=420–423 |doi=10.1111/j.1468-3083.2009.03426.x |pmid=19744178 |s2cid=856692 |issn=1468-3083}}</ref> هٿن جا ننهن مڪمل طور ٻيهر وڌڻ لاءِ ٽي کان ڇهه مهينا وٺن ٿا، ۽ پيرن جا ننهن ٻارهن کان ارڙهن مهينا وٺن ٿا. حقيقي واڌ جي رفتار عمر، جنس، موسم، ورزش جي سطح، غذا ۽ [[موروثي]] سببن تي دارومدار رکي ٿي.<ref>Hunter, J. A. A., Savin, J., & Dahl, M. V. (2002). ''Clinical dermatology''. Malden, Mass: Blackwell Science. p. 173. {{ISBN|0-632-05916-8}}</ref>
معلوم تاريخ ۾ ڪنهن عورت جا سڀ کان ڊگها ننهن ڪل 8.65 ميٽر (28 فٽ 4.5 انچ) ماپيا ويا.<ref>"A nail-biting encounter with the woman who has the longest fingernails". Guinness World Records. 2019-11-04. Retrieved 2020-11-07.</ref> عام عقيدي جي ابتڙ، موت کان پوءِ ننهن وڌندا ناهن؛ چمڙي [[پاڻي جي کوٽ|سڪي]] ۽ ڇڪجي ٿي، جنهن سبب ننهن، ۽ [[وار]]، وڌيل نظر اچن ٿا.<ref name="growth">{{cite journal |doi=10.1136/bmj.39420.420370.25 |pmid=18156231 |pmc=2151163 |title=Medical myths |journal=BMJ |volume=335 |issue=7633 |pages=1288–9 |year=2007 |last1=Vreeman |first1=R. C |last2=Carroll |first2=A. E }}</ref>
===رسڻ پذيري===
ننهن کي اڪثر هڪ اڻرسندڙ رڪاوٽ سمجهيو ويندو آهي، پر اهو صحيح ناهي. حقيقت ۾، اهو چمڙيءَ کان گهڻو وڌيڪ رسڻ پذير آهي،<ref name=penetration>{{Cite web |url=http://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/72442/1/j.1467-2494.1983.tb00348.x.pdf |title=K. A. Walters and G. L. Flynn, Permeability characteristics of the human nail plate, International Journal of Cosmetic Science 5, 231–46 (1983)}}</ref> ۽ ننهن جي بناوت ۾ 7–12% پاڻي شامل هوندو آهي. هن رسڻ پذيري جا زهريلي ۽ دوائن واريون شين جي داخلا بابت اثر آهن؛ خاص طور ننهنن تي لڳايل سينگار جون شيون خطرو پيدا ڪري سگهن ٿيون. پاڻي ننهن ۾ داخل ٿي سگهي ٿو، جيئن ڪيتريون ٻيون شيون به داخل ٿي سگهن ٿيون، جن ۾ [[پيراڪواٽ]]، انسانن لاءِ نقصانڪار تيز اثر ڪندڙ [[جڙي ٻوٽي مار دوا]]؛ [[يوريا]]، جيڪا اڪثر هٿن ۽ آڱرين لاءِ استعمال ٿيندڙ ڪريمن ۽ لوشنن ۾ جزو هوندي آهي؛ ڪيترائي فنگس مار ايجنٽ جهڙوڪ [[سيلسيلڪ ايسڊ]]، [[ميڪونازول]] برانڊ Monistat، [[نيٽامائيسن]]؛ ۽ [[سوڊيم هائپوڪلورائيٽ]]، جيڪا عام گهريلو بليچ ۾ سرگرم جزو آهي، پر عام طور رڳو 2–3% مقدار ۾، شامل آهن.<ref name=penetration/>
==طبي اهميت==
{{Main|ننهن جي بيماري}}
[[File:Daumennagel mit Nagelhaut und Niednagel.jpg|thumb|ساڄي هٿ جو آڱوٺي وارو ننهن، [[ڪيوٽيڪل]] (کاٻي پاسي) ۽ [[هينگ نيل]] (مٿي) سان]]
صحت سنڀال ۽ اسپتال کان اڳ واري سنڀال فراهم ڪندڙ، يعني [[ايمرجنسي ميڊيڪل ٽيڪنيشن|EMT]] يا [[پيراميڊڪ]]، اڪثر هٿ جي ننهن جي بستري کي انهن ماڻهن جي پري وارن تاندورن جي [[پرفيوژن]] جو سرسري اشارو طور استعمال ڪندا آهن، جيڪي [[پاڻي جي کوٽ|پاڻي جي کوٽ]] جو شڪار يا [[شاڪ (رت جي گردش)|شاڪ]] ۾ ٿي سگهن ٿا.<ref>[http://www.co.monterey.ca.us/health/EMS/pdfs/EMSManual.pdf Monterey County EMS Manual] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216214117/http://www.co.monterey.ca.us/health/EMS/pdfs/EMSManual.pdf |date=2008-12-16 }}. Chapter XI, ''Patient assessment''.</ref> بهرحال، هي جاچ بالغن ۾ ڀروسي جوڳي نه سمجهي ويندي آهي.<ref>{{cite journal |author=Schriger DL, Baraff LJ |title=Capillary refill – is it a useful predictor of hypovolemic states? |journal=Ann Emerg Med |volume=20 |issue=6 |pages=601–15 |date=Jun 1991 |pmid=2039096 |doi=10.1016/S0196-0644(05)82375-3}}</ref> ان کي [[ڪيپلري ريفل|CRT يا بلانچ ٽيسٽ]] چيو ويندو آهي. هٿ جي ننهن جي بستري کي ٿوري دير لاءِ دٻايو ويندو آهي ته جيئن ننهن جو بسترو اڇو ٿي وڃي. جڏهن دٻاءُ ڇڏبو آهي، تڏهن عام گلابي رنگ هڪ يا ٻن سيڪنڊن اندر واپس اچڻ گهرجي. گلابي رنگ جي دير سان واپسي ڪجهه شاڪ وارين حالتن، جهڙوڪ [[هائپووليميا]]، جي نشاني ٿي سگهي ٿي.<ref>{{MedlinePlusEncyclopedia|003394|Capillary nail refill test}}</ref><ref>[http://www.stlukes-stl.com/health-content/health-ency-multimedia/2/9154.htm St. Luke's Hospital]. Capillary nail refill test.</ref>
ننهن جي واڌ جو رڪارڊ تازي صحت ۽ جسماني عدم توازن جي تاريخ ڏيکاري سگهي ٿو، ۽ قديم زماني کان [[تشخيصي اوزار]] طور استعمال ٿيندو رهيو آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.aad.org/public/everyday-care/nail-care-secrets|title=Nail care secrets|website=www.aad.org}}</ref><!--{{ref|diagnoses}}--> " [[بو جون لڪيرون]] " نالي سڃاتل اونهيون، افقي آڏيون کاهيون ننهنن تي ٺهي سگهن ٿيون؛ اهي ننهن جي ڪيوٽيڪل کان چوٽيءَ ڏانهن نه، پر آڏيون هونديون آهن. اهي لڪيرون عام طور پوڙهائپ جو فطري نتيجو هونديون آهن، جيتوڻيڪ اهي بيماري سبب پڻ پيدا ٿي سگهن ٿيون. [[ڪرومونيڪيا|رنگ بدلجڻ]]، پتلا ٿيڻ، ٿلها ٿيڻ، ڀرڀرا ٿيڻ، ڦاٽڻ، کاهيون، [[ميس جون لڪيرون]]، [[ليوڪونيڪيا|ننڍا اڇا داغ]]، لونولا جو پوئتي هٽڻ، [[ننهن جو ڪلبنگ|ڪلبنگ]] (اڀريل)، سنوت، ۽ [[ڪورياڪ هٿ|چمچي جهڙي شڪل]] (اندر ڌنسيل) جسم جي ٻين حصن ۾ بيماري، [[غذائي جزو|غذائي جزن]] جي کوٽ، دوا جي ردعمل، زهريت، يا رڳو مقامي زخم جي نشاندهي ڪري سگهن ٿا.
ننهن ٿلها ([[اونيڪوگريفوسس]])، ڍرا ([[اونيڪولائسس]])، [[فنگس]] سان متاثر ([[اونيڪومائڪوسس]])، يا [[زوال پذير بيماري|زوال پذير]] ([[اونيڪوڊسٽروفي]]) پڻ ٿي سگهن ٿا. ننهن جي هڪ عام خرابي [[اندر وڌندڙ ننهن|اندر وڌندڙ پير جو ننهن]] ([[اونيڪوڪرپٽوسس]]) آهي.
[[ڊي اين اي پروفائيلنگ]] هڪ ٽيڪنڪ آهي، جيڪا [[فورينزڪ سائنسدان]] وار، هٿن جا ننهن، پيرن جا ننهن وغيره تي استعمال ڪندا آهن.
===صحت ۽ سنڀال===
[[File:Manicure kit late 1940s.jpg|thumb|ننهن جي پيشوراڻي سنڀال جا اوزار]]
ننهن جي سنڀال جو بهترين طريقو انهن کي باقاعدي ڪٽڻ آهي. [[ننهن جي فائيل|فائيل ڪرڻ]] پڻ صلاح ڏني ويندي آهي، جيئن ننهن تمام کهرا نه ٿين ۽ ننڍڙا اڀار يا ليڪون ختم ٿي وڃن، جيڪي ننهن کي [[ڪپڙو|ڪپڙي]] جهڙين شين ۾ اٽڪائي سگهن ٿيون.<ref>{{Cite journal|last1=Cohen|first1=Philip R.|last2=Scher|first2=Richard K.|date=1992-04-01|title=Geriatric nail disorders: Diagnosis and treatment|url=http://www.jaad.org/article/0190-9622(92)70075-Q/abstract|journal=Journal of the American Academy of Dermatology|language=en|volume=26|issue=4|pages=521–531|doi=10.1016/0190-9622(92)70075-Q|pmid=1597537|issn=0190-9622|doi-access=free}}</ref>
نيري يا واڱڻائي رنگ جا هٿن جي ننهنن جا بسترا پيريفرل [[سائنوسس]] جي نشاني ٿي سگهن ٿا، جيڪا آڪسيجن جي کوٽ ظاهر ڪري ٿي.
ننهن، [[چمڙي]] وانگر، سڪي سگهن ٿا. اهي ڇلجي، ٽٽي ۽ [[انفيڪشن|متاثر]] به ٿي سگهن ٿا. مثال طور، پير جي آڱرين جا انفيڪشن [[گندا]] [[جراب]]، جارحاڻي [[ورزش]] جا مخصوص قسم ([[ڊگهي مفاصلي جي ڊوڙ]])، تنگ [[پير پائڻ]]، ۽ گندي [[قدرتي ماحول|ماحول]] ۾ بنا بچاءَ جي هلڻ سبب پيدا يا وڌي سگهن ٿا.{{Citation needed|date=July 2007}} ننهن جي انفيڪشن پيدا ڪندڙ عام جاندارن ۾ [[خمير]] ۽ [[ڦڦوند]] شامل آهن، خاص طور [[ڊرمٽو فائٽس]].<ref name="Denning">{{cite journal|last=Denning|first=DW|author2=Evans, EG |author3=Kibbler, CC |author4=Richardson, MD |author5=Roberts, MM |author6=Rogers, TR |author7=Warnock, DW |author8= Warren, RE |date=November 11, 1995|title=Fungal nail disease: a guide to good practice (report of a Working Group of the British Society for Medical Mycology) |journal=[[British Medical Journal]]|volume=311|issue=7015|pages=1277–81|pmc=2551187 |pmid=7496239 |doi=10.1136/bmj.311.7015.1277}}</ref>
مختلف ماڻهن پاران استعمال ٿيندڙ ننهن جا اوزار انفيڪشن منتقل ڪري سگهن ٿا. معياري صفائي ۽ جراثيم ڪشي جا طريقا منتقلي کان بچائين ٿا. ڪجهه حالتن ۾، ڪيوٽيڪل قينچين بدران جيل ۽ ڪريم ڪيوٽيڪل ريموور استعمال ڪري سگهجن ٿا.
ننهن جي بيماري تمام باريڪ ٿي سگهي ٿي ۽ ان جو جائزو [[چمڙي جو ماهر]] وٺڻ گهرجي، جيڪو طب جي هن خاص شعبي تي ڌيان رکي. ڪنهن شخص جو [[ننهن سينگاريندڙ]] به اهڙيون تبديليون نوٽ ڪري سگهي ٿو.
[[پنجين پير جي آڱر جو موروثي اضافي ننهن]] تڏهن ٿيندو آهي، جڏهن سڀ کان ننڍي پير جي آڱر جو ننهن الڳ ٿي وڃي ۽ ننهن جي ٻاهرئين ڪنڊ ۾ ننڍو "ڇهون پير جو ننهن" ٺاهي.<ref name="Haneke_2016">{{cite journal | vauthors = Haneke E | title = Double Nail of the Little Toe | journal = Skin Appendage Disorders | volume = 1 | issue = 4 | pages = 163–7 | date = May 2016 | pmid = 27386457 | pmc = 4908446 | doi = 10.1159/000443378 }}</ref> ڪنهن به ٻئي ننهن وانگر، ان کي [[ننهن ڪٽر]] سان ڪٽي سگهجي ٿو.
آڱر ڦاسڻ جا زخم ٻارن ۾ عام آهن ۽ انهن ۾ آڱر جي نرم حصي ۽ هٿ جي ننهن کي نقصان شامل ٿي سگهي ٿو. انهن جو علاج عام طور علائقي کي صاف ڪرڻ ۽ جراثيم کان پاڪ پٽي لڳائڻ سان ڪيو ويندو آهي. ڪڏهن ڪڏهن چير يا ٽٽل هڏين جي مرمت لاءِ جراحت جي ضرورت پئجي سگهي ٿي.<ref>{{Cite journal |last1=Capstick |first1=Robert |last2=Giele |first2=Henk |date=2014-04-30 |editor-last=Cochrane Bone, Joint and Muscle Trauma Group |title=Interventions for treating fingertip entrapment injuries in children |journal=Cochrane Database of Systematic Reviews |language=en |volume=2019 |issue=5 |article-number=CD009808 |doi=10.1002/14651858.CD009808.pub2 |pmc=6521596 |pmid=24788568}}</ref>
===غذا جو اثر===
[[بايوٽن]] سان مالا مال خوراڪ ۽ سپليمنٽ ڀرڀرن هٿن جي ننهنن کي مضبوط ڪرڻ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا.<ref name="ods">{{cite web |title=Biotin |url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/Biotin-HealthProfessional/ |publisher=Office of Dietary Supplements, US National Institutes of Health |access-date=15 July 2023 |date=10 January 2022}}</ref>
[[وٽامن اي]] نظر، توليد، خلين ۽ تاندورن جي فرق، ۽ مدافعتي ڪم لاءِ هڪ ضروري ننڍو غذائي جزو آهي. [[وٽامن ڊي]] ۽ [[ڪيلشيم]] هوميوسٽيسس برقرار رکڻ، ڏورن جي سُسڻ پيدا ڪرڻ، تنتي پيغامن جي منتقلي، رت ڄمائڻ، ۽ جهلي جي بناوت ۾ گڏجي ڪم ڪن ٿا. وٽامن اي، وٽامن ڊي يا ڪيلشيم جي کوٽ سُڪائپ ۽ ڀرڀرائپ پيدا ڪري سگهي ٿي.
[[وٽامن بي12]] جي کوٽ حد کان وڌيڪ سُڪائپ، ننهنن جي ڪاراڻ، ۽ گول يا وريل ننهن جي ڇيڙن جو سبب بڻجي سگهي ٿي. وٽامن اي ۽ بي ٻنهي جي ناڪافي مقدار آڏين ۽ ڊگهين ليڪن سان نازڪ ننهن پيدا ڪري ٿي. ڪجهه بنا نسخي ملندڙ وٽامن سپليمنٽ، جهڙوڪ ڪجهه [[ملٽي وٽامن]] ۽ [[بايوٽن]]، مضبوط ننهن جي واڌ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا، جيتوڻيڪ اهو ڪافي حد تائين شخصي آهي. وٽامن بي12 ۽ فوليٽ ٻئي رت جي ڳاڙهن خلين جي پيداوار ۽ ننهن جي خلين تائين آڪسيجن جي پهچ ۾ ڪردار ادا ڪن ٿا. انهن جي کوٽ ننهن جي رنگت بدلجڻ جو سبب ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal |last1=Langan |first1=Robert C. |last2=Zawistoski |first2=Kimberly J. |title=Update on Vitamin B12 Deficiency |journal=American Family Physician |date=15 June 2011 |volume=83 |issue=12 |pages=1425–1430 |pmid=21671542 |url=https://www.aafp.org/link_out?pmid=21671542 }}</ref>
اوميگا-3 چرٻي تيزابن جي غذائي مقدار ۾ گهٽتائي سڪل ۽ ڀرڀرن ننهنن ۾ حصو وجهي سگهي ٿي.<ref>
{{cite book
| title = Handbook of vitamins
| edition = 4th
| last = Zempleni
| first = J |author2=R.B. Rucker |author3=D.B. McCormick |author4=J.W. Suttie
| year = 2007
}}{{page needed|date=June 2021}}</ref>
[[پروٽين]] نون ننهنن لاءِ تعميراتي مواد آهي؛ تنهنڪري خوراڪ ۾ گهٽ پروٽين جي مقدار انيميا جو سبب بڻجي سگهي ٿي، ۽ ان جي نتيجي ۾ رت ۾ گهٽيل هيموگلوبن، جيڪو ننهن جي بستري جي ڪيپلرين کي ڀري ٿو، ننهن جي ميٽرڪس تي پوندڙ روشني جا مختلف مقدار موٽائي ٿو، جنهن سان گلابي رنگ جون هلڪيون ڇانون ظاهر ٿين ٿيون ۽ آخرڪار هيموگلوبن تمام گهٽ هئڻ وقت ننهن جا بسترا اڇا ٿي وڃن ٿا. جڏهن هيموگلوبن 15 يا 16 گرام جي ويجهو هوندو آهي، تڏهن روشني جي اسپيڪٽرم جو گهڻو حصو جذب ٿي ويندو آهي ۽ رڳو گلابي رنگ موٽي ٿو، جنهن ڪري ننهن گلابي نظر اچن ٿا.
[[ضروري چرٻي تيزاب]] صحتمند چمڙي ۽ ننهنن ۾ وڏو ڪردار ادا ڪن ٿا. ننهنن جو ڦاٽڻ ۽ ڇلجڻ [[لينوليئڪ ايسڊ]] جي کوٽ سبب ٿي سگهي ٿو.
لوهه جي کوٽ واري انيميا سبب ننهنن ۾ ڦڪي رنگت سان گڏ پتلي، ڀرڀري ۽ ليڪن واري بناوت پيدا ٿي سگهي ٿي. عام طور لوهه جي کوٽ سبب ننهن اڀريل بدران سنوان يا اندر ڌنسيل ٿي سگهن ٿا. جيئن صحتمند ننهنن لاءِ آڪسيجن ضروري آهي، تيئن لوهه جي کوٽ يا انيميا ننهنن ۾ ڊگهيون ليڪون يا اندر ڌنسڻ پيدا ڪري سگهي ٿي.<ref>{{cite journal |last1=Singal |first1=Archana |last2=Arora |first2=Rahul |title=Nail as a window of systemic diseases |journal=Indian Dermatology Online Journal |date=2015 |volume=6 |issue=2 |pages=67–74 |doi=10.4103/2229-5178.153002 |pmid=25821724 |pmc=4375768 |doi-access=free }}</ref> لوهه لاءِ تجويز ڪيل روزاني مقدار عمر ۽ جنس موجب گهڻو بدلجي ٿي. مردن لاءِ سفارش 8 mg روزانو آهي، جڏهن ته 19–50 ورهين جي عورتن لاءِ 18 mg روزانو آهي. جڏهن عورتون 50 ورهين جي عمر تي پهچن يا مينوپاز مان گذرن، تڏهن سندن لوهه جي ضرورت 8 mg روزانو ٿي وڃي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK56068/table/summarytables.t3/?report=objectonly|title = - Dietary Reference Intakes for Calcium and Vitamin D - NCBI Bookshelf|year = 2011}}</ref><ref>
{{cite journal
| author = Cashman MW, Sloan SB
| title = Nutrition and nail disease
| journal = Clinics in Dermatology
| volume = 28
| issue = 4
| pages = 420–25
| year = 2010
| pmid = 20620759
|doi = 10.1016/j.clindermatol.2010.03.037
}}</ref>
==سماج ۽ ثقافت==
===فيشن===
{{main|مينيڪيور|پيڊيڪيور}}
[[File:Pedicure.JPG|thumb|پيرن جا ننهن ميجينٽا [[ننهن پالش]] سان رنگيل]]
[[File:Nails and nature (17357450972).jpg|thumb|ننهنن جو فن]]
مينيڪيور (هٿن لاءِ) ۽ پيڊيڪيور (پيرن لاءِ) صحت ۽ سينگار جا طريقا آهن، جن ۾ ننهنن کي سنوارڻ، ڪٽڻ، رنگڻ ۽ [[ڪالس]]ن کي سنڀالڻ شامل آهي. انهن لاءِ مختلف اوزار گهربل هوندا آهن، جهڙوڪ ڪيوٽيڪل [[قينچي]]، ننهن ڪٽڻ واري قينچي، [[ننهن ڪٽر]] ۽ [[ننهن جي فائيل]]. [[مصنوعي ننهن]] پڻ سينگار جي مقصد لاءِ حقيقي ننهنن تي لڳائي سگهجن ٿا.
اهو ماڻهو، جنهن جو پيشو ننهن ڪٽڻ، شڪل ڏيڻ ۽ سنڀالڻ، ۽ اڪريلڪ ۽ يو وي جيل جهڙا مٿيان تهه لڳائڻ هجي، ڪڏهن ڪڏهن [[ننهن سينگاريندڙ]] سڏبو آهي. جتي ننهن سينگاريندڙ ڪم ڪري ٿو، اهو هنڌ [[ننهن سيلون]]، ننهن دڪان يا ننهن بار ٿي سگهي ٿو.
ظاهر بهتر ڪرڻ لاءِ ننهنن کي رنگين [[ننهن پالش]] سان رنگڻ، جنهن کي نيل ليڪر ۽ نيل وارنش پڻ چيو ويندو آهي، هڪ عام عمل آهي، جيڪو گهٽ ۾ گهٽ 3000 ق.م. تائين وڃي ٿو.{{Citation needed|date=November 2025}}
اڪريلڪ ننهن اڪريلڪ شيشي ([[پولي(ميٿائل ميٿاڪريلٽ)|PMMA]]) مان ٺاهيا ويندا آهن. جڏهن ان کي هڪ پاڻياٺ مونو مر سان، عام طور ايٿائل ميٿاڪريلٽ ۽ ڪجهه روڪيندڙ سان گڏ، ملايو وڃي ٿو تہ اهو نرم ۽ شڪل وٺندڙ ڳوڙهو ٺاهيندو آهي. هي ميلاپ فوراً سخت ٿيڻ شروع ڪري ٿو ۽ ڪجهه منٽن ۾ مڪمل طور ٺوس ٿي وڃي ٿو. اڪريلڪ ننهن 21 ڏينهن تائين رهي سگهن ٿا، پر ٽچ اَپس سان وڌيڪ عرصو به رهي سگهن ٿا. اڪريلڪ ننهنن کي رنگ ڏيڻ لاءِ جيل پالش، ننهن پالش ۽ ڊِپ پائوڊر لڳائي سگهجن ٿا.<ref>{{cite web |url=https://www.nailsmag.com/386817/secret-ingredient-acrylic-liquid |title=Secret Ingredient: Acrylic Liquid |work=Nails |date=June 27, 2011 }}</ref>
[[جيل ننهن]] مصنوعي ننهنن جي واڌ ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿي سگهن ٿا، پر ننهن پالش وانگر پڻ استعمال ڪري سگهجن ٿا. اهي الٽرا وايوليٽ روشني سان سخت ڪيا ويندا آهن. اهي عام ننهن پالش کان وڌيڪ عرصو هلن ٿا ۽ چپ نٿا ٿين. انهن جو مٿاڇرو تمام چمڪدار هوندو آهي ۽ اهي ٻن کان ٽن هفتن تائين هلن ٿا.<ref>{{cite web |url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/are-gel-nails-damaging_uk_5d52b0bae4b05fa9df04c708 |title=Gel Manicures Look Good, but What's the Damage to Your Nails? |work=[[HuffPost]] |date=12 October 2019 }}</ref>
[[ننهن ريپ]] [[فائبر گلاس]]، [[لينن]]، [[ريشم]] جي ڪپڙي يا ڪنهن ٻئي مواد جا ٽڪرا ننهن جي مٿاڇري، يا اڳ ۾ لڳايل ٽپ، جي ماپ مطابق ڪٽي ٺاهيا ويندا آهن، ۽ پوءِ ريزن يا گوند جي هڪ تهه سان ننهن جي تختي تي بند ڪيا ويندا آهن. اهي ننهن کي نقصان نٿا ڏين ۽ ننهن کي مضبوطي پڻ ڏين ٿا، پر انهن سان ننهن ڊگهو نٿو ڪيو وڃي. اهي ٽٽل ننهن کي ٺيڪ ڪرڻ لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهن ٿا. تنهن هوندي بہ، هي علاج وڌيڪ مهانگو آهي.
ڊِپ پائوڊر واري طريقي ۾، ننهن تي شفاف پاڻياٺ برش سان لڳائي ويندي آهي ۽ پوءِ ننهن کي رنگدار پائوڊر ۾ وڌو ويندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.glamour.com/story/dip-powder-nails-are-they-safe|title=Everything You Need to Know About Dip Powder Nails|date=3 January 2017}}</ref> ڊِپ ننهن عام طور لڳ ڀڳ هڪ مهينو هلن ٿا، يعني جيل ۽ اڪريلڪ ننهنن کان 2–3 هفتا وڌيڪ. اهي قدرتي ننهنن تي يا مصنوعي ننهن ٺاهڻ لاءِ ٽپن سان گڏ پائي سگهجن ٿا. ڊِپ پائوڊر ننهنن کي سخت ڪرڻ لاءِ ڪا به UV/LED روشني گهربل نه هوندي آهي؛ ان جي بدران اهي ايڪٽيويٽر سان بند ڪيا ويندا آهن.{{Citation needed|date=November 2021}} ڊِپ پائوڊر هٽائڻ جو تيز ترين طريقو اهو آهي تہ پائوڊر جا تهه ڊرل، ڪلپ يا بف ڪري هٽايا وڃن، جيئن جڏهن اهي [[ايسٽون]] ۾ ڀڄن تہ آسانيءَ سان لهي وڃن.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=qEO7daJsbCEC&pg=PA397 |title=A Practical Guide to Beauty Therapy for NVQ Level 2 |isbn=978-0-7487-7150-9 |last1=Simms |first1=Janet |year=2003| publisher=Nelson Thornes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.allure.com/story/how-to-remove-dip-nails |title=How to Remove Dip Nails at Home |date=14 April 2020}}</ref>
===ڊيگهه جا رڪارڊ===
''[[گنيز ورلڊ رڪارڊز]]'' 1955ع ۾ هٿن جي ننهنن جي رڪارڊ ڊيگهه جو اندراج شروع ڪيو، جڏهن هڪ چيني پادري کي {{convert|1|ft|10.75|in|cm}} ڊگها ننهن رکندڙ طور درج ڪيو ويو.
''گنيز'' موجب مردن ۾ موجوده رڪارڊ رکندڙ ڀارت جو [[شريڌر چِلال]] آهي، جنهن 1998ع ۾ پنهنجي کاٻي هٿ جي ننهنن جي ڪل ڊيگهه {{convert|20|ft|2.25|in|cm}} سان رڪارڊ قائم ڪيو. سندس سڀ کان ڊگهو ننهن، جيڪو آڱوٺي تي هو، {{convert|4|ft|9.6|in|cm}} ڊگهو هو.
عورتن ۾ اڳوڻي رڪارڊ رکندڙ آمريڪا جي [[لي ريڊمنڊ]] هئي، جنهن 2001ع ۾ رڪارڊ قائم ڪيو ۽ 2008ع تائين ٻنهي هٿن تي سندس ننهنن جي ڪل ڊيگهه {{convert|28|ft|cm}} هئي، جڏهن تہ ساڄي آڱوٺي تي سڀ کان ڊگهو ننهن {{convert|2|ft|11|in|cm}} هو.<ref name="MSNBC">{{Cite news
| title = Crash breaks woman's record-length fingernails
| publisher = NBCNews | date = December 2009
| url = https://www.nbcnews.com/id/wbna29170772
}}</ref> تنهن هوندي بہ، 2022ع تائين عورتن جو رڪارڊ منياپولس جي ڊيانا آرم اسٽرانگ وٽ آهي. سندس ننهن 42 فٽ 10.4 انچ ڊگها هئا (1,306.58 سينٽي ميٽر).<ref>{{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/longest-fingernails-(female)-ever|title=Longest fingernails on a pair of hands ever (female)|website=Guinness World Records}}</ref>
==پرائيميٽن ۾ ارتقا==
[[File:PrimateFeet.jpg|thumb|left|ننهن [[پرائيميٽ#امتيازي خاصيتون|پرائيميٽ سلسلي جي هڪ امتيازي خاصيت]] آهن.]]
ننهن هڪ ''[[اَنگوِس]]'' آهي، جنهن مان مراد آڱر يا پير جي آڱر جي ڇيڙي تي ڪيراٽين جي بناوت آهي. ''اَنگوِس'' جي ٻين مثالن ۾ چنبو، [[کُر]] ۽ [[چنبو#پکي|پنجو]] شامل آهن. [[پرائيميٽ]]ن جا ننهن ۽ ڊوڙندڙ کيرپياريندڙن جا کُر [[ارتقا|ارتقا پذير ٿي]] [[سائناپسڊ|اڳين جانورن]] جي چنبن مان وجود ۾ آيا.<ref name=Ankel-Simons-2007>
{{cite book
| last = Ankel-Simons | first = Friderun
| date = 8 January 2007
| title = Primate Anatomy: An introduction
| edition = 3rd | pages = 342–344
| place = London, UK
| publisher = Academic Press
| isbn = 978-0-12-372576-9
| url = https://books.google.com/books?id=Mwl3M6c5KzoC&q=nail+OR+nails
}}</ref>
ننهنن جي ابتڙ، چنبا عام طور پيٽ واري پاسي ڏانهن (جانورن ۾ هيٺ ڏانهن) وريل ۽ پاسن کان دٻيل هوندا آهن. اهي ڪيترن ئي ڪمن{{mdash}}جن ۾ چڙهڻ، کوٽڻ ۽ وڙهڻ شامل آهن{{mdash}}لاءِ ڪم اچن ٿا ۽ جانورن جي مختلف [[ٽيڪسان|ٽيڪسان]] ۾ انهن اندر ڪيترائي موافقتي ڦيرڦار ٿيا آهن. چنبا ڇيڙن وٽ نوڪدار هوندا آهن ۽ ٻن تهن مان ٺهيل هوندا آهن: هڪ ٿلهو، اونهو تهه ۽ هڪ مٿاڇرو، سخت ٿيل تهه، جيڪو بچاءَ جو ڪم ڪري ٿو. هيٺين هڏي مٿان موجود سڱ جهڙي بناوت جو ڄڻ تہ قالب هوندي آهي ۽ تنهنڪري ان جي شڪل چنبي يا ننهن جهڙي ئي هوندي آهي. چنبن جي ڀيٽ ۾ ننهن سنوان، گهٽ وريل هوندا آهن ۽ آڱرين جي ڇيڙن کان گهڻو اڳتي ناهن وڌندا. ننهنن جا ڇيڙا عام طور رڳو "مٿاڇري واري" سخت ٿيل تهه مان ٺهيل هوندا آهن ۽ چنبن وانگر نوڪدار ناهن هوندا.<ref name=Ankel-Simons-2007/><!-- ref for para -->
رڳو ڪجهه استثنائن کان سواءِ، پرائيميٽن ۾ [[پليسيومارفڪ]] (اصل، "قديم") پنجن آڱرين وارا هٿ برقرار آهن، جن جي هر آڱر تي يا تہ ننهن يا چنبو هوندو آهي. مثال طور، لڳ ڀڳ سڀني موجوده [[اسٽريپسيرائني|اسٽريپسيرائن]] پرائيميٽن جي سڀني آڱرين تي ننهن هوندا آهن، سواءِ پير جي ٻي آڱر جي، جنهن تي [[سنواريندڙ چنبو]] هوندو آهي. [[ٽارسيئر]]ن جي پيرن جي ٻي ۽ ٽين آڱر تي سنواريندڙ چنبو هوندو آهي. گهٽ مشهور حقيقت اها آهي تہ [[اُلو باندر]]ن (''Aotus'')، [[ٽيٽي]]ن (''Callicebus'') ۽ ممڪن طور ٻين [[نئين دنيا جا باندر|نئين دنيا جي باندرن]] جي پير جي ٻي آڱر تي پڻ سنواريندڙ چنبو ملي ٿو.<ref name=Maiolino>
{{Cite journal
| last1 = Maiolino | first1 = S.
| last2 = Boyer | first2 = D.M.
| last3 = Rosenberger | first3 = A.
| year = 2011
| title = Morphological correlates of the grooming claw in distal phalanges of platyrrhines and other primates: A preliminary study
| journal = The Anatomical Record
| volume = 294 | issue = 12 | pages = 1975–1990
| pmid=22042603 | s2cid = 3939930
| doi = 10.1002/ar.21498 | doi-access =
}}
</ref> [[سُئي چنبي وارو بش بيبي]] (''Euoticus'') وٽ ڪنگريدار ننهن هوندا آهن (آڱوٺي ۽ پير جي پهرين ۽ ٻي آڱر تي چنبا هوندا آهن)، جن جي وچ ۾ هڪ اڀريل پٽي هوندي آهي، جيڪا سُئي جهڙي نوڪ تي ختم ٿيندي آهي.
ننڍي جسم وارن [[نئين دنيا جا باندر|نئين دنيا جي باندرن]] جي چئن قسمن جي آڱرين جي ڇيڙن جي شڪلي بناوت جي هڪ اڀياس مان ننڍين ٽارين تي خوراڪ ڳولڻ ۾ واڌ ۽ هيٺين خاصيتن وچ ۾ لاڳاپو ظاهر ٿيو:
# ويڪرا ٿيل چوٽيءَ وارا پيڊ (آڱرين جا ڇيڙا)،
# ترقي يافته ايپيڊرمل لڪيرون ([[آڱرين جا نشان]])،
# [[پري وارا فالينجز|پري وارن فالينجز]] (آڱرين جي ڇيڙن جون هڏيون) جا ويڪرا ٿيل پري وارا حصا، ۽
# گهٽيل فليڪسر ۽ ايڪسٽينسر ٽيوبرڪل (هڏين تي آڱرين جي ڏورن جي ڳنڍجڻ جا هنڌ).
ان مان ظاهر ٿئي ٿو تہ جڏهن تہ چنبا وڏي قطر وارين ٽارين تي ڪارائتا آهن، تڏهن ننڍي قطر وارين ٽارين تي معمول موجب چرپر لاءِ ننهنن ۽ ايپيڊرمل لڪيرن وارا ويڪرا آڱرين جا ڇيڙا ضروري هئا. ان مان اهو پڻ ظاهر ٿئي ٿو تہ ''[[ڪاليٽريچين]]'' (نئين دنيا جي باندرن جو هڪ خاندان) جا ڪنگري جهڙي شڪل وارا ننهن، ابن ڏاڏن کان برقرار رهيل حالت بدران، هڪ ارتقا پذير جسمي بيهڪ واري موافقت آهن.<ref>
{{cite journal
| last = Hamrick | first = Mark W.
| year = 1998
| title = Functional and adaptive significance of primate pads and claws: Evidence from New World anthropoids
| journal = American Journal of Physical Anthropology
| volume = 106 | issue = 2 | pages = 113–27
| publisher = Wiley-Liss
| pmid = 9637179
| doi = 10.1002/(SICI)1096-8644(199806)106:2<113::AID-AJPA2>3.0.CO;2-R
}}</ref>
هڪ متبادل نظريي موجب، پرائيميٽن جا ننهن شڪار جو پيڇو ڪندي وڻن ۾ خاموشيءَ سان چرپر ڪرڻ جي قابل بڻائڻ لاءِ ارتقا پذير ٿيا، جن وڌيڪ آواز ڪندڙ چنبن جي جاءِ ورتي ۽ اوچتي حملي واري شڪار کي وڌيڪ اثرائتو بڻايو.<ref>{{Cite journal |last1=Wu |first1=Yonghua |last2=Fan |first2=Longcheng |last3=Bai |first3=Lu |last4=Li |first4=Qingqing |last5=Gu |first5=Hao |last6=Sun |first6=Congnan |last7=Jiang |first7=Tinglei |last8=Feng |first8=Jiang |date=2022-09-16 |title=Ambush predation and the origin of euprimates |journal=Science Advances |language=en |volume=8 |issue=37 |article-number=eabn6248 |doi=10.1126/sciadv.abn6248 |issn=2375-2548 |pmc=9473580 |pmid=36103535|bibcode=2022SciA....8N6248W }}</ref>
7acq31jshg8ls8yh3e7l686f9gedrh6
392049
392048
2026-07-07T16:09:49Z
Intisar Ali
8681
392049
wikitext
text/x-wiki
{{short description|آڱر جو سخت ڪيريٽن وارو بچاءُ}}
{{for|پکيءَ جي چهنب جي ننهن بابت|چهنب#ننهن}}
{{redirect-multi|2|پير جو ننهن|هٿ جو ننهن|اڏاوتي ٽيڪنڪ بابت|ٽونيلنگ|2023ع جي فلم بابت|فنگرنيلز (فلم){{!}}''فنگرنيلز'' (فلم)}}
{{infobox anatomy
| Name = ننهن
| Latin = unguis
| Width = 160
| Image =
| Caption =
| Image2 = Nail svg hariadhi.svg
| Caption2 =
| Precursor =
| System = [[چمڙي وارو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Lymph =
}}
'''ننهن''' هڪ بچائيندڙ تختي آهي، جيڪا لڳ ڀڳ سڀني [[پرائيميٽ]]ن، سواءِ [[مارموسيٽ]]ن جي، [[آڱر (ايناٽامي)|آڱرين]] ([[هٿ جي آڱر|هٿ جي آڱرين]] ۽ [[پير جي آڱر|پير جي آڱرين]]) جي چوٽيءَ تي خاص طور ملي ٿي، ۽ ٻين [[چار عضوي جاندار|چار عضوي جاندارن]] جي [[چنبو|چنبن]] سان مطابقت رکي ٿي. هٿن ۽ پيرن جا ننهن هڪ سخت، مضبوط [[پروٽين]] مان ٺهيل هوندا آهن، جنهن کي [[الفا-ڪيريٽن]] چيو ويندو آهي؛ اهو هڪ [[پوليمر]] آهي، جيڪو [[فقاري جاندار|فقاري جاندارن]] جي چنبن، [[کُر|کُرن]] ۽ [[سڱ (ايناٽامي)|سڱن]] ۾ پڻ ملي ٿو.<ref name="Wang 2016">{{Cite journal |last=Wang |first=Bin |title=Keratin: Structure, mechanical properties, occurrence in biological organisms, and efforts at bio inspiration |journal=Progress in Materials Science |volume=76 |pages=229–318 |year=2016 |doi=10.1016/j.pmatsci.2015.06.001|url=https://escholarship.org/content/qt5sb7q6jp/qt5sb7q6jp.pdf?t=o9xpu0 |doi-access=free }}</ref>
==بناوت==
<!--{{multiple image
| align = right
| direction = vertical
| header = انساني ننهن
| width = 201
| image1 = Fingernails2.jpg
| alt1 = انساني آڱريون ۽ ننهن
| caption1 = هٿن جا ننهن
| image2 = Toes.png
| alt2 = انساني پير جون آڱريون ۽ ننهن
| caption2 = پيرن جا ننهن
}}-->
[[File:Human nail anatomy.jpg|thumb|left|A. ننهن جي تختي؛ B. لونولا؛ C. پاڙ؛ D. سائنس؛ E. ميٽرڪس؛ F. ننهن جو بسترو؛ G. [[هائپونيڪيئم]]؛ H. آزاد ڪنارو.]]
ننهن، ننهن جي تختي، ننهن جي ميٽرڪس، ان جي هيٺان ننهن جي بستري ۽ ان جي چوڌاري موجود کاهين تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="eMedicine">{{cite web
| url = http://emedicine.medscape.com/article/1126725-overview
| title = Nail Surgery
| first1 = Neh | last1 = Onumah
| first2 = Richard K | last2 = Scher
| publisher = eMedicine
| date = May 2009 | access-date = 10 March 2010
}}</ref>
===ننهن جا حصا===
ننهن جي ميٽرڪس سرگرم [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]]، يا [[جرمي تهه|جرمي]] [[ميٽرڪس (حياتيات)|ميٽرڪس]] آهي، جيڪو خلين کي پيدا ڪري ٿو. خليا ننهن جي پاڙ کان ننهن جي تختي ڏانهن ٻاهر نڪرندي سخت ٿي ويندا آهن.<ref name="Feneis-2000">{{cite book
| last = Feneis
| first = Heinz
| title = Pocket Atlas of Human Anatomy
| url = https://archive.org/details/pocketatlashuman00fene_901
| url-access =
| year = 2000
| publisher = Thieme
| edition = 4th
| isbn = 3-13-511204-7
| pages = [https://archive.org/details/pocketatlashuman00fene_901/page/n400 392]–95
}}{{dead link|date=September 2023}}</ref> ننهن جي ميٽرڪس کي ''matrix unguis''، ڪيريٽين پيدا ڪندڙ جهلي، يا اونيڪوسٽروما پڻ چيو ويندو آهي.<ref>{{cite web
| year = 2005
| title = Nail matrix
| url = http://www.biology-online.org/dictionary/Nail_matrix
| access-date = 10 March 2010
| publisher = Biology Online}}</ref> اهو ننهن جي بستري جو اهو حصو آهي، جيڪو ننهن جي هيٺان هوندو آهي ۽ جنهن ۾ [[تنت]]ون، [[لمف]] ۽ [[رت جي نلي|رت جون نليون]] شامل هونديون آهن. ميٽرڪس اهڙا خليا پيدا ڪري ٿو، جيڪي ننهن جي تختي بڻجن ٿا. ننهن جي تختي جي ويڪر ۽ ٿولهه ميٽرڪس جي جسامت، ڊيگهه ۽ ٿولهه سان طئي ٿيندي آهي، جڏهن ته آڱر جي چوٽيءَ واري هڏي جي شڪل اهو طئي ڪندي آهي ته ننهن جي تختي سنئين، ڪماني يا ڪنڍي جهڙي هوندي. ميٽرڪس جيستائين خوراڪ حاصل ڪندو ۽ صحتمند رهندو، تيستائين خليا پيدا ڪندو رهندو.<ref>{{Cite book
| last = D. Schoon
| first = Dougles
| title = Nail Structure and Products Chemistry
| publisher = Milady
| year = 2005
| page = 6
}}</ref> جيئن نوان ننهن جي تختي وارا خليا ٺهن ٿا، اهي پراڻن خلين کي اڳتي ڌڪين ٿا؛ اهڙيءَ طرح پراڻا خليا دٻجي، سنوان ۽ نيم شفاف ٿي وڃن ٿا. ان سبب هيٺيان ننهن جي بستري ۾ موجود ڪيپلريون نظر اچن ٿيون، جنهن سان گلابي رنگ پيدا ٿئي ٿو.{{Citation needed|date=February 2021}}
[[لونولا (ايناٽامي)|لونولا]] ("ننڍو چنڊ") ميٽرڪس جو ڏسڻ ۾ ايندڙ حصو آهي، يعني ڏسڻ ۾ ايندڙ ننهن جي اڇي، چنڊ جهڙي بنياد واري حصي. لونولا آڱوٺي ۾ سڀ کان چڱيءَ طرح ڏسي سگهجي ٿي ۽ چيچ ۾ شايد نظر نه اچي. لونولا اڇي نظر اچي ٿي، ڇاڪاڻتہ روشني ان هنڌ تان موٽندي آهي، جتي ننهن جي ميٽرڪس ۽ ننهن جو بسترو ملن ٿا.
{{anchor|nail bed|bed}}
ننهن جو بسترو ننهن جي تختي هيٺان چمڙي آهي. اهو ننهن جو اهو علائقو آهي، جنهن تي ننهن جي تختي ٽڪي ٿي. هتي موجود تنتون ۽ رت جون نليون سڄي ننهن واري اڪائي کي خوراڪ فراهم ڪن ٿيون. سڄي چمڙي وانگر، اهو ٻن قسمن جي تاندورن مان ٺهيل آهي: [[ڊرمس]] ۽ [[ايپيڊرمس (چمڙي)|ايپيڊرمس]]. ايپيڊرمس ننڍڙين ڊگهين "کاهين" وسيلي ڊرمس سان ڳنڍيل هوندي آهي، جن کي ميٽرڪس جون چوٽيون (''cristae matricis unguis'') چيو ويندو آهي.<ref name="Feneis-2000"/> وڏي عمر ۾، ننهن جي تختي وڌيڪ پتلي ٿي وڃي ٿي ۽ اهي کاهيون وڌيڪ ظاهر ٿين ٿيون.{{Citation needed|date=February 2021}} ننهن جي بستري ۾ گهڻيون تنتون هونديون آهن، تنهنڪري ننهن جي تختي هٽائڻ اڪثر انتهائي سورناڪ هوندو آهي.{{Citation needed|date=October 2022}}
ننهن جو سائنس (''sinus unguis'') اهو هنڌ آهي، جتي ننهن جي پاڙ هوندي آهي؛<ref name="Feneis-2000" /> يعني چمڙي هيٺان ننهن جو بنياد. اهو هيٺان موجود سرگرم وڌندڙ تاندوري، يعني ميٽرڪس، مان شروع ٿئي ٿو.{{Citation needed|date=February 2021}}
ننهن جي تختي (''corpus unguis'')<ref name="Feneis-2000" />، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن ننهن جو جسم به چيو ويندو آهي، ننهن جي پاڙ کان آزاد ڪناري تائين ڏسڻ ۾ ايندڙ سخت ننهن وارو علائقو آهي، جيڪو نيم شفاف [[ڪيريٽن]] پروٽين مان ٺهيل هوندو آهي. مئل، دٻيل خلين جا ڪيترائي تهه ننهن کي مضبوط پر لچڪدار بڻائين ٿا. ان جي آڏي شڪل هيٺ موجود هڏي جي شڪل سان طئي ٿيندي آهي.{{Citation needed|date=February 2021}} عام استعمال ۾ لفظ ''ننهن'' اڪثر رڳو هن حصي لاءِ استعمال ٿيندو آهي. ننهن جي تختي ننهن جي بستري سان مضبوط نموني ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ان ۾ ڪا به تنت يا رت جي نلي نه هوندي آهي.
آزاد ڪنارو (''margo liber'') يا [[پري وارو (ايناٽامي)|پري وارو]] ڪنارو ننهن جي تختي جو اڳيون ڪنارو آهي، جيڪو ننهن جي گهسڻ يا ڪٽڻ واري ڪناري سان مطابقت رکي ٿو.<ref name="Feneis-2000" />
هائپونيڪيئم، جنهن کي غيررسمي طور "quick" چيو ويندو آهي،<ref>{{Cite book
| last = Crouch
| first = James Ensign
| title = Functional human anatomy
| publisher = Lea & Febiger
| year = 1985
| page = 80
| url = https://books.google.com/books?id=p8VqAAAAMAAJ&q=hyponychium+quick
| isbn = 978-0-8121-0930-6
}}</ref> اهو [[ايپيٿيليم]] آهي، جيڪو ننهن جي تختي هيٺان آزاد ڪناري ۽ آڱر جي چوٽيءَ جي چمڙي جي سنگم تي هوندو آهي. اهو هڪ مهر ٺاهي ٿو، جيڪا ننهن جي بستري جي حفاظت ڪري ٿي. اونيڪوڊرمل پٽي ننهن جي تختي ۽ هائپونيڪيئم جي وچ واري مهر آهي. اها آزاد ڪناري جي بلڪل هيٺان، ننهن جي ان حصي ۾ هوندي آهي جتي ننهن جو بسترو ختم ٿئي ٿو، ۽ اڇي چمڙي وارن ماڻهن ۾ ان کي شيشي جهڙي، سرمائي رنگ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. اهو ڪجهه ماڻهن ۾ نظر نه ايندو آهي، جڏهن ته ٻين ۾ تمام نمايان هوندو آهي.{{Citation needed|date=February 2021}}
====ايپونيڪيئم====
{{main|ايپونيڪيئم}}
ايپونيڪيئم ۽ [[ڪيوٽيڪل]] گڏجي هڪ بچائيندڙ مهر ٺاهين ٿا. ڪيوٽيڪل لڳ ڀڳ اڻ ڏسڻ ۾ ايندڙ مئل چمڙي خلين جو نيم گول تهه آهي، جيڪو ڏسڻ ۾ ايندڙ ننهن جي تختي جي پٺئين حصي تي "چڙهي" ان کي ڍڪي ٿو. ايپونيڪيئم چمڙي جي خلين جو وڪڙ آهي، جيڪو ڪيوٽيڪل پيدا ڪري ٿو. اهي پاڻ ۾ لاڳيتا آهن، ۽ ڪجهه حوالا انهن کي هڪ ئي شيءِ سمجهن ٿا. (انهيءَ ڪري ''ايپونيڪيئم''، ''ڪيوٽيڪل'' ۽ ''پيريونيڪيئم'' جا نالا [[هم معنيٰ]] هوندا،<ref name="Dorlands">{{citation
| author = Elsevier
| author-link = Elsevier
| title = Dorland's Illustrated Medical Dictionary
| publisher = Elsevier
| url = http://dorlands.com
| postscript = .
}}</ref> جيتوڻيڪ هتي اڃا به فرق رکيو ويو آهي.) مينيڪيور دوران ڪيوٽيڪل، يعني غيرزنده حصو، هٽايو ويندو آهي، پر ايپونيڪيئم، يعني زنده حصي، کي سور، رت وهڻ ۽ انفيڪشن جي خطري سبب هٿ نه لائڻ گهرجي. ايپونيڪيئم زنده خلين ([[ايپيٿيليم]]) جي هڪ ننڍڙي پٽي آهي، جيڪا پوئين ننهن واري ڀت کان ننهن جي بنياد تائين پکڙيل هوندي آهي.<ref name="Feneis-2000" /> ايپونيڪيئم ويجهي وڪڙ جو ''ڇيڙو'' آهي، جيڪو پاڻ تي پوئتي وڪڙجي نئين ٺهيل ننهن جي تختي تي چمڙي جو ايپيڊرمل تهه ڇڏي ٿو.{{Contradictory inline|article=Cuticle|section=Human anatomy|date=October 2011}} پيريونيڪس ايپونيڪيئم جو ٻاهر نڪتل ڪنارو آهي، جيڪو لونولا جي ويجهي پٽي کي ڍڪي ٿو.<ref name="Feneis-2000" />
ننهن جي ڀت (''vallum unguis'') چمڙي جو وڪڙ آهي، جيڪو ننهن جي پاسن ۽ ويجهي ڇيڙي مٿان چڙهيل هوندو آهي. پاسي وارو ڪنارو (''margo lateralis'') ننهن جي پاسن تي ننهن جي ڀت هيٺان هوندو آهي، ۽ ننهن جي کاهي يا وڪڙ (''sulcus matricis unguis'') اهي چمڙي وارا چير آهن، جن ۾ پاسي وارا ڪنارا دٻيل هوندا آهن.<ref name="Feneis-2000" />
====پيرونيڪيئم====
{{Distinguish|پيرينڪائما}}
پيرونيڪيئم ننهن جي چوڌاري نرم تاندوري وارو ڪنارو آهي،<ref name="Jordan-Mirzabeigi">{{cite book
| title = Atlas of orthopaedic surgical exposures
| first1 = Christopher
| last1 = Jordan
| first2 = Edwin
| last2 = Mirzabeigi
| publisher = Thieme
| isbn = 0-86577-776-4
| page = 101
| url = https://books.google.com/books?id=gMSW59keA4UC&pg=PA101
| date = 2000-04-01
}}</ref> ۽ [[پيرونيڪيا]] هن علائقي جي انفيڪشن آهي.
پيرونيڪيئم اها چمڙي آهي، جيڪا ننهن جي تختي جي پاسن مٿان چڙهيل هوندي آهي، جنهن کي پيرونيڪيئل ڪنارو پڻ چيو ويندو آهي. پيرونيڪيئم هينگ نيل، اندر وڌندڙ ننهن ۽ پيرونيڪيا، يعني چمڙي جي انفيڪشن، جو هنڌ آهي.
====هائپونيڪيئم====
[[هائپونيڪيئم]] ايپيٿيليم جو اهو علائقو آهي، خاص طور ٿلهو ٿيل حصو، جيڪو ننهن جي تختي جي آزاد ڪناري هيٺان هوندو آهي. ان کي ڪڏهن ڪڏهن "quick" چيو ويندو آهي، جيئن "cutting to the quick" واري اصطلاح ۾.
==ڪم==
هٿ جو صحتمند ننهن [[فيلينڪس هڏي#پري واري فيلينڪس|پري واري فيلينڪس]]، آڱر جي چوٽي ۽ ڀرپاسي وارن نرم تاندورن کي زخمن کان بچائڻ جو ڪم ڪري ٿو. اهو آڱر جي نرم حصي تي وجهيل مقابلي واري دٻاءَ وسيلي پري وارين آڱرين جي درست ۽ نازڪ حرڪتن کي بهتر ڪرڻ ۾ پڻ مدد ڪري ٿو.<ref name="eMedicine" />
جڏهن آڱر جو ڇيڙو ڪنهن شيءِ کي ڇهي ٿو، تڏهن ننهن مقابلي واري قوت طور ڪم ڪري ٿو، جنهن سان آڱر جي چوٽيءَ جي حساسيت وڌي ٿي،<ref>{{cite journal
|url=http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html |title = Fingertip Injuries |first1=Quincy C |last1=Wang |first2=Brett A |last2=Johnson |journal =American Family Physician |date=May 2001 |volume=63 |issue=10 |pages=1961–6 |pmid=11388710 |access-date=2010-03-10 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013052327/http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html }}</ref> جيتوڻيڪ ننهن پاڻ ۾ ڪا به تنتي پڄاڻي نٿو رکي.
آخرڪار، ننهن اوزار طور ڪم ڪري ٿو، جنهن سان نام نهاد "وڌايل درست پڪڙ" ممڪن ٿئي ٿي، مثال طور آڱر مان [[ڇِر]] ڪڍڻ، ۽ ڪٽڻ يا کوٽڻ وارا ڪجهه عمل.
===واڌ===
ننهن جو وڌندڙ حصو ننهن جي [[جسماني هنڌ جا اصطلاح#ويجهو ۽ پري|ويجهي]] ڇيڙي تي چمڙي هيٺان [[ايپيڊرمس (چمڙي)|ايپيڊرمس]] جي هيٺان هوندو آهي، جيڪو ننهن جو واحد زنده حصو آهي.
ٿڻائتن جانورن ۾، ننهن جي واڌ جي رفتار آخري [[فيلينڪس (ايناٽامي)|فيلينجز]]، يعني سڀ کان ٻاهرين آڱرين جي هڏن، جي ڊيگهه سان لاڳاپيل آهي. تنهنڪري انسانن ۾ [[ڏسڻي آڱر]] جو ننهن چيچ جي ننهن کان تيزيءَ سان وڌندو آهي؛ ۽ هٿن جا ننهن پيرن جي ننهنن جي ڀيٽ ۾ چار ڀيرا تيزيءَ تائين وڌن ٿا.<ref name="Ravosa-Dagosto-389">{{cite book |doi=10.1007/978-0-387-33507-0_12 |chapter=Primate Gaits and Primate Origins |title=Primate Origins: Adaptations and Evolution |url=https://archive.org/details/primateoriginsad00ravo |url-access=limited |pages=[https://archive.org/details/primateoriginsad00ravo/page/n429 403]–35 |year=2007 |last1=Cartmill |first1=Matt |last2=Lemelin |first2=Pierre |last3=Schmitt |first3=Daniel |isbn=978-0-387-30335-2 |editor1-first=Matthew J. |editor1-last=Ravosa |editor2-first=Marian |editor2-last=Dagosto }}</ref>
انسانن ۾، هٿن جا ننهن سراسري طور هر مهيني لڳ ڀڳ {{convert|3.5|mm|in|abbr=on}} وڌن ٿا، جڏهن ته پيرن جا ننهن ان کان اٽڪل اڌ رفتار سان وڌن ٿا، يعني سراسري لڳ ڀڳ {{convert|1.6|mm|in|abbr=on}} هر مهيني.<ref>{{Cite journal |last1=Yaemsiri |first1=S. |last2=Hou |first2=N. |last3=Slining|first3=M. M. |last4=He |first4=K. |date=2010 |title=Growth rate of human fingernails and toenails in healthy American young adults |journal=Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology |language=en |volume=24 |issue=4 |pages=420–423 |doi=10.1111/j.1468-3083.2009.03426.x |pmid=19744178 |s2cid=856692 |issn=1468-3083}}</ref> هٿن جا ننهن مڪمل طور ٻيهر وڌڻ لاءِ ٽي کان ڇهه مهينا وٺن ٿا، ۽ پيرن جا ننهن ٻارهن کان ارڙهن مهينا وٺن ٿا. حقيقي واڌ جي رفتار عمر، جنس، موسم، ورزش جي سطح، غذا ۽ [[موروثي]] سببن تي دارومدار رکي ٿي.<ref>Hunter, J. A. A., Savin, J., & Dahl, M. V. (2002). ''Clinical dermatology''. Malden, Mass: Blackwell Science. p. 173. {{ISBN|0-632-05916-8}}</ref>
معلوم تاريخ ۾ ڪنهن عورت جا سڀ کان ڊگها ننهن ڪل 8.65 ميٽر (28 فٽ 4.5 انچ) ماپيا ويا.<ref>"A nail-biting encounter with the woman who has the longest fingernails". Guinness World Records. 2019-11-04. Retrieved 2020-11-07.</ref> عام عقيدي جي ابتڙ، موت کان پوءِ ننهن وڌندا ناهن؛ چمڙي [[پاڻي جي کوٽ|سڪي]] ۽ ڇڪجي ٿي، جنهن سبب ننهن، ۽ [[وار]]، وڌيل نظر اچن ٿا.<ref name="growth">{{cite journal |doi=10.1136/bmj.39420.420370.25 |pmid=18156231 |pmc=2151163 |title=Medical myths |journal=BMJ |volume=335 |issue=7633 |pages=1288–9 |year=2007 |last1=Vreeman |first1=R. C |last2=Carroll |first2=A. E }}</ref>
===رسڻ پذيري===
ننهن کي اڪثر هڪ اڻرسندڙ رڪاوٽ سمجهيو ويندو آهي، پر اهو صحيح ناهي. حقيقت ۾، اهو چمڙيءَ کان گهڻو وڌيڪ رسڻ پذير آهي،<ref name=penetration>{{Cite web |url=http://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/72442/1/j.1467-2494.1983.tb00348.x.pdf |title=K. A. Walters and G. L. Flynn, Permeability characteristics of the human nail plate, International Journal of Cosmetic Science 5, 231–46 (1983)}}</ref> ۽ ننهن جي بناوت ۾ 7–12% پاڻي شامل هوندو آهي. هن رسڻ پذيري جا زهريلي ۽ دوائن واريون شين جي داخلا بابت اثر آهن؛ خاص طور ننهنن تي لڳايل سينگار جون شيون خطرو پيدا ڪري سگهن ٿيون. پاڻي ننهن ۾ داخل ٿي سگهي ٿو، جيئن ڪيتريون ٻيون شيون به داخل ٿي سگهن ٿيون، جن ۾ [[پيراڪواٽ]]، انسانن لاءِ نقصانڪار تيز اثر ڪندڙ [[جڙي ٻوٽي مار دوا]]؛ [[يوريا]]، جيڪا اڪثر هٿن ۽ آڱرين لاءِ استعمال ٿيندڙ ڪريمن ۽ لوشنن ۾ جزو هوندي آهي؛ ڪيترائي فنگس مار ايجنٽ جهڙوڪ [[سيلسيلڪ ايسڊ]]، [[ميڪونازول]] برانڊ Monistat، [[نيٽامائيسن]]؛ ۽ [[سوڊيم هائپوڪلورائيٽ]]، جيڪا عام گهريلو بليچ ۾ سرگرم جزو آهي، پر عام طور رڳو 2–3% مقدار ۾، شامل آهن.<ref name=penetration/>
==طبي اهميت==
{{Main|ننهن جي بيماري}}
[[File:Daumennagel mit Nagelhaut und Niednagel.jpg|thumb|ساڄي هٿ جو آڱوٺي وارو ننهن، [[ڪيوٽيڪل]] (کاٻي پاسي) ۽ [[هينگ نيل]] (مٿي) سان]]
صحت سنڀال ۽ اسپتال کان اڳ واري سنڀال فراهم ڪندڙ، يعني [[ايمرجنسي ميڊيڪل ٽيڪنيشن|EMT]] يا [[پيراميڊڪ]]، اڪثر هٿ جي ننهن جي بستري کي انهن ماڻهن جي پري وارن تاندورن جي [[پرفيوژن]] جو سرسري اشارو طور استعمال ڪندا آهن، جيڪي [[پاڻي جي کوٽ|پاڻي جي کوٽ]] جو شڪار يا [[شاڪ (رت جي گردش)|شاڪ]] ۾ ٿي سگهن ٿا.<ref>[http://www.co.monterey.ca.us/health/EMS/pdfs/EMSManual.pdf Monterey County EMS Manual] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216214117/http://www.co.monterey.ca.us/health/EMS/pdfs/EMSManual.pdf |date=2008-12-16 }}. Chapter XI, ''Patient assessment''.</ref> بهرحال، هي جاچ بالغن ۾ ڀروسي جوڳي نه سمجهي ويندي آهي.<ref>{{cite journal |author=Schriger DL, Baraff LJ |title=Capillary refill – is it a useful predictor of hypovolemic states? |journal=Ann Emerg Med |volume=20 |issue=6 |pages=601–15 |date=Jun 1991 |pmid=2039096 |doi=10.1016/S0196-0644(05)82375-3}}</ref> ان کي [[ڪيپلري ريفل|CRT يا بلانچ ٽيسٽ]] چيو ويندو آهي. هٿ جي ننهن جي بستري کي ٿوري دير لاءِ دٻايو ويندو آهي ته جيئن ننهن جو بسترو اڇو ٿي وڃي. جڏهن دٻاءُ ڇڏبو آهي، تڏهن عام گلابي رنگ هڪ يا ٻن سيڪنڊن اندر واپس اچڻ گهرجي. گلابي رنگ جي دير سان واپسي ڪجهه شاڪ وارين حالتن، جهڙوڪ [[هائپووليميا]]، جي نشاني ٿي سگهي ٿي.<ref>{{MedlinePlusEncyclopedia|003394|Capillary nail refill test}}</ref><ref>[http://www.stlukes-stl.com/health-content/health-ency-multimedia/2/9154.htm St. Luke's Hospital]. Capillary nail refill test.</ref>
ننهن جي واڌ جو رڪارڊ تازي صحت ۽ جسماني عدم توازن جي تاريخ ڏيکاري سگهي ٿو، ۽ قديم زماني کان [[تشخيصي اوزار]] طور استعمال ٿيندو رهيو آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.aad.org/public/everyday-care/nail-care-secrets|title=Nail care secrets|website=www.aad.org}}</ref><!--{{ref|diagnoses}}--> " [[بو جون لڪيرون]] " نالي سڃاتل اونهيون، افقي آڏيون کاهيون ننهنن تي ٺهي سگهن ٿيون؛ اهي ننهن جي ڪيوٽيڪل کان چوٽيءَ ڏانهن نه، پر آڏيون هونديون آهن. اهي لڪيرون عام طور پوڙهائپ جو فطري نتيجو هونديون آهن، جيتوڻيڪ اهي بيماري سبب پڻ پيدا ٿي سگهن ٿيون. [[ڪرومونيڪيا|رنگ بدلجڻ]]، پتلا ٿيڻ، ٿلها ٿيڻ، ڀرڀرا ٿيڻ، ڦاٽڻ، کاهيون، [[ميس جون لڪيرون]]، [[ليوڪونيڪيا|ننڍا اڇا داغ]]، لونولا جو پوئتي هٽڻ، [[ننهن جو ڪلبنگ|ڪلبنگ]] (اڀريل)، سنوت، ۽ [[ڪورياڪ هٿ|چمچي جهڙي شڪل]] (اندر ڌنسيل) جسم جي ٻين حصن ۾ بيماري، [[غذائي جزو|غذائي جزن]] جي کوٽ، دوا جي ردعمل، زهريت، يا رڳو مقامي زخم جي نشاندهي ڪري سگهن ٿا.
ننهن ٿلها ([[اونيڪوگريفوسس]])، ڍرا ([[اونيڪولائسس]])، [[فنگس]] سان متاثر ([[اونيڪومائڪوسس]])، يا [[زوال پذير بيماري|زوال پذير]] ([[اونيڪوڊسٽروفي]]) پڻ ٿي سگهن ٿا. ننهن جي هڪ عام خرابي [[اندر وڌندڙ ننهن|اندر وڌندڙ پير جو ننهن]] ([[اونيڪوڪرپٽوسس]]) آهي.
[[ڊي اين اي پروفائيلنگ]] هڪ ٽيڪنڪ آهي، جيڪا [[فورينزڪ سائنسدان]] وار، هٿن جا ننهن، پيرن جا ننهن وغيره تي استعمال ڪندا آهن.
===صحت ۽ سنڀال===
[[File:Manicure kit late 1940s.jpg|thumb|ننهن جي پيشوراڻي سنڀال جا اوزار]]
ننهن جي سنڀال جو بهترين طريقو انهن کي باقاعدي ڪٽڻ آهي. [[ننهن جي فائيل|فائيل ڪرڻ]] پڻ صلاح ڏني ويندي آهي، جيئن ننهن تمام کهرا نه ٿين ۽ ننڍڙا اڀار يا ليڪون ختم ٿي وڃن، جيڪي ننهن کي [[ڪپڙو|ڪپڙي]] جهڙين شين ۾ اٽڪائي سگهن ٿيون.<ref>{{Cite journal|last1=Cohen|first1=Philip R.|last2=Scher|first2=Richard K.|date=1992-04-01|title=Geriatric nail disorders: Diagnosis and treatment|url=http://www.jaad.org/article/0190-9622(92)70075-Q/abstract|journal=Journal of the American Academy of Dermatology|language=en|volume=26|issue=4|pages=521–531|doi=10.1016/0190-9622(92)70075-Q|pmid=1597537|issn=0190-9622|doi-access=free}}</ref>
نيري يا واڱڻائي رنگ جا هٿن جي ننهنن جا بسترا پيريفرل [[سائنوسس]] جي نشاني ٿي سگهن ٿا، جيڪا آڪسيجن جي کوٽ ظاهر ڪري ٿي.
ننهن، [[چمڙي]] وانگر، سڪي سگهن ٿا. اهي ڇلجي، ٽٽي ۽ [[انفيڪشن|متاثر]] به ٿي سگهن ٿا. مثال طور، پير جي آڱرين جا انفيڪشن [[گندا]] [[جراب]]، جارحاڻي [[ورزش]] جا مخصوص قسم ([[ڊگهي مفاصلي جي ڊوڙ]])، تنگ [[پير پائڻ]]، ۽ گندي [[قدرتي ماحول|ماحول]] ۾ بنا بچاءَ جي هلڻ سبب پيدا يا وڌي سگهن ٿا.{{Citation needed|date=July 2007}} ننهن جي انفيڪشن پيدا ڪندڙ عام جاندارن ۾ [[خمير]] ۽ [[ڦڦوند]] شامل آهن، خاص طور [[ڊرمٽو فائٽس]].<ref name="Denning">{{cite journal|last=Denning|first=DW|author2=Evans, EG |author3=Kibbler, CC |author4=Richardson, MD |author5=Roberts, MM |author6=Rogers, TR |author7=Warnock, DW |author8= Warren, RE |date=November 11, 1995|title=Fungal nail disease: a guide to good practice (report of a Working Group of the British Society for Medical Mycology) |journal=[[British Medical Journal]]|volume=311|issue=7015|pages=1277–81|pmc=2551187 |pmid=7496239 |doi=10.1136/bmj.311.7015.1277}}</ref>
مختلف ماڻهن پاران استعمال ٿيندڙ ننهن جا اوزار انفيڪشن منتقل ڪري سگهن ٿا. معياري صفائي ۽ جراثيم ڪشي جا طريقا منتقلي کان بچائين ٿا. ڪجهه حالتن ۾، ڪيوٽيڪل قينچين بدران جيل ۽ ڪريم ڪيوٽيڪل ريموور استعمال ڪري سگهجن ٿا.
ننهن جي بيماري تمام باريڪ ٿي سگهي ٿي ۽ ان جو جائزو [[چمڙي جو ماهر]] وٺڻ گهرجي، جيڪو طب جي هن خاص شعبي تي ڌيان رکي. ڪنهن شخص جو [[ننهن سينگاريندڙ]] به اهڙيون تبديليون نوٽ ڪري سگهي ٿو.
[[پنجين پير جي آڱر جو موروثي اضافي ننهن]] تڏهن ٿيندو آهي، جڏهن سڀ کان ننڍي پير جي آڱر جو ننهن الڳ ٿي وڃي ۽ ننهن جي ٻاهرئين ڪنڊ ۾ ننڍو "ڇهون پير جو ننهن" ٺاهي.<ref name="Haneke_2016">{{cite journal | vauthors = Haneke E | title = Double Nail of the Little Toe | journal = Skin Appendage Disorders | volume = 1 | issue = 4 | pages = 163–7 | date = May 2016 | pmid = 27386457 | pmc = 4908446 | doi = 10.1159/000443378 }}</ref> ڪنهن به ٻئي ننهن وانگر، ان کي [[ننهن ڪٽر]] سان ڪٽي سگهجي ٿو.
آڱر ڦاسڻ جا زخم ٻارن ۾ عام آهن ۽ انهن ۾ آڱر جي نرم حصي ۽ هٿ جي ننهن کي نقصان شامل ٿي سگهي ٿو. انهن جو علاج عام طور علائقي کي صاف ڪرڻ ۽ جراثيم کان پاڪ پٽي لڳائڻ سان ڪيو ويندو آهي. ڪڏهن ڪڏهن چير يا ٽٽل هڏين جي مرمت لاءِ جراحت جي ضرورت پئجي سگهي ٿي.<ref>{{Cite journal |last1=Capstick |first1=Robert |last2=Giele |first2=Henk |date=2014-04-30 |editor-last=Cochrane Bone, Joint and Muscle Trauma Group |title=Interventions for treating fingertip entrapment injuries in children |journal=Cochrane Database of Systematic Reviews |language=en |volume=2019 |issue=5 |article-number=CD009808 |doi=10.1002/14651858.CD009808.pub2 |pmc=6521596 |pmid=24788568}}</ref>
===غذا جو اثر===
[[بايوٽن]] سان مالا مال خوراڪ ۽ سپليمنٽ ڀرڀرن هٿن جي ننهنن کي مضبوط ڪرڻ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا.<ref name="ods">{{cite web |title=Biotin |url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/Biotin-HealthProfessional/ |publisher=Office of Dietary Supplements, US National Institutes of Health |access-date=15 July 2023 |date=10 January 2022}}</ref>
[[وٽامن اي]] نظر، توليد، خلين ۽ تاندورن جي فرق، ۽ مدافعتي ڪم لاءِ هڪ ضروري ننڍو غذائي جزو آهي. [[وٽامن ڊي]] ۽ [[ڪيلشيم]] هوميوسٽيسس برقرار رکڻ، ڏورن جي سُسڻ پيدا ڪرڻ، تنتي پيغامن جي منتقلي، رت ڄمائڻ، ۽ جهلي جي بناوت ۾ گڏجي ڪم ڪن ٿا. وٽامن اي، وٽامن ڊي يا ڪيلشيم جي کوٽ سُڪائپ ۽ ڀرڀرائپ پيدا ڪري سگهي ٿي.
[[وٽامن بي12]] جي کوٽ حد کان وڌيڪ سُڪائپ، ننهنن جي ڪاراڻ، ۽ گول يا وريل ننهن جي ڇيڙن جو سبب بڻجي سگهي ٿي. وٽامن اي ۽ بي ٻنهي جي ناڪافي مقدار آڏين ۽ ڊگهين ليڪن سان نازڪ ننهن پيدا ڪري ٿي. ڪجهه بنا نسخي ملندڙ وٽامن سپليمنٽ، جهڙوڪ ڪجهه [[ملٽي وٽامن]] ۽ [[بايوٽن]]، مضبوط ننهن جي واڌ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا، جيتوڻيڪ اهو ڪافي حد تائين شخصي آهي. وٽامن بي12 ۽ فوليٽ ٻئي رت جي ڳاڙهن خلين جي پيداوار ۽ ننهن جي خلين تائين آڪسيجن جي پهچ ۾ ڪردار ادا ڪن ٿا. انهن جي کوٽ ننهن جي رنگت بدلجڻ جو سبب ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal |last1=Langan |first1=Robert C. |last2=Zawistoski |first2=Kimberly J. |title=Update on Vitamin B12 Deficiency |journal=American Family Physician |date=15 June 2011 |volume=83 |issue=12 |pages=1425–1430 |pmid=21671542 |url=https://www.aafp.org/link_out?pmid=21671542 }}</ref>
اوميگا-3 چرٻي تيزابن جي غذائي مقدار ۾ گهٽتائي سڪل ۽ ڀرڀرن ننهنن ۾ حصو وجهي سگهي ٿي.<ref>
{{cite book
| title = Handbook of vitamins
| edition = 4th
| last = Zempleni
| first = J |author2=R.B. Rucker |author3=D.B. McCormick |author4=J.W. Suttie
| year = 2007
}}{{page needed|date=June 2021}}</ref>
[[پروٽين]] نون ننهنن لاءِ تعميراتي مواد آهي؛ تنهنڪري خوراڪ ۾ گهٽ پروٽين جي مقدار انيميا جو سبب بڻجي سگهي ٿي، ۽ ان جي نتيجي ۾ رت ۾ گهٽيل هيموگلوبن، جيڪو ننهن جي بستري جي ڪيپلرين کي ڀري ٿو، ننهن جي ميٽرڪس تي پوندڙ روشني جا مختلف مقدار موٽائي ٿو، جنهن سان گلابي رنگ جون هلڪيون ڇانون ظاهر ٿين ٿيون ۽ آخرڪار هيموگلوبن تمام گهٽ هئڻ وقت ننهن جا بسترا اڇا ٿي وڃن ٿا. جڏهن هيموگلوبن 15 يا 16 گرام جي ويجهو هوندو آهي، تڏهن روشني جي اسپيڪٽرم جو گهڻو حصو جذب ٿي ويندو آهي ۽ رڳو گلابي رنگ موٽي ٿو، جنهن ڪري ننهن گلابي نظر اچن ٿا.
[[ضروري چرٻي تيزاب]] صحتمند چمڙي ۽ ننهنن ۾ وڏو ڪردار ادا ڪن ٿا. ننهنن جو ڦاٽڻ ۽ ڇلجڻ [[لينوليئڪ ايسڊ]] جي کوٽ سبب ٿي سگهي ٿو.
لوهه جي کوٽ واري انيميا سبب ننهنن ۾ ڦڪي رنگت سان گڏ پتلي، ڀرڀري ۽ ليڪن واري بناوت پيدا ٿي سگهي ٿي. عام طور لوهه جي کوٽ سبب ننهن اڀريل بدران سنوان يا اندر ڌنسيل ٿي سگهن ٿا. جيئن صحتمند ننهنن لاءِ آڪسيجن ضروري آهي، تيئن لوهه جي کوٽ يا انيميا ننهنن ۾ ڊگهيون ليڪون يا اندر ڌنسڻ پيدا ڪري سگهي ٿي.<ref>{{cite journal |last1=Singal |first1=Archana |last2=Arora |first2=Rahul |title=Nail as a window of systemic diseases |journal=Indian Dermatology Online Journal |date=2015 |volume=6 |issue=2 |pages=67–74 |doi=10.4103/2229-5178.153002 |pmid=25821724 |pmc=4375768 |doi-access=free }}</ref> لوهه لاءِ تجويز ڪيل روزاني مقدار عمر ۽ جنس موجب گهڻو بدلجي ٿي. مردن لاءِ سفارش 8 mg روزانو آهي، جڏهن ته 19–50 ورهين جي عورتن لاءِ 18 mg روزانو آهي. جڏهن عورتون 50 ورهين جي عمر تي پهچن يا مينوپاز مان گذرن، تڏهن سندن لوهه جي ضرورت 8 mg روزانو ٿي وڃي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK56068/table/summarytables.t3/?report=objectonly|title = - Dietary Reference Intakes for Calcium and Vitamin D - NCBI Bookshelf|year = 2011}}</ref><ref>
{{cite journal
| author = Cashman MW, Sloan SB
| title = Nutrition and nail disease
| journal = Clinics in Dermatology
| volume = 28
| issue = 4
| pages = 420–25
| year = 2010
| pmid = 20620759
|doi = 10.1016/j.clindermatol.2010.03.037
}}</ref>
==سماج ۽ ثقافت==
===فيشن===
{{main|مينيڪيور|پيڊيڪيور}}
[[File:Pedicure.JPG|thumb|پيرن جا ننهن ميجينٽا [[ننهن پالش]] سان رنگيل]]
[[File:Nails and nature (17357450972).jpg|thumb|ننهنن جو فن]]
مينيڪيور (هٿن لاءِ) ۽ پيڊيڪيور (پيرن لاءِ) صحت ۽ سينگار جا طريقا آهن، جن ۾ ننهنن کي سنوارڻ، ڪٽڻ، رنگڻ ۽ [[ڪالس]]ن کي سنڀالڻ شامل آهي. انهن لاءِ مختلف اوزار گهربل هوندا آهن، جهڙوڪ ڪيوٽيڪل [[قينچي]]، ننهن ڪٽڻ واري قينچي، [[ننهن ڪٽر]] ۽ [[ننهن جي فائيل]]. [[مصنوعي ننهن]] پڻ سينگار جي مقصد لاءِ حقيقي ننهنن تي لڳائي سگهجن ٿا.
اهو ماڻهو، جنهن جو پيشو ننهن ڪٽڻ، شڪل ڏيڻ ۽ سنڀالڻ، ۽ اڪريلڪ ۽ يو وي جيل جهڙا مٿيان تهه لڳائڻ هجي، ڪڏهن ڪڏهن [[ننهن سينگاريندڙ]] سڏبو آهي. جتي ننهن سينگاريندڙ ڪم ڪري ٿو، اهو هنڌ [[ننهن سيلون]]، ننهن دڪان يا ننهن بار ٿي سگهي ٿو.
ظاهر بهتر ڪرڻ لاءِ ننهنن کي رنگين [[ننهن پالش]] سان رنگڻ، جنهن کي نيل ليڪر ۽ نيل وارنش پڻ چيو ويندو آهي، هڪ عام عمل آهي، جيڪو گهٽ ۾ گهٽ 3000 ق.م. تائين وڃي ٿو.{{Citation needed|date=November 2025}}
اڪريلڪ ننهن اڪريلڪ شيشي ([[پولي(ميٿائل ميٿاڪريلٽ)|PMMA]]) مان ٺاهيا ويندا آهن. جڏهن ان کي هڪ پاڻياٺ مونو مر سان، عام طور ايٿائل ميٿاڪريلٽ ۽ ڪجهه روڪيندڙ سان گڏ، ملايو وڃي ٿو تہ اهو نرم ۽ شڪل وٺندڙ ڳوڙهو ٺاهيندو آهي. هي ميلاپ فوراً سخت ٿيڻ شروع ڪري ٿو ۽ ڪجهه منٽن ۾ مڪمل طور ٺوس ٿي وڃي ٿو. اڪريلڪ ننهن 21 ڏينهن تائين رهي سگهن ٿا، پر ٽچ اَپس سان وڌيڪ عرصو به رهي سگهن ٿا. اڪريلڪ ننهنن کي رنگ ڏيڻ لاءِ جيل پالش، ننهن پالش ۽ ڊِپ پائوڊر لڳائي سگهجن ٿا.<ref>{{cite web |url=https://www.nailsmag.com/386817/secret-ingredient-acrylic-liquid |title=Secret Ingredient: Acrylic Liquid |work=Nails |date=June 27, 2011 }}</ref>
[[جيل ننهن]] مصنوعي ننهنن جي واڌ ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿي سگهن ٿا، پر ننهن پالش وانگر پڻ استعمال ڪري سگهجن ٿا. اهي الٽرا وايوليٽ روشني سان سخت ڪيا ويندا آهن. اهي عام ننهن پالش کان وڌيڪ عرصو هلن ٿا ۽ چپ نٿا ٿين. انهن جو مٿاڇرو تمام چمڪدار هوندو آهي ۽ اهي ٻن کان ٽن هفتن تائين هلن ٿا.<ref>{{cite web |url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/are-gel-nails-damaging_uk_5d52b0bae4b05fa9df04c708 |title=Gel Manicures Look Good, but What's the Damage to Your Nails? |work=[[HuffPost]] |date=12 October 2019 }}</ref>
[[ننهن ريپ]] [[فائبر گلاس]]، [[لينن]]، [[ريشم]] جي ڪپڙي يا ڪنهن ٻئي مواد جا ٽڪرا ننهن جي مٿاڇري، يا اڳ ۾ لڳايل ٽپ، جي ماپ مطابق ڪٽي ٺاهيا ويندا آهن، ۽ پوءِ ريزن يا گوند جي هڪ تهه سان ننهن جي تختي تي بند ڪيا ويندا آهن. اهي ننهن کي نقصان نٿا ڏين ۽ ننهن کي مضبوطي پڻ ڏين ٿا، پر انهن سان ننهن ڊگهو نٿو ڪيو وڃي. اهي ٽٽل ننهن کي ٺيڪ ڪرڻ لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهن ٿا. تنهن هوندي بہ، هي علاج وڌيڪ مهانگو آهي.
ڊِپ پائوڊر واري طريقي ۾، ننهن تي شفاف پاڻياٺ برش سان لڳائي ويندي آهي ۽ پوءِ ننهن کي رنگدار پائوڊر ۾ وڌو ويندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.glamour.com/story/dip-powder-nails-are-they-safe|title=Everything You Need to Know About Dip Powder Nails|date=3 January 2017}}</ref> ڊِپ ننهن عام طور لڳ ڀڳ هڪ مهينو هلن ٿا، يعني جيل ۽ اڪريلڪ ننهنن کان 2–3 هفتا وڌيڪ. اهي قدرتي ننهنن تي يا مصنوعي ننهن ٺاهڻ لاءِ ٽپن سان گڏ پائي سگهجن ٿا. ڊِپ پائوڊر ننهنن کي سخت ڪرڻ لاءِ ڪا به UV/LED روشني گهربل نه هوندي آهي؛ ان جي بدران اهي ايڪٽيويٽر سان بند ڪيا ويندا آهن.{{Citation needed|date=November 2021}} ڊِپ پائوڊر هٽائڻ جو تيز ترين طريقو اهو آهي تہ پائوڊر جا تهه ڊرل، ڪلپ يا بف ڪري هٽايا وڃن، جيئن جڏهن اهي [[ايسٽون]] ۾ ڀڄن تہ آسانيءَ سان لهي وڃن.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=qEO7daJsbCEC&pg=PA397 |title=A Practical Guide to Beauty Therapy for NVQ Level 2 |isbn=978-0-7487-7150-9 |last1=Simms |first1=Janet |year=2003| publisher=Nelson Thornes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.allure.com/story/how-to-remove-dip-nails |title=How to Remove Dip Nails at Home |date=14 April 2020}}</ref>
===ڊيگهه جا رڪارڊ===
''[[گنيز ورلڊ رڪارڊز]]'' 1955ع ۾ هٿن جي ننهنن جي رڪارڊ ڊيگهه جو اندراج شروع ڪيو، جڏهن هڪ چيني پادري کي {{convert|1|ft|10.75|in|cm}} ڊگها ننهن رکندڙ طور درج ڪيو ويو.
''گنيز'' موجب مردن ۾ موجوده رڪارڊ رکندڙ ڀارت جو [[شريڌر چِلال]] آهي، جنهن 1998ع ۾ پنهنجي کاٻي هٿ جي ننهنن جي ڪل ڊيگهه {{convert|20|ft|2.25|in|cm}} سان رڪارڊ قائم ڪيو. سندس سڀ کان ڊگهو ننهن، جيڪو آڱوٺي تي هو، {{convert|4|ft|9.6|in|cm}} ڊگهو هو.
عورتن ۾ اڳوڻي رڪارڊ رکندڙ آمريڪا جي [[لي ريڊمنڊ]] هئي، جنهن 2001ع ۾ رڪارڊ قائم ڪيو ۽ 2008ع تائين ٻنهي هٿن تي سندس ننهنن جي ڪل ڊيگهه {{convert|28|ft|cm}} هئي، جڏهن تہ ساڄي آڱوٺي تي سڀ کان ڊگهو ننهن {{convert|2|ft|11|in|cm}} هو.<ref name="MSNBC">{{Cite news
| title = Crash breaks woman's record-length fingernails
| publisher = NBCNews | date = December 2009
| url = https://www.nbcnews.com/id/wbna29170772
}}</ref> تنهن هوندي بہ، 2022ع تائين عورتن جو رڪارڊ منياپولس جي ڊيانا آرم اسٽرانگ وٽ آهي. سندس ننهن 42 فٽ 10.4 انچ ڊگها هئا (1,306.58 سينٽي ميٽر).<ref>{{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/longest-fingernails-(female)-ever|title=Longest fingernails on a pair of hands ever (female)|website=Guinness World Records}}</ref>
==پرائيميٽن ۾ ارتقا==
[[File:PrimateFeet.jpg|thumb|left|ننهن [[پرائيميٽ#امتيازي خاصيتون|پرائيميٽ سلسلي جي هڪ امتيازي خاصيت]] آهن.]]
ننهن هڪ ''[[اَنگوِس]]'' آهي، جنهن مان مراد آڱر يا پير جي آڱر جي ڇيڙي تي ڪيراٽين جي بناوت آهي. ''اَنگوِس'' جي ٻين مثالن ۾ چنبو، [[کُر]] ۽ [[چنبو#پکي|پنجو]] شامل آهن. [[پرائيميٽ]]ن جا ننهن ۽ ڊوڙندڙ کيرپياريندڙن جا کُر [[ارتقا|ارتقا پذير ٿي]] [[سائناپسڊ|اڳين جانورن]] جي چنبن مان وجود ۾ آيا.<ref name=Ankel-Simons-2007>
{{cite book
| last = Ankel-Simons | first = Friderun
| date = 8 January 2007
| title = Primate Anatomy: An introduction
| edition = 3rd | pages = 342–344
| place = London, UK
| publisher = Academic Press
| isbn = 978-0-12-372576-9
| url = https://books.google.com/books?id=Mwl3M6c5KzoC&q=nail+OR+nails
}}</ref>
ننهنن جي ابتڙ، چنبا عام طور پيٽ واري پاسي ڏانهن (جانورن ۾ هيٺ ڏانهن) وريل ۽ پاسن کان دٻيل هوندا آهن. اهي ڪيترن ئي ڪمن{{mdash}}جن ۾ چڙهڻ، کوٽڻ ۽ وڙهڻ شامل آهن{{mdash}}لاءِ ڪم اچن ٿا ۽ جانورن جي مختلف [[ٽيڪسان|ٽيڪسان]] ۾ انهن اندر ڪيترائي موافقتي ڦيرڦار ٿيا آهن. چنبا ڇيڙن وٽ نوڪدار هوندا آهن ۽ ٻن تهن مان ٺهيل هوندا آهن: هڪ ٿلهو، اونهو تهه ۽ هڪ مٿاڇرو، سخت ٿيل تهه، جيڪو بچاءَ جو ڪم ڪري ٿو. هيٺين هڏي مٿان موجود سڱ جهڙي بناوت جو ڄڻ تہ قالب هوندي آهي ۽ تنهنڪري ان جي شڪل چنبي يا ننهن جهڙي ئي هوندي آهي. چنبن جي ڀيٽ ۾ ننهن سنوان، گهٽ وريل هوندا آهن ۽ آڱرين جي ڇيڙن کان گهڻو اڳتي ناهن وڌندا. ننهنن جا ڇيڙا عام طور رڳو "مٿاڇري واري" سخت ٿيل تهه مان ٺهيل هوندا آهن ۽ چنبن وانگر نوڪدار ناهن هوندا.<ref name=Ankel-Simons-2007/><!-- ref for para -->
رڳو ڪجهه استثنائن کان سواءِ، پرائيميٽن ۾ [[پليسيومارفڪ]] (اصل، "قديم") پنجن آڱرين وارا هٿ برقرار آهن، جن جي هر آڱر تي يا تہ ننهن يا چنبو هوندو آهي. مثال طور، لڳ ڀڳ سڀني موجوده [[اسٽريپسيرائني|اسٽريپسيرائن]] پرائيميٽن جي سڀني آڱرين تي ننهن هوندا آهن، سواءِ پير جي ٻي آڱر جي، جنهن تي [[سنواريندڙ چنبو]] هوندو آهي. [[ٽارسيئر]]ن جي پيرن جي ٻي ۽ ٽين آڱر تي سنواريندڙ چنبو هوندو آهي. گهٽ مشهور حقيقت اها آهي تہ [[اُلو باندر]]ن (''Aotus'')، [[ٽيٽي]]ن (''Callicebus'') ۽ ممڪن طور ٻين [[نئين دنيا جا باندر|نئين دنيا جي باندرن]] جي پير جي ٻي آڱر تي پڻ سنواريندڙ چنبو ملي ٿو.<ref name=Maiolino>
{{Cite journal
| last1 = Maiolino | first1 = S.
| last2 = Boyer | first2 = D.M.
| last3 = Rosenberger | first3 = A.
| year = 2011
| title = Morphological correlates of the grooming claw in distal phalanges of platyrrhines and other primates: A preliminary study
| journal = The Anatomical Record
| volume = 294 | issue = 12 | pages = 1975–1990
| pmid=22042603 | s2cid = 3939930
| doi = 10.1002/ar.21498 | doi-access =
}}
</ref> [[سُئي چنبي وارو بش بيبي]] (''Euoticus'') وٽ ڪنگريدار ننهن هوندا آهن (آڱوٺي ۽ پير جي پهرين ۽ ٻي آڱر تي چنبا هوندا آهن)، جن جي وچ ۾ هڪ اڀريل پٽي هوندي آهي، جيڪا سُئي جهڙي نوڪ تي ختم ٿيندي آهي.
ننڍي جسم وارن [[نئين دنيا جا باندر|نئين دنيا جي باندرن]] جي چئن قسمن جي آڱرين جي ڇيڙن جي شڪلي بناوت جي هڪ اڀياس مان ننڍين ٽارين تي خوراڪ ڳولڻ ۾ واڌ ۽ هيٺين خاصيتن وچ ۾ لاڳاپو ظاهر ٿيو:
# ويڪرا ٿيل چوٽيءَ وارا پيڊ (آڱرين جا ڇيڙا)،
# ترقي يافته ايپيڊرمل لڪيرون ([[آڱرين جا نشان]])،
# [[پري وارا فالينجز|پري وارن فالينجز]] (آڱرين جي ڇيڙن جون هڏيون) جا ويڪرا ٿيل پري وارا حصا، ۽
# گهٽيل فليڪسر ۽ ايڪسٽينسر ٽيوبرڪل (هڏين تي آڱرين جي ڏورن جي ڳنڍجڻ جا هنڌ).
ان مان ظاهر ٿئي ٿو تہ جڏهن تہ چنبا وڏي قطر وارين ٽارين تي ڪارائتا آهن، تڏهن ننڍي قطر وارين ٽارين تي معمول موجب چرپر لاءِ ننهنن ۽ ايپيڊرمل لڪيرن وارا ويڪرا آڱرين جا ڇيڙا ضروري هئا. ان مان اهو پڻ ظاهر ٿئي ٿو تہ ''[[ڪاليٽريچين]]'' (نئين دنيا جي باندرن جو هڪ خاندان) جا ڪنگري جهڙي شڪل وارا ننهن، ابن ڏاڏن کان برقرار رهيل حالت بدران، هڪ ارتقا پذير جسمي بيهڪ واري موافقت آهن.<ref>
{{cite journal
| last = Hamrick | first = Mark W.
| year = 1998
| title = Functional and adaptive significance of primate pads and claws: Evidence from New World anthropoids
| journal = American Journal of Physical Anthropology
| volume = 106 | issue = 2 | pages = 113–27
| publisher = Wiley-Liss
| pmid = 9637179
| doi = 10.1002/(SICI)1096-8644(199806)106:2<113::AID-AJPA2>3.0.CO;2-R
}}</ref>
هڪ متبادل نظريي موجب، پرائيميٽن جا ننهن شڪار جو پيڇو ڪندي وڻن ۾ خاموشيءَ سان چرپر ڪرڻ جي قابل بڻائڻ لاءِ ارتقا پذير ٿيا، جن وڌيڪ آواز ڪندڙ چنبن جي جاءِ ورتي ۽ اوچتي حملي واري شڪار کي وڌيڪ اثرائتو بڻايو.<ref>{{Cite journal |last1=Wu |first1=Yonghua |last2=Fan |first2=Longcheng |last3=Bai |first3=Lu |last4=Li |first4=Qingqing |last5=Gu |first5=Hao |last6=Sun |first6=Congnan |last7=Jiang |first7=Tinglei |last8=Feng |first8=Jiang |date=2022-09-16 |title=Ambush predation and the origin of euprimates |journal=Science Advances |language=en |volume=8 |issue=37 |article-number=eabn6248 |doi=10.1126/sciadv.abn6248 |issn=2375-2548 |pmc=9473580 |pmid=36103535|bibcode=2022SciA....8N6248W }}</ref>
==غير پرائيميٽن ۾ ننهن==
[[ڪارپوليسٽس سمپسوني]]، [[پليسيئڊاپيفارمز]] جي هڪ ناپيد ٿيل نوع ۽ پوئين [[پيليوسين]] دور جو هڪ شروعاتي پرائيميٽ جهڙو کيرپياريندڙ جانور، پنهنجي [[پير جي آڱر|مخالف رخ ۾ ڦرندڙ وڏي پير جي آڱر]] تي ننهن رکندو هو.<ref>{{Cite journal |last=Bloch |first=Jonathan I. |last2=Boyer |first2=Doug M. |date=2002-11-22 |title=Grasping Primate Origins |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1078249 |journal=Science |language=en |volume=298 |issue=5598 |pages=1606–1610 |doi=10.1126/science.1078249 |issn=0036-8075|url-access=subscription }}</ref> [[ڪوئا نما جانور|روڊينشيا]] جي پهرين آڱر تي ننهن هوندو آهي، جيڪو هٿ سان خوراڪ سنڀالڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي. اهڙو ننهن، [[مهارت واري حرڪت|مهارت واري]] خوراڪ کائڻ جي حرڪت ۽ [[اڳيان ڏند|اڳين ڏندن]] سان گڏجي، ڪوئا نما جانورن کي سخت ٻجن ۽ ميون مان فائدو وٺڻ جي قابل بڻائي ٿو؛ هيءَ هڪ اهڙي ماحولياتي جاءِ آهي، جنهن تي انهن جو غلبو آهي. دليل ڏنو ويو آهي تہ هي آڱوٺي جو ننهن ابن ڏاڏن واري خاصيت آهي، جڏهن تہ استثنا انهن حالتن سان لاڳاپيل آهن، جن ۾ [[زمين هيٺ رهندڙ جانور|زمين هيٺ رهڻ وارين عادتن]] ۽ رڳو وات سان خوراڪ کائڻ سبب ان جي جاءِ چنبن ورتي آهي.<ref>{{Cite journal |last=Missagia |first=Rafaela V. |last2=Feijó |first2=Anderson |last3=Johnson |first3=Lauren |last4=Allen |first4=Maximilian L. |last5=Patterson |first5=Bruce D. |last6=Jenkins |first6=Paulina D. |last7=Shepherd |first7=Gordon M. G. |date=2025-09-04 |title=Evolution of thumbnails across Rodentia |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.ads7926 |journal=Science |language=en |volume=389 |issue=6764 |pages=1049–1053 |doi=10.1126/science.ads7926 |issn=0036-8075|url-access=subscription |hdl=10141/623352 |hdl-access=free }}</ref>
22gxyjip9hpdja8w06oojt9z02bicjh
392050
392049
2026-07-07T16:11:47Z
Intisar Ali
8681
392050
wikitext
text/x-wiki
{{short description|آڱر جو سخت ڪيريٽن وارو بچاءُ}}
{{for|پکيءَ جي چهنب جي ننهن بابت|چهنب#ننهن}}
{{redirect-multi|2|پير جو ننهن|هٿ جو ننهن|اڏاوتي ٽيڪنڪ بابت|ٽونيلنگ|2023ع جي فلم بابت|فنگرنيلز (فلم){{!}}''فنگرنيلز'' (فلم)}}
{{infobox anatomy
| Name = ننهن
| Latin = unguis
| Width = 160
| Image =
| Caption =
| Image2 = Nail svg hariadhi.svg
| Caption2 =
| Precursor =
| System = [[چمڙي وارو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Lymph =
}}
'''ننهن''' هڪ بچائيندڙ تختي آهي، جيڪا لڳ ڀڳ سڀني [[پرائيميٽ]]ن، سواءِ [[مارموسيٽ]]ن جي، [[آڱر (ايناٽامي)|آڱرين]] ([[هٿ جي آڱر|هٿ جي آڱرين]] ۽ [[پير جي آڱر|پير جي آڱرين]]) جي چوٽيءَ تي خاص طور ملي ٿي، ۽ ٻين [[چار عضوي جاندار|چار عضوي جاندارن]] جي [[چنبو|چنبن]] سان مطابقت رکي ٿي. هٿن ۽ پيرن جا ننهن هڪ سخت، مضبوط [[پروٽين]] مان ٺهيل هوندا آهن، جنهن کي [[الفا-ڪيريٽن]] چيو ويندو آهي؛ اهو هڪ [[پوليمر]] آهي، جيڪو [[فقاري جاندار|فقاري جاندارن]] جي چنبن، [[کُر|کُرن]] ۽ [[سڱ (ايناٽامي)|سڱن]] ۾ پڻ ملي ٿو.<ref name="Wang 2016">{{Cite journal |last=Wang |first=Bin |title=Keratin: Structure, mechanical properties, occurrence in biological organisms, and efforts at bio inspiration |journal=Progress in Materials Science |volume=76 |pages=229–318 |year=2016 |doi=10.1016/j.pmatsci.2015.06.001|url=https://escholarship.org/content/qt5sb7q6jp/qt5sb7q6jp.pdf?t=o9xpu0 |doi-access=free }}</ref>
==بناوت==
<!--{{multiple image
| align = right
| direction = vertical
| header = انساني ننهن
| width = 201
| image1 = Fingernails2.jpg
| alt1 = انساني آڱريون ۽ ننهن
| caption1 = هٿن جا ننهن
| image2 = Toes.png
| alt2 = انساني پير جون آڱريون ۽ ننهن
| caption2 = پيرن جا ننهن
}}-->
[[File:Human nail anatomy.jpg|thumb|left|A. ننهن جي تختي؛ B. لونولا؛ C. پاڙ؛ D. سائنس؛ E. ميٽرڪس؛ F. ننهن جو بسترو؛ G. [[هائپونيڪيئم]]؛ H. آزاد ڪنارو.]]
ننهن، ننهن جي تختي، ننهن جي ميٽرڪس، ان جي هيٺان ننهن جي بستري ۽ ان جي چوڌاري موجود کاهين تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="eMedicine">{{cite web
| url = http://emedicine.medscape.com/article/1126725-overview
| title = Nail Surgery
| first1 = Neh | last1 = Onumah
| first2 = Richard K | last2 = Scher
| publisher = eMedicine
| date = May 2009 | access-date = 10 March 2010
}}</ref>
===ننهن جا حصا===
ننهن جي ميٽرڪس سرگرم [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]]، يا [[جرمي تهه|جرمي]] [[ميٽرڪس (حياتيات)|ميٽرڪس]] آهي، جيڪو خلين کي پيدا ڪري ٿو. خليا ننهن جي پاڙ کان ننهن جي تختي ڏانهن ٻاهر نڪرندي سخت ٿي ويندا آهن.<ref name="Feneis-2000">{{cite book
| last = Feneis
| first = Heinz
| title = Pocket Atlas of Human Anatomy
| url = https://archive.org/details/pocketatlashuman00fene_901
| url-access =
| year = 2000
| publisher = Thieme
| edition = 4th
| isbn = 3-13-511204-7
| pages = [https://archive.org/details/pocketatlashuman00fene_901/page/n400 392]–95
}}{{dead link|date=September 2023}}</ref> ننهن جي ميٽرڪس کي ''matrix unguis''، ڪيريٽين پيدا ڪندڙ جهلي، يا اونيڪوسٽروما پڻ چيو ويندو آهي.<ref>{{cite web
| year = 2005
| title = Nail matrix
| url = http://www.biology-online.org/dictionary/Nail_matrix
| access-date = 10 March 2010
| publisher = Biology Online}}</ref> اهو ننهن جي بستري جو اهو حصو آهي، جيڪو ننهن جي هيٺان هوندو آهي ۽ جنهن ۾ [[تنت]]ون، [[لمف]] ۽ [[رت جي نلي|رت جون نليون]] شامل هونديون آهن. ميٽرڪس اهڙا خليا پيدا ڪري ٿو، جيڪي ننهن جي تختي بڻجن ٿا. ننهن جي تختي جي ويڪر ۽ ٿولهه ميٽرڪس جي جسامت، ڊيگهه ۽ ٿولهه سان طئي ٿيندي آهي، جڏهن ته آڱر جي چوٽيءَ واري هڏي جي شڪل اهو طئي ڪندي آهي ته ننهن جي تختي سنئين، ڪماني يا ڪنڍي جهڙي هوندي. ميٽرڪس جيستائين خوراڪ حاصل ڪندو ۽ صحتمند رهندو، تيستائين خليا پيدا ڪندو رهندو.<ref>{{Cite book
| last = D. Schoon
| first = Dougles
| title = Nail Structure and Products Chemistry
| publisher = Milady
| year = 2005
| page = 6
}}</ref> جيئن نوان ننهن جي تختي وارا خليا ٺهن ٿا، اهي پراڻن خلين کي اڳتي ڌڪين ٿا؛ اهڙيءَ طرح پراڻا خليا دٻجي، سنوان ۽ نيم شفاف ٿي وڃن ٿا. ان سبب هيٺيان ننهن جي بستري ۾ موجود ڪيپلريون نظر اچن ٿيون، جنهن سان گلابي رنگ پيدا ٿئي ٿو.{{Citation needed|date=February 2021}}
[[لونولا (ايناٽامي)|لونولا]] ("ننڍو چنڊ") ميٽرڪس جو ڏسڻ ۾ ايندڙ حصو آهي، يعني ڏسڻ ۾ ايندڙ ننهن جي اڇي، چنڊ جهڙي بنياد واري حصي. لونولا آڱوٺي ۾ سڀ کان چڱيءَ طرح ڏسي سگهجي ٿي ۽ چيچ ۾ شايد نظر نه اچي. لونولا اڇي نظر اچي ٿي، ڇاڪاڻتہ روشني ان هنڌ تان موٽندي آهي، جتي ننهن جي ميٽرڪس ۽ ننهن جو بسترو ملن ٿا.
{{anchor|nail bed|bed}}
ننهن جو بسترو ننهن جي تختي هيٺان چمڙي آهي. اهو ننهن جو اهو علائقو آهي، جنهن تي ننهن جي تختي ٽڪي ٿي. هتي موجود تنتون ۽ رت جون نليون سڄي ننهن واري اڪائي کي خوراڪ فراهم ڪن ٿيون. سڄي چمڙي وانگر، اهو ٻن قسمن جي تاندورن مان ٺهيل آهي: [[ڊرمس]] ۽ [[ايپيڊرمس (چمڙي)|ايپيڊرمس]]. ايپيڊرمس ننڍڙين ڊگهين "کاهين" وسيلي ڊرمس سان ڳنڍيل هوندي آهي، جن کي ميٽرڪس جون چوٽيون (''cristae matricis unguis'') چيو ويندو آهي.<ref name="Feneis-2000"/> وڏي عمر ۾، ننهن جي تختي وڌيڪ پتلي ٿي وڃي ٿي ۽ اهي کاهيون وڌيڪ ظاهر ٿين ٿيون.{{Citation needed|date=February 2021}} ننهن جي بستري ۾ گهڻيون تنتون هونديون آهن، تنهنڪري ننهن جي تختي هٽائڻ اڪثر انتهائي سورناڪ هوندو آهي.{{Citation needed|date=October 2022}}
ننهن جو سائنس (''sinus unguis'') اهو هنڌ آهي، جتي ننهن جي پاڙ هوندي آهي؛<ref name="Feneis-2000" /> يعني چمڙي هيٺان ننهن جو بنياد. اهو هيٺان موجود سرگرم وڌندڙ تاندوري، يعني ميٽرڪس، مان شروع ٿئي ٿو.{{Citation needed|date=February 2021}}
ننهن جي تختي (''corpus unguis'')<ref name="Feneis-2000" />، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن ننهن جو جسم به چيو ويندو آهي، ننهن جي پاڙ کان آزاد ڪناري تائين ڏسڻ ۾ ايندڙ سخت ننهن وارو علائقو آهي، جيڪو نيم شفاف [[ڪيريٽن]] پروٽين مان ٺهيل هوندو آهي. مئل، دٻيل خلين جا ڪيترائي تهه ننهن کي مضبوط پر لچڪدار بڻائين ٿا. ان جي آڏي شڪل هيٺ موجود هڏي جي شڪل سان طئي ٿيندي آهي.{{Citation needed|date=February 2021}} عام استعمال ۾ لفظ ''ننهن'' اڪثر رڳو هن حصي لاءِ استعمال ٿيندو آهي. ننهن جي تختي ننهن جي بستري سان مضبوط نموني ڳنڍيل هوندي آهي ۽ ان ۾ ڪا به تنت يا رت جي نلي نه هوندي آهي.
آزاد ڪنارو (''margo liber'') يا [[پري وارو (ايناٽامي)|پري وارو]] ڪنارو ننهن جي تختي جو اڳيون ڪنارو آهي، جيڪو ننهن جي گهسڻ يا ڪٽڻ واري ڪناري سان مطابقت رکي ٿو.<ref name="Feneis-2000" />
هائپونيڪيئم، جنهن کي غيررسمي طور "quick" چيو ويندو آهي،<ref>{{Cite book
| last = Crouch
| first = James Ensign
| title = Functional human anatomy
| publisher = Lea & Febiger
| year = 1985
| page = 80
| url = https://books.google.com/books?id=p8VqAAAAMAAJ&q=hyponychium+quick
| isbn = 978-0-8121-0930-6
}}</ref> اهو [[ايپيٿيليم]] آهي، جيڪو ننهن جي تختي هيٺان آزاد ڪناري ۽ آڱر جي چوٽيءَ جي چمڙي جي سنگم تي هوندو آهي. اهو هڪ مهر ٺاهي ٿو، جيڪا ننهن جي بستري جي حفاظت ڪري ٿي. اونيڪوڊرمل پٽي ننهن جي تختي ۽ هائپونيڪيئم جي وچ واري مهر آهي. اها آزاد ڪناري جي بلڪل هيٺان، ننهن جي ان حصي ۾ هوندي آهي جتي ننهن جو بسترو ختم ٿئي ٿو، ۽ اڇي چمڙي وارن ماڻهن ۾ ان کي شيشي جهڙي، سرمائي رنگ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. اهو ڪجهه ماڻهن ۾ نظر نه ايندو آهي، جڏهن ته ٻين ۾ تمام نمايان هوندو آهي.{{Citation needed|date=February 2021}}
====ايپونيڪيئم====
{{main|ايپونيڪيئم}}
ايپونيڪيئم ۽ [[ڪيوٽيڪل]] گڏجي هڪ بچائيندڙ مهر ٺاهين ٿا. ڪيوٽيڪل لڳ ڀڳ اڻ ڏسڻ ۾ ايندڙ مئل چمڙي خلين جو نيم گول تهه آهي، جيڪو ڏسڻ ۾ ايندڙ ننهن جي تختي جي پٺئين حصي تي "چڙهي" ان کي ڍڪي ٿو. ايپونيڪيئم چمڙي جي خلين جو وڪڙ آهي، جيڪو ڪيوٽيڪل پيدا ڪري ٿو. اهي پاڻ ۾ لاڳيتا آهن، ۽ ڪجهه حوالا انهن کي هڪ ئي شيءِ سمجهن ٿا. (انهيءَ ڪري ''ايپونيڪيئم''، ''ڪيوٽيڪل'' ۽ ''پيريونيڪيئم'' جا نالا [[هم معنيٰ]] هوندا،<ref name="Dorlands">{{citation
| author = Elsevier
| author-link = Elsevier
| title = Dorland's Illustrated Medical Dictionary
| publisher = Elsevier
| url = http://dorlands.com
| postscript = .
}}</ref> جيتوڻيڪ هتي اڃا به فرق رکيو ويو آهي.) مينيڪيور دوران ڪيوٽيڪل، يعني غيرزنده حصو، هٽايو ويندو آهي، پر ايپونيڪيئم، يعني زنده حصي، کي سور، رت وهڻ ۽ انفيڪشن جي خطري سبب هٿ نه لائڻ گهرجي. ايپونيڪيئم زنده خلين ([[ايپيٿيليم]]) جي هڪ ننڍڙي پٽي آهي، جيڪا پوئين ننهن واري ڀت کان ننهن جي بنياد تائين پکڙيل هوندي آهي.<ref name="Feneis-2000" /> ايپونيڪيئم ويجهي وڪڙ جو ''ڇيڙو'' آهي، جيڪو پاڻ تي پوئتي وڪڙجي نئين ٺهيل ننهن جي تختي تي چمڙي جو ايپيڊرمل تهه ڇڏي ٿو.{{Contradictory inline|article=Cuticle|section=Human anatomy|date=October 2011}} پيريونيڪس ايپونيڪيئم جو ٻاهر نڪتل ڪنارو آهي، جيڪو لونولا جي ويجهي پٽي کي ڍڪي ٿو.<ref name="Feneis-2000" />
ننهن جي ڀت (''vallum unguis'') چمڙي جو وڪڙ آهي، جيڪو ننهن جي پاسن ۽ ويجهي ڇيڙي مٿان چڙهيل هوندو آهي. پاسي وارو ڪنارو (''margo lateralis'') ننهن جي پاسن تي ننهن جي ڀت هيٺان هوندو آهي، ۽ ننهن جي کاهي يا وڪڙ (''sulcus matricis unguis'') اهي چمڙي وارا چير آهن، جن ۾ پاسي وارا ڪنارا دٻيل هوندا آهن.<ref name="Feneis-2000" />
====پيرونيڪيئم====
{{Distinguish|پيرينڪائما}}
پيرونيڪيئم ننهن جي چوڌاري نرم تاندوري وارو ڪنارو آهي،<ref name="Jordan-Mirzabeigi">{{cite book
| title = Atlas of orthopaedic surgical exposures
| first1 = Christopher
| last1 = Jordan
| first2 = Edwin
| last2 = Mirzabeigi
| publisher = Thieme
| isbn = 0-86577-776-4
| page = 101
| url = https://books.google.com/books?id=gMSW59keA4UC&pg=PA101
| date = 2000-04-01
}}</ref> ۽ [[پيرونيڪيا]] هن علائقي جي انفيڪشن آهي.
پيرونيڪيئم اها چمڙي آهي، جيڪا ننهن جي تختي جي پاسن مٿان چڙهيل هوندي آهي، جنهن کي پيرونيڪيئل ڪنارو پڻ چيو ويندو آهي. پيرونيڪيئم هينگ نيل، اندر وڌندڙ ننهن ۽ پيرونيڪيا، يعني چمڙي جي انفيڪشن، جو هنڌ آهي.
====هائپونيڪيئم====
[[هائپونيڪيئم]] ايپيٿيليم جو اهو علائقو آهي، خاص طور ٿلهو ٿيل حصو، جيڪو ننهن جي تختي جي آزاد ڪناري هيٺان هوندو آهي. ان کي ڪڏهن ڪڏهن "quick" چيو ويندو آهي، جيئن "cutting to the quick" واري اصطلاح ۾.
==ڪم==
هٿ جو صحتمند ننهن [[فيلينڪس هڏي#پري واري فيلينڪس|پري واري فيلينڪس]]، آڱر جي چوٽي ۽ ڀرپاسي وارن نرم تاندورن کي زخمن کان بچائڻ جو ڪم ڪري ٿو. اهو آڱر جي نرم حصي تي وجهيل مقابلي واري دٻاءَ وسيلي پري وارين آڱرين جي درست ۽ نازڪ حرڪتن کي بهتر ڪرڻ ۾ پڻ مدد ڪري ٿو.<ref name="eMedicine" />
جڏهن آڱر جو ڇيڙو ڪنهن شيءِ کي ڇهي ٿو، تڏهن ننهن مقابلي واري قوت طور ڪم ڪري ٿو، جنهن سان آڱر جي چوٽيءَ جي حساسيت وڌي ٿي،<ref>{{cite journal
|url=http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html |title = Fingertip Injuries |first1=Quincy C |last1=Wang |first2=Brett A |last2=Johnson |journal =American Family Physician |date=May 2001 |volume=63 |issue=10 |pages=1961–6 |pmid=11388710 |access-date=2010-03-10 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013052327/http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html }}</ref> جيتوڻيڪ ننهن پاڻ ۾ ڪا به تنتي پڄاڻي نٿو رکي.
آخرڪار، ننهن اوزار طور ڪم ڪري ٿو، جنهن سان نام نهاد "وڌايل درست پڪڙ" ممڪن ٿئي ٿي، مثال طور آڱر مان [[ڇِر]] ڪڍڻ، ۽ ڪٽڻ يا کوٽڻ وارا ڪجهه عمل.
===واڌ===
ننهن جو وڌندڙ حصو ننهن جي [[جسماني هنڌ جا اصطلاح#ويجهو ۽ پري|ويجهي]] ڇيڙي تي چمڙي هيٺان [[ايپيڊرمس (چمڙي)|ايپيڊرمس]] جي هيٺان هوندو آهي، جيڪو ننهن جو واحد زنده حصو آهي.
ٿڻائتن جانورن ۾، ننهن جي واڌ جي رفتار آخري [[فيلينڪس (ايناٽامي)|فيلينجز]]، يعني سڀ کان ٻاهرين آڱرين جي هڏن، جي ڊيگهه سان لاڳاپيل آهي. تنهنڪري انسانن ۾ [[ڏسڻي آڱر]] جو ننهن چيچ جي ننهن کان تيزيءَ سان وڌندو آهي؛ ۽ هٿن جا ننهن پيرن جي ننهنن جي ڀيٽ ۾ چار ڀيرا تيزيءَ تائين وڌن ٿا.<ref name="Ravosa-Dagosto-389">{{cite book |doi=10.1007/978-0-387-33507-0_12 |chapter=Primate Gaits and Primate Origins |title=Primate Origins: Adaptations and Evolution |url=https://archive.org/details/primateoriginsad00ravo |url-access=limited |pages=[https://archive.org/details/primateoriginsad00ravo/page/n429 403]–35 |year=2007 |last1=Cartmill |first1=Matt |last2=Lemelin |first2=Pierre |last3=Schmitt |first3=Daniel |isbn=978-0-387-30335-2 |editor1-first=Matthew J. |editor1-last=Ravosa |editor2-first=Marian |editor2-last=Dagosto }}</ref>
انسانن ۾، هٿن جا ننهن سراسري طور هر مهيني لڳ ڀڳ {{convert|3.5|mm|in|abbr=on}} وڌن ٿا، جڏهن ته پيرن جا ننهن ان کان اٽڪل اڌ رفتار سان وڌن ٿا، يعني سراسري لڳ ڀڳ {{convert|1.6|mm|in|abbr=on}} هر مهيني.<ref>{{Cite journal |last1=Yaemsiri |first1=S. |last2=Hou |first2=N. |last3=Slining|first3=M. M. |last4=He |first4=K. |date=2010 |title=Growth rate of human fingernails and toenails in healthy American young adults |journal=Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology |language=en |volume=24 |issue=4 |pages=420–423 |doi=10.1111/j.1468-3083.2009.03426.x |pmid=19744178 |s2cid=856692 |issn=1468-3083}}</ref> هٿن جا ننهن مڪمل طور ٻيهر وڌڻ لاءِ ٽي کان ڇهه مهينا وٺن ٿا، ۽ پيرن جا ننهن ٻارهن کان ارڙهن مهينا وٺن ٿا. حقيقي واڌ جي رفتار عمر، جنس، موسم، ورزش جي سطح، غذا ۽ [[موروثي]] سببن تي دارومدار رکي ٿي.<ref>Hunter, J. A. A., Savin, J., & Dahl, M. V. (2002). ''Clinical dermatology''. Malden, Mass: Blackwell Science. p. 173. {{ISBN|0-632-05916-8}}</ref>
معلوم تاريخ ۾ ڪنهن عورت جا سڀ کان ڊگها ننهن ڪل 8.65 ميٽر (28 فٽ 4.5 انچ) ماپيا ويا.<ref>"A nail-biting encounter with the woman who has the longest fingernails". Guinness World Records. 2019-11-04. Retrieved 2020-11-07.</ref> عام عقيدي جي ابتڙ، موت کان پوءِ ننهن وڌندا ناهن؛ چمڙي [[پاڻي جي کوٽ|سڪي]] ۽ ڇڪجي ٿي، جنهن سبب ننهن، ۽ [[وار]]، وڌيل نظر اچن ٿا.<ref name="growth">{{cite journal |doi=10.1136/bmj.39420.420370.25 |pmid=18156231 |pmc=2151163 |title=Medical myths |journal=BMJ |volume=335 |issue=7633 |pages=1288–9 |year=2007 |last1=Vreeman |first1=R. C |last2=Carroll |first2=A. E }}</ref>
===رسڻ پذيري===
ننهن کي اڪثر هڪ اڻرسندڙ رڪاوٽ سمجهيو ويندو آهي، پر اهو صحيح ناهي. حقيقت ۾، اهو چمڙيءَ کان گهڻو وڌيڪ رسڻ پذير آهي،<ref name=penetration>{{Cite web |url=http://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/72442/1/j.1467-2494.1983.tb00348.x.pdf |title=K. A. Walters and G. L. Flynn, Permeability characteristics of the human nail plate, International Journal of Cosmetic Science 5, 231–46 (1983)}}</ref> ۽ ننهن جي بناوت ۾ 7–12% پاڻي شامل هوندو آهي. هن رسڻ پذيري جا زهريلي ۽ دوائن واريون شين جي داخلا بابت اثر آهن؛ خاص طور ننهنن تي لڳايل سينگار جون شيون خطرو پيدا ڪري سگهن ٿيون. پاڻي ننهن ۾ داخل ٿي سگهي ٿو، جيئن ڪيتريون ٻيون شيون به داخل ٿي سگهن ٿيون، جن ۾ [[پيراڪواٽ]]، انسانن لاءِ نقصانڪار تيز اثر ڪندڙ [[جڙي ٻوٽي مار دوا]]؛ [[يوريا]]، جيڪا اڪثر هٿن ۽ آڱرين لاءِ استعمال ٿيندڙ ڪريمن ۽ لوشنن ۾ جزو هوندي آهي؛ ڪيترائي فنگس مار ايجنٽ جهڙوڪ [[سيلسيلڪ ايسڊ]]، [[ميڪونازول]] برانڊ Monistat، [[نيٽامائيسن]]؛ ۽ [[سوڊيم هائپوڪلورائيٽ]]، جيڪا عام گهريلو بليچ ۾ سرگرم جزو آهي، پر عام طور رڳو 2–3% مقدار ۾، شامل آهن.<ref name=penetration/>
==طبي اهميت==
{{Main|ننهن جي بيماري}}
[[File:Daumennagel mit Nagelhaut und Niednagel.jpg|thumb|ساڄي هٿ جو آڱوٺي وارو ننهن، [[ڪيوٽيڪل]] (کاٻي پاسي) ۽ [[هينگ نيل]] (مٿي) سان]]
صحت سنڀال ۽ اسپتال کان اڳ واري سنڀال فراهم ڪندڙ، يعني [[ايمرجنسي ميڊيڪل ٽيڪنيشن|EMT]] يا [[پيراميڊڪ]]، اڪثر هٿ جي ننهن جي بستري کي انهن ماڻهن جي پري وارن تاندورن جي [[پرفيوژن]] جو سرسري اشارو طور استعمال ڪندا آهن، جيڪي [[پاڻي جي کوٽ|پاڻي جي کوٽ]] جو شڪار يا [[شاڪ (رت جي گردش)|شاڪ]] ۾ ٿي سگهن ٿا.<ref>[http://www.co.monterey.ca.us/health/EMS/pdfs/EMSManual.pdf Monterey County EMS Manual] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216214117/http://www.co.monterey.ca.us/health/EMS/pdfs/EMSManual.pdf |date=2008-12-16 }}. Chapter XI, ''Patient assessment''.</ref> بهرحال، هي جاچ بالغن ۾ ڀروسي جوڳي نه سمجهي ويندي آهي.<ref>{{cite journal |author=Schriger DL, Baraff LJ |title=Capillary refill – is it a useful predictor of hypovolemic states? |journal=Ann Emerg Med |volume=20 |issue=6 |pages=601–15 |date=Jun 1991 |pmid=2039096 |doi=10.1016/S0196-0644(05)82375-3}}</ref> ان کي [[ڪيپلري ريفل|CRT يا بلانچ ٽيسٽ]] چيو ويندو آهي. هٿ جي ننهن جي بستري کي ٿوري دير لاءِ دٻايو ويندو آهي ته جيئن ننهن جو بسترو اڇو ٿي وڃي. جڏهن دٻاءُ ڇڏبو آهي، تڏهن عام گلابي رنگ هڪ يا ٻن سيڪنڊن اندر واپس اچڻ گهرجي. گلابي رنگ جي دير سان واپسي ڪجهه شاڪ وارين حالتن، جهڙوڪ [[هائپووليميا]]، جي نشاني ٿي سگهي ٿي.<ref>{{MedlinePlusEncyclopedia|003394|Capillary nail refill test}}</ref><ref>[http://www.stlukes-stl.com/health-content/health-ency-multimedia/2/9154.htm St. Luke's Hospital]. Capillary nail refill test.</ref>
ننهن جي واڌ جو رڪارڊ تازي صحت ۽ جسماني عدم توازن جي تاريخ ڏيکاري سگهي ٿو، ۽ قديم زماني کان [[تشخيصي اوزار]] طور استعمال ٿيندو رهيو آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.aad.org/public/everyday-care/nail-care-secrets|title=Nail care secrets|website=www.aad.org}}</ref><!--{{ref|diagnoses}}--> " [[بو جون لڪيرون]] " نالي سڃاتل اونهيون، افقي آڏيون کاهيون ننهنن تي ٺهي سگهن ٿيون؛ اهي ننهن جي ڪيوٽيڪل کان چوٽيءَ ڏانهن نه، پر آڏيون هونديون آهن. اهي لڪيرون عام طور پوڙهائپ جو فطري نتيجو هونديون آهن، جيتوڻيڪ اهي بيماري سبب پڻ پيدا ٿي سگهن ٿيون. [[ڪرومونيڪيا|رنگ بدلجڻ]]، پتلا ٿيڻ، ٿلها ٿيڻ، ڀرڀرا ٿيڻ، ڦاٽڻ، کاهيون، [[ميس جون لڪيرون]]، [[ليوڪونيڪيا|ننڍا اڇا داغ]]، لونولا جو پوئتي هٽڻ، [[ننهن جو ڪلبنگ|ڪلبنگ]] (اڀريل)، سنوت، ۽ [[ڪورياڪ هٿ|چمچي جهڙي شڪل]] (اندر ڌنسيل) جسم جي ٻين حصن ۾ بيماري، [[غذائي جزو|غذائي جزن]] جي کوٽ، دوا جي ردعمل، زهريت، يا رڳو مقامي زخم جي نشاندهي ڪري سگهن ٿا.
ننهن ٿلها ([[اونيڪوگريفوسس]])، ڍرا ([[اونيڪولائسس]])، [[فنگس]] سان متاثر ([[اونيڪومائڪوسس]])، يا [[زوال پذير بيماري|زوال پذير]] ([[اونيڪوڊسٽروفي]]) پڻ ٿي سگهن ٿا. ننهن جي هڪ عام خرابي [[اندر وڌندڙ ننهن|اندر وڌندڙ پير جو ننهن]] ([[اونيڪوڪرپٽوسس]]) آهي.
[[ڊي اين اي پروفائيلنگ]] هڪ ٽيڪنڪ آهي، جيڪا [[فورينزڪ سائنسدان]] وار، هٿن جا ننهن، پيرن جا ننهن وغيره تي استعمال ڪندا آهن.
===صحت ۽ سنڀال===
[[File:Manicure kit late 1940s.jpg|thumb|ننهن جي پيشوراڻي سنڀال جا اوزار]]
ننهن جي سنڀال جو بهترين طريقو انهن کي باقاعدي ڪٽڻ آهي. [[ننهن جي فائيل|فائيل ڪرڻ]] پڻ صلاح ڏني ويندي آهي، جيئن ننهن تمام کهرا نه ٿين ۽ ننڍڙا اڀار يا ليڪون ختم ٿي وڃن، جيڪي ننهن کي [[ڪپڙو|ڪپڙي]] جهڙين شين ۾ اٽڪائي سگهن ٿيون.<ref>{{Cite journal|last1=Cohen|first1=Philip R.|last2=Scher|first2=Richard K.|date=1992-04-01|title=Geriatric nail disorders: Diagnosis and treatment|url=http://www.jaad.org/article/0190-9622(92)70075-Q/abstract|journal=Journal of the American Academy of Dermatology|language=en|volume=26|issue=4|pages=521–531|doi=10.1016/0190-9622(92)70075-Q|pmid=1597537|issn=0190-9622|doi-access=free}}</ref>
نيري يا واڱڻائي رنگ جا هٿن جي ننهنن جا بسترا پيريفرل [[سائنوسس]] جي نشاني ٿي سگهن ٿا، جيڪا آڪسيجن جي کوٽ ظاهر ڪري ٿي.
ننهن، [[چمڙي]] وانگر، سڪي سگهن ٿا. اهي ڇلجي، ٽٽي ۽ [[انفيڪشن|متاثر]] به ٿي سگهن ٿا. مثال طور، پير جي آڱرين جا انفيڪشن [[گندا]] [[جراب]]، جارحاڻي [[ورزش]] جا مخصوص قسم ([[ڊگهي مفاصلي جي ڊوڙ]])، تنگ [[پير پائڻ]]، ۽ گندي [[قدرتي ماحول|ماحول]] ۾ بنا بچاءَ جي هلڻ سبب پيدا يا وڌي سگهن ٿا.{{Citation needed|date=July 2007}} ننهن جي انفيڪشن پيدا ڪندڙ عام جاندارن ۾ [[خمير]] ۽ [[ڦڦوند]] شامل آهن، خاص طور [[ڊرمٽو فائٽس]].<ref name="Denning">{{cite journal|last=Denning|first=DW|author2=Evans, EG |author3=Kibbler, CC |author4=Richardson, MD |author5=Roberts, MM |author6=Rogers, TR |author7=Warnock, DW |author8= Warren, RE |date=November 11, 1995|title=Fungal nail disease: a guide to good practice (report of a Working Group of the British Society for Medical Mycology) |journal=[[British Medical Journal]]|volume=311|issue=7015|pages=1277–81|pmc=2551187 |pmid=7496239 |doi=10.1136/bmj.311.7015.1277}}</ref>
مختلف ماڻهن پاران استعمال ٿيندڙ ننهن جا اوزار انفيڪشن منتقل ڪري سگهن ٿا. معياري صفائي ۽ جراثيم ڪشي جا طريقا منتقلي کان بچائين ٿا. ڪجهه حالتن ۾، ڪيوٽيڪل قينچين بدران جيل ۽ ڪريم ڪيوٽيڪل ريموور استعمال ڪري سگهجن ٿا.
ننهن جي بيماري تمام باريڪ ٿي سگهي ٿي ۽ ان جو جائزو [[چمڙي جو ماهر]] وٺڻ گهرجي، جيڪو طب جي هن خاص شعبي تي ڌيان رکي. ڪنهن شخص جو [[ننهن سينگاريندڙ]] به اهڙيون تبديليون نوٽ ڪري سگهي ٿو.
[[پنجين پير جي آڱر جو موروثي اضافي ننهن]] تڏهن ٿيندو آهي، جڏهن سڀ کان ننڍي پير جي آڱر جو ننهن الڳ ٿي وڃي ۽ ننهن جي ٻاهرئين ڪنڊ ۾ ننڍو "ڇهون پير جو ننهن" ٺاهي.<ref name="Haneke_2016">{{cite journal | vauthors = Haneke E | title = Double Nail of the Little Toe | journal = Skin Appendage Disorders | volume = 1 | issue = 4 | pages = 163–7 | date = May 2016 | pmid = 27386457 | pmc = 4908446 | doi = 10.1159/000443378 }}</ref> ڪنهن به ٻئي ننهن وانگر، ان کي [[ننهن ڪٽر]] سان ڪٽي سگهجي ٿو.
آڱر ڦاسڻ جا زخم ٻارن ۾ عام آهن ۽ انهن ۾ آڱر جي نرم حصي ۽ هٿ جي ننهن کي نقصان شامل ٿي سگهي ٿو. انهن جو علاج عام طور علائقي کي صاف ڪرڻ ۽ جراثيم کان پاڪ پٽي لڳائڻ سان ڪيو ويندو آهي. ڪڏهن ڪڏهن چير يا ٽٽل هڏين جي مرمت لاءِ جراحت جي ضرورت پئجي سگهي ٿي.<ref>{{Cite journal |last1=Capstick |first1=Robert |last2=Giele |first2=Henk |date=2014-04-30 |editor-last=Cochrane Bone, Joint and Muscle Trauma Group |title=Interventions for treating fingertip entrapment injuries in children |journal=Cochrane Database of Systematic Reviews |language=en |volume=2019 |issue=5 |article-number=CD009808 |doi=10.1002/14651858.CD009808.pub2 |pmc=6521596 |pmid=24788568}}</ref>
===غذا جو اثر===
[[بايوٽن]] سان مالا مال خوراڪ ۽ سپليمنٽ ڀرڀرن هٿن جي ننهنن کي مضبوط ڪرڻ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا.<ref name="ods">{{cite web |title=Biotin |url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/Biotin-HealthProfessional/ |publisher=Office of Dietary Supplements, US National Institutes of Health |access-date=15 July 2023 |date=10 January 2022}}</ref>
[[وٽامن اي]] نظر، توليد، خلين ۽ تاندورن جي فرق، ۽ مدافعتي ڪم لاءِ هڪ ضروري ننڍو غذائي جزو آهي. [[وٽامن ڊي]] ۽ [[ڪيلشيم]] هوميوسٽيسس برقرار رکڻ، ڏورن جي سُسڻ پيدا ڪرڻ، تنتي پيغامن جي منتقلي، رت ڄمائڻ، ۽ جهلي جي بناوت ۾ گڏجي ڪم ڪن ٿا. وٽامن اي، وٽامن ڊي يا ڪيلشيم جي کوٽ سُڪائپ ۽ ڀرڀرائپ پيدا ڪري سگهي ٿي.
[[وٽامن بي12]] جي کوٽ حد کان وڌيڪ سُڪائپ، ننهنن جي ڪاراڻ، ۽ گول يا وريل ننهن جي ڇيڙن جو سبب بڻجي سگهي ٿي. وٽامن اي ۽ بي ٻنهي جي ناڪافي مقدار آڏين ۽ ڊگهين ليڪن سان نازڪ ننهن پيدا ڪري ٿي. ڪجهه بنا نسخي ملندڙ وٽامن سپليمنٽ، جهڙوڪ ڪجهه [[ملٽي وٽامن]] ۽ [[بايوٽن]]، مضبوط ننهن جي واڌ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا، جيتوڻيڪ اهو ڪافي حد تائين شخصي آهي. وٽامن بي12 ۽ فوليٽ ٻئي رت جي ڳاڙهن خلين جي پيداوار ۽ ننهن جي خلين تائين آڪسيجن جي پهچ ۾ ڪردار ادا ڪن ٿا. انهن جي کوٽ ننهن جي رنگت بدلجڻ جو سبب ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite journal |last1=Langan |first1=Robert C. |last2=Zawistoski |first2=Kimberly J. |title=Update on Vitamin B12 Deficiency |journal=American Family Physician |date=15 June 2011 |volume=83 |issue=12 |pages=1425–1430 |pmid=21671542 |url=https://www.aafp.org/link_out?pmid=21671542 }}</ref>
اوميگا-3 چرٻي تيزابن جي غذائي مقدار ۾ گهٽتائي سڪل ۽ ڀرڀرن ننهنن ۾ حصو وجهي سگهي ٿي.<ref>
{{cite book
| title = Handbook of vitamins
| edition = 4th
| last = Zempleni
| first = J |author2=R.B. Rucker |author3=D.B. McCormick |author4=J.W. Suttie
| year = 2007
}}{{page needed|date=June 2021}}</ref>
[[پروٽين]] نون ننهنن لاءِ تعميراتي مواد آهي؛ تنهنڪري خوراڪ ۾ گهٽ پروٽين جي مقدار انيميا جو سبب بڻجي سگهي ٿي، ۽ ان جي نتيجي ۾ رت ۾ گهٽيل هيموگلوبن، جيڪو ننهن جي بستري جي ڪيپلرين کي ڀري ٿو، ننهن جي ميٽرڪس تي پوندڙ روشني جا مختلف مقدار موٽائي ٿو، جنهن سان گلابي رنگ جون هلڪيون ڇانون ظاهر ٿين ٿيون ۽ آخرڪار هيموگلوبن تمام گهٽ هئڻ وقت ننهن جا بسترا اڇا ٿي وڃن ٿا. جڏهن هيموگلوبن 15 يا 16 گرام جي ويجهو هوندو آهي، تڏهن روشني جي اسپيڪٽرم جو گهڻو حصو جذب ٿي ويندو آهي ۽ رڳو گلابي رنگ موٽي ٿو، جنهن ڪري ننهن گلابي نظر اچن ٿا.
[[ضروري چرٻي تيزاب]] صحتمند چمڙي ۽ ننهنن ۾ وڏو ڪردار ادا ڪن ٿا. ننهنن جو ڦاٽڻ ۽ ڇلجڻ [[لينوليئڪ ايسڊ]] جي کوٽ سبب ٿي سگهي ٿو.
لوهه جي کوٽ واري انيميا سبب ننهنن ۾ ڦڪي رنگت سان گڏ پتلي، ڀرڀري ۽ ليڪن واري بناوت پيدا ٿي سگهي ٿي. عام طور لوهه جي کوٽ سبب ننهن اڀريل بدران سنوان يا اندر ڌنسيل ٿي سگهن ٿا. جيئن صحتمند ننهنن لاءِ آڪسيجن ضروري آهي، تيئن لوهه جي کوٽ يا انيميا ننهنن ۾ ڊگهيون ليڪون يا اندر ڌنسڻ پيدا ڪري سگهي ٿي.<ref>{{cite journal |last1=Singal |first1=Archana |last2=Arora |first2=Rahul |title=Nail as a window of systemic diseases |journal=Indian Dermatology Online Journal |date=2015 |volume=6 |issue=2 |pages=67–74 |doi=10.4103/2229-5178.153002 |pmid=25821724 |pmc=4375768 |doi-access=free }}</ref> لوهه لاءِ تجويز ڪيل روزاني مقدار عمر ۽ جنس موجب گهڻو بدلجي ٿي. مردن لاءِ سفارش 8 mg روزانو آهي، جڏهن ته 19–50 ورهين جي عورتن لاءِ 18 mg روزانو آهي. جڏهن عورتون 50 ورهين جي عمر تي پهچن يا مينوپاز مان گذرن، تڏهن سندن لوهه جي ضرورت 8 mg روزانو ٿي وڃي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK56068/table/summarytables.t3/?report=objectonly|title = - Dietary Reference Intakes for Calcium and Vitamin D - NCBI Bookshelf|year = 2011}}</ref><ref>
{{cite journal
| author = Cashman MW, Sloan SB
| title = Nutrition and nail disease
| journal = Clinics in Dermatology
| volume = 28
| issue = 4
| pages = 420–25
| year = 2010
| pmid = 20620759
|doi = 10.1016/j.clindermatol.2010.03.037
}}</ref>
==سماج ۽ ثقافت==
===فيشن===
{{main|مينيڪيور|پيڊيڪيور}}
[[File:Pedicure.JPG|thumb|پيرن جا ننهن ميجينٽا [[ننهن پالش]] سان رنگيل]]
[[File:Nails and nature (17357450972).jpg|thumb|ننهنن جو فن]]
مينيڪيور (هٿن لاءِ) ۽ پيڊيڪيور (پيرن لاءِ) صحت ۽ سينگار جا طريقا آهن، جن ۾ ننهنن کي سنوارڻ، ڪٽڻ، رنگڻ ۽ [[ڪالس]]ن کي سنڀالڻ شامل آهي. انهن لاءِ مختلف اوزار گهربل هوندا آهن، جهڙوڪ ڪيوٽيڪل [[قينچي]]، ننهن ڪٽڻ واري قينچي، [[ننهن ڪٽر]] ۽ [[ننهن جي فائيل]]. [[مصنوعي ننهن]] پڻ سينگار جي مقصد لاءِ حقيقي ننهنن تي لڳائي سگهجن ٿا.
اهو ماڻهو، جنهن جو پيشو ننهن ڪٽڻ، شڪل ڏيڻ ۽ سنڀالڻ، ۽ اڪريلڪ ۽ يو وي جيل جهڙا مٿيان تهه لڳائڻ هجي، ڪڏهن ڪڏهن [[ننهن سينگاريندڙ]] سڏبو آهي. جتي ننهن سينگاريندڙ ڪم ڪري ٿو، اهو هنڌ [[ننهن سيلون]]، ننهن دڪان يا ننهن بار ٿي سگهي ٿو.
ظاهر بهتر ڪرڻ لاءِ ننهنن کي رنگين [[ننهن پالش]] سان رنگڻ، جنهن کي نيل ليڪر ۽ نيل وارنش پڻ چيو ويندو آهي، هڪ عام عمل آهي، جيڪو گهٽ ۾ گهٽ 3000 ق.م. تائين وڃي ٿو.{{Citation needed|date=November 2025}}
اڪريلڪ ننهن اڪريلڪ شيشي ([[پولي(ميٿائل ميٿاڪريلٽ)|PMMA]]) مان ٺاهيا ويندا آهن. جڏهن ان کي هڪ پاڻياٺ مونو مر سان، عام طور ايٿائل ميٿاڪريلٽ ۽ ڪجهه روڪيندڙ سان گڏ، ملايو وڃي ٿو تہ اهو نرم ۽ شڪل وٺندڙ ڳوڙهو ٺاهيندو آهي. هي ميلاپ فوراً سخت ٿيڻ شروع ڪري ٿو ۽ ڪجهه منٽن ۾ مڪمل طور ٺوس ٿي وڃي ٿو. اڪريلڪ ننهن 21 ڏينهن تائين رهي سگهن ٿا، پر ٽچ اَپس سان وڌيڪ عرصو به رهي سگهن ٿا. اڪريلڪ ننهنن کي رنگ ڏيڻ لاءِ جيل پالش، ننهن پالش ۽ ڊِپ پائوڊر لڳائي سگهجن ٿا.<ref>{{cite web |url=https://www.nailsmag.com/386817/secret-ingredient-acrylic-liquid |title=Secret Ingredient: Acrylic Liquid |work=Nails |date=June 27, 2011 }}</ref>
[[جيل ننهن]] مصنوعي ننهنن جي واڌ ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿي سگهن ٿا، پر ننهن پالش وانگر پڻ استعمال ڪري سگهجن ٿا. اهي الٽرا وايوليٽ روشني سان سخت ڪيا ويندا آهن. اهي عام ننهن پالش کان وڌيڪ عرصو هلن ٿا ۽ چپ نٿا ٿين. انهن جو مٿاڇرو تمام چمڪدار هوندو آهي ۽ اهي ٻن کان ٽن هفتن تائين هلن ٿا.<ref>{{cite web |url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/are-gel-nails-damaging_uk_5d52b0bae4b05fa9df04c708 |title=Gel Manicures Look Good, but What's the Damage to Your Nails? |work=[[HuffPost]] |date=12 October 2019 }}</ref>
[[ننهن ريپ]] [[فائبر گلاس]]، [[لينن]]، [[ريشم]] جي ڪپڙي يا ڪنهن ٻئي مواد جا ٽڪرا ننهن جي مٿاڇري، يا اڳ ۾ لڳايل ٽپ، جي ماپ مطابق ڪٽي ٺاهيا ويندا آهن، ۽ پوءِ ريزن يا گوند جي هڪ تهه سان ننهن جي تختي تي بند ڪيا ويندا آهن. اهي ننهن کي نقصان نٿا ڏين ۽ ننهن کي مضبوطي پڻ ڏين ٿا، پر انهن سان ننهن ڊگهو نٿو ڪيو وڃي. اهي ٽٽل ننهن کي ٺيڪ ڪرڻ لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهن ٿا. تنهن هوندي بہ، هي علاج وڌيڪ مهانگو آهي.
ڊِپ پائوڊر واري طريقي ۾، ننهن تي شفاف پاڻياٺ برش سان لڳائي ويندي آهي ۽ پوءِ ننهن کي رنگدار پائوڊر ۾ وڌو ويندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.glamour.com/story/dip-powder-nails-are-they-safe|title=Everything You Need to Know About Dip Powder Nails|date=3 January 2017}}</ref> ڊِپ ننهن عام طور لڳ ڀڳ هڪ مهينو هلن ٿا، يعني جيل ۽ اڪريلڪ ننهنن کان 2–3 هفتا وڌيڪ. اهي قدرتي ننهنن تي يا مصنوعي ننهن ٺاهڻ لاءِ ٽپن سان گڏ پائي سگهجن ٿا. ڊِپ پائوڊر ننهنن کي سخت ڪرڻ لاءِ ڪا به UV/LED روشني گهربل نه هوندي آهي؛ ان جي بدران اهي ايڪٽيويٽر سان بند ڪيا ويندا آهن.{{Citation needed|date=November 2021}} ڊِپ پائوڊر هٽائڻ جو تيز ترين طريقو اهو آهي تہ پائوڊر جا تهه ڊرل، ڪلپ يا بف ڪري هٽايا وڃن، جيئن جڏهن اهي [[ايسٽون]] ۾ ڀڄن تہ آسانيءَ سان لهي وڃن.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=qEO7daJsbCEC&pg=PA397 |title=A Practical Guide to Beauty Therapy for NVQ Level 2 |isbn=978-0-7487-7150-9 |last1=Simms |first1=Janet |year=2003| publisher=Nelson Thornes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.allure.com/story/how-to-remove-dip-nails |title=How to Remove Dip Nails at Home |date=14 April 2020}}</ref>
===ڊيگهه جا رڪارڊ===
''[[گنيز ورلڊ رڪارڊز]]'' 1955ع ۾ هٿن جي ننهنن جي رڪارڊ ڊيگهه جو اندراج شروع ڪيو، جڏهن هڪ چيني پادري کي {{convert|1|ft|10.75|in|cm}} ڊگها ننهن رکندڙ طور درج ڪيو ويو.
''گنيز'' موجب مردن ۾ موجوده رڪارڊ رکندڙ ڀارت جو [[شريڌر چِلال]] آهي، جنهن 1998ع ۾ پنهنجي کاٻي هٿ جي ننهنن جي ڪل ڊيگهه {{convert|20|ft|2.25|in|cm}} سان رڪارڊ قائم ڪيو. سندس سڀ کان ڊگهو ننهن، جيڪو آڱوٺي تي هو، {{convert|4|ft|9.6|in|cm}} ڊگهو هو.
عورتن ۾ اڳوڻي رڪارڊ رکندڙ آمريڪا جي [[لي ريڊمنڊ]] هئي، جنهن 2001ع ۾ رڪارڊ قائم ڪيو ۽ 2008ع تائين ٻنهي هٿن تي سندس ننهنن جي ڪل ڊيگهه {{convert|28|ft|cm}} هئي، جڏهن تہ ساڄي آڱوٺي تي سڀ کان ڊگهو ننهن {{convert|2|ft|11|in|cm}} هو.<ref name="MSNBC">{{Cite news
| title = Crash breaks woman's record-length fingernails
| publisher = NBCNews | date = December 2009
| url = https://www.nbcnews.com/id/wbna29170772
}}</ref> تنهن هوندي بہ، 2022ع تائين عورتن جو رڪارڊ منياپولس جي ڊيانا آرم اسٽرانگ وٽ آهي. سندس ننهن 42 فٽ 10.4 انچ ڊگها هئا (1,306.58 سينٽي ميٽر).<ref>{{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/longest-fingernails-(female)-ever|title=Longest fingernails on a pair of hands ever (female)|website=Guinness World Records}}</ref>
==پرائيميٽن ۾ ارتقا==
[[File:PrimateFeet.jpg|thumb|left|ننهن [[پرائيميٽ#امتيازي خاصيتون|پرائيميٽ سلسلي جي هڪ امتيازي خاصيت]] آهن.]]
ننهن هڪ ''[[اَنگوِس]]'' آهي، جنهن مان مراد آڱر يا پير جي آڱر جي ڇيڙي تي ڪيراٽين جي بناوت آهي. ''اَنگوِس'' جي ٻين مثالن ۾ چنبو، [[کُر]] ۽ [[چنبو#پکي|پنجو]] شامل آهن. [[پرائيميٽ]]ن جا ننهن ۽ ڊوڙندڙ کيرپياريندڙن جا کُر [[ارتقا|ارتقا پذير ٿي]] [[سائناپسڊ|اڳين جانورن]] جي چنبن مان وجود ۾ آيا.<ref name=Ankel-Simons-2007>
{{cite book
| last = Ankel-Simons | first = Friderun
| date = 8 January 2007
| title = Primate Anatomy: An introduction
| edition = 3rd | pages = 342–344
| place = London, UK
| publisher = Academic Press
| isbn = 978-0-12-372576-9
| url = https://books.google.com/books?id=Mwl3M6c5KzoC&q=nail+OR+nails
}}</ref>
ننهنن جي ابتڙ، چنبا عام طور پيٽ واري پاسي ڏانهن (جانورن ۾ هيٺ ڏانهن) وريل ۽ پاسن کان دٻيل هوندا آهن. اهي ڪيترن ئي ڪمن{{mdash}}جن ۾ چڙهڻ، کوٽڻ ۽ وڙهڻ شامل آهن{{mdash}}لاءِ ڪم اچن ٿا ۽ جانورن جي مختلف [[ٽيڪسان|ٽيڪسان]] ۾ انهن اندر ڪيترائي موافقتي ڦيرڦار ٿيا آهن. چنبا ڇيڙن وٽ نوڪدار هوندا آهن ۽ ٻن تهن مان ٺهيل هوندا آهن: هڪ ٿلهو، اونهو تهه ۽ هڪ مٿاڇرو، سخت ٿيل تهه، جيڪو بچاءَ جو ڪم ڪري ٿو. هيٺين هڏي مٿان موجود سڱ جهڙي بناوت جو ڄڻ تہ قالب هوندي آهي ۽ تنهنڪري ان جي شڪل چنبي يا ننهن جهڙي ئي هوندي آهي. چنبن جي ڀيٽ ۾ ننهن سنوان، گهٽ وريل هوندا آهن ۽ آڱرين جي ڇيڙن کان گهڻو اڳتي ناهن وڌندا. ننهنن جا ڇيڙا عام طور رڳو "مٿاڇري واري" سخت ٿيل تهه مان ٺهيل هوندا آهن ۽ چنبن وانگر نوڪدار ناهن هوندا.<ref name=Ankel-Simons-2007/><!-- ref for para -->
رڳو ڪجهه استثنائن کان سواءِ، پرائيميٽن ۾ [[پليسيومارفڪ]] (اصل، "قديم") پنجن آڱرين وارا هٿ برقرار آهن، جن جي هر آڱر تي يا تہ ننهن يا چنبو هوندو آهي. مثال طور، لڳ ڀڳ سڀني موجوده [[اسٽريپسيرائني|اسٽريپسيرائن]] پرائيميٽن جي سڀني آڱرين تي ننهن هوندا آهن، سواءِ پير جي ٻي آڱر جي، جنهن تي [[سنواريندڙ چنبو]] هوندو آهي. [[ٽارسيئر]]ن جي پيرن جي ٻي ۽ ٽين آڱر تي سنواريندڙ چنبو هوندو آهي. گهٽ مشهور حقيقت اها آهي تہ [[اُلو باندر]]ن (''Aotus'')، [[ٽيٽي]]ن (''Callicebus'') ۽ ممڪن طور ٻين [[نئين دنيا جا باندر|نئين دنيا جي باندرن]] جي پير جي ٻي آڱر تي پڻ سنواريندڙ چنبو ملي ٿو.<ref name=Maiolino>
{{Cite journal
| last1 = Maiolino | first1 = S.
| last2 = Boyer | first2 = D.M.
| last3 = Rosenberger | first3 = A.
| year = 2011
| title = Morphological correlates of the grooming claw in distal phalanges of platyrrhines and other primates: A preliminary study
| journal = The Anatomical Record
| volume = 294 | issue = 12 | pages = 1975–1990
| pmid=22042603 | s2cid = 3939930
| doi = 10.1002/ar.21498 | doi-access =
}}
</ref> [[سُئي چنبي وارو بش بيبي]] (''Euoticus'') وٽ ڪنگريدار ننهن هوندا آهن (آڱوٺي ۽ پير جي پهرين ۽ ٻي آڱر تي چنبا هوندا آهن)، جن جي وچ ۾ هڪ اڀريل پٽي هوندي آهي، جيڪا سُئي جهڙي نوڪ تي ختم ٿيندي آهي.
ننڍي جسم وارن [[نئين دنيا جا باندر|نئين دنيا جي باندرن]] جي چئن قسمن جي آڱرين جي ڇيڙن جي شڪلي بناوت جي هڪ اڀياس مان ننڍين ٽارين تي خوراڪ ڳولڻ ۾ واڌ ۽ هيٺين خاصيتن وچ ۾ لاڳاپو ظاهر ٿيو:
# ويڪرا ٿيل چوٽيءَ وارا پيڊ (آڱرين جا ڇيڙا)،
# ترقي يافته ايپيڊرمل لڪيرون ([[آڱرين جا نشان]])،
# [[پري وارا فالينجز|پري وارن فالينجز]] (آڱرين جي ڇيڙن جون هڏيون) جا ويڪرا ٿيل پري وارا حصا، ۽
# گهٽيل فليڪسر ۽ ايڪسٽينسر ٽيوبرڪل (هڏين تي آڱرين جي ڏورن جي ڳنڍجڻ جا هنڌ).
ان مان ظاهر ٿئي ٿو تہ جڏهن تہ چنبا وڏي قطر وارين ٽارين تي ڪارائتا آهن، تڏهن ننڍي قطر وارين ٽارين تي معمول موجب چرپر لاءِ ننهنن ۽ ايپيڊرمل لڪيرن وارا ويڪرا آڱرين جا ڇيڙا ضروري هئا. ان مان اهو پڻ ظاهر ٿئي ٿو تہ ''[[ڪاليٽريچين]]'' (نئين دنيا جي باندرن جو هڪ خاندان) جا ڪنگري جهڙي شڪل وارا ننهن، ابن ڏاڏن کان برقرار رهيل حالت بدران، هڪ ارتقا پذير جسمي بيهڪ واري موافقت آهن.<ref>
{{cite journal
| last = Hamrick | first = Mark W.
| year = 1998
| title = Functional and adaptive significance of primate pads and claws: Evidence from New World anthropoids
| journal = American Journal of Physical Anthropology
| volume = 106 | issue = 2 | pages = 113–27
| publisher = Wiley-Liss
| pmid = 9637179
| doi = 10.1002/(SICI)1096-8644(199806)106:2<113::AID-AJPA2>3.0.CO;2-R
}}</ref>
هڪ متبادل نظريي موجب، پرائيميٽن جا ننهن شڪار جو پيڇو ڪندي وڻن ۾ خاموشيءَ سان چرپر ڪرڻ جي قابل بڻائڻ لاءِ ارتقا پذير ٿيا، جن وڌيڪ آواز ڪندڙ چنبن جي جاءِ ورتي ۽ اوچتي حملي واري شڪار کي وڌيڪ اثرائتو بڻايو.<ref>{{Cite journal |last1=Wu |first1=Yonghua |last2=Fan |first2=Longcheng |last3=Bai |first3=Lu |last4=Li |first4=Qingqing |last5=Gu |first5=Hao |last6=Sun |first6=Congnan |last7=Jiang |first7=Tinglei |last8=Feng |first8=Jiang |date=2022-09-16 |title=Ambush predation and the origin of euprimates |journal=Science Advances |language=en |volume=8 |issue=37 |article-number=eabn6248 |doi=10.1126/sciadv.abn6248 |issn=2375-2548 |pmc=9473580 |pmid=36103535|bibcode=2022SciA....8N6248W }}</ref>
==غير پرائيميٽن ۾ ننهن==
[[ڪارپوليسٽس سمپسوني]]، [[پليسيئڊاپيفارمز]] جي هڪ ناپيد ٿيل نوع ۽ پوئين [[پيليوسين]] دور جو هڪ شروعاتي پرائيميٽ جهڙو کيرپياريندڙ جانور، پنهنجي [[پير جي آڱر|مخالف رخ ۾ ڦرندڙ وڏي پير جي آڱر]] تي ننهن رکندو هو.<ref>{{Cite journal |last=Bloch |first=Jonathan I. |last2=Boyer |first2=Doug M. |date=2002-11-22 |title=Grasping Primate Origins |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1078249 |journal=Science |language=en |volume=298 |issue=5598 |pages=1606–1610 |doi=10.1126/science.1078249 |issn=0036-8075|url-access=subscription }}</ref> [[ڪوئا نما جانور|روڊينشيا]] جي پهرين آڱر تي ننهن هوندو آهي، جيڪو هٿ سان خوراڪ سنڀالڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي. اهڙو ننهن، [[مهارت واري حرڪت|مهارت واري]] خوراڪ کائڻ جي حرڪت ۽ [[اڳيان ڏند|اڳين ڏندن]] سان گڏجي، ڪوئا نما جانورن کي سخت ٻجن ۽ ميون مان فائدو وٺڻ جي قابل بڻائي ٿو؛ هيءَ هڪ اهڙي ماحولياتي جاءِ آهي، جنهن تي انهن جو غلبو آهي. دليل ڏنو ويو آهي تہ هي آڱوٺي جو ننهن ابن ڏاڏن واري خاصيت آهي، جڏهن تہ استثنا انهن حالتن سان لاڳاپيل آهن، جن ۾ [[زمين هيٺ رهندڙ جانور|زمين هيٺ رهڻ وارين عادتن]] ۽ رڳو وات سان خوراڪ کائڻ سبب ان جي جاءِ چنبن ورتي آهي.<ref>{{Cite journal |last=Missagia |first=Rafaela V. |last2=Feijó |first2=Anderson |last3=Johnson |first3=Lauren |last4=Allen |first4=Maximilian L. |last5=Patterson |first5=Bruce D. |last6=Jenkins |first6=Paulina D. |last7=Shepherd |first7=Gordon M. G. |date=2025-09-04 |title=Evolution of thumbnails across Rodentia |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.ads7926 |journal=Science |language=en |volume=389 |issue=6764 |pages=1049–1053 |doi=10.1126/science.ads7926 |issn=0036-8075|url-access=subscription |hdl=10141/623352 |hdl-access=free }}</ref>
==پڻ ڏسو==
{{anatomy terms}}
* [[چمڙي جي حالتن جي فهرست]]
* [[ننهن جي بيماري]]
* [[پيرن جي فيٽشزم]]
* [[هٿن جي فيٽشزم]]
* [[اونيڪوگريفوسس]]، حد کان وڌيڪ وڌيل، چنبي جهڙا ننهن
==حوالا==
{{Reflist|30em}}
* {{Commons category-inline|Nails}}
{{Human regional anatomy}}
{{Integumentary system}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:ننهن (ايناٽامي)}}
[[Category:ننهن (ايناٽامي)| ]]
s0glivbe16vqtn3or8f7lu8876c3qv1
ڄنگھ
0
37757
392016
207569
2026-07-07T13:59:38Z
Intisar Ali
8681
392016
wikitext
text/x-wiki
{{short description|وزن کڻندڙ ۽ چرپر ڪندڙ جسماني بناوت}}
{{Infobox anatomy
| Name = ٽنگ
| Latin = membrum inferius
| Greek =
| Image = InsectLeg.svg
| Caption = جيت جي ٽنگ جو خاڪو
| Width =
| Image2 =
| Caption2 =
| Precursor =
| System =
| Artery =
| Vein =
| Nerve =
| Lymph =
}}
'''ٽنگ''' هڪ [[وزن کڻڻ|وزن کڻندڙ]] ۽ [[جانورن جي چرپر|چرپر ڪندڙ]] جسماني بناوت آهي، جيڪا عام طور [[ٿنڀو|ٿنڀي]] جهڙي شڪل واري هوندي آهي. چرپر دوران، ٽنگون ”ڊگهيون ٿي سگهندڙ ٽيڪن“ طور ڪم ڪن ٿيون.<ref>{{cite journal |title=Studies in the Mechanics of the Tetrapod Skeleton |date=1944 |publisher=Biologists.org |doi=10.1242/jeb.20.2.88 |url=http://jeb.biologists.org/cgi/content/abstract/20/2/88 |access-date=21 September 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080709010059/http://jeb.biologists.org/cgi/content/abstract/20/2/88 |archive-date=9 July 2008 |last1=Gray |first1=J. |journal=Journal of Experimental Biology |volume=20 |issue=2 |pages=88–116 |bibcode=1944JExpB..20...88G }}</ref> سڀني جوڙن جي چرپر جي ميلاپ کي هڪ اهڙي واحد، سڌي عنصر جي صورت ۾ نموني بند ڪري سگهجي ٿو، جيڪو پنهنجي ڊيگهه بدلائڻ ۽ هر رخ ۾ گهمي سگهندڙ ”ڪُلهي“ جي جوڙ چوڌاري ڦرڻ جي سگهه رکي ٿو.
هڪ [[جانور]] جي جسماني بناوت طور، ٽنگ [[جانورن جي چرپر|چرپر]] لاءِ استعمال ٿيندي آهي. ان جو [[جسماني هنڌ جا اصطلاح#ويجهو ۽ پري|پري وارو]] ڇيڙو اڪثر [[زور]] کي ورهائڻ لاءِ بدليل هوندو آهي (جهڙوڪ [[پير]]). گهڻن جانورن جون ٽنگون ٻڌي انگ ۾ هونديون آهن.
فرنيچر جي هڪ جزو طور، ٽنگ ڪارائتي مٿاڇري، جهڙوڪ ميز جي مٿئين تختي يا ڪرسيءَ جي ويهڻ واري حصي کي سهارو ڏيڻ لاءِ گهربل مواد جي بچت خاطر استعمال ٿيندي آهي.
==اصطلاح==
* [[هڪ ٽنگائپ|هڪ ٽنگو]]: هڪ ٽنگ، جهڙوڪ ڪلم
* [[ٻه ٽنگائپ|ٻه ٽنگو]]: ٻه ٽنگون، جهڙوڪ انسان ۽ پکي
* [[ٽي ٽنگائپ|ٽي ٽنگو]]: ٽي ٽنگون، جيڪو عام طور صحتمند جانورن ۾ قدرتي طور نه ٿيندو آهي
* [[چار ٽنگائپ|چار ٽنگو]]: چار ٽنگون، جهڙوڪ ڪتا ۽ گهوڙا
ڪيترن ئي [[ٽيڪسا]] جي سڃاڻپ ٽنگن جي انگ سان ڪئي ويندي آهي:
* [[چار عضوي جاندار|چار عضوي جاندارن]] جون چار ٽنگون هونديون آهن. ''[[بائيپس (ڪرڙي)|بائيپس]]'' جنس جي اسڪواميٽن جون رڳو ٻه ٽنگون هونديون آهن. سيسيليئن ۽ ڪيترين ئي اسڪواميٽ نسل وارين شاخن هم رخي ارتقا وسيلي پنهنجون ٽنگون وڃائي ڇڏيون آهن.
* [[پين آرٿروپوڊا]]: گهٽ ۾ گهٽ چار ٽنگون. مخملي ڪيڙن ۽ ڪجهه سنڌي پيرن وارن جاندارن جون ٻارهن کان وڌيڪ ٽنگون هونديون آهن؛ ڪجهه جنسن ۾ هڪ سئو کان به وڌيڪ ٽنگون ٿين ٿيون. نالن مان ظاهر ٿيندڙ مطلب جي ابتڙ، [[سئوپيري|سئوپيرين]] (”سئو پير“) جون ويهن کان گهٽ يا 300 کان وڌيڪ ٽنگون ٿي سگهن ٿيون، ۽ [[هزارپيري|هزارپيرين]] (”هزار پير“) جون 1,000 کان گهٽ، پر وڌ ۾ وڌ 750 ٽنگون هونديون آهن.
==جزا==
ٽنگ [[مجموعي ايناٽامي]] جي هڪ بناوت آهي، جنهن جو مطلب آهي ته اها بنا ڪنهن اوزار جي ڏسڻ لاءِ ڪافي وڏي هوندي آهي. ان جا جزا جانور تي دارومدار رکن ٿا. انسانن ۽ ٻين کير پياريندڙ جانورن ۾ ٽنگ ۾ [[هڏي|هڏا]]، [[ڏورو|ڏورا]]، [[ٽينڊن]]، [[لِگامينٽ]]، [[رت جي نلي|رت جون نليون]]، [[تنت|تنتون]] ۽ [[چمڙي]] شامل آهن. [[جيت|جيتن]] ۾ ٽنگ اندر انهن مان گهڻيون شيون شامل هونديون آهن، سواءِ ان جي ته جيتن ۾ [[ٻاهريون ڍانچو]] هوندو آهي، جيڪو هڏن ۽ چمڙي ٻنهي جو ڪم ڪندو آهي.
ڪڏهن ٽنگ جي ڇيڙي، يا [[پير]]، کي ٽنگ جو حصو سمجهيو ويندو آهي؛ ٻين حالتن ۾ ان کي الڳ سمجهيو ويندو آهي. ساڳيءَ طرح، [[ڪُلهي جو جوڙ]] يا اها ٻي جاءِ، جتي ٽنگ مُک جسم سان ڳنڍجي ٿي، الڳ يا ٽنگ جو حصو سمجهي سگهجي ٿي.
==چار عضوي جاندارن جون ٽنگون==
[[File:Mammoth leg.png|thumb|upright=0.6|هڪ [[اوني ميمٿ]] جي ٽنگ (نئين سر جوڙيل)]]
[[چار عضوي جاندار|چار عضوي جاندارن]] جي [[ايناٽامي]] ۾، ''ٽنگ'' جو اصطلاح سڄي [[عضوو (جسماني بناوت)|عضوي]] لاءِ استعمال ٿيندو آهي. انساني طب ۾، صحيح وصف<ref>{{cite web |title=Leg |work=Medical Subject Headings (MeSH) |publisher=National Library of Medicine |url=https://www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/2007/MB_cgi?mode=&term=Leg&field=entry |access-date=18 April 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222151236/http://www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/2007/MB_cgi?mode=&term=Leg&field=entry |archive-date=22 December 2015 }}</ref><ref>{{cite web |title=Leg |work=Dorland's Medical Dictionary for Healthcare Consumers |publisher=Mercksource |url=http://www.mercksource.com/pp/us/cns/cns_hl_dorlands_split.jsp?pg=/ppdocs/us/common/dorlands/dorland/five/000058188.htm |archive-url=https://archive.today/20111014042937/http://www.mercksource.com/pp/us/cns/cns_hl_dorlands_split.jsp?pg=/ppdocs/us/common/dorlands/dorland/five/000058188.htm |url-status=dead |archive-date=14 October 2011 |access-date=18 April 2009 }}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|leg}}</ref> رڳو [[گوڏو|گوڏي]] ۽ [[ڀيڏو|ڀيڏي]] جي وچ واري حصي ڏانهن اشارو ڪري ٿي. هن هيٺين حصي کي ''پنِي'' پڻ چيو ويندو آهي،<ref>{{cite book |last=Kardong |first=Kenneth V. |date=2009 |title=Vertebrates: Comparative anatomy, function, evolution |edition=5th |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-304058-5 |page=340}}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|shank}}</ref> ۽ هن حصي جي اڳئين پاسي کي ''نَري'' يا ''پري ٽيبيا'' چيو ويندو آهي.
[[ٻه ٽنگو|ٻن ٽنگن وارن]] [[چار عضوي جاندار|چار عضوي جاندارن]] ۾، ٻن هيٺين عضون کي ”ٽنگون“ ۽ ٻن مٿين عضون کي، حالتن موجب، ”ٻانهون“ يا ”کنڀ“ چيو ويندو آهي. چار ٽنگن وارن چار عضوي جاندارن ۾، عضون کي عام طور اڳيون ٽنگون ۽ پويون ٽنگون چيو ويندو آهي.
==روبوٽڪ ٽنگ==
[[روبوٽڪ ٽنگ]] کي هڪ [[محرڪ]] هلائيندو آهي، جيڪو ڪنهن مڪينزم يا سرشتي کي هلائڻ يا ضابطي ۾ رکڻ لاءِ [[انجڻ|موٽر]] جو هڪ قسم آهي. اهو توانائيءَ جي ذريعي سان هلايو ويندو آهي، جيڪا عام طور برقي وهڪري، [[هائڊرالڪ پاڻياٺ]] جي دٻاءَ يا [[هوا جي دٻاءَ]] جي صورت ۾ هوندي آهي، ۽ ان توانائيءَ کي چرپر ۾ بدلائيندو آهي.
==مصنوعي ٽنگ==
[[File:86 ACPS Atlanta 1996 Swimming General Views.jpg|thumb|right|[[ڪيمرون ڊي برگ]]، هڪ آسٽريلوي پيرالمپڪ ترڻ وارو، جنهن کي مصنوعي ٽنگ لڳل آهي]]
[[مصنوعي عضوو|مصنوعي]] ٽنگ هڪ هٿرادو ٽنگ آهي، جيڪا وڃايل ٽنگ جي جاءِ تي استعمال ڪئي ويندي آهي.
==حوالا==
{{Reflist|30em}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
* {{commons-inline}}
{{Authority control}}
{{Use dmy dates|date=April 2024}}
[[زمرو:جانورن جي چرپر]]
[[زمرو:جانورن جي ايناٽامي]]
[[زمرو:هيٺين عضوي جي ايناٽامي]]
[[cs:Noha]]
bxicrrf267f2m490a5ku3clsrsfi5u9
392017
392016
2026-07-07T14:01:06Z
Intisar Ali
8681
/* */
392017
wikitext
text/x-wiki
{{short description|وزن کڻندڙ ۽ چرپر ڪندڙ جسماني بناوت}}
{{Infobox anatomy
| Name = ٽنگ
| Latin = membrum inferius
| Greek =
| Image = InsectLeg.svg
| Caption = جيت جي ٽنگ جو خاڪو
| Width =
| Image2 =
| Caption2 =
| Precursor =
| System =
| Artery =
| Vein =
| Nerve =
| Lymph =
}}
'''ڄنگھ''' يا '''ٽنگ''' (Leg): هڪ [[وزن کڻڻ|وزن کڻندڙ]] ۽ [[جانورن جي چرپر|چرپر ڪندڙ]] جسماني بناوت آهي، جيڪا عام طور [[ٿنڀو|ٿنڀي]] جهڙي شڪل واري هوندي آهي. چرپر دوران، ٽنگون ”ڊگهيون ٿي سگهندڙ ٽيڪن“ طور ڪم ڪن ٿيون.<ref>{{cite journal |title=Studies in the Mechanics of the Tetrapod Skeleton |date=1944 |publisher=Biologists.org |doi=10.1242/jeb.20.2.88 |url=http://jeb.biologists.org/cgi/content/abstract/20/2/88 |access-date=21 September 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080709010059/http://jeb.biologists.org/cgi/content/abstract/20/2/88 |archive-date=9 July 2008 |last1=Gray |first1=J. |journal=Journal of Experimental Biology |volume=20 |issue=2 |pages=88–116 |bibcode=1944JExpB..20...88G }}</ref> سڀني جوڙن جي چرپر جي ميلاپ کي هڪ اهڙي واحد، سڌي عنصر جي صورت ۾ نموني بند ڪري سگهجي ٿو، جيڪو پنهنجي ڊيگهه بدلائڻ ۽ هر رخ ۾ گهمي سگهندڙ ”ڪُلهي“ جي جوڙ چوڌاري ڦرڻ جي سگهه رکي ٿو.
هڪ [[جانور]] جي جسماني بناوت طور، ٽنگ [[جانورن جي چرپر|چرپر]] لاءِ استعمال ٿيندي آهي. ان جو [[جسماني هنڌ جا اصطلاح#ويجهو ۽ پري|پري وارو]] ڇيڙو اڪثر [[زور]] کي ورهائڻ لاءِ بدليل هوندو آهي (جهڙوڪ [[پير]]). گهڻن جانورن جون ٽنگون ٻڌي انگ ۾ هونديون آهن.
فرنيچر جي هڪ جزو طور، ٽنگ ڪارائتي مٿاڇري، جهڙوڪ ميز جي مٿئين تختي يا ڪرسيءَ جي ويهڻ واري حصي کي سهارو ڏيڻ لاءِ گهربل مواد جي بچت خاطر استعمال ٿيندي آهي.
==اصطلاح==
* [[هڪ ٽنگائپ|هڪ ٽنگو]]: هڪ ٽنگ، جهڙوڪ ڪلم
* [[ٻه ٽنگائپ|ٻه ٽنگو]]: ٻه ٽنگون، جهڙوڪ انسان ۽ پکي
* [[ٽي ٽنگائپ|ٽي ٽنگو]]: ٽي ٽنگون، جيڪو عام طور صحتمند جانورن ۾ قدرتي طور نه ٿيندو آهي
* [[چار ٽنگائپ|چار ٽنگو]]: چار ٽنگون، جهڙوڪ ڪتا ۽ گهوڙا
ڪيترن ئي [[ٽيڪسا]] جي سڃاڻپ ٽنگن جي انگ سان ڪئي ويندي آهي:
* [[چار عضوي جاندار|چار عضوي جاندارن]] جون چار ٽنگون هونديون آهن. ''[[بائيپس (ڪرڙي)|بائيپس]]'' جنس جي اسڪواميٽن جون رڳو ٻه ٽنگون هونديون آهن. سيسيليئن ۽ ڪيترين ئي اسڪواميٽ نسل وارين شاخن هم رخي ارتقا وسيلي پنهنجون ٽنگون وڃائي ڇڏيون آهن.
* [[پين آرٿروپوڊا]]: گهٽ ۾ گهٽ چار ٽنگون. مخملي ڪيڙن ۽ ڪجهه سنڌي پيرن وارن جاندارن جون ٻارهن کان وڌيڪ ٽنگون هونديون آهن؛ ڪجهه جنسن ۾ هڪ سئو کان به وڌيڪ ٽنگون ٿين ٿيون. نالن مان ظاهر ٿيندڙ مطلب جي ابتڙ، [[سئوپيري|سئوپيرين]] (”سئو پير“) جون ويهن کان گهٽ يا 300 کان وڌيڪ ٽنگون ٿي سگهن ٿيون، ۽ [[هزارپيري|هزارپيرين]] (”هزار پير“) جون 1,000 کان گهٽ، پر وڌ ۾ وڌ 750 ٽنگون هونديون آهن.
==جزا==
ٽنگ [[مجموعي ايناٽامي]] جي هڪ بناوت آهي، جنهن جو مطلب آهي ته اها بنا ڪنهن اوزار جي ڏسڻ لاءِ ڪافي وڏي هوندي آهي. ان جا جزا جانور تي دارومدار رکن ٿا. انسانن ۽ ٻين کير پياريندڙ جانورن ۾ ٽنگ ۾ [[هڏي|هڏا]]، [[ڏورو|ڏورا]]، [[ٽينڊن]]، [[لِگامينٽ]]، [[رت جي نلي|رت جون نليون]]، [[تنت|تنتون]] ۽ [[چمڙي]] شامل آهن. [[جيت|جيتن]] ۾ ٽنگ اندر انهن مان گهڻيون شيون شامل هونديون آهن، سواءِ ان جي ته جيتن ۾ [[ٻاهريون ڍانچو]] هوندو آهي، جيڪو هڏن ۽ چمڙي ٻنهي جو ڪم ڪندو آهي.
ڪڏهن ٽنگ جي ڇيڙي، يا [[پير]]، کي ٽنگ جو حصو سمجهيو ويندو آهي؛ ٻين حالتن ۾ ان کي الڳ سمجهيو ويندو آهي. ساڳيءَ طرح، [[ڪُلهي جو جوڙ]] يا اها ٻي جاءِ، جتي ٽنگ مُک جسم سان ڳنڍجي ٿي، الڳ يا ٽنگ جو حصو سمجهي سگهجي ٿي.
==چار عضوي جاندارن جون ٽنگون==
[[File:Mammoth leg.png|thumb|upright=0.6|هڪ [[اوني ميمٿ]] جي ٽنگ (نئين سر جوڙيل)]]
[[چار عضوي جاندار|چار عضوي جاندارن]] جي [[ايناٽامي]] ۾، ''ٽنگ'' جو اصطلاح سڄي [[عضوو (جسماني بناوت)|عضوي]] لاءِ استعمال ٿيندو آهي. انساني طب ۾، صحيح وصف<ref>{{cite web |title=Leg |work=Medical Subject Headings (MeSH) |publisher=National Library of Medicine |url=https://www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/2007/MB_cgi?mode=&term=Leg&field=entry |access-date=18 April 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222151236/http://www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/2007/MB_cgi?mode=&term=Leg&field=entry |archive-date=22 December 2015 }}</ref><ref>{{cite web |title=Leg |work=Dorland's Medical Dictionary for Healthcare Consumers |publisher=Mercksource |url=http://www.mercksource.com/pp/us/cns/cns_hl_dorlands_split.jsp?pg=/ppdocs/us/common/dorlands/dorland/five/000058188.htm |archive-url=https://archive.today/20111014042937/http://www.mercksource.com/pp/us/cns/cns_hl_dorlands_split.jsp?pg=/ppdocs/us/common/dorlands/dorland/five/000058188.htm |url-status=dead |archive-date=14 October 2011 |access-date=18 April 2009 }}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|leg}}</ref> رڳو [[گوڏو|گوڏي]] ۽ [[ڀيڏو|ڀيڏي]] جي وچ واري حصي ڏانهن اشارو ڪري ٿي. هن هيٺين حصي کي ''پنِي'' پڻ چيو ويندو آهي،<ref>{{cite book |last=Kardong |first=Kenneth V. |date=2009 |title=Vertebrates: Comparative anatomy, function, evolution |edition=5th |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-304058-5 |page=340}}</ref><ref>{{MerriamWebsterDictionary|shank}}</ref> ۽ هن حصي جي اڳئين پاسي کي ''نَري'' يا ''پري ٽيبيا'' چيو ويندو آهي.
[[ٻه ٽنگو|ٻن ٽنگن وارن]] [[چار عضوي جاندار|چار عضوي جاندارن]] ۾، ٻن هيٺين عضون کي ”ٽنگون“ ۽ ٻن مٿين عضون کي، حالتن موجب، ”ٻانهون“ يا ”کنڀ“ چيو ويندو آهي. چار ٽنگن وارن چار عضوي جاندارن ۾، عضون کي عام طور اڳيون ٽنگون ۽ پويون ٽنگون چيو ويندو آهي.
==روبوٽڪ ٽنگ==
[[روبوٽڪ ٽنگ]] کي هڪ [[محرڪ]] هلائيندو آهي، جيڪو ڪنهن مڪينزم يا سرشتي کي هلائڻ يا ضابطي ۾ رکڻ لاءِ [[انجڻ|موٽر]] جو هڪ قسم آهي. اهو توانائيءَ جي ذريعي سان هلايو ويندو آهي، جيڪا عام طور برقي وهڪري، [[هائڊرالڪ پاڻياٺ]] جي دٻاءَ يا [[هوا جي دٻاءَ]] جي صورت ۾ هوندي آهي، ۽ ان توانائيءَ کي چرپر ۾ بدلائيندو آهي.
==مصنوعي ٽنگ==
[[File:86 ACPS Atlanta 1996 Swimming General Views.jpg|thumb|right|[[ڪيمرون ڊي برگ]]، هڪ آسٽريلوي پيرالمپڪ ترڻ وارو، جنهن کي مصنوعي ٽنگ لڳل آهي]]
[[مصنوعي عضوو|مصنوعي]] ٽنگ هڪ هٿرادو ٽنگ آهي، جيڪا وڃايل ٽنگ جي جاءِ تي استعمال ڪئي ويندي آهي.
==حوالا==
{{Reflist|30em}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
* {{commons-inline}}
{{Authority control}}
{{Use dmy dates|date=April 2024}}
[[زمرو:جانورن جي چرپر]]
[[زمرو:جانورن جي ايناٽامي]]
[[زمرو:هيٺين عضوي جي ايناٽامي]]
[[cs:Noha]]
rq181ov8v90krxqxymnitxe38hh3qto
ٻيٽ تي مشتمل ملڪ
0
45199
392041
352487
2026-07-07T15:18:20Z
Ibne maryam
17680
/* ٻاهريان ڳنڍڻا */
392041
wikitext
text/x-wiki
{{See also|ٻيٽن تي مشتمل ملڪن جي فهرست}}
'''ٻيٽ تي مشتمل ملڪ''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Island country}}، هڪ اهڙي [[ملڪ]] کي چيو ويندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مشتمل هجي يا ڪنهن ٻيٽ جو حصو هجي. 2011ع تائين [[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|گڏيل قومن جي رڪن ملڪن]] جو 24 سيڪڙو، يعني 46 ملڪ ٻيٽن تي مشمتل آهن.
{{Short description|State with territory consisting of islands}}
{{For|a more comprehensive list|List of island countries}}
{{Distinguish|Iceland}}
[[Image:Island nations.svg|thumb|350px|[[Sovereign state]]s and a de facto state ([[Taiwan]]) fully on islands: those with land borders shaded green, and those without shaded dark blue.<br /><br />Countries/territories not shown on the map: [[Antarctica]] (aq) ([[continent]]al [[territorial dispute|disputed territory]]), [[Australia]] (au) ([[continent]]al country), the [[Cook Islands]] (ck) ([[Associated state|free association]] with [[New Zealand]]), [[Greenland]] (gl) ([[Countries of the Kingdom of Denmark|constituent country]] of the [[Danish Realm|Kingdom of Denmark]]), [[Niue]] (nu) ([[Associated state|free association]] with New Zealand), and [[Puerto Rico]] (pr) ([[Territories of the United States|unincorporated U.S. territory]]).]]
An '''island country''', '''island state''', or '''island nation''' is a [[country]] whose primary territory consists of one or more [[island]]s or parts of islands.<ref>{{cite web |title=Island nation {{!}} Definition, meaning & more {{!}} Collins Dictionary |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/island-nation |website=www.collinsdictionary.com |access-date=6 February 2025 |language=en}}</ref> Approximately 25% of all independent countries are island countries.<ref name="Small is Democratic">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JOqZ9eOeRXoC&pg=PA128&dq=%22island+country%22&lr=#PPA128,M1|title=Small is Democratic|last=Ott|first=Dan|publisher=Routledge|year=1996|isbn=0-8153-3910-0|pages=128}}
</ref> Island countries are historically more stable<ref name="Small is Democratic"/> than many continental states but are vulnerable to conquest by [[Command of the sea|naval superpowers]]. [[Indonesia]] is the largest and most populated island country in the world (and the [[List of countries and dependencies by population#Sovereign states and dependencies by population|fourth most populated country]] overall).<ref>{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |title=Which Are The Island Countries Of The World? |publisher=WorldAtlas.com |date=April 25, 2017 |first1=Joyce |last1=Chepkemoi |access-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html | archive-date=2017-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart |title=Population, total 2015-2019 |publisher=World Bank Open Data |access-date=21 April 2021 }}</ref>
There are great variations between island country economies: they may rely mainly on extractive industries, such as mining, fishing and agriculture, and/or on services such as transit hubs, [[tourism]], and financial services. Many islands have low-lying geographies and their economies and population centers develop along coast plains and [[port]]s; such states may be [[Climate change vulnerability|vulnerable to the effects of climate change]], especially [[sea level rise]].
Remote or significant islands and [[archipelago]]s that are not themselves sovereign are often known as [[dependent territory|dependencies]] or [[Territory#Overseas territory|overseas territories]].
==فهرست==
===گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون===
{| class="wikitable sortable sticky-header-multi"
|-
!rowspan=2 | ملڪ جو نالو
☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>'''<sub>ISO</sub> ڪوڊ'''</small>
!rowspan=2 | جاگرافيائي تشڪيل
!rowspan=2 | ارضياتي علائقو
!data-sort-type="number" colspan=2 | پکيڙ<ref name="world-atlas2">{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|title=Island Countries Of The World|publisher=WorldAtlas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|archive-date=2017-12-07|access-date=2019-08-10}}</ref>
!data-sort-type="number" rowspan=2 | آبادي<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart|title=Total Population Estimates 2015-2019|website=data.worldbank.org|publisher=The World Bank|access-date=21 April 2021}}</ref>
!data-sort-type="number" colspan=2 | آبادي جي گھاٽائي
!rowspan=2 | جاگرافيائي محل وقوع
!rowspan=2 | قيام/آزادي
|-
!<small><sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sup>چورس ميل</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup></small>
|-style="background:#e6e6e6"
! colspan="11" | گڏيل قومن جي اداري جي ميمبر رياستون
|-
| {{flag|Antigua and Barbuda}}
| AG<br>ATG
| ٻه مکيه ٻيٽ:<br><small>'''اينٽيگوا ٻيٽ<br />باربودا ٻيٽ'''</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|442|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,120
| {{convert|220|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪئريبين سمنڊ،]] ليسر انٽيلئس
| <small>'''1 نومبر، 1981ع'''</small>
|-
| {{flag|Bahamas}}
| [[ISO 3166-2:BS|BS]]<br>BHS
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| Continental shelf
| {{convert|13,939|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|389,480
| {{convert|28|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ائٽلانٽڪ سمنڊ،]] [[ٻيٽن جو ميڙ|لوڪايان ٻيٽن جو ميڙ]]
| 1973 July 10
|-
| {{flag|Bahrain}}
| [[ISO 3166-2:BH|BH]]<br>BHR
| [[ٻيٽن جو ميڙ]] (هڪ مکيه ٻيٽ)
| Continental shelf
| {{convert|778|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,641,170
| {{convert|2,109|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[فارس جي نار]]
| 1971 December 10
|-
| {{flag|Barbados}}
| [[ISO 3166-2:BB|BB]]<br>BRB
| هڪ مکيه ٻيٽ
| Continental shelf<ref group="n" name="Microcontinent">A [[Continental fragment|microcontinent]] on [[continental crust]].</ref>
| {{convert|430|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|287,020
| {{convert|667|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1966 November 30
|-
| {{flag|Brunei}}
| [[ISO 3166-2:BN|BN]]<br>BRN
| بورنيو ٻيٽ جو هڪ جز
| Continental shelf
| {{convert|5,765|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|433,290
| {{convert|75|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڏکڻ اوڀر ايشيا|ڏکڻ اوڀر ايشيا (سامونڊي)]]
| 1984 January 1
|-
| {{flag|Cape Verde}}
| [[ISO 3166-2:CV|CV]]<br>CPV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|4,033|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|549,930
| {{convert|136|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Macaronesia]]
[[مائڪرونيشيا]]
| 1975 July 5
|-
| {{flag|Comoros}}
| [[ISO 3166-2:KM|KM]]<br>COM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|1,861|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|850,890
| {{convert|457|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Comoros Islands]]
| 1975 July 6
|-
| {{flag|Cuba}}
| [[ISO 3166-2:CU|CU]]<br>CUB
| هڪ مکيه ٻيٽ ۽ گهڻا ننڊا ٻيٽ <small>(Isla de la Juventud)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|109,884|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 11,346,346
| {{convert|103|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]]، گريٽر اينٽاليس
| 1868 October 10 <br>
1902 May 20
|-
| {{flag|Cyprus}}<ref group="n" name="Cyprus">
The northern part of the island of Cyprus is the ''de facto'' independent state of [[Northern Cyprus]], which is recognized only by [[Turkey]]. In the south of the island are the [[Akrotiri and Dhekelia|Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia]], controlled by the United Kingdom.</ref>
| [[ISO 3166-2:CY|CY]]<br>CYP
| [[Geography of Cyprus|Part of a larger island]], ''de jure'' sovereignty over entire island (Cyprus)
| Continental shelf
| {{convert|9,251|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|888,005
| {{convert|96|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
رومي (ڀونوچ) سمنڊ
| 1960 August 16
|-
| {{flag|Dominica}}
| [[ISO 3166-2:DM|DM]]<br>DMA
| [[Geography of Dominica|One main island]]
| Continental shelf
| {{convert|754|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|71,810
| {{convert|95|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1978 November 3
|-
| {{flag|Dominican Republic}}
| [[ISO 3166-2:DO|DO]]<br>DOM
| [[Geography of the Dominican Republic|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Alto Velo Island|Alto Velo]], [[Catalina Island (Dominican Republic)|Catalina]], [[Saona Island|Saona]], [[Beata Island|Beata]], etc.)
| Continental shelf
| {{convert|48,671|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,738,960
| {{convert|221|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1821 December 1 <br>
1844 February 27
|-
| {{flag|East Timor}}
| [[ISO 3166-2:TL|TL]]<br>TLS
| [[Geography of East Timor|Part of a larger island]] ([[Timor]])
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|14,919|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,293,120
| {{convert|87|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Lesser Sunda Islands]]
| 2002 May 20
|-
| {{flag|Fiji}}
| [[ISO 3166-2:FJ|FJ]]<br>FJI
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ ٻه مکيه ٻيٽ آهن:
وي ٽي ليوو
وانوا ليوو
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|18,274|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|889,950
| {{convert|49|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1970 October 10
|-
| {{flag|Grenada}}
| [[ISO 3166-2:GD|GD]]<br>GRD
| [[Geography of Grenada|One main island]] with two island dependencies ([[Carriacou]] and [[Petite Martinique]])
| Continental shelf
| {{convert|344|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|112,000
| {{convert|326|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1974 February 7
|-
| {{flag|Haiti}}
| [[ISO 3166-2:HT|HT]]<br>HTI
| [[Geography of Haiti|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Gonâve Island|Gonâve]], [[Tortuga (Haiti)|Tortuga]], [[Les Cayemites]], etc.)
| Continental shelf
| {{convert|27,750|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,743,017
| {{convert|423|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1804 January 1
|-
| {{flag|Iceland}}
| [[ISO 3166-2:IS|IS]]<br>ISL
| [[Geography of Iceland|One main island]]
| Oceanic<ref group="n">The largest [[Island#Oceanic islands|oceanic island]] in the world.</ref>
| {{convert|102,775|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|361,310
| {{convert|4|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Arctic Circle]]
| 1918 December 1 <br> 1944 June 17
|-
| {{flag|Indonesia}}
| [[ISO 3166-2:ID|ID]]<br>IDN
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، بشمول وڏي ٻيٽن؛ بورنيو، نيو گني، سيباتڪ ۽ تيمور جا جز
| Various<ref group="n">
The western portion of the country is on the [[Sunda Shelf|continental shelf of Asia]] while the eastern portion of the country is on the [[Sahul Shelf|continental shelf of Australia]]. The central portion of the country consists of oceanic islands in [[Wallacea]].</ref>
| {{convert|1,904,569|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 270,625,570
| {{convert|142|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Indian Ocean|Indian]] and [[Pacific Ocean|Pacific]] oceans
| 1945 August 17
|-
| {{flag|Ireland}}
| [[ISO 3166-2:IE|IE]]<br>IRL
| [[Geography of Ireland|Part of a larger island]] ([[Ireland]]), and [[List of islands of Ireland|several smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|70,273|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 4,977,400
| {{convert|71|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1922 December 6
|-
| {{flag|Jamaica}}
| [[ISO 3166-2:JM|JM]]<br>JAM
| [[Geography of Jamaica|One main island]] with an archipelago of islets (inc. [[Morant Cays]], [[Pedro Cays]], and [[Port Royal Cays]])
| Continental shelf
| {{convert|10,991|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|2,734,092
| {{convert|249|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1962 August 6
|-
| {{flag|Japan}}
| [[ISO 3166-2:JP|JP]]<br>JPN
| [[Geography of Japan|Four main islands]] and [[List of islands of Japan|thousands of surrounding islands]]
| Continental shelf
| {{convert|377,976|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}<ref name="geospatial">{{cite web |title=令和元年全国都道府県市区町村別面積調（１０月１日時点）2020年 |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |access-date=3 January 2021 |language=ja |date=25 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101044323/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |archive-date=January 1, 2021}}</ref>
| style="text-align:right"|126,264,930
| {{convert|334|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[East Asia]]
| 660 BC February 11<ref group="n" name="JPN">
In Japanese tradition, 11 February 660 BC is regarded as the accession date of the first Emperor of Japan in legendary, [[Emperor Jimmu]], marking the establishment of the [[Imperial House of Japan|imperial dynasty]]. However, no historical evidence that Jimmu actually existed and his story was largely narrated by [[Japanese mythology]]. February 11 was also the day when the [[Meiji Constitution|Constitution of the Empire of Japan]] was proclaimed in 1889. See: [[National Foundation Day (Japan)|National Foundation Day]]</ref>
|-
| {{flag|Kiribati}}
| [[ISO 3166-2:KI|KI]]<br>KIR
| [[Geography of Kiribati|Several separated archipelagos]]
مختلف ڌار ڌار [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|811|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|117,610
| {{convert|145|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 July 12
|-
| {{flag|Madagascar}}
| [[ISO 3166-2:MG|MG]]<br>MDG
| [[Geography of Madagascar|One main island]]
| Continental shelf<ref group="n">
The largest [[Continental fragment|microcontinent]] in the world.</ref>
| {{convert|587,041|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|26,969,310
| {{convert|46|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1960 June 26
|-
| {{flag|Maldives}}
| [[ISO 3166-2:MV|MV]]<br>MDV
| [[Geography of the Maldives|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|298|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|383,976
| {{convert|1,289|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Laccadive Sea]]
| 1965 July 26
|-
| {{flag|Malta}}
| [[ISO 3166-2:MT|MT]]<br>MLT
| [[Geography of Malta|Two main islands]] ([[Malta (island)|Malta Island]] and [[Gozo]]) plus other [[List of islands of Malta|smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|316|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|502,650
| {{convert|1,591|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
| 1964 September 21
|-
| {{flag|Marshall Islands}}<ref group="n" name="CFA">The Federated States of Micronesia, the Marshall Islands, and Palau are [[Associated state|states in free association]] with the United States, under the [[Compact of Free Association]].</ref>
| [[ISO 3166-2:MH|MH]]<br>MHL
| [[Geography of the Marshall Islands|Two archipelagos]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|181|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|58,790
| {{convert|325|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 1
|-
| {{flag|Mauritius}}
| [[ISO 3166-2:MU|MU]]<br>MUS
| [[Geography of Mauritius|Archipelago with one main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,040|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,265,710
| {{convert|620|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Mascarene Islands]]
| 1968 March 12
|-
| {{flag|Micronesia}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:FM|FM]]<br>FSM
| [[Geography of the Federated States of Micronesia|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|702|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|113,810
| {{convert|162|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 10
|-
| {{flag|Nauru}}
| [[ISO 3166-2:NR|NR]]<br>NRU
| [[Geography of Nauru|One main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|21|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|12,580
| {{convert|599|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1968 January 31
|-
| {{flag|New Zealand}} ([[Aotearoa]])
| [[ISO 3166-2:NZ|NZ]]<br>NZL
| [[Geography of New Zealand|An archipelago]] around two main islands:<br />
[[Te Ika-a-Māui]] (the North Island)<br />
[[Te Waipounamu]] (the South Island)
| Continental shelf<ref group="n" name="Zealandia">
A part of the [[submerged continent]] of [[Zealandia]].</ref>
| {{convert|270,467|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 5,125,451
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1907 September 26
|-
| {{flag|Palau}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:PW|PW]]<br>PLW
| [[Geography of Palau|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|459|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|18,010
| {{convert|39|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1981 January 1
|-
| {{flag|Papua New Guinea}}
| [[ISO 3166-2:PG|PG]]<br>PNG
| [[Geography of Papua New Guinea|Part of a larger island]] ([[New Guinea]]), and surrounding archipelago
| Continental shelf
| {{convert|462,840|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|8,776,110
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1975 September 16
|-
| {{flag|Philippines}}
| [[ISO 3166-2:PH|PH]]<br>PHL
| [[Geography of the Philippines|Archipelago]]
| Continental shelf
| {{convert|300,000|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|108,116,620
| {{convert|360|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1898 June 12 <br>
1946 July 4
|-
| {{flag|Saint Kitts and Nevis}}
| [[ISO 3166-2:KN|KN]]<br>KNA
| [[Geography of Saint Kitts and Nevis|Two main islands]]:<br />
[[Saint Kitts|Saint Christopher Island]]<br />
[[Nevis|Nevis Island]]
| Continental shelf
| {{convert|261|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|52,830
| {{convert|202|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1983 September 19
|-
| {{flag|Saint Lucia}}
| [[ISO 3166-2:LC|LC]]<br>LCA
| [[Geography of Saint Lucia|One main island]]
| Continental shelf
| {{convert|616|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|182,790
| {{convert|297|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 February 22
|-
| {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| [[ISO 3166-2:VC|VC]]<br>VCT
| [[Geography of Saint Vincent and the Grenadines|An archipelago with one main island]]
| Continental shelf
| {{convert|389|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|110,590
| {{convert|284|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 October 27
|-
| {{flag|Samoa}}
| [[ISO 3166-2:WS|WS]]<br>WSM
| [[Geography of Samoa|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,842|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|197,100
| {{convert|69|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1962 January 1
|-
| {{flag|São Tomé and Príncipe}}
| [[ISO 3166-2:ST|ST]]<br>STP
| [[Geography of São Tomé and Príncipe|Two main islands]]:<br />
[[São Tomé Island]]<br />
[[Príncipe|Príncipe Island]])
| Continental shelf
| {{convert|1,001|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|215,060
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Gulf of Guinea]], [[Africa]]
| 1975 July 12
|-
| {{flag|Seychelles}}
| [[ISO 3166-2:SC|SC]]<br>SYC
| [[Geography of Seychelles|Archipelago]]
| Various<ref group="n">
The [[Granitic Seychelles]] is a part of the [[Seychelles microcontinent]]. The [[Outer Islands (Seychelles)|Coralline Seychelles]] consists of oceanic islands.</ref>
| {{convert|455|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,630
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1976 June 29
|-
| {{flag|Singapore}}
| [[ISO 3166-2:SG|SG]]<br>SGP
| An [[List of islands of Singapore|archipelago]] with [[Geography of Singapore|one main island]]
| Continental shelf
| {{convert|728|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|5,703,570
| {{convert|7,831|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1965 August 9
|-
| {{flag|Solomon Islands}}
| [[ISO 3166-2:SB|SB]]<br>SLB
| [[Geography of the Solomon Islands|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|28,400|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|669,820
| {{convert|24|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1978 July 7
|-
| {{flag|Sri Lanka}}
| [[ISO 3166-2:LK|LK]]<br>LKA
| [[Geography of Sri Lanka|One main island]], plus [[List of islands of Sri Lanka|other small islands]]
| Continental shelf
| {{convert|65,610|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|21,803,000
| {{convert|332|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[South Asia]]
| 1948 February 4
|-
| {{flag|Tonga}}
| [[ISO 3166-2:TO|TO]]<br>TON
| [[Geography of Tonga|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|748|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|104,490
| {{convert|140|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1970 June 4
|-
| {{flag|Trinidad and Tobago}}
| [[ISO 3166-2:TT|TT]]<br>TTO
| An [[List of islands of Trinidad and Tobago|archipelago]] with [[Geography of Trinidad and Tobago|two main islands]]:<br />
[[Trinidad|Trinidad Island]]<br />
[[Tobago|Tobago Island]]
| Continental shelf
| {{convert|5,131|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,394,970
| {{convert|272|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1962 August 31
|-
| {{flag|Tuvalu}}
| [[ISO 3166-2:TV|TV]]<br>TUV
| [[Geography of Tuvalu|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|26|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,650
| {{convert|448|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1978 October 1
|-
| {{flag|United Kingdom}}<ref group="n" name="BOTs">
The [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] of [[Gibraltar]] is a peninsular exclave which shares a [[Gibraltar–Spain border|land border]] with [[Spain]] and can thus be regarded as a part of [[continental Europe]], with the United Kingdom retaining the full authority for its defence and foreign relations. However, Gibraltar and other BOTs are considered to be dependent territories of the [[The Crown|British Crown]] with varying degrees of self-governance, not parts of the United Kingdom proper nor of any of its four [[Countries of the United Kingdom|constituent countries]].</ref><ref>{{cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/32952/ot-wp-0612.pdf |title=The Overseas Territories |publisher=Foreign and Commonwealth Office |date=June 2012 |access-date=29 November 2020}}</ref>
| [[ISO 3166-2:GB|GB or UK]]<br>GBR
| [[Great Britain|One main island]], [[Geography of the United Kingdom|part of second island]] ([[Ireland]]), plus [[List of islands of the United Kingdom|several archipelagos]]
| Continental shelf
| {{convert|244,820|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|67,886,004
| {{convert|277|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1707 May 1
|-
| {{flag|Vanuatu}}
| [[ISO 3166-2:VU|VU]]<br>VUT
| [[Geography of Vanuatu|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|12,189|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|299,880
| {{convert|25|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1980 July 30
|}
===محدود سڃاڻپ واري رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | تڪرار
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
!آزادي جي تاريخ
|-
| {{flag|Northern Cyprus}}<ref group="n" name="trnc">
In 1983, in a breach of international law, [[Northern Cyprus]] unilaterally declared independence from Cyprus, with direct support of its neighbour [[Turkey]], in support of the [[Turkish people]] minority on the island. Northern Cyprus's sovereignty has been recognized by only one United Nations member state: Turkey. It retains a ''de facto'' control of this part of the island. It is not a member state of the United Nations. Most states recognize [[Cyprus]]'s claim to sovereignty over the entirety of [[Cyprus (island)|the island of Cyprus]].</ref>
| CY<br>CYP
| وڏي ٻيٽ (قبرص) جو حصو
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{flag|Cyprus}}
| {{convert|3,355|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|313,626<ref>[https://web.archive.org/web/20160108225108/http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf TRNC] SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3</ref>
| {{convert|93|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| <small>'''[[رومي (ڀونوچ) سمنڊ]]'''</small>
| <small>'''20 جولاء 1974'''</small>
|-
| {{flag|Taiwan}}<ref group="n" name="roc">
Since the conclusion of the [[Chinese Civil War]], the Republic of China (ROC) retains actual rule over the islands of [[Geography of Taiwan|Taiwan]], [[Penghu]], [[Kinmen]], [[Matsu Islands|Matsu]], and [[List of islands of Taiwan|other minor islands]], all of which are collectively known as the "[[Free area of the Republic of China|Free Area]]" (or Taiwan Area) in contrast to [[Mainland China]] being under communist rule, thus making it a ''de facto'' island nation, and has become known colloquially as simply "Taiwan" due to the island of Taiwan forming the majority of the ROC-controlled territories; nonetheless, the ROC has not officially renounced its constitutional-defined territories which include areas effectively controlled by the [[China|People's Republic of China]], [[Mongolia]], [[Tuva]] (a [[Republics of Russia|Russian republic]]) etc. If claimed territories were taken into account, the ROC would not be an island country, nor a country centred around a major island. The ROC-controlled territories are also claimed by the People's Republic of China. See: [[Cross-Strait relations]], [[One China]], [[Political status of Taiwan]], and [[Two Chinas]].</ref>
| TW<br>TWN
| هڪ وڏو ۽ ٻيا ننڍا ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{پرچم|چين}}
| {{convert|36,193|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|23,603,121
| {{convert|652|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوڀر ايشيا]]
| 1 جنوري، 1912ع<ref group="n" name="roc-2">The [[Republic of China (1912–1949)|Republic of China]] (ROC) was formally established on 1 January 1912 following the [[1911 Revolution|Xinhai Revolution]], which succeeded the former [[Qing dynasty]]'s territories on [[Mainland China]], while the [[Taiwan under Japanese rule|islands of Taiwan and Penghu were under Japanese rule]] at the time. The ROC gained control over the latter after the [[Surrender of Japan]] in 1945, but soon lost its control of mainland to the communists due to the [[Chinese Civil War]]. The ROC government relocated to [[Taipei]] on 7 December 1949 and named the city its [[Temporary capital|provisional capital]].
Constitutionally, the [[Republic of China on Taiwan]] still views itself as the continuation of the former Chinese republic, with legitimate sovereignty over Mainland China despite having no actual control. 7 December 1949 is listed as the date of formation of its governing authority fully established on the islands. See: [[Four-Stage Theory of the Republic of China]], [[Kuomintang's retreat to Taiwan]], and [[Political status of Taiwan]].</ref>
|}
===ايسوسيئيٽڊ رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | ايسوسيئيٽڊ ملڪ
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
|-
| {{flag|Cook Islands}}<ref group="n" name="NCA">The [[political status of the Cook Islands and Niue]] is defined as [[Associated state|states in free association]] with [[New Zealand]]. The Cook Islands and Niue are internally self-governing, with New Zealand retaining responsibility for their defence and for some foreign affairs. However, these responsibilities confer New Zealand no rights of control and can only be exercised at the request of the Cook Islands and Niue. See: [[Politics of the Cook Islands#Constitution|Constitution of the Cook Islands]] and [[Niue Constitution Act]].</ref>
| CK<br>COK
| <small>'''ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]]'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|236|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,777
| {{convert|45.7|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوشينيا|پولينئشيا]]
|-
| {{flag|Niue}}<ref group="n" name="NCA"/>
| NU<br>NIU
| <small>'''هڪ ٻيٽ'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|260|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,269
| {{convert|4.9|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| پئسفڪ سمنڊ، پولينئشيا
|}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:ٻيٽ]]
[[زمرو:سياسي جاگرافي]]
[[زمرو:ملڪن جو فهرستون]]
3rvcsbu900n0o9tkk7ayjai4425bnml
392042
392041
2026-07-07T15:19:13Z
Ibne maryam
17680
removed [[Category:ملڪن جو فهرستون]]; added [[Category:ملڪن جون فهرستون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان
392042
wikitext
text/x-wiki
{{See also|ٻيٽن تي مشتمل ملڪن جي فهرست}}
'''ٻيٽ تي مشتمل ملڪ''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Island country}}، هڪ اهڙي [[ملڪ]] کي چيو ويندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مشتمل هجي يا ڪنهن ٻيٽ جو حصو هجي. 2011ع تائين [[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|گڏيل قومن جي رڪن ملڪن]] جو 24 سيڪڙو، يعني 46 ملڪ ٻيٽن تي مشمتل آهن.
{{Short description|State with territory consisting of islands}}
{{For|a more comprehensive list|List of island countries}}
{{Distinguish|Iceland}}
[[Image:Island nations.svg|thumb|350px|[[Sovereign state]]s and a de facto state ([[Taiwan]]) fully on islands: those with land borders shaded green, and those without shaded dark blue.<br /><br />Countries/territories not shown on the map: [[Antarctica]] (aq) ([[continent]]al [[territorial dispute|disputed territory]]), [[Australia]] (au) ([[continent]]al country), the [[Cook Islands]] (ck) ([[Associated state|free association]] with [[New Zealand]]), [[Greenland]] (gl) ([[Countries of the Kingdom of Denmark|constituent country]] of the [[Danish Realm|Kingdom of Denmark]]), [[Niue]] (nu) ([[Associated state|free association]] with New Zealand), and [[Puerto Rico]] (pr) ([[Territories of the United States|unincorporated U.S. territory]]).]]
An '''island country''', '''island state''', or '''island nation''' is a [[country]] whose primary territory consists of one or more [[island]]s or parts of islands.<ref>{{cite web |title=Island nation {{!}} Definition, meaning & more {{!}} Collins Dictionary |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/island-nation |website=www.collinsdictionary.com |access-date=6 February 2025 |language=en}}</ref> Approximately 25% of all independent countries are island countries.<ref name="Small is Democratic">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JOqZ9eOeRXoC&pg=PA128&dq=%22island+country%22&lr=#PPA128,M1|title=Small is Democratic|last=Ott|first=Dan|publisher=Routledge|year=1996|isbn=0-8153-3910-0|pages=128}}
</ref> Island countries are historically more stable<ref name="Small is Democratic"/> than many continental states but are vulnerable to conquest by [[Command of the sea|naval superpowers]]. [[Indonesia]] is the largest and most populated island country in the world (and the [[List of countries and dependencies by population#Sovereign states and dependencies by population|fourth most populated country]] overall).<ref>{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |title=Which Are The Island Countries Of The World? |publisher=WorldAtlas.com |date=April 25, 2017 |first1=Joyce |last1=Chepkemoi |access-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html | archive-date=2017-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart |title=Population, total 2015-2019 |publisher=World Bank Open Data |access-date=21 April 2021 }}</ref>
There are great variations between island country economies: they may rely mainly on extractive industries, such as mining, fishing and agriculture, and/or on services such as transit hubs, [[tourism]], and financial services. Many islands have low-lying geographies and their economies and population centers develop along coast plains and [[port]]s; such states may be [[Climate change vulnerability|vulnerable to the effects of climate change]], especially [[sea level rise]].
Remote or significant islands and [[archipelago]]s that are not themselves sovereign are often known as [[dependent territory|dependencies]] or [[Territory#Overseas territory|overseas territories]].
==فهرست==
===گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون===
{| class="wikitable sortable sticky-header-multi"
|-
!rowspan=2 | ملڪ جو نالو
☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>'''<sub>ISO</sub> ڪوڊ'''</small>
!rowspan=2 | جاگرافيائي تشڪيل
!rowspan=2 | ارضياتي علائقو
!data-sort-type="number" colspan=2 | پکيڙ<ref name="world-atlas2">{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|title=Island Countries Of The World|publisher=WorldAtlas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|archive-date=2017-12-07|access-date=2019-08-10}}</ref>
!data-sort-type="number" rowspan=2 | آبادي<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart|title=Total Population Estimates 2015-2019|website=data.worldbank.org|publisher=The World Bank|access-date=21 April 2021}}</ref>
!data-sort-type="number" colspan=2 | آبادي جي گھاٽائي
!rowspan=2 | جاگرافيائي محل وقوع
!rowspan=2 | قيام/آزادي
|-
!<small><sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sup>چورس ميل</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup></small>
|-style="background:#e6e6e6"
! colspan="11" | گڏيل قومن جي اداري جي ميمبر رياستون
|-
| {{flag|Antigua and Barbuda}}
| AG<br>ATG
| ٻه مکيه ٻيٽ:<br><small>'''اينٽيگوا ٻيٽ<br />باربودا ٻيٽ'''</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|442|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,120
| {{convert|220|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪئريبين سمنڊ،]] ليسر انٽيلئس
| <small>'''1 نومبر، 1981ع'''</small>
|-
| {{flag|Bahamas}}
| [[ISO 3166-2:BS|BS]]<br>BHS
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| Continental shelf
| {{convert|13,939|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|389,480
| {{convert|28|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ائٽلانٽڪ سمنڊ،]] [[ٻيٽن جو ميڙ|لوڪايان ٻيٽن جو ميڙ]]
| 1973 July 10
|-
| {{flag|Bahrain}}
| [[ISO 3166-2:BH|BH]]<br>BHR
| [[ٻيٽن جو ميڙ]] (هڪ مکيه ٻيٽ)
| Continental shelf
| {{convert|778|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,641,170
| {{convert|2,109|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[فارس جي نار]]
| 1971 December 10
|-
| {{flag|Barbados}}
| [[ISO 3166-2:BB|BB]]<br>BRB
| هڪ مکيه ٻيٽ
| Continental shelf<ref group="n" name="Microcontinent">A [[Continental fragment|microcontinent]] on [[continental crust]].</ref>
| {{convert|430|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|287,020
| {{convert|667|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1966 November 30
|-
| {{flag|Brunei}}
| [[ISO 3166-2:BN|BN]]<br>BRN
| بورنيو ٻيٽ جو هڪ جز
| Continental shelf
| {{convert|5,765|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|433,290
| {{convert|75|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڏکڻ اوڀر ايشيا|ڏکڻ اوڀر ايشيا (سامونڊي)]]
| 1984 January 1
|-
| {{flag|Cape Verde}}
| [[ISO 3166-2:CV|CV]]<br>CPV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|4,033|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|549,930
| {{convert|136|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Macaronesia]]
[[مائڪرونيشيا]]
| 1975 July 5
|-
| {{flag|Comoros}}
| [[ISO 3166-2:KM|KM]]<br>COM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|1,861|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|850,890
| {{convert|457|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Comoros Islands]]
| 1975 July 6
|-
| {{flag|Cuba}}
| [[ISO 3166-2:CU|CU]]<br>CUB
| هڪ مکيه ٻيٽ ۽ گهڻا ننڊا ٻيٽ <small>(Isla de la Juventud)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|109,884|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 11,346,346
| {{convert|103|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]]، گريٽر اينٽاليس
| 1868 October 10 <br>
1902 May 20
|-
| {{flag|Cyprus}}<ref group="n" name="Cyprus">
The northern part of the island of Cyprus is the ''de facto'' independent state of [[Northern Cyprus]], which is recognized only by [[Turkey]]. In the south of the island are the [[Akrotiri and Dhekelia|Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia]], controlled by the United Kingdom.</ref>
| [[ISO 3166-2:CY|CY]]<br>CYP
| [[Geography of Cyprus|Part of a larger island]], ''de jure'' sovereignty over entire island (Cyprus)
| Continental shelf
| {{convert|9,251|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|888,005
| {{convert|96|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
رومي (ڀونوچ) سمنڊ
| 1960 August 16
|-
| {{flag|Dominica}}
| [[ISO 3166-2:DM|DM]]<br>DMA
| [[Geography of Dominica|One main island]]
| Continental shelf
| {{convert|754|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|71,810
| {{convert|95|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1978 November 3
|-
| {{flag|Dominican Republic}}
| [[ISO 3166-2:DO|DO]]<br>DOM
| [[Geography of the Dominican Republic|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Alto Velo Island|Alto Velo]], [[Catalina Island (Dominican Republic)|Catalina]], [[Saona Island|Saona]], [[Beata Island|Beata]], etc.)
| Continental shelf
| {{convert|48,671|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,738,960
| {{convert|221|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1821 December 1 <br>
1844 February 27
|-
| {{flag|East Timor}}
| [[ISO 3166-2:TL|TL]]<br>TLS
| [[Geography of East Timor|Part of a larger island]] ([[Timor]])
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|14,919|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,293,120
| {{convert|87|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Lesser Sunda Islands]]
| 2002 May 20
|-
| {{flag|Fiji}}
| [[ISO 3166-2:FJ|FJ]]<br>FJI
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ ٻه مکيه ٻيٽ آهن:
وي ٽي ليوو
وانوا ليوو
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|18,274|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|889,950
| {{convert|49|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1970 October 10
|-
| {{flag|Grenada}}
| [[ISO 3166-2:GD|GD]]<br>GRD
| [[Geography of Grenada|One main island]] with two island dependencies ([[Carriacou]] and [[Petite Martinique]])
| Continental shelf
| {{convert|344|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|112,000
| {{convert|326|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1974 February 7
|-
| {{flag|Haiti}}
| [[ISO 3166-2:HT|HT]]<br>HTI
| [[Geography of Haiti|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Gonâve Island|Gonâve]], [[Tortuga (Haiti)|Tortuga]], [[Les Cayemites]], etc.)
| Continental shelf
| {{convert|27,750|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,743,017
| {{convert|423|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1804 January 1
|-
| {{flag|Iceland}}
| [[ISO 3166-2:IS|IS]]<br>ISL
| [[Geography of Iceland|One main island]]
| Oceanic<ref group="n">The largest [[Island#Oceanic islands|oceanic island]] in the world.</ref>
| {{convert|102,775|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|361,310
| {{convert|4|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Arctic Circle]]
| 1918 December 1 <br> 1944 June 17
|-
| {{flag|Indonesia}}
| [[ISO 3166-2:ID|ID]]<br>IDN
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، بشمول وڏي ٻيٽن؛ بورنيو، نيو گني، سيباتڪ ۽ تيمور جا جز
| Various<ref group="n">
The western portion of the country is on the [[Sunda Shelf|continental shelf of Asia]] while the eastern portion of the country is on the [[Sahul Shelf|continental shelf of Australia]]. The central portion of the country consists of oceanic islands in [[Wallacea]].</ref>
| {{convert|1,904,569|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 270,625,570
| {{convert|142|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Indian Ocean|Indian]] and [[Pacific Ocean|Pacific]] oceans
| 1945 August 17
|-
| {{flag|Ireland}}
| [[ISO 3166-2:IE|IE]]<br>IRL
| [[Geography of Ireland|Part of a larger island]] ([[Ireland]]), and [[List of islands of Ireland|several smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|70,273|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 4,977,400
| {{convert|71|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1922 December 6
|-
| {{flag|Jamaica}}
| [[ISO 3166-2:JM|JM]]<br>JAM
| [[Geography of Jamaica|One main island]] with an archipelago of islets (inc. [[Morant Cays]], [[Pedro Cays]], and [[Port Royal Cays]])
| Continental shelf
| {{convert|10,991|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|2,734,092
| {{convert|249|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1962 August 6
|-
| {{flag|Japan}}
| [[ISO 3166-2:JP|JP]]<br>JPN
| [[Geography of Japan|Four main islands]] and [[List of islands of Japan|thousands of surrounding islands]]
| Continental shelf
| {{convert|377,976|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}<ref name="geospatial">{{cite web |title=令和元年全国都道府県市区町村別面積調（１０月１日時点）2020年 |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |access-date=3 January 2021 |language=ja |date=25 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101044323/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |archive-date=January 1, 2021}}</ref>
| style="text-align:right"|126,264,930
| {{convert|334|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[East Asia]]
| 660 BC February 11<ref group="n" name="JPN">
In Japanese tradition, 11 February 660 BC is regarded as the accession date of the first Emperor of Japan in legendary, [[Emperor Jimmu]], marking the establishment of the [[Imperial House of Japan|imperial dynasty]]. However, no historical evidence that Jimmu actually existed and his story was largely narrated by [[Japanese mythology]]. February 11 was also the day when the [[Meiji Constitution|Constitution of the Empire of Japan]] was proclaimed in 1889. See: [[National Foundation Day (Japan)|National Foundation Day]]</ref>
|-
| {{flag|Kiribati}}
| [[ISO 3166-2:KI|KI]]<br>KIR
| [[Geography of Kiribati|Several separated archipelagos]]
مختلف ڌار ڌار [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|811|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|117,610
| {{convert|145|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 July 12
|-
| {{flag|Madagascar}}
| [[ISO 3166-2:MG|MG]]<br>MDG
| [[Geography of Madagascar|One main island]]
| Continental shelf<ref group="n">
The largest [[Continental fragment|microcontinent]] in the world.</ref>
| {{convert|587,041|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|26,969,310
| {{convert|46|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1960 June 26
|-
| {{flag|Maldives}}
| [[ISO 3166-2:MV|MV]]<br>MDV
| [[Geography of the Maldives|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|298|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|383,976
| {{convert|1,289|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Laccadive Sea]]
| 1965 July 26
|-
| {{flag|Malta}}
| [[ISO 3166-2:MT|MT]]<br>MLT
| [[Geography of Malta|Two main islands]] ([[Malta (island)|Malta Island]] and [[Gozo]]) plus other [[List of islands of Malta|smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|316|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|502,650
| {{convert|1,591|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
| 1964 September 21
|-
| {{flag|Marshall Islands}}<ref group="n" name="CFA">The Federated States of Micronesia, the Marshall Islands, and Palau are [[Associated state|states in free association]] with the United States, under the [[Compact of Free Association]].</ref>
| [[ISO 3166-2:MH|MH]]<br>MHL
| [[Geography of the Marshall Islands|Two archipelagos]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|181|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|58,790
| {{convert|325|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 1
|-
| {{flag|Mauritius}}
| [[ISO 3166-2:MU|MU]]<br>MUS
| [[Geography of Mauritius|Archipelago with one main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,040|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,265,710
| {{convert|620|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Mascarene Islands]]
| 1968 March 12
|-
| {{flag|Micronesia}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:FM|FM]]<br>FSM
| [[Geography of the Federated States of Micronesia|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|702|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|113,810
| {{convert|162|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 10
|-
| {{flag|Nauru}}
| [[ISO 3166-2:NR|NR]]<br>NRU
| [[Geography of Nauru|One main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|21|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|12,580
| {{convert|599|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1968 January 31
|-
| {{flag|New Zealand}} ([[Aotearoa]])
| [[ISO 3166-2:NZ|NZ]]<br>NZL
| [[Geography of New Zealand|An archipelago]] around two main islands:<br />
[[Te Ika-a-Māui]] (the North Island)<br />
[[Te Waipounamu]] (the South Island)
| Continental shelf<ref group="n" name="Zealandia">
A part of the [[submerged continent]] of [[Zealandia]].</ref>
| {{convert|270,467|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 5,125,451
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1907 September 26
|-
| {{flag|Palau}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:PW|PW]]<br>PLW
| [[Geography of Palau|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|459|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|18,010
| {{convert|39|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1981 January 1
|-
| {{flag|Papua New Guinea}}
| [[ISO 3166-2:PG|PG]]<br>PNG
| [[Geography of Papua New Guinea|Part of a larger island]] ([[New Guinea]]), and surrounding archipelago
| Continental shelf
| {{convert|462,840|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|8,776,110
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1975 September 16
|-
| {{flag|Philippines}}
| [[ISO 3166-2:PH|PH]]<br>PHL
| [[Geography of the Philippines|Archipelago]]
| Continental shelf
| {{convert|300,000|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|108,116,620
| {{convert|360|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1898 June 12 <br>
1946 July 4
|-
| {{flag|Saint Kitts and Nevis}}
| [[ISO 3166-2:KN|KN]]<br>KNA
| [[Geography of Saint Kitts and Nevis|Two main islands]]:<br />
[[Saint Kitts|Saint Christopher Island]]<br />
[[Nevis|Nevis Island]]
| Continental shelf
| {{convert|261|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|52,830
| {{convert|202|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1983 September 19
|-
| {{flag|Saint Lucia}}
| [[ISO 3166-2:LC|LC]]<br>LCA
| [[Geography of Saint Lucia|One main island]]
| Continental shelf
| {{convert|616|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|182,790
| {{convert|297|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 February 22
|-
| {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| [[ISO 3166-2:VC|VC]]<br>VCT
| [[Geography of Saint Vincent and the Grenadines|An archipelago with one main island]]
| Continental shelf
| {{convert|389|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|110,590
| {{convert|284|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 October 27
|-
| {{flag|Samoa}}
| [[ISO 3166-2:WS|WS]]<br>WSM
| [[Geography of Samoa|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,842|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|197,100
| {{convert|69|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1962 January 1
|-
| {{flag|São Tomé and Príncipe}}
| [[ISO 3166-2:ST|ST]]<br>STP
| [[Geography of São Tomé and Príncipe|Two main islands]]:<br />
[[São Tomé Island]]<br />
[[Príncipe|Príncipe Island]])
| Continental shelf
| {{convert|1,001|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|215,060
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Gulf of Guinea]], [[Africa]]
| 1975 July 12
|-
| {{flag|Seychelles}}
| [[ISO 3166-2:SC|SC]]<br>SYC
| [[Geography of Seychelles|Archipelago]]
| Various<ref group="n">
The [[Granitic Seychelles]] is a part of the [[Seychelles microcontinent]]. The [[Outer Islands (Seychelles)|Coralline Seychelles]] consists of oceanic islands.</ref>
| {{convert|455|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,630
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1976 June 29
|-
| {{flag|Singapore}}
| [[ISO 3166-2:SG|SG]]<br>SGP
| An [[List of islands of Singapore|archipelago]] with [[Geography of Singapore|one main island]]
| Continental shelf
| {{convert|728|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|5,703,570
| {{convert|7,831|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1965 August 9
|-
| {{flag|Solomon Islands}}
| [[ISO 3166-2:SB|SB]]<br>SLB
| [[Geography of the Solomon Islands|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|28,400|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|669,820
| {{convert|24|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1978 July 7
|-
| {{flag|Sri Lanka}}
| [[ISO 3166-2:LK|LK]]<br>LKA
| [[Geography of Sri Lanka|One main island]], plus [[List of islands of Sri Lanka|other small islands]]
| Continental shelf
| {{convert|65,610|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|21,803,000
| {{convert|332|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[South Asia]]
| 1948 February 4
|-
| {{flag|Tonga}}
| [[ISO 3166-2:TO|TO]]<br>TON
| [[Geography of Tonga|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|748|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|104,490
| {{convert|140|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1970 June 4
|-
| {{flag|Trinidad and Tobago}}
| [[ISO 3166-2:TT|TT]]<br>TTO
| An [[List of islands of Trinidad and Tobago|archipelago]] with [[Geography of Trinidad and Tobago|two main islands]]:<br />
[[Trinidad|Trinidad Island]]<br />
[[Tobago|Tobago Island]]
| Continental shelf
| {{convert|5,131|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,394,970
| {{convert|272|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1962 August 31
|-
| {{flag|Tuvalu}}
| [[ISO 3166-2:TV|TV]]<br>TUV
| [[Geography of Tuvalu|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|26|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,650
| {{convert|448|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1978 October 1
|-
| {{flag|United Kingdom}}<ref group="n" name="BOTs">
The [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] of [[Gibraltar]] is a peninsular exclave which shares a [[Gibraltar–Spain border|land border]] with [[Spain]] and can thus be regarded as a part of [[continental Europe]], with the United Kingdom retaining the full authority for its defence and foreign relations. However, Gibraltar and other BOTs are considered to be dependent territories of the [[The Crown|British Crown]] with varying degrees of self-governance, not parts of the United Kingdom proper nor of any of its four [[Countries of the United Kingdom|constituent countries]].</ref><ref>{{cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/32952/ot-wp-0612.pdf |title=The Overseas Territories |publisher=Foreign and Commonwealth Office |date=June 2012 |access-date=29 November 2020}}</ref>
| [[ISO 3166-2:GB|GB or UK]]<br>GBR
| [[Great Britain|One main island]], [[Geography of the United Kingdom|part of second island]] ([[Ireland]]), plus [[List of islands of the United Kingdom|several archipelagos]]
| Continental shelf
| {{convert|244,820|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|67,886,004
| {{convert|277|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1707 May 1
|-
| {{flag|Vanuatu}}
| [[ISO 3166-2:VU|VU]]<br>VUT
| [[Geography of Vanuatu|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|12,189|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|299,880
| {{convert|25|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1980 July 30
|}
===محدود سڃاڻپ واري رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | تڪرار
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
!آزادي جي تاريخ
|-
| {{flag|Northern Cyprus}}<ref group="n" name="trnc">
In 1983, in a breach of international law, [[Northern Cyprus]] unilaterally declared independence from Cyprus, with direct support of its neighbour [[Turkey]], in support of the [[Turkish people]] minority on the island. Northern Cyprus's sovereignty has been recognized by only one United Nations member state: Turkey. It retains a ''de facto'' control of this part of the island. It is not a member state of the United Nations. Most states recognize [[Cyprus]]'s claim to sovereignty over the entirety of [[Cyprus (island)|the island of Cyprus]].</ref>
| CY<br>CYP
| وڏي ٻيٽ (قبرص) جو حصو
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{flag|Cyprus}}
| {{convert|3,355|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|313,626<ref>[https://web.archive.org/web/20160108225108/http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf TRNC] SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3</ref>
| {{convert|93|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| <small>'''[[رومي (ڀونوچ) سمنڊ]]'''</small>
| <small>'''20 جولاء 1974'''</small>
|-
| {{flag|Taiwan}}<ref group="n" name="roc">
Since the conclusion of the [[Chinese Civil War]], the Republic of China (ROC) retains actual rule over the islands of [[Geography of Taiwan|Taiwan]], [[Penghu]], [[Kinmen]], [[Matsu Islands|Matsu]], and [[List of islands of Taiwan|other minor islands]], all of which are collectively known as the "[[Free area of the Republic of China|Free Area]]" (or Taiwan Area) in contrast to [[Mainland China]] being under communist rule, thus making it a ''de facto'' island nation, and has become known colloquially as simply "Taiwan" due to the island of Taiwan forming the majority of the ROC-controlled territories; nonetheless, the ROC has not officially renounced its constitutional-defined territories which include areas effectively controlled by the [[China|People's Republic of China]], [[Mongolia]], [[Tuva]] (a [[Republics of Russia|Russian republic]]) etc. If claimed territories were taken into account, the ROC would not be an island country, nor a country centred around a major island. The ROC-controlled territories are also claimed by the People's Republic of China. See: [[Cross-Strait relations]], [[One China]], [[Political status of Taiwan]], and [[Two Chinas]].</ref>
| TW<br>TWN
| هڪ وڏو ۽ ٻيا ننڍا ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{پرچم|چين}}
| {{convert|36,193|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|23,603,121
| {{convert|652|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوڀر ايشيا]]
| 1 جنوري، 1912ع<ref group="n" name="roc-2">The [[Republic of China (1912–1949)|Republic of China]] (ROC) was formally established on 1 January 1912 following the [[1911 Revolution|Xinhai Revolution]], which succeeded the former [[Qing dynasty]]'s territories on [[Mainland China]], while the [[Taiwan under Japanese rule|islands of Taiwan and Penghu were under Japanese rule]] at the time. The ROC gained control over the latter after the [[Surrender of Japan]] in 1945, but soon lost its control of mainland to the communists due to the [[Chinese Civil War]]. The ROC government relocated to [[Taipei]] on 7 December 1949 and named the city its [[Temporary capital|provisional capital]].
Constitutionally, the [[Republic of China on Taiwan]] still views itself as the continuation of the former Chinese republic, with legitimate sovereignty over Mainland China despite having no actual control. 7 December 1949 is listed as the date of formation of its governing authority fully established on the islands. See: [[Four-Stage Theory of the Republic of China]], [[Kuomintang's retreat to Taiwan]], and [[Political status of Taiwan]].</ref>
|}
===ايسوسيئيٽڊ رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | ايسوسيئيٽڊ ملڪ
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
|-
| {{flag|Cook Islands}}<ref group="n" name="NCA">The [[political status of the Cook Islands and Niue]] is defined as [[Associated state|states in free association]] with [[New Zealand]]. The Cook Islands and Niue are internally self-governing, with New Zealand retaining responsibility for their defence and for some foreign affairs. However, these responsibilities confer New Zealand no rights of control and can only be exercised at the request of the Cook Islands and Niue. See: [[Politics of the Cook Islands#Constitution|Constitution of the Cook Islands]] and [[Niue Constitution Act]].</ref>
| CK<br>COK
| <small>'''ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]]'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|236|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,777
| {{convert|45.7|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوشينيا|پولينئشيا]]
|-
| {{flag|Niue}}<ref group="n" name="NCA"/>
| NU<br>NIU
| <small>'''هڪ ٻيٽ'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|260|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,269
| {{convert|4.9|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| پئسفڪ سمنڊ، پولينئشيا
|}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:ٻيٽ]]
[[زمرو:سياسي جاگرافي]]
[[زمرو:ملڪن جون فهرستون]]
qr22fhd63mvxs7hs3ncbs9fe403zd5a
392046
392042
2026-07-07T15:42:29Z
Ibne maryam
17680
/* */
392046
wikitext
text/x-wiki
{{See also|ٻيٽن تي مشتمل ملڪن جي فهرست}}
'''ٻيٽ تي مشتمل ملڪ''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Island country}}، هڪ اهڙي [[ملڪ]] کي چيو ويندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مشتمل هجي يا ڪنهن ٻيٽ جو حصو هجي. 2011ع تائين [[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|گڏيل قومن جي رڪن ملڪن]] جو 24 سيڪڙو، يعني 46 ملڪ ٻيٽن تي مشمتل آهن.
{{Short description|State with territory consisting of islands}}
{{For|a more comprehensive list|List of island countries}}
{{Distinguish|Iceland}}
[[Image:Island nations.svg|thumb|350px|<small>[[Sovereign state|خودمختيار رياستون]] ۽</small> <small>هڪ حقيقي رياست ([[تائيوان]]) مڪمل طور تي ٻيٽن تي:</small> <small>ٻين ملڪن سان زميني حدون رکڻ واري رياستون سائي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن ۽ زميني حدن کان سواءِ رياستون ڳاڙهي نيري رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.</small><small>نقشي تي نه ڏيکاريل ملڪ/علائقا: [[انٽارڪٽيڪا]] (aq) (براعظمي تڪراري علائقو)، [[آسٽريليا]] (au) (براعظمي ملڪ)، ڪڪ ٻيٽ (ck) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)، [[گرين لينڊ]] (gl) ([[ڊينمارڪ]] جي بادشاهت جو آئيني ملڪ)، [[نياءُ|نيو]] (nu) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)</small> <small>۽ [[پورٽو ريڪو]] (pr) (غير شامل آمريڪي علائقو).</small> ]]
هڪ '''ٻيٽ''' '''وارو ملڪ'''، '''ٻيٽ''' '''واري رياست''' يا '''ٻيٽ''' '''واري قوم'''، هڪ اهڙو ملڪ آهي، جنهن جو بنيادي علائقو هڪ يا وڌيڪ ٻيٽن يا ٻيٽن جي حصن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |title=Island nation {{!}} Definition, meaning & more {{!}} Collins Dictionary |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/island-nation |website=www.collinsdictionary.com |access-date=6 February 2025 |language=en}}</ref> لڳ ڀڳ %25 آزاد ملڪ ٻيٽ وارا ملڪ آهن.<ref name="Small is Democratic">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JOqZ9eOeRXoC&pg=PA128&dq=%22island+country%22&lr=#PPA128,M1|title=Small is Democratic|last=Ott|first=Dan|publisher=Routledge|year=1996|isbn=0-8153-3910-0|pages=128}}
</ref> ٻيٽ وارا ملڪ تاريخي طور تي ڪيترن ئي کنڊ واري رياستن کان وڌيڪ مستحڪم آهن پر بحري سپر پاورز جي فتح لاءِ ڪمزور آهن. انڊونيشيا دنيا جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ ملڪ ۽ مجموعي طور تي چوٿون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |title=Which Are The Island Countries Of The World? |publisher=WorldAtlas.com |date=April 25, 2017 |first1=Joyce |last1=Chepkemoi |access-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html | archive-date=2017-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart |title=Population, total 2015-2019 |publisher=World Bank Open Data |access-date=21 April 2021 }}</ref>
ٻيٽ واري ملڪن جي معيشتن ۾ وڏا فرق آهن: اهي شايد خاص طور تي استخراجي صنعتن، جهڙوڪ کان کني، مڇي مارڻ ۽ زراعت، ٽرانزٽ هب، سياحت ۽ مالي خدمتن تي ڀروسو ڪنديون آهن. ڪيترن ئي ٻيٽن ۾ گهٽ زميني جاگرافيائي علائقا آهن ۽ انهن جي معيشت ۽ آبادي جا مرڪز ساحلي ميدانن ۽ بندرگاهن سان گڏ ترقي ڪن ٿا؛ اهڙيون رياستون موسمياتي تبديلي جي اثرات، خاص طور تي سمنڊ جي سطح ۾ واڌ جي ڪري ڪمزور ٿي سگهن ٿيون.
ڏورانهين يا مکيه ٻيٽ ۽ ٻيٽ جيڪي پاڻ ۾ خودمختيار نه آهن، انهن کي اڪثر انحصار يا سمنڊ پار علائقا سڏيو ويندو آهي.
==فهرست==
===گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون===
{| class="wikitable sortable sticky-header-multi"
|-
!rowspan=2 | ملڪ جو نالو
☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>'''<sub>ISO</sub> ڪوڊ'''</small>
!rowspan=2 | جاگرافيائي تشڪيل
!rowspan=2 | ارضياتي علائقو
!data-sort-type="number" colspan=2 | پکيڙ<ref name="world-atlas2">{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|title=Island Countries Of The World|publisher=WorldAtlas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|archive-date=2017-12-07|access-date=2019-08-10}}</ref>
!data-sort-type="number" rowspan=2 | آبادي<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart|title=Total Population Estimates 2015-2019|website=data.worldbank.org|publisher=The World Bank|access-date=21 April 2021}}</ref>
!data-sort-type="number" colspan=2 | آبادي جي گھاٽائي
!rowspan=2 | جاگرافيائي محل وقوع
!rowspan=2 | قيام/آزادي
|-
!<small><sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sup>چورس ميل</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup></small>
|-style="background:#e6e6e6"
! colspan="11" | گڏيل قومن جي اداري جي ميمبر رياستون
|-
| {{flag|Antigua and Barbuda}}
| AG<br>ATG
| ٻه مکيه ٻيٽ:<br><small>'''اينٽيگوا ٻيٽ<br />باربودا ٻيٽ'''</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|442|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,120
| {{convert|220|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪئريبين سمنڊ،]] ليسر انٽيلئس
| <small>'''1 نومبر، 1981ع'''</small>
|-
| {{flag|Bahamas}}
| [[ISO 3166-2:BS|BS]]<br>BHS
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| Continental shelf
| {{convert|13,939|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|389,480
| {{convert|28|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ائٽلانٽڪ سمنڊ،]] [[ٻيٽن جو ميڙ|لوڪايان ٻيٽن جو ميڙ]]
| 1973 July 10
|-
| {{flag|Bahrain}}
| [[ISO 3166-2:BH|BH]]<br>BHR
| [[ٻيٽن جو ميڙ]] (هڪ مکيه ٻيٽ)
| Continental shelf
| {{convert|778|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,641,170
| {{convert|2,109|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[فارس جي نار]]
| 1971 December 10
|-
| {{flag|Barbados}}
| [[ISO 3166-2:BB|BB]]<br>BRB
| هڪ مکيه ٻيٽ
| Continental shelf<ref group="n" name="Microcontinent">A [[Continental fragment|microcontinent]] on [[continental crust]].</ref>
| {{convert|430|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|287,020
| {{convert|667|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1966 November 30
|-
| {{flag|Brunei}}
| [[ISO 3166-2:BN|BN]]<br>BRN
| بورنيو ٻيٽ جو هڪ جز
| Continental shelf
| {{convert|5,765|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|433,290
| {{convert|75|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڏکڻ اوڀر ايشيا|ڏکڻ اوڀر ايشيا (سامونڊي)]]
| 1984 January 1
|-
| {{flag|Cape Verde}}
| [[ISO 3166-2:CV|CV]]<br>CPV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|4,033|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|549,930
| {{convert|136|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Macaronesia]]
[[مائڪرونيشيا]]
| 1975 July 5
|-
| {{flag|Comoros}}
| [[ISO 3166-2:KM|KM]]<br>COM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|1,861|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|850,890
| {{convert|457|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Comoros Islands]]
| 1975 July 6
|-
| {{flag|Cuba}}
| [[ISO 3166-2:CU|CU]]<br>CUB
| هڪ مکيه ٻيٽ ۽ گهڻا ننڊا ٻيٽ <small>(Isla de la Juventud)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|109,884|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 11,346,346
| {{convert|103|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]]، گريٽر اينٽاليس
| 1868 October 10 <br>
1902 May 20
|-
| {{flag|Cyprus}}<ref group="n" name="Cyprus">
The northern part of the island of Cyprus is the ''de facto'' independent state of [[Northern Cyprus]], which is recognized only by [[Turkey]]. In the south of the island are the [[Akrotiri and Dhekelia|Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia]], controlled by the United Kingdom.</ref>
| [[ISO 3166-2:CY|CY]]<br>CYP
| [[Geography of Cyprus|Part of a larger island]], ''de jure'' sovereignty over entire island (Cyprus)
| Continental shelf
| {{convert|9,251|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|888,005
| {{convert|96|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
رومي (ڀونوچ) سمنڊ
| 1960 August 16
|-
| {{flag|Dominica}}
| [[ISO 3166-2:DM|DM]]<br>DMA
| [[Geography of Dominica|One main island]]
| Continental shelf
| {{convert|754|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|71,810
| {{convert|95|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1978 November 3
|-
| {{flag|Dominican Republic}}
| [[ISO 3166-2:DO|DO]]<br>DOM
| [[Geography of the Dominican Republic|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Alto Velo Island|Alto Velo]], [[Catalina Island (Dominican Republic)|Catalina]], [[Saona Island|Saona]], [[Beata Island|Beata]], etc.)
| Continental shelf
| {{convert|48,671|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,738,960
| {{convert|221|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1821 December 1 <br>
1844 February 27
|-
| {{flag|East Timor}}
| [[ISO 3166-2:TL|TL]]<br>TLS
| [[Geography of East Timor|Part of a larger island]] ([[Timor]])
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|14,919|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,293,120
| {{convert|87|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Lesser Sunda Islands]]
| 2002 May 20
|-
| {{flag|Fiji}}
| [[ISO 3166-2:FJ|FJ]]<br>FJI
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ ٻه مکيه ٻيٽ آهن:
وي ٽي ليوو
وانوا ليوو
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|18,274|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|889,950
| {{convert|49|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1970 October 10
|-
| {{flag|Grenada}}
| [[ISO 3166-2:GD|GD]]<br>GRD
| [[Geography of Grenada|One main island]] with two island dependencies ([[Carriacou]] and [[Petite Martinique]])
| Continental shelf
| {{convert|344|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|112,000
| {{convert|326|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1974 February 7
|-
| {{flag|Haiti}}
| [[ISO 3166-2:HT|HT]]<br>HTI
| [[Geography of Haiti|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Gonâve Island|Gonâve]], [[Tortuga (Haiti)|Tortuga]], [[Les Cayemites]], etc.)
| Continental shelf
| {{convert|27,750|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,743,017
| {{convert|423|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1804 January 1
|-
| {{flag|Iceland}}
| [[ISO 3166-2:IS|IS]]<br>ISL
| [[Geography of Iceland|One main island]]
| Oceanic<ref group="n">The largest [[Island#Oceanic islands|oceanic island]] in the world.</ref>
| {{convert|102,775|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|361,310
| {{convert|4|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Arctic Circle]]
| 1918 December 1 <br> 1944 June 17
|-
| {{flag|Indonesia}}
| [[ISO 3166-2:ID|ID]]<br>IDN
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، بشمول وڏي ٻيٽن؛ بورنيو، نيو گني، سيباتڪ ۽ تيمور جا جز
| Various<ref group="n">
The western portion of the country is on the [[Sunda Shelf|continental shelf of Asia]] while the eastern portion of the country is on the [[Sahul Shelf|continental shelf of Australia]]. The central portion of the country consists of oceanic islands in [[Wallacea]].</ref>
| {{convert|1,904,569|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 270,625,570
| {{convert|142|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Indian Ocean|Indian]] and [[Pacific Ocean|Pacific]] oceans
| 1945 August 17
|-
| {{flag|Ireland}}
| [[ISO 3166-2:IE|IE]]<br>IRL
| [[Geography of Ireland|Part of a larger island]] ([[Ireland]]), and [[List of islands of Ireland|several smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|70,273|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 4,977,400
| {{convert|71|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1922 December 6
|-
| {{flag|Jamaica}}
| [[ISO 3166-2:JM|JM]]<br>JAM
| [[Geography of Jamaica|One main island]] with an archipelago of islets (inc. [[Morant Cays]], [[Pedro Cays]], and [[Port Royal Cays]])
| Continental shelf
| {{convert|10,991|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|2,734,092
| {{convert|249|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1962 August 6
|-
| {{flag|Japan}}
| [[ISO 3166-2:JP|JP]]<br>JPN
| [[Geography of Japan|Four main islands]] and [[List of islands of Japan|thousands of surrounding islands]]
| Continental shelf
| {{convert|377,976|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}<ref name="geospatial">{{cite web |title=令和元年全国都道府県市区町村別面積調（１０月１日時点）2020年 |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |access-date=3 January 2021 |language=ja |date=25 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101044323/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |archive-date=January 1, 2021}}</ref>
| style="text-align:right"|126,264,930
| {{convert|334|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[East Asia]]
| 660 BC February 11<ref group="n" name="JPN">
In Japanese tradition, 11 February 660 BC is regarded as the accession date of the first Emperor of Japan in legendary, [[Emperor Jimmu]], marking the establishment of the [[Imperial House of Japan|imperial dynasty]]. However, no historical evidence that Jimmu actually existed and his story was largely narrated by [[Japanese mythology]]. February 11 was also the day when the [[Meiji Constitution|Constitution of the Empire of Japan]] was proclaimed in 1889. See: [[National Foundation Day (Japan)|National Foundation Day]]</ref>
|-
| {{flag|Kiribati}}
| [[ISO 3166-2:KI|KI]]<br>KIR
| [[Geography of Kiribati|Several separated archipelagos]]
مختلف ڌار ڌار [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|811|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|117,610
| {{convert|145|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 July 12
|-
| {{flag|Madagascar}}
| [[ISO 3166-2:MG|MG]]<br>MDG
| [[Geography of Madagascar|One main island]]
| Continental shelf<ref group="n">
The largest [[Continental fragment|microcontinent]] in the world.</ref>
| {{convert|587,041|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|26,969,310
| {{convert|46|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1960 June 26
|-
| {{flag|Maldives}}
| [[ISO 3166-2:MV|MV]]<br>MDV
| [[Geography of the Maldives|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|298|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|383,976
| {{convert|1,289|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Laccadive Sea]]
| 1965 July 26
|-
| {{flag|Malta}}
| [[ISO 3166-2:MT|MT]]<br>MLT
| [[Geography of Malta|Two main islands]] ([[Malta (island)|Malta Island]] and [[Gozo]]) plus other [[List of islands of Malta|smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|316|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|502,650
| {{convert|1,591|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
| 1964 September 21
|-
| {{flag|Marshall Islands}}<ref group="n" name="CFA">The Federated States of Micronesia, the Marshall Islands, and Palau are [[Associated state|states in free association]] with the United States, under the [[Compact of Free Association]].</ref>
| [[ISO 3166-2:MH|MH]]<br>MHL
| [[Geography of the Marshall Islands|Two archipelagos]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|181|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|58,790
| {{convert|325|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 1
|-
| {{flag|Mauritius}}
| [[ISO 3166-2:MU|MU]]<br>MUS
| [[Geography of Mauritius|Archipelago with one main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,040|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,265,710
| {{convert|620|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Mascarene Islands]]
| 1968 March 12
|-
| {{flag|Micronesia}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:FM|FM]]<br>FSM
| [[Geography of the Federated States of Micronesia|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|702|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|113,810
| {{convert|162|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 10
|-
| {{flag|Nauru}}
| [[ISO 3166-2:NR|NR]]<br>NRU
| [[Geography of Nauru|One main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|21|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|12,580
| {{convert|599|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1968 January 31
|-
| {{flag|New Zealand}} ([[Aotearoa]])
| [[ISO 3166-2:NZ|NZ]]<br>NZL
| [[Geography of New Zealand|An archipelago]] around two main islands:<br />
[[Te Ika-a-Māui]] (the North Island)<br />
[[Te Waipounamu]] (the South Island)
| Continental shelf<ref group="n" name="Zealandia">
A part of the [[submerged continent]] of [[Zealandia]].</ref>
| {{convert|270,467|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 5,125,451
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1907 September 26
|-
| {{flag|Palau}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:PW|PW]]<br>PLW
| [[Geography of Palau|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|459|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|18,010
| {{convert|39|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1981 January 1
|-
| {{flag|Papua New Guinea}}
| [[ISO 3166-2:PG|PG]]<br>PNG
| [[Geography of Papua New Guinea|Part of a larger island]] ([[New Guinea]]), and surrounding archipelago
| Continental shelf
| {{convert|462,840|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|8,776,110
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1975 September 16
|-
| {{flag|Philippines}}
| [[ISO 3166-2:PH|PH]]<br>PHL
| [[Geography of the Philippines|Archipelago]]
| Continental shelf
| {{convert|300,000|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|108,116,620
| {{convert|360|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1898 June 12 <br>
1946 July 4
|-
| {{flag|Saint Kitts and Nevis}}
| [[ISO 3166-2:KN|KN]]<br>KNA
| [[Geography of Saint Kitts and Nevis|Two main islands]]:<br />
[[Saint Kitts|Saint Christopher Island]]<br />
[[Nevis|Nevis Island]]
| Continental shelf
| {{convert|261|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|52,830
| {{convert|202|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1983 September 19
|-
| {{flag|Saint Lucia}}
| [[ISO 3166-2:LC|LC]]<br>LCA
| [[Geography of Saint Lucia|One main island]]
| Continental shelf
| {{convert|616|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|182,790
| {{convert|297|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 February 22
|-
| {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| [[ISO 3166-2:VC|VC]]<br>VCT
| [[Geography of Saint Vincent and the Grenadines|An archipelago with one main island]]
| Continental shelf
| {{convert|389|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|110,590
| {{convert|284|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 October 27
|-
| {{flag|Samoa}}
| [[ISO 3166-2:WS|WS]]<br>WSM
| [[Geography of Samoa|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,842|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|197,100
| {{convert|69|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1962 January 1
|-
| {{flag|São Tomé and Príncipe}}
| [[ISO 3166-2:ST|ST]]<br>STP
| [[Geography of São Tomé and Príncipe|Two main islands]]:<br />
[[São Tomé Island]]<br />
[[Príncipe|Príncipe Island]])
| Continental shelf
| {{convert|1,001|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|215,060
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Gulf of Guinea]], [[Africa]]
| 1975 July 12
|-
| {{flag|Seychelles}}
| [[ISO 3166-2:SC|SC]]<br>SYC
| [[Geography of Seychelles|Archipelago]]
| Various<ref group="n">
The [[Granitic Seychelles]] is a part of the [[Seychelles microcontinent]]. The [[Outer Islands (Seychelles)|Coralline Seychelles]] consists of oceanic islands.</ref>
| {{convert|455|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,630
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1976 June 29
|-
| {{flag|Singapore}}
| [[ISO 3166-2:SG|SG]]<br>SGP
| An [[List of islands of Singapore|archipelago]] with [[Geography of Singapore|one main island]]
| Continental shelf
| {{convert|728|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|5,703,570
| {{convert|7,831|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1965 August 9
|-
| {{flag|Solomon Islands}}
| [[ISO 3166-2:SB|SB]]<br>SLB
| [[Geography of the Solomon Islands|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|28,400|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|669,820
| {{convert|24|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1978 July 7
|-
| {{flag|Sri Lanka}}
| [[ISO 3166-2:LK|LK]]<br>LKA
| [[Geography of Sri Lanka|One main island]], plus [[List of islands of Sri Lanka|other small islands]]
| Continental shelf
| {{convert|65,610|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|21,803,000
| {{convert|332|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[South Asia]]
| 1948 February 4
|-
| {{flag|Tonga}}
| [[ISO 3166-2:TO|TO]]<br>TON
| [[Geography of Tonga|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|748|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|104,490
| {{convert|140|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1970 June 4
|-
| {{flag|Trinidad and Tobago}}
| [[ISO 3166-2:TT|TT]]<br>TTO
| An [[List of islands of Trinidad and Tobago|archipelago]] with [[Geography of Trinidad and Tobago|two main islands]]:<br />
[[Trinidad|Trinidad Island]]<br />
[[Tobago|Tobago Island]]
| Continental shelf
| {{convert|5,131|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,394,970
| {{convert|272|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1962 August 31
|-
| {{flag|Tuvalu}}
| [[ISO 3166-2:TV|TV]]<br>TUV
| [[Geography of Tuvalu|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|26|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,650
| {{convert|448|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1978 October 1
|-
| {{flag|United Kingdom}}<ref group="n" name="BOTs">
The [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] of [[Gibraltar]] is a peninsular exclave which shares a [[Gibraltar–Spain border|land border]] with [[Spain]] and can thus be regarded as a part of [[continental Europe]], with the United Kingdom retaining the full authority for its defence and foreign relations. However, Gibraltar and other BOTs are considered to be dependent territories of the [[The Crown|British Crown]] with varying degrees of self-governance, not parts of the United Kingdom proper nor of any of its four [[Countries of the United Kingdom|constituent countries]].</ref><ref>{{cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/32952/ot-wp-0612.pdf |title=The Overseas Territories |publisher=Foreign and Commonwealth Office |date=June 2012 |access-date=29 November 2020}}</ref>
| [[ISO 3166-2:GB|GB or UK]]<br>GBR
| [[Great Britain|One main island]], [[Geography of the United Kingdom|part of second island]] ([[Ireland]]), plus [[List of islands of the United Kingdom|several archipelagos]]
| Continental shelf
| {{convert|244,820|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|67,886,004
| {{convert|277|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1707 May 1
|-
| {{flag|Vanuatu}}
| [[ISO 3166-2:VU|VU]]<br>VUT
| [[Geography of Vanuatu|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|12,189|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|299,880
| {{convert|25|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1980 July 30
|}
===محدود سڃاڻپ واري رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | تڪرار
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
!آزادي جي تاريخ
|-
| {{flag|Northern Cyprus}}<ref group="n" name="trnc">
In 1983, in a breach of international law, [[Northern Cyprus]] unilaterally declared independence from Cyprus, with direct support of its neighbour [[Turkey]], in support of the [[Turkish people]] minority on the island. Northern Cyprus's sovereignty has been recognized by only one United Nations member state: Turkey. It retains a ''de facto'' control of this part of the island. It is not a member state of the United Nations. Most states recognize [[Cyprus]]'s claim to sovereignty over the entirety of [[Cyprus (island)|the island of Cyprus]].</ref>
| CY<br>CYP
| وڏي ٻيٽ (قبرص) جو حصو
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{flag|Cyprus}}
| {{convert|3,355|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|313,626<ref>[https://web.archive.org/web/20160108225108/http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf TRNC] SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3</ref>
| {{convert|93|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| <small>'''[[رومي (ڀونوچ) سمنڊ]]'''</small>
| <small>'''20 جولاء 1974'''</small>
|-
| {{flag|Taiwan}}<ref group="n" name="roc">
Since the conclusion of the [[Chinese Civil War]], the Republic of China (ROC) retains actual rule over the islands of [[Geography of Taiwan|Taiwan]], [[Penghu]], [[Kinmen]], [[Matsu Islands|Matsu]], and [[List of islands of Taiwan|other minor islands]], all of which are collectively known as the "[[Free area of the Republic of China|Free Area]]" (or Taiwan Area) in contrast to [[Mainland China]] being under communist rule, thus making it a ''de facto'' island nation, and has become known colloquially as simply "Taiwan" due to the island of Taiwan forming the majority of the ROC-controlled territories; nonetheless, the ROC has not officially renounced its constitutional-defined territories which include areas effectively controlled by the [[China|People's Republic of China]], [[Mongolia]], [[Tuva]] (a [[Republics of Russia|Russian republic]]) etc. If claimed territories were taken into account, the ROC would not be an island country, nor a country centred around a major island. The ROC-controlled territories are also claimed by the People's Republic of China. See: [[Cross-Strait relations]], [[One China]], [[Political status of Taiwan]], and [[Two Chinas]].</ref>
| TW<br>TWN
| هڪ وڏو ۽ ٻيا ننڍا ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{پرچم|چين}}
| {{convert|36,193|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|23,603,121
| {{convert|652|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوڀر ايشيا]]
| 1 جنوري، 1912ع<ref group="n" name="roc-2">The [[Republic of China (1912–1949)|Republic of China]] (ROC) was formally established on 1 January 1912 following the [[1911 Revolution|Xinhai Revolution]], which succeeded the former [[Qing dynasty]]'s territories on [[Mainland China]], while the [[Taiwan under Japanese rule|islands of Taiwan and Penghu were under Japanese rule]] at the time. The ROC gained control over the latter after the [[Surrender of Japan]] in 1945, but soon lost its control of mainland to the communists due to the [[Chinese Civil War]]. The ROC government relocated to [[Taipei]] on 7 December 1949 and named the city its [[Temporary capital|provisional capital]].
Constitutionally, the [[Republic of China on Taiwan]] still views itself as the continuation of the former Chinese republic, with legitimate sovereignty over Mainland China despite having no actual control. 7 December 1949 is listed as the date of formation of its governing authority fully established on the islands. See: [[Four-Stage Theory of the Republic of China]], [[Kuomintang's retreat to Taiwan]], and [[Political status of Taiwan]].</ref>
|}
===ايسوسيئيٽڊ رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | ايسوسيئيٽڊ ملڪ
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
|-
| {{flag|Cook Islands}}<ref group="n" name="NCA">The [[political status of the Cook Islands and Niue]] is defined as [[Associated state|states in free association]] with [[New Zealand]]. The Cook Islands and Niue are internally self-governing, with New Zealand retaining responsibility for their defence and for some foreign affairs. However, these responsibilities confer New Zealand no rights of control and can only be exercised at the request of the Cook Islands and Niue. See: [[Politics of the Cook Islands#Constitution|Constitution of the Cook Islands]] and [[Niue Constitution Act]].</ref>
| CK<br>COK
| <small>'''ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]]'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|236|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,777
| {{convert|45.7|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوشينيا|پولينئشيا]]
|-
| {{flag|Niue}}<ref group="n" name="NCA"/>
| NU<br>NIU
| <small>'''هڪ ٻيٽ'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|260|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,269
| {{convert|4.9|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| پئسفڪ سمنڊ، پولينئشيا
|}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:ٻيٽ]]
[[زمرو:سياسي جاگرافي]]
[[زمرو:ملڪن جون فهرستون]]
bmcgtbxmq1cr6e49jgpxszxcle5c29g
392151
392046
2026-07-08T08:42:15Z
Ibne maryam
17680
/* */
392151
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|State with territory consisting of islands}}
{{For|a more comprehensive list|List of island countries}}
{{Distinguish|Iceland}}
[[Image:Island nations.svg|thumb|350px|<small>[[Sovereign state|خودمختيار رياستون]] ۽</small> <small>هڪ حقيقي رياست ([[تائيوان]]) مڪمل طور تي ٻيٽن تي:</small> <small>ٻين ملڪن سان زميني حدون رکڻ واري رياستون سائي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن ۽ زميني حدن کان سواءِ رياستون ڳاڙهي نيري رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.</small><small>نقشي تي نه ڏيکاريل ملڪ/علائقا: [[انٽارڪٽيڪا]] (aq) (براعظمي تڪراري علائقو)، [[آسٽريليا]] (au) (براعظمي ملڪ)، ڪڪ ٻيٽ (ck) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)، [[گرين لينڊ]] (gl) ([[ڊينمارڪ]] جي بادشاهت جو آئيني ملڪ)، [[نياءُ|نيو]] (nu) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)</small> <small>۽ [[پورٽو ريڪو]] (pr) (غير شامل آمريڪي علائقو).</small> ]]
هڪ '''ٻيٽ''' '''وارو ملڪ'''، '''ٻيٽ''' '''واري رياست''' يا '''ٻيٽ''' '''واري قوم'''، هڪ اهڙو ملڪ آهي، جنهن جو بنيادي علائقو هڪ يا وڌيڪ ٻيٽن يا ٻيٽن جي حصن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |title=Island nation {{!}} Definition, meaning & more {{!}} Collins Dictionary |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/island-nation |website=www.collinsdictionary.com |access-date=6 February 2025 |language=en}}</ref> لڳ ڀڳ %25 آزاد ملڪ ٻيٽ وارا ملڪ آهن.<ref name="Small is Democratic">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JOqZ9eOeRXoC&pg=PA128&dq=%22island+country%22&lr=#PPA128,M1|title=Small is Democratic|last=Ott|first=Dan|publisher=Routledge|year=1996|isbn=0-8153-3910-0|pages=128}}
</ref> ٻيٽ وارا ملڪ تاريخي طور تي ڪيترن ئي کنڊ واري رياستن کان وڌيڪ مستحڪم آهن پر بحري سپر پاورز جي فتح لاءِ ڪمزور آهن. انڊونيشيا دنيا جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ ملڪ ۽ مجموعي طور تي چوٿون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |title=Which Are The Island Countries Of The World? |publisher=WorldAtlas.com |date=April 25, 2017 |first1=Joyce |last1=Chepkemoi |access-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html | archive-date=2017-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart |title=Population, total 2015-2019 |publisher=World Bank Open Data |access-date=21 April 2021 }}</ref>
ٻيٽ واري ملڪن جي معيشتن ۾ وڏا فرق آهن: اهي شايد خاص طور تي استخراجي صنعتن، جهڙوڪ کان کني، مڇي مارڻ ۽ زراعت، ٽرانزٽ هب، سياحت ۽ مالي خدمتن تي ڀروسو ڪنديون آهن. ڪيترن ئي ٻيٽن ۾ گهٽ زميني جاگرافيائي علائقا آهن ۽ انهن جي معيشت ۽ آبادي جا مرڪز ساحلي ميدانن ۽ بندرگاهن سان گڏ ترقي ڪن ٿا؛ اهڙيون رياستون موسمياتي تبديلي جي اثرات، خاص طور تي سمنڊ جي سطح ۾ واڌ جي ڪري ڪمزور ٿي سگهن ٿيون.
مکيه ملڪ کان ڏورانهين ٻيٽ ۽ ٻيٽ جيڪا پاڻ ۾ خودمختيار نه آهن، انهن کي اڪثر انحصار يا سمنڊ پار علائقا سڏيو ويندو آهي.
{{See also|ٻيٽن تي مشتمل ملڪن جي فهرست}}
'''ٻيٽ تي مشتمل ملڪ''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Island country}}، هڪ اهڙي [[ملڪ]] کي چيو ويندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مشتمل هجي يا ڪنهن ٻيٽ جو حصو هجي. 2011ع تائين [[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|گڏيل قومن جي رڪن ملڪن]] جو 24 سيڪڙو، يعني 46 ملڪ ٻيٽن تي مشمتل آهن.
==فهرست==
===گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون===
{| class="wikitable sortable sticky-header-multi"
|-
!rowspan=2 | ملڪ جو نالو
☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>'''<sub>ISO</sub> ڪوڊ'''</small>
!rowspan=2 | جاگرافيائي تشڪيل
!rowspan=2 | ارضياتي علائقو
!data-sort-type="number" colspan=2 | پکيڙ<ref name="world-atlas2">{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|title=Island Countries Of The World|publisher=WorldAtlas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|archive-date=2017-12-07|access-date=2019-08-10}}</ref>
!data-sort-type="number" rowspan=2 | آبادي<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart|title=Total Population Estimates 2015-2019|website=data.worldbank.org|publisher=The World Bank|access-date=21 April 2021}}</ref>
!data-sort-type="number" colspan=2 | آبادي جي گھاٽائي
!rowspan=2 | جاگرافيائي محل وقوع
!rowspan=2 | قيام/آزادي
|-
!<small><sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sup>چورس ميل</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup></small>
|-style="background:#e6e6e6"
! colspan="11" | گڏيل قومن جي اداري جي ميمبر رياستون
|-
| {{flag|Antigua and Barbuda}}
| AG<br>ATG
| ٻه مکيه ٻيٽ:<br><small>'''اينٽيگوا ٻيٽ<br />باربودا ٻيٽ'''</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|442|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,120
| {{convert|220|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪئريبين سمنڊ،]] ليسر انٽيلئس
| <small>'''1 نومبر، 1981ع'''</small>
|-
| {{flag|Bahamas}}
| [[ISO 3166-2:BS|BS]]<br>BHS
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| Continental shelf
| {{convert|13,939|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|389,480
| {{convert|28|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ائٽلانٽڪ سمنڊ،]] [[ٻيٽن جو ميڙ|لوڪايان ٻيٽن جو ميڙ]]
| 1973 July 10
|-
| {{flag|Bahrain}}
| [[ISO 3166-2:BH|BH]]<br>BHR
| [[ٻيٽن جو ميڙ]] (هڪ مکيه ٻيٽ)
| Continental shelf
| {{convert|778|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,641,170
| {{convert|2,109|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[فارس جي نار]]
| 1971 December 10
|-
| {{flag|Barbados}}
| [[ISO 3166-2:BB|BB]]<br>BRB
| هڪ مکيه ٻيٽ
| Continental shelf<ref group="n" name="Microcontinent">A [[Continental fragment|microcontinent]] on [[continental crust]].</ref>
| {{convert|430|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|287,020
| {{convert|667|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1966 November 30
|-
| {{flag|Brunei}}
| [[ISO 3166-2:BN|BN]]<br>BRN
| بورنيو ٻيٽ جو هڪ جز
| Continental shelf
| {{convert|5,765|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|433,290
| {{convert|75|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڏکڻ اوڀر ايشيا|ڏکڻ اوڀر ايشيا (سامونڊي)]]
| 1984 January 1
|-
| {{flag|Cape Verde}}
| [[ISO 3166-2:CV|CV]]<br>CPV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|4,033|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|549,930
| {{convert|136|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Macaronesia]]
[[مائڪرونيشيا]]
| 1975 July 5
|-
| {{flag|Comoros}}
| [[ISO 3166-2:KM|KM]]<br>COM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|1,861|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|850,890
| {{convert|457|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Comoros Islands]]
| 1975 July 6
|-
| {{flag|Cuba}}
| [[ISO 3166-2:CU|CU]]<br>CUB
| هڪ مکيه ٻيٽ ۽ گهڻا ننڊا ٻيٽ <small>(Isla de la Juventud)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|109,884|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 11,346,346
| {{convert|103|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]]، گريٽر اينٽاليس
| 1868 October 10 <br>
1902 May 20
|-
| {{flag|Cyprus}}<ref group="n" name="Cyprus">
The northern part of the island of Cyprus is the ''de facto'' independent state of [[Northern Cyprus]], which is recognized only by [[Turkey]]. In the south of the island are the [[Akrotiri and Dhekelia|Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia]], controlled by the United Kingdom.</ref>
| [[ISO 3166-2:CY|CY]]<br>CYP
| [[Geography of Cyprus|Part of a larger island]], ''de jure'' sovereignty over entire island (Cyprus)
| Continental shelf
| {{convert|9,251|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|888,005
| {{convert|96|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
رومي (ڀونوچ) سمنڊ
| 1960 August 16
|-
| {{flag|Dominica}}
| [[ISO 3166-2:DM|DM]]<br>DMA
| [[Geography of Dominica|One main island]]
| Continental shelf
| {{convert|754|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|71,810
| {{convert|95|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1978 November 3
|-
| {{flag|Dominican Republic}}
| [[ISO 3166-2:DO|DO]]<br>DOM
| [[Geography of the Dominican Republic|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Alto Velo Island|Alto Velo]], [[Catalina Island (Dominican Republic)|Catalina]], [[Saona Island|Saona]], [[Beata Island|Beata]], etc.)
| Continental shelf
| {{convert|48,671|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,738,960
| {{convert|221|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1821 December 1 <br>
1844 February 27
|-
| {{flag|East Timor}}
| [[ISO 3166-2:TL|TL]]<br>TLS
| [[Geography of East Timor|Part of a larger island]] ([[Timor]])
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|14,919|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,293,120
| {{convert|87|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Lesser Sunda Islands]]
| 2002 May 20
|-
| {{flag|Fiji}}
| [[ISO 3166-2:FJ|FJ]]<br>FJI
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ ٻه مکيه ٻيٽ آهن:
وي ٽي ليوو
وانوا ليوو
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|18,274|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|889,950
| {{convert|49|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1970 October 10
|-
| {{flag|Grenada}}
| [[ISO 3166-2:GD|GD]]<br>GRD
| [[Geography of Grenada|One main island]] with two island dependencies ([[Carriacou]] and [[Petite Martinique]])
| Continental shelf
| {{convert|344|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|112,000
| {{convert|326|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1974 February 7
|-
| {{flag|Haiti}}
| [[ISO 3166-2:HT|HT]]<br>HTI
| [[Geography of Haiti|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Gonâve Island|Gonâve]], [[Tortuga (Haiti)|Tortuga]], [[Les Cayemites]], etc.)
| Continental shelf
| {{convert|27,750|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,743,017
| {{convert|423|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1804 January 1
|-
| {{flag|Iceland}}
| [[ISO 3166-2:IS|IS]]<br>ISL
| [[Geography of Iceland|One main island]]
| Oceanic<ref group="n">The largest [[Island#Oceanic islands|oceanic island]] in the world.</ref>
| {{convert|102,775|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|361,310
| {{convert|4|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Arctic Circle]]
| 1918 December 1 <br> 1944 June 17
|-
| {{flag|Indonesia}}
| [[ISO 3166-2:ID|ID]]<br>IDN
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، بشمول وڏي ٻيٽن؛ بورنيو، نيو گني، سيباتڪ ۽ تيمور جا جز
| Various<ref group="n">
The western portion of the country is on the [[Sunda Shelf|continental shelf of Asia]] while the eastern portion of the country is on the [[Sahul Shelf|continental shelf of Australia]]. The central portion of the country consists of oceanic islands in [[Wallacea]].</ref>
| {{convert|1,904,569|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 270,625,570
| {{convert|142|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Indian Ocean|Indian]] and [[Pacific Ocean|Pacific]] oceans
| 1945 August 17
|-
| {{flag|Ireland}}
| [[ISO 3166-2:IE|IE]]<br>IRL
| [[Geography of Ireland|Part of a larger island]] ([[Ireland]]), and [[List of islands of Ireland|several smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|70,273|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 4,977,400
| {{convert|71|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1922 December 6
|-
| {{flag|Jamaica}}
| [[ISO 3166-2:JM|JM]]<br>JAM
| [[Geography of Jamaica|One main island]] with an archipelago of islets (inc. [[Morant Cays]], [[Pedro Cays]], and [[Port Royal Cays]])
| Continental shelf
| {{convert|10,991|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|2,734,092
| {{convert|249|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1962 August 6
|-
| {{flag|Japan}}
| [[ISO 3166-2:JP|JP]]<br>JPN
| [[Geography of Japan|Four main islands]] and [[List of islands of Japan|thousands of surrounding islands]]
| Continental shelf
| {{convert|377,976|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}<ref name="geospatial">{{cite web |title=令和元年全国都道府県市区町村別面積調（１０月１日時点）2020年 |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |access-date=3 January 2021 |language=ja |date=25 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101044323/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |archive-date=January 1, 2021}}</ref>
| style="text-align:right"|126,264,930
| {{convert|334|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[East Asia]]
| 660 BC February 11<ref group="n" name="JPN">
In Japanese tradition, 11 February 660 BC is regarded as the accession date of the first Emperor of Japan in legendary, [[Emperor Jimmu]], marking the establishment of the [[Imperial House of Japan|imperial dynasty]]. However, no historical evidence that Jimmu actually existed and his story was largely narrated by [[Japanese mythology]]. February 11 was also the day when the [[Meiji Constitution|Constitution of the Empire of Japan]] was proclaimed in 1889. See: [[National Foundation Day (Japan)|National Foundation Day]]</ref>
|-
| {{flag|Kiribati}}
| [[ISO 3166-2:KI|KI]]<br>KIR
| [[Geography of Kiribati|Several separated archipelagos]]
مختلف ڌار ڌار [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|811|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|117,610
| {{convert|145|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 July 12
|-
| {{flag|Madagascar}}
| [[ISO 3166-2:MG|MG]]<br>MDG
| [[Geography of Madagascar|One main island]]
| Continental shelf<ref group="n">
The largest [[Continental fragment|microcontinent]] in the world.</ref>
| {{convert|587,041|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|26,969,310
| {{convert|46|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1960 June 26
|-
| {{flag|Maldives}}
| [[ISO 3166-2:MV|MV]]<br>MDV
| [[Geography of the Maldives|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|298|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|383,976
| {{convert|1,289|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Laccadive Sea]]
| 1965 July 26
|-
| {{flag|Malta}}
| [[ISO 3166-2:MT|MT]]<br>MLT
| [[Geography of Malta|Two main islands]] ([[Malta (island)|Malta Island]] and [[Gozo]]) plus other [[List of islands of Malta|smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|316|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|502,650
| {{convert|1,591|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
| 1964 September 21
|-
| {{flag|Marshall Islands}}<ref group="n" name="CFA">The Federated States of Micronesia, the Marshall Islands, and Palau are [[Associated state|states in free association]] with the United States, under the [[Compact of Free Association]].</ref>
| [[ISO 3166-2:MH|MH]]<br>MHL
| [[Geography of the Marshall Islands|Two archipelagos]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|181|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|58,790
| {{convert|325|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 1
|-
| {{flag|Mauritius}}
| [[ISO 3166-2:MU|MU]]<br>MUS
| [[Geography of Mauritius|Archipelago with one main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,040|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,265,710
| {{convert|620|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Mascarene Islands]]
| 1968 March 12
|-
| {{flag|Micronesia}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:FM|FM]]<br>FSM
| [[Geography of the Federated States of Micronesia|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|702|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|113,810
| {{convert|162|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 10
|-
| {{flag|Nauru}}
| [[ISO 3166-2:NR|NR]]<br>NRU
| [[Geography of Nauru|One main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|21|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|12,580
| {{convert|599|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1968 January 31
|-
| {{flag|New Zealand}} ([[Aotearoa]])
| [[ISO 3166-2:NZ|NZ]]<br>NZL
| [[Geography of New Zealand|An archipelago]] around two main islands:<br />
[[Te Ika-a-Māui]] (the North Island)<br />
[[Te Waipounamu]] (the South Island)
| Continental shelf<ref group="n" name="Zealandia">
A part of the [[submerged continent]] of [[Zealandia]].</ref>
| {{convert|270,467|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 5,125,451
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1907 September 26
|-
| {{flag|Palau}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:PW|PW]]<br>PLW
| [[Geography of Palau|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|459|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|18,010
| {{convert|39|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1981 January 1
|-
| {{flag|Papua New Guinea}}
| [[ISO 3166-2:PG|PG]]<br>PNG
| [[Geography of Papua New Guinea|Part of a larger island]] ([[New Guinea]]), and surrounding archipelago
| Continental shelf
| {{convert|462,840|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|8,776,110
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1975 September 16
|-
| {{flag|Philippines}}
| [[ISO 3166-2:PH|PH]]<br>PHL
| [[Geography of the Philippines|Archipelago]]
| Continental shelf
| {{convert|300,000|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|108,116,620
| {{convert|360|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1898 June 12 <br>
1946 July 4
|-
| {{flag|Saint Kitts and Nevis}}
| [[ISO 3166-2:KN|KN]]<br>KNA
| [[Geography of Saint Kitts and Nevis|Two main islands]]:<br />
[[Saint Kitts|Saint Christopher Island]]<br />
[[Nevis|Nevis Island]]
| Continental shelf
| {{convert|261|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|52,830
| {{convert|202|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1983 September 19
|-
| {{flag|Saint Lucia}}
| [[ISO 3166-2:LC|LC]]<br>LCA
| [[Geography of Saint Lucia|One main island]]
| Continental shelf
| {{convert|616|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|182,790
| {{convert|297|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 February 22
|-
| {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| [[ISO 3166-2:VC|VC]]<br>VCT
| [[Geography of Saint Vincent and the Grenadines|An archipelago with one main island]]
| Continental shelf
| {{convert|389|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|110,590
| {{convert|284|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 October 27
|-
| {{flag|Samoa}}
| [[ISO 3166-2:WS|WS]]<br>WSM
| [[Geography of Samoa|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,842|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|197,100
| {{convert|69|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1962 January 1
|-
| {{flag|São Tomé and Príncipe}}
| [[ISO 3166-2:ST|ST]]<br>STP
| [[Geography of São Tomé and Príncipe|Two main islands]]:<br />
[[São Tomé Island]]<br />
[[Príncipe|Príncipe Island]])
| Continental shelf
| {{convert|1,001|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|215,060
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Gulf of Guinea]], [[Africa]]
| 1975 July 12
|-
| {{flag|Seychelles}}
| [[ISO 3166-2:SC|SC]]<br>SYC
| [[Geography of Seychelles|Archipelago]]
| Various<ref group="n">
The [[Granitic Seychelles]] is a part of the [[Seychelles microcontinent]]. The [[Outer Islands (Seychelles)|Coralline Seychelles]] consists of oceanic islands.</ref>
| {{convert|455|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,630
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1976 June 29
|-
| {{flag|Singapore}}
| [[ISO 3166-2:SG|SG]]<br>SGP
| An [[List of islands of Singapore|archipelago]] with [[Geography of Singapore|one main island]]
| Continental shelf
| {{convert|728|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|5,703,570
| {{convert|7,831|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1965 August 9
|-
| {{flag|Solomon Islands}}
| [[ISO 3166-2:SB|SB]]<br>SLB
| [[Geography of the Solomon Islands|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|28,400|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|669,820
| {{convert|24|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1978 July 7
|-
| {{flag|Sri Lanka}}
| [[ISO 3166-2:LK|LK]]<br>LKA
| [[Geography of Sri Lanka|One main island]], plus [[List of islands of Sri Lanka|other small islands]]
| Continental shelf
| {{convert|65,610|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|21,803,000
| {{convert|332|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[South Asia]]
| 1948 February 4
|-
| {{flag|Tonga}}
| [[ISO 3166-2:TO|TO]]<br>TON
| [[Geography of Tonga|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|748|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|104,490
| {{convert|140|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1970 June 4
|-
| {{flag|Trinidad and Tobago}}
| [[ISO 3166-2:TT|TT]]<br>TTO
| An [[List of islands of Trinidad and Tobago|archipelago]] with [[Geography of Trinidad and Tobago|two main islands]]:<br />
[[Trinidad|Trinidad Island]]<br />
[[Tobago|Tobago Island]]
| Continental shelf
| {{convert|5,131|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,394,970
| {{convert|272|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1962 August 31
|-
| {{flag|Tuvalu}}
| [[ISO 3166-2:TV|TV]]<br>TUV
| [[Geography of Tuvalu|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|26|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,650
| {{convert|448|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1978 October 1
|-
| {{flag|United Kingdom}}<ref group="n" name="BOTs">
The [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] of [[Gibraltar]] is a peninsular exclave which shares a [[Gibraltar–Spain border|land border]] with [[Spain]] and can thus be regarded as a part of [[continental Europe]], with the United Kingdom retaining the full authority for its defence and foreign relations. However, Gibraltar and other BOTs are considered to be dependent territories of the [[The Crown|British Crown]] with varying degrees of self-governance, not parts of the United Kingdom proper nor of any of its four [[Countries of the United Kingdom|constituent countries]].</ref><ref>{{cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/32952/ot-wp-0612.pdf |title=The Overseas Territories |publisher=Foreign and Commonwealth Office |date=June 2012 |access-date=29 November 2020}}</ref>
| [[ISO 3166-2:GB|GB or UK]]<br>GBR
| [[Great Britain|One main island]], [[Geography of the United Kingdom|part of second island]] ([[Ireland]]), plus [[List of islands of the United Kingdom|several archipelagos]]
| Continental shelf
| {{convert|244,820|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|67,886,004
| {{convert|277|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1707 May 1
|-
| {{flag|Vanuatu}}
| [[ISO 3166-2:VU|VU]]<br>VUT
| [[Geography of Vanuatu|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|12,189|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|299,880
| {{convert|25|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1980 July 30
|}
===محدود سڃاڻپ واري رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | تڪرار
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
!آزادي جي تاريخ
|-
| {{flag|Northern Cyprus}}<ref group="n" name="trnc">
In 1983, in a breach of international law, [[Northern Cyprus]] unilaterally declared independence from Cyprus, with direct support of its neighbour [[Turkey]], in support of the [[Turkish people]] minority on the island. Northern Cyprus's sovereignty has been recognized by only one United Nations member state: Turkey. It retains a ''de facto'' control of this part of the island. It is not a member state of the United Nations. Most states recognize [[Cyprus]]'s claim to sovereignty over the entirety of [[Cyprus (island)|the island of Cyprus]].</ref>
| CY<br>CYP
| وڏي ٻيٽ (قبرص) جو حصو
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{flag|Cyprus}}
| {{convert|3,355|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|313,626<ref>[https://web.archive.org/web/20160108225108/http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf TRNC] SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3</ref>
| {{convert|93|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| <small>'''[[رومي (ڀونوچ) سمنڊ]]'''</small>
| <small>'''20 جولاء 1974'''</small>
|-
| {{flag|Taiwan}}<ref group="n" name="roc">
Since the conclusion of the [[Chinese Civil War]], the Republic of China (ROC) retains actual rule over the islands of [[Geography of Taiwan|Taiwan]], [[Penghu]], [[Kinmen]], [[Matsu Islands|Matsu]], and [[List of islands of Taiwan|other minor islands]], all of which are collectively known as the "[[Free area of the Republic of China|Free Area]]" (or Taiwan Area) in contrast to [[Mainland China]] being under communist rule, thus making it a ''de facto'' island nation, and has become known colloquially as simply "Taiwan" due to the island of Taiwan forming the majority of the ROC-controlled territories; nonetheless, the ROC has not officially renounced its constitutional-defined territories which include areas effectively controlled by the [[China|People's Republic of China]], [[Mongolia]], [[Tuva]] (a [[Republics of Russia|Russian republic]]) etc. If claimed territories were taken into account, the ROC would not be an island country, nor a country centred around a major island. The ROC-controlled territories are also claimed by the People's Republic of China. See: [[Cross-Strait relations]], [[One China]], [[Political status of Taiwan]], and [[Two Chinas]].</ref>
| TW<br>TWN
| هڪ وڏو ۽ ٻيا ننڍا ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{پرچم|چين}}
| {{convert|36,193|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|23,603,121
| {{convert|652|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوڀر ايشيا]]
| 1 جنوري، 1912ع<ref group="n" name="roc-2">The [[Republic of China (1912–1949)|Republic of China]] (ROC) was formally established on 1 January 1912 following the [[1911 Revolution|Xinhai Revolution]], which succeeded the former [[Qing dynasty]]'s territories on [[Mainland China]], while the [[Taiwan under Japanese rule|islands of Taiwan and Penghu were under Japanese rule]] at the time. The ROC gained control over the latter after the [[Surrender of Japan]] in 1945, but soon lost its control of mainland to the communists due to the [[Chinese Civil War]]. The ROC government relocated to [[Taipei]] on 7 December 1949 and named the city its [[Temporary capital|provisional capital]].
Constitutionally, the [[Republic of China on Taiwan]] still views itself as the continuation of the former Chinese republic, with legitimate sovereignty over Mainland China despite having no actual control. 7 December 1949 is listed as the date of formation of its governing authority fully established on the islands. See: [[Four-Stage Theory of the Republic of China]], [[Kuomintang's retreat to Taiwan]], and [[Political status of Taiwan]].</ref>
|}
===ايسوسيئيٽڊ رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | ايسوسيئيٽڊ ملڪ
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
|-
| {{flag|Cook Islands}}<ref group="n" name="NCA">The [[political status of the Cook Islands and Niue]] is defined as [[Associated state|states in free association]] with [[New Zealand]]. The Cook Islands and Niue are internally self-governing, with New Zealand retaining responsibility for their defence and for some foreign affairs. However, these responsibilities confer New Zealand no rights of control and can only be exercised at the request of the Cook Islands and Niue. See: [[Politics of the Cook Islands#Constitution|Constitution of the Cook Islands]] and [[Niue Constitution Act]].</ref>
| CK<br>COK
| <small>'''ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]]'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|236|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,777
| {{convert|45.7|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوشينيا|پولينئشيا]]
|-
| {{flag|Niue}}<ref group="n" name="NCA"/>
| NU<br>NIU
| <small>'''هڪ ٻيٽ'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|260|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,269
| {{convert|4.9|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| پئسفڪ سمنڊ، پولينئشيا
|}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:ٻيٽ]]
[[زمرو:سياسي جاگرافي]]
[[زمرو:ملڪن جون فهرستون]]
g3c5mp4home0lgmydip3wnoh8obl1bj
392152
392151
2026-07-08T08:43:06Z
Ibne maryam
17680
/* */
392152
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|State with territory consisting of islands}}
{{For|a more comprehensive list|List of island countries}}
{{Distinguish|Iceland}}
[[Image:Island nations.svg|thumb|350px|<small>[[Sovereign state|خودمختيار رياستون]] ۽</small> <small>هڪ حقيقي رياست ([[تائيوان]]) مڪمل طور تي ٻيٽن تي:</small> <small>ٻين ملڪن سان زميني حدون رکڻ واري رياستون سائي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن ۽ زميني حدن کان سواءِ رياستون ڳاڙهي نيري رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.
</small><small>نقشي تي نه ڏيکاريل ملڪ/علائقا: [[انٽارڪٽيڪا]] (aq) (براعظمي تڪراري علائقو)، [[آسٽريليا]] (au) (براعظمي ملڪ)، ڪڪ ٻيٽ (ck) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)، [[گرين لينڊ]] (gl) ([[ڊينمارڪ]] جي بادشاهت جو آئيني ملڪ)، [[نياءُ|نيو]] (nu) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)</small> <small>۽ [[پورٽو ريڪو]] (pr) (غير شامل آمريڪي علائقو).</small> ]]
هڪ '''ٻيٽ''' '''وارو ملڪ'''، '''ٻيٽ''' '''واري رياست''' يا '''ٻيٽ''' '''واري قوم'''، هڪ اهڙو ملڪ آهي، جنهن جو بنيادي علائقو هڪ يا وڌيڪ ٻيٽن يا ٻيٽن جي حصن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |title=Island nation {{!}} Definition, meaning & more {{!}} Collins Dictionary |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/island-nation |website=www.collinsdictionary.com |access-date=6 February 2025 |language=en}}</ref> لڳ ڀڳ %25 آزاد ملڪ ٻيٽ وارا ملڪ آهن.<ref name="Small is Democratic">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JOqZ9eOeRXoC&pg=PA128&dq=%22island+country%22&lr=#PPA128,M1|title=Small is Democratic|last=Ott|first=Dan|publisher=Routledge|year=1996|isbn=0-8153-3910-0|pages=128}}
</ref> ٻيٽ وارا ملڪ تاريخي طور تي ڪيترن ئي کنڊ واري رياستن کان وڌيڪ مستحڪم آهن پر بحري سپر پاورز جي فتح لاءِ ڪمزور آهن. انڊونيشيا دنيا جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ ملڪ ۽ مجموعي طور تي چوٿون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |title=Which Are The Island Countries Of The World? |publisher=WorldAtlas.com |date=April 25, 2017 |first1=Joyce |last1=Chepkemoi |access-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html | archive-date=2017-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart |title=Population, total 2015-2019 |publisher=World Bank Open Data |access-date=21 April 2021 }}</ref>
ٻيٽ واري ملڪن جي معيشتن ۾ وڏا فرق آهن: اهي شايد خاص طور تي استخراجي صنعتن، جهڙوڪ کان کني، مڇي مارڻ ۽ زراعت، ٽرانزٽ هب، سياحت ۽ مالي خدمتن تي ڀروسو ڪنديون آهن. ڪيترن ئي ٻيٽن ۾ گهٽ زميني جاگرافيائي علائقا آهن ۽ انهن جي معيشت ۽ آبادي جا مرڪز ساحلي ميدانن ۽ بندرگاهن سان گڏ ترقي ڪن ٿا؛ اهڙيون رياستون موسمياتي تبديلي جي اثرات، خاص طور تي سمنڊ جي سطح ۾ واڌ جي ڪري ڪمزور ٿي سگهن ٿيون.
مکيه ملڪ کان ڏورانهين ٻيٽ ۽ ٻيٽ جيڪا پاڻ ۾ خودمختيار نه آهن، انهن کي اڪثر انحصار يا سمنڊ پار علائقا سڏيو ويندو آهي.
{{See also|ٻيٽن تي مشتمل ملڪن جي فهرست}}
'''ٻيٽ تي مشتمل ملڪ''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Island country}}، هڪ اهڙي [[ملڪ]] کي چيو ويندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مشتمل هجي يا ڪنهن ٻيٽ جو حصو هجي. 2011ع تائين [[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|گڏيل قومن جي رڪن ملڪن]] جو 24 سيڪڙو، يعني 46 ملڪ ٻيٽن تي مشمتل آهن.
==فهرست==
===گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون===
{| class="wikitable sortable sticky-header-multi"
|-
!rowspan=2 | ملڪ جو نالو
☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>'''<sub>ISO</sub> ڪوڊ'''</small>
!rowspan=2 | جاگرافيائي تشڪيل
!rowspan=2 | ارضياتي علائقو
!data-sort-type="number" colspan=2 | پکيڙ<ref name="world-atlas2">{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|title=Island Countries Of The World|publisher=WorldAtlas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|archive-date=2017-12-07|access-date=2019-08-10}}</ref>
!data-sort-type="number" rowspan=2 | آبادي<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart|title=Total Population Estimates 2015-2019|website=data.worldbank.org|publisher=The World Bank|access-date=21 April 2021}}</ref>
!data-sort-type="number" colspan=2 | آبادي جي گھاٽائي
!rowspan=2 | جاگرافيائي محل وقوع
!rowspan=2 | قيام/آزادي
|-
!<small><sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sup>چورس ميل</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup></small>
|-style="background:#e6e6e6"
! colspan="11" | گڏيل قومن جي اداري جي ميمبر رياستون
|-
| {{flag|Antigua and Barbuda}}
| AG<br>ATG
| ٻه مکيه ٻيٽ:<br><small>'''اينٽيگوا ٻيٽ<br />باربودا ٻيٽ'''</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|442|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,120
| {{convert|220|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪئريبين سمنڊ،]] ليسر انٽيلئس
| <small>'''1 نومبر، 1981ع'''</small>
|-
| {{flag|Bahamas}}
| [[ISO 3166-2:BS|BS]]<br>BHS
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| Continental shelf
| {{convert|13,939|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|389,480
| {{convert|28|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ائٽلانٽڪ سمنڊ،]] [[ٻيٽن جو ميڙ|لوڪايان ٻيٽن جو ميڙ]]
| 1973 July 10
|-
| {{flag|Bahrain}}
| [[ISO 3166-2:BH|BH]]<br>BHR
| [[ٻيٽن جو ميڙ]] (هڪ مکيه ٻيٽ)
| Continental shelf
| {{convert|778|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,641,170
| {{convert|2,109|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[فارس جي نار]]
| 1971 December 10
|-
| {{flag|Barbados}}
| [[ISO 3166-2:BB|BB]]<br>BRB
| هڪ مکيه ٻيٽ
| Continental shelf<ref group="n" name="Microcontinent">A [[Continental fragment|microcontinent]] on [[continental crust]].</ref>
| {{convert|430|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|287,020
| {{convert|667|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1966 November 30
|-
| {{flag|Brunei}}
| [[ISO 3166-2:BN|BN]]<br>BRN
| بورنيو ٻيٽ جو هڪ جز
| Continental shelf
| {{convert|5,765|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|433,290
| {{convert|75|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڏکڻ اوڀر ايشيا|ڏکڻ اوڀر ايشيا (سامونڊي)]]
| 1984 January 1
|-
| {{flag|Cape Verde}}
| [[ISO 3166-2:CV|CV]]<br>CPV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|4,033|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|549,930
| {{convert|136|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Macaronesia]]
[[مائڪرونيشيا]]
| 1975 July 5
|-
| {{flag|Comoros}}
| [[ISO 3166-2:KM|KM]]<br>COM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|1,861|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|850,890
| {{convert|457|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Comoros Islands]]
| 1975 July 6
|-
| {{flag|Cuba}}
| [[ISO 3166-2:CU|CU]]<br>CUB
| هڪ مکيه ٻيٽ ۽ گهڻا ننڊا ٻيٽ <small>(Isla de la Juventud)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|109,884|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 11,346,346
| {{convert|103|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]]، گريٽر اينٽاليس
| 1868 October 10 <br>
1902 May 20
|-
| {{flag|Cyprus}}<ref group="n" name="Cyprus">
The northern part of the island of Cyprus is the ''de facto'' independent state of [[Northern Cyprus]], which is recognized only by [[Turkey]]. In the south of the island are the [[Akrotiri and Dhekelia|Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia]], controlled by the United Kingdom.</ref>
| [[ISO 3166-2:CY|CY]]<br>CYP
| [[Geography of Cyprus|Part of a larger island]], ''de jure'' sovereignty over entire island (Cyprus)
| Continental shelf
| {{convert|9,251|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|888,005
| {{convert|96|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
رومي (ڀونوچ) سمنڊ
| 1960 August 16
|-
| {{flag|Dominica}}
| [[ISO 3166-2:DM|DM]]<br>DMA
| [[Geography of Dominica|One main island]]
| Continental shelf
| {{convert|754|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|71,810
| {{convert|95|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1978 November 3
|-
| {{flag|Dominican Republic}}
| [[ISO 3166-2:DO|DO]]<br>DOM
| [[Geography of the Dominican Republic|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Alto Velo Island|Alto Velo]], [[Catalina Island (Dominican Republic)|Catalina]], [[Saona Island|Saona]], [[Beata Island|Beata]], etc.)
| Continental shelf
| {{convert|48,671|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,738,960
| {{convert|221|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1821 December 1 <br>
1844 February 27
|-
| {{flag|East Timor}}
| [[ISO 3166-2:TL|TL]]<br>TLS
| [[Geography of East Timor|Part of a larger island]] ([[Timor]])
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|14,919|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,293,120
| {{convert|87|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Lesser Sunda Islands]]
| 2002 May 20
|-
| {{flag|Fiji}}
| [[ISO 3166-2:FJ|FJ]]<br>FJI
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ ٻه مکيه ٻيٽ آهن:
وي ٽي ليوو
وانوا ليوو
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|18,274|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|889,950
| {{convert|49|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1970 October 10
|-
| {{flag|Grenada}}
| [[ISO 3166-2:GD|GD]]<br>GRD
| [[Geography of Grenada|One main island]] with two island dependencies ([[Carriacou]] and [[Petite Martinique]])
| Continental shelf
| {{convert|344|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|112,000
| {{convert|326|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1974 February 7
|-
| {{flag|Haiti}}
| [[ISO 3166-2:HT|HT]]<br>HTI
| [[Geography of Haiti|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Gonâve Island|Gonâve]], [[Tortuga (Haiti)|Tortuga]], [[Les Cayemites]], etc.)
| Continental shelf
| {{convert|27,750|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,743,017
| {{convert|423|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1804 January 1
|-
| {{flag|Iceland}}
| [[ISO 3166-2:IS|IS]]<br>ISL
| [[Geography of Iceland|One main island]]
| Oceanic<ref group="n">The largest [[Island#Oceanic islands|oceanic island]] in the world.</ref>
| {{convert|102,775|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|361,310
| {{convert|4|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Arctic Circle]]
| 1918 December 1 <br> 1944 June 17
|-
| {{flag|Indonesia}}
| [[ISO 3166-2:ID|ID]]<br>IDN
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، بشمول وڏي ٻيٽن؛ بورنيو، نيو گني، سيباتڪ ۽ تيمور جا جز
| Various<ref group="n">
The western portion of the country is on the [[Sunda Shelf|continental shelf of Asia]] while the eastern portion of the country is on the [[Sahul Shelf|continental shelf of Australia]]. The central portion of the country consists of oceanic islands in [[Wallacea]].</ref>
| {{convert|1,904,569|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 270,625,570
| {{convert|142|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Indian Ocean|Indian]] and [[Pacific Ocean|Pacific]] oceans
| 1945 August 17
|-
| {{flag|Ireland}}
| [[ISO 3166-2:IE|IE]]<br>IRL
| [[Geography of Ireland|Part of a larger island]] ([[Ireland]]), and [[List of islands of Ireland|several smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|70,273|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 4,977,400
| {{convert|71|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1922 December 6
|-
| {{flag|Jamaica}}
| [[ISO 3166-2:JM|JM]]<br>JAM
| [[Geography of Jamaica|One main island]] with an archipelago of islets (inc. [[Morant Cays]], [[Pedro Cays]], and [[Port Royal Cays]])
| Continental shelf
| {{convert|10,991|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|2,734,092
| {{convert|249|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1962 August 6
|-
| {{flag|Japan}}
| [[ISO 3166-2:JP|JP]]<br>JPN
| [[Geography of Japan|Four main islands]] and [[List of islands of Japan|thousands of surrounding islands]]
| Continental shelf
| {{convert|377,976|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}<ref name="geospatial">{{cite web |title=令和元年全国都道府県市区町村別面積調（１０月１日時点）2020年 |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |access-date=3 January 2021 |language=ja |date=25 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101044323/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |archive-date=January 1, 2021}}</ref>
| style="text-align:right"|126,264,930
| {{convert|334|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[East Asia]]
| 660 BC February 11<ref group="n" name="JPN">
In Japanese tradition, 11 February 660 BC is regarded as the accession date of the first Emperor of Japan in legendary, [[Emperor Jimmu]], marking the establishment of the [[Imperial House of Japan|imperial dynasty]]. However, no historical evidence that Jimmu actually existed and his story was largely narrated by [[Japanese mythology]]. February 11 was also the day when the [[Meiji Constitution|Constitution of the Empire of Japan]] was proclaimed in 1889. See: [[National Foundation Day (Japan)|National Foundation Day]]</ref>
|-
| {{flag|Kiribati}}
| [[ISO 3166-2:KI|KI]]<br>KIR
| [[Geography of Kiribati|Several separated archipelagos]]
مختلف ڌار ڌار [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|811|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|117,610
| {{convert|145|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 July 12
|-
| {{flag|Madagascar}}
| [[ISO 3166-2:MG|MG]]<br>MDG
| [[Geography of Madagascar|One main island]]
| Continental shelf<ref group="n">
The largest [[Continental fragment|microcontinent]] in the world.</ref>
| {{convert|587,041|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|26,969,310
| {{convert|46|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1960 June 26
|-
| {{flag|Maldives}}
| [[ISO 3166-2:MV|MV]]<br>MDV
| [[Geography of the Maldives|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|298|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|383,976
| {{convert|1,289|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Laccadive Sea]]
| 1965 July 26
|-
| {{flag|Malta}}
| [[ISO 3166-2:MT|MT]]<br>MLT
| [[Geography of Malta|Two main islands]] ([[Malta (island)|Malta Island]] and [[Gozo]]) plus other [[List of islands of Malta|smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|316|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|502,650
| {{convert|1,591|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
| 1964 September 21
|-
| {{flag|Marshall Islands}}<ref group="n" name="CFA">The Federated States of Micronesia, the Marshall Islands, and Palau are [[Associated state|states in free association]] with the United States, under the [[Compact of Free Association]].</ref>
| [[ISO 3166-2:MH|MH]]<br>MHL
| [[Geography of the Marshall Islands|Two archipelagos]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|181|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|58,790
| {{convert|325|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 1
|-
| {{flag|Mauritius}}
| [[ISO 3166-2:MU|MU]]<br>MUS
| [[Geography of Mauritius|Archipelago with one main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,040|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,265,710
| {{convert|620|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Mascarene Islands]]
| 1968 March 12
|-
| {{flag|Micronesia}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:FM|FM]]<br>FSM
| [[Geography of the Federated States of Micronesia|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|702|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|113,810
| {{convert|162|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 10
|-
| {{flag|Nauru}}
| [[ISO 3166-2:NR|NR]]<br>NRU
| [[Geography of Nauru|One main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|21|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|12,580
| {{convert|599|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1968 January 31
|-
| {{flag|New Zealand}} ([[Aotearoa]])
| [[ISO 3166-2:NZ|NZ]]<br>NZL
| [[Geography of New Zealand|An archipelago]] around two main islands:<br />
[[Te Ika-a-Māui]] (the North Island)<br />
[[Te Waipounamu]] (the South Island)
| Continental shelf<ref group="n" name="Zealandia">
A part of the [[submerged continent]] of [[Zealandia]].</ref>
| {{convert|270,467|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 5,125,451
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1907 September 26
|-
| {{flag|Palau}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:PW|PW]]<br>PLW
| [[Geography of Palau|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|459|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|18,010
| {{convert|39|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1981 January 1
|-
| {{flag|Papua New Guinea}}
| [[ISO 3166-2:PG|PG]]<br>PNG
| [[Geography of Papua New Guinea|Part of a larger island]] ([[New Guinea]]), and surrounding archipelago
| Continental shelf
| {{convert|462,840|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|8,776,110
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1975 September 16
|-
| {{flag|Philippines}}
| [[ISO 3166-2:PH|PH]]<br>PHL
| [[Geography of the Philippines|Archipelago]]
| Continental shelf
| {{convert|300,000|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|108,116,620
| {{convert|360|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1898 June 12 <br>
1946 July 4
|-
| {{flag|Saint Kitts and Nevis}}
| [[ISO 3166-2:KN|KN]]<br>KNA
| [[Geography of Saint Kitts and Nevis|Two main islands]]:<br />
[[Saint Kitts|Saint Christopher Island]]<br />
[[Nevis|Nevis Island]]
| Continental shelf
| {{convert|261|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|52,830
| {{convert|202|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1983 September 19
|-
| {{flag|Saint Lucia}}
| [[ISO 3166-2:LC|LC]]<br>LCA
| [[Geography of Saint Lucia|One main island]]
| Continental shelf
| {{convert|616|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|182,790
| {{convert|297|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 February 22
|-
| {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| [[ISO 3166-2:VC|VC]]<br>VCT
| [[Geography of Saint Vincent and the Grenadines|An archipelago with one main island]]
| Continental shelf
| {{convert|389|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|110,590
| {{convert|284|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 October 27
|-
| {{flag|Samoa}}
| [[ISO 3166-2:WS|WS]]<br>WSM
| [[Geography of Samoa|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,842|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|197,100
| {{convert|69|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1962 January 1
|-
| {{flag|São Tomé and Príncipe}}
| [[ISO 3166-2:ST|ST]]<br>STP
| [[Geography of São Tomé and Príncipe|Two main islands]]:<br />
[[São Tomé Island]]<br />
[[Príncipe|Príncipe Island]])
| Continental shelf
| {{convert|1,001|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|215,060
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Gulf of Guinea]], [[Africa]]
| 1975 July 12
|-
| {{flag|Seychelles}}
| [[ISO 3166-2:SC|SC]]<br>SYC
| [[Geography of Seychelles|Archipelago]]
| Various<ref group="n">
The [[Granitic Seychelles]] is a part of the [[Seychelles microcontinent]]. The [[Outer Islands (Seychelles)|Coralline Seychelles]] consists of oceanic islands.</ref>
| {{convert|455|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,630
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1976 June 29
|-
| {{flag|Singapore}}
| [[ISO 3166-2:SG|SG]]<br>SGP
| An [[List of islands of Singapore|archipelago]] with [[Geography of Singapore|one main island]]
| Continental shelf
| {{convert|728|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|5,703,570
| {{convert|7,831|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1965 August 9
|-
| {{flag|Solomon Islands}}
| [[ISO 3166-2:SB|SB]]<br>SLB
| [[Geography of the Solomon Islands|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|28,400|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|669,820
| {{convert|24|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1978 July 7
|-
| {{flag|Sri Lanka}}
| [[ISO 3166-2:LK|LK]]<br>LKA
| [[Geography of Sri Lanka|One main island]], plus [[List of islands of Sri Lanka|other small islands]]
| Continental shelf
| {{convert|65,610|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|21,803,000
| {{convert|332|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[South Asia]]
| 1948 February 4
|-
| {{flag|Tonga}}
| [[ISO 3166-2:TO|TO]]<br>TON
| [[Geography of Tonga|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|748|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|104,490
| {{convert|140|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1970 June 4
|-
| {{flag|Trinidad and Tobago}}
| [[ISO 3166-2:TT|TT]]<br>TTO
| An [[List of islands of Trinidad and Tobago|archipelago]] with [[Geography of Trinidad and Tobago|two main islands]]:<br />
[[Trinidad|Trinidad Island]]<br />
[[Tobago|Tobago Island]]
| Continental shelf
| {{convert|5,131|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,394,970
| {{convert|272|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1962 August 31
|-
| {{flag|Tuvalu}}
| [[ISO 3166-2:TV|TV]]<br>TUV
| [[Geography of Tuvalu|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|26|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,650
| {{convert|448|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1978 October 1
|-
| {{flag|United Kingdom}}<ref group="n" name="BOTs">
The [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] of [[Gibraltar]] is a peninsular exclave which shares a [[Gibraltar–Spain border|land border]] with [[Spain]] and can thus be regarded as a part of [[continental Europe]], with the United Kingdom retaining the full authority for its defence and foreign relations. However, Gibraltar and other BOTs are considered to be dependent territories of the [[The Crown|British Crown]] with varying degrees of self-governance, not parts of the United Kingdom proper nor of any of its four [[Countries of the United Kingdom|constituent countries]].</ref><ref>{{cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/32952/ot-wp-0612.pdf |title=The Overseas Territories |publisher=Foreign and Commonwealth Office |date=June 2012 |access-date=29 November 2020}}</ref>
| [[ISO 3166-2:GB|GB or UK]]<br>GBR
| [[Great Britain|One main island]], [[Geography of the United Kingdom|part of second island]] ([[Ireland]]), plus [[List of islands of the United Kingdom|several archipelagos]]
| Continental shelf
| {{convert|244,820|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|67,886,004
| {{convert|277|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1707 May 1
|-
| {{flag|Vanuatu}}
| [[ISO 3166-2:VU|VU]]<br>VUT
| [[Geography of Vanuatu|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|12,189|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|299,880
| {{convert|25|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1980 July 30
|}
===محدود سڃاڻپ واري رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | تڪرار
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
!آزادي جي تاريخ
|-
| {{flag|Northern Cyprus}}<ref group="n" name="trnc">
In 1983, in a breach of international law, [[Northern Cyprus]] unilaterally declared independence from Cyprus, with direct support of its neighbour [[Turkey]], in support of the [[Turkish people]] minority on the island. Northern Cyprus's sovereignty has been recognized by only one United Nations member state: Turkey. It retains a ''de facto'' control of this part of the island. It is not a member state of the United Nations. Most states recognize [[Cyprus]]'s claim to sovereignty over the entirety of [[Cyprus (island)|the island of Cyprus]].</ref>
| CY<br>CYP
| وڏي ٻيٽ (قبرص) جو حصو
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{flag|Cyprus}}
| {{convert|3,355|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|313,626<ref>[https://web.archive.org/web/20160108225108/http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf TRNC] SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3</ref>
| {{convert|93|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| <small>'''[[رومي (ڀونوچ) سمنڊ]]'''</small>
| <small>'''20 جولاء 1974'''</small>
|-
| {{flag|Taiwan}}<ref group="n" name="roc">
Since the conclusion of the [[Chinese Civil War]], the Republic of China (ROC) retains actual rule over the islands of [[Geography of Taiwan|Taiwan]], [[Penghu]], [[Kinmen]], [[Matsu Islands|Matsu]], and [[List of islands of Taiwan|other minor islands]], all of which are collectively known as the "[[Free area of the Republic of China|Free Area]]" (or Taiwan Area) in contrast to [[Mainland China]] being under communist rule, thus making it a ''de facto'' island nation, and has become known colloquially as simply "Taiwan" due to the island of Taiwan forming the majority of the ROC-controlled territories; nonetheless, the ROC has not officially renounced its constitutional-defined territories which include areas effectively controlled by the [[China|People's Republic of China]], [[Mongolia]], [[Tuva]] (a [[Republics of Russia|Russian republic]]) etc. If claimed territories were taken into account, the ROC would not be an island country, nor a country centred around a major island. The ROC-controlled territories are also claimed by the People's Republic of China. See: [[Cross-Strait relations]], [[One China]], [[Political status of Taiwan]], and [[Two Chinas]].</ref>
| TW<br>TWN
| هڪ وڏو ۽ ٻيا ننڍا ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{پرچم|چين}}
| {{convert|36,193|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|23,603,121
| {{convert|652|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوڀر ايشيا]]
| 1 جنوري، 1912ع<ref group="n" name="roc-2">The [[Republic of China (1912–1949)|Republic of China]] (ROC) was formally established on 1 January 1912 following the [[1911 Revolution|Xinhai Revolution]], which succeeded the former [[Qing dynasty]]'s territories on [[Mainland China]], while the [[Taiwan under Japanese rule|islands of Taiwan and Penghu were under Japanese rule]] at the time. The ROC gained control over the latter after the [[Surrender of Japan]] in 1945, but soon lost its control of mainland to the communists due to the [[Chinese Civil War]]. The ROC government relocated to [[Taipei]] on 7 December 1949 and named the city its [[Temporary capital|provisional capital]].
Constitutionally, the [[Republic of China on Taiwan]] still views itself as the continuation of the former Chinese republic, with legitimate sovereignty over Mainland China despite having no actual control. 7 December 1949 is listed as the date of formation of its governing authority fully established on the islands. See: [[Four-Stage Theory of the Republic of China]], [[Kuomintang's retreat to Taiwan]], and [[Political status of Taiwan]].</ref>
|}
===ايسوسيئيٽڊ رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | ايسوسيئيٽڊ ملڪ
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
|-
| {{flag|Cook Islands}}<ref group="n" name="NCA">The [[political status of the Cook Islands and Niue]] is defined as [[Associated state|states in free association]] with [[New Zealand]]. The Cook Islands and Niue are internally self-governing, with New Zealand retaining responsibility for their defence and for some foreign affairs. However, these responsibilities confer New Zealand no rights of control and can only be exercised at the request of the Cook Islands and Niue. See: [[Politics of the Cook Islands#Constitution|Constitution of the Cook Islands]] and [[Niue Constitution Act]].</ref>
| CK<br>COK
| <small>'''ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]]'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|236|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,777
| {{convert|45.7|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوشينيا|پولينئشيا]]
|-
| {{flag|Niue}}<ref group="n" name="NCA"/>
| NU<br>NIU
| <small>'''هڪ ٻيٽ'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|260|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,269
| {{convert|4.9|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| پئسفڪ سمنڊ، پولينئشيا
|}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:ٻيٽ]]
[[زمرو:سياسي جاگرافي]]
[[زمرو:ملڪن جون فهرستون]]
s0fhiwrgjroyhddkwktqgs0x8sjlgoh
392153
392152
2026-07-08T08:44:20Z
Ibne maryam
17680
/* */
392153
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|State with territory consisting of islands}}
{{For|a more comprehensive list|List of island countries}}
{{Distinguish|Iceland}}
[[Image:Island nations.svg|thumb|350px|<small>[[Sovereign state|خودمختيار رياستون]] ۽</small> <small>هڪ حقيقي رياست ([[تائيوان]]) مڪمل طور تي ٻيٽن تي:</small> <small>ٻين ملڪن سان زميني حدون رکڻ واري رياستون سائي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن ۽ زميني حدن کان سواءِ رياستون ڳاڙهي نيري رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.</small><small>نقشي تي نه ڏيکاريل ملڪ/علائقا: [[انٽارڪٽيڪا]] (aq) (براعظمي تڪراري علائقو)، [[آسٽريليا]] (au) (براعظمي ملڪ)، ڪڪ ٻيٽ (ck) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)، [[گرين لينڊ]] (gl) ([[ڊينمارڪ]] جي بادشاهت جو آئيني ملڪ)، [[نياءُ|نيو]] (nu) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)</small> <small>۽ [[پورٽو ريڪو]] (pr) (غير شامل آمريڪي علائقو).</small> ]]
هڪ '''ٻيٽ''' '''وارو ملڪ'''، '''ٻيٽ''' '''واري رياست''' يا '''ٻيٽ''' '''واري قوم'''، هڪ اهڙو ملڪ آهي، جنهن جو بنيادي علائقو هڪ يا وڌيڪ ٻيٽن يا ٻيٽن جي حصن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |title=Island nation {{!}} Definition, meaning & more {{!}} Collins Dictionary |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/island-nation |website=www.collinsdictionary.com |access-date=6 February 2025 |language=en}}</ref> لڳ ڀڳ %25 آزاد ملڪ ٻيٽ وارا ملڪ آهن.<ref name="Small is Democratic">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JOqZ9eOeRXoC&pg=PA128&dq=%22island+country%22&lr=#PPA128,M1|title=Small is Democratic|last=Ott|first=Dan|publisher=Routledge|year=1996|isbn=0-8153-3910-0|pages=128}}
</ref> ٻيٽ وارا ملڪ تاريخي طور تي ڪيترن ئي کنڊ واري رياستن کان وڌيڪ مستحڪم آهن پر بحري سپر پاورز جي فتح لاءِ ڪمزور آهن. انڊونيشيا دنيا جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ ملڪ ۽ مجموعي طور تي چوٿون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |title=Which Are The Island Countries Of The World? |publisher=WorldAtlas.com |date=April 25, 2017 |first1=Joyce |last1=Chepkemoi |access-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html | archive-date=2017-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart |title=Population, total 2015-2019 |publisher=World Bank Open Data |access-date=21 April 2021 }}</ref>
ٻيٽ واري ملڪن جي معيشتن ۾ وڏا فرق آهن: اهي شايد خاص طور تي استخراجي صنعتن، جهڙوڪ کان کني، مڇي مارڻ ۽ زراعت، ٽرانزٽ هب، سياحت ۽ مالي خدمتن تي ڀروسو ڪنديون آهن. ڪيترن ئي ٻيٽن ۾ گهٽ زميني جاگرافيائي علائقا آهن ۽ انهن جي معيشت ۽ آبادي جا مرڪز ساحلي ميدانن ۽ بندرگاهن سان گڏ ترقي ڪن ٿا؛ اهڙيون رياستون موسمياتي تبديلي جي اثرات، خاص طور تي سمنڊ جي سطح ۾ واڌ جي ڪري ڪمزور ٿي سگهن ٿيون.
مکيه ملڪ کان ڏورانهين ٻيٽ ۽ ٻيٽ جيڪا پاڻ ۾ خودمختيار نه آهن، انهن کي اڪثر انحصار يا سمنڊ پار علائقا سڏيو ويندو آهي.
{{See also|ٻيٽن تي مشتمل ملڪن جي فهرست}}
'''ٻيٽ تي مشتمل ملڪ''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Island country}}، هڪ اهڙي [[ملڪ]] کي چيو ويندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مشتمل هجي يا ڪنهن ٻيٽ جو حصو هجي. 2011ع تائين [[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|گڏيل قومن جي رڪن ملڪن]] جو 24 سيڪڙو، يعني 46 ملڪ ٻيٽن تي مشمتل آهن.
==فهرست==
===گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون===
{| class="wikitable sortable sticky-header-multi"
|-
!rowspan=2 | ملڪ جو نالو
☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>'''<sub>ISO</sub> ڪوڊ'''</small>
!rowspan=2 | جاگرافيائي تشڪيل
!rowspan=2 | ارضياتي علائقو
!data-sort-type="number" colspan=2 | پکيڙ<ref name="world-atlas2">{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|title=Island Countries Of The World|publisher=WorldAtlas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|archive-date=2017-12-07|access-date=2019-08-10}}</ref>
!data-sort-type="number" rowspan=2 | آبادي<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart|title=Total Population Estimates 2015-2019|website=data.worldbank.org|publisher=The World Bank|access-date=21 April 2021}}</ref>
!data-sort-type="number" colspan=2 | آبادي جي گھاٽائي
!rowspan=2 | جاگرافيائي محل وقوع
!rowspan=2 | قيام/آزادي
|-
!<small><sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sup>چورس ميل</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup></small>
|-style="background:#e6e6e6"
! colspan="11" | گڏيل قومن جي اداري جي ميمبر رياستون
|-
| {{flag|Antigua and Barbuda}}
| AG<br>ATG
| ٻه مکيه ٻيٽ:<br><small>'''اينٽيگوا ٻيٽ<br />باربودا ٻيٽ'''</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|442|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,120
| {{convert|220|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪئريبين سمنڊ،]] ليسر انٽيلئس
| <small>'''1 نومبر، 1981ع'''</small>
|-
| {{flag|Bahamas}}
| [[ISO 3166-2:BS|BS]]<br>BHS
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| Continental shelf
| {{convert|13,939|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|389,480
| {{convert|28|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ائٽلانٽڪ سمنڊ،]] [[ٻيٽن جو ميڙ|لوڪايان ٻيٽن جو ميڙ]]
| 1973 July 10
|-
| {{flag|Bahrain}}
| [[ISO 3166-2:BH|BH]]<br>BHR
| [[ٻيٽن جو ميڙ]] (هڪ مکيه ٻيٽ)
| Continental shelf
| {{convert|778|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,641,170
| {{convert|2,109|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[فارس جي نار]]
| 1971 December 10
|-
| {{flag|Barbados}}
| [[ISO 3166-2:BB|BB]]<br>BRB
| هڪ مکيه ٻيٽ
| Continental shelf<ref group="n" name="Microcontinent">A [[Continental fragment|microcontinent]] on [[continental crust]].</ref>
| {{convert|430|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|287,020
| {{convert|667|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1966 November 30
|-
| {{flag|Brunei}}
| [[ISO 3166-2:BN|BN]]<br>BRN
| بورنيو ٻيٽ جو هڪ جز
| Continental shelf
| {{convert|5,765|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|433,290
| {{convert|75|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڏکڻ اوڀر ايشيا|ڏکڻ اوڀر ايشيا (سامونڊي)]]
| 1984 January 1
|-
| {{flag|Cape Verde}}
| [[ISO 3166-2:CV|CV]]<br>CPV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|4,033|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|549,930
| {{convert|136|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Macaronesia]]
[[مائڪرونيشيا]]
| 1975 July 5
|-
| {{flag|Comoros}}
| [[ISO 3166-2:KM|KM]]<br>COM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|1,861|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|850,890
| {{convert|457|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Comoros Islands]]
| 1975 July 6
|-
| {{flag|Cuba}}
| [[ISO 3166-2:CU|CU]]<br>CUB
| هڪ مکيه ٻيٽ ۽ گهڻا ننڊا ٻيٽ <small>(Isla de la Juventud)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|109,884|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 11,346,346
| {{convert|103|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]]، گريٽر اينٽاليس
| 1868 October 10 <br>
1902 May 20
|-
| {{flag|Cyprus}}<ref group="n" name="Cyprus">
The northern part of the island of Cyprus is the ''de facto'' independent state of [[Northern Cyprus]], which is recognized only by [[Turkey]]. In the south of the island are the [[Akrotiri and Dhekelia|Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia]], controlled by the United Kingdom.</ref>
| [[ISO 3166-2:CY|CY]]<br>CYP
| [[Geography of Cyprus|Part of a larger island]], ''de jure'' sovereignty over entire island (Cyprus)
| Continental shelf
| {{convert|9,251|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|888,005
| {{convert|96|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
رومي (ڀونوچ) سمنڊ
| 1960 August 16
|-
| {{flag|Dominica}}
| [[ISO 3166-2:DM|DM]]<br>DMA
| [[Geography of Dominica|One main island]]
| Continental shelf
| {{convert|754|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|71,810
| {{convert|95|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1978 November 3
|-
| {{flag|Dominican Republic}}
| [[ISO 3166-2:DO|DO]]<br>DOM
| [[Geography of the Dominican Republic|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Alto Velo Island|Alto Velo]], [[Catalina Island (Dominican Republic)|Catalina]], [[Saona Island|Saona]], [[Beata Island|Beata]], etc.)
| Continental shelf
| {{convert|48,671|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,738,960
| {{convert|221|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1821 December 1 <br>
1844 February 27
|-
| {{flag|East Timor}}
| [[ISO 3166-2:TL|TL]]<br>TLS
| [[Geography of East Timor|Part of a larger island]] ([[Timor]])
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|14,919|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,293,120
| {{convert|87|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Lesser Sunda Islands]]
| 2002 May 20
|-
| {{flag|Fiji}}
| [[ISO 3166-2:FJ|FJ]]<br>FJI
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ ٻه مکيه ٻيٽ آهن:
وي ٽي ليوو
وانوا ليوو
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|18,274|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|889,950
| {{convert|49|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1970 October 10
|-
| {{flag|Grenada}}
| [[ISO 3166-2:GD|GD]]<br>GRD
| [[Geography of Grenada|One main island]] with two island dependencies ([[Carriacou]] and [[Petite Martinique]])
| Continental shelf
| {{convert|344|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|112,000
| {{convert|326|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1974 February 7
|-
| {{flag|Haiti}}
| [[ISO 3166-2:HT|HT]]<br>HTI
| [[Geography of Haiti|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Gonâve Island|Gonâve]], [[Tortuga (Haiti)|Tortuga]], [[Les Cayemites]], etc.)
| Continental shelf
| {{convert|27,750|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,743,017
| {{convert|423|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1804 January 1
|-
| {{flag|Iceland}}
| [[ISO 3166-2:IS|IS]]<br>ISL
| [[Geography of Iceland|One main island]]
| Oceanic<ref group="n">The largest [[Island#Oceanic islands|oceanic island]] in the world.</ref>
| {{convert|102,775|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|361,310
| {{convert|4|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Arctic Circle]]
| 1918 December 1 <br> 1944 June 17
|-
| {{flag|Indonesia}}
| [[ISO 3166-2:ID|ID]]<br>IDN
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، بشمول وڏي ٻيٽن؛ بورنيو، نيو گني، سيباتڪ ۽ تيمور جا جز
| Various<ref group="n">
The western portion of the country is on the [[Sunda Shelf|continental shelf of Asia]] while the eastern portion of the country is on the [[Sahul Shelf|continental shelf of Australia]]. The central portion of the country consists of oceanic islands in [[Wallacea]].</ref>
| {{convert|1,904,569|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 270,625,570
| {{convert|142|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Indian Ocean|Indian]] and [[Pacific Ocean|Pacific]] oceans
| 1945 August 17
|-
| {{flag|Ireland}}
| [[ISO 3166-2:IE|IE]]<br>IRL
| [[Geography of Ireland|Part of a larger island]] ([[Ireland]]), and [[List of islands of Ireland|several smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|70,273|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 4,977,400
| {{convert|71|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1922 December 6
|-
| {{flag|Jamaica}}
| [[ISO 3166-2:JM|JM]]<br>JAM
| [[Geography of Jamaica|One main island]] with an archipelago of islets (inc. [[Morant Cays]], [[Pedro Cays]], and [[Port Royal Cays]])
| Continental shelf
| {{convert|10,991|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|2,734,092
| {{convert|249|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1962 August 6
|-
| {{flag|Japan}}
| [[ISO 3166-2:JP|JP]]<br>JPN
| [[Geography of Japan|Four main islands]] and [[List of islands of Japan|thousands of surrounding islands]]
| Continental shelf
| {{convert|377,976|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}<ref name="geospatial">{{cite web |title=令和元年全国都道府県市区町村別面積調（１０月１日時点）2020年 |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |access-date=3 January 2021 |language=ja |date=25 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101044323/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |archive-date=January 1, 2021}}</ref>
| style="text-align:right"|126,264,930
| {{convert|334|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[East Asia]]
| 660 BC February 11<ref group="n" name="JPN">
In Japanese tradition, 11 February 660 BC is regarded as the accession date of the first Emperor of Japan in legendary, [[Emperor Jimmu]], marking the establishment of the [[Imperial House of Japan|imperial dynasty]]. However, no historical evidence that Jimmu actually existed and his story was largely narrated by [[Japanese mythology]]. February 11 was also the day when the [[Meiji Constitution|Constitution of the Empire of Japan]] was proclaimed in 1889. See: [[National Foundation Day (Japan)|National Foundation Day]]</ref>
|-
| {{flag|Kiribati}}
| [[ISO 3166-2:KI|KI]]<br>KIR
| [[Geography of Kiribati|Several separated archipelagos]]
مختلف ڌار ڌار [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|811|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|117,610
| {{convert|145|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 July 12
|-
| {{flag|Madagascar}}
| [[ISO 3166-2:MG|MG]]<br>MDG
| [[Geography of Madagascar|One main island]]
| Continental shelf<ref group="n">
The largest [[Continental fragment|microcontinent]] in the world.</ref>
| {{convert|587,041|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|26,969,310
| {{convert|46|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1960 June 26
|-
| {{flag|Maldives}}
| [[ISO 3166-2:MV|MV]]<br>MDV
| [[Geography of the Maldives|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|298|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|383,976
| {{convert|1,289|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Laccadive Sea]]
| 1965 July 26
|-
| {{flag|Malta}}
| [[ISO 3166-2:MT|MT]]<br>MLT
| [[Geography of Malta|Two main islands]] ([[Malta (island)|Malta Island]] and [[Gozo]]) plus other [[List of islands of Malta|smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|316|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|502,650
| {{convert|1,591|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
| 1964 September 21
|-
| {{flag|Marshall Islands}}<ref group="n" name="CFA">The Federated States of Micronesia, the Marshall Islands, and Palau are [[Associated state|states in free association]] with the United States, under the [[Compact of Free Association]].</ref>
| [[ISO 3166-2:MH|MH]]<br>MHL
| [[Geography of the Marshall Islands|Two archipelagos]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|181|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|58,790
| {{convert|325|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 1
|-
| {{flag|Mauritius}}
| [[ISO 3166-2:MU|MU]]<br>MUS
| [[Geography of Mauritius|Archipelago with one main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,040|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,265,710
| {{convert|620|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Mascarene Islands]]
| 1968 March 12
|-
| {{flag|Micronesia}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:FM|FM]]<br>FSM
| [[Geography of the Federated States of Micronesia|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|702|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|113,810
| {{convert|162|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 10
|-
| {{flag|Nauru}}
| [[ISO 3166-2:NR|NR]]<br>NRU
| [[Geography of Nauru|One main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|21|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|12,580
| {{convert|599|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1968 January 31
|-
| {{flag|New Zealand}} ([[Aotearoa]])
| [[ISO 3166-2:NZ|NZ]]<br>NZL
| [[Geography of New Zealand|An archipelago]] around two main islands:<br />
[[Te Ika-a-Māui]] (the North Island)<br />
[[Te Waipounamu]] (the South Island)
| Continental shelf<ref group="n" name="Zealandia">
A part of the [[submerged continent]] of [[Zealandia]].</ref>
| {{convert|270,467|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 5,125,451
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1907 September 26
|-
| {{flag|Palau}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:PW|PW]]<br>PLW
| [[Geography of Palau|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|459|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|18,010
| {{convert|39|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1981 January 1
|-
| {{flag|Papua New Guinea}}
| [[ISO 3166-2:PG|PG]]<br>PNG
| [[Geography of Papua New Guinea|Part of a larger island]] ([[New Guinea]]), and surrounding archipelago
| Continental shelf
| {{convert|462,840|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|8,776,110
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1975 September 16
|-
| {{flag|Philippines}}
| [[ISO 3166-2:PH|PH]]<br>PHL
| [[Geography of the Philippines|Archipelago]]
| Continental shelf
| {{convert|300,000|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|108,116,620
| {{convert|360|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1898 June 12 <br>
1946 July 4
|-
| {{flag|Saint Kitts and Nevis}}
| [[ISO 3166-2:KN|KN]]<br>KNA
| [[Geography of Saint Kitts and Nevis|Two main islands]]:<br />
[[Saint Kitts|Saint Christopher Island]]<br />
[[Nevis|Nevis Island]]
| Continental shelf
| {{convert|261|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|52,830
| {{convert|202|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1983 September 19
|-
| {{flag|Saint Lucia}}
| [[ISO 3166-2:LC|LC]]<br>LCA
| [[Geography of Saint Lucia|One main island]]
| Continental shelf
| {{convert|616|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|182,790
| {{convert|297|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 February 22
|-
| {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| [[ISO 3166-2:VC|VC]]<br>VCT
| [[Geography of Saint Vincent and the Grenadines|An archipelago with one main island]]
| Continental shelf
| {{convert|389|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|110,590
| {{convert|284|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 October 27
|-
| {{flag|Samoa}}
| [[ISO 3166-2:WS|WS]]<br>WSM
| [[Geography of Samoa|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,842|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|197,100
| {{convert|69|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1962 January 1
|-
| {{flag|São Tomé and Príncipe}}
| [[ISO 3166-2:ST|ST]]<br>STP
| [[Geography of São Tomé and Príncipe|Two main islands]]:<br />
[[São Tomé Island]]<br />
[[Príncipe|Príncipe Island]])
| Continental shelf
| {{convert|1,001|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|215,060
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Gulf of Guinea]], [[Africa]]
| 1975 July 12
|-
| {{flag|Seychelles}}
| [[ISO 3166-2:SC|SC]]<br>SYC
| [[Geography of Seychelles|Archipelago]]
| Various<ref group="n">
The [[Granitic Seychelles]] is a part of the [[Seychelles microcontinent]]. The [[Outer Islands (Seychelles)|Coralline Seychelles]] consists of oceanic islands.</ref>
| {{convert|455|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,630
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1976 June 29
|-
| {{flag|Singapore}}
| [[ISO 3166-2:SG|SG]]<br>SGP
| An [[List of islands of Singapore|archipelago]] with [[Geography of Singapore|one main island]]
| Continental shelf
| {{convert|728|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|5,703,570
| {{convert|7,831|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1965 August 9
|-
| {{flag|Solomon Islands}}
| [[ISO 3166-2:SB|SB]]<br>SLB
| [[Geography of the Solomon Islands|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|28,400|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|669,820
| {{convert|24|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1978 July 7
|-
| {{flag|Sri Lanka}}
| [[ISO 3166-2:LK|LK]]<br>LKA
| [[Geography of Sri Lanka|One main island]], plus [[List of islands of Sri Lanka|other small islands]]
| Continental shelf
| {{convert|65,610|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|21,803,000
| {{convert|332|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[South Asia]]
| 1948 February 4
|-
| {{flag|Tonga}}
| [[ISO 3166-2:TO|TO]]<br>TON
| [[Geography of Tonga|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|748|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|104,490
| {{convert|140|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1970 June 4
|-
| {{flag|Trinidad and Tobago}}
| [[ISO 3166-2:TT|TT]]<br>TTO
| An [[List of islands of Trinidad and Tobago|archipelago]] with [[Geography of Trinidad and Tobago|two main islands]]:<br />
[[Trinidad|Trinidad Island]]<br />
[[Tobago|Tobago Island]]
| Continental shelf
| {{convert|5,131|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,394,970
| {{convert|272|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1962 August 31
|-
| {{flag|Tuvalu}}
| [[ISO 3166-2:TV|TV]]<br>TUV
| [[Geography of Tuvalu|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|26|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,650
| {{convert|448|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1978 October 1
|-
| {{flag|United Kingdom}}<ref group="n" name="BOTs">
The [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] of [[Gibraltar]] is a peninsular exclave which shares a [[Gibraltar–Spain border|land border]] with [[Spain]] and can thus be regarded as a part of [[continental Europe]], with the United Kingdom retaining the full authority for its defence and foreign relations. However, Gibraltar and other BOTs are considered to be dependent territories of the [[The Crown|British Crown]] with varying degrees of self-governance, not parts of the United Kingdom proper nor of any of its four [[Countries of the United Kingdom|constituent countries]].</ref><ref>{{cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/32952/ot-wp-0612.pdf |title=The Overseas Territories |publisher=Foreign and Commonwealth Office |date=June 2012 |access-date=29 November 2020}}</ref>
| [[ISO 3166-2:GB|GB or UK]]<br>GBR
| [[Great Britain|One main island]], [[Geography of the United Kingdom|part of second island]] ([[Ireland]]), plus [[List of islands of the United Kingdom|several archipelagos]]
| Continental shelf
| {{convert|244,820|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|67,886,004
| {{convert|277|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1707 May 1
|-
| {{flag|Vanuatu}}
| [[ISO 3166-2:VU|VU]]<br>VUT
| [[Geography of Vanuatu|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|12,189|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|299,880
| {{convert|25|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1980 July 30
|}
===محدود سڃاڻپ واري رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | تڪرار
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
!آزادي جي تاريخ
|-
| {{flag|Northern Cyprus}}<ref group="n" name="trnc">
In 1983, in a breach of international law, [[Northern Cyprus]] unilaterally declared independence from Cyprus, with direct support of its neighbour [[Turkey]], in support of the [[Turkish people]] minority on the island. Northern Cyprus's sovereignty has been recognized by only one United Nations member state: Turkey. It retains a ''de facto'' control of this part of the island. It is not a member state of the United Nations. Most states recognize [[Cyprus]]'s claim to sovereignty over the entirety of [[Cyprus (island)|the island of Cyprus]].</ref>
| CY<br>CYP
| وڏي ٻيٽ (قبرص) جو حصو
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{flag|Cyprus}}
| {{convert|3,355|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|313,626<ref>[https://web.archive.org/web/20160108225108/http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf TRNC] SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3</ref>
| {{convert|93|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| <small>'''[[رومي (ڀونوچ) سمنڊ]]'''</small>
| <small>'''20 جولاء 1974'''</small>
|-
| {{flag|Taiwan}}<ref group="n" name="roc">
Since the conclusion of the [[Chinese Civil War]], the Republic of China (ROC) retains actual rule over the islands of [[Geography of Taiwan|Taiwan]], [[Penghu]], [[Kinmen]], [[Matsu Islands|Matsu]], and [[List of islands of Taiwan|other minor islands]], all of which are collectively known as the "[[Free area of the Republic of China|Free Area]]" (or Taiwan Area) in contrast to [[Mainland China]] being under communist rule, thus making it a ''de facto'' island nation, and has become known colloquially as simply "Taiwan" due to the island of Taiwan forming the majority of the ROC-controlled territories; nonetheless, the ROC has not officially renounced its constitutional-defined territories which include areas effectively controlled by the [[China|People's Republic of China]], [[Mongolia]], [[Tuva]] (a [[Republics of Russia|Russian republic]]) etc. If claimed territories were taken into account, the ROC would not be an island country, nor a country centred around a major island. The ROC-controlled territories are also claimed by the People's Republic of China. See: [[Cross-Strait relations]], [[One China]], [[Political status of Taiwan]], and [[Two Chinas]].</ref>
| TW<br>TWN
| هڪ وڏو ۽ ٻيا ننڍا ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{پرچم|چين}}
| {{convert|36,193|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|23,603,121
| {{convert|652|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوڀر ايشيا]]
| 1 جنوري، 1912ع<ref group="n" name="roc-2">The [[Republic of China (1912–1949)|Republic of China]] (ROC) was formally established on 1 January 1912 following the [[1911 Revolution|Xinhai Revolution]], which succeeded the former [[Qing dynasty]]'s territories on [[Mainland China]], while the [[Taiwan under Japanese rule|islands of Taiwan and Penghu were under Japanese rule]] at the time. The ROC gained control over the latter after the [[Surrender of Japan]] in 1945, but soon lost its control of mainland to the communists due to the [[Chinese Civil War]]. The ROC government relocated to [[Taipei]] on 7 December 1949 and named the city its [[Temporary capital|provisional capital]].
Constitutionally, the [[Republic of China on Taiwan]] still views itself as the continuation of the former Chinese republic, with legitimate sovereignty over Mainland China despite having no actual control. 7 December 1949 is listed as the date of formation of its governing authority fully established on the islands. See: [[Four-Stage Theory of the Republic of China]], [[Kuomintang's retreat to Taiwan]], and [[Political status of Taiwan]].</ref>
|}
===ايسوسيئيٽڊ رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | ايسوسيئيٽڊ ملڪ
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
|-
| {{flag|Cook Islands}}<ref group="n" name="NCA">The [[political status of the Cook Islands and Niue]] is defined as [[Associated state|states in free association]] with [[New Zealand]]. The Cook Islands and Niue are internally self-governing, with New Zealand retaining responsibility for their defence and for some foreign affairs. However, these responsibilities confer New Zealand no rights of control and can only be exercised at the request of the Cook Islands and Niue. See: [[Politics of the Cook Islands#Constitution|Constitution of the Cook Islands]] and [[Niue Constitution Act]].</ref>
| CK<br>COK
| <small>'''ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]]'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|236|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,777
| {{convert|45.7|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوشينيا|پولينئشيا]]
|-
| {{flag|Niue}}<ref group="n" name="NCA"/>
| NU<br>NIU
| <small>'''هڪ ٻيٽ'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|260|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,269
| {{convert|4.9|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| پئسفڪ سمنڊ، پولينئشيا
|}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:ٻيٽ]]
[[زمرو:سياسي جاگرافي]]
[[زمرو:ملڪن جون فهرستون]]
g3c5mp4home0lgmydip3wnoh8obl1bj
392154
392153
2026-07-08T08:54:26Z
Ibne maryam
17680
/* گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون */
392154
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|State with territory consisting of islands}}
{{For|a more comprehensive list|List of island countries}}
{{Distinguish|Iceland}}
[[Image:Island nations.svg|thumb|350px|<small>[[Sovereign state|خودمختيار رياستون]] ۽</small> <small>هڪ حقيقي رياست ([[تائيوان]]) مڪمل طور تي ٻيٽن تي:</small> <small>ٻين ملڪن سان زميني حدون رکڻ واري رياستون سائي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن ۽ زميني حدن کان سواءِ رياستون ڳاڙهي نيري رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.</small><small>نقشي تي نه ڏيکاريل ملڪ/علائقا: [[انٽارڪٽيڪا]] (aq) (براعظمي تڪراري علائقو)، [[آسٽريليا]] (au) (براعظمي ملڪ)، ڪڪ ٻيٽ (ck) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)، [[گرين لينڊ]] (gl) ([[ڊينمارڪ]] جي بادشاهت جو آئيني ملڪ)، [[نياءُ|نيو]] (nu) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)</small> <small>۽ [[پورٽو ريڪو]] (pr) (غير شامل آمريڪي علائقو).</small> ]]
هڪ '''ٻيٽ''' '''وارو ملڪ'''، '''ٻيٽ''' '''واري رياست''' يا '''ٻيٽ''' '''واري قوم'''، هڪ اهڙو ملڪ آهي، جنهن جو بنيادي علائقو هڪ يا وڌيڪ ٻيٽن يا ٻيٽن جي حصن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |title=Island nation {{!}} Definition, meaning & more {{!}} Collins Dictionary |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/island-nation |website=www.collinsdictionary.com |access-date=6 February 2025 |language=en}}</ref> لڳ ڀڳ %25 آزاد ملڪ ٻيٽ وارا ملڪ آهن.<ref name="Small is Democratic">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JOqZ9eOeRXoC&pg=PA128&dq=%22island+country%22&lr=#PPA128,M1|title=Small is Democratic|last=Ott|first=Dan|publisher=Routledge|year=1996|isbn=0-8153-3910-0|pages=128}}
</ref> ٻيٽ وارا ملڪ تاريخي طور تي ڪيترن ئي کنڊ واري رياستن کان وڌيڪ مستحڪم آهن پر بحري سپر پاورز جي فتح لاءِ ڪمزور آهن. انڊونيشيا دنيا جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ ملڪ ۽ مجموعي طور تي چوٿون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |title=Which Are The Island Countries Of The World? |publisher=WorldAtlas.com |date=April 25, 2017 |first1=Joyce |last1=Chepkemoi |access-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html | archive-date=2017-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart |title=Population, total 2015-2019 |publisher=World Bank Open Data |access-date=21 April 2021 }}</ref>
ٻيٽ واري ملڪن جي معيشتن ۾ وڏا فرق آهن: اهي شايد خاص طور تي استخراجي صنعتن، جهڙوڪ کان کني، مڇي مارڻ ۽ زراعت، ٽرانزٽ هب، سياحت ۽ مالي خدمتن تي ڀروسو ڪنديون آهن. ڪيترن ئي ٻيٽن ۾ گهٽ زميني جاگرافيائي علائقا آهن ۽ انهن جي معيشت ۽ آبادي جا مرڪز ساحلي ميدانن ۽ بندرگاهن سان گڏ ترقي ڪن ٿا؛ اهڙيون رياستون موسمياتي تبديلي جي اثرات، خاص طور تي سمنڊ جي سطح ۾ واڌ جي ڪري ڪمزور ٿي سگهن ٿيون.
مکيه ملڪ کان ڏورانهين ٻيٽ ۽ ٻيٽ جيڪا پاڻ ۾ خودمختيار نه آهن، انهن کي اڪثر انحصار يا سمنڊ پار علائقا سڏيو ويندو آهي.
{{See also|ٻيٽن تي مشتمل ملڪن جي فهرست}}
'''ٻيٽ تي مشتمل ملڪ''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Island country}}، هڪ اهڙي [[ملڪ]] کي چيو ويندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مشتمل هجي يا ڪنهن ٻيٽ جو حصو هجي. 2011ع تائين [[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|گڏيل قومن جي رڪن ملڪن]] جو 24 سيڪڙو، يعني 46 ملڪ ٻيٽن تي مشمتل آهن.
==فهرست==
===گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون===
{| class="wikitable sortable sticky-header-multi"
|-
!rowspan=2 | ملڪ جو نالو
☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>'''<sub>ISO</sub> ڪوڊ'''</small>
!rowspan=2 | جاگرافيائي تشڪيل
!rowspan=2 | ارضياتي علائقو
!data-sort-type="number" colspan=2 | پکيڙ<ref name="world-atlas2">{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|title=Island Countries Of The World|publisher=WorldAtlas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|archive-date=2017-12-07|access-date=2019-08-10}}</ref>
!data-sort-type="number" rowspan=2 | آبادي<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart|title=Total Population Estimates 2015-2019|website=data.worldbank.org|publisher=The World Bank|access-date=21 April 2021}}</ref>
!data-sort-type="number" colspan=2 | آبادي جي گھاٽائي
!rowspan=2 | جاگرافيائي محل وقوع
!rowspan=2 | قيام/آزادي
|-
!<small><sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sup>چورس ميل</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup></small>
|-style="background:#e6e6e6"
! colspan="11" | گڏيل قومن جي اداري جي ميمبر رياستون
|-
| {{flag|Antigua and Barbuda}}
| AG<br>ATG
| ٻه مکيه ٻيٽ:<br><small>'''اينٽيگوا ٻيٽ<br />باربودا ٻيٽ'''</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|442|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,120
| {{convert|220|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪئريبين سمنڊ،]] ليسر انٽيلئس
| <small>'''1 نومبر، 1981ع'''</small>
|-
| {{flag|Bahamas}}
| [[ISO 3166-2:BS|BS]]<br>BHS
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|13,939|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|389,480
| {{convert|28|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ائٽلانٽڪ سمنڊ،]] [[ٻيٽن جو ميڙ|لوڪايان ٻيٽن جو ميڙ]]
| 1973 July 10
|-
| {{flag|Bahrain}}
| [[ISO 3166-2:BH|BH]]<br>BHR
| [[ٻيٽن جو ميڙ]] (هڪ مکيه ٻيٽ)
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|778|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,641,170
| {{convert|2,109|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[فارس جي نار]]
| 1971 December 10
|-
| {{flag|Barbados}}
| [[ISO 3166-2:BB|BB]]<br>BRB
| هڪ مکيه ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|430|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|287,020
| {{convert|667|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1966 November 30
|-
| {{flag|Brunei}}
| [[ISO 3166-2:BN|BN]]<br>BRN
| بورنيو ٻيٽ جو هڪ جز
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|5,765|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|433,290
| {{convert|75|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڏکڻ اوڀر ايشيا|ڏکڻ اوڀر ايشيا (سامونڊي)]]
| 1984 January 1
|-
| {{flag|Cape Verde}}
| [[ISO 3166-2:CV|CV]]<br>CPV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|4,033|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|549,930
| {{convert|136|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Macaronesia]]
[[مائڪرونيشيا]]
| 1975 July 5
|-
| {{flag|Comoros}}
| [[ISO 3166-2:KM|KM]]<br>COM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|1,861|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|850,890
| {{convert|457|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Comoros Islands]]
| 1975 July 6
|-
| {{flag|Cuba}}
| [[ISO 3166-2:CU|CU]]<br>CUB
| هڪ مکيه ٻيٽ ۽ گهڻا ننڊا ٻيٽ <small>(Isla de la Juventud)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|109,884|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 11,346,346
| {{convert|103|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]]، گريٽر اينٽاليس
| 1868 October 10 <br>
1902 May 20
|-
| {{flag|Cyprus}}<ref group="n" name="Cyprus">
The northern part of the island of Cyprus is the ''de facto'' independent state of [[Northern Cyprus]], which is recognized only by [[Turkey]]. In the south of the island are the [[Akrotiri and Dhekelia|Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia]], controlled by the United Kingdom.</ref>
| [[ISO 3166-2:CY|CY]]<br>CYP
| [[Geography of Cyprus|Part of a larger island]], ''de jure'' sovereignty over entire island (Cyprus)
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|9,251|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|888,005
| {{convert|96|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
رومي (ڀونوچ) سمنڊ
| 1960 August 16
|-
| {{flag|Dominica}}
| [[ISO 3166-2:DM|DM]]<br>DMA
| [[Geography of Dominica|One main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|754|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|71,810
| {{convert|95|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1978 November 3
|-
| {{flag|Dominican Republic}}
| [[ISO 3166-2:DO|DO]]<br>DOM
| [[Geography of the Dominican Republic|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Alto Velo Island|Alto Velo]], [[Catalina Island (Dominican Republic)|Catalina]], [[Saona Island|Saona]], [[Beata Island|Beata]], etc.)
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|48,671|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,738,960
| {{convert|221|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1821 December 1 <br>
1844 February 27
|-
| {{flag|East Timor}}
| [[ISO 3166-2:TL|TL]]<br>TLS
| [[Geography of East Timor|Part of a larger island]] ([[Timor]])
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|14,919|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,293,120
| {{convert|87|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Lesser Sunda Islands]]
| 2002 May 20
|-
| {{flag|Fiji}}
| [[ISO 3166-2:FJ|FJ]]<br>FJI
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ ٻه مکيه ٻيٽ آهن:
وي ٽي ليوو
وانوا ليوو
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|18,274|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|889,950
| {{convert|49|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1970 October 10
|-
| {{flag|Grenada}}
| [[ISO 3166-2:GD|GD]]<br>GRD
| [[Geography of Grenada|One main island]] with two island dependencies ([[Carriacou]] and [[Petite Martinique]])
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|344|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|112,000
| {{convert|326|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1974 February 7
|-
| {{flag|Haiti}}
| [[ISO 3166-2:HT|HT]]<br>HTI
| [[Geography of Haiti|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Gonâve Island|Gonâve]], [[Tortuga (Haiti)|Tortuga]], [[Les Cayemites]], etc.)
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|27,750|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,743,017
| {{convert|423|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1804 January 1
|-
| {{flag|Iceland}}
| [[ISO 3166-2:IS|IS]]<br>ISL
| [[Geography of Iceland|One main island]]
| Oceanic<ref group="n">The largest [[Island#Oceanic islands|oceanic island]] in the world.</ref>
| {{convert|102,775|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|361,310
| {{convert|4|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Arctic Circle]]
| 1918 December 1 <br> 1944 June 17
|-
| {{flag|Indonesia}}
| [[ISO 3166-2:ID|ID]]<br>IDN
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، بشمول وڏي ٻيٽن؛ بورنيو، نيو گني، سيباتڪ ۽ تيمور جا جز
| Various<ref group="n">
The western portion of the country is on the [[Sunda Shelf|continental shelf of Asia]] while the eastern portion of the country is on the [[Sahul Shelf|continental shelf of Australia]]. The central portion of the country consists of oceanic islands in [[Wallacea]].</ref>
| {{convert|1,904,569|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 270,625,570
| {{convert|142|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Indian Ocean|Indian]] and [[Pacific Ocean|Pacific]] oceans
| 1945 August 17
|-
| {{flag|Ireland}}
| [[ISO 3166-2:IE|IE]]<br>IRL
| [[Geography of Ireland|Part of a larger island]] ([[Ireland]]), and [[List of islands of Ireland|several smaller islands]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|70,273|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 4,977,400
| {{convert|71|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1922 December 6
|-
| {{flag|Jamaica}}
| [[ISO 3166-2:JM|JM]]<br>JAM
| [[Geography of Jamaica|One main island]] with an archipelago of islets (inc. [[Morant Cays]], [[Pedro Cays]], and [[Port Royal Cays]])
| Continental shelf
| {{convert|10,991|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|2,734,092
| {{convert|249|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1962 August 6
|-
| {{flag|Japan}}
| [[ISO 3166-2:JP|JP]]<br>JPN
| [[Geography of Japan|Four main islands]] and [[List of islands of Japan|thousands of surrounding islands]]
| Continental shelf
| {{convert|377,976|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}<ref name="geospatial">{{cite web |title=令和元年全国都道府県市区町村別面積調（１０月１日時点）2020年 |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |access-date=3 January 2021 |language=ja |date=25 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101044323/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |archive-date=January 1, 2021}}</ref>
| style="text-align:right"|126,264,930
| {{convert|334|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[East Asia]]
| 660 BC February 11<ref group="n" name="JPN">
In Japanese tradition, 11 February 660 BC is regarded as the accession date of the first Emperor of Japan in legendary, [[Emperor Jimmu]], marking the establishment of the [[Imperial House of Japan|imperial dynasty]]. However, no historical evidence that Jimmu actually existed and his story was largely narrated by [[Japanese mythology]]. February 11 was also the day when the [[Meiji Constitution|Constitution of the Empire of Japan]] was proclaimed in 1889. See: [[National Foundation Day (Japan)|National Foundation Day]]</ref>
|-
| {{flag|Kiribati}}
| [[ISO 3166-2:KI|KI]]<br>KIR
| [[Geography of Kiribati|Several separated archipelagos]]
مختلف ڌار ڌار [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|811|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|117,610
| {{convert|145|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 July 12
|-
| {{flag|Madagascar}}
| [[ISO 3166-2:MG|MG]]<br>MDG
| [[Geography of Madagascar|One main island]]
| Continental shelf<ref group="n">
The largest [[Continental fragment|microcontinent]] in the world.</ref>
| {{convert|587,041|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|26,969,310
| {{convert|46|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1960 June 26
|-
| {{flag|Maldives}}
| [[ISO 3166-2:MV|MV]]<br>MDV
| [[Geography of the Maldives|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|298|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|383,976
| {{convert|1,289|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Laccadive Sea]]
| 1965 July 26
|-
| {{flag|Malta}}
| [[ISO 3166-2:MT|MT]]<br>MLT
| [[Geography of Malta|Two main islands]] ([[Malta (island)|Malta Island]] and [[Gozo]]) plus other [[List of islands of Malta|smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|316|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|502,650
| {{convert|1,591|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
| 1964 September 21
|-
| {{flag|Marshall Islands}}<ref group="n" name="CFA">The Federated States of Micronesia, the Marshall Islands, and Palau are [[Associated state|states in free association]] with the United States, under the [[Compact of Free Association]].</ref>
| [[ISO 3166-2:MH|MH]]<br>MHL
| ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|181|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|58,790
| {{convert|325|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 1
|-
| {{flag|Mauritius}}
| [[ISO 3166-2:MU|MU]]<br>MUS
| [[Geography of Mauritius|Archipelago with one main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,040|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,265,710
| {{convert|620|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Mascarene Islands]]
| 1968 March 12
|-
| {{flag|Micronesia}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:FM|FM]]<br>FSM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|702|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|113,810
| {{convert|162|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 10
|-
| {{flag|Nauru}}
| [[ISO 3166-2:NR|NR]]<br>NRU
| [[Geography of Nauru|One main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|21|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|12,580
| {{convert|599|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1968 January 31
|-
| {{flag|New Zealand}} ([[Aotearoa]])
| [[ISO 3166-2:NZ|NZ]]<br>NZL
| [[Geography of New Zealand|An archipelago]] around two main islands:<br />
[[Te Ika-a-Māui]] (the North Island)<br />
[[Te Waipounamu]] (the South Island)
| Continental shelf<ref group="n" name="Zealandia">
A part of the [[submerged continent]] of [[Zealandia]].</ref>
| {{convert|270,467|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 5,125,451
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1907 September 26
|-
| {{flag|Palau}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:PW|PW]]<br>PLW
| [[Geography of Palau|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|459|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|18,010
| {{convert|39|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1981 January 1
|-
| {{flag|Papua New Guinea}}
| [[ISO 3166-2:PG|PG]]<br>PNG
| [[Geography of Papua New Guinea|Part of a larger island]] ([[New Guinea]]), and surrounding archipelago
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|462,840|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|8,776,110
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1975 September 16
|-
| {{flag|Philippines}}
| [[ISO 3166-2:PH|PH]]<br>PHL
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|300,000|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|108,116,620
| {{convert|360|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1898 June 12 <br>
1946 July 4
|-
| {{flag|Saint Kitts and Nevis}}
| [[ISO 3166-2:KN|KN]]<br>KNA
| [[Geography of Saint Kitts and Nevis|Two main islands]]:<br />
[[Saint Kitts|Saint Christopher Island]]<br />
[[Nevis|Nevis Island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|261|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|52,830
| {{convert|202|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1983 September 19
|-
| {{flag|Saint Lucia}}
| [[ISO 3166-2:LC|LC]]<br>LCA
| [[Geography of Saint Lucia|One main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|616|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|182,790
| {{convert|297|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 February 22
|-
| {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| [[ISO 3166-2:VC|VC]]<br>VCT
| [[Geography of Saint Vincent and the Grenadines|An archipelago with one main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|389|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|110,590
| {{convert|284|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 October 27
|-
| {{flag|Samoa}}
| [[ISO 3166-2:WS|WS]]<br>WSM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,842|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|197,100
| {{convert|69|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1962 January 1
|-
| {{flag|São Tomé and Príncipe}}
| [[ISO 3166-2:ST|ST]]<br>STP
| [[Geography of São Tomé and Príncipe|Two main islands]]:<br />
[[São Tomé Island]]<br />
[[Príncipe|Príncipe Island]])
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|1,001|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|215,060
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Gulf of Guinea]], [[Africa]]
| 1975 July 12
|-
| {{flag|Seychelles}}
| [[ISO 3166-2:SC|SC]]<br>SYC
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| Various<ref group="n">
The [[Granitic Seychelles]] is a part of the [[Seychelles microcontinent]]. The [[Outer Islands (Seychelles)|Coralline Seychelles]] consists of oceanic islands.</ref>
| {{convert|455|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,630
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1976 June 29
|-
| {{flag|Singapore}}
| [[ISO 3166-2:SG|SG]]<br>SGP
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ هڪ مکيه ٻيٽ آهي.
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|728|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|5,703,570
| {{convert|7,831|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1965 August 9
|-
| {{flag|Solomon Islands}}
| [[ISO 3166-2:SB|SB]]<br>SLB
| [[Geography of the Solomon Islands|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|28,400|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|669,820
| {{convert|24|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1978 July 7
|-
| {{flag|Sri Lanka}}
| [[ISO 3166-2:LK|LK]]<br>LKA
| [[Geography of Sri Lanka|One main island]], plus [[List of islands of Sri Lanka|other small islands]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|65,610|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|21,803,000
| {{convert|332|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[South Asia]]
| 1948 February 4
|-
| {{flag|Tonga}}
| [[ISO 3166-2:TO|TO]]<br>TON
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|748|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|104,490
| {{convert|140|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1970 June 4
|-
| {{flag|Trinidad and Tobago}}
| [[ISO 3166-2:TT|TT]]<br>TTO
| An [[List of islands of Trinidad and Tobago|archipelago]] with [[Geography of Trinidad and Tobago|two main islands]]:<br />
[[Trinidad|Trinidad Island]]<br />
[[Tobago|Tobago Island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|5,131|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,394,970
| {{convert|272|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1962 August 31
|-
| {{flag|Tuvalu}}
| [[ISO 3166-2:TV|TV]]<br>TUV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|26|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,650
| {{convert|448|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1978 October 1
|-
| {{flag|United Kingdom}}<ref group="n" name="BOTs">
The [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] of [[Gibraltar]] is a peninsular exclave which shares a [[Gibraltar–Spain border|land border]] with [[Spain]] and can thus be regarded as a part of [[continental Europe]], with the United Kingdom retaining the full authority for its defence and foreign relations. However, Gibraltar and other BOTs are considered to be dependent territories of the [[The Crown|British Crown]] with varying degrees of self-governance, not parts of the United Kingdom proper nor of any of its four [[Countries of the United Kingdom|constituent countries]].</ref><ref>{{cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/32952/ot-wp-0612.pdf |title=The Overseas Territories |publisher=Foreign and Commonwealth Office |date=June 2012 |access-date=29 November 2020}}</ref>
| [[ISO 3166-2:GB|GB or UK]]<br>GBR
| [[Great Britain|One main island]], [[Geography of the United Kingdom|part of second island]] ([[Ireland]]), plus [[List of islands of the United Kingdom|several archipelagos]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|244,820|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|67,886,004
| {{convert|277|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1707 May 1
|-
| {{flag|Vanuatu}}
| [[ISO 3166-2:VU|VU]]<br>VUT
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|12,189|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|299,880
| {{convert|25|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1980 July 30
|}
===محدود سڃاڻپ واري رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | تڪرار
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
!آزادي جي تاريخ
|-
| {{flag|Northern Cyprus}}<ref group="n" name="trnc">
In 1983, in a breach of international law, [[Northern Cyprus]] unilaterally declared independence from Cyprus, with direct support of its neighbour [[Turkey]], in support of the [[Turkish people]] minority on the island. Northern Cyprus's sovereignty has been recognized by only one United Nations member state: Turkey. It retains a ''de facto'' control of this part of the island. It is not a member state of the United Nations. Most states recognize [[Cyprus]]'s claim to sovereignty over the entirety of [[Cyprus (island)|the island of Cyprus]].</ref>
| CY<br>CYP
| وڏي ٻيٽ (قبرص) جو حصو
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{flag|Cyprus}}
| {{convert|3,355|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|313,626<ref>[https://web.archive.org/web/20160108225108/http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf TRNC] SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3</ref>
| {{convert|93|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| <small>'''[[رومي (ڀونوچ) سمنڊ]]'''</small>
| <small>'''20 جولاء 1974'''</small>
|-
| {{flag|Taiwan}}<ref group="n" name="roc">
Since the conclusion of the [[Chinese Civil War]], the Republic of China (ROC) retains actual rule over the islands of [[Geography of Taiwan|Taiwan]], [[Penghu]], [[Kinmen]], [[Matsu Islands|Matsu]], and [[List of islands of Taiwan|other minor islands]], all of which are collectively known as the "[[Free area of the Republic of China|Free Area]]" (or Taiwan Area) in contrast to [[Mainland China]] being under communist rule, thus making it a ''de facto'' island nation, and has become known colloquially as simply "Taiwan" due to the island of Taiwan forming the majority of the ROC-controlled territories; nonetheless, the ROC has not officially renounced its constitutional-defined territories which include areas effectively controlled by the [[China|People's Republic of China]], [[Mongolia]], [[Tuva]] (a [[Republics of Russia|Russian republic]]) etc. If claimed territories were taken into account, the ROC would not be an island country, nor a country centred around a major island. The ROC-controlled territories are also claimed by the People's Republic of China. See: [[Cross-Strait relations]], [[One China]], [[Political status of Taiwan]], and [[Two Chinas]].</ref>
| TW<br>TWN
| هڪ وڏو ۽ ٻيا ننڍا ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{پرچم|چين}}
| {{convert|36,193|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|23,603,121
| {{convert|652|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوڀر ايشيا]]
| 1 جنوري، 1912ع<ref group="n" name="roc-2">The [[Republic of China (1912–1949)|Republic of China]] (ROC) was formally established on 1 January 1912 following the [[1911 Revolution|Xinhai Revolution]], which succeeded the former [[Qing dynasty]]'s territories on [[Mainland China]], while the [[Taiwan under Japanese rule|islands of Taiwan and Penghu were under Japanese rule]] at the time. The ROC gained control over the latter after the [[Surrender of Japan]] in 1945, but soon lost its control of mainland to the communists due to the [[Chinese Civil War]]. The ROC government relocated to [[Taipei]] on 7 December 1949 and named the city its [[Temporary capital|provisional capital]].
Constitutionally, the [[Republic of China on Taiwan]] still views itself as the continuation of the former Chinese republic, with legitimate sovereignty over Mainland China despite having no actual control. 7 December 1949 is listed as the date of formation of its governing authority fully established on the islands. See: [[Four-Stage Theory of the Republic of China]], [[Kuomintang's retreat to Taiwan]], and [[Political status of Taiwan]].</ref>
|}
===ايسوسيئيٽڊ رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | ايسوسيئيٽڊ ملڪ
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
|-
| {{flag|Cook Islands}}<ref group="n" name="NCA">The [[political status of the Cook Islands and Niue]] is defined as [[Associated state|states in free association]] with [[New Zealand]]. The Cook Islands and Niue are internally self-governing, with New Zealand retaining responsibility for their defence and for some foreign affairs. However, these responsibilities confer New Zealand no rights of control and can only be exercised at the request of the Cook Islands and Niue. See: [[Politics of the Cook Islands#Constitution|Constitution of the Cook Islands]] and [[Niue Constitution Act]].</ref>
| CK<br>COK
| <small>'''ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]]'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|236|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,777
| {{convert|45.7|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوشينيا|پولينئشيا]]
|-
| {{flag|Niue}}<ref group="n" name="NCA"/>
| NU<br>NIU
| <small>'''هڪ ٻيٽ'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|260|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,269
| {{convert|4.9|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| پئسفڪ سمنڊ، پولينئشيا
|}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:ٻيٽ]]
[[زمرو:سياسي جاگرافي]]
[[زمرو:ملڪن جون فهرستون]]
qcxulw2su8uu0uvjvralgbc91ptumab
392155
392154
2026-07-08T08:58:10Z
Ibne maryam
17680
/* گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون */
392155
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|State with territory consisting of islands}}
{{For|a more comprehensive list|List of island countries}}
{{Distinguish|Iceland}}
[[Image:Island nations.svg|thumb|350px|<small>[[Sovereign state|خودمختيار رياستون]] ۽</small> <small>هڪ حقيقي رياست ([[تائيوان]]) مڪمل طور تي ٻيٽن تي:</small> <small>ٻين ملڪن سان زميني حدون رکڻ واري رياستون سائي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن ۽ زميني حدن کان سواءِ رياستون ڳاڙهي نيري رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.</small><small>نقشي تي نه ڏيکاريل ملڪ/علائقا: [[انٽارڪٽيڪا]] (aq) (براعظمي تڪراري علائقو)، [[آسٽريليا]] (au) (براعظمي ملڪ)، ڪڪ ٻيٽ (ck) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)، [[گرين لينڊ]] (gl) ([[ڊينمارڪ]] جي بادشاهت جو آئيني ملڪ)، [[نياءُ|نيو]] (nu) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)</small> <small>۽ [[پورٽو ريڪو]] (pr) (غير شامل آمريڪي علائقو).</small> ]]
هڪ '''ٻيٽ''' '''وارو ملڪ'''، '''ٻيٽ''' '''واري رياست''' يا '''ٻيٽ''' '''واري قوم'''، هڪ اهڙو ملڪ آهي، جنهن جو بنيادي علائقو هڪ يا وڌيڪ ٻيٽن يا ٻيٽن جي حصن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |title=Island nation {{!}} Definition, meaning & more {{!}} Collins Dictionary |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/island-nation |website=www.collinsdictionary.com |access-date=6 February 2025 |language=en}}</ref> لڳ ڀڳ %25 آزاد ملڪ ٻيٽ وارا ملڪ آهن.<ref name="Small is Democratic">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JOqZ9eOeRXoC&pg=PA128&dq=%22island+country%22&lr=#PPA128,M1|title=Small is Democratic|last=Ott|first=Dan|publisher=Routledge|year=1996|isbn=0-8153-3910-0|pages=128}}
</ref> ٻيٽ وارا ملڪ تاريخي طور تي ڪيترن ئي کنڊ واري رياستن کان وڌيڪ مستحڪم آهن پر بحري سپر پاورز جي فتح لاءِ ڪمزور آهن. انڊونيشيا دنيا جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ ملڪ ۽ مجموعي طور تي چوٿون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |title=Which Are The Island Countries Of The World? |publisher=WorldAtlas.com |date=April 25, 2017 |first1=Joyce |last1=Chepkemoi |access-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html | archive-date=2017-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart |title=Population, total 2015-2019 |publisher=World Bank Open Data |access-date=21 April 2021 }}</ref>
ٻيٽ واري ملڪن جي معيشتن ۾ وڏا فرق آهن: اهي شايد خاص طور تي استخراجي صنعتن، جهڙوڪ کان کني، مڇي مارڻ ۽ زراعت، ٽرانزٽ هب، سياحت ۽ مالي خدمتن تي ڀروسو ڪنديون آهن. ڪيترن ئي ٻيٽن ۾ گهٽ زميني جاگرافيائي علائقا آهن ۽ انهن جي معيشت ۽ آبادي جا مرڪز ساحلي ميدانن ۽ بندرگاهن سان گڏ ترقي ڪن ٿا؛ اهڙيون رياستون موسمياتي تبديلي جي اثرات، خاص طور تي سمنڊ جي سطح ۾ واڌ جي ڪري ڪمزور ٿي سگهن ٿيون.
مکيه ملڪ کان ڏورانهين ٻيٽ ۽ ٻيٽ جيڪا پاڻ ۾ خودمختيار نه آهن، انهن کي اڪثر انحصار يا سمنڊ پار علائقا سڏيو ويندو آهي.
{{See also|ٻيٽن تي مشتمل ملڪن جي فهرست}}
'''ٻيٽ تي مشتمل ملڪ''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Island country}}، هڪ اهڙي [[ملڪ]] کي چيو ويندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مشتمل هجي يا ڪنهن ٻيٽ جو حصو هجي. 2011ع تائين [[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|گڏيل قومن جي رڪن ملڪن]] جو 24 سيڪڙو، يعني 46 ملڪ ٻيٽن تي مشمتل آهن.
==فهرست==
===گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون===
{| class="wikitable sortable sticky-header-multi"
|-
!rowspan=2 | ملڪ جو نالو
☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>'''<sub>ISO</sub> ڪوڊ'''</small>
!rowspan=2 | جاگرافيائي تشڪيل
☆☆☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | ارضياتي علائقو
!data-sort-type="number" colspan=2 | پکيڙ<ref name="world-atlas2">{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|title=Island Countries Of The World|publisher=WorldAtlas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|archive-date=2017-12-07|access-date=2019-08-10}}</ref>
!data-sort-type="number" rowspan=2 | آبادي<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart|title=Total Population Estimates 2015-2019|website=data.worldbank.org|publisher=The World Bank|access-date=21 April 2021}}</ref>
!data-sort-type="number" colspan=2 | آبادي جي گھاٽائي
!rowspan=2 | جاگرافيائي محل وقوع
!rowspan=2 | قيام/آزادي
|-
!<small><sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sup>چورس ميل</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup></small>
|-style="background:#e6e6e6"
! colspan="11" | گڏيل قومن جي اداري جي ميمبر رياستون
|-
| {{flag|Antigua and Barbuda}}
| AG<br>ATG
| ٻه مکيه ٻيٽ:<br><small>'''اينٽيگوا ٻيٽ<br />باربودا ٻيٽ'''</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|442|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,120
| {{convert|220|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪئريبين سمنڊ،]] ليسر انٽيلئس
| <small>'''1 نومبر، 1981ع'''</small>
|-
| {{flag|Bahamas}}
| [[ISO 3166-2:BS|BS]]<br>BHS
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|13,939|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|389,480
| {{convert|28|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ائٽلانٽڪ سمنڊ،]] [[ٻيٽن جو ميڙ|لوڪايان ٻيٽن جو ميڙ]]
| 1973 July 10
|-
| {{flag|Bahrain}}
| [[ISO 3166-2:BH|BH]]<br>BHR
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، هڪ مکيه ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|778|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,641,170
| {{convert|2,109|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[فارس جي نار]]
| 1971 December 10
|-
| {{flag|Barbados}}
| [[ISO 3166-2:BB|BB]]<br>BRB
| هڪ مکيه ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|430|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|287,020
| {{convert|667|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1966 November 30
|-
| {{flag|Brunei}}
| [[ISO 3166-2:BN|BN]]<br>BRN
| بورنيو ٻيٽ جو هڪ جز
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|5,765|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|433,290
| {{convert|75|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڏکڻ اوڀر ايشيا|ڏکڻ اوڀر ايشيا (سامونڊي)]]
| 1984 January 1
|-
| {{flag|Cape Verde}}
| [[ISO 3166-2:CV|CV]]<br>CPV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|4,033|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|549,930
| {{convert|136|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Macaronesia]]
[[مائڪرونيشيا]]
| 1975 July 5
|-
| {{flag|Comoros}}
| [[ISO 3166-2:KM|KM]]<br>COM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|1,861|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|850,890
| {{convert|457|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Comoros Islands]]
| 1975 July 6
|-
| {{flag|Cuba}}
| [[ISO 3166-2:CU|CU]]<br>CUB
| هڪ مکيه ٻيٽ ۽ گهڻا ننڊا ٻيٽ <small>(Isla de la Juventud)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|109,884|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 11,346,346
| {{convert|103|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]]، گريٽر اينٽاليس
| 1868 October 10 <br>
1902 May 20
|-
| {{flag|Cyprus}}<ref group="n" name="Cyprus">
The northern part of the island of Cyprus is the ''de facto'' independent state of [[Northern Cyprus]], which is recognized only by [[Turkey]]. In the south of the island are the [[Akrotiri and Dhekelia|Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia]], controlled by the United Kingdom.</ref>
| <small>[[ISO 3166-2:CY|CY]]<br>CYP</small>
| <small>[[Geography of Cyprus|Part of a larger island]], ''de jure'' sovereignty over entire island (Cyprus)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|9,251|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|888,005
| {{convert|96|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
رومي (ڀونوچ) سمنڊ
| 1960 August 16
|-
| {{flag|Dominica}}
| [[ISO 3166-2:DM|DM]]<br>DMA
| [[Geography of Dominica|One main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|754|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|71,810
| {{convert|95|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1978 November 3
|-
| {{flag|Dominican Republic}}
| [[ISO 3166-2:DO|DO]]<small><br>DOM</small>
| <small>[[Geography of the Dominican Republic|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Alto Velo Island|Alto Velo]], [[Catalina Island (Dominican Republic)|Catalina]], [[Saona Island|Saona]],</small> [[Beata Island|Beata]], <small>etc</small>.)
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|48,671|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,738,960
| {{convert|221|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1821 December 1 <br>
1844 February 27
|-
| {{flag|East Timor}}
| [[ISO 3166-2:TL|TL]]<br>TLS
| [[Geography of East Timor|Part of a larger island]] ([[Timor]])
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|14,919|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,293,120
| {{convert|87|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Lesser Sunda Islands]]
| 2002 May 20
|-
| {{flag|Fiji}}
| [[ISO 3166-2:FJ|FJ]]<br>FJI
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ ٻه مکيه ٻيٽ آهن:
وي ٽي ليوو
وانوا ليوو
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|18,274|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|889,950
| {{convert|49|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1970 October 10
|-
| {{flag|Grenada}}
| [[ISO 3166-2:GD|GD]]<br>GRD
| [[Geography of Grenada|One main island]] with two island dependencies ([[Carriacou]] and [[Petite Martinique]])
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|344|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|112,000
| {{convert|326|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1974 February 7
|-
| {{flag|Haiti}}
| [[ISO 3166-2:HT|HT]]<br>HTI
| [[Geography of Haiti|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Gonâve Island|Gonâve]], [[Tortuga (Haiti)|Tortuga]], [[Les Cayemites]], etc.)
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|27,750|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,743,017
| {{convert|423|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1804 January 1
|-
| {{flag|Iceland}}
| [[ISO 3166-2:IS|IS]]<br>ISL
| [[Geography of Iceland|One main island]]
| Oceanic<ref group="n">The largest [[Island#Oceanic islands|oceanic island]] in the world.</ref>
| {{convert|102,775|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|361,310
| {{convert|4|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Arctic Circle]]
| 1918 December 1 <br> 1944 June 17
|-
| {{flag|Indonesia}}
| [[ISO 3166-2:ID|ID]]<br>IDN
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، بشمول وڏي ٻيٽن؛ بورنيو، نيو گني، سيباتڪ ۽ تيمور جا جز
| Various<ref group="n">
The western portion of the country is on the [[Sunda Shelf|continental shelf of Asia]] while the eastern portion of the country is on the [[Sahul Shelf|continental shelf of Australia]]. The central portion of the country consists of oceanic islands in [[Wallacea]].</ref>
| {{convert|1,904,569|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 270,625,570
| {{convert|142|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Indian Ocean|Indian]] and [[Pacific Ocean|Pacific]] oceans
| 1945 August 17
|-
| {{flag|Ireland}}
| [[ISO 3166-2:IE|IE]]<br>IRL
| [[Geography of Ireland|Part of a larger island]] ([[Ireland]]), and [[List of islands of Ireland|several smaller islands]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|70,273|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 4,977,400
| {{convert|71|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1922 December 6
|-
| {{flag|Jamaica}}
| [[ISO 3166-2:JM|JM]]<br>JAM
| [[Geography of Jamaica|One main island]] with an archipelago of islets (inc. [[Morant Cays]], [[Pedro Cays]], and [[Port Royal Cays]])
| Continental shelf
| {{convert|10,991|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|2,734,092
| {{convert|249|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1962 August 6
|-
| {{flag|Japan}}
| [[ISO 3166-2:JP|JP]]<br>JPN
| [[Geography of Japan|Four main islands]] and [[List of islands of Japan|thousands of surrounding islands]]
| Continental shelf
| {{convert|377,976|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}<ref name="geospatial">{{cite web |title=令和元年全国都道府県市区町村別面積調（１０月１日時点）2020年 |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |access-date=3 January 2021 |language=ja |date=25 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101044323/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |archive-date=January 1, 2021}}</ref>
| style="text-align:right"|126,264,930
| {{convert|334|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[East Asia]]
| 660 BC February 11<ref group="n" name="JPN">
In Japanese tradition, 11 February 660 BC is regarded as the accession date of the first Emperor of Japan in legendary, [[Emperor Jimmu]], marking the establishment of the [[Imperial House of Japan|imperial dynasty]]. However, no historical evidence that Jimmu actually existed and his story was largely narrated by [[Japanese mythology]]. February 11 was also the day when the [[Meiji Constitution|Constitution of the Empire of Japan]] was proclaimed in 1889. See: [[National Foundation Day (Japan)|National Foundation Day]]</ref>
|-
| {{flag|Kiribati}}
| [[ISO 3166-2:KI|KI]]<br>KIR
| [[Geography of Kiribati|Several separated archipelagos]]
مختلف ڌار ڌار [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|811|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|117,610
| {{convert|145|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 July 12
|-
| {{flag|Madagascar}}
| [[ISO 3166-2:MG|MG]]<br>MDG
| [[Geography of Madagascar|One main island]]
| Continental shelf<ref group="n">
The largest [[Continental fragment|microcontinent]] in the world.</ref>
| {{convert|587,041|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|26,969,310
| {{convert|46|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1960 June 26
|-
| {{flag|Maldives}}
| [[ISO 3166-2:MV|MV]]<br>MDV
| [[Geography of the Maldives|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|298|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|383,976
| {{convert|1,289|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Laccadive Sea]]
| 1965 July 26
|-
| {{flag|Malta}}
| [[ISO 3166-2:MT|MT]]<br>MLT
| [[Geography of Malta|Two main islands]] ([[Malta (island)|Malta Island]] and [[Gozo]]) plus other [[List of islands of Malta|smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|316|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|502,650
| {{convert|1,591|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
| 1964 September 21
|-
| {{flag|Marshall Islands}}<ref group="n" name="CFA">The Federated States of Micronesia, the Marshall Islands, and Palau are [[Associated state|states in free association]] with the United States, under the [[Compact of Free Association]].</ref>
| [[ISO 3166-2:MH|MH]]<br>MHL
| ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|181|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|58,790
| {{convert|325|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 1
|-
| {{flag|Mauritius}}
| [[ISO 3166-2:MU|MU]]<br>MUS
| [[Geography of Mauritius|Archipelago with one main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,040|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,265,710
| {{convert|620|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Mascarene Islands]]
| 1968 March 12
|-
| {{flag|Micronesia}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:FM|FM]]<br>FSM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|702|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|113,810
| {{convert|162|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 10
|-
| {{flag|Nauru}}
| [[ISO 3166-2:NR|NR]]<br>NRU
| [[Geography of Nauru|One main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|21|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|12,580
| {{convert|599|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1968 January 31
|-
| {{flag|New Zealand}} ([[Aotearoa]])
| [[ISO 3166-2:NZ|NZ]]<br>NZL
| [[Geography of New Zealand|An archipelago]] around two main islands:<br />
[[Te Ika-a-Māui]] (the North Island)<br />
[[Te Waipounamu]] (the South Island)
| Continental shelf<ref group="n" name="Zealandia">
A part of the [[submerged continent]] of [[Zealandia]].</ref>
| {{convert|270,467|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 5,125,451
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1907 September 26
|-
| {{flag|Palau}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:PW|PW]]<br>PLW
| [[Geography of Palau|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|459|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|18,010
| {{convert|39|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1981 January 1
|-
| {{flag|Papua New Guinea}}
| [[ISO 3166-2:PG|PG]]<br>PNG
| [[Geography of Papua New Guinea|Part of a larger island]] ([[New Guinea]]), and surrounding archipelago
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|462,840|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|8,776,110
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1975 September 16
|-
| {{flag|Philippines}}
| [[ISO 3166-2:PH|PH]]<br>PHL
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|300,000|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|108,116,620
| {{convert|360|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1898 June 12 <br>
1946 July 4
|-
| {{flag|Saint Kitts and Nevis}}
| [[ISO 3166-2:KN|KN]]<br>KNA
| [[Geography of Saint Kitts and Nevis|Two main islands]]:<br />
[[Saint Kitts|Saint Christopher Island]]<br />
[[Nevis|Nevis Island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|261|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|52,830
| {{convert|202|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1983 September 19
|-
| {{flag|Saint Lucia}}
| [[ISO 3166-2:LC|LC]]<br>LCA
| [[Geography of Saint Lucia|One main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|616|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|182,790
| {{convert|297|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 February 22
|-
| {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| [[ISO 3166-2:VC|VC]]<br>VCT
| [[Geography of Saint Vincent and the Grenadines|An archipelago with one main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|389|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|110,590
| {{convert|284|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 October 27
|-
| {{flag|Samoa}}
| [[ISO 3166-2:WS|WS]]<br>WSM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,842|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|197,100
| {{convert|69|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1962 January 1
|-
| {{flag|São Tomé and Príncipe}}
| [[ISO 3166-2:ST|ST]]<br>STP
| [[Geography of São Tomé and Príncipe|Two main islands]]:<br />
[[São Tomé Island]]<br />
[[Príncipe|Príncipe Island]])
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|1,001|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|215,060
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Gulf of Guinea]], [[Africa]]
| 1975 July 12
|-
| {{flag|Seychelles}}
| [[ISO 3166-2:SC|SC]]<br>SYC
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| Various<ref group="n">
The [[Granitic Seychelles]] is a part of the [[Seychelles microcontinent]]. The [[Outer Islands (Seychelles)|Coralline Seychelles]] consists of oceanic islands.</ref>
| {{convert|455|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,630
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1976 June 29
|-
| {{flag|Singapore}}
| [[ISO 3166-2:SG|SG]]<br>SGP
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ هڪ مکيه ٻيٽ آهي.
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|728|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|5,703,570
| {{convert|7,831|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1965 August 9
|-
| {{flag|Solomon Islands}}
| [[ISO 3166-2:SB|SB]]<br>SLB
| [[Geography of the Solomon Islands|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|28,400|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|669,820
| {{convert|24|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1978 July 7
|-
| {{flag|Sri Lanka}}
| [[ISO 3166-2:LK|LK]]<br>LKA
| [[Geography of Sri Lanka|One main island]], plus [[List of islands of Sri Lanka|other small islands]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|65,610|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|21,803,000
| {{convert|332|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[South Asia]]
| 1948 February 4
|-
| {{flag|Tonga}}
| [[ISO 3166-2:TO|TO]]<br>TON
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|748|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|104,490
| {{convert|140|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1970 June 4
|-
| {{flag|Trinidad and Tobago}}
| [[ISO 3166-2:TT|TT]]<br>TTO
| An [[List of islands of Trinidad and Tobago|archipelago]] with [[Geography of Trinidad and Tobago|two main islands]]:<br />
[[Trinidad|Trinidad Island]]<br />
[[Tobago|Tobago Island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|5,131|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,394,970
| {{convert|272|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1962 August 31
|-
| {{flag|Tuvalu}}
| [[ISO 3166-2:TV|TV]]<br>TUV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|26|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,650
| {{convert|448|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1978 October 1
|-
| {{flag|United Kingdom}}<ref group="n" name="BOTs">
The [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] of [[Gibraltar]] is a peninsular exclave which shares a [[Gibraltar–Spain border|land border]] with [[Spain]] and can thus be regarded as a part of [[continental Europe]], with the United Kingdom retaining the full authority for its defence and foreign relations. However, Gibraltar and other BOTs are considered to be dependent territories of the [[The Crown|British Crown]] with varying degrees of self-governance, not parts of the United Kingdom proper nor of any of its four [[Countries of the United Kingdom|constituent countries]].</ref><ref>{{cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/32952/ot-wp-0612.pdf |title=The Overseas Territories |publisher=Foreign and Commonwealth Office |date=June 2012 |access-date=29 November 2020}}</ref>
| [[ISO 3166-2:GB|GB or UK]]<br>GBR
| [[Great Britain|One main island]], [[Geography of the United Kingdom|part of second island]] ([[Ireland]]), plus [[List of islands of the United Kingdom|several archipelagos]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|244,820|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|67,886,004
| {{convert|277|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1707 May 1
|-
| {{flag|Vanuatu}}
| [[ISO 3166-2:VU|VU]]<br>VUT
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|12,189|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|299,880
| {{convert|25|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1980 July 30
|}
===محدود سڃاڻپ واري رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | تڪرار
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
!آزادي جي تاريخ
|-
| {{flag|Northern Cyprus}}<ref group="n" name="trnc">
In 1983, in a breach of international law, [[Northern Cyprus]] unilaterally declared independence from Cyprus, with direct support of its neighbour [[Turkey]], in support of the [[Turkish people]] minority on the island. Northern Cyprus's sovereignty has been recognized by only one United Nations member state: Turkey. It retains a ''de facto'' control of this part of the island. It is not a member state of the United Nations. Most states recognize [[Cyprus]]'s claim to sovereignty over the entirety of [[Cyprus (island)|the island of Cyprus]].</ref>
| CY<br>CYP
| وڏي ٻيٽ (قبرص) جو حصو
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{flag|Cyprus}}
| {{convert|3,355|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|313,626<ref>[https://web.archive.org/web/20160108225108/http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf TRNC] SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3</ref>
| {{convert|93|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| <small>'''[[رومي (ڀونوچ) سمنڊ]]'''</small>
| <small>'''20 جولاء 1974'''</small>
|-
| {{flag|Taiwan}}<ref group="n" name="roc">
Since the conclusion of the [[Chinese Civil War]], the Republic of China (ROC) retains actual rule over the islands of [[Geography of Taiwan|Taiwan]], [[Penghu]], [[Kinmen]], [[Matsu Islands|Matsu]], and [[List of islands of Taiwan|other minor islands]], all of which are collectively known as the "[[Free area of the Republic of China|Free Area]]" (or Taiwan Area) in contrast to [[Mainland China]] being under communist rule, thus making it a ''de facto'' island nation, and has become known colloquially as simply "Taiwan" due to the island of Taiwan forming the majority of the ROC-controlled territories; nonetheless, the ROC has not officially renounced its constitutional-defined territories which include areas effectively controlled by the [[China|People's Republic of China]], [[Mongolia]], [[Tuva]] (a [[Republics of Russia|Russian republic]]) etc. If claimed territories were taken into account, the ROC would not be an island country, nor a country centred around a major island. The ROC-controlled territories are also claimed by the People's Republic of China. See: [[Cross-Strait relations]], [[One China]], [[Political status of Taiwan]], and [[Two Chinas]].</ref>
| TW<br>TWN
| هڪ وڏو ۽ ٻيا ننڍا ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{پرچم|چين}}
| {{convert|36,193|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|23,603,121
| {{convert|652|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوڀر ايشيا]]
| 1 جنوري، 1912ع<ref group="n" name="roc-2">The [[Republic of China (1912–1949)|Republic of China]] (ROC) was formally established on 1 January 1912 following the [[1911 Revolution|Xinhai Revolution]], which succeeded the former [[Qing dynasty]]'s territories on [[Mainland China]], while the [[Taiwan under Japanese rule|islands of Taiwan and Penghu were under Japanese rule]] at the time. The ROC gained control over the latter after the [[Surrender of Japan]] in 1945, but soon lost its control of mainland to the communists due to the [[Chinese Civil War]]. The ROC government relocated to [[Taipei]] on 7 December 1949 and named the city its [[Temporary capital|provisional capital]].
Constitutionally, the [[Republic of China on Taiwan]] still views itself as the continuation of the former Chinese republic, with legitimate sovereignty over Mainland China despite having no actual control. 7 December 1949 is listed as the date of formation of its governing authority fully established on the islands. See: [[Four-Stage Theory of the Republic of China]], [[Kuomintang's retreat to Taiwan]], and [[Political status of Taiwan]].</ref>
|}
===ايسوسيئيٽڊ رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | ايسوسيئيٽڊ ملڪ
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
|-
| {{flag|Cook Islands}}<ref group="n" name="NCA">The [[political status of the Cook Islands and Niue]] is defined as [[Associated state|states in free association]] with [[New Zealand]]. The Cook Islands and Niue are internally self-governing, with New Zealand retaining responsibility for their defence and for some foreign affairs. However, these responsibilities confer New Zealand no rights of control and can only be exercised at the request of the Cook Islands and Niue. See: [[Politics of the Cook Islands#Constitution|Constitution of the Cook Islands]] and [[Niue Constitution Act]].</ref>
| CK<br>COK
| <small>'''ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]]'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|236|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,777
| {{convert|45.7|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوشينيا|پولينئشيا]]
|-
| {{flag|Niue}}<ref group="n" name="NCA"/>
| NU<br>NIU
| <small>'''هڪ ٻيٽ'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|260|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,269
| {{convert|4.9|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| پئسفڪ سمنڊ، پولينئشيا
|}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:ٻيٽ]]
[[زمرو:سياسي جاگرافي]]
[[زمرو:ملڪن جون فهرستون]]
3gd99dhioby3fxg1mhjxu6jb0sys491
392156
392155
2026-07-08T09:01:39Z
Ibne maryam
17680
/* */
392156
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|State with territory consisting of islands}}
{{For|هڪ وڌيڪ جامع فهرست|}}
{{Distinguish|آئس لينڊ}}
[[Image:Island nations.svg|thumb|350px|<small>[[Sovereign state|خودمختيار رياستون]] ۽</small> <small>هڪ حقيقي رياست ([[تائيوان]]) مڪمل طور تي ٻيٽن تي:</small> <small>ٻين ملڪن سان زميني حدون رکڻ واري رياستون سائي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن ۽ زميني حدن کان سواءِ رياستون ڳاڙهي نيري رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.</small><small>نقشي تي نه ڏيکاريل ملڪ/علائقا: [[انٽارڪٽيڪا]] (aq) (براعظمي تڪراري علائقو)، [[آسٽريليا]] (au) (براعظمي ملڪ)، ڪڪ ٻيٽ (ck) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)، [[گرين لينڊ]] (gl) ([[ڊينمارڪ]] جي بادشاهت جو آئيني ملڪ)، [[نياءُ|نيو]] (nu) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)</small> <small>۽ [[پورٽو ريڪو]] (pr) (غير شامل آمريڪي علائقو).</small> ]]
هڪ '''ٻيٽ''' '''وارو ملڪ'''، '''ٻيٽ''' '''واري رياست''' يا '''ٻيٽ''' '''واري قوم'''، هڪ اهڙو ملڪ آهي، جنهن جو بنيادي علائقو هڪ يا وڌيڪ ٻيٽن يا ٻيٽن جي حصن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |title=Island nation {{!}} Definition, meaning & more {{!}} Collins Dictionary |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/island-nation |website=www.collinsdictionary.com |access-date=6 February 2025 |language=en}}</ref> لڳ ڀڳ %25 آزاد ملڪ ٻيٽ وارا ملڪ آهن.<ref name="Small is Democratic">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JOqZ9eOeRXoC&pg=PA128&dq=%22island+country%22&lr=#PPA128,M1|title=Small is Democratic|last=Ott|first=Dan|publisher=Routledge|year=1996|isbn=0-8153-3910-0|pages=128}}
</ref> ٻيٽ وارا ملڪ تاريخي طور تي ڪيترن ئي کنڊ واري رياستن کان وڌيڪ مستحڪم آهن پر بحري سپر پاورز جي فتح لاءِ ڪمزور آهن. انڊونيشيا دنيا جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ ملڪ ۽ مجموعي طور تي چوٿون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |title=Which Are The Island Countries Of The World? |publisher=WorldAtlas.com |date=April 25, 2017 |first1=Joyce |last1=Chepkemoi |access-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html | archive-date=2017-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart |title=Population, total 2015-2019 |publisher=World Bank Open Data |access-date=21 April 2021 }}</ref>
ٻيٽ واري ملڪن جي معيشتن ۾ وڏا فرق آهن: اهي شايد خاص طور تي استخراجي صنعتن، جهڙوڪ کان کني، مڇي مارڻ ۽ زراعت، ٽرانزٽ هب، سياحت ۽ مالي خدمتن تي ڀروسو ڪنديون آهن. ڪيترن ئي ٻيٽن ۾ گهٽ زميني جاگرافيائي علائقا آهن ۽ انهن جي معيشت ۽ آبادي جا مرڪز ساحلي ميدانن ۽ بندرگاهن سان گڏ ترقي ڪن ٿا؛ اهڙيون رياستون موسمياتي تبديلي جي اثرات، خاص طور تي سمنڊ جي سطح ۾ واڌ جي ڪري ڪمزور ٿي سگهن ٿيون.
مکيه ملڪ کان ڏورانهين ٻيٽ ۽ ٻيٽ جيڪا پاڻ ۾ خودمختيار نه آهن، انهن کي اڪثر انحصار يا سمنڊ پار علائقا سڏيو ويندو آهي.
'''ٻيٽ تي مشتمل ملڪ''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Island country}}، هڪ اهڙي [[ملڪ]] کي چيو ويندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مشتمل هجي يا ڪنهن ٻيٽ جو حصو هجي. 2011ع تائين [[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|گڏيل قومن جي رڪن ملڪن]] جو 24 سيڪڙو، يعني 46 ملڪ ٻيٽن تي مشمتل آهن.
==فهرست==
===گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون===
{| class="wikitable sortable sticky-header-multi"
|-
!rowspan=2 | ملڪ جو نالو
☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>'''<sub>ISO</sub> ڪوڊ'''</small>
!rowspan=2 | جاگرافيائي تشڪيل
☆☆☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | ارضياتي علائقو
!data-sort-type="number" colspan=2 | پکيڙ<ref name="world-atlas2">{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|title=Island Countries Of The World|publisher=WorldAtlas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|archive-date=2017-12-07|access-date=2019-08-10}}</ref>
!data-sort-type="number" rowspan=2 | آبادي<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart|title=Total Population Estimates 2015-2019|website=data.worldbank.org|publisher=The World Bank|access-date=21 April 2021}}</ref>
!data-sort-type="number" colspan=2 | آبادي جي گھاٽائي
!rowspan=2 | جاگرافيائي محل وقوع
!rowspan=2 | قيام/آزادي
|-
!<small><sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sup>چورس ميل</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup></small>
|-style="background:#e6e6e6"
! colspan="11" | گڏيل قومن جي اداري جي ميمبر رياستون
|-
| {{flag|Antigua and Barbuda}}
| AG<br>ATG
| ٻه مکيه ٻيٽ:<br><small>'''اينٽيگوا ٻيٽ<br />باربودا ٻيٽ'''</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|442|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,120
| {{convert|220|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪئريبين سمنڊ،]] ليسر انٽيلئس
| <small>'''1 نومبر، 1981ع'''</small>
|-
| {{flag|Bahamas}}
| [[ISO 3166-2:BS|BS]]<br>BHS
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|13,939|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|389,480
| {{convert|28|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ائٽلانٽڪ سمنڊ،]] [[ٻيٽن جو ميڙ|لوڪايان ٻيٽن جو ميڙ]]
| 1973 July 10
|-
| {{flag|Bahrain}}
| [[ISO 3166-2:BH|BH]]<br>BHR
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، هڪ مکيه ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|778|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,641,170
| {{convert|2,109|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[فارس جي نار]]
| 1971 December 10
|-
| {{flag|Barbados}}
| [[ISO 3166-2:BB|BB]]<br>BRB
| هڪ مکيه ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|430|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|287,020
| {{convert|667|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1966 November 30
|-
| {{flag|Brunei}}
| [[ISO 3166-2:BN|BN]]<br>BRN
| بورنيو ٻيٽ جو هڪ جز
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|5,765|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|433,290
| {{convert|75|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڏکڻ اوڀر ايشيا|ڏکڻ اوڀر ايشيا (سامونڊي)]]
| 1984 January 1
|-
| {{flag|Cape Verde}}
| [[ISO 3166-2:CV|CV]]<br>CPV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|4,033|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|549,930
| {{convert|136|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Macaronesia]]
[[مائڪرونيشيا]]
| 1975 July 5
|-
| {{flag|Comoros}}
| [[ISO 3166-2:KM|KM]]<br>COM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|1,861|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|850,890
| {{convert|457|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Comoros Islands]]
| 1975 July 6
|-
| {{flag|Cuba}}
| [[ISO 3166-2:CU|CU]]<br>CUB
| هڪ مکيه ٻيٽ ۽ گهڻا ننڊا ٻيٽ <small>(Isla de la Juventud)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|109,884|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 11,346,346
| {{convert|103|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]]، گريٽر اينٽاليس
| 1868 October 10 <br>
1902 May 20
|-
| {{flag|Cyprus}}<ref group="n" name="Cyprus">
The northern part of the island of Cyprus is the ''de facto'' independent state of [[Northern Cyprus]], which is recognized only by [[Turkey]]. In the south of the island are the [[Akrotiri and Dhekelia|Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia]], controlled by the United Kingdom.</ref>
| <small>[[ISO 3166-2:CY|CY]]<br>CYP</small>
| <small>[[Geography of Cyprus|Part of a larger island]], ''de jure'' sovereignty over entire island (Cyprus)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|9,251|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|888,005
| {{convert|96|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
رومي (ڀونوچ) سمنڊ
| 1960 August 16
|-
| {{flag|Dominica}}
| [[ISO 3166-2:DM|DM]]<br>DMA
| [[Geography of Dominica|One main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|754|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|71,810
| {{convert|95|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1978 November 3
|-
| {{flag|Dominican Republic}}
| [[ISO 3166-2:DO|DO]]<small><br>DOM</small>
| <small>[[Geography of the Dominican Republic|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Alto Velo Island|Alto Velo]], [[Catalina Island (Dominican Republic)|Catalina]], [[Saona Island|Saona]],</small> [[Beata Island|Beata]], <small>etc</small>.)
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|48,671|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,738,960
| {{convert|221|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1821 December 1 <br>
1844 February 27
|-
| {{flag|East Timor}}
| [[ISO 3166-2:TL|TL]]<br>TLS
| [[Geography of East Timor|Part of a larger island]] ([[Timor]])
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|14,919|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,293,120
| {{convert|87|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Lesser Sunda Islands]]
| 2002 May 20
|-
| {{flag|Fiji}}
| [[ISO 3166-2:FJ|FJ]]<br>FJI
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ ٻه مکيه ٻيٽ آهن:
وي ٽي ليوو
وانوا ليوو
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|18,274|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|889,950
| {{convert|49|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1970 October 10
|-
| {{flag|Grenada}}
| [[ISO 3166-2:GD|GD]]<br>GRD
| [[Geography of Grenada|One main island]] with two island dependencies ([[Carriacou]] and [[Petite Martinique]])
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|344|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|112,000
| {{convert|326|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1974 February 7
|-
| {{flag|Haiti}}
| [[ISO 3166-2:HT|HT]]<br>HTI
| [[Geography of Haiti|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Gonâve Island|Gonâve]], [[Tortuga (Haiti)|Tortuga]], [[Les Cayemites]], etc.)
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|27,750|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,743,017
| {{convert|423|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1804 January 1
|-
| {{flag|Iceland}}
| [[ISO 3166-2:IS|IS]]<br>ISL
| [[Geography of Iceland|One main island]]
| Oceanic<ref group="n">The largest [[Island#Oceanic islands|oceanic island]] in the world.</ref>
| {{convert|102,775|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|361,310
| {{convert|4|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Arctic Circle]]
| 1918 December 1 <br> 1944 June 17
|-
| {{flag|Indonesia}}
| [[ISO 3166-2:ID|ID]]<br>IDN
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، بشمول وڏي ٻيٽن؛ بورنيو، نيو گني، سيباتڪ ۽ تيمور جا جز
| Various<ref group="n">
The western portion of the country is on the [[Sunda Shelf|continental shelf of Asia]] while the eastern portion of the country is on the [[Sahul Shelf|continental shelf of Australia]]. The central portion of the country consists of oceanic islands in [[Wallacea]].</ref>
| {{convert|1,904,569|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 270,625,570
| {{convert|142|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Indian Ocean|Indian]] and [[Pacific Ocean|Pacific]] oceans
| 1945 August 17
|-
| {{flag|Ireland}}
| [[ISO 3166-2:IE|IE]]<br>IRL
| [[Geography of Ireland|Part of a larger island]] ([[Ireland]]), and [[List of islands of Ireland|several smaller islands]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|70,273|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 4,977,400
| {{convert|71|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1922 December 6
|-
| {{flag|Jamaica}}
| [[ISO 3166-2:JM|JM]]<br>JAM
| [[Geography of Jamaica|One main island]] with an archipelago of islets (inc. [[Morant Cays]], [[Pedro Cays]], and [[Port Royal Cays]])
| Continental shelf
| {{convert|10,991|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|2,734,092
| {{convert|249|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1962 August 6
|-
| {{flag|Japan}}
| [[ISO 3166-2:JP|JP]]<br>JPN
| [[Geography of Japan|Four main islands]] and [[List of islands of Japan|thousands of surrounding islands]]
| Continental shelf
| {{convert|377,976|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}<ref name="geospatial">{{cite web |title=令和元年全国都道府県市区町村別面積調（１０月１日時点）2020年 |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |access-date=3 January 2021 |language=ja |date=25 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101044323/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |archive-date=January 1, 2021}}</ref>
| style="text-align:right"|126,264,930
| {{convert|334|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[East Asia]]
| 660 BC February 11<ref group="n" name="JPN">
In Japanese tradition, 11 February 660 BC is regarded as the accession date of the first Emperor of Japan in legendary, [[Emperor Jimmu]], marking the establishment of the [[Imperial House of Japan|imperial dynasty]]. However, no historical evidence that Jimmu actually existed and his story was largely narrated by [[Japanese mythology]]. February 11 was also the day when the [[Meiji Constitution|Constitution of the Empire of Japan]] was proclaimed in 1889. See: [[National Foundation Day (Japan)|National Foundation Day]]</ref>
|-
| {{flag|Kiribati}}
| [[ISO 3166-2:KI|KI]]<br>KIR
| [[Geography of Kiribati|Several separated archipelagos]]
مختلف ڌار ڌار [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|811|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|117,610
| {{convert|145|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 July 12
|-
| {{flag|Madagascar}}
| [[ISO 3166-2:MG|MG]]<br>MDG
| [[Geography of Madagascar|One main island]]
| Continental shelf<ref group="n">
The largest [[Continental fragment|microcontinent]] in the world.</ref>
| {{convert|587,041|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|26,969,310
| {{convert|46|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1960 June 26
|-
| {{flag|Maldives}}
| [[ISO 3166-2:MV|MV]]<br>MDV
| [[Geography of the Maldives|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|298|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|383,976
| {{convert|1,289|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Laccadive Sea]]
| 1965 July 26
|-
| {{flag|Malta}}
| [[ISO 3166-2:MT|MT]]<br>MLT
| [[Geography of Malta|Two main islands]] ([[Malta (island)|Malta Island]] and [[Gozo]]) plus other [[List of islands of Malta|smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|316|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|502,650
| {{convert|1,591|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
| 1964 September 21
|-
| {{flag|Marshall Islands}}<ref group="n" name="CFA">The Federated States of Micronesia, the Marshall Islands, and Palau are [[Associated state|states in free association]] with the United States, under the [[Compact of Free Association]].</ref>
| [[ISO 3166-2:MH|MH]]<br>MHL
| ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|181|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|58,790
| {{convert|325|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 1
|-
| {{flag|Mauritius}}
| [[ISO 3166-2:MU|MU]]<br>MUS
| [[Geography of Mauritius|Archipelago with one main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,040|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,265,710
| {{convert|620|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Mascarene Islands]]
| 1968 March 12
|-
| {{flag|Micronesia}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:FM|FM]]<br>FSM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|702|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|113,810
| {{convert|162|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 10
|-
| {{flag|Nauru}}
| [[ISO 3166-2:NR|NR]]<br>NRU
| [[Geography of Nauru|One main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|21|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|12,580
| {{convert|599|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1968 January 31
|-
| {{flag|New Zealand}} ([[Aotearoa]])
| [[ISO 3166-2:NZ|NZ]]<br>NZL
| [[Geography of New Zealand|An archipelago]] around two main islands:<br />
[[Te Ika-a-Māui]] (the North Island)<br />
[[Te Waipounamu]] (the South Island)
| Continental shelf<ref group="n" name="Zealandia">
A part of the [[submerged continent]] of [[Zealandia]].</ref>
| {{convert|270,467|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 5,125,451
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1907 September 26
|-
| {{flag|Palau}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:PW|PW]]<br>PLW
| [[Geography of Palau|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|459|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|18,010
| {{convert|39|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1981 January 1
|-
| {{flag|Papua New Guinea}}
| [[ISO 3166-2:PG|PG]]<br>PNG
| [[Geography of Papua New Guinea|Part of a larger island]] ([[New Guinea]]), and surrounding archipelago
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|462,840|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|8,776,110
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1975 September 16
|-
| {{flag|Philippines}}
| [[ISO 3166-2:PH|PH]]<br>PHL
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|300,000|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|108,116,620
| {{convert|360|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1898 June 12 <br>
1946 July 4
|-
| {{flag|Saint Kitts and Nevis}}
| [[ISO 3166-2:KN|KN]]<br>KNA
| [[Geography of Saint Kitts and Nevis|Two main islands]]:<br />
[[Saint Kitts|Saint Christopher Island]]<br />
[[Nevis|Nevis Island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|261|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|52,830
| {{convert|202|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1983 September 19
|-
| {{flag|Saint Lucia}}
| [[ISO 3166-2:LC|LC]]<br>LCA
| [[Geography of Saint Lucia|One main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|616|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|182,790
| {{convert|297|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 February 22
|-
| {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| [[ISO 3166-2:VC|VC]]<br>VCT
| [[Geography of Saint Vincent and the Grenadines|An archipelago with one main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|389|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|110,590
| {{convert|284|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 October 27
|-
| {{flag|Samoa}}
| [[ISO 3166-2:WS|WS]]<br>WSM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,842|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|197,100
| {{convert|69|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1962 January 1
|-
| {{flag|São Tomé and Príncipe}}
| [[ISO 3166-2:ST|ST]]<br>STP
| [[Geography of São Tomé and Príncipe|Two main islands]]:<br />
[[São Tomé Island]]<br />
[[Príncipe|Príncipe Island]])
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|1,001|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|215,060
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Gulf of Guinea]], [[Africa]]
| 1975 July 12
|-
| {{flag|Seychelles}}
| [[ISO 3166-2:SC|SC]]<br>SYC
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| Various<ref group="n">
The [[Granitic Seychelles]] is a part of the [[Seychelles microcontinent]]. The [[Outer Islands (Seychelles)|Coralline Seychelles]] consists of oceanic islands.</ref>
| {{convert|455|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,630
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1976 June 29
|-
| {{flag|Singapore}}
| [[ISO 3166-2:SG|SG]]<br>SGP
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ هڪ مکيه ٻيٽ آهي.
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|728|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|5,703,570
| {{convert|7,831|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1965 August 9
|-
| {{flag|Solomon Islands}}
| [[ISO 3166-2:SB|SB]]<br>SLB
| [[Geography of the Solomon Islands|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|28,400|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|669,820
| {{convert|24|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1978 July 7
|-
| {{flag|Sri Lanka}}
| [[ISO 3166-2:LK|LK]]<br>LKA
| [[Geography of Sri Lanka|One main island]], plus [[List of islands of Sri Lanka|other small islands]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|65,610|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|21,803,000
| {{convert|332|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[South Asia]]
| 1948 February 4
|-
| {{flag|Tonga}}
| [[ISO 3166-2:TO|TO]]<br>TON
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|748|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|104,490
| {{convert|140|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1970 June 4
|-
| {{flag|Trinidad and Tobago}}
| [[ISO 3166-2:TT|TT]]<br>TTO
| An [[List of islands of Trinidad and Tobago|archipelago]] with [[Geography of Trinidad and Tobago|two main islands]]:<br />
[[Trinidad|Trinidad Island]]<br />
[[Tobago|Tobago Island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|5,131|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,394,970
| {{convert|272|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1962 August 31
|-
| {{flag|Tuvalu}}
| [[ISO 3166-2:TV|TV]]<br>TUV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|26|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,650
| {{convert|448|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1978 October 1
|-
| {{flag|United Kingdom}}<ref group="n" name="BOTs">
The [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] of [[Gibraltar]] is a peninsular exclave which shares a [[Gibraltar–Spain border|land border]] with [[Spain]] and can thus be regarded as a part of [[continental Europe]], with the United Kingdom retaining the full authority for its defence and foreign relations. However, Gibraltar and other BOTs are considered to be dependent territories of the [[The Crown|British Crown]] with varying degrees of self-governance, not parts of the United Kingdom proper nor of any of its four [[Countries of the United Kingdom|constituent countries]].</ref><ref>{{cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/32952/ot-wp-0612.pdf |title=The Overseas Territories |publisher=Foreign and Commonwealth Office |date=June 2012 |access-date=29 November 2020}}</ref>
| [[ISO 3166-2:GB|GB or UK]]<br>GBR
| [[Great Britain|One main island]], [[Geography of the United Kingdom|part of second island]] ([[Ireland]]), plus [[List of islands of the United Kingdom|several archipelagos]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|244,820|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|67,886,004
| {{convert|277|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1707 May 1
|-
| {{flag|Vanuatu}}
| [[ISO 3166-2:VU|VU]]<br>VUT
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|12,189|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|299,880
| {{convert|25|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1980 July 30
|}
===محدود سڃاڻپ واري رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | تڪرار
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
!آزادي جي تاريخ
|-
| {{flag|Northern Cyprus}}<ref group="n" name="trnc">
In 1983, in a breach of international law, [[Northern Cyprus]] unilaterally declared independence from Cyprus, with direct support of its neighbour [[Turkey]], in support of the [[Turkish people]] minority on the island. Northern Cyprus's sovereignty has been recognized by only one United Nations member state: Turkey. It retains a ''de facto'' control of this part of the island. It is not a member state of the United Nations. Most states recognize [[Cyprus]]'s claim to sovereignty over the entirety of [[Cyprus (island)|the island of Cyprus]].</ref>
| CY<br>CYP
| وڏي ٻيٽ (قبرص) جو حصو
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{flag|Cyprus}}
| {{convert|3,355|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|313,626<ref>[https://web.archive.org/web/20160108225108/http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf TRNC] SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3</ref>
| {{convert|93|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| <small>'''[[رومي (ڀونوچ) سمنڊ]]'''</small>
| <small>'''20 جولاء 1974'''</small>
|-
| {{flag|Taiwan}}<ref group="n" name="roc">
Since the conclusion of the [[Chinese Civil War]], the Republic of China (ROC) retains actual rule over the islands of [[Geography of Taiwan|Taiwan]], [[Penghu]], [[Kinmen]], [[Matsu Islands|Matsu]], and [[List of islands of Taiwan|other minor islands]], all of which are collectively known as the "[[Free area of the Republic of China|Free Area]]" (or Taiwan Area) in contrast to [[Mainland China]] being under communist rule, thus making it a ''de facto'' island nation, and has become known colloquially as simply "Taiwan" due to the island of Taiwan forming the majority of the ROC-controlled territories; nonetheless, the ROC has not officially renounced its constitutional-defined territories which include areas effectively controlled by the [[China|People's Republic of China]], [[Mongolia]], [[Tuva]] (a [[Republics of Russia|Russian republic]]) etc. If claimed territories were taken into account, the ROC would not be an island country, nor a country centred around a major island. The ROC-controlled territories are also claimed by the People's Republic of China. See: [[Cross-Strait relations]], [[One China]], [[Political status of Taiwan]], and [[Two Chinas]].</ref>
| TW<br>TWN
| هڪ وڏو ۽ ٻيا ننڍا ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{پرچم|چين}}
| {{convert|36,193|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|23,603,121
| {{convert|652|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوڀر ايشيا]]
| 1 جنوري، 1912ع<ref group="n" name="roc-2">The [[Republic of China (1912–1949)|Republic of China]] (ROC) was formally established on 1 January 1912 following the [[1911 Revolution|Xinhai Revolution]], which succeeded the former [[Qing dynasty]]'s territories on [[Mainland China]], while the [[Taiwan under Japanese rule|islands of Taiwan and Penghu were under Japanese rule]] at the time. The ROC gained control over the latter after the [[Surrender of Japan]] in 1945, but soon lost its control of mainland to the communists due to the [[Chinese Civil War]]. The ROC government relocated to [[Taipei]] on 7 December 1949 and named the city its [[Temporary capital|provisional capital]].
Constitutionally, the [[Republic of China on Taiwan]] still views itself as the continuation of the former Chinese republic, with legitimate sovereignty over Mainland China despite having no actual control. 7 December 1949 is listed as the date of formation of its governing authority fully established on the islands. See: [[Four-Stage Theory of the Republic of China]], [[Kuomintang's retreat to Taiwan]], and [[Political status of Taiwan]].</ref>
|}
===ايسوسيئيٽڊ رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | ايسوسيئيٽڊ ملڪ
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
|-
| {{flag|Cook Islands}}<ref group="n" name="NCA">The [[political status of the Cook Islands and Niue]] is defined as [[Associated state|states in free association]] with [[New Zealand]]. The Cook Islands and Niue are internally self-governing, with New Zealand retaining responsibility for their defence and for some foreign affairs. However, these responsibilities confer New Zealand no rights of control and can only be exercised at the request of the Cook Islands and Niue. See: [[Politics of the Cook Islands#Constitution|Constitution of the Cook Islands]] and [[Niue Constitution Act]].</ref>
| CK<br>COK
| <small>'''ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]]'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|236|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,777
| {{convert|45.7|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوشينيا|پولينئشيا]]
|-
| {{flag|Niue}}<ref group="n" name="NCA"/>
| NU<br>NIU
| <small>'''هڪ ٻيٽ'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|260|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,269
| {{convert|4.9|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| پئسفڪ سمنڊ، پولينئشيا
|}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:ٻيٽ]]
[[زمرو:سياسي جاگرافي]]
[[زمرو:ملڪن جون فهرستون]]
js8nx4w4cfo4moqkypkt4bc2ze67kvs
392157
392156
2026-07-08T09:02:50Z
Ibne maryam
17680
/* گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون */
392157
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|State with territory consisting of islands}}
{{For|هڪ وڌيڪ جامع فهرست|}}
{{Distinguish|آئس لينڊ}}
[[Image:Island nations.svg|thumb|350px|<small>[[Sovereign state|خودمختيار رياستون]] ۽</small> <small>هڪ حقيقي رياست ([[تائيوان]]) مڪمل طور تي ٻيٽن تي:</small> <small>ٻين ملڪن سان زميني حدون رکڻ واري رياستون سائي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن ۽ زميني حدن کان سواءِ رياستون ڳاڙهي نيري رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.</small><small>نقشي تي نه ڏيکاريل ملڪ/علائقا: [[انٽارڪٽيڪا]] (aq) (براعظمي تڪراري علائقو)، [[آسٽريليا]] (au) (براعظمي ملڪ)، ڪڪ ٻيٽ (ck) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)، [[گرين لينڊ]] (gl) ([[ڊينمارڪ]] جي بادشاهت جو آئيني ملڪ)، [[نياءُ|نيو]] (nu) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)</small> <small>۽ [[پورٽو ريڪو]] (pr) (غير شامل آمريڪي علائقو).</small> ]]
هڪ '''ٻيٽ''' '''وارو ملڪ'''، '''ٻيٽ''' '''واري رياست''' يا '''ٻيٽ''' '''واري قوم'''، هڪ اهڙو ملڪ آهي، جنهن جو بنيادي علائقو هڪ يا وڌيڪ ٻيٽن يا ٻيٽن جي حصن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |title=Island nation {{!}} Definition, meaning & more {{!}} Collins Dictionary |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/island-nation |website=www.collinsdictionary.com |access-date=6 February 2025 |language=en}}</ref> لڳ ڀڳ %25 آزاد ملڪ ٻيٽ وارا ملڪ آهن.<ref name="Small is Democratic">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JOqZ9eOeRXoC&pg=PA128&dq=%22island+country%22&lr=#PPA128,M1|title=Small is Democratic|last=Ott|first=Dan|publisher=Routledge|year=1996|isbn=0-8153-3910-0|pages=128}}
</ref> ٻيٽ وارا ملڪ تاريخي طور تي ڪيترن ئي کنڊ واري رياستن کان وڌيڪ مستحڪم آهن پر بحري سپر پاورز جي فتح لاءِ ڪمزور آهن. انڊونيشيا دنيا جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ ملڪ ۽ مجموعي طور تي چوٿون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |title=Which Are The Island Countries Of The World? |publisher=WorldAtlas.com |date=April 25, 2017 |first1=Joyce |last1=Chepkemoi |access-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html | archive-date=2017-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart |title=Population, total 2015-2019 |publisher=World Bank Open Data |access-date=21 April 2021 }}</ref>
ٻيٽ واري ملڪن جي معيشتن ۾ وڏا فرق آهن: اهي شايد خاص طور تي استخراجي صنعتن، جهڙوڪ کان کني، مڇي مارڻ ۽ زراعت، ٽرانزٽ هب، سياحت ۽ مالي خدمتن تي ڀروسو ڪنديون آهن. ڪيترن ئي ٻيٽن ۾ گهٽ زميني جاگرافيائي علائقا آهن ۽ انهن جي معيشت ۽ آبادي جا مرڪز ساحلي ميدانن ۽ بندرگاهن سان گڏ ترقي ڪن ٿا؛ اهڙيون رياستون موسمياتي تبديلي جي اثرات، خاص طور تي سمنڊ جي سطح ۾ واڌ جي ڪري ڪمزور ٿي سگهن ٿيون.
مکيه ملڪ کان ڏورانهين ٻيٽ ۽ ٻيٽ جيڪا پاڻ ۾ خودمختيار نه آهن، انهن کي اڪثر انحصار يا سمنڊ پار علائقا سڏيو ويندو آهي.
'''ٻيٽ تي مشتمل ملڪ''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Island country}}، هڪ اهڙي [[ملڪ]] کي چيو ويندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مشتمل هجي يا ڪنهن ٻيٽ جو حصو هجي. 2011ع تائين [[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|گڏيل قومن جي رڪن ملڪن]] جو 24 سيڪڙو، يعني 46 ملڪ ٻيٽن تي مشمتل آهن.
==فهرست==
===گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون===
{| class="wikitable sortable sticky-header-multi"
|-
!rowspan=2 | ملڪ جو نالو
☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>'''<sub>ISO</sub> ڪوڊ'''</small>
!rowspan=2 | جاگرافيائي تشڪيل
☆☆☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | ارضياتي علائقو
!data-sort-type="number" colspan=2 | پکيڙ<ref name="world-atlas2">{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|title=Island Countries Of The World|publisher=WorldAtlas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|archive-date=2017-12-07|access-date=2019-08-10}}</ref>
!data-sort-type="number" rowspan=2 | آبادي<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart|title=Total Population Estimates 2015-2019|website=data.worldbank.org|publisher=The World Bank|access-date=21 April 2021}}</ref>
!data-sort-type="number" colspan=2 | آبادي جي گھاٽائي
!rowspan=2 | جاگرافيائي محل وقوع
☆☆☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | قيام/آزادي
|-
!<small><sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sup>چورس ميل</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup></small>
|-style="background:#e6e6e6"
! colspan="11" | گڏيل قومن جي اداري جي ميمبر رياستون
|-
| {{flag|Antigua and Barbuda}}
| AG<br>ATG
| ٻه مکيه ٻيٽ:<br><small>'''اينٽيگوا ٻيٽ<br />باربودا ٻيٽ'''</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|442|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,120
| {{convert|220|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪئريبين سمنڊ،]] ليسر انٽيلئس
| <small>'''1 نومبر، 1981ع'''</small>
|-
| {{flag|Bahamas}}
| [[ISO 3166-2:BS|BS]]<br>BHS
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|13,939|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|389,480
| {{convert|28|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ائٽلانٽڪ سمنڊ،]] [[ٻيٽن جو ميڙ|لوڪايان ٻيٽن جو ميڙ]]
| 1973 July 10
|-
| {{flag|Bahrain}}
| [[ISO 3166-2:BH|BH]]<br>BHR
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، هڪ مکيه ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|778|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,641,170
| {{convert|2,109|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[فارس جي نار]]
| 1971 December 10
|-
| {{flag|Barbados}}
| [[ISO 3166-2:BB|BB]]<br>BRB
| هڪ مکيه ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|430|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|287,020
| {{convert|667|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1966 November 30
|-
| {{flag|Brunei}}
| [[ISO 3166-2:BN|BN]]<br>BRN
| بورنيو ٻيٽ جو هڪ جز
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|5,765|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|433,290
| {{convert|75|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڏکڻ اوڀر ايشيا|ڏکڻ اوڀر ايشيا (سامونڊي)]]
| 1984 January 1
|-
| {{flag|Cape Verde}}
| [[ISO 3166-2:CV|CV]]<br>CPV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|4,033|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|549,930
| {{convert|136|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Macaronesia]]
[[مائڪرونيشيا]]
| 1975 July 5
|-
| {{flag|Comoros}}
| [[ISO 3166-2:KM|KM]]<br>COM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|1,861|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|850,890
| {{convert|457|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Comoros Islands]]
| 1975 July 6
|-
| {{flag|Cuba}}
| [[ISO 3166-2:CU|CU]]<br>CUB
| هڪ مکيه ٻيٽ ۽ گهڻا ننڊا ٻيٽ <small>(Isla de la Juventud)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|109,884|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 11,346,346
| {{convert|103|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]]، گريٽر اينٽاليس
| 1868 October 10 <br>
1902 May 20
|-
| {{flag|Cyprus}}<ref group="n" name="Cyprus">
The northern part of the island of Cyprus is the ''de facto'' independent state of [[Northern Cyprus]], which is recognized only by [[Turkey]]. In the south of the island are the [[Akrotiri and Dhekelia|Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia]], controlled by the United Kingdom.</ref>
| <small>[[ISO 3166-2:CY|CY]]<br>CYP</small>
| <small>[[Geography of Cyprus|Part of a larger island]], ''de jure'' sovereignty over entire island (Cyprus)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|9,251|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|888,005
| {{convert|96|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
رومي (ڀونوچ) سمنڊ
| 1960 August 16
|-
| {{flag|Dominica}}
| [[ISO 3166-2:DM|DM]]<br>DMA
| [[Geography of Dominica|One main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|754|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|71,810
| {{convert|95|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1978 November 3
|-
| {{flag|Dominican Republic}}
| [[ISO 3166-2:DO|DO]]<small><br>DOM</small>
| <small>[[Geography of the Dominican Republic|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Alto Velo Island|Alto Velo]], [[Catalina Island (Dominican Republic)|Catalina]], [[Saona Island|Saona]],</small> [[Beata Island|Beata]], <small>etc</small>.)
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|48,671|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,738,960
| {{convert|221|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1821 December 1 <br>
1844 February 27
|-
| {{flag|East Timor}}
| [[ISO 3166-2:TL|TL]]<br>TLS
| [[Geography of East Timor|Part of a larger island]] ([[Timor]])
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|14,919|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,293,120
| {{convert|87|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Lesser Sunda Islands]]
| 2002 May 20
|-
| {{flag|Fiji}}
| [[ISO 3166-2:FJ|FJ]]<br>FJI
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ ٻه مکيه ٻيٽ آهن:
وي ٽي ليوو
وانوا ليوو
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|18,274|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|889,950
| {{convert|49|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1970 October 10
|-
| {{flag|Grenada}}
| [[ISO 3166-2:GD|GD]]<br>GRD
| [[Geography of Grenada|One main island]] with two island dependencies ([[Carriacou]] and [[Petite Martinique]])
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|344|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|112,000
| {{convert|326|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1974 February 7
|-
| {{flag|Haiti}}
| [[ISO 3166-2:HT|HT]]<br>HTI
| [[Geography of Haiti|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Gonâve Island|Gonâve]], [[Tortuga (Haiti)|Tortuga]], [[Les Cayemites]], etc.)
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|27,750|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,743,017
| {{convert|423|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1804 January 1
|-
| {{flag|Iceland}}
| [[ISO 3166-2:IS|IS]]<br>ISL
| [[Geography of Iceland|One main island]]
| Oceanic<ref group="n">The largest [[Island#Oceanic islands|oceanic island]] in the world.</ref>
| {{convert|102,775|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|361,310
| {{convert|4|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Arctic Circle]]
| 1918 December 1 <br> 1944 June 17
|-
| {{flag|Indonesia}}
| [[ISO 3166-2:ID|ID]]<br>IDN
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، بشمول وڏي ٻيٽن؛ بورنيو، نيو گني، سيباتڪ ۽ تيمور جا جز
| Various<ref group="n">
The western portion of the country is on the [[Sunda Shelf|continental shelf of Asia]] while the eastern portion of the country is on the [[Sahul Shelf|continental shelf of Australia]]. The central portion of the country consists of oceanic islands in [[Wallacea]].</ref>
| {{convert|1,904,569|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 270,625,570
| {{convert|142|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Indian Ocean|Indian]] and [[Pacific Ocean|Pacific]] oceans
| 1945 August 17
|-
| {{flag|Ireland}}
| [[ISO 3166-2:IE|IE]]<br>IRL
| [[Geography of Ireland|Part of a larger island]] ([[Ireland]]), and [[List of islands of Ireland|several smaller islands]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|70,273|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 4,977,400
| {{convert|71|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1922 December 6
|-
| {{flag|Jamaica}}
| [[ISO 3166-2:JM|JM]]<br>JAM
| [[Geography of Jamaica|One main island]] with an archipelago of islets (inc. [[Morant Cays]], [[Pedro Cays]], and [[Port Royal Cays]])
| Continental shelf
| {{convert|10,991|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|2,734,092
| {{convert|249|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1962 August 6
|-
| {{flag|Japan}}
| [[ISO 3166-2:JP|JP]]<br>JPN
| [[Geography of Japan|Four main islands]] and [[List of islands of Japan|thousands of surrounding islands]]
| Continental shelf
| {{convert|377,976|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}<ref name="geospatial">{{cite web |title=令和元年全国都道府県市区町村別面積調（１０月１日時点）2020年 |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |access-date=3 January 2021 |language=ja |date=25 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101044323/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |archive-date=January 1, 2021}}</ref>
| style="text-align:right"|126,264,930
| {{convert|334|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[East Asia]]
| 660 BC February 11<ref group="n" name="JPN">
In Japanese tradition, 11 February 660 BC is regarded as the accession date of the first Emperor of Japan in legendary, [[Emperor Jimmu]], marking the establishment of the [[Imperial House of Japan|imperial dynasty]]. However, no historical evidence that Jimmu actually existed and his story was largely narrated by [[Japanese mythology]]. February 11 was also the day when the [[Meiji Constitution|Constitution of the Empire of Japan]] was proclaimed in 1889. See: [[National Foundation Day (Japan)|National Foundation Day]]</ref>
|-
| {{flag|Kiribati}}
| [[ISO 3166-2:KI|KI]]<br>KIR
| [[Geography of Kiribati|Several separated archipelagos]]
مختلف ڌار ڌار [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|811|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|117,610
| {{convert|145|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 July 12
|-
| {{flag|Madagascar}}
| [[ISO 3166-2:MG|MG]]<br>MDG
| [[Geography of Madagascar|One main island]]
| Continental shelf<ref group="n">
The largest [[Continental fragment|microcontinent]] in the world.</ref>
| {{convert|587,041|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|26,969,310
| {{convert|46|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1960 June 26
|-
| {{flag|Maldives}}
| [[ISO 3166-2:MV|MV]]<br>MDV
| [[Geography of the Maldives|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|298|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|383,976
| {{convert|1,289|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Laccadive Sea]]
| 1965 July 26
|-
| {{flag|Malta}}
| [[ISO 3166-2:MT|MT]]<br>MLT
| [[Geography of Malta|Two main islands]] ([[Malta (island)|Malta Island]] and [[Gozo]]) plus other [[List of islands of Malta|smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|316|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|502,650
| {{convert|1,591|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
| 1964 September 21
|-
| {{flag|Marshall Islands}}<ref group="n" name="CFA">The Federated States of Micronesia, the Marshall Islands, and Palau are [[Associated state|states in free association]] with the United States, under the [[Compact of Free Association]].</ref>
| [[ISO 3166-2:MH|MH]]<br>MHL
| ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|181|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|58,790
| {{convert|325|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 1
|-
| {{flag|Mauritius}}
| [[ISO 3166-2:MU|MU]]<br>MUS
| [[Geography of Mauritius|Archipelago with one main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,040|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,265,710
| {{convert|620|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Mascarene Islands]]
| 1968 March 12
|-
| {{flag|Micronesia}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:FM|FM]]<br>FSM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|702|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|113,810
| {{convert|162|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 10
|-
| {{flag|Nauru}}
| [[ISO 3166-2:NR|NR]]<br>NRU
| [[Geography of Nauru|One main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|21|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|12,580
| {{convert|599|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1968 January 31
|-
| {{flag|New Zealand}} ([[Aotearoa]])
| [[ISO 3166-2:NZ|NZ]]<br>NZL
| [[Geography of New Zealand|An archipelago]] around two main islands:<br />
[[Te Ika-a-Māui]] (the North Island)<br />
[[Te Waipounamu]] (the South Island)
| Continental shelf<ref group="n" name="Zealandia">
A part of the [[submerged continent]] of [[Zealandia]].</ref>
| {{convert|270,467|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 5,125,451
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1907 September 26
|-
| {{flag|Palau}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:PW|PW]]<br>PLW
| [[Geography of Palau|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|459|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|18,010
| {{convert|39|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1981 January 1
|-
| {{flag|Papua New Guinea}}
| [[ISO 3166-2:PG|PG]]<br>PNG
| [[Geography of Papua New Guinea|Part of a larger island]] ([[New Guinea]]), and surrounding archipelago
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|462,840|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|8,776,110
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1975 September 16
|-
| {{flag|Philippines}}
| [[ISO 3166-2:PH|PH]]<br>PHL
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|300,000|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|108,116,620
| {{convert|360|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1898 June 12 <br>
1946 July 4
|-
| {{flag|Saint Kitts and Nevis}}
| [[ISO 3166-2:KN|KN]]<br>KNA
| [[Geography of Saint Kitts and Nevis|Two main islands]]:<br />
[[Saint Kitts|Saint Christopher Island]]<br />
[[Nevis|Nevis Island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|261|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|52,830
| {{convert|202|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1983 September 19
|-
| {{flag|Saint Lucia}}
| [[ISO 3166-2:LC|LC]]<br>LCA
| [[Geography of Saint Lucia|One main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|616|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|182,790
| {{convert|297|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 February 22
|-
| {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| [[ISO 3166-2:VC|VC]]<br>VCT
| [[Geography of Saint Vincent and the Grenadines|An archipelago with one main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|389|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|110,590
| {{convert|284|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 October 27
|-
| {{flag|Samoa}}
| [[ISO 3166-2:WS|WS]]<br>WSM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,842|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|197,100
| {{convert|69|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1962 January 1
|-
| {{flag|São Tomé and Príncipe}}
| [[ISO 3166-2:ST|ST]]<br>STP
| [[Geography of São Tomé and Príncipe|Two main islands]]:<br />
[[São Tomé Island]]<br />
[[Príncipe|Príncipe Island]])
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|1,001|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|215,060
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Gulf of Guinea]], [[Africa]]
| 1975 July 12
|-
| {{flag|Seychelles}}
| [[ISO 3166-2:SC|SC]]<br>SYC
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| Various<ref group="n">
The [[Granitic Seychelles]] is a part of the [[Seychelles microcontinent]]. The [[Outer Islands (Seychelles)|Coralline Seychelles]] consists of oceanic islands.</ref>
| {{convert|455|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,630
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1976 June 29
|-
| {{flag|Singapore}}
| [[ISO 3166-2:SG|SG]]<br>SGP
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ هڪ مکيه ٻيٽ آهي.
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|728|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|5,703,570
| {{convert|7,831|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1965 August 9
|-
| {{flag|Solomon Islands}}
| [[ISO 3166-2:SB|SB]]<br>SLB
| [[Geography of the Solomon Islands|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|28,400|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|669,820
| {{convert|24|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1978 July 7
|-
| {{flag|Sri Lanka}}
| [[ISO 3166-2:LK|LK]]<br>LKA
| [[Geography of Sri Lanka|One main island]], plus [[List of islands of Sri Lanka|other small islands]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|65,610|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|21,803,000
| {{convert|332|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[South Asia]]
| 1948 February 4
|-
| {{flag|Tonga}}
| [[ISO 3166-2:TO|TO]]<br>TON
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|748|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|104,490
| {{convert|140|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1970 June 4
|-
| {{flag|Trinidad and Tobago}}
| [[ISO 3166-2:TT|TT]]<br>TTO
| An [[List of islands of Trinidad and Tobago|archipelago]] with [[Geography of Trinidad and Tobago|two main islands]]:<br />
[[Trinidad|Trinidad Island]]<br />
[[Tobago|Tobago Island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|5,131|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,394,970
| {{convert|272|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1962 August 31
|-
| {{flag|Tuvalu}}
| [[ISO 3166-2:TV|TV]]<br>TUV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|26|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,650
| {{convert|448|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1978 October 1
|-
| {{flag|United Kingdom}}<ref group="n" name="BOTs">
The [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] of [[Gibraltar]] is a peninsular exclave which shares a [[Gibraltar–Spain border|land border]] with [[Spain]] and can thus be regarded as a part of [[continental Europe]], with the United Kingdom retaining the full authority for its defence and foreign relations. However, Gibraltar and other BOTs are considered to be dependent territories of the [[The Crown|British Crown]] with varying degrees of self-governance, not parts of the United Kingdom proper nor of any of its four [[Countries of the United Kingdom|constituent countries]].</ref><ref>{{cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/32952/ot-wp-0612.pdf |title=The Overseas Territories |publisher=Foreign and Commonwealth Office |date=June 2012 |access-date=29 November 2020}}</ref>
| [[ISO 3166-2:GB|GB or UK]]<br>GBR
| [[Great Britain|One main island]], [[Geography of the United Kingdom|part of second island]] ([[Ireland]]), plus [[List of islands of the United Kingdom|several archipelagos]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|244,820|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|67,886,004
| {{convert|277|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1707 May 1
|-
| {{flag|Vanuatu}}
| [[ISO 3166-2:VU|VU]]<br>VUT
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|12,189|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|299,880
| {{convert|25|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1980 July 30
|}
===محدود سڃاڻپ واري رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | تڪرار
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
!آزادي جي تاريخ
|-
| {{flag|Northern Cyprus}}<ref group="n" name="trnc">
In 1983, in a breach of international law, [[Northern Cyprus]] unilaterally declared independence from Cyprus, with direct support of its neighbour [[Turkey]], in support of the [[Turkish people]] minority on the island. Northern Cyprus's sovereignty has been recognized by only one United Nations member state: Turkey. It retains a ''de facto'' control of this part of the island. It is not a member state of the United Nations. Most states recognize [[Cyprus]]'s claim to sovereignty over the entirety of [[Cyprus (island)|the island of Cyprus]].</ref>
| CY<br>CYP
| وڏي ٻيٽ (قبرص) جو حصو
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{flag|Cyprus}}
| {{convert|3,355|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|313,626<ref>[https://web.archive.org/web/20160108225108/http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf TRNC] SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3</ref>
| {{convert|93|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| <small>'''[[رومي (ڀونوچ) سمنڊ]]'''</small>
| <small>'''20 جولاء 1974'''</small>
|-
| {{flag|Taiwan}}<ref group="n" name="roc">
Since the conclusion of the [[Chinese Civil War]], the Republic of China (ROC) retains actual rule over the islands of [[Geography of Taiwan|Taiwan]], [[Penghu]], [[Kinmen]], [[Matsu Islands|Matsu]], and [[List of islands of Taiwan|other minor islands]], all of which are collectively known as the "[[Free area of the Republic of China|Free Area]]" (or Taiwan Area) in contrast to [[Mainland China]] being under communist rule, thus making it a ''de facto'' island nation, and has become known colloquially as simply "Taiwan" due to the island of Taiwan forming the majority of the ROC-controlled territories; nonetheless, the ROC has not officially renounced its constitutional-defined territories which include areas effectively controlled by the [[China|People's Republic of China]], [[Mongolia]], [[Tuva]] (a [[Republics of Russia|Russian republic]]) etc. If claimed territories were taken into account, the ROC would not be an island country, nor a country centred around a major island. The ROC-controlled territories are also claimed by the People's Republic of China. See: [[Cross-Strait relations]], [[One China]], [[Political status of Taiwan]], and [[Two Chinas]].</ref>
| TW<br>TWN
| هڪ وڏو ۽ ٻيا ننڍا ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{پرچم|چين}}
| {{convert|36,193|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|23,603,121
| {{convert|652|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوڀر ايشيا]]
| 1 جنوري، 1912ع<ref group="n" name="roc-2">The [[Republic of China (1912–1949)|Republic of China]] (ROC) was formally established on 1 January 1912 following the [[1911 Revolution|Xinhai Revolution]], which succeeded the former [[Qing dynasty]]'s territories on [[Mainland China]], while the [[Taiwan under Japanese rule|islands of Taiwan and Penghu were under Japanese rule]] at the time. The ROC gained control over the latter after the [[Surrender of Japan]] in 1945, but soon lost its control of mainland to the communists due to the [[Chinese Civil War]]. The ROC government relocated to [[Taipei]] on 7 December 1949 and named the city its [[Temporary capital|provisional capital]].
Constitutionally, the [[Republic of China on Taiwan]] still views itself as the continuation of the former Chinese republic, with legitimate sovereignty over Mainland China despite having no actual control. 7 December 1949 is listed as the date of formation of its governing authority fully established on the islands. See: [[Four-Stage Theory of the Republic of China]], [[Kuomintang's retreat to Taiwan]], and [[Political status of Taiwan]].</ref>
|}
===ايسوسيئيٽڊ رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | ايسوسيئيٽڊ ملڪ
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
|-
| {{flag|Cook Islands}}<ref group="n" name="NCA">The [[political status of the Cook Islands and Niue]] is defined as [[Associated state|states in free association]] with [[New Zealand]]. The Cook Islands and Niue are internally self-governing, with New Zealand retaining responsibility for their defence and for some foreign affairs. However, these responsibilities confer New Zealand no rights of control and can only be exercised at the request of the Cook Islands and Niue. See: [[Politics of the Cook Islands#Constitution|Constitution of the Cook Islands]] and [[Niue Constitution Act]].</ref>
| CK<br>COK
| <small>'''ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]]'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|236|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,777
| {{convert|45.7|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوشينيا|پولينئشيا]]
|-
| {{flag|Niue}}<ref group="n" name="NCA"/>
| NU<br>NIU
| <small>'''هڪ ٻيٽ'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|260|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,269
| {{convert|4.9|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| پئسفڪ سمنڊ، پولينئشيا
|}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:ٻيٽ]]
[[زمرو:سياسي جاگرافي]]
[[زمرو:ملڪن جون فهرستون]]
01ikygle3d6sfcecoiwp5yntrq7utcv
392158
392157
2026-07-08T09:14:29Z
Ibne maryam
17680
/* گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون */
392158
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|State with territory consisting of islands}}
{{For|هڪ وڌيڪ جامع فهرست|}}
{{Distinguish|آئس لينڊ}}
[[Image:Island nations.svg|thumb|350px|<small>[[Sovereign state|خودمختيار رياستون]] ۽</small> <small>هڪ حقيقي رياست ([[تائيوان]]) مڪمل طور تي ٻيٽن تي:</small> <small>ٻين ملڪن سان زميني حدون رکڻ واري رياستون سائي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن ۽ زميني حدن کان سواءِ رياستون ڳاڙهي نيري رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.</small><small>نقشي تي نه ڏيکاريل ملڪ/علائقا: [[انٽارڪٽيڪا]] (aq) (براعظمي تڪراري علائقو)، [[آسٽريليا]] (au) (براعظمي ملڪ)، ڪڪ ٻيٽ (ck) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)، [[گرين لينڊ]] (gl) ([[ڊينمارڪ]] جي بادشاهت جو آئيني ملڪ)، [[نياءُ|نيو]] (nu) ([[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد تعلق)</small> <small>۽ [[پورٽو ريڪو]] (pr) (غير شامل آمريڪي علائقو).</small> ]]
هڪ '''ٻيٽ''' '''وارو ملڪ'''، '''ٻيٽ''' '''واري رياست''' يا '''ٻيٽ''' '''واري قوم'''، هڪ اهڙو ملڪ آهي، جنهن جو بنيادي علائقو هڪ يا وڌيڪ ٻيٽن يا ٻيٽن جي حصن تي مشتمل آهي.<ref>{{cite web |title=Island nation {{!}} Definition, meaning & more {{!}} Collins Dictionary |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/island-nation |website=www.collinsdictionary.com |access-date=6 February 2025 |language=en}}</ref> لڳ ڀڳ %25 آزاد ملڪ ٻيٽ وارا ملڪ آهن.<ref name="Small is Democratic">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JOqZ9eOeRXoC&pg=PA128&dq=%22island+country%22&lr=#PPA128,M1|title=Small is Democratic|last=Ott|first=Dan|publisher=Routledge|year=1996|isbn=0-8153-3910-0|pages=128}}
</ref> ٻيٽ وارا ملڪ تاريخي طور تي ڪيترن ئي کنڊ واري رياستن کان وڌيڪ مستحڪم آهن پر بحري سپر پاورز جي فتح لاءِ ڪمزور آهن. انڊونيشيا دنيا جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ ملڪ ۽ مجموعي طور تي چوٿون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |title=Which Are The Island Countries Of The World? |publisher=WorldAtlas.com |date=April 25, 2017 |first1=Joyce |last1=Chepkemoi |access-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html | archive-date=2017-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart |title=Population, total 2015-2019 |publisher=World Bank Open Data |access-date=21 April 2021 }}</ref>
ٻيٽ واري ملڪن جي معيشتن ۾ وڏا فرق آهن: اهي شايد خاص طور تي استخراجي صنعتن، جهڙوڪ کان کني، مڇي مارڻ ۽ زراعت، ٽرانزٽ هب، سياحت ۽ مالي خدمتن تي ڀروسو ڪنديون آهن. ڪيترن ئي ٻيٽن ۾ گهٽ زميني جاگرافيائي علائقا آهن ۽ انهن جي معيشت ۽ آبادي جا مرڪز ساحلي ميدانن ۽ بندرگاهن سان گڏ ترقي ڪن ٿا؛ اهڙيون رياستون موسمياتي تبديلي جي اثرات، خاص طور تي سمنڊ جي سطح ۾ واڌ جي ڪري ڪمزور ٿي سگهن ٿيون.
مکيه ملڪ کان ڏورانهين ٻيٽ ۽ ٻيٽ جيڪا پاڻ ۾ خودمختيار نه آهن، انهن کي اڪثر انحصار يا سمنڊ پار علائقا سڏيو ويندو آهي.
'''ٻيٽ تي مشتمل ملڪ''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Island country}}، هڪ اهڙي [[ملڪ]] کي چيو ويندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مشتمل هجي يا ڪنهن ٻيٽ جو حصو هجي. 2011ع تائين [[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|گڏيل قومن جي رڪن ملڪن]] جو 24 سيڪڙو، يعني 46 ملڪ ٻيٽن تي مشمتل آهن.
==فهرست==
===گڏيل قومن جي ميمبر خودمختيار رياستون===
{| class="wikitable sortable sticky-header-multi"
|-
!rowspan=2 | ملڪ جو نالو
☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>'''<sub>ISO</sub> ڪوڊ'''</small>
!rowspan=2 | جاگرافيائي تشڪيل
☆☆☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | ارضياتي علائقو
!data-sort-type="number" colspan=2 | پکيڙ<ref name="world-atlas2">{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|title=Island Countries Of The World|publisher=WorldAtlas.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html|archive-date=2017-12-07|access-date=2019-08-10}}</ref>
!data-sort-type="number" rowspan=2 | آبادي<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?end=2019&name_desc=false&start=2015&view=chart|title=Total Population Estimates 2015-2019|website=data.worldbank.org|publisher=The World Bank|access-date=21 April 2021}}</ref>
!data-sort-type="number" colspan=2 | آبادي جي گھاٽائي
!rowspan=2 | جاگرافيائي محل وقوع
☆☆☆☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | قيام/آزادي
|-
!<small><sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sup>چورس ميل</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup></small>
|-style="background:#e6e6e6"
! colspan="11" | گڏيل قومن جي اداري جي ميمبر رياستون
|-
| {{flag|Antigua and Barbuda}}
| AG<br>ATG
| ٻه مکيه ٻيٽ:<br><small>'''اينٽيگوا ٻيٽ<br />باربودا ٻيٽ'''</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|442|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,120
| {{convert|220|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪئريبين سمنڊ،]] ليسر انٽيلئس
| <small>'''1 نومبر، 1981ع'''</small>
|-
| {{flag|Bahamas}}
| [[ISO 3166-2:BS|BS]]<br>BHS
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|13,939|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|389,480
| {{convert|28|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ائٽلانٽڪ سمنڊ،]] [[ٻيٽن جو ميڙ|لوڪايان ٻيٽن جو ميڙ]]
| <small>'''<sub>10 جولائي، 1973ع</sub>'''</small>
|-
| {{flag|Bahrain}}
| [[ISO 3166-2:BH|BH]]<br>BHR
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، هڪ مکيه ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|778|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,641,170
| {{convert|2,109|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[فارس جي نار]]
| <small>'''<sub>10 ڊسمبر، 1971ع</sub>'''</small>
|-
| {{flag|Barbados}}
| [[ISO 3166-2:BB|BB]]<br>BRB
| هڪ مکيه ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|430|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|287,020
| {{convert|667|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| ڪئريبيئن سمنڊ، ليسر اينٽاليس
| <small><sub>'''30 نومبر، 1966ع'''</sub></small>
|-
| {{flag|Brunei}}
| [[ISO 3166-2:BN|BN]]<br>BRN
| بورنيو ٻيٽ جو هڪ جز
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|5,765|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|433,290
| {{convert|75|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[ڏکڻ اوڀر ايشيا|ڏکڻ اوڀر ايشيا (سامونڊي)]]
| <small>1 جنوري</small>، <small>1984ع</small>
|-
| {{flag|Cape Verde}}
| [[ISO 3166-2:CV|CV]]<br>CPV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|4,033|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|549,930
| {{convert|136|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| ايٽلانٽڪ سمنڊ
[[مائڪرونيشيا]]
| 5 جولائي، 1975ع
|-
| {{flag|Comoros}}
| [[ISO 3166-2:KM|KM]]<br>COM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|1,861|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|850,890
| {{convert|457|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[هندي سمنڊ|هندي سمند]]، [[آفريڪا]]، جزائر القمر
| 6 جولائي، 1975ع
|-
| {{flag|Cuba}}
| [[ISO 3166-2:CU|CU]]<br>CUB
| هڪ مکيه ٻيٽ ۽ گهڻا ننڊا ٻيٽ <small>(Isla de la Juventud)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|109,884|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 11,346,346
| {{convert|103|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| ڪئريبيئن سمنڊ، گريٽر اينٽاليس
| <small>10 آڪٽوبر، 1868ع<br>20 مئي، 1902ع</small>
|-
| {{flag|Cyprus}}<ref group="n" name="Cyprus">
The northern part of the island of Cyprus is the ''de facto'' independent state of [[Northern Cyprus]], which is recognized only by [[Turkey]]. In the south of the island are the [[Akrotiri and Dhekelia|Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia]], controlled by the United Kingdom.</ref>
| <small>[[ISO 3166-2:CY|CY]]<br>CYP</small>
| <small>[[Geography of Cyprus|Part of a larger island]], ''de jure'' sovereignty over entire island (Cyprus)</small>
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|9,251|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|888,005
| {{convert|96|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[رومي (ڀونوچ) سمنڊ]]
| 1960 August 16
|-
| {{flag|Dominica}}
| [[ISO 3166-2:DM|DM]]<br>DMA
| [[Geography of Dominica|One main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|754|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|71,810
| {{convert|95|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1978 November 3
|-
| {{flag|Dominican Republic}}
| [[ISO 3166-2:DO|DO]]<small><br>DOM</small>
| <small>[[Geography of the Dominican Republic|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Alto Velo Island|Alto Velo]], [[Catalina Island (Dominican Republic)|Catalina]], [[Saona Island|Saona]],</small> [[Beata Island|Beata]], <small>etc</small>.)
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|48,671|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,738,960
| {{convert|221|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1821 December 1 <br>
1844 February 27
|-
| {{flag|East Timor}}
| [[ISO 3166-2:TL|TL]]<br>TLS
| [[Geography of East Timor|Part of a larger island]] ([[Timor]])
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|14,919|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,293,120
| {{convert|87|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Lesser Sunda Islands]]
| 2002 May 20
|-
| {{flag|Fiji}}
| [[ISO 3166-2:FJ|FJ]]<br>FJI
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ ٻه مکيه ٻيٽ آهن:
وي ٽي ليوو
وانوا ليوو
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|18,274|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|889,950
| {{convert|49|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1970 October 10
|-
| {{flag|Grenada}}
| [[ISO 3166-2:GD|GD]]<br>GRD
| [[Geography of Grenada|One main island]] with two island dependencies ([[Carriacou]] and [[Petite Martinique]])
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|344|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|112,000
| {{convert|326|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1974 February 7
|-
| {{flag|Haiti}}
| [[ISO 3166-2:HT|HT]]<br>HTI
| [[Geography of Haiti|Part of a larger island]] ([[Hispaniola]]), and several smaller islands ([[Gonâve Island|Gonâve]], [[Tortuga (Haiti)|Tortuga]], [[Les Cayemites]], etc.)
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|27,750|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,743,017
| {{convert|423|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1804 January 1
|-
| {{flag|Iceland}}
| [[ISO 3166-2:IS|IS]]<br>ISL
| [[Geography of Iceland|One main island]]
| Oceanic<ref group="n">The largest [[Island#Oceanic islands|oceanic island]] in the world.</ref>
| {{convert|102,775|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|361,310
| {{convert|4|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Arctic Circle]]
| 1918 December 1 <br> 1944 June 17
|-
| {{flag|Indonesia}}
| [[ISO 3166-2:ID|ID]]<br>IDN
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، بشمول وڏي ٻيٽن؛ بورنيو، نيو گني، سيباتڪ ۽ تيمور جا جز
| Various<ref group="n">
The western portion of the country is on the [[Sunda Shelf|continental shelf of Asia]] while the eastern portion of the country is on the [[Sahul Shelf|continental shelf of Australia]]. The central portion of the country consists of oceanic islands in [[Wallacea]].</ref>
| {{convert|1,904,569|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 270,625,570
| {{convert|142|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]], [[Indian Ocean|Indian]] and [[Pacific Ocean|Pacific]] oceans
| 1945 August 17
|-
| {{flag|Ireland}}
| [[ISO 3166-2:IE|IE]]<br>IRL
| [[Geography of Ireland|Part of a larger island]] ([[Ireland]]), and [[List of islands of Ireland|several smaller islands]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|70,273|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 4,977,400
| {{convert|71|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1922 December 6
|-
| {{flag|Jamaica}}
| [[ISO 3166-2:JM|JM]]<br>JAM
| [[Geography of Jamaica|One main island]] with an archipelago of islets (inc. [[Morant Cays]], [[Pedro Cays]], and [[Port Royal Cays]])
| Continental shelf
| {{convert|10,991|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|2,734,092
| {{convert|249|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Greater Antilles]]
| 1962 August 6
|-
| {{flag|Japan}}
| [[ISO 3166-2:JP|JP]]<br>JPN
| [[Geography of Japan|Four main islands]] and [[List of islands of Japan|thousands of surrounding islands]]
| Continental shelf
| {{convert|377,976|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}<ref name="geospatial">{{cite web |title=令和元年全国都道府県市区町村別面積調（１０月１日時点）2020年 |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |access-date=3 January 2021 |language=ja |date=25 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101044323/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |archive-date=January 1, 2021}}</ref>
| style="text-align:right"|126,264,930
| {{convert|334|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[East Asia]]
| 660 BC February 11<ref group="n" name="JPN">
In Japanese tradition, 11 February 660 BC is regarded as the accession date of the first Emperor of Japan in legendary, [[Emperor Jimmu]], marking the establishment of the [[Imperial House of Japan|imperial dynasty]]. However, no historical evidence that Jimmu actually existed and his story was largely narrated by [[Japanese mythology]]. February 11 was also the day when the [[Meiji Constitution|Constitution of the Empire of Japan]] was proclaimed in 1889. See: [[National Foundation Day (Japan)|National Foundation Day]]</ref>
|-
| {{flag|Kiribati}}
| [[ISO 3166-2:KI|KI]]<br>KIR
| [[Geography of Kiribati|Several separated archipelagos]]
مختلف ڌار ڌار [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|811|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|117,610
| {{convert|145|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 July 12
|-
| {{flag|Madagascar}}
| [[ISO 3166-2:MG|MG]]<br>MDG
| [[Geography of Madagascar|One main island]]
| Continental shelf<ref group="n">
The largest [[Continental fragment|microcontinent]] in the world.</ref>
| {{convert|587,041|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|26,969,310
| {{convert|46|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1960 June 26
|-
| {{flag|Maldives}}
| [[ISO 3166-2:MV|MV]]<br>MDV
| [[Geography of the Maldives|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|298|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|383,976
| {{convert|1,289|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Laccadive Sea]]
| 1965 July 26
|-
| {{flag|Malta}}
| [[ISO 3166-2:MT|MT]]<br>MLT
| [[Geography of Malta|Two main islands]] ([[Malta (island)|Malta Island]] and [[Gozo]]) plus other [[List of islands of Malta|smaller islands]]
| Continental shelf
| {{convert|316|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|502,650
| {{convert|1,591|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Mediterranean Sea]]
| 1964 September 21
|-
| {{flag|Marshall Islands}}<ref group="n" name="CFA">The Federated States of Micronesia, the Marshall Islands, and Palau are [[Associated state|states in free association]] with the United States, under the [[Compact of Free Association]].</ref>
| [[ISO 3166-2:MH|MH]]<br>MHL
| ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|181|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|58,790
| {{convert|325|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 1
|-
| {{flag|Mauritius}}
| [[ISO 3166-2:MU|MU]]<br>MUS
| [[Geography of Mauritius|Archipelago with one main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,040|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,265,710
| {{convert|620|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]], [[Mascarene Islands]]
| 1968 March 12
|-
| {{flag|Micronesia}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:FM|FM]]<br>FSM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|702|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|113,810
| {{convert|162|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1979 May 10
|-
| {{flag|Nauru}}
| [[ISO 3166-2:NR|NR]]<br>NRU
| [[Geography of Nauru|One main island]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|21|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|12,580
| {{convert|599|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1968 January 31
|-
| {{flag|New Zealand}} ([[Aotearoa]])
| [[ISO 3166-2:NZ|NZ]]<br>NZL
| [[Geography of New Zealand|An archipelago]] around two main islands:<br />
[[Te Ika-a-Māui]] (the North Island)<br />
[[Te Waipounamu]] (the South Island)
| Continental shelf<ref group="n" name="Zealandia">
A part of the [[submerged continent]] of [[Zealandia]].</ref>
| {{convert|270,467|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
|style="text-align:right"| 5,125,451
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1907 September 26
|-
| {{flag|Palau}}<ref group="n" name="CFA" />
| [[ISO 3166-2:PW|PW]]<br>PLW
| [[Geography of Palau|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|459|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|18,010
| {{convert|39|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Micronesia]]
| 1981 January 1
|-
| {{flag|Papua New Guinea}}
| [[ISO 3166-2:PG|PG]]<br>PNG
| [[Geography of Papua New Guinea|Part of a larger island]] ([[New Guinea]]), and surrounding archipelago
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|462,840|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|8,776,110
| {{convert|19|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1975 September 16
|-
| {{flag|Philippines}}
| [[ISO 3166-2:PH|PH]]<br>PHL
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|300,000|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|108,116,620
| {{convert|360|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1898 June 12 <br>
1946 July 4
|-
| {{flag|Saint Kitts and Nevis}}
| [[ISO 3166-2:KN|KN]]<br>KNA
| [[Geography of Saint Kitts and Nevis|Two main islands]]:<br />
[[Saint Kitts|Saint Christopher Island]]<br />
[[Nevis|Nevis Island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|261|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|52,830
| {{convert|202|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1983 September 19
|-
| {{flag|Saint Lucia}}
| [[ISO 3166-2:LC|LC]]<br>LCA
| [[Geography of Saint Lucia|One main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|616|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|182,790
| {{convert|297|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 February 22
|-
| {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| [[ISO 3166-2:VC|VC]]<br>VCT
| [[Geography of Saint Vincent and the Grenadines|An archipelago with one main island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|389|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|110,590
| {{convert|284|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1979 October 27
|-
| {{flag|Samoa}}
| [[ISO 3166-2:WS|WS]]<br>WSM
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|2,842|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|197,100
| {{convert|69|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1962 January 1
|-
| {{flag|São Tomé and Príncipe}}
| [[ISO 3166-2:ST|ST]]<br>STP
| [[Geography of São Tomé and Príncipe|Two main islands]]:<br />
[[São Tomé Island]]<br />
[[Príncipe|Príncipe Island]])
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|1,001|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|215,060
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[Gulf of Guinea]], [[Africa]]
| 1975 July 12
|-
| {{flag|Seychelles}}
| [[ISO 3166-2:SC|SC]]<br>SYC
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| Various<ref group="n">
The [[Granitic Seychelles]] is a part of the [[Seychelles microcontinent]]. The [[Outer Islands (Seychelles)|Coralline Seychelles]] consists of oceanic islands.</ref>
| {{convert|455|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|97,630
| {{convert|215|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[Africa]]
| 1976 June 29
|-
| {{flag|Singapore}}
| [[ISO 3166-2:SG|SG]]<br>SGP
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]، جن ۾ هڪ مکيه ٻيٽ آهي.
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|728|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|5,703,570
| {{convert|7,831|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Maritime Southeast Asia]]
| 1965 August 9
|-
| {{flag|Solomon Islands}}
| [[ISO 3166-2:SB|SB]]<br>SLB
| [[Geography of the Solomon Islands|Archipelago]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|28,400|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|669,820
| {{convert|24|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1978 July 7
|-
| {{flag|Sri Lanka}}
| [[ISO 3166-2:LK|LK]]<br>LKA
| [[Geography of Sri Lanka|One main island]], plus [[List of islands of Sri Lanka|other small islands]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|65,610|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|21,803,000
| {{convert|332|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Indian Ocean]], [[South Asia]]
| 1948 February 4
|-
| {{flag|Tonga}}
| [[ISO 3166-2:TO|TO]]<br>TON
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|748|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|104,490
| {{convert|140|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1970 June 4
|-
| {{flag|Trinidad and Tobago}}
| [[ISO 3166-2:TT|TT]]<br>TTO
| An [[List of islands of Trinidad and Tobago|archipelago]] with [[Geography of Trinidad and Tobago|two main islands]]:<br />
[[Trinidad|Trinidad Island]]<br />
[[Tobago|Tobago Island]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|5,131|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,394,970
| {{convert|272|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Caribbean Sea]], [[Lesser Antilles]]
| 1962 August 31
|-
| {{flag|Tuvalu}}
| [[ISO 3166-2:TV|TV]]<br>TUV
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|26|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|11,650
| {{convert|448|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Polynesia]]
| 1978 October 1
|-
| {{flag|United Kingdom}}<ref group="n" name="BOTs">
The [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] of [[Gibraltar]] is a peninsular exclave which shares a [[Gibraltar–Spain border|land border]] with [[Spain]] and can thus be regarded as a part of [[continental Europe]], with the United Kingdom retaining the full authority for its defence and foreign relations. However, Gibraltar and other BOTs are considered to be dependent territories of the [[The Crown|British Crown]] with varying degrees of self-governance, not parts of the United Kingdom proper nor of any of its four [[Countries of the United Kingdom|constituent countries]].</ref><ref>{{cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/32952/ot-wp-0612.pdf |title=The Overseas Territories |publisher=Foreign and Commonwealth Office |date=June 2012 |access-date=29 November 2020}}</ref>
| [[ISO 3166-2:GB|GB or UK]]<br>GBR
| [[Great Britain|One main island]], [[Geography of the United Kingdom|part of second island]] ([[Ireland]]), plus [[List of islands of the United Kingdom|several archipelagos]]
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
| {{convert|244,820|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|67,886,004
| {{convert|277|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Atlantic Ocean]], [[British Isles]]
| 1707 May 1
|-
| {{flag|Vanuatu}}
| [[ISO 3166-2:VU|VU]]<br>VUT
| [[ٻيٽن جو ميڙ]]
| '''<small>سامونڊي شيلف</small>'''
| {{convert|12,189|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|299,880
| {{convert|25|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[Pacific Ocean]], [[Melanesia]]
| 1980 July 30
|}
===محدود سڃاڻپ واري رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | تڪرار
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
!آزادي جي تاريخ
|-
| {{flag|Northern Cyprus}}<ref group="n" name="trnc">
In 1983, in a breach of international law, [[Northern Cyprus]] unilaterally declared independence from Cyprus, with direct support of its neighbour [[Turkey]], in support of the [[Turkish people]] minority on the island. Northern Cyprus's sovereignty has been recognized by only one United Nations member state: Turkey. It retains a ''de facto'' control of this part of the island. It is not a member state of the United Nations. Most states recognize [[Cyprus]]'s claim to sovereignty over the entirety of [[Cyprus (island)|the island of Cyprus]].</ref>
| CY<br>CYP
| وڏي ٻيٽ (قبرص) جو حصو
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{flag|Cyprus}}
| {{convert|3,355|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|313,626<ref>[https://web.archive.org/web/20160108225108/http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf TRNC] SPO, Economic and Social Indicators 2014, pages=2–3</ref>
| {{convert|93|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| <small>'''[[رومي (ڀونوچ) سمنڊ]]'''</small>
| <small>'''20 جولاء 1974'''</small>
|-
| {{flag|Taiwan}}<ref group="n" name="roc">
Since the conclusion of the [[Chinese Civil War]], the Republic of China (ROC) retains actual rule over the islands of [[Geography of Taiwan|Taiwan]], [[Penghu]], [[Kinmen]], [[Matsu Islands|Matsu]], and [[List of islands of Taiwan|other minor islands]], all of which are collectively known as the "[[Free area of the Republic of China|Free Area]]" (or Taiwan Area) in contrast to [[Mainland China]] being under communist rule, thus making it a ''de facto'' island nation, and has become known colloquially as simply "Taiwan" due to the island of Taiwan forming the majority of the ROC-controlled territories; nonetheless, the ROC has not officially renounced its constitutional-defined territories which include areas effectively controlled by the [[China|People's Republic of China]], [[Mongolia]], [[Tuva]] (a [[Republics of Russia|Russian republic]]) etc. If claimed territories were taken into account, the ROC would not be an island country, nor a country centred around a major island. The ROC-controlled territories are also claimed by the People's Republic of China. See: [[Cross-Strait relations]], [[One China]], [[Political status of Taiwan]], and [[Two Chinas]].</ref>
| TW<br>TWN
| هڪ وڏو ۽ ٻيا ننڍا ٻيٽ
| <small>'''ڪانٽينينٽل شيلف'''</small>
|{{پرچم|چين}}
| {{convert|36,193|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|23,603,121
| {{convert|652|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوڀر ايشيا]]
| 1 جنوري، 1912ع<ref group="n" name="roc-2">The [[Republic of China (1912–1949)|Republic of China]] (ROC) was formally established on 1 January 1912 following the [[1911 Revolution|Xinhai Revolution]], which succeeded the former [[Qing dynasty]]'s territories on [[Mainland China]], while the [[Taiwan under Japanese rule|islands of Taiwan and Penghu were under Japanese rule]] at the time. The ROC gained control over the latter after the [[Surrender of Japan]] in 1945, but soon lost its control of mainland to the communists due to the [[Chinese Civil War]]. The ROC government relocated to [[Taipei]] on 7 December 1949 and named the city its [[Temporary capital|provisional capital]].
Constitutionally, the [[Republic of China on Taiwan]] still views itself as the continuation of the former Chinese republic, with legitimate sovereignty over Mainland China despite having no actual control. 7 December 1949 is listed as the date of formation of its governing authority fully established on the islands. See: [[Four-Stage Theory of the Republic of China]], [[Kuomintang's retreat to Taiwan]], and [[Political status of Taiwan]].</ref>
|}
===ايسوسيئيٽڊ رياستون===
{| class="wikitable sortable"
!rowspan=2 | رياست جو نالو
☆☆☆☆☆☆
!rowspan=2 | <small>ISO ڪوڊ</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي شڪل</small>
!rowspan=2 | <small>ارضياتي علائقو</small>
!rowspan=2 | ايسوسيئيٽڊ ملڪ
!colspan=2 | پکيڙ
!rowspan=2 | آبادي
!colspan=2 | <small>آبادي جي گھاٽائي</small>
!rowspan=2 | <small>جاگرافيائي محل وقوع</small>
|-
!<small><sub>'''چورس'''</sub> '''<sup>ڪلوميٽر</sup>'''</small>
!<small><sub>'''چورس'''</sub> <sup>'''ميل'''</sup></small>
!<small><sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ڪلوميٽر</sup></small>
!<sub>آبادي</sub> <sup>في</sup> <sub>چورس</sub> <sup>ميل</sup>
|-
| {{flag|Cook Islands}}<ref group="n" name="NCA">The [[political status of the Cook Islands and Niue]] is defined as [[Associated state|states in free association]] with [[New Zealand]]. The Cook Islands and Niue are internally self-governing, with New Zealand retaining responsibility for their defence and for some foreign affairs. However, these responsibilities confer New Zealand no rights of control and can only be exercised at the request of the Cook Islands and Niue. See: [[Politics of the Cook Islands#Constitution|Constitution of the Cook Islands]] and [[Niue Constitution Act]].</ref>
| CK<br>COK
| <small>'''ٻه [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]]'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|236|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|10,777
| {{convert|45.7|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]]، [[اوشينيا|پولينئشيا]]
|-
| {{flag|Niue}}<ref group="n" name="NCA"/>
| NU<br>NIU
| <small>'''هڪ ٻيٽ'''</small>
| <small>'''سامونڊي شيلف'''</small>
| {{flag|New Zealand}}
| {{convert|260|km2|sqmi|disp=table|sortable=on}}
| style="text-align:right"|1,269
| {{convert|4.9|/km2|/sqmi|disp=table|sortable=on}}
| پئسفڪ سمنڊ، پولينئشيا
|}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:ٻيٽ]]
[[زمرو:سياسي جاگرافي]]
[[زمرو:ملڪن جون فهرستون]]
4qfjzyhapbvohp331du6youmcmi3c1m
ڊومينيڪن ريپبلڪ
0
46228
392208
372692
2026-07-08T11:58:35Z
Ibne maryam
17680
392208
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = ڊومينيڪن ريپبلڪ
| common_name = ڊومينيڪن ريپبلڪ
| native_name = {{native name|es|República Dominicana}}
| image_flag = Flag of the Dominican Republic.svg
| image_coat = Coat of arms of the Dominican Republic.svg
| national_motto = {{native phrase|es|"Dios, Patria, Libertad"|italics=off|nolink=yes}}<br />{{small|"God, Homeland, Freedom"}}<!--<ref name=embassy/><ref name="CIADemo"/>-->
| national_anthem = ''[[National Anthem of the Dominican Republic|¡Quisqueyanos Valientes!]]''<br />{{raise|0.2em|{{small|''¡Valiant Quisqueyans!'' }}{{lower|0.2em|<!--end lower:-->}}<!--end raise:-->}}<div style="padding-top:0.5em;">[[فائل:Dominican Republic National Anthem.ogg|center]]</div>
| image_map = Dominican Republic (orthographic projection).svg
| image_map2 = Dominican Republic - Location Map (2013) - DOM - UNOCHA.svg
| capital = [[سانتو ڊومنگو]]
| coordinates = {{Coord|19|00|N|70|40|W|type:city}}
| largest_city = سانتو ڊومنگو
| official_languages = [[اسپيني ٻولي]]
| ethnic_groups = {{vunblist
| 58% [[ميسٽيزو ]]<ref name="CIADemo"/><!--The last census that included race was from 1960, so using the CIA World Factbook instead-->
| 15.8% [[ڊومينيڪن آفريڪي|ڪارا]]<ref name="CIADemo"/>
| 13.5% [[ڊومينيڪن گورا|گورا]]<ref name="CIADemo"/>
| 12.4% [[مولاٽو]]<ref name="CIADemo"/>
| 0.3% ٻيا <ref name="CIADemo"/>
}}
| demonym =ڊومينيڪن <ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=AozPCwAAQBAJ&pg=PA239&lpg=PA239#v=onepage&q=Quisqueyanos+dominican|title=Historical Dictionary of the Dominican Republic|first=Eric Paul|last=Roorda|date=April 28, 2016|publisher=Rowman & Littlefield|via=Google Books}}</ref>
| government_type = [[وحداني رياست|وحداني]]، [[صدارتي نظام|صدارتي]] [[ريپبلڪ ]]<ref name="CIADemo"/>
| leader_title1 = صدر
| leader_name1 = ڊينيلو ميڊنا
| leader_title2 = نائب صدر
| leader_name2 = مارگريٽا سئڊينو ڊي فرننڊئز
| legislature = ڪانگريس
| upper_house = سينيٽ
| lower_house = چيمبر آف ڊپٽي(ز)
| sovereignty_type = آزادي
| established_event1 = [[اسپين]] کان
| established_date1 = پھرين ڊسمبر، 1821ع <ref name=embassy> {{cite web |url=http://www.domrep.org/gen_info.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150626100357/http://www.domrep.org/gen_info.html |archivedate=2015-06-26 |title=Embassy of the Dominican Republic, in the United States |accessdate=February 27, 2009}}</ref>
| established_event2 = ھيٽي جي گڏ هڪ رياست طور قيام
| established_date2 27 فيبروري، 1844ع
| established_event3 = اسپين کان
| established_date3 = 16 آگسٽ، 1863ع
<ref name=MoyaPons-18AGO1863>{{cite book |title=Historia de la República Dominicana |url=https://books.google.com.do/books?id=Wor3UqsHkToC&printsec=frontcover#v=onepage&q=Espa%C3%B1a |publisher=Ediciones Doce Calles, S.L. |year=2010 |isbn=978-84-00-09240-5 |accessdate=1 July 2013 |page=409|ref=En este ambie
.}}</ref>
| established_event4 = [[آمريڪا]] کان آزادي
|established_date4 = 12, جولاء، 1924ع <ref>{{cite news|title=12 de julio de 1924, una fecha relegada al olvido|url=http://www.diariolibre.com/opinion/lecturas/12-de-julio-de-1924-una-fecha-relegada-al-olvido-APDL348392|publisher=Diario Libre|date=August 18, 2012|accessdate=September 24, 2014}}</ref>
| established_event5 = گڏيل رياستن کان
|established_date5 = پهرين جولاء، 1965ع<ref>{{cite news|title=Segunda intervención norteamericana: Violó soberanía dominicana|url=http://eldia.com.do/segunda-intervencion-estadounidense/|publisher=El Día|language=castellano|date=April 28, 2016|accessdate=March 12, 2018}}</ref>
| established_event6 = موجوده آئين
| established_date6 = 13 جون، 2015ع<ref>{{cite web |title=Constitución de la República Dominicana, Votada y Proclamada por la Asamblea Nacional en fecha trece (13) de junio de 2015. Gaceta Oficial No. 10805 del 10 de julio de 2015. |url=http://www.poderjudicial.gob.do/documentos/PDF/constitucion/Constitucion.pdf |publisher=Judicial Branch (Poder Judicial) |accessdate=11 September 2018 |location=Santo Domingo |language=Spanish}}</ref><ref>{{cite news |title=Proclaman nueva Constitución en República Dominicana que permitirá reelección presidente |url=http://www.elcomercio.com/actualidad/proclaman-nueva-constitucion-republica-dominicana.html |accessdate=11 September 2018 |agency=EFE |publisher=El Comercio |date=13 June 2015 |language=Spanish |archive-date=11 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911225636/https://www.elcomercio.com/actualidad/proclaman-nueva-constitucion-republica-dominicana.html |dead-url=yes |archivedate=11 September 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180911225636/https://www.elcomercio.com/actualidad/proclaman-nueva-constitucion-republica-dominicana.html }}</ref>
| area_km2 = 48,671
| area_rank = 128th
| area_sq_mi = <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water = 0.7<ref name="CIADemo"/>
| population_estimate = {{nowrap|10,735,896<ref name="PopEst">{{cite web |url=https://www.one.gob.do/categoria/tablagrafico?Gid=23 |title=Estimaciones y proyecciones de la población total |publisher=Oficina Nacional de Estadística |accessdate=25 April 2018 |format=xlsx |df=mdy-all }}</ref>}}
| population_census = 9,478,612<ref>[http://www.one.gob.do/ Official census data] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110504141927/http://www.one.gob.do/ |date=2011-05-04 }}. "Dominican Republic Census data"</ref>
| population_estimate_year = {{nowrap|2018}}
| population_estimate_rank = 86th
| population_census_year = [[2010 Dominican Republic Census|2010]]
| population_density_km2 = 220
| population_density_sq_mi = 501.5 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| population_density_rank = 65th
| GDP_PPP = 186.983 ارب آمريڪي ڊالر
<ref name=GDP-IMF>{{cite web |title=Gross domestic product based on purchasing-power-parity (PPP) valuation of country GDP |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2019&ssm=1&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=32&pr1.y=5&c=243&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPEX&grp=0&a= |author=International Monetary Fund |accessdate=12 July 2018}}</ref>
| GDP_PPP_year = 2018
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_per_capita = 18,164 آمريڪي ڊالر<ref name=GDP-IMF/>
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = $81.653 ارب ڊالر
<ref name=GDP-IMF/>
| GDP_nominal_year = 2018
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_per_capita = $7,932<ref name=GDP-IMF/>
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| Gini = 44.9 <!--number only-->
| Gini_year = 2015
| Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref = <ref name="WBgini">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=DO |title= GINI index (World Bank estimate) |publisher= World Bank |accessdate= 12 December 2017}}</ref>
| Gini_rank =
| HDI = 0.736 <!--number only-->
| HDI_year = 2017 <!--Please use the year in which the HDI data refers to and not the publication year-->
| HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/composite/HDI |title=2018 Human Development Report |year=2017 |accessdate=September 14, 2018 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref>
| HDI_rank = 94th
| currency = ڊومينيڪن پيسو<ref name=embassy/>
| currency_code = DOP
| time_zone = ڪيريبين جو معياري وقت
| utc_offset = – 4:00<ref name="CIADemo"/>
| utc_offset_DST =
| time_zone_DST =
| drives_on = ساڄو پاسو
| calling_code = [[ڊومينيڪن ريپبلڪ جا ڊائلنگ ڪوڊ|+1-809, +1-829, +1-849]]
| cctld = [[.do]]<ref name="CIADemo"/>
| footnote_a = <ref name="mirex2000">{{cite book|format=PDF|url=http://www.mirex.gov.do/librobiblioteca/conveniosytratados/convenio%20haiti.pdf|title=Convenios bilaterales entre la República Dominicana y Haití|trans-title=Bilateral arrangements between the Dominican Republic and Haiti|language=es|date=August 2000|publisher=Ministerio de Relaciones Exteriores de la República Dominicana|pages=15–17|accessdate=October 22, 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141022215422/http://www.mirex.gov.do/librobiblioteca/conveniosytratados/convenio%20haiti.pdf|archivedate=October 22, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141022215422/http://www.mirex.gov.do/librobiblioteca/conveniosytratados/convenio%20haiti.pdf |date=October 22, 2014 }}</ref><ref name="Autores2012">{{cite book |author= Varios autores |title=Ruptura y reconciliación. España y el reconocimiento de las independencias latinoamericanas |trans-title=Rupture and reconciliation. Spain and the recognition of Latin American independence |url=https://books.google.com/books?id=uzSZ8GmwdhsC&pg=PT206|date=2012|publisher=Penguin Random House Grupo Editorial España |language=es |isbn=978-84-306-0257-5 |pages=30, 206}}
</ref> <big>{{lower|0.4em|<ref name=embassy/>}}</big><br />
<big>{{lower|0.4em|<ref name="CIADemo"/>}}</big>
}}
'''ڊومينيڪن ريپبلڪ''' (انگريزي: Dominican Republic؛ اسپينش:República Dominicana) ڪيريبين سمنڊ واري خطي ۾ ھسپانيولا ٻيٽ تي واقع ھڪ ملڪ جو نالو آهي. جيڪو ھسپانيولا ٻيٽ جي 62.5 سيڪڙو حصي تي مشتمل آهي ۽ ٻيٽ جي باقي حصي تي هڪ ٻيو ملڪ [[ھيٽي]] واقع آھي.<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=de9NDQAAQBAJ|title=Vascular Surgery: A Global Perspective |editor=Dardik, Alan |page=341 |year=2016 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-33745-6}}</ref><ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=5wBsDQAAQBAJ|title=Current Affairs November 2016 eBook |editor=Josh, Jagran |page=93 |year=2016}}</ref> ھي ملڪ پکيڙ ۾ [[ڪيوبا]] کان پوءِ [[ڪيريبئن سمنڊ]] جو ٻيون نمبر وڏو ملڪ آهي ۽ آبادي ۾ ٽيون نمبر آھي. سندس ھڪ ڪروڙ جي آبادي مان ٽيھ لک ماڻھو گاديء جي ھند، [[سانتو ڊومنگو]] ۾ رھن ٿا.<ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/country/dominican-republic|title=Dominican Republic {{!}} Data|website=data.worldbank.org|access-date=2016-04-28}}</ref><ref name=conapofa>{{cite web |url=http://www.conapofa.gov.do/__estimaciones_y_proyecciones/Estimacionesyproyecciones2008.zip |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511103811/http://www.conapofa.gov.do/__estimaciones_y_proyecciones/Estimacionesyproyecciones2008.zip |archivedate=May 11, 2011 |title=Estimaciones y Proyecciones de la Población Dominicana por Regiones, Provincias, Municipios y Distritos Municipales, 2008 |accessdate=December 25, 2008 }} Context:{{cite web |url=http://www.conapofa.gov.do/estimaciones.asp |title=Estimaciones; Población en Tiempo Real |accessdate=January 13, 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110808193423/http://www.conapofa.gov.do/estimaciones.asp |archivedate=August 8, 2011|df=mdy}}</ref>
==تاريخ ==
[[فائل:Copia de Cacicazgos de la Hispaniola.png|thumb|upright=1.6|
ھسپانيولا ٻيٽ پنج ريڊ انڊين سردارين يا ڪيسيڪڊم{{ٻيا نالا|انگريزي=caciquedoms}} ۾ ورھايل ڏيکاريل]]
ستين صدي عيسويءَ کان ھتي ٽائنو نسل جا ماڻھو رھندڙ ھيا. 5 ڊسمبر 1492 ھتي ڪرسٽوفر ڪولمبس پھتو. سانتو ڊومنگو واري جاء تي آمريڪا جي سڀ کان پھرين يورپي ڪالوني قائم ٿي. يورپين جي آمد کان پھرين اصل مقامي ماڻھن سڄي ھسپانيولا جي ٻيٽ کي پنجن سردارين {{ٻيا نالا|انگريزي=chiefdoms}}۾ ورھائي ڇڏيو ھو. ڪرسٽوفر ڪولمبس ان ٻيٽ دريافت ٿيڻ کانپوءِ ان پھرين سفر ۾ ئي ان جي مالڪي جي دعویٰ ڪئي. ان ٻيٽ کي اسپين پنھنجو اڏو بڻايو جتان پوء ان کي ڪيريبين جي ٻين علائقن ۽ آمريڪا کي فتح ڪرڻ ۾ ڪاميابي ملي. 1697 ۾ اسپين ٻيٽ جي اولھ واري ٺئين حصي تي فرانس جو ڪنٽرول تسليم ڪيو جيڪو 1804 م ھيٽي بڻيو.
[[فائل:Battle of Santo Domingo (French and British ships).jpg|thumb|left|فرانس ۽ برطانيا جي جھازن کي سانتو ڊومنگو واري جنگ(1806) دوران ڏيکاريندڙ ھڪ پينٽنگ]]
ھيٽي جي قيام وقت موجوده ڊومينيڪن ريپبلڪ جو علائقو سانتو ڊومنگو سڏبو ھيو ۽ 1821 ۾ ان خودمختيار ٿيڻ چاھيو پئي پوء بہ ان تي 22 سال ھيٽي جي حاڪميت رھي آخرڪار 1844 ۾ ھيٽي کان آزادي حاصل ڪئي.1861 م ڊومينيڪن پنھنجي مرضيءَ سان اسپين جي ايمپائر ۾ شامل ٿيا پر ٻن سالن بعد اسپين سان جنگ شروع ڪري 1865 ۾ اسپين کان آزادي ورتي.
[[فائل:Rafel Trujillo 1934.jpg|thumb|upright=1.15|رافيل ٽروجيلو ملڪ تي 31 سال آمريت مڙھي.]]
1930 ۾ رافيل ليونائيڊس ٽروجيلو ڊڪٽيٽر شپ قائم ڪئي جيڪا 1961 تائين جاري رھي.
[[فائل:Juan Bosch (1963).jpg|thumb|right|upright=0.7|جئان بوش ڊڪٽيٽر رافيل جي اقتدار ڇڏڻ بعد پھريون جمھوري صدر بڻيو ]]
1962 ۾ جئان بوش اليڪشن ۾ صدر چونڊيو ويو پر 1963 ۾ فوج بغاوت ڪري اقتدار پنھنجي قبضي ۾ آندو. 1965 ۾ آمريڪا جي مدد سان جئان بوش جي بحالي جي تحريڪ ھلي.
[[فائل:Joaquin Balaguer 1977.jpg|thumb|left|150px|
جيڪولين بلاگر ملڪ جو 22 سال صدر رھيو]]
1966 جي صدارتي اليڪشن ۾ جوئڪئين بلاگر بوش کي شڪست ڏني ۽ ٽيھ سالن تائين اقتدار ۾ رھيو.1996 ۾ اليڪشن ۾ ڌانڌلين جي ڪري عالمي دٻاءُ جي ڪري ھن اقتدار ڇڏيو ۽ پوء صدارتي اليڪشن ٿي جنھن ۾ مخالف ڌر جو اميدوار ليونيل فرننڊيز رينا چونڊون کٽي آيو ۽ 1996 کان 2000 تائين صدر رھيو . آئين ۾ ترميم ذريعي ٻئي مدي لاءِ چونڊ جي اجازت ملڻ بعد 2004 ۾ وري چونڊجي آيو ۽ لاڳيتو ٻئي مدي لاءِ وري چونڏجي آيو. 2012 ۾ ڊينيلو ميڊينا صدر چونڊجي آيو جيڪو ٻئي مدي لاءِ 2016 ۾ وري چونڊجي آيو<ref name ="سي آء اي" >(سي آء اي فيڪٽس بڪ)https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/do.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120504033715/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/do.html |date=2012-05-04 }}</ref>.
== ملڪ جو نالو==
ملڪ جو نالو ڊومينيڪن ريپبلڪ آھي. مقامي نالو ريپبلڪا ڊومنيڪنا آھي. مختصرن ان کي '''لا ڊومينيڪنا''' چوندا آهن. ھن ملڪ جي گاديءَ جو هنڌ سانتو ڊومنگو جي نالي جو مطلب سينٽ ڊومينڪ اھي. ان شھر جي نالي تان ھن ملڪ جو نالو ڊومينيڪن ريپبلڪ رکيو ويو<ref name = " سي آء اي "/>.
==سياسي نظام==
[[فائل:Santo Domingo National Palace.jpg|thumb|upright=1.35|سانتو ڊومنگو ۾ واقع نيشنل پئليس ]]
{{wide image|Santo Domingo Panorama.jpg|950px|سانتو ڊومنگو جو پئنوراما وارو منظر}}
ملڪ جو سياسي نظام صدارتي آھي. حڪومت جي گادي سانتو ڊومنگو ۾ آهي. انتظامي طور تي ھي ملڪ ڏھن خطن ۾ ورھايل آھي<ref name = " سي آء اي "/>:
* نارٿ ايسٽ ريجن (اسپيني:Cibao Nordeste)
* نارٿ ويسٽ ريجن (اسپيني:Cibao Noroeste)
* نارٿ ريجن (اسپيني:Cibao Norte)
* سائوٿ ريجن (اسپيني:Cibao Sur)
*ال ويئييي(اسپيني:El Valle)
*انرڪئييو (اسپيني:Enriquillo)
*ھگئامو (اسپيني:Higuamo)
* اوزاما (اسپيني:Ozama)
*والديسيا (اسپيني:Valdesia)
*يوما (اسپيني:Yuma)
ھتان جو ديواني قانوني نظام فرانس جي سول ڪوڊ تي مشتمل آهي. ھتان جي فوجداري ڪوڊ کي 2004 ۾ ڪافي تبديل ڪيو ويو. ھي ملڪ ڄمڻ جي بنياد تي شھريت نہ ڏيندو آهي. ٻٽي شھريت کي تسليم ڪري ٿو. بين الاقوامي عدالت جي اختيار کي تسليم ڪندڙ ملڪ آھي. ماڻھن کي ووٽ جو حق 18 سالن جي عمر ۾ ملندو آھي پر شادي شده ماڻھو لاءِ ووٽ جي حق استعمال ڪرڻ ۾ عمر جي حد ڪانھي. ھن ملڪ ۾ فوج ۽ پوليس کي ووٽ جو حق ناھي مليل<ref name = "سي آء اي "/>.
ھن ملڪ ۾ رياست ۽ حڪومت ٻنھي جو سربراھ صدر ھوندو آھي. ڪابينه جي نامزدگي صدر ڪندو آهي.ملڪ جي پارليامينٽ جو نالو نيشنل ڪانگريس(اسپيني: Congreso Nacional) آھي جيڪا ٻہ ايواني آھي. [[مٿيون ايوان]] سينيٽ(اسپيني:Senado) آھي جنھن جون 32 سيٽون آھن. ميمبر تڪن مان سڌي چونڊ وسيلي سادي اڪثريت سان چئن سالن لاءِ چونڊبا آھن. [[ھيٺيون ايوان]] ھائوس آف ريپريزنٽيٽوز (اسپيني:Camara de Diputados) سڏبو آهي جنھن جون 190 سيٽون آھن. ميمبر گڏيل سيٽ جي تڪ مان سڌي طرح اليڪشن سان متناسب نمائندگي جي بنياد تي چئن سالن جي لاء چونڊبا آھن<ref name = "سي آء اي "/>.
==جاگرافي==
[[فائل:República_Dominicana.png|thumb|upright=1.35|ڊومينيڪن ريپبلڪ جو نقشو]]
[[فائل:Dominican Republic relief location map.jpg|thumb|upright=1.35|ملڪ جي ٽوپوگرافي]]
ھن ملڪ جي جاگرافيائي بيهڪ 19 00 N, 70 40 W آھي ۽ دنيا جي نقشي ۾ ھي ملڪ وچ آمريڪا ۽ ڪيريبين واري خطي ۾ آھي. ان جي پکيڙ 48,670 چورس ڪلوميٽر آهي جنھن مان
48,320 چورس ڪلوميٽر خشڪي ۽ 350 چورس ڪلوميٽر پاڻي آھي. پکيڙ ۾ دنيا اندر 132 نمبر تي آهي. ھن ملڪ جي زميني سرحد 376 ڪلوميٽر آھي جيڪا ھيٽي سان ملي ٿي. بحري سرحد ٽوٽل 1288 ڪلوميٽر آهي.سمنڊ ۾ ھن ملڪ جي ايراضي 12 ناٽيڪل ميل آھي ۽ ان سان گڏوگڏ 24 ناٽيڪل ميلن جو علائقو بہ دعویٰ ۾ اٿس ۽ ان جي مخصوص معاشي زون جي دعویٰ 200 ناٽيڪل ميل آهي<ref name = " سي آء اي"/>.
[[فائل:Dominican Republic Köppen.svg|upright=1.35|thumb|
ڪوپن واري موسمي درجابندي مطابق ملڪ جي موسم]]
ھن ملڪ جي آبهوا ٽراپيڪل آھي۽ برساتن ۾ موسم تبديل ٿي ويندي آهي. ھن ملڪ جي سراسري اوچائي 424 ميٽر آھي. ملڪ جو سڀ کان بلند ترين مقام پيڪو دئارٽي آھي جيڪو 3098 ميٽر بلند آھي. ھتان نڪرندڙ معدنيات ۾ نڪل، باڪسائيٽ، سون ۽ چاندي آھن<ref name = " سي آء اي "/>.
[[فائل:Constanza (15196384558).jpg|thumb|right|upright=1.35|ڪنسٽانزا جي وادي ]]
ملڪ جي 51.5 سيڪڙو زمين زرعي آھي ۽ 16.6 سيڪڙو زمين پوکي لائق آھي ۽ ان مان 10.1 سيڪڙو زمين تي مستقل پوکي ٿيندي آهي. زرعي زمين جو 24.8 سيڪڙو زمين تي مستقل چراگاھون ۽ 40.8 سيڪڙو تي ٻيلا آهن.ملڪ جي آبپاشي واري زمين 2012 ۾ 3070 چورس ڪلوميٽر آهي<ref name = "سي آء اي "/>.
==ڊومينيڪن ماڻھو==
[[فائل:Dominican-people-cibao-1.jpg|thumb|upright=1.35|ايسپائي ييٽ (اسپيني:Espaillat) جي موڪا شھر ۾ ڊومينيڪن ماڻھو]]
ھن ملڪ جي آبادي جولاءِ 2017 ۾ 10,734,247 ھئي ۽ آبادي ۾ دنيا ۾ 86 نمبر تي ھيو. ھتان جي آبادي جو وڏو حصو مڪسڊ يا گڊرن وارو آھي جيڪي آبادي جو 70.4 سيڪڙو آھن.، جن مان 58 سيڪڙو ميسٽيزو ۽ 12.4 سيڪڙو مولاٽو آھن. ان کان علاوه ڪارا آفريڪي 15.8 سيڪڙو، گورا 13.5 سيڪڙو آھن. ھتان جي سرڪاري ٻولي اسپيني آهي. ماڻھن جو 95 سيڪڙو رومن ڪيٿولڪ مذھب سان تعلق رکندڙ آهي ۽ 5 سيڪڙو باقي ٻين مذھبن وارا آھن<ref name = " سي آء اي "/>.
[[فائل:Dominican kids in Santo Domingo.jpg|thumb|ڊومينيڪن ٻار اسڪول ۾ پڙھندي]]
==سياحت==
[[فائل:Club Med (Punta Cana).jpg|thumb|upright=1.1|[[پونٽا ڪانا]]]]
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Sister project links|Dominican Republic|voy=Dominican Republic}}
* {{in lang|es}} [https://web.archive.org/web/20121001085820/http://www.presidencia.gob.do/ Presidency of the Dominican Republic] (archived October 1, 2012)
* [http://www.dominicanrepublic.com/ Official country website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180701020555/http://www.dominicanrepublic.com/ |date=July 1, 2018 }}
* [https://web.archive.org/web/20121001085820/http://www.presidencia.gob.do/ڊومينيڪن ريپبلڪ جي صدارت](آرڪائيو ٿيل 1 آڪٽوبر 2012)
* [http://www.dominicanrepublic.com/ سرڪاري ملڪ جي ويب سائيٽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180701020555/http://www.dominicanrepublic.com/ |date=1 جولاءِ 2018}}
{{Authority control}}
{{Coord|19|00|N|70|40|W|display=title}}
[[زمرو:ڊومينيڪن ريپبلڪ]]
[[زمرو:ملڪ]]
[[زمرو:جمهوريتون]]
[[زمرو:گريٽر اينٽيلس]]
[[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:عيسائي رياستون]]
[[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]]
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:اڳوڻي اسپيني ڪالونيون]]
[[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]]
[[زمرو:اڳوڻي فرانسيسي ڪالونيون]]
[[زمرو:هيٽي ۾ 1822 قائم ڪيل رياستون]] [[زمرو:هيٽي ۾ 1844 قائم ڪيل رياستون]]
[[زمرو:1860ع واري ڏهاڪي جون قائم ڪيل رياستون]]
[[زمرو:اهي ملڪ ۽ علائقا جتي اسپيني هڪ سرڪاري ٻولي آهي]]
[[زمرو:اتر ۾ اڳوڻيون ڪالونيون آمريڪا]]
[[زمرو:نيو اسپين]]
[[زمرو:وڏو اينٽيلس]]
[[زمرو:ننڍي ٻيٽ واري ترقي پذير رياستون]] [[زمرو:اسپيني ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:اسپيني ويسٽ انڊيز ۾ 1490ع واري ڏهاڪي جون قائم ڪيل رياستون]]
[[زمرو:ڊومينيڪن ريپبلڪ ۾ 1821 قائم ڪيل رياستون]]
[[زمرو:آمريڪا جي اسپيني نوآبادي]]
[[زمرو: 1844ع ۾ قائم ڪيل رياستون ۽ علائقا]]
[[Category:1844 establishments in North America]]
[[Category:1490s establishments in the Spanish West Indies]]
[[Category:1821 establishments in the Dominican Republic]]
[[Category:1822 establishments in Haiti]]
[[Category:1844 disestablishments in Haiti]]
[[Category:1860s establishments in the Spanish West Indies]]
[[Category:1861 establishments in the Spanish Empire]]
[[Category:1860s disestablishments in the Spanish West Indies]]
[[Category:1865 disestablishments in the Spanish Empire]]
[[Category:Spanish colonization of the Americas]]
[[Category:States and territories established in 1844]]
2jgu1ade0wq3rjd3pcoh7xp02k7wov2
گريناڊا
0
49399
392204
371193
2026-07-08T11:54:01Z
Ibne maryam
17680
/* حوالا */
392204
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| common_name = '''گريناڊا'''
| native_name = '''گريناڊا'''
| image_flag = Flag of Grenada.svg
| image_coat = Coat of arms of Grenada.svg
| national_motto = "ھميشه خدا کي سڃاڻي اسان اتساھ پاتو، ھڪ ٿي ڪري ٺاھيون ۽ اڳتي وڌون پيا"__(Ever Conscious of God We Aspire, Build and Advance
as One Peop)"{{lower|0.2em|<ref>{{cite web |url=http://www.gov.gd |title=Government of Grenada Website |accessdate=2007-11-01}}</ref>}}
| national_anthem = ''[[گريناڊا زنده باد]]''<br/><center>[[فائل:HailGrenada.ogg]]</center>
| royal_anthem = ''[[خدا راڻي کي محفوظ رکي]]''
| image_map = Grenada in its region.svg
| map_caption = [[ننڍڙو اينٽليز|ننڍڙي اينٽليز]] ۾ گريناڊا جو مقام
| capital = سينٽ جارجز
| coordinates = {{Coord|12|03|N|61|45|W|type:city}}
| largest_city = سينٽ جارجز
| official_languages = {{unbulleted list |[[انگريزي]]}}
| regional_languages = <small>[[گرينيڊائي ڪريئول انگلش]]<br/> [[گرينيڊائي ڪريئول فرينچ]]</small>
| ethnic_groups = {{vunblist
| 82% [[ايفرو-گرينيڊائي| آفريڪي]]
| 13% [[مولاٽو| گڊرا]]
| 2% [[اوڀر انڊين]]
| 1% باقي ٻيا
| 1% جن بابت خبر ناھي
<small>( اصل مقامي رھاڪن سميت </small>
}}
| ethnic_groups_year = 2011<ref name="cia.gov">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=Grenada |work= The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency (CIA) |accessdate=2012-03-19}}</ref>
| demonym = گرينيڊيئن يا گرينيڊائي<ref>{{Cite web|url=http://www.gov.gd/about_grenada.html|title=About Grenada, Carriacou & Petite Martinique {{!}} GOV.gd|website=www.gov.gd|access-date=2017-07-31}}</ref>
| government_type = [[وحداني رياست|وحداني]] [[ٻہ جماعتي نظام|ٻہ جماعتي]] [[پارلياماني نظام]] [[آئيني بادشاهت]] ھيٺ
| leader_title1 = [[گريناڊا جا شاھي سربراھ|شاھي سربراھ]]
| leader_name1 = [[اليزبيٿ ٻين (برطانيا)|اليزبيٿ ٻين]]
| leader_title2 = [[گريناڊا جا گورنر جنرل|گورنر جنرل]]
| leader_name2 = [[سسائل لا گرنيڊ]]
(Cécile La Grenade )
| leader_title3 = [[گريناڊا جا وزيراعظم|وزيراعظم]]
| leader_name3 =
[[ڪيٿ مشيل]]
| legislature = [[گريناڊا جي پارليامينٽ|پارليامينٽ]]
| upper_house = [[گريناڊا جي سينيٽ|سينيٽ]]
| lower_house = [[گريناڊا جو ھائوس آف رپريزنٽيٽوز|ھائوس آف رپريزنٽيٽوز]]
| sovereignty_type = قيام
| established_event1 = [[اسوسيئيٽيڊ اسٽيٽھوڊ ايڪٽ 1967 | ايسوسيئيٽيڊ اسٽيٽ]]
| established_date1 = 3 مارچ
1967
| established_event2 = '''[[آزادي]]'''يونائيٽيڊ ڪنگڊم کان
| established_date2 = 7
فيبروري 1974
| established_event3= گريناڊا جي انقلابي حڪومت
| established_date3 = 13 مارچ
1979
| established_event4 = C آئين جي بحالي
| established_date4 = 4 ڊسمبر
1984
| area_km2 = 348.5
| area_rank = 185th <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_sq_mi = 132.8 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water = 1.6
| population_estimate = {{UN_Population|Grenada}}{{UN_Population|ref}}
| population_census =
| population_estimate_year = {{UN_Population|Year}}
| population_estimate_rank = 185th
| population_census_year =
| population_density_km2 = 318.58
| population_density_sq_mi = 825.23 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| population_density_rank = 45th
| GDP_PPP = $1.801 billion<ref name="imf2">{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=77&pr1.y=4&c=328&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= |title=Grenada |publisher=International Monetary Fund |year=2018|accessdate=1 April 2018}}</ref>
| GDP_PPP_year = 2019
| GDP_PPP_per_capita = $16,604<ref name="imf2"/>
| GDP_nominal = $1.249 ارب يو ايس ڊالر
| GDP_nominal_year = 2019
| GDP_nominal_per_capita = $11,518<ref name="imf2"/>
| Gini = <!--number only-->
| Gini_year =
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref =
| Gini_rank =
| HDI = 0.772 <!--number only-->
| HDI_year = 2017<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady-->
|HDI_ref =<ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/composite/HDI |title=2017 Human Development Report |year=2017 |accessdate=September 14, 2018 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref>
| HDI_rank = 75th
| currency = [[ايسٽ ڪيريبئن ڊالر]]
| currency_code = XCD
| time_zone =
| utc_offset = −4
| utc_offset_DST =
| time_zone_DST =
| drives_on = کاٻو پاسو
| calling_code = [[+1-473]]
| cctld = [[.gd]]
| footnote_a =
}}
'''گريناڊا''' {{ٻيا نالا|انگريزي= ''' Grenada'''}} [[ويسٽ انڊيز]] جي [[ڪيريبئن سمنڊ]] ۾ گريناڊائيننز واري ڏاکڻي ٻيٽن جي لڙھ ۾ ھڪ خودمختيار رياست آھي. ملڪ گريناڊا ٻيٽ ۽ ان جي اتر م واقع ڇھ ننڍن ٻيٽن تي مشتمل آهي. ھي ملڪ [[ٽرينيڊاڊ اينڊ ٽوباگو]] جي اتر اولھ، [[وينزويلا]] جي اتر اوڀر [[سينٽ ونسينٽ اينڊ گريناڊائينز]] جي ڏکڻ اولھ ۾ واقع آهي. ان جي پکيڙ 348.5 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ آبادي جولاء 2018 ۾ لڳ ڀڳ 112200 ھيس.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=CIA World Factbook - Grenada |accessdate= 12 July 2019}}</ref>
ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ [[سينٽ جارجز]] آھي.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=CIA World Factbook - Grenada |accessdate= 12 July 2019}}</ref>
ھن ملڪ کي [[جائفل]] ۽ [[جاوتري]]
[[جائتري]] مصالحن جي وڏي پيماني تي پيداوار جي ڪري '''مصالحن جي سرزمين''' پڻ سڏيو ويندو آهي. اھو انھن مصالحن جو دنيا ۾ سڀ کان وڏو برآمد ڪندڙ ملڪ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=CIA World Factbook - Grenada |accessdate= 12 July 2019}}</ref>
ملڪ جو قومي پکي [[گريناڊائي ڳيرو]] آھي جنھن جو نسل دنيا ۾ ناپيد ٿيڻ جي خطري ۾آهي.
== تاريخ ==
يورپين جي آمد کان پھريان گريناڊا ۾ ھتان جا [[آرواڪ ماڻھو|آرواڪ]] اصل رھاڪو آباد ھيا، ان بعد ھتي [[ڪيريب ماڻھو|آئلينڊ ڪيريب]] پڻ اچي آباد ٿيا.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=CIA World Factbook - Grenada |accessdate= 12 July 2019}}</ref>
ڪرسٽوفر ڪولمبس ھن ٻيٽ کي پنھنجي آمريڪا ڏانهن ٽئين بحري سفر ۾ 1498 ۾ ڏٺو هو.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=CIA World Factbook - Grenada |accessdate= 12 July 2019}}</ref> ھتان جا [[ڪيريب ماڻھو |آئلينڊ ڪيريب نالي رھاڪو]] يورپين جي اچڻ تي سخت مزاحمت ڪري کين روڪيندا رھيا پوء بہ سڀ کان اول 1650 ۾ فرانس ھتي ڪالوني ٺاھڻ ۾ ڪامياب ٿي ويو ۽ ھڪ سؤ سال کان مٿي اتي قابض رھيو. 10 فيبروري 1763 ۾ [[پيرس معاھدو، 1763| پيرس واري معاھدي]] تحت گريناڊا کي برطانيا ۾ شامل ڪيو ويو ۽ پوء 1974 تائين ھتي برطانيا قابض رھيو. 1958 کان 1962 تائين گريناڊا [[ويسٽ انڊيز جو وفاق|ويسٽ انڊيز جي وفاق]] جو حصو رھيو جيڪا برطانوي بيٺڪن جو وفاق ھيو ۽ گھڻو وقت قائم رھي نہ سگھيو. 3 مارچ 1967 ۾ گريناڊ کي مڪمل داخلي آزادي ڏئي کيس ايسوسيئيٽيڊ رياست جو درجو ڏنو ويو. ملڪ کي [[ايرڪ گيئري]] جي اڳواڻي ۾ خودمختياري ڪامن ويلٿ ۾ رھندي 7 فيبروري 1974 ۾ ڏني وئي جيڪو ھن ملڪ جو پھريون وزيراعظم ٿيو ۽ رياست جي سربراھ ملڪہ ايلزبيٿ ٻين برقرار رھي.
[[فائل:Eric Gairy.jpg|thumb|right|
ايرڪ گيئري]]
== انتظامي ورھاست ==
{{گريناڊا جو نقشو}}
گريناڊا ڇھن [[پئرش|پئرشن]] ۾ ورھايل آھي <ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=CIA World Factbook - Grenada |accessdate= 12 July 2019}}</ref>:<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=CIA World Factbook - Grenada |accessdate= 12 July 2019}}</ref>
{{گريناڊا جون پئرشون نقشي ۾}}
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:گريناڊا]]
[[زمرو:ملڪ]]
[[زمرو:گريٽر اينٽيلس]]
[[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]]
[[زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون]]
bo75j1ohhamr4c4cyp71a3whzvqj57e
ڀت
0
51541
392116
165966
2026-07-08T03:58:21Z
Intisar Ali
8681
/* */
392116
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|عمودي اڏاوت، جيڪا عام طور تي ٺوس هوندي آهي ۽ ڪنهن ايراضيءَ جي حد مقرر ڪندي ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان جي حفاظت ڪندي آهي}}
{{multiple image|perrow=2|total_width=300|image1=Noel_2005_Pékin_031_muraille_de_chine_Mutianyu.jpg|width1=300|height1=|image2=J.L. Gerome - The Wailing Wall - Google Art Project.jpg|width2=300|height2=|image3=Hadrian%27s_wall_at_Greenhead_Lough.jpg|width3=300|height3=|image4=City walls with the town and the salt mines in the background, Ston, Croatia (PPL3-Altered) julesvernex2.jpg|width4=300|height4=|footer=[[چين جي عظيم ديوار]]، [[مغربي ديوار]]،<br>
[[هيڊرين جي ديوار]]، [[اسٽون جون ديوارون]]}}
''' ڀت''' يا '''ديوار''' هڪ [[اڏاوت]] ۽ مٿاڇري آهي، جيڪا ڪنهن ايراضيءَ جي حد مقرر ڪري ٿي؛ بار کڻي ٿي؛ [[حفاظت]]، [[پناھ]] يا [[آواز جي روڪ|آواز کان بچاءُ]] فراهم ڪري ٿي؛ يا سينگار جي مقصد لاءِ ڪم اچي ٿي. ڀتين جا مختلف قسم آهن، جن ۾ ملڪن جي وچ ۾ [[سرحدي رنڊڪ| رنڊڪون]]، سرن جون ڀتيون، [[قلعي بندي|قلعي بندين]] ۾ [[دفاعي ديوار|دفاعي ڀتيون]]، ۽ مٽي، پٿر، پاڻي يا شور کي روڪيندڙ [[سھارو ڏيندڙ ڀت|سھارو ڏيندڙ ڀتيون]] شامل آهن. ديوارون عمارتن ۾ پڻ هونديون آهن، جتي اهي [[ڇت|ڇتن]]، [[فرش|فرشن]] ۽ [[اندروني ڇت]]ن کي سهارو ڏين ٿيون، جڳهن کي گهيري ۾ آڻين ٿيون ۽ پناهه ۽ حفاظت فراهم ڪن ٿيون.
ڀتين جي اڏاوت کي [[فريم سازي (اڏاوت)|فريم واريون ڀتيون]] ۽ ڳريون ٺوس ڀتيون ٻن ڀاڱن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. فريم واريون ڀتيون [[ٿنڀو (اڏاوتي)|ٿنڀن]]، [[ستون]]ن يا [[ديواري ڪڙي|ديواري ڪڙين]] وسيلي بار کي [[بنياد (انجنيئرنگ)|بنياد]] ڏانهن منتقل ڪن ٿيون ۽ عام طور تي اڏاوتي جزن، [[حرارتي موصليت|موصليت]] ۽ آخري سطح جي جزن تي مشتمل هونديون آهن. ڳريون ٺوس ڀتيون يا ديوارون [[معماري]]، [[ڪنڪريٽ]]، [[ڪچي سر]] يا [[دٻايل مٽي]] جهڙن ٺوس مواد مان ٺهيل هونديون آهن. ڀتين اندر [[بجليءَ جي تارن]] يا [[نلڪي سازي]] جهڙيون سهولتون پڻ رکي سگهجن ٿيون ۽ انهن کي مقامي [[عمارت سازي ضابطو|عمارت سازي]] ۽ [[باھ کان بچاءَ جو ضابطو|باھ کان بچاءَ جي ضابطن]] جي پابندي ڪرڻي پوندي آهي.
تاريخي طور ڀتيون دفاعي مقصدن لاءِ ڪم اينديون رهيون آهن ۽ لفظ "ديوار" اصل ۾ [[دفاعي ديوار|دفاعي ديوارن]] ۽ مورچن لاءِ استعمال ٿيندو هو. مشهور دفاعي ديوارن جي مثالن ۾ [[چين جي عظيم ديوار]] ۽ [[هيڊرين جي ديوار]] شامل آهن. ديوارون سينگار يا [[جماليات|جمالي]] مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهن ٿيون.
==لفظي بڻ بنياد==
[[File:Beowulf - weall.jpg|thumb|"ڀت"، '''ڀت''' هڪ [[اڏاوت]] لاءِ [[قديم انگريزي]] هِجي]]
انگريزي اصطلاح ''وال'' [[لاطيني ٻولي|لاطيني]] لفظ ''والم'' مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "مٽيءَ جي ديوار يا [[مورچو (قلعي بندي)|مورچو]]، جنهن تي [[ڪاٺين جي دفاعي واڙ|ڪاٺين جون دفاعي واڙون]] لڳل هجن، ڪاٺين جي قطار يا ليڪ، ديوار، مورچو يا قلعي بندي"، جڏهن ته لاطيني لفظ ميورس (murus) پٿر جي دفاعي ديوار لاءِ استعمال ٿئي ٿو.<ref>"Wall". Whitney, William Dwight, and Benjamin E. Smith. ''The Century dictionary and cyclopedia'', vol. 8. New York: Century Co., 1901. 6,809. Print.</ref> [[انگريزي ٻولي]] ۾ "وال" جو لفظ ٻاهرين ديوار، ڪنهن [[ڪمرو|ڪمري]] جي اندرين پاسن يا ٻنهي لاءِ گڏيل طور استعمال ٿئي ٿو، پر اهو استعمال سڀني ٻولين ۾ هڪجهڙو ناهي؛ ڪيترين ٻولين ۾ اندرين ۽ ٻاهرين ديوار لاءِ الڳ لفظ آهن. اهو فرق [[جرمن ٻولي]] ۾ وئنڊ ۽ مائوئر، ۽ [[اسپيني ٻولي]] ۾ پاريڊ pared ۽ مرو muro جي وچ ۾ ڏسي سگهجي ٿو.
==دفاعي ديوار==
{{مک|دفاعي ديوار}}
لفظ ديوار اصل ۾ دفاعي ديوارن ۽ [[مورچو (قلعي بندي)|مورچن]] لاءِ استعمال ٿيندو هو.
==عمارت جي ديوار==
{{پڻ ڏسو|آمريڪي تاريخي واڍڪو ڪم}}
عمارتن ۾ ديوارن جا مقصد [[ڇت]]ن، [[فرش]]ن ۽ [[اندروني ڇت]]ن کي سهارو ڏيڻ؛ [[عمارت جو ٻاهريون ڍڪ]] جي حصي طور ڇت سان گڏ ڪنهن جڳهه کي گهيري عمارت کي شڪل ڏيڻ؛ ۽ پناهه ۽ حفاظت فراهم ڪرڻ آهن. ان کان سواءِ، ديوار اندر [[بجليءَ جي تارن]] يا [[نلڪي سازي]] جهڙيون مختلف سهولتون پڻ رکي سگهجن ٿيون. ديوارون [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] به ٿي سگهن ٿيون ۽ نه به. ديوارن لاءِ مقامي [[عمارت سازي ضابطو|عمارت سازي]] ۽/يا [[باهه کان بچاءَ جو ضابطو|باهه کان بچاءَ جي ضابطن]] جي پابندي ضروري آهي.
ديوارن جي اڏاوت ٻن بنيادي قسمن ۾ ورهائجي ٿي: ''فريم واريون ديوارون'' يا ''ڳريون ٺوس ديوارون''. [[فريم سازي (اڏاوت)|فريم وارين ديوارن]] ۾ بار ٿنڀن، ستونن يا ديواري ڪڙين وسيلي بنياد ڏانهن منتقل ٿئي ٿو. فريم وارين ديوارن ۾ اڪثر ٽي يا وڌيڪ الڳ جزا هوندا آهن: اڏاوتي جزا (جهڙوڪ گهر جي ديوار ۾ 2×4 ديواري ڪڙيون)، [[حرارتي موصليت|موصليت]]، ۽ آخري سطح جا جزا يا مٿاڇريون (جهڙوڪ [[ڊرائي وال]] يا [[پينل سازي]]). ڳريون ٺوس ديوارون ڪنهن ٺوس مواد مان ٺهيل هونديون آهن، جهڙوڪ [[معماري]]، [[ڪنڪريٽ]]، جنهن ۾ [[سلپ فارم پٿر جي معماري]] پڻ شامل آهي، [[ڪاٺ جي ٿڙن واري عمارت]]، [[ڪنڊ ڪاٺ جي اڏاوت]]، [[ڪچي سر]]، [[دٻايل مٽي]]، [[ڪوب (مواد)|ڪوب]]، [[مٽيءَ جي ٿيلهن واري اڏاوت]]، [[بوتلن جي ديوار|بوتلون]]، [[ٽين جي دٻن واري ديوار|ٽين جا دٻا]]، [[پلال جي ڳٺن واري اڏاوت]] يا [[برفاني محل|برف]].
ديوارون پاڻيءَ جي اندر گهڙڻ کي ٽن بنيادي طريقن سان روڪين ٿيون: گهم کي ذخيرو ڪرڻ، پاڻي ڪڍندڙ [[ٻاهريون ڍڪ (اڏاوت)|ٻاهريون ڍڪ]]، يا مٿاڇري کان بند ٿيل ٻاهريون ڍڪ.<ref>Committee on Damp Indoor Spaces and Health, Board on Health Promotion and Disease Prevention. ''Damp indoor spaces and health''. Institute of Medicine, (U. S.). National Academies Press. Washington, D. C.. 2004. 34-35. Print.</ref> گهم کي ذخيرو ڪرڻ پٿر ۽ سرن جي ڳرين ٺوس ديوارن وارين عمارتن ۾ عام آهي، جتي گهم خود اڏاوت جي ديوارن وسيلي جذب ۽ خارج ٿئي ٿي. ''پاڻي ڪڍندڙ ٻاهريون ڍڪ''، جنهن کي ''ڇنڊيندڙ ديوارون'' پڻ چيو وڃي ٿو،<ref name="ASTM">Straube, J. F.and Burnett, E. F. P., "Driving Rain and Masonry Veneer". ''Water Leakage through Building Facades, ASTM STP 1314''. R. J. Kudder and J. L. Erdly, Eds. American Society for Testing and Materials (ASTM), 1998. 75. Print.</ref> ان ڳالهه کي تسليم ڪري ٿو ته گهم ٻاهرين ڍڪ مان اندر گهڙندي، تنهنڪري ڍڪ جي اندر [[گهر ويڙهڻ واري چادر]] يا [[فيلٽ ڪاغذ]] جهڙي ''گهم روڪ رنڊڪ'' دفاع جي ٻي قطار فراهم ڪري ٿي، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ''پاڻي نيڪال ڪندڙ سطح'' يا ''هوائي وٿي'' گهم کي هيٺ وهي ديوار مان ٻاهر نڪرڻ جو رستو ڏئي ٿي. ڪڏهن پاڻي نيڪال ڪندڙ سطح سان گڏ [[هوا جي آمدرفت (معماري)|هوا جي آمدرفت]] پڻ فراهم ڪئي ويندي آهي، جيئن [[مينهن روڪ پردي]] واري اڏاوت ۾. ''مٿاڇري کان بند ٿيل'' ٻاهريون ڍڪ، جنهن کي ''رنڊڪ واري ديوار'' يا ''مڪمل رنڊڪ'' وارو ڍڪ پڻ چيو وڃي ٿو،<ref name="ASTM" /> ٻاهرين ڍڪ جي [[رساءُ]] کان پاڪ مٿاڇري برقرار رکڻ تي ڀاڙي ٿو. ان جي مثالن ۾ شروعاتي [[ٻاهرين موصليت ۽ آخري سطح وارو نظام]]، اڏاوتي شيشو، ڌاتوءَ سان ڍڪيل پينل ۽ [[لهردار جست چڙهيل لوهه|لهردار ڌاتو]] شامل آهن.
عمارتن جون ديوارون اڪثر ٻاهرين ۽ اندرين ٻنهي پاسن کان فن جا نمونا بڻجي وڃن ٿيون، جيئن انهن تي [[موزائيڪ]] جو ڪم ٿيل هجي يا [[ڀت چتر]] ٺاهيا وڃن؛ يا جڏهن اهي اثر پيدا ڪرڻ لاءِ [[مٿاڇري جي آخري بناوت|بناوتون يا رنگيل آخري سطحون]] ڏيکارين ته جوڙجڪ جو مرڪزي نقطو بڻجن ٿيون.
===پردي واري ديوار===
{{مک|پردي واري ديوار (معماري)}}
[[File:Pest-budai vaktérkép (Baróthy Anna, 2016), Széll Kálmán tér, Budapest.jpg|thumb|[[بڊاپيسٽ]] جي [[سيل ڪالمان چوڪ]] ۾ ديواري فن<ref>{{Cite web |url=http://www.landezine.com/index.php/2016/10/szell-kalman-square-budapest-hungary/ |title=Széll Kálmán square, Budapest, Hungary « Landscape Architecture Works |website=Landezine |last=Baróthy |first=Anna |date=2016 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207183939/http://www.landezine.com/index.php/2016/10/szell-kalman-square-budapest-hungary/ |archive-date=2018-02-07 |access-date=2018-02-07}}</ref>]]
[[File:Münster, LVM -- 2017 -- 9343-7.jpg|thumb|هڪ جديد جرمن اوچي عمارت تي شيشي جون [[پردي واري ديوار (معماري)|پردي واريون ديوارون]]]]
[[معماري]] ۽ [[شهري انجنيئرنگ]] ۾، پردي واري ديوار مان مراد عمارت جو اهڙو [[مهاڙو]] آهي، جيڪو [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] نه هجي، پر سينگار، آخري سطح، اڳيون حصو، چهرو يا تاريخي تحفظ فراهم ڪري.
===اڳواٽ ٺهيل ديوار===
[[اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ|اڳواٽ ٺهيل ديوارون]] اهي ديوارون آهن، جيڪي ڪنهن [[ڪارخانو|ڪارخاني]] ۾ تيار ڪري پوءِ گهربل هنڌ موڪليون وڃن ٿيون ۽ لڳائڻ لاءِ تيار هونديون آهن. سرن جهڙي ٻين مواد مان ٺهيل ديوارن جي ڀيٽ ۾، انهن کي لڳائڻ وڌيڪ تيز هوندو آهي ۽ انهن جي [[لاڳت]] گهٽ ٿي سگهي ٿي.
===ملين ديوار===
{{Main|ملين ديوار}}
ملين ديوارون هڪ اڏاوتي نظام آهن، جيڪو عمارت جي چوڌاري لڳايل [[اڳواٽ تياري|اڳواٽ تيار ڪيل]] پينلن تي فرش جي سليب جو بار کڻي ٿو.
===ورهاڱي واري ديوار===
[[File:Glass Partition Wall.jpg|thumb|شيشي جون ورهاڱي واريون ديوارون]]
ورهاڱي واري ديوار هڪ (عام طور سنهي) ديوار آهي، جيڪا ڪنهن [[ڪمرو|ڪمري]]، خاص طور اڳ ۾ موجود ڪمري، کي الڳ ڪرڻ يا ورهائڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿي. ورهاڱي واريون ديوارون عام طور [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] نه هونديون آهن ۽ ڪيترن ئي مواد مان ٺاهي سگهجن ٿيون، جن ۾ فولادي پينل، سرون، ڪپڙو، [[پلاسٽڪ]]، [[ڊرائي وال|پلستر بورڊ]]، [[ڪاٺ]]، [[مٽي]]ءَ جا بلاڪ، [[ٽيراڪوٽا]]، [[ڪنڪريٽ جو معماري بلاڪ|ڪنڪريٽ]] ۽ [[شيشو]] (جهڙوڪ [[چادر شيشو]]) شامل آهن.
شيشي جي ورهاڱي واري ديوار انفرادي [[سخت ڪيل شيشو|سخت ڪيل شيشي]] جي پينلن جو سلسلو هوندي آهي، جيڪي ڪاٺ يا ڌاتوءَ جي فريم ۾ لڳل هوندا آهن. اهي مضبوط [[ايلومينيم]] جي ڇتي رستي تان لٽڪيل يا ان تي سرڪندڙ ٿي سگهن ٿا.<ref>{{cite web|title=PARTITION WALL|url=http://niceduniya.blogspot.com/2007/12/partition-wall.html|publisher=Principles of Design|access-date=17 July 2013|archive-date=24 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190304/http://niceduniya.blogspot.com/2007/12/partition-wall.html|url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ فرش واري رهنمائي پٽيءَ جي ضرورت نه هوندي آهي، جنهن ڪري ان کي آسانيءَ سان هلائي سگهجي ٿو ۽ لنگهه بنا رنڊڪ جي رهي ٿو.
ڪاٺ جي ورهاڱي واري ديوار ڪاٺيءَ جي فريم تي مشتمل هوندي آهي، جنهن کي فرش يا پاسن وارين ديوارن جو سهارو مليل هوندو آهي. ڌاتوءَ جي [[پلستر ڄاري]] ۽ صحيح نموني لڳايل پلستر هڪ مضبوط ورهاڱي واري ديوار ٺاهين ٿا. [[ريشيدار سيمينٽ]] جي پٺڀرائي تختي مان ٺهيل ورهاڱي واريون ديوارون رڌڻن يا وهنجڻ جي جاين جهڙن آلن هنڌن ۾ [[ٽائل]] لڳائڻ لاءِ بنياد طور مشهور آهن. ڪاٺ يا فولاد جي جزن تي لڳايل جست چڙهيل چادر گهڻو ڪري عارضي نوعيت جي ڪمن ۾ استعمال ڪئي ويندي آهي. سادي يا مضبوط ڪيل ورهاڱي واريون ديوارون ڪنڪريٽ، جنهن ۾ اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ بلاڪ پڻ شامل آهن، مان به ٺاهي سگهجن ٿيون. ڌاتوءَ جي فريم واري ورهاڱي پڻ موجود آهي. هي ورهاڱو رستي (جيڪو بنيادي طور ورهاڱي جي هيٺئين ۽ مٿئين حصي تي استعمال ٿئي ٿو) ۽ ڪڙين (رستي ۾ لڳايل عمودي حصا، جيڪي عام طور {{convert|24|,|16|,|12|in|cm|-1|abbr=out|disp=or}} جي وٿيءَ تي رکيا وڃن ٿا) تي مشتمل هوندو آهي.
اندروني ديواري ورهاڱا، جن کي [[آفيس ورهاڱو|آفيس ورهاڱا]] پڻ چيو وڃي ٿو، عام طور [[ڊرائي وال|پلستر بورڊ]] ([[ڊرائي وال]]) يا شيشي جي مختلف قسمن مان ٺهيل هوندا آهن. [[سخت ڪيل شيشو]] هڪ عام چونڊ آهي، ڇاڪاڻتہ [[گهٽ لوهه وارو شيشو]] (جيڪو ''اوپٽي-وائيٽ شيشو'' جي نالي سان وڌيڪ مشهور آهي) روشني ۽ شمسي گرميءَ جي منتقلي وڌائي ٿو.
ديواري ورهاڱا موتين ۽ رستن وسيلي ٺاهيا ويندا آهن، جيڪي يا ته ڇت کان لٽڪايا ويندا آهن يا زمين ۾ لڳايا ويندا آهن.<ref>{{cite web|title=Partition Walls|url=http://www.ceilingspartitions.co.uk/partitions-walls/partitions/|publisher=Excellence in craftsmanship|access-date=17 July 2013}}</ref> پينل رستي ۾ وجهي مضبوط ڪيا ويندا آهن. ديواري ورهاڱن جي ڪجهه قسمن لاءِ باهه جي مزاحمت ۽ صوتي ڪارڪردگيءَ جي درجابندي مقرر ڪئي ويندي آهي.
;چرندڙ ورهاڱا
{{Main|کڻڻ جوڳو ورهاڱو}}
چرندڙ ورهاڱا اهڙيون ديوارون آهن، جيڪي کلي ٻن يا وڌيڪ ڪمرن کي هڪ وڏي فرشي ايراضيءَ ۾ ملائين ٿيون. انهن ۾ شامل آهن:
* سرڪندڙ—پينلن جو هڪ سلسلو، جيڪو فرش ۽ ڇت تي لڳل رستن ۾ سرڪي ٿو، بلڪل سرڪندڙ دروازن وانگر.
* [[سرڪندڙ دروازو|سرڪندڙ]] ۽ [[ويڙهجي سگهندڙ دروازو|ويڙهجي سگهندڙ]] دروازا—سرڪندڙ ۽ ويڙهجي سگهندڙ دروازن جهڙا، جيڪي ننڍين وٿين لاءِ مناسب آهن.
* ويڙهجي سگهندڙ ورهاڱي واريون ديوارون—هڪ ٻئي سان ڳنڍيل پينلن جو سلسلو، جيڪو مٿئين رستي تان لٽڪيل هوندو آهي؛ وڌائڻ تي صوتي علحدگي فراهم ڪري ٿو ۽ سميٽڻ تي ديوار، ڇت، الماري يا ڇتي خاني ڀرسان گڏ ٿي وڃي ٿو.
* پردا—عام طور ڌاتوءَ يا [[ڪاٺي فريم|ڪاٺي فريم]] مان ٺهيل، جنهن تي [[پلائيووڊ]] ۽ [[ذراتي تختو|چپ بورڊ]] لڳل هوندا آهن ۽ آزاد بيهڻ ۽ آسانيءَ سان چرڻ لاءِ ٽنگن جو سهارو مليل هوندو آهي.
* [[پائيپ ۽ پردو]]—مقرر يا ڊگها-ننڍا ٿيندڙ عمودي ۽ افقي جزا، ڪڍي سگهجندڙ پينلن سان زمين تي بيٺل پردي جو نظام فراهم ڪن ٿا.
===گڏيل ديوار===
{{مک|گڏيل ديوار}}
گڏيل ديوارون عمارتن يا ڪنهن عمارت اندر يونٽن کي هڪ ٻئي کان الڳ ڪن ٿيون. اهي عمارت جي رهواسين جي وچ ۾ باهه ۽ [[آواز روڪڻ|آواز جي مزاحمت]] فراهم ڪن ٿيون. گڏيل ديوار لاءِ گهربل گهٽ ۾ گهٽ باهه ۽ آواز جي مزاحمت عمارت سازي ضابطي موجب مقرر ڪئي ويندي آهي ۽ مختلف حالتن مطابق ان ۾ تبديلي ٿي سگهي ٿي. اهڙين ديوارن جي مالڪي قانوني مسئلو بڻجي سگهي ٿي. اها بار کڻندڙ ديوار نه هوندي آهي ۽ مختلف ماڻهن جي ملڪيت ٿي سگهي ٿي.
===ڀرتي ديوار===
{{مک|ڀرتي ديوار}}
ڀرتي ديوار اها سهارو مليل ديوار آهي، جيڪا ٽن-رخائي فريم واري اڏاوت سان ٺهيل عمارت جي چوڌاري گهيرو بند ڪري ٿي.
===باهه روڪ ديوار===
{{مک|باهه روڪ ديوار (اڏاوت)}}
{{فرق|باهه روڪ ديوار (ڪمپيوٽنگ)}}
باهه روڪ ديوارون اڏاوتن اندر يا انهن جي وچ ۾ باهه جي پکڙجڻ جي مزاحمت ڪري [[غير فعال باهه کان بچاءُ]] فراهم ڪن ٿيون. باهه جي پکڙجڻ ۾ دير رهواسين کي نڪرڻ لاءِ وڌيڪ وقت ۽ [[باهه وسائيندڙ|باهه وسائيندڙن]] کي باهه وسائڻ لاءِ وڌيڪ وقت ڏئي ٿي. ڪجهه باهه روڪ ديوارن ۾ باهه جي مزاحمت ڪندڙ دريءَ جا جوڙ لڳائي سگهجن ٿا،<ref>{{cite book |title=NFPA 221 Standard for high Challenge Fire Walls, Fire Walls, and Fire Barrier Walls |at=Table 4.9.2 |edition=2021}}</ref> ۽ اهي [[ٻرڻ ۽ باهه پڪڙڻ جي صلاحيت|نه ٻرندڙ]] مواد، جهڙوڪ ڪنڪريٽ، سيمينٽ بلاڪ، سر يا باهه-درجابندي واري ڊرائي وال مان ٺهيل هونديون آهن. ديوارن مان گذرندڙ سوراخ [[هوابند مهر]] وسيلي باهه-مزاحمتي مواد سان بند ڪيا ويندا آهن. باهه روڪ ديوار ۾ دروازي لاءِ درجابندي وارو [[باهه روڪ دروازو]] ضروري آهي. باهه روڪ ديوارون باهه جي پکڙجڻ خلاف مختلف درجن جي مزاحمت فراهم ڪن ٿيون، جيڪا عام طور هڪ کان چار ڪلاڪن تائين هوندي آهي. باهه روڪ ديوارون دونهين جي رنڊڪ طور پڻ ڪم ڪري سگهن ٿيون، جڏهن اهي عمودي طور سليب کان ڇت جي تختي تائين ۽ افقي طور هڪ ٻاهرين ديوار کان ٻي ٻاهرين ديوار تائين ٺاهي عمارت کي حصن ۾ ورهائين ٿيون.
===ڪٽيندڙ ديوار===
{{مک|ڪٽيندڙ ديوار}}
ڪٽيندڙ ديوارون پاسيرين قوتن، جهڙوڪ زلزلي يا سخت هوا، جي مزاحمت ڪن ٿيون. ڪٽيندڙ ديوارن جا مختلف قسم آهن، جهڙوڪ [[فولادي پليٽ ڪٽيندڙ ديوار]].
===گوڏي جي ديوار===
{{مک|گوڏي جي ديوار}}
گوڏي جون ديوارون ننڍيون ديوارون آهن، جيڪي يا ته [[ڇتي ڪام|ڇتي ڪامن]] کي سهارو ڏين ٿيون يا گهرن جي مٿئين ماڙ جي ڪمرن جي اوچائي وڌائين ٿيون. {{frac|1|1|2}}-ماڙ گهر ۾ گوڏي جي ديوار ''اڌ ماڙ'' کي سهارو ڏئي ٿي.
===کوکلي ديوار===
{{مک|کوکلي ديوار}}
کوکليون ديوارون ٻن "تهن" جي وچ ۾ وٿي رکي ٺاهيون وينديون آهن ته جيئن گرميءَ جي منتقلي روڪي سگهجي.
===ننڍي ديوار===
''[[ننڍي ديوار]]'' ۽ ''ٻانهي ديوار'' ننڍين ديوارن لاءِ عام اصطلاح آهن، جهڙوڪ:
* اڌ ديوار، جيڪا فرش کان ڇت تائين مڪمل نه پهچي ۽ ڪنهن شيءِ کي سهارو نه ڏئي
* بنيادي ديوار—ڪنڪريٽ جي ديوار، جيڪا بنيادي سليب کان ڪمزور ديوار يا فرشي ڪامن تائين وڌي ٿي
* ڪمزور ديوار—فريم واري ديوار، جيڪا بنيادي ديوار يا بنيادي سليب کان فرشي ڪامن تائين وڌي ٿي
===کولي سگهجندڙ ديوار===
[[Image:214_King_-_demountable_walls_and_doors_(5277760889).jpg|thumb|آفيس عمارت ۾ کولي سگهجندڙ ديوار ۽ دروازو]]
[[کولي سگهجندڙ|کولي سگهجندڙ ديوارون]] ٽن مکيه قسمن ۾ ورهايل آهن:
* شيشي جون ديوارون (گڏيل پينل يا [[سڌو ڳانڍاپو]])
* پرتدار [[ذراتي تختو|ذراتي تختي]] جون ديوارون (انهن ۾ ٻيون آخري سطحون پڻ شامل ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ اڇا تختا، [[ڪارڪ تختو]]، مقناطيسي سطح وغيره، جيڪي عام طور خاص مقصد لاءِ ٺهيل [[ديواري ڪڙي|ديواري ڪڙين]] تي لڳل هونديون آهن)
* [[ڊرائي وال]]
===شمسي توانائي===
{{مک|ٽرومب ديوار}}
{{پڻ ڏسو|ٻٽي-تهه وارو مهاڙو}}
[[غير فعال شمسي عمارت سازي]] ۾ ٽرومب ديوار [[گرمي ذخيرو ڪندڙ جسم]] طور ڪم ڪري ٿي.
==جهاز سازي==
{{مک|جهاز سازي}}
جهاز ۾ وڏن خانن کي الڳ ڪندڙ ديوار کي ''[[بلڪ هيڊ (ورهاڱو)|بلڪ هيڊ]]'' چيو وڃي ٿو. [[جهاز جو ڪمرو|جهاز جي ڪمرن]] جي وچ ۾ سنهي ديوار کي ''ورهاڱو'' چيو وڃي ٿو.
==حد واري ديوار==
[[File:Stone wall.jpg|thumb|هڪ انگريزي گودام جي پٿر واري ديوار]][[File:Wall intersection.jpg|thumb|ڳاڙهين سرن واري حد جي ديوارن جو ميلاپ]]
حد وارين ديوارن ۾ رازداريءَ واريون ديوارون، ملڪيت جي حد ڏيکاريندڙ ديوارون ۽ [[شهري ديوار]]ون شامل آهن. اهي آهستي آهستي [[واڙ]]ن سان ملي وڃن ٿيون. روايتي فرق اهو آهي ته واڙ گهٽ ٿلهي ۽ اڪثر کليل نوعيت جي هوندي آهي، جڏهن ته ديوار عام طور معمولي ٿولهه کان وڌيڪ ٿلهي ۽ مڪمل طور بند يا نظر نه ايندڙ هوندي آهي. وڌيڪ واضح طور، ڪاٺ يا تار جي ٻاهرين اڏاوت کي عام طور [[واڙ]] چيو ويندو آهي، پر [[معماري]] مان ٺهيل اهڙي اڏاوت کي ديوار چيو ويندو آهي. ٻنهي لاءِ عام اصطلاح [[سرحدي رنڊڪ|رنڊڪ]] آهي، جيڪو انهن اڏاوتن لاءِ مناسب آهي، جيڪي ڪجهه حصي ۾ ديوار ۽ ڪجهه حصي ۾ واڙ هجن—مثال طور [[برلن جي ديوار]]. ديوار ۽ واڙ جي وچ واري هڪ ٻي اڻچٽائي [[ها-ها]] آهي، جيڪا نظارو محفوظ رکڻ لاءِ زمين جي سطح کان هيٺ ٺاهي ويندي آهي، پر رنڊڪ طور ڪم ڪندي آهي (مثال طور ڍورن لاءِ).
[[File:Olditalianwall.JPG|thumb|left|upright|گلن سان گهيريل هڪ پراڻي اطالوي ديوار]]
[[توپخانو|توپخاني]] جي ايجاد کان اڳ، دنيا جي ڪيترن ئي [[شهر|شهرن]] ۽ قصبن، خاص طور يورپ ۽ ايشيا ۾، [[دفاعي ديوار|دفاعي يا حفاظتي ديوارون]] (جن کي قصبي يا شهري ديوارون پڻ چيو ويندو هو) هونديون هيون. حقيقت ۾ انگريزي لفظ "وال" لاطيني ''[[والم]]'' مان نڪتل آهي—جيڪو قلعي بنديءَ واري ديوار جو هڪ قسم هو. اهي ديوارون هاڻي دفاع لاءِ لاڳاپيل نه رهيون آهن، تنهنڪري اهڙا شهر پنهنجي ديوارن کان ٻاهر پکڙجي ويا آهن ۽ ڪيتريون قلعي بندي واريون ديوارون يا انهن جا حصا ڊاهي ڇڏيا ويا آهن—مثال طور [[روم]]، [[اٽلي]] ۽ [[بيجنگ]]، [[چين]] ۾. تمام وڏي پيماني تي حفاظتي ديوارن جي مثالن ۾ [[چين جي عظيم ديوار]] ۽ [[هيڊرين جي ديوار]] شامل آهن.
==سرحدي ديوار==
{{مک|سرحدي رنڊڪ}}
[[File:Berliner Mauer, ostdeutscher Grenzer beobachtet Räumung des Kubat-Dreieck.jpg|thumb|برلن جي ديوار، 1 جولاءِ 1988ع]]
[[File:Algodones sand-dune-fence.jpg|thumb|ڪيليفورنيا ۾ [[ميڪسيڪو–آمريڪا رنڊڪ]]]]
ڪجهه ديوارون رسمي طور هڪ آباديءَ ۽ ٻي آباديءَ جي وچ ۾ سرحد مقرر ڪن ٿيون. [[سرحدي ديوار]] ڪنهن مخصوص ليڪ يا [[سرحد]] پار ماڻهن جي اچ وڃ کي محدود ڪرڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي. اهي اڏاوتون بين الاقوامي سرحدن ۽ [[جاگرافيائي بيهڪ]] جي لحاظ کان پنهنجي جاءِ ۾ مختلف ٿين ٿيون. تاريخ ۾ سرحدي رنڊڪ جو سڀ کان مشهور مثال شايد [[چين جي عظيم ديوار]] آهي، جيڪا ديوارن جو هڪ سلسلو هئي ۽ [[چين]] جي سلطنت کي اتر جي خانه بدوش طاقتن کان الڳ ڪندي هئي. هاڻوڪي دور جو سڀ کان نمايان مثال [[برلن جي ديوار]] آهي، جيڪا [[اولهه برلن]] جي [[گهيريل علائقو|گهيريل علائقي]] کي گهيري ٿي ۽ [[سرد جنگ]] جي گهڻي عرصي دوران ان کي [[اوڀر جرمني]] کان الڳ رکندي هئي. آمريڪا ۽ ميڪسيڪو کي الڳ ڪندڙ آمريڪا-ميڪسيڪو سرحدي ديوار هڪ ٻيو هاڻوڪو مثال آهي.
dty9m8t41k3py73i76rew06av6wcwb2
392117
392116
2026-07-08T04:02:02Z
Intisar Ali
8681
392117
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|عمودي اڏاوت، جيڪا عام طور تي ٺوس هوندي آهي ۽ ڪنهن ايراضيءَ جي حد مقرر ڪندي ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان جي حفاظت ڪندي آهي}}
{{multiple image|perrow=2|total_width=300|image1=Noel_2005_Pékin_031_muraille_de_chine_Mutianyu.jpg|width1=300|height1=|image2=J.L. Gerome - The Wailing Wall - Google Art Project.jpg|width2=300|height2=|image3=Hadrian%27s_wall_at_Greenhead_Lough.jpg|width3=300|height3=|image4=City walls with the town and the salt mines in the background, Ston, Croatia (PPL3-Altered) julesvernex2.jpg|width4=300|height4=|footer=[[چين جي عظيم ديوار]]، [[مغربي ديوار]]،<br>
[[هيڊرين جي ديوار]]، [[اسٽون جون ديوارون]]}}
''' ڀت''' يا '''ديوار''' هڪ [[اڏاوت]] ۽ مٿاڇري آهي، جيڪا ڪنهن ايراضيءَ جي حد مقرر ڪري ٿي؛ بار کڻي ٿي؛ [[حفاظت]]، [[پناھ]] يا [[آواز جي روڪ|آواز کان بچاءُ]] فراهم ڪري ٿي؛ يا سينگار جي مقصد لاءِ ڪم اچي ٿي. ڀتين جا مختلف قسم آهن، جن ۾ ملڪن جي وچ ۾ [[سرحدي رنڊڪ| رنڊڪون]]، سرن جون ڀتيون، [[قلعي بندي|قلعي بندين]] ۾ [[دفاعي ديوار|دفاعي ڀتيون]]، ۽ مٽي، پٿر، پاڻي يا شور کي روڪيندڙ [[سھارو ڏيندڙ ڀت|سھارو ڏيندڙ ڀتيون]] شامل آهن. ديوارون عمارتن ۾ پڻ هونديون آهن، جتي اهي [[ڇت|ڇتن]]، [[فرش|فرشن]] ۽ [[اندروني ڇت]]ن کي سهارو ڏين ٿيون، جڳهن کي گهيري ۾ آڻين ٿيون ۽ پناهه ۽ حفاظت فراهم ڪن ٿيون.
ڀتين جي اڏاوت کي [[فريم سازي (اڏاوت)|فريم واريون ڀتيون]] ۽ ڳريون ٺوس ڀتيون ٻن ڀاڱن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. فريم واريون ڀتيون [[ٿنڀو (اڏاوتي)|ٿنڀن]]، [[ستون]]ن يا [[ديواري ڪڙي|ديواري ڪڙين]] وسيلي بار کي [[بنياد (انجنيئرنگ)|بنياد]] ڏانهن منتقل ڪن ٿيون ۽ عام طور تي اڏاوتي جزن، [[حرارتي موصليت|موصليت]] ۽ آخري سطح جي جزن تي مشتمل هونديون آهن. ڳريون ٺوس ڀتيون يا ديوارون [[معماري]]، [[ڪنڪريٽ]]، [[ڪچي سر]] يا [[دٻايل مٽي]] جهڙن ٺوس مواد مان ٺهيل هونديون آهن. ڀتين اندر [[بجليءَ جي تارن]] يا [[نلڪي سازي]] جهڙيون سهولتون پڻ رکي سگهجن ٿيون ۽ انهن کي مقامي [[عمارت سازي ضابطو|عمارت سازي]] ۽ [[باھ کان بچاءَ جو ضابطو|باھ کان بچاءَ جي ضابطن]] جي پابندي ڪرڻي پوندي آهي.
تاريخي طور ڀتيون دفاعي مقصدن لاءِ ڪم اينديون رهيون آهن ۽ لفظ "ديوار" اصل ۾ [[دفاعي ديوار|دفاعي ديوارن]] ۽ مورچن لاءِ استعمال ٿيندو هو. مشهور دفاعي ديوارن جي مثالن ۾ [[چين جي عظيم ديوار]] ۽ [[هيڊرين جي ديوار]] شامل آهن. ديوارون سينگار يا [[جماليات|جمالي]] مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهن ٿيون.
==لفظي بڻ بنياد==
[[File:Beowulf - weall.jpg|thumb|"ڀت"، '''ڀت''' هڪ [[اڏاوت]] لاءِ [[قديم انگريزي]] هِجي]]
انگريزي اصطلاح ''وال'' [[لاطيني ٻولي|لاطيني]] لفظ ''والم'' مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "مٽيءَ جي ديوار يا [[مورچو (قلعي بندي)|مورچو]]، جنهن تي [[ڪاٺين جي دفاعي واڙ|ڪاٺين جون دفاعي واڙون]] لڳل هجن، ڪاٺين جي قطار يا ليڪ، ديوار، مورچو يا قلعي بندي"، جڏهن ته لاطيني لفظ ميورس (murus) پٿر جي دفاعي ديوار لاءِ استعمال ٿئي ٿو.<ref>"Wall". Whitney, William Dwight, and Benjamin E. Smith. ''The Century dictionary and cyclopedia'', vol. 8. New York: Century Co., 1901. 6,809. Print.</ref> [[انگريزي ٻولي]] ۾ "وال" جو لفظ ٻاهرين ديوار، ڪنهن [[ڪمرو|ڪمري]] جي اندرين پاسن يا ٻنهي لاءِ گڏيل طور استعمال ٿئي ٿو، پر اهو استعمال سڀني ٻولين ۾ هڪجهڙو ناهي؛ ڪيترين ٻولين ۾ اندرين ۽ ٻاهرين ديوار لاءِ الڳ لفظ آهن. اهو فرق [[جرمن ٻولي]] ۾ وئنڊ ۽ مائوئر، ۽ [[اسپيني ٻولي]] ۾ پاريڊ pared ۽ مرو muro جي وچ ۾ ڏسي سگهجي ٿو.
==دفاعي ديوار==
{{مک|دفاعي ديوار}}
لفظ ديوار اصل ۾ دفاعي ديوارن ۽ [[مورچو (قلعي بندي)|مورچن]] لاءِ استعمال ٿيندو هو.
==عمارت جي ديوار==
{{پڻ ڏسو|آمريڪي تاريخي واڍڪو ڪم}}
عمارتن ۾ ديوارن جا مقصد [[ڇت]]ن، [[فرش]]ن ۽ [[اندروني ڇت]]ن کي سهارو ڏيڻ؛ [[عمارت جو ٻاهريون ڍڪ]] جي حصي طور ڇت سان گڏ ڪنهن جڳهه کي گهيري عمارت کي شڪل ڏيڻ؛ ۽ پناهه ۽ حفاظت فراهم ڪرڻ آهن. ان کان سواءِ، ديوار اندر [[بجليءَ جي تارن]] يا [[نلڪي سازي]] جهڙيون مختلف سهولتون پڻ رکي سگهجن ٿيون. ديوارون [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] به ٿي سگهن ٿيون ۽ نه به. ديوارن لاءِ مقامي [[عمارت سازي ضابطو|عمارت سازي]] ۽/يا [[باهه کان بچاءَ جو ضابطو|باهه کان بچاءَ جي ضابطن]] جي پابندي ضروري آهي.
ديوارن جي اڏاوت ٻن بنيادي قسمن ۾ ورهائجي ٿي: ''فريم واريون ديوارون'' يا ''ڳريون ٺوس ديوارون''. [[فريم سازي (اڏاوت)|فريم وارين ديوارن]] ۾ بار ٿنڀن، ستونن يا ديواري ڪڙين وسيلي بنياد ڏانهن منتقل ٿئي ٿو. فريم وارين ديوارن ۾ اڪثر ٽي يا وڌيڪ الڳ جزا هوندا آهن: اڏاوتي جزا (جهڙوڪ گهر جي ديوار ۾ 2×4 ديواري ڪڙيون)، [[حرارتي موصليت|موصليت]]، ۽ آخري سطح جا جزا يا مٿاڇريون (جهڙوڪ [[ڊرائي وال]] يا [[پينل سازي]]). ڳريون ٺوس ديوارون ڪنهن ٺوس مواد مان ٺهيل هونديون آهن، جهڙوڪ [[معماري]]، [[ڪنڪريٽ]]، جنهن ۾ [[سلپ فارم پٿر جي معماري]] پڻ شامل آهي، [[ڪاٺ جي ٿڙن واري عمارت]]، [[ڪنڊ ڪاٺ جي اڏاوت]]، [[ڪچي سر]]، [[دٻايل مٽي]]، [[ڪوب (مواد)|ڪوب]]، [[مٽيءَ جي ٿيلهن واري اڏاوت]]، [[بوتلن جي ديوار|بوتلون]]، [[ٽين جي دٻن واري ديوار|ٽين جا دٻا]]، [[پلال جي ڳٺن واري اڏاوت]] يا [[برفاني محل|برف]].
ديوارون پاڻيءَ جي اندر گهڙڻ کي ٽن بنيادي طريقن سان روڪين ٿيون: گهم کي ذخيرو ڪرڻ، پاڻي ڪڍندڙ [[ٻاهريون ڍڪ (اڏاوت)|ٻاهريون ڍڪ]]، يا مٿاڇري کان بند ٿيل ٻاهريون ڍڪ.<ref>Committee on Damp Indoor Spaces and Health, Board on Health Promotion and Disease Prevention. ''Damp indoor spaces and health''. Institute of Medicine, (U. S.). National Academies Press. Washington, D. C.. 2004. 34-35. Print.</ref> گهم کي ذخيرو ڪرڻ پٿر ۽ سرن جي ڳرين ٺوس ديوارن وارين عمارتن ۾ عام آهي، جتي گهم خود اڏاوت جي ديوارن وسيلي جذب ۽ خارج ٿئي ٿي. ''پاڻي ڪڍندڙ ٻاهريون ڍڪ''، جنهن کي ''ڇنڊيندڙ ديوارون'' پڻ چيو وڃي ٿو،<ref name="ASTM">Straube, J. F.and Burnett, E. F. P., "Driving Rain and Masonry Veneer". ''Water Leakage through Building Facades, ASTM STP 1314''. R. J. Kudder and J. L. Erdly, Eds. American Society for Testing and Materials (ASTM), 1998. 75. Print.</ref> ان ڳالهه کي تسليم ڪري ٿو ته گهم ٻاهرين ڍڪ مان اندر گهڙندي، تنهنڪري ڍڪ جي اندر [[گهر ويڙهڻ واري چادر]] يا [[فيلٽ ڪاغذ]] جهڙي ''گهم روڪ رنڊڪ'' دفاع جي ٻي قطار فراهم ڪري ٿي، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ''پاڻي نيڪال ڪندڙ سطح'' يا ''هوائي وٿي'' گهم کي هيٺ وهي ديوار مان ٻاهر نڪرڻ جو رستو ڏئي ٿي. ڪڏهن پاڻي نيڪال ڪندڙ سطح سان گڏ [[هوا جي آمدرفت (معماري)|هوا جي آمدرفت]] پڻ فراهم ڪئي ويندي آهي، جيئن [[مينهن روڪ پردي]] واري اڏاوت ۾. ''مٿاڇري کان بند ٿيل'' ٻاهريون ڍڪ، جنهن کي ''رنڊڪ واري ديوار'' يا ''مڪمل رنڊڪ'' وارو ڍڪ پڻ چيو وڃي ٿو،<ref name="ASTM" /> ٻاهرين ڍڪ جي [[رساءُ]] کان پاڪ مٿاڇري برقرار رکڻ تي ڀاڙي ٿو. ان جي مثالن ۾ شروعاتي [[ٻاهرين موصليت ۽ آخري سطح وارو نظام]]، اڏاوتي شيشو، ڌاتوءَ سان ڍڪيل پينل ۽ [[لهردار جست چڙهيل لوهه|لهردار ڌاتو]] شامل آهن.
عمارتن جون ديوارون اڪثر ٻاهرين ۽ اندرين ٻنهي پاسن کان فن جا نمونا بڻجي وڃن ٿيون، جيئن انهن تي [[موزائيڪ]] جو ڪم ٿيل هجي يا [[ڀت چتر]] ٺاهيا وڃن؛ يا جڏهن اهي اثر پيدا ڪرڻ لاءِ [[مٿاڇري جي آخري بناوت|بناوتون يا رنگيل آخري سطحون]] ڏيکارين ته جوڙجڪ جو مرڪزي نقطو بڻجن ٿيون.
===پردي واري ديوار===
{{مک|پردي واري ديوار (معماري)}}
[[File:Pest-budai vaktérkép (Baróthy Anna, 2016), Széll Kálmán tér, Budapest.jpg|thumb|[[بڊاپيسٽ]] جي [[سيل ڪالمان چوڪ]] ۾ ديواري فن<ref>{{Cite web |url=http://www.landezine.com/index.php/2016/10/szell-kalman-square-budapest-hungary/ |title=Széll Kálmán square, Budapest, Hungary « Landscape Architecture Works |website=Landezine |last=Baróthy |first=Anna |date=2016 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207183939/http://www.landezine.com/index.php/2016/10/szell-kalman-square-budapest-hungary/ |archive-date=2018-02-07 |access-date=2018-02-07}}</ref>]]
[[File:Münster, LVM -- 2017 -- 9343-7.jpg|thumb|هڪ جديد جرمن اوچي عمارت تي شيشي جون [[پردي واري ديوار (معماري)|پردي واريون ديوارون]]]]
[[معماري]] ۽ [[شهري انجنيئرنگ]] ۾، پردي واري ديوار مان مراد عمارت جو اهڙو [[مهاڙو]] آهي، جيڪو [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] نه هجي، پر سينگار، آخري سطح، اڳيون حصو، چهرو يا تاريخي تحفظ فراهم ڪري.
===اڳواٽ ٺهيل ديوار===
[[اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ|اڳواٽ ٺهيل ديوارون]] اهي ديوارون آهن، جيڪي ڪنهن [[ڪارخانو|ڪارخاني]] ۾ تيار ڪري پوءِ گهربل هنڌ موڪليون وڃن ٿيون ۽ لڳائڻ لاءِ تيار هونديون آهن. سرن جهڙي ٻين مواد مان ٺهيل ديوارن جي ڀيٽ ۾، انهن کي لڳائڻ وڌيڪ تيز هوندو آهي ۽ انهن جي [[لاڳت]] گهٽ ٿي سگهي ٿي.
===ملين ديوار===
{{Main|ملين ديوار}}
ملين ديوارون هڪ اڏاوتي نظام آهن، جيڪو عمارت جي چوڌاري لڳايل [[اڳواٽ تياري|اڳواٽ تيار ڪيل]] پينلن تي فرش جي سليب جو بار کڻي ٿو.
===ورهاڱي واري ديوار===
[[File:Glass Partition Wall.jpg|thumb|شيشي جون ورهاڱي واريون ديوارون]]
ورهاڱي واري ديوار هڪ (عام طور سنهي) ديوار آهي، جيڪا ڪنهن [[ڪمرو|ڪمري]]، خاص طور اڳ ۾ موجود ڪمري، کي الڳ ڪرڻ يا ورهائڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿي. ورهاڱي واريون ديوارون عام طور [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] نه هونديون آهن ۽ ڪيترن ئي مواد مان ٺاهي سگهجن ٿيون، جن ۾ فولادي پينل، سرون، ڪپڙو، [[پلاسٽڪ]]، [[ڊرائي وال|پلستر بورڊ]]، [[ڪاٺ]]، [[مٽي]]ءَ جا بلاڪ، [[ٽيراڪوٽا]]، [[ڪنڪريٽ جو معماري بلاڪ|ڪنڪريٽ]] ۽ [[شيشو]] (جهڙوڪ [[چادر شيشو]]) شامل آهن.
شيشي جي ورهاڱي واري ديوار انفرادي [[سخت ڪيل شيشو|سخت ڪيل شيشي]] جي پينلن جو سلسلو هوندي آهي، جيڪي ڪاٺ يا ڌاتوءَ جي فريم ۾ لڳل هوندا آهن. اهي مضبوط [[ايلومينيم]] جي ڇتي رستي تان لٽڪيل يا ان تي سرڪندڙ ٿي سگهن ٿا.<ref>{{cite web|title=PARTITION WALL|url=http://niceduniya.blogspot.com/2007/12/partition-wall.html|publisher=Principles of Design|access-date=17 July 2013|archive-date=24 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190304/http://niceduniya.blogspot.com/2007/12/partition-wall.html|url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ فرش واري رهنمائي پٽيءَ جي ضرورت نه هوندي آهي، جنهن ڪري ان کي آسانيءَ سان هلائي سگهجي ٿو ۽ لنگهه بنا رنڊڪ جي رهي ٿو.
ڪاٺ جي ورهاڱي واري ديوار ڪاٺيءَ جي فريم تي مشتمل هوندي آهي، جنهن کي فرش يا پاسن وارين ديوارن جو سهارو مليل هوندو آهي. ڌاتوءَ جي [[پلستر ڄاري]] ۽ صحيح نموني لڳايل پلستر هڪ مضبوط ورهاڱي واري ديوار ٺاهين ٿا. [[ريشيدار سيمينٽ]] جي پٺڀرائي تختي مان ٺهيل ورهاڱي واريون ديوارون رڌڻن يا وهنجڻ جي جاين جهڙن آلن هنڌن ۾ [[ٽائل]] لڳائڻ لاءِ بنياد طور مشهور آهن. ڪاٺ يا فولاد جي جزن تي لڳايل جست چڙهيل چادر گهڻو ڪري عارضي نوعيت جي ڪمن ۾ استعمال ڪئي ويندي آهي. سادي يا مضبوط ڪيل ورهاڱي واريون ديوارون ڪنڪريٽ، جنهن ۾ اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ بلاڪ پڻ شامل آهن، مان به ٺاهي سگهجن ٿيون. ڌاتوءَ جي فريم واري ورهاڱي پڻ موجود آهي. هي ورهاڱو رستي (جيڪو بنيادي طور ورهاڱي جي هيٺئين ۽ مٿئين حصي تي استعمال ٿئي ٿو) ۽ ڪڙين (رستي ۾ لڳايل عمودي حصا، جيڪي عام طور {{convert|24|,|16|,|12|in|cm|-1|abbr=out|disp=or}} جي وٿيءَ تي رکيا وڃن ٿا) تي مشتمل هوندو آهي.
اندروني ديواري ورهاڱا، جن کي [[آفيس ورهاڱو|آفيس ورهاڱا]] پڻ چيو وڃي ٿو، عام طور [[ڊرائي وال|پلستر بورڊ]] ([[ڊرائي وال]]) يا شيشي جي مختلف قسمن مان ٺهيل هوندا آهن. [[سخت ڪيل شيشو]] هڪ عام چونڊ آهي، ڇاڪاڻتہ [[گهٽ لوهه وارو شيشو]] (جيڪو ''اوپٽي-وائيٽ شيشو'' جي نالي سان وڌيڪ مشهور آهي) روشني ۽ شمسي گرميءَ جي منتقلي وڌائي ٿو.
ديواري ورهاڱا موتين ۽ رستن وسيلي ٺاهيا ويندا آهن، جيڪي يا ته ڇت کان لٽڪايا ويندا آهن يا زمين ۾ لڳايا ويندا آهن.<ref>{{cite web|title=Partition Walls|url=http://www.ceilingspartitions.co.uk/partitions-walls/partitions/|publisher=Excellence in craftsmanship|access-date=17 July 2013}}</ref> پينل رستي ۾ وجهي مضبوط ڪيا ويندا آهن. ديواري ورهاڱن جي ڪجهه قسمن لاءِ باهه جي مزاحمت ۽ صوتي ڪارڪردگيءَ جي درجابندي مقرر ڪئي ويندي آهي.
;چرندڙ ورهاڱا
{{Main|کڻڻ جوڳو ورهاڱو}}
چرندڙ ورهاڱا اهڙيون ديوارون آهن، جيڪي کلي ٻن يا وڌيڪ ڪمرن کي هڪ وڏي فرشي ايراضيءَ ۾ ملائين ٿيون. انهن ۾ شامل آهن:
* سرڪندڙ—پينلن جو هڪ سلسلو، جيڪو فرش ۽ ڇت تي لڳل رستن ۾ سرڪي ٿو، بلڪل سرڪندڙ دروازن وانگر.
* [[سرڪندڙ دروازو|سرڪندڙ]] ۽ [[ويڙهجي سگهندڙ دروازو|ويڙهجي سگهندڙ]] دروازا—سرڪندڙ ۽ ويڙهجي سگهندڙ دروازن جهڙا، جيڪي ننڍين وٿين لاءِ مناسب آهن.
* ويڙهجي سگهندڙ ورهاڱي واريون ديوارون—هڪ ٻئي سان ڳنڍيل پينلن جو سلسلو، جيڪو مٿئين رستي تان لٽڪيل هوندو آهي؛ وڌائڻ تي صوتي علحدگي فراهم ڪري ٿو ۽ سميٽڻ تي ديوار، ڇت، الماري يا ڇتي خاني ڀرسان گڏ ٿي وڃي ٿو.
* پردا—عام طور ڌاتوءَ يا [[ڪاٺي فريم|ڪاٺي فريم]] مان ٺهيل، جنهن تي [[پلائيووڊ]] ۽ [[ذراتي تختو|چپ بورڊ]] لڳل هوندا آهن ۽ آزاد بيهڻ ۽ آسانيءَ سان چرڻ لاءِ ٽنگن جو سهارو مليل هوندو آهي.
* [[پائيپ ۽ پردو]]—مقرر يا ڊگها-ننڍا ٿيندڙ عمودي ۽ افقي جزا، ڪڍي سگهجندڙ پينلن سان زمين تي بيٺل پردي جو نظام فراهم ڪن ٿا.
===گڏيل ديوار===
{{مک|گڏيل ديوار}}
گڏيل ديوارون عمارتن يا ڪنهن عمارت اندر يونٽن کي هڪ ٻئي کان الڳ ڪن ٿيون. اهي عمارت جي رهواسين جي وچ ۾ باهه ۽ [[آواز روڪڻ|آواز جي مزاحمت]] فراهم ڪن ٿيون. گڏيل ديوار لاءِ گهربل گهٽ ۾ گهٽ باهه ۽ آواز جي مزاحمت عمارت سازي ضابطي موجب مقرر ڪئي ويندي آهي ۽ مختلف حالتن مطابق ان ۾ تبديلي ٿي سگهي ٿي. اهڙين ديوارن جي مالڪي قانوني مسئلو بڻجي سگهي ٿي. اها بار کڻندڙ ديوار نه هوندي آهي ۽ مختلف ماڻهن جي ملڪيت ٿي سگهي ٿي.
===ڀرتي ديوار===
{{Main|ڀرتي ديوار}}
ڀرتي ديوار اها سهارو مليل ديوار آهي، جيڪا ٽن-رخائي فريم واري اڏاوت سان ٺهيل عمارت جي چوڌاري گهيرو بند ڪري ٿي.
===باهه روڪ ديوار===
{{مک|باهه روڪ ديوار (اڏاوت)}}
{{فرق|باهه روڪ ديوار (ڪمپيوٽنگ)}}
باهه روڪ ديوارون اڏاوتن اندر يا انهن جي وچ ۾ باهه جي پکڙجڻ جي مزاحمت ڪري [[غير فعال باهه کان بچاءُ]] فراهم ڪن ٿيون. باهه جي پکڙجڻ ۾ دير رهواسين کي نڪرڻ لاءِ وڌيڪ وقت ۽ [[باهه وسائيندڙ|باهه وسائيندڙن]] کي باهه وسائڻ لاءِ وڌيڪ وقت ڏئي ٿي. ڪجهه باهه روڪ ديوارن ۾ باهه جي مزاحمت ڪندڙ دريءَ جا جوڙ لڳائي سگهجن ٿا،<ref>{{cite book |title=NFPA 221 Standard for high Challenge Fire Walls, Fire Walls, and Fire Barrier Walls |at=Table 4.9.2 |edition=2021}}</ref> ۽ اهي [[ٻرڻ ۽ باهه پڪڙڻ جي صلاحيت|نه ٻرندڙ]] مواد، جهڙوڪ ڪنڪريٽ، سيمينٽ بلاڪ، سر يا باهه-درجابندي واري ڊرائي وال مان ٺهيل هونديون آهن. ديوارن مان گذرندڙ سوراخ [[هوابند مهر]] وسيلي باهه-مزاحمتي مواد سان بند ڪيا ويندا آهن. باهه روڪ ديوار ۾ دروازي لاءِ درجابندي وارو [[باهه روڪ دروازو]] ضروري آهي. باهه روڪ ديوارون باهه جي پکڙجڻ خلاف مختلف درجن جي مزاحمت فراهم ڪن ٿيون، جيڪا عام طور هڪ کان چار ڪلاڪن تائين هوندي آهي. باهه روڪ ديوارون دونهين جي رنڊڪ طور پڻ ڪم ڪري سگهن ٿيون، جڏهن اهي عمودي طور سليب کان ڇت جي تختي تائين ۽ افقي طور هڪ ٻاهرين ديوار کان ٻي ٻاهرين ديوار تائين ٺاهي عمارت کي حصن ۾ ورهائين ٿيون.
===ڪٽيندڙ ديوار===
{{مک|ڪٽيندڙ ديوار}}
ڪٽيندڙ ديوارون پاسيرين قوتن، جهڙوڪ زلزلي يا سخت هوا، جي مزاحمت ڪن ٿيون. ڪٽيندڙ ديوارن جا مختلف قسم آهن، جهڙوڪ [[فولادي پليٽ ڪٽيندڙ ديوار]].
===گوڏي جي ديوار===
{{مک|گوڏي جي ديوار}}
گوڏي جون ديوارون ننڍيون ديوارون آهن، جيڪي يا ته [[ڇتي ڪام|ڇتي ڪامن]] کي سهارو ڏين ٿيون يا گهرن جي مٿئين ماڙ جي ڪمرن جي اوچائي وڌائين ٿيون. {{frac|1|1|2}}-ماڙ گهر ۾ گوڏي جي ديوار ''اڌ ماڙ'' کي سهارو ڏئي ٿي.
===کوکلي ديوار===
{{مک|کوکلي ديوار}}
کوکليون ديوارون ٻن "تهن" جي وچ ۾ وٿي رکي ٺاهيون وينديون آهن ته جيئن گرميءَ جي منتقلي روڪي سگهجي.
===ننڍي ديوار===
''[[ننڍي ديوار]]'' ۽ ''ٻانهي ديوار'' ننڍين ديوارن لاءِ عام اصطلاح آهن، جهڙوڪ:
* اڌ ديوار، جيڪا فرش کان ڇت تائين مڪمل نه پهچي ۽ ڪنهن شيءِ کي سهارو نه ڏئي
* بنيادي ديوار—ڪنڪريٽ جي ديوار، جيڪا بنيادي سليب کان ڪمزور ديوار يا فرشي ڪامن تائين وڌي ٿي
* ڪمزور ديوار—فريم واري ديوار، جيڪا بنيادي ديوار يا بنيادي سليب کان فرشي ڪامن تائين وڌي ٿي
===کولي سگهجندڙ ديوار===
[[Image:214_King_-_demountable_walls_and_doors_(5277760889).jpg|thumb|آفيس عمارت ۾ کولي سگهجندڙ ديوار ۽ دروازو]]
[[کولي سگهجندڙ|کولي سگهجندڙ ديوارون]] ٽن مکيه قسمن ۾ ورهايل آهن:
* شيشي جون ديوارون (گڏيل پينل يا [[سڌو ڳانڍاپو]])
* پرتدار [[ذراتي تختو|ذراتي تختي]] جون ديوارون (انهن ۾ ٻيون آخري سطحون پڻ شامل ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ اڇا تختا، [[ڪارڪ تختو]]، مقناطيسي سطح وغيره، جيڪي عام طور خاص مقصد لاءِ ٺهيل [[ديواري ڪڙي|ديواري ڪڙين]] تي لڳل هونديون آهن)
* [[ڊرائي وال]]
===شمسي توانائي===
{{مک|ٽرومب ديوار}}
{{پڻ ڏسو|ٻٽي-تهه وارو مهاڙو}}
[[غير فعال شمسي عمارت سازي]] ۾ ٽرومب ديوار [[گرمي ذخيرو ڪندڙ جسم]] طور ڪم ڪري ٿي.
==جهاز سازي==
{{مک|جهاز سازي}}
جهاز ۾ وڏن خانن کي الڳ ڪندڙ ديوار کي ''[[بلڪ هيڊ (ورهاڱو)|بلڪ هيڊ]]'' چيو وڃي ٿو. [[جهاز جو ڪمرو|جهاز جي ڪمرن]] جي وچ ۾ سنهي ديوار کي ''ورهاڱو'' چيو وڃي ٿو.
==حد واري ديوار==
[[File:Stone wall.jpg|thumb|هڪ انگريزي گودام جي پٿر واري ديوار]][[File:Wall intersection.jpg|thumb|ڳاڙهين سرن واري حد جي ديوارن جو ميلاپ]]
حد وارين ديوارن ۾ رازداريءَ واريون ديوارون، ملڪيت جي حد ڏيکاريندڙ ديوارون ۽ [[شهري ديوار]]ون شامل آهن. اهي آهستي آهستي [[واڙ]]ن سان ملي وڃن ٿيون. روايتي فرق اهو آهي ته واڙ گهٽ ٿلهي ۽ اڪثر کليل نوعيت جي هوندي آهي، جڏهن ته ديوار عام طور معمولي ٿولهه کان وڌيڪ ٿلهي ۽ مڪمل طور بند يا نظر نه ايندڙ هوندي آهي. وڌيڪ واضح طور، ڪاٺ يا تار جي ٻاهرين اڏاوت کي عام طور [[واڙ]] چيو ويندو آهي، پر [[معماري]] مان ٺهيل اهڙي اڏاوت کي ديوار چيو ويندو آهي. ٻنهي لاءِ عام اصطلاح [[سرحدي رنڊڪ|رنڊڪ]] آهي، جيڪو انهن اڏاوتن لاءِ مناسب آهي، جيڪي ڪجهه حصي ۾ ديوار ۽ ڪجهه حصي ۾ واڙ هجن—مثال طور [[برلن جي ديوار]]. ديوار ۽ واڙ جي وچ واري هڪ ٻي اڻچٽائي [[ها-ها]] آهي، جيڪا نظارو محفوظ رکڻ لاءِ زمين جي سطح کان هيٺ ٺاهي ويندي آهي، پر رنڊڪ طور ڪم ڪندي آهي (مثال طور ڍورن لاءِ).
[[File:Olditalianwall.JPG|thumb|left|upright|گلن سان گهيريل هڪ پراڻي اطالوي ديوار]]
[[توپخانو|توپخاني]] جي ايجاد کان اڳ، دنيا جي ڪيترن ئي [[شهر|شهرن]] ۽ قصبن، خاص طور يورپ ۽ ايشيا ۾، [[دفاعي ديوار|دفاعي يا حفاظتي ديوارون]] (جن کي قصبي يا شهري ديوارون پڻ چيو ويندو هو) هونديون هيون. حقيقت ۾ انگريزي لفظ "وال" لاطيني ''[[والم]]'' مان نڪتل آهي—جيڪو قلعي بنديءَ واري ديوار جو هڪ قسم هو. اهي ديوارون هاڻي دفاع لاءِ لاڳاپيل نه رهيون آهن، تنهنڪري اهڙا شهر پنهنجي ديوارن کان ٻاهر پکڙجي ويا آهن ۽ ڪيتريون قلعي بندي واريون ديوارون يا انهن جا حصا ڊاهي ڇڏيا ويا آهن—مثال طور [[روم]]، [[اٽلي]] ۽ [[بيجنگ]]، [[چين]] ۾. تمام وڏي پيماني تي حفاظتي ديوارن جي مثالن ۾ [[چين جي عظيم ديوار]] ۽ [[هيڊرين جي ديوار]] شامل آهن.
==سرحدي ديوار==
{{مک|سرحدي رنڊڪ}}
[[File:Berliner Mauer, ostdeutscher Grenzer beobachtet Räumung des Kubat-Dreieck.jpg|thumb|برلن جي ديوار، 1 جولاءِ 1988ع]]
[[File:Algodones sand-dune-fence.jpg|thumb|ڪيليفورنيا ۾ [[ميڪسيڪو–آمريڪا رنڊڪ]]]]
ڪجهه ديوارون رسمي طور هڪ آباديءَ ۽ ٻي آباديءَ جي وچ ۾ سرحد مقرر ڪن ٿيون. [[سرحدي ديوار]] ڪنهن مخصوص ليڪ يا [[سرحد]] پار ماڻهن جي اچ وڃ کي محدود ڪرڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي. اهي اڏاوتون بين الاقوامي سرحدن ۽ [[جاگرافيائي بيهڪ]] جي لحاظ کان پنهنجي جاءِ ۾ مختلف ٿين ٿيون. تاريخ ۾ سرحدي رنڊڪ جو سڀ کان مشهور مثال شايد [[چين جي عظيم ديوار]] آهي، جيڪا ديوارن جو هڪ سلسلو هئي ۽ [[چين]] جي سلطنت کي اتر جي خانه بدوش طاقتن کان الڳ ڪندي هئي. هاڻوڪي دور جو سڀ کان نمايان مثال [[برلن جي ديوار]] آهي، جيڪا [[اولهه برلن]] جي [[گهيريل علائقو|گهيريل علائقي]] کي گهيري ٿي ۽ [[سرد جنگ]] جي گهڻي عرصي دوران ان کي [[اوڀر جرمني]] کان الڳ رکندي هئي. آمريڪا ۽ ميڪسيڪو کي الڳ ڪندڙ آمريڪا-ميڪسيڪو سرحدي ديوار هڪ ٻيو هاڻوڪو مثال آهي.
fdv5ts2ejuoto4fer3k3sixkytewzr2
392118
392117
2026-07-08T04:03:24Z
Intisar Ali
8681
392118
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|عمودي اڏاوت، جيڪا عام طور تي ٺوس هوندي آهي ۽ ڪنهن ايراضيءَ جي حد مقرر ڪندي ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان جي حفاظت ڪندي آهي}}
{{multiple image|perrow=2|total_width=300|image1=Noel_2005_Pékin_031_muraille_de_chine_Mutianyu.jpg|width1=300|height1=|image2=J.L. Gerome - The Wailing Wall - Google Art Project.jpg|width2=300|height2=|image3=Hadrian%27s_wall_at_Greenhead_Lough.jpg|width3=300|height3=|image4=City walls with the town and the salt mines in the background, Ston, Croatia (PPL3-Altered) julesvernex2.jpg|width4=300|height4=|footer=[[چين جي عظيم ديوار]]، [[مغربي ديوار]]،<br>
[[هيڊرين جي ديوار]]، [[اسٽون جون ديوارون]]}}
''' ڀت''' يا '''ديوار''' هڪ [[اڏاوت]] ۽ مٿاڇري آهي، جيڪا ڪنهن ايراضيءَ جي حد مقرر ڪري ٿي؛ بار کڻي ٿي؛ [[حفاظت]]، [[پناھ]] يا [[آواز جي روڪ|آواز کان بچاءُ]] فراهم ڪري ٿي؛ يا سينگار جي مقصد لاءِ ڪم اچي ٿي. ڀتين جا مختلف قسم آهن، جن ۾ ملڪن جي وچ ۾ [[سرحدي رنڊڪ| رنڊڪون]]، سرن جون ڀتيون، [[قلعي بندي|قلعي بندين]] ۾ [[دفاعي ديوار|دفاعي ڀتيون]]، ۽ مٽي، پٿر، پاڻي يا شور کي روڪيندڙ [[سھارو ڏيندڙ ڀت|سھارو ڏيندڙ ڀتيون]] شامل آهن. ديوارون عمارتن ۾ پڻ هونديون آهن، جتي اهي [[ڇت|ڇتن]]، [[فرش|فرشن]] ۽ [[اندروني ڇت]]ن کي سهارو ڏين ٿيون، جڳهن کي گهيري ۾ آڻين ٿيون ۽ پناهه ۽ حفاظت فراهم ڪن ٿيون.
ڀتين جي اڏاوت کي [[فريم سازي (اڏاوت)|فريم واريون ڀتيون]] ۽ ڳريون ٺوس ڀتيون ٻن ڀاڱن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. فريم واريون ڀتيون [[ٿنڀو (اڏاوتي)|ٿنڀن]]، [[ستون]]ن يا [[ديواري ڪڙي|ديواري ڪڙين]] وسيلي بار کي [[بنياد (انجنيئرنگ)|بنياد]] ڏانهن منتقل ڪن ٿيون ۽ عام طور تي اڏاوتي جزن، [[حرارتي موصليت|موصليت]] ۽ آخري سطح جي جزن تي مشتمل هونديون آهن. ڳريون ٺوس ڀتيون يا ديوارون [[معماري]]، [[ڪنڪريٽ]]، [[ڪچي سر]] يا [[دٻايل مٽي]] جهڙن ٺوس مواد مان ٺهيل هونديون آهن. ڀتين اندر [[بجليءَ جي تارن]] يا [[نلڪي سازي]] جهڙيون سهولتون پڻ رکي سگهجن ٿيون ۽ انهن کي مقامي [[عمارت سازي ضابطو|عمارت سازي]] ۽ [[باھ کان بچاءَ جو ضابطو|باھ کان بچاءَ جي ضابطن]] جي پابندي ڪرڻي پوندي آهي.
تاريخي طور ڀتيون دفاعي مقصدن لاءِ ڪم اينديون رهيون آهن ۽ لفظ "ديوار" اصل ۾ [[دفاعي ديوار|دفاعي ديوارن]] ۽ مورچن لاءِ استعمال ٿيندو هو. مشهور دفاعي ديوارن جي مثالن ۾ [[چين جي عظيم ديوار]] ۽ [[هيڊرين جي ديوار]] شامل آهن. ديوارون سينگار يا [[جماليات|جمالي]] مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهن ٿيون.
==لفظي بڻ بنياد==
[[File:Beowulf - weall.jpg|thumb|"ڀت"، '''ڀت''' هڪ [[اڏاوت]] لاءِ [[قديم انگريزي]] هِجي]]
انگريزي اصطلاح ''وال'' [[لاطيني ٻولي|لاطيني]] لفظ ''والم'' مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "مٽيءَ جي ديوار يا [[مورچو (قلعي بندي)|مورچو]]، جنهن تي [[ڪاٺين جي دفاعي واڙ|ڪاٺين جون دفاعي واڙون]] لڳل هجن، ڪاٺين جي قطار يا ليڪ، ديوار، مورچو يا قلعي بندي"، جڏهن ته لاطيني لفظ ميورس (murus) پٿر جي دفاعي ديوار لاءِ استعمال ٿئي ٿو.<ref>"Wall". Whitney, William Dwight, and Benjamin E. Smith. ''The Century dictionary and cyclopedia'', vol. 8. New York: Century Co., 1901. 6,809. Print.</ref> [[انگريزي ٻولي]] ۾ "وال" جو لفظ ٻاهرين ديوار، ڪنهن [[ڪمرو|ڪمري]] جي اندرين پاسن يا ٻنهي لاءِ گڏيل طور استعمال ٿئي ٿو، پر اهو استعمال سڀني ٻولين ۾ هڪجهڙو ناهي؛ ڪيترين ٻولين ۾ اندرين ۽ ٻاهرين ديوار لاءِ الڳ لفظ آهن. اهو فرق [[جرمن ٻولي]] ۾ وئنڊ ۽ مائوئر، ۽ [[اسپيني ٻولي]] ۾ پاريڊ pared ۽ مرو muro جي وچ ۾ ڏسي سگهجي ٿو.
==دفاعي ديوار==
{{مک|دفاعي ديوار}}
لفظ ديوار اصل ۾ دفاعي ديوارن ۽ [[مورچو (قلعي بندي)|مورچن]] لاءِ استعمال ٿيندو هو.
==عمارت جي ديوار==
{{پڻ ڏسو|آمريڪي تاريخي واڍڪو ڪم}}
عمارتن ۾ ديوارن جا مقصد [[ڇت]]ن، [[فرش]]ن ۽ [[اندروني ڇت]]ن کي سهارو ڏيڻ؛ [[عمارت جو ٻاهريون ڍڪ]] جي حصي طور ڇت سان گڏ ڪنهن جڳهه کي گهيري عمارت کي شڪل ڏيڻ؛ ۽ پناهه ۽ حفاظت فراهم ڪرڻ آهن. ان کان سواءِ، ديوار اندر [[بجليءَ جي تارن]] يا [[نلڪي سازي]] جهڙيون مختلف سهولتون پڻ رکي سگهجن ٿيون. ديوارون [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] به ٿي سگهن ٿيون ۽ نه به. ديوارن لاءِ مقامي [[عمارت سازي ضابطو|عمارت سازي]] ۽/يا [[باهه کان بچاءَ جو ضابطو|باهه کان بچاءَ جي ضابطن]] جي پابندي ضروري آهي.
ديوارن جي اڏاوت ٻن بنيادي قسمن ۾ ورهائجي ٿي: ''فريم واريون ديوارون'' يا ''ڳريون ٺوس ديوارون''. [[فريم سازي (اڏاوت)|فريم وارين ديوارن]] ۾ بار ٿنڀن، ستونن يا ديواري ڪڙين وسيلي بنياد ڏانهن منتقل ٿئي ٿو. فريم وارين ديوارن ۾ اڪثر ٽي يا وڌيڪ الڳ جزا هوندا آهن: اڏاوتي جزا (جهڙوڪ گهر جي ديوار ۾ 2×4 ديواري ڪڙيون)، [[حرارتي موصليت|موصليت]]، ۽ آخري سطح جا جزا يا مٿاڇريون (جهڙوڪ [[ڊرائي وال]] يا [[پينل سازي]]). ڳريون ٺوس ديوارون ڪنهن ٺوس مواد مان ٺهيل هونديون آهن، جهڙوڪ [[معماري]]، [[ڪنڪريٽ]]، جنهن ۾ [[سلپ فارم پٿر جي معماري]] پڻ شامل آهي، [[ڪاٺ جي ٿڙن واري عمارت]]، [[ڪنڊ ڪاٺ جي اڏاوت]]، [[ڪچي سر]]، [[دٻايل مٽي]]، [[ڪوب (مواد)|ڪوب]]، [[مٽيءَ جي ٿيلهن واري اڏاوت]]، [[بوتلن جي ديوار|بوتلون]]، [[ٽين جي دٻن واري ديوار|ٽين جا دٻا]]، [[پلال جي ڳٺن واري اڏاوت]] يا [[برفاني محل|برف]].
ديوارون پاڻيءَ جي اندر گهڙڻ کي ٽن بنيادي طريقن سان روڪين ٿيون: گهم کي ذخيرو ڪرڻ، پاڻي ڪڍندڙ [[ٻاهريون ڍڪ (اڏاوت)|ٻاهريون ڍڪ]]، يا مٿاڇري کان بند ٿيل ٻاهريون ڍڪ.<ref>Committee on Damp Indoor Spaces and Health, Board on Health Promotion and Disease Prevention. ''Damp indoor spaces and health''. Institute of Medicine, (U. S.). National Academies Press. Washington, D. C.. 2004. 34-35. Print.</ref> گهم کي ذخيرو ڪرڻ پٿر ۽ سرن جي ڳرين ٺوس ديوارن وارين عمارتن ۾ عام آهي، جتي گهم خود اڏاوت جي ديوارن وسيلي جذب ۽ خارج ٿئي ٿي. ''پاڻي ڪڍندڙ ٻاهريون ڍڪ''، جنهن کي ''ڇنڊيندڙ ديوارون'' پڻ چيو وڃي ٿو،<ref name="ASTM">Straube, J. F.and Burnett, E. F. P., "Driving Rain and Masonry Veneer". ''Water Leakage through Building Facades, ASTM STP 1314''. R. J. Kudder and J. L. Erdly, Eds. American Society for Testing and Materials (ASTM), 1998. 75. Print.</ref> ان ڳالهه کي تسليم ڪري ٿو ته گهم ٻاهرين ڍڪ مان اندر گهڙندي، تنهنڪري ڍڪ جي اندر [[گهر ويڙهڻ واري چادر]] يا [[فيلٽ ڪاغذ]] جهڙي ''گهم روڪ رنڊڪ'' دفاع جي ٻي قطار فراهم ڪري ٿي، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ''پاڻي نيڪال ڪندڙ سطح'' يا ''هوائي وٿي'' گهم کي هيٺ وهي ديوار مان ٻاهر نڪرڻ جو رستو ڏئي ٿي. ڪڏهن پاڻي نيڪال ڪندڙ سطح سان گڏ [[هوا جي آمدرفت (معماري)|هوا جي آمدرفت]] پڻ فراهم ڪئي ويندي آهي، جيئن [[مينهن روڪ پردي]] واري اڏاوت ۾. ''مٿاڇري کان بند ٿيل'' ٻاهريون ڍڪ، جنهن کي ''رنڊڪ واري ديوار'' يا ''مڪمل رنڊڪ'' وارو ڍڪ پڻ چيو وڃي ٿو،<ref name="ASTM" /> ٻاهرين ڍڪ جي [[رساءُ]] کان پاڪ مٿاڇري برقرار رکڻ تي ڀاڙي ٿو. ان جي مثالن ۾ شروعاتي [[ٻاهرين موصليت ۽ آخري سطح وارو نظام]]، اڏاوتي شيشو، ڌاتوءَ سان ڍڪيل پينل ۽ [[لهردار جست چڙهيل لوهه|لهردار ڌاتو]] شامل آهن.
عمارتن جون ديوارون اڪثر ٻاهرين ۽ اندرين ٻنهي پاسن کان فن جا نمونا بڻجي وڃن ٿيون، جيئن انهن تي [[موزائيڪ]] جو ڪم ٿيل هجي يا [[ڀت چتر]] ٺاهيا وڃن؛ يا جڏهن اهي اثر پيدا ڪرڻ لاءِ [[مٿاڇري جي آخري بناوت|بناوتون يا رنگيل آخري سطحون]] ڏيکارين ته جوڙجڪ جو مرڪزي نقطو بڻجن ٿيون.
===پردي واري ديوار===
{{مک|پردي واري ديوار (معماري)}}
[[File:Pest-budai vaktérkép (Baróthy Anna, 2016), Széll Kálmán tér, Budapest.jpg|thumb|[[بڊاپيسٽ]] جي [[سيل ڪالمان چوڪ]] ۾ ديواري فن<ref>{{Cite web |url=http://www.landezine.com/index.php/2016/10/szell-kalman-square-budapest-hungary/ |title=Széll Kálmán square, Budapest, Hungary « Landscape Architecture Works |website=Landezine |last=Baróthy |first=Anna |date=2016 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207183939/http://www.landezine.com/index.php/2016/10/szell-kalman-square-budapest-hungary/ |archive-date=2018-02-07 |access-date=2018-02-07}}</ref>]]
[[File:Münster, LVM -- 2017 -- 9343-7.jpg|thumb|هڪ جديد جرمن اوچي عمارت تي شيشي جون [[پردي واري ديوار (معماري)|پردي واريون ديوارون]]]]
[[معماري]] ۽ [[شهري انجنيئرنگ]] ۾، پردي واري ديوار مان مراد عمارت جو اهڙو [[مهاڙو]] آهي، جيڪو [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] نه هجي، پر سينگار، آخري سطح، اڳيون حصو، چهرو يا تاريخي تحفظ فراهم ڪري.
===اڳواٽ ٺهيل ديوار===
[[اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ|اڳواٽ ٺهيل ديوارون]] اهي ديوارون آهن، جيڪي ڪنهن [[ڪارخانو|ڪارخاني]] ۾ تيار ڪري پوءِ گهربل هنڌ موڪليون وڃن ٿيون ۽ لڳائڻ لاءِ تيار هونديون آهن. سرن جهڙي ٻين مواد مان ٺهيل ديوارن جي ڀيٽ ۾، انهن کي لڳائڻ وڌيڪ تيز هوندو آهي ۽ انهن جي [[لاڳت]] گهٽ ٿي سگهي ٿي.
===ملين ديوار===
{{Main|ملين ديوار}}
ملين ديوارون هڪ اڏاوتي نظام آهن، جيڪو عمارت جي چوڌاري لڳايل [[اڳواٽ تياري|اڳواٽ تيار ڪيل]] پينلن تي فرش جي سليب جو بار کڻي ٿو.
===ورهاڱي واري ديوار===
[[File:Glass Partition Wall.jpg|thumb|شيشي جون ورهاڱي واريون ديوارون]]
ورهاڱي واري ديوار هڪ (عام طور سنهي) ديوار آهي، جيڪا ڪنهن [[ڪمرو|ڪمري]]، خاص طور اڳ ۾ موجود ڪمري، کي الڳ ڪرڻ يا ورهائڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿي. ورهاڱي واريون ديوارون عام طور [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] نه هونديون آهن ۽ ڪيترن ئي مواد مان ٺاهي سگهجن ٿيون، جن ۾ فولادي پينل، سرون، ڪپڙو، [[پلاسٽڪ]]، [[ڊرائي وال|پلستر بورڊ]]، [[ڪاٺ]]، [[مٽي]]ءَ جا بلاڪ، [[ٽيراڪوٽا]]، [[ڪنڪريٽ جو معماري بلاڪ|ڪنڪريٽ]] ۽ [[شيشو]] (جهڙوڪ [[چادر شيشو]]) شامل آهن.
شيشي جي ورهاڱي واري ديوار انفرادي [[سخت ڪيل شيشو|سخت ڪيل شيشي]] جي پينلن جو سلسلو هوندي آهي، جيڪي ڪاٺ يا ڌاتوءَ جي فريم ۾ لڳل هوندا آهن. اهي مضبوط [[ايلومينيم]] جي ڇتي رستي تان لٽڪيل يا ان تي سرڪندڙ ٿي سگهن ٿا.<ref>{{cite web|title=PARTITION WALL|url=http://niceduniya.blogspot.com/2007/12/partition-wall.html|publisher=Principles of Design|access-date=17 July 2013|archive-date=24 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190304/http://niceduniya.blogspot.com/2007/12/partition-wall.html|url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ فرش واري رهنمائي پٽيءَ جي ضرورت نه هوندي آهي، جنهن ڪري ان کي آسانيءَ سان هلائي سگهجي ٿو ۽ لنگهه بنا رنڊڪ جي رهي ٿو.
ڪاٺ جي ورهاڱي واري ديوار ڪاٺيءَ جي فريم تي مشتمل هوندي آهي، جنهن کي فرش يا پاسن وارين ديوارن جو سهارو مليل هوندو آهي. ڌاتوءَ جي [[پلستر ڄاري]] ۽ صحيح نموني لڳايل پلستر هڪ مضبوط ورهاڱي واري ديوار ٺاهين ٿا. [[ريشيدار سيمينٽ]] جي پٺڀرائي تختي مان ٺهيل ورهاڱي واريون ديوارون رڌڻن يا وهنجڻ جي جاين جهڙن آلن هنڌن ۾ [[ٽائل]] لڳائڻ لاءِ بنياد طور مشهور آهن. ڪاٺ يا فولاد جي جزن تي لڳايل جست چڙهيل چادر گهڻو ڪري عارضي نوعيت جي ڪمن ۾ استعمال ڪئي ويندي آهي. سادي يا مضبوط ڪيل ورهاڱي واريون ديوارون ڪنڪريٽ، جنهن ۾ اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ بلاڪ پڻ شامل آهن، مان به ٺاهي سگهجن ٿيون. ڌاتوءَ جي فريم واري ورهاڱي پڻ موجود آهي. هي ورهاڱو رستي (جيڪو بنيادي طور ورهاڱي جي هيٺئين ۽ مٿئين حصي تي استعمال ٿئي ٿو) ۽ ڪڙين (رستي ۾ لڳايل عمودي حصا، جيڪي عام طور {{convert|24|,|16|,|12|in|cm|-1|abbr=out|disp=or}} جي وٿيءَ تي رکيا وڃن ٿا) تي مشتمل هوندو آهي.
اندروني ديواري ورهاڱا، جن کي [[آفيس ورهاڱو|آفيس ورهاڱا]] پڻ چيو وڃي ٿو، عام طور [[ڊرائي وال|پلستر بورڊ]] ([[ڊرائي وال]]) يا شيشي جي مختلف قسمن مان ٺهيل هوندا آهن. [[سخت ڪيل شيشو]] هڪ عام چونڊ آهي، ڇاڪاڻتہ [[گهٽ لوهه وارو شيشو]] (جيڪو ''اوپٽي-وائيٽ شيشو'' جي نالي سان وڌيڪ مشهور آهي) روشني ۽ شمسي گرميءَ جي منتقلي وڌائي ٿو.
ديواري ورهاڱا موتين ۽ رستن وسيلي ٺاهيا ويندا آهن، جيڪي يا ته ڇت کان لٽڪايا ويندا آهن يا زمين ۾ لڳايا ويندا آهن.<ref>{{cite web|title=Partition Walls|url=http://www.ceilingspartitions.co.uk/partitions-walls/partitions/|publisher=Excellence in craftsmanship|access-date=17 July 2013}}</ref> پينل رستي ۾ وجهي مضبوط ڪيا ويندا آهن. ديواري ورهاڱن جي ڪجهه قسمن لاءِ باهه جي مزاحمت ۽ صوتي ڪارڪردگيءَ جي درجابندي مقرر ڪئي ويندي آهي.
;چرندڙ ورهاڱا
{{Main|کڻڻ جوڳو ورهاڱو}}
چرندڙ ورهاڱا اهڙيون ديوارون آهن، جيڪي کلي ٻن يا وڌيڪ ڪمرن کي هڪ وڏي فرشي ايراضيءَ ۾ ملائين ٿيون. انهن ۾ شامل آهن:
* سرڪندڙ—پينلن جو هڪ سلسلو، جيڪو فرش ۽ ڇت تي لڳل رستن ۾ سرڪي ٿو، بلڪل سرڪندڙ دروازن وانگر.
* [[سرڪندڙ دروازو|سرڪندڙ]] ۽ [[ويڙهجي سگهندڙ دروازو|ويڙهجي سگهندڙ]] دروازا—سرڪندڙ ۽ ويڙهجي سگهندڙ دروازن جهڙا، جيڪي ننڍين وٿين لاءِ مناسب آهن.
* ويڙهجي سگهندڙ ورهاڱي واريون ديوارون—هڪ ٻئي سان ڳنڍيل پينلن جو سلسلو، جيڪو مٿئين رستي تان لٽڪيل هوندو آهي؛ وڌائڻ تي صوتي علحدگي فراهم ڪري ٿو ۽ سميٽڻ تي ديوار، ڇت، الماري يا ڇتي خاني ڀرسان گڏ ٿي وڃي ٿو.
* پردا—عام طور ڌاتوءَ يا [[ڪاٺي فريم|ڪاٺي فريم]] مان ٺهيل، جنهن تي [[پلائيووڊ]] ۽ [[ذراتي تختو|چپ بورڊ]] لڳل هوندا آهن ۽ آزاد بيهڻ ۽ آسانيءَ سان چرڻ لاءِ ٽنگن جو سهارو مليل هوندو آهي.
* [[پائيپ ۽ پردو]]—مقرر يا ڊگها-ننڍا ٿيندڙ عمودي ۽ افقي جزا، ڪڍي سگهجندڙ پينلن سان زمين تي بيٺل پردي جو نظام فراهم ڪن ٿا.
===گڏيل ديوار===
{{مک|گڏيل ديوار}}
گڏيل ديوارون عمارتن يا ڪنهن عمارت اندر يونٽن کي هڪ ٻئي کان الڳ ڪن ٿيون. اهي عمارت جي رهواسين جي وچ ۾ باهه ۽ [[آواز روڪڻ|آواز جي مزاحمت]] فراهم ڪن ٿيون. گڏيل ديوار لاءِ گهربل گهٽ ۾ گهٽ باهه ۽ آواز جي مزاحمت عمارت سازي ضابطي موجب مقرر ڪئي ويندي آهي ۽ مختلف حالتن مطابق ان ۾ تبديلي ٿي سگهي ٿي. اهڙين ديوارن جي مالڪي قانوني مسئلو بڻجي سگهي ٿي. اها بار کڻندڙ ديوار نه هوندي آهي ۽ مختلف ماڻهن جي ملڪيت ٿي سگهي ٿي.
===ڀرتي ديوار===
{{Main|ڀرتي ديوار}}
ڀرتي ديوار اها سهارو مليل ديوار آهي، جيڪا ٽن-رخائي فريم واري اڏاوت سان ٺهيل عمارت جي چوڌاري گهيرو بند ڪري ٿي.
===باهه روڪ ديوار===
{{مک|باهه روڪ ديوار (اڏاوت)}}
{{فرق|باهه روڪ ديوار (ڪمپيوٽنگ)}}
باهه روڪ ديوارون اڏاوتن اندر يا انهن جي وچ ۾ باهه جي پکڙجڻ جي مزاحمت ڪري [[غير فعال باهه کان بچاءُ]] فراهم ڪن ٿيون. باهه جي پکڙجڻ ۾ دير رهواسين کي نڪرڻ لاءِ وڌيڪ وقت ۽ [[باهه وسائيندڙ|باهه وسائيندڙن]] کي باهه وسائڻ لاءِ وڌيڪ وقت ڏئي ٿي. ڪجهه باهه روڪ ديوارن ۾ باهه جي مزاحمت ڪندڙ دريءَ جا جوڙ لڳائي سگهجن ٿا،<ref>{{cite book |title=NFPA 221 Standard for high Challenge Fire Walls, Fire Walls, and Fire Barrier Walls |at=Table 4.9.2 |edition=2021}}</ref> ۽ اهي [[ٻرڻ ۽ باهه پڪڙڻ جي صلاحيت|نه ٻرندڙ]] مواد، جهڙوڪ ڪنڪريٽ، سيمينٽ بلاڪ، سر يا باهه-درجابندي واري ڊرائي وال مان ٺهيل هونديون آهن. ديوارن مان گذرندڙ سوراخ [[هوابند مهر]] وسيلي باهه-مزاحمتي مواد سان بند ڪيا ويندا آهن. باهه روڪ ديوار ۾ دروازي لاءِ درجابندي وارو [[باهه روڪ دروازو]] ضروري آهي. باهه روڪ ديوارون باهه جي پکڙجڻ خلاف مختلف درجن جي مزاحمت فراهم ڪن ٿيون، جيڪا عام طور هڪ کان چار ڪلاڪن تائين هوندي آهي. باهه روڪ ديوارون دونهين جي رنڊڪ طور پڻ ڪم ڪري سگهن ٿيون، جڏهن اهي عمودي طور سليب کان ڇت جي تختي تائين ۽ افقي طور هڪ ٻاهرين ديوار کان ٻي ٻاهرين ديوار تائين ٺاهي عمارت کي حصن ۾ ورهائين ٿيون.
===ڪٽيندڙ ديوار===
{{Main|ڪٽيندڙ ديوار}}
ڪٽيندڙ ديوارون پاسيرين قوتن، جهڙوڪ زلزلي يا سخت هوا، جي مزاحمت ڪن ٿيون. ڪٽيندڙ ديوارن جا مختلف قسم آهن، جهڙوڪ [[فولادي پليٽ ڪٽيندڙ ديوار]].
===گوڏي جي ديوار===
{{مک|گوڏي جي ديوار}}
گوڏي جون ديوارون ننڍيون ديوارون آهن، جيڪي يا ته [[ڇتي ڪام|ڇتي ڪامن]] کي سهارو ڏين ٿيون يا گهرن جي مٿئين ماڙ جي ڪمرن جي اوچائي وڌائين ٿيون. {{frac|1|1|2}}-ماڙ گهر ۾ گوڏي جي ديوار ''اڌ ماڙ'' کي سهارو ڏئي ٿي.
===کوکلي ديوار===
{{مک|کوکلي ديوار}}
کوکليون ديوارون ٻن "تهن" جي وچ ۾ وٿي رکي ٺاهيون وينديون آهن ته جيئن گرميءَ جي منتقلي روڪي سگهجي.
===ننڍي ديوار===
''[[ننڍي ديوار]]'' ۽ ''ٻانهي ديوار'' ننڍين ديوارن لاءِ عام اصطلاح آهن، جهڙوڪ:
* اڌ ديوار، جيڪا فرش کان ڇت تائين مڪمل نه پهچي ۽ ڪنهن شيءِ کي سهارو نه ڏئي
* بنيادي ديوار—ڪنڪريٽ جي ديوار، جيڪا بنيادي سليب کان ڪمزور ديوار يا فرشي ڪامن تائين وڌي ٿي
* ڪمزور ديوار—فريم واري ديوار، جيڪا بنيادي ديوار يا بنيادي سليب کان فرشي ڪامن تائين وڌي ٿي
===کولي سگهجندڙ ديوار===
[[Image:214_King_-_demountable_walls_and_doors_(5277760889).jpg|thumb|آفيس عمارت ۾ کولي سگهجندڙ ديوار ۽ دروازو]]
[[کولي سگهجندڙ|کولي سگهجندڙ ديوارون]] ٽن مکيه قسمن ۾ ورهايل آهن:
* شيشي جون ديوارون (گڏيل پينل يا [[سڌو ڳانڍاپو]])
* پرتدار [[ذراتي تختو|ذراتي تختي]] جون ديوارون (انهن ۾ ٻيون آخري سطحون پڻ شامل ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ اڇا تختا، [[ڪارڪ تختو]]، مقناطيسي سطح وغيره، جيڪي عام طور خاص مقصد لاءِ ٺهيل [[ديواري ڪڙي|ديواري ڪڙين]] تي لڳل هونديون آهن)
* [[ڊرائي وال]]
===شمسي توانائي===
{{مک|ٽرومب ديوار}}
{{پڻ ڏسو|ٻٽي-تهه وارو مهاڙو}}
[[غير فعال شمسي عمارت سازي]] ۾ ٽرومب ديوار [[گرمي ذخيرو ڪندڙ جسم]] طور ڪم ڪري ٿي.
==جهاز سازي==
{{مک|جهاز سازي}}
جهاز ۾ وڏن خانن کي الڳ ڪندڙ ديوار کي ''[[بلڪ هيڊ (ورهاڱو)|بلڪ هيڊ]]'' چيو وڃي ٿو. [[جهاز جو ڪمرو|جهاز جي ڪمرن]] جي وچ ۾ سنهي ديوار کي ''ورهاڱو'' چيو وڃي ٿو.
==حد واري ديوار==
[[File:Stone wall.jpg|thumb|هڪ انگريزي گودام جي پٿر واري ديوار]][[File:Wall intersection.jpg|thumb|ڳاڙهين سرن واري حد جي ديوارن جو ميلاپ]]
حد وارين ديوارن ۾ رازداريءَ واريون ديوارون، ملڪيت جي حد ڏيکاريندڙ ديوارون ۽ [[شهري ديوار]]ون شامل آهن. اهي آهستي آهستي [[واڙ]]ن سان ملي وڃن ٿيون. روايتي فرق اهو آهي ته واڙ گهٽ ٿلهي ۽ اڪثر کليل نوعيت جي هوندي آهي، جڏهن ته ديوار عام طور معمولي ٿولهه کان وڌيڪ ٿلهي ۽ مڪمل طور بند يا نظر نه ايندڙ هوندي آهي. وڌيڪ واضح طور، ڪاٺ يا تار جي ٻاهرين اڏاوت کي عام طور [[واڙ]] چيو ويندو آهي، پر [[معماري]] مان ٺهيل اهڙي اڏاوت کي ديوار چيو ويندو آهي. ٻنهي لاءِ عام اصطلاح [[سرحدي رنڊڪ|رنڊڪ]] آهي، جيڪو انهن اڏاوتن لاءِ مناسب آهي، جيڪي ڪجهه حصي ۾ ديوار ۽ ڪجهه حصي ۾ واڙ هجن—مثال طور [[برلن جي ديوار]]. ديوار ۽ واڙ جي وچ واري هڪ ٻي اڻچٽائي [[ها-ها]] آهي، جيڪا نظارو محفوظ رکڻ لاءِ زمين جي سطح کان هيٺ ٺاهي ويندي آهي، پر رنڊڪ طور ڪم ڪندي آهي (مثال طور ڍورن لاءِ).
[[File:Olditalianwall.JPG|thumb|left|upright|گلن سان گهيريل هڪ پراڻي اطالوي ديوار]]
[[توپخانو|توپخاني]] جي ايجاد کان اڳ، دنيا جي ڪيترن ئي [[شهر|شهرن]] ۽ قصبن، خاص طور يورپ ۽ ايشيا ۾، [[دفاعي ديوار|دفاعي يا حفاظتي ديوارون]] (جن کي قصبي يا شهري ديوارون پڻ چيو ويندو هو) هونديون هيون. حقيقت ۾ انگريزي لفظ "وال" لاطيني ''[[والم]]'' مان نڪتل آهي—جيڪو قلعي بنديءَ واري ديوار جو هڪ قسم هو. اهي ديوارون هاڻي دفاع لاءِ لاڳاپيل نه رهيون آهن، تنهنڪري اهڙا شهر پنهنجي ديوارن کان ٻاهر پکڙجي ويا آهن ۽ ڪيتريون قلعي بندي واريون ديوارون يا انهن جا حصا ڊاهي ڇڏيا ويا آهن—مثال طور [[روم]]، [[اٽلي]] ۽ [[بيجنگ]]، [[چين]] ۾. تمام وڏي پيماني تي حفاظتي ديوارن جي مثالن ۾ [[چين جي عظيم ديوار]] ۽ [[هيڊرين جي ديوار]] شامل آهن.
==سرحدي ديوار==
{{مک|سرحدي رنڊڪ}}
[[File:Berliner Mauer, ostdeutscher Grenzer beobachtet Räumung des Kubat-Dreieck.jpg|thumb|برلن جي ديوار، 1 جولاءِ 1988ع]]
[[File:Algodones sand-dune-fence.jpg|thumb|ڪيليفورنيا ۾ [[ميڪسيڪو–آمريڪا رنڊڪ]]]]
ڪجهه ديوارون رسمي طور هڪ آباديءَ ۽ ٻي آباديءَ جي وچ ۾ سرحد مقرر ڪن ٿيون. [[سرحدي ديوار]] ڪنهن مخصوص ليڪ يا [[سرحد]] پار ماڻهن جي اچ وڃ کي محدود ڪرڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي. اهي اڏاوتون بين الاقوامي سرحدن ۽ [[جاگرافيائي بيهڪ]] جي لحاظ کان پنهنجي جاءِ ۾ مختلف ٿين ٿيون. تاريخ ۾ سرحدي رنڊڪ جو سڀ کان مشهور مثال شايد [[چين جي عظيم ديوار]] آهي، جيڪا ديوارن جو هڪ سلسلو هئي ۽ [[چين]] جي سلطنت کي اتر جي خانه بدوش طاقتن کان الڳ ڪندي هئي. هاڻوڪي دور جو سڀ کان نمايان مثال [[برلن جي ديوار]] آهي، جيڪا [[اولهه برلن]] جي [[گهيريل علائقو|گهيريل علائقي]] کي گهيري ٿي ۽ [[سرد جنگ]] جي گهڻي عرصي دوران ان کي [[اوڀر جرمني]] کان الڳ رکندي هئي. آمريڪا ۽ ميڪسيڪو کي الڳ ڪندڙ آمريڪا-ميڪسيڪو سرحدي ديوار هڪ ٻيو هاڻوڪو مثال آهي.
903g6q0j7wu033oxa4mny8eicieumjt
392119
392118
2026-07-08T04:05:25Z
Intisar Ali
8681
392119
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|عمودي اڏاوت، جيڪا عام طور تي ٺوس هوندي آهي ۽ ڪنهن ايراضيءَ جي حد مقرر ڪندي ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان جي حفاظت ڪندي آهي}}
{{multiple image|perrow=2|total_width=300|image1=Noel_2005_Pékin_031_muraille_de_chine_Mutianyu.jpg|width1=300|height1=|image2=J.L. Gerome - The Wailing Wall - Google Art Project.jpg|width2=300|height2=|image3=Hadrian%27s_wall_at_Greenhead_Lough.jpg|width3=300|height3=|image4=City walls with the town and the salt mines in the background, Ston, Croatia (PPL3-Altered) julesvernex2.jpg|width4=300|height4=|footer=[[چين جي عظيم ديوار]]، [[مغربي ديوار]]،<br>
[[هيڊرين جي ديوار]]، [[اسٽون جون ديوارون]]}}
''' ڀت''' يا '''ديوار''' هڪ [[اڏاوت]] ۽ مٿاڇري آهي، جيڪا ڪنهن ايراضيءَ جي حد مقرر ڪري ٿي؛ بار کڻي ٿي؛ [[حفاظت]]، [[پناھ]] يا [[آواز جي روڪ|آواز کان بچاءُ]] فراهم ڪري ٿي؛ يا سينگار جي مقصد لاءِ ڪم اچي ٿي. ڀتين جا مختلف قسم آهن، جن ۾ ملڪن جي وچ ۾ [[سرحدي رنڊڪ| رنڊڪون]]، سرن جون ڀتيون، [[قلعي بندي|قلعي بندين]] ۾ [[دفاعي ديوار|دفاعي ڀتيون]]، ۽ مٽي، پٿر، پاڻي يا شور کي روڪيندڙ [[سھارو ڏيندڙ ڀت|سھارو ڏيندڙ ڀتيون]] شامل آهن. ديوارون عمارتن ۾ پڻ هونديون آهن، جتي اهي [[ڇت|ڇتن]]، [[فرش|فرشن]] ۽ [[اندروني ڇت]]ن کي سهارو ڏين ٿيون، جڳهن کي گهيري ۾ آڻين ٿيون ۽ پناهه ۽ حفاظت فراهم ڪن ٿيون.
ڀتين جي اڏاوت کي [[فريم سازي (اڏاوت)|فريم واريون ڀتيون]] ۽ ڳريون ٺوس ڀتيون ٻن ڀاڱن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. فريم واريون ڀتيون [[ٿنڀو (اڏاوتي)|ٿنڀن]]، [[ستون]]ن يا [[ديواري ڪڙي|ديواري ڪڙين]] وسيلي بار کي [[بنياد (انجنيئرنگ)|بنياد]] ڏانهن منتقل ڪن ٿيون ۽ عام طور تي اڏاوتي جزن، [[حرارتي موصليت|موصليت]] ۽ آخري سطح جي جزن تي مشتمل هونديون آهن. ڳريون ٺوس ڀتيون يا ديوارون [[معماري]]، [[ڪنڪريٽ]]، [[ڪچي سر]] يا [[دٻايل مٽي]] جهڙن ٺوس مواد مان ٺهيل هونديون آهن. ڀتين اندر [[بجليءَ جي تارن]] يا [[نلڪي سازي]] جهڙيون سهولتون پڻ رکي سگهجن ٿيون ۽ انهن کي مقامي [[عمارت سازي ضابطو|عمارت سازي]] ۽ [[باھ کان بچاءَ جو ضابطو|باھ کان بچاءَ جي ضابطن]] جي پابندي ڪرڻي پوندي آهي.
تاريخي طور ڀتيون دفاعي مقصدن لاءِ ڪم اينديون رهيون آهن ۽ لفظ "ديوار" اصل ۾ [[دفاعي ديوار|دفاعي ديوارن]] ۽ مورچن لاءِ استعمال ٿيندو هو. مشهور دفاعي ديوارن جي مثالن ۾ [[چين جي عظيم ديوار]] ۽ [[هيڊرين جي ديوار]] شامل آهن. ديوارون سينگار يا [[جماليات|جمالي]] مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهن ٿيون.
==لفظي بڻ بنياد==
[[File:Beowulf - weall.jpg|thumb|"ڀت"، '''ڀت''' هڪ [[اڏاوت]] لاءِ [[قديم انگريزي]] هِجي]]
انگريزي اصطلاح ''وال'' [[لاطيني ٻولي|لاطيني]] لفظ ''والم'' مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "مٽيءَ جي ديوار يا [[مورچو (قلعي بندي)|مورچو]]، جنهن تي [[ڪاٺين جي دفاعي واڙ|ڪاٺين جون دفاعي واڙون]] لڳل هجن، ڪاٺين جي قطار يا ليڪ، ديوار، مورچو يا قلعي بندي"، جڏهن ته لاطيني لفظ ميورس (murus) پٿر جي دفاعي ديوار لاءِ استعمال ٿئي ٿو.<ref>"Wall". Whitney, William Dwight, and Benjamin E. Smith. ''The Century dictionary and cyclopedia'', vol. 8. New York: Century Co., 1901. 6,809. Print.</ref> [[انگريزي ٻولي]] ۾ "وال" جو لفظ ٻاهرين ديوار، ڪنهن [[ڪمرو|ڪمري]] جي اندرين پاسن يا ٻنهي لاءِ گڏيل طور استعمال ٿئي ٿو، پر اهو استعمال سڀني ٻولين ۾ هڪجهڙو ناهي؛ ڪيترين ٻولين ۾ اندرين ۽ ٻاهرين ديوار لاءِ الڳ لفظ آهن. اهو فرق [[جرمن ٻولي]] ۾ وئنڊ ۽ مائوئر، ۽ [[اسپيني ٻولي]] ۾ پاريڊ pared ۽ مرو muro جي وچ ۾ ڏسي سگهجي ٿو.
==دفاعي ديوار==
{{مک|دفاعي ديوار}}
لفظ ديوار اصل ۾ دفاعي ديوارن ۽ [[مورچو (قلعي بندي)|مورچن]] لاءِ استعمال ٿيندو هو.
==عمارت جي ديوار==
{{پڻ ڏسو|آمريڪي تاريخي واڍڪو ڪم}}
عمارتن ۾ ديوارن جا مقصد [[ڇت]]ن، [[فرش]]ن ۽ [[اندروني ڇت]]ن کي سهارو ڏيڻ؛ [[عمارت جو ٻاهريون ڍڪ]] جي حصي طور ڇت سان گڏ ڪنهن جڳهه کي گهيري عمارت کي شڪل ڏيڻ؛ ۽ پناهه ۽ حفاظت فراهم ڪرڻ آهن. ان کان سواءِ، ديوار اندر [[بجليءَ جي تارن]] يا [[نلڪي سازي]] جهڙيون مختلف سهولتون پڻ رکي سگهجن ٿيون. ديوارون [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] به ٿي سگهن ٿيون ۽ نه به. ديوارن لاءِ مقامي [[عمارت سازي ضابطو|عمارت سازي]] ۽/يا [[باهه کان بچاءَ جو ضابطو|باهه کان بچاءَ جي ضابطن]] جي پابندي ضروري آهي.
ديوارن جي اڏاوت ٻن بنيادي قسمن ۾ ورهائجي ٿي: ''فريم واريون ديوارون'' يا ''ڳريون ٺوس ديوارون''. [[فريم سازي (اڏاوت)|فريم وارين ديوارن]] ۾ بار ٿنڀن، ستونن يا ديواري ڪڙين وسيلي بنياد ڏانهن منتقل ٿئي ٿو. فريم وارين ديوارن ۾ اڪثر ٽي يا وڌيڪ الڳ جزا هوندا آهن: اڏاوتي جزا (جهڙوڪ گهر جي ديوار ۾ 2×4 ديواري ڪڙيون)، [[حرارتي موصليت|موصليت]]، ۽ آخري سطح جا جزا يا مٿاڇريون (جهڙوڪ [[ڊرائي وال]] يا [[پينل سازي]]). ڳريون ٺوس ديوارون ڪنهن ٺوس مواد مان ٺهيل هونديون آهن، جهڙوڪ [[معماري]]، [[ڪنڪريٽ]]، جنهن ۾ [[سلپ فارم پٿر جي معماري]] پڻ شامل آهي، [[ڪاٺ جي ٿڙن واري عمارت]]، [[ڪنڊ ڪاٺ جي اڏاوت]]، [[ڪچي سر]]، [[دٻايل مٽي]]، [[ڪوب (مواد)|ڪوب]]، [[مٽيءَ جي ٿيلهن واري اڏاوت]]، [[بوتلن جي ديوار|بوتلون]]، [[ٽين جي دٻن واري ديوار|ٽين جا دٻا]]، [[پلال جي ڳٺن واري اڏاوت]] يا [[برفاني محل|برف]].
ديوارون پاڻيءَ جي اندر گهڙڻ کي ٽن بنيادي طريقن سان روڪين ٿيون: گهم کي ذخيرو ڪرڻ، پاڻي ڪڍندڙ [[ٻاهريون ڍڪ (اڏاوت)|ٻاهريون ڍڪ]]، يا مٿاڇري کان بند ٿيل ٻاهريون ڍڪ.<ref>Committee on Damp Indoor Spaces and Health, Board on Health Promotion and Disease Prevention. ''Damp indoor spaces and health''. Institute of Medicine, (U. S.). National Academies Press. Washington, D. C.. 2004. 34-35. Print.</ref> گهم کي ذخيرو ڪرڻ پٿر ۽ سرن جي ڳرين ٺوس ديوارن وارين عمارتن ۾ عام آهي، جتي گهم خود اڏاوت جي ديوارن وسيلي جذب ۽ خارج ٿئي ٿي. ''پاڻي ڪڍندڙ ٻاهريون ڍڪ''، جنهن کي ''ڇنڊيندڙ ديوارون'' پڻ چيو وڃي ٿو،<ref name="ASTM">Straube, J. F.and Burnett, E. F. P., "Driving Rain and Masonry Veneer". ''Water Leakage through Building Facades, ASTM STP 1314''. R. J. Kudder and J. L. Erdly, Eds. American Society for Testing and Materials (ASTM), 1998. 75. Print.</ref> ان ڳالهه کي تسليم ڪري ٿو ته گهم ٻاهرين ڍڪ مان اندر گهڙندي، تنهنڪري ڍڪ جي اندر [[گهر ويڙهڻ واري چادر]] يا [[فيلٽ ڪاغذ]] جهڙي ''گهم روڪ رنڊڪ'' دفاع جي ٻي قطار فراهم ڪري ٿي، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ''پاڻي نيڪال ڪندڙ سطح'' يا ''هوائي وٿي'' گهم کي هيٺ وهي ديوار مان ٻاهر نڪرڻ جو رستو ڏئي ٿي. ڪڏهن پاڻي نيڪال ڪندڙ سطح سان گڏ [[هوا جي آمدرفت (معماري)|هوا جي آمدرفت]] پڻ فراهم ڪئي ويندي آهي، جيئن [[مينهن روڪ پردي]] واري اڏاوت ۾. ''مٿاڇري کان بند ٿيل'' ٻاهريون ڍڪ، جنهن کي ''رنڊڪ واري ديوار'' يا ''مڪمل رنڊڪ'' وارو ڍڪ پڻ چيو وڃي ٿو،<ref name="ASTM" /> ٻاهرين ڍڪ جي [[رساءُ]] کان پاڪ مٿاڇري برقرار رکڻ تي ڀاڙي ٿو. ان جي مثالن ۾ شروعاتي [[ٻاهرين موصليت ۽ آخري سطح وارو نظام]]، اڏاوتي شيشو، ڌاتوءَ سان ڍڪيل پينل ۽ [[لهردار جست چڙهيل لوهه|لهردار ڌاتو]] شامل آهن.
عمارتن جون ديوارون اڪثر ٻاهرين ۽ اندرين ٻنهي پاسن کان فن جا نمونا بڻجي وڃن ٿيون، جيئن انهن تي [[موزائيڪ]] جو ڪم ٿيل هجي يا [[ڀت چتر]] ٺاهيا وڃن؛ يا جڏهن اهي اثر پيدا ڪرڻ لاءِ [[مٿاڇري جي آخري بناوت|بناوتون يا رنگيل آخري سطحون]] ڏيکارين ته جوڙجڪ جو مرڪزي نقطو بڻجن ٿيون.
===پردي واري ديوار===
{{مک|پردي واري ديوار (معماري)}}
[[File:Pest-budai vaktérkép (Baróthy Anna, 2016), Széll Kálmán tér, Budapest.jpg|thumb|[[بڊاپيسٽ]] جي [[سيل ڪالمان چوڪ]] ۾ ديواري فن<ref>{{Cite web |url=http://www.landezine.com/index.php/2016/10/szell-kalman-square-budapest-hungary/ |title=Széll Kálmán square, Budapest, Hungary « Landscape Architecture Works |website=Landezine |last=Baróthy |first=Anna |date=2016 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207183939/http://www.landezine.com/index.php/2016/10/szell-kalman-square-budapest-hungary/ |archive-date=2018-02-07 |access-date=2018-02-07}}</ref>]]
[[File:Münster, LVM -- 2017 -- 9343-7.jpg|thumb|هڪ جديد جرمن اوچي عمارت تي شيشي جون [[پردي واري ديوار (معماري)|پردي واريون ديوارون]]]]
[[معماري]] ۽ [[شهري انجنيئرنگ]] ۾، پردي واري ديوار مان مراد عمارت جو اهڙو [[مهاڙو]] آهي، جيڪو [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] نه هجي، پر سينگار، آخري سطح، اڳيون حصو، چهرو يا تاريخي تحفظ فراهم ڪري.
===اڳواٽ ٺهيل ديوار===
[[اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ|اڳواٽ ٺهيل ديوارون]] اهي ديوارون آهن، جيڪي ڪنهن [[ڪارخانو|ڪارخاني]] ۾ تيار ڪري پوءِ گهربل هنڌ موڪليون وڃن ٿيون ۽ لڳائڻ لاءِ تيار هونديون آهن. سرن جهڙي ٻين مواد مان ٺهيل ديوارن جي ڀيٽ ۾، انهن کي لڳائڻ وڌيڪ تيز هوندو آهي ۽ انهن جي [[لاڳت]] گهٽ ٿي سگهي ٿي.
===ملين ديوار===
{{Main|ملين ديوار}}
ملين ديوارون هڪ اڏاوتي نظام آهن، جيڪو عمارت جي چوڌاري لڳايل [[اڳواٽ تياري|اڳواٽ تيار ڪيل]] پينلن تي فرش جي سليب جو بار کڻي ٿو.
===ورهاڱي واري ديوار===
[[File:Glass Partition Wall.jpg|thumb|شيشي جون ورهاڱي واريون ديوارون]]
ورهاڱي واري ديوار هڪ (عام طور سنهي) ديوار آهي، جيڪا ڪنهن [[ڪمرو|ڪمري]]، خاص طور اڳ ۾ موجود ڪمري، کي الڳ ڪرڻ يا ورهائڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿي. ورهاڱي واريون ديوارون عام طور [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] نه هونديون آهن ۽ ڪيترن ئي مواد مان ٺاهي سگهجن ٿيون، جن ۾ فولادي پينل، سرون، ڪپڙو، [[پلاسٽڪ]]، [[ڊرائي وال|پلستر بورڊ]]، [[ڪاٺ]]، [[مٽي]]ءَ جا بلاڪ، [[ٽيراڪوٽا]]، [[ڪنڪريٽ جو معماري بلاڪ|ڪنڪريٽ]] ۽ [[شيشو]] (جهڙوڪ [[چادر شيشو]]) شامل آهن.
شيشي جي ورهاڱي واري ديوار انفرادي [[سخت ڪيل شيشو|سخت ڪيل شيشي]] جي پينلن جو سلسلو هوندي آهي، جيڪي ڪاٺ يا ڌاتوءَ جي فريم ۾ لڳل هوندا آهن. اهي مضبوط [[ايلومينيم]] جي ڇتي رستي تان لٽڪيل يا ان تي سرڪندڙ ٿي سگهن ٿا.<ref>{{cite web|title=PARTITION WALL|url=http://niceduniya.blogspot.com/2007/12/partition-wall.html|publisher=Principles of Design|access-date=17 July 2013|archive-date=24 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190304/http://niceduniya.blogspot.com/2007/12/partition-wall.html|url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ فرش واري رهنمائي پٽيءَ جي ضرورت نه هوندي آهي، جنهن ڪري ان کي آسانيءَ سان هلائي سگهجي ٿو ۽ لنگهه بنا رنڊڪ جي رهي ٿو.
ڪاٺ جي ورهاڱي واري ديوار ڪاٺيءَ جي فريم تي مشتمل هوندي آهي، جنهن کي فرش يا پاسن وارين ديوارن جو سهارو مليل هوندو آهي. ڌاتوءَ جي [[پلستر ڄاري]] ۽ صحيح نموني لڳايل پلستر هڪ مضبوط ورهاڱي واري ديوار ٺاهين ٿا. [[ريشيدار سيمينٽ]] جي پٺڀرائي تختي مان ٺهيل ورهاڱي واريون ديوارون رڌڻن يا وهنجڻ جي جاين جهڙن آلن هنڌن ۾ [[ٽائل]] لڳائڻ لاءِ بنياد طور مشهور آهن. ڪاٺ يا فولاد جي جزن تي لڳايل جست چڙهيل چادر گهڻو ڪري عارضي نوعيت جي ڪمن ۾ استعمال ڪئي ويندي آهي. سادي يا مضبوط ڪيل ورهاڱي واريون ديوارون ڪنڪريٽ، جنهن ۾ اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ بلاڪ پڻ شامل آهن، مان به ٺاهي سگهجن ٿيون. ڌاتوءَ جي فريم واري ورهاڱي پڻ موجود آهي. هي ورهاڱو رستي (جيڪو بنيادي طور ورهاڱي جي هيٺئين ۽ مٿئين حصي تي استعمال ٿئي ٿو) ۽ ڪڙين (رستي ۾ لڳايل عمودي حصا، جيڪي عام طور {{convert|24|,|16|,|12|in|cm|-1|abbr=out|disp=or}} جي وٿيءَ تي رکيا وڃن ٿا) تي مشتمل هوندو آهي.
اندروني ديواري ورهاڱا، جن کي [[آفيس ورهاڱو|آفيس ورهاڱا]] پڻ چيو وڃي ٿو، عام طور [[ڊرائي وال|پلستر بورڊ]] ([[ڊرائي وال]]) يا شيشي جي مختلف قسمن مان ٺهيل هوندا آهن. [[سخت ڪيل شيشو]] هڪ عام چونڊ آهي، ڇاڪاڻتہ [[گهٽ لوهه وارو شيشو]] (جيڪو ''اوپٽي-وائيٽ شيشو'' جي نالي سان وڌيڪ مشهور آهي) روشني ۽ شمسي گرميءَ جي منتقلي وڌائي ٿو.
ديواري ورهاڱا موتين ۽ رستن وسيلي ٺاهيا ويندا آهن، جيڪي يا ته ڇت کان لٽڪايا ويندا آهن يا زمين ۾ لڳايا ويندا آهن.<ref>{{cite web|title=Partition Walls|url=http://www.ceilingspartitions.co.uk/partitions-walls/partitions/|publisher=Excellence in craftsmanship|access-date=17 July 2013}}</ref> پينل رستي ۾ وجهي مضبوط ڪيا ويندا آهن. ديواري ورهاڱن جي ڪجهه قسمن لاءِ باهه جي مزاحمت ۽ صوتي ڪارڪردگيءَ جي درجابندي مقرر ڪئي ويندي آهي.
;چرندڙ ورهاڱا
{{Main|کڻڻ جوڳو ورهاڱو}}
چرندڙ ورهاڱا اهڙيون ديوارون آهن، جيڪي کلي ٻن يا وڌيڪ ڪمرن کي هڪ وڏي فرشي ايراضيءَ ۾ ملائين ٿيون. انهن ۾ شامل آهن:
* سرڪندڙ—پينلن جو هڪ سلسلو، جيڪو فرش ۽ ڇت تي لڳل رستن ۾ سرڪي ٿو، بلڪل سرڪندڙ دروازن وانگر.
* [[سرڪندڙ دروازو|سرڪندڙ]] ۽ [[ويڙهجي سگهندڙ دروازو|ويڙهجي سگهندڙ]] دروازا—سرڪندڙ ۽ ويڙهجي سگهندڙ دروازن جهڙا، جيڪي ننڍين وٿين لاءِ مناسب آهن.
* ويڙهجي سگهندڙ ورهاڱي واريون ديوارون—هڪ ٻئي سان ڳنڍيل پينلن جو سلسلو، جيڪو مٿئين رستي تان لٽڪيل هوندو آهي؛ وڌائڻ تي صوتي علحدگي فراهم ڪري ٿو ۽ سميٽڻ تي ديوار، ڇت، الماري يا ڇتي خاني ڀرسان گڏ ٿي وڃي ٿو.
* پردا—عام طور ڌاتوءَ يا [[ڪاٺي فريم|ڪاٺي فريم]] مان ٺهيل، جنهن تي [[پلائيووڊ]] ۽ [[ذراتي تختو|چپ بورڊ]] لڳل هوندا آهن ۽ آزاد بيهڻ ۽ آسانيءَ سان چرڻ لاءِ ٽنگن جو سهارو مليل هوندو آهي.
* [[پائيپ ۽ پردو]]—مقرر يا ڊگها-ننڍا ٿيندڙ عمودي ۽ افقي جزا، ڪڍي سگهجندڙ پينلن سان زمين تي بيٺل پردي جو نظام فراهم ڪن ٿا.
===گڏيل ديوار===
{{مک|گڏيل ديوار}}
گڏيل ديوارون عمارتن يا ڪنهن عمارت اندر يونٽن کي هڪ ٻئي کان الڳ ڪن ٿيون. اهي عمارت جي رهواسين جي وچ ۾ باهه ۽ [[آواز روڪڻ|آواز جي مزاحمت]] فراهم ڪن ٿيون. گڏيل ديوار لاءِ گهربل گهٽ ۾ گهٽ باهه ۽ آواز جي مزاحمت عمارت سازي ضابطي موجب مقرر ڪئي ويندي آهي ۽ مختلف حالتن مطابق ان ۾ تبديلي ٿي سگهي ٿي. اهڙين ديوارن جي مالڪي قانوني مسئلو بڻجي سگهي ٿي. اها بار کڻندڙ ديوار نه هوندي آهي ۽ مختلف ماڻهن جي ملڪيت ٿي سگهي ٿي.
===ڀرتي ديوار===
{{Main|ڀرتي ديوار}}
ڀرتي ديوار اها سهارو مليل ديوار آهي، جيڪا ٽن-رخائي فريم واري اڏاوت سان ٺهيل عمارت جي چوڌاري گهيرو بند ڪري ٿي.
===باهه روڪ ديوار===
{{مک|باهه روڪ ديوار (اڏاوت)}}
{{فرق|باهه روڪ ديوار (ڪمپيوٽنگ)}}
باهه روڪ ديوارون اڏاوتن اندر يا انهن جي وچ ۾ باهه جي پکڙجڻ جي مزاحمت ڪري [[غير فعال باهه کان بچاءُ]] فراهم ڪن ٿيون. باهه جي پکڙجڻ ۾ دير رهواسين کي نڪرڻ لاءِ وڌيڪ وقت ۽ [[باهه وسائيندڙ|باهه وسائيندڙن]] کي باهه وسائڻ لاءِ وڌيڪ وقت ڏئي ٿي. ڪجهه باهه روڪ ديوارن ۾ باهه جي مزاحمت ڪندڙ دريءَ جا جوڙ لڳائي سگهجن ٿا،<ref>{{cite book |title=NFPA 221 Standard for high Challenge Fire Walls, Fire Walls, and Fire Barrier Walls |at=Table 4.9.2 |edition=2021}}</ref> ۽ اهي [[ٻرڻ ۽ باهه پڪڙڻ جي صلاحيت|نه ٻرندڙ]] مواد، جهڙوڪ ڪنڪريٽ، سيمينٽ بلاڪ، سر يا باهه-درجابندي واري ڊرائي وال مان ٺهيل هونديون آهن. ديوارن مان گذرندڙ سوراخ [[هوابند مهر]] وسيلي باهه-مزاحمتي مواد سان بند ڪيا ويندا آهن. باهه روڪ ديوار ۾ دروازي لاءِ درجابندي وارو [[باهه روڪ دروازو]] ضروري آهي. باهه روڪ ديوارون باهه جي پکڙجڻ خلاف مختلف درجن جي مزاحمت فراهم ڪن ٿيون، جيڪا عام طور هڪ کان چار ڪلاڪن تائين هوندي آهي. باهه روڪ ديوارون دونهين جي رنڊڪ طور پڻ ڪم ڪري سگهن ٿيون، جڏهن اهي عمودي طور سليب کان ڇت جي تختي تائين ۽ افقي طور هڪ ٻاهرين ديوار کان ٻي ٻاهرين ديوار تائين ٺاهي عمارت کي حصن ۾ ورهائين ٿيون.
===ڪٽيندڙ ديوار===
{{Main|ڪٽيندڙ ديوار}}
ڪٽيندڙ ديوارون پاسيرين قوتن، جهڙوڪ زلزلي يا سخت هوا، جي مزاحمت ڪن ٿيون. ڪٽيندڙ ديوارن جا مختلف قسم آهن، جهڙوڪ [[فولادي پليٽ ڪٽيندڙ ديوار]].
===گوڏي جيتري ديوار===
{{Main|گوڏي جي ديوار}}
گوڏي جيتريون ديوارون ننڍيون ديوارون آهن، جيڪي يا ته [[ڇت جي ڪام|ڇت جي ڪامن]] کي سهارو ڏين ٿيون يا گهرن جي مٿئين ماڙ جي ڪمرن جي اوچائي وڌائين ٿيون. {{frac|1|1|2}}-ماڙ گهر ۾ گوڏي جي ديوار ''اڌ ماڙ'' کي سهارو ڏئي ٿي.
===کوکلي ديوار===
{{مک|کوکلي ديوار}}
کوکليون ديوارون ٻن "تهن" جي وچ ۾ وٿي رکي ٺاهيون وينديون آهن ته جيئن گرميءَ جي منتقلي روڪي سگهجي.
===ننڍي ديوار===
''[[ننڍي ديوار]]'' ۽ ''ٻانهي ديوار'' ننڍين ديوارن لاءِ عام اصطلاح آهن، جهڙوڪ:
* اڌ ديوار، جيڪا فرش کان ڇت تائين مڪمل نه پهچي ۽ ڪنهن شيءِ کي سهارو نه ڏئي
* بنيادي ديوار—ڪنڪريٽ جي ديوار، جيڪا بنيادي سليب کان ڪمزور ديوار يا فرشي ڪامن تائين وڌي ٿي
* ڪمزور ديوار—فريم واري ديوار، جيڪا بنيادي ديوار يا بنيادي سليب کان فرشي ڪامن تائين وڌي ٿي
===کولي سگهجندڙ ديوار===
[[Image:214_King_-_demountable_walls_and_doors_(5277760889).jpg|thumb|آفيس عمارت ۾ کولي سگهجندڙ ديوار ۽ دروازو]]
[[کولي سگهجندڙ|کولي سگهجندڙ ديوارون]] ٽن مکيه قسمن ۾ ورهايل آهن:
* شيشي جون ديوارون (گڏيل پينل يا [[سڌو ڳانڍاپو]])
* پرتدار [[ذراتي تختو|ذراتي تختي]] جون ديوارون (انهن ۾ ٻيون آخري سطحون پڻ شامل ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ اڇا تختا، [[ڪارڪ تختو]]، مقناطيسي سطح وغيره، جيڪي عام طور خاص مقصد لاءِ ٺهيل [[ديواري ڪڙي|ديواري ڪڙين]] تي لڳل هونديون آهن)
* [[ڊرائي وال]]
===شمسي توانائي===
{{مک|ٽرومب ديوار}}
{{پڻ ڏسو|ٻٽي-تهه وارو مهاڙو}}
[[غير فعال شمسي عمارت سازي]] ۾ ٽرومب ديوار [[گرمي ذخيرو ڪندڙ جسم]] طور ڪم ڪري ٿي.
==جهاز سازي==
{{مک|جهاز سازي}}
جهاز ۾ وڏن خانن کي الڳ ڪندڙ ديوار کي ''[[بلڪ هيڊ (ورهاڱو)|بلڪ هيڊ]]'' چيو وڃي ٿو. [[جهاز جو ڪمرو|جهاز جي ڪمرن]] جي وچ ۾ سنهي ديوار کي ''ورهاڱو'' چيو وڃي ٿو.
==حد واري ديوار==
[[File:Stone wall.jpg|thumb|هڪ انگريزي گودام جي پٿر واري ديوار]][[File:Wall intersection.jpg|thumb|ڳاڙهين سرن واري حد جي ديوارن جو ميلاپ]]
حد وارين ديوارن ۾ رازداريءَ واريون ديوارون، ملڪيت جي حد ڏيکاريندڙ ديوارون ۽ [[شهري ديوار]]ون شامل آهن. اهي آهستي آهستي [[واڙ]]ن سان ملي وڃن ٿيون. روايتي فرق اهو آهي ته واڙ گهٽ ٿلهي ۽ اڪثر کليل نوعيت جي هوندي آهي، جڏهن ته ديوار عام طور معمولي ٿولهه کان وڌيڪ ٿلهي ۽ مڪمل طور بند يا نظر نه ايندڙ هوندي آهي. وڌيڪ واضح طور، ڪاٺ يا تار جي ٻاهرين اڏاوت کي عام طور [[واڙ]] چيو ويندو آهي، پر [[معماري]] مان ٺهيل اهڙي اڏاوت کي ديوار چيو ويندو آهي. ٻنهي لاءِ عام اصطلاح [[سرحدي رنڊڪ|رنڊڪ]] آهي، جيڪو انهن اڏاوتن لاءِ مناسب آهي، جيڪي ڪجهه حصي ۾ ديوار ۽ ڪجهه حصي ۾ واڙ هجن—مثال طور [[برلن جي ديوار]]. ديوار ۽ واڙ جي وچ واري هڪ ٻي اڻچٽائي [[ها-ها]] آهي، جيڪا نظارو محفوظ رکڻ لاءِ زمين جي سطح کان هيٺ ٺاهي ويندي آهي، پر رنڊڪ طور ڪم ڪندي آهي (مثال طور ڍورن لاءِ).
[[File:Olditalianwall.JPG|thumb|left|upright|گلن سان گهيريل هڪ پراڻي اطالوي ديوار]]
[[توپخانو|توپخاني]] جي ايجاد کان اڳ، دنيا جي ڪيترن ئي [[شهر|شهرن]] ۽ قصبن، خاص طور يورپ ۽ ايشيا ۾، [[دفاعي ديوار|دفاعي يا حفاظتي ديوارون]] (جن کي قصبي يا شهري ديوارون پڻ چيو ويندو هو) هونديون هيون. حقيقت ۾ انگريزي لفظ "وال" لاطيني ''[[والم]]'' مان نڪتل آهي—جيڪو قلعي بنديءَ واري ديوار جو هڪ قسم هو. اهي ديوارون هاڻي دفاع لاءِ لاڳاپيل نه رهيون آهن، تنهنڪري اهڙا شهر پنهنجي ديوارن کان ٻاهر پکڙجي ويا آهن ۽ ڪيتريون قلعي بندي واريون ديوارون يا انهن جا حصا ڊاهي ڇڏيا ويا آهن—مثال طور [[روم]]، [[اٽلي]] ۽ [[بيجنگ]]، [[چين]] ۾. تمام وڏي پيماني تي حفاظتي ديوارن جي مثالن ۾ [[چين جي عظيم ديوار]] ۽ [[هيڊرين جي ديوار]] شامل آهن.
==سرحدي ديوار==
{{مک|سرحدي رنڊڪ}}
[[File:Berliner Mauer, ostdeutscher Grenzer beobachtet Räumung des Kubat-Dreieck.jpg|thumb|برلن جي ديوار، 1 جولاءِ 1988ع]]
[[File:Algodones sand-dune-fence.jpg|thumb|ڪيليفورنيا ۾ [[ميڪسيڪو–آمريڪا رنڊڪ]]]]
ڪجهه ديوارون رسمي طور هڪ آباديءَ ۽ ٻي آباديءَ جي وچ ۾ سرحد مقرر ڪن ٿيون. [[سرحدي ديوار]] ڪنهن مخصوص ليڪ يا [[سرحد]] پار ماڻهن جي اچ وڃ کي محدود ڪرڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي. اهي اڏاوتون بين الاقوامي سرحدن ۽ [[جاگرافيائي بيهڪ]] جي لحاظ کان پنهنجي جاءِ ۾ مختلف ٿين ٿيون. تاريخ ۾ سرحدي رنڊڪ جو سڀ کان مشهور مثال شايد [[چين جي عظيم ديوار]] آهي، جيڪا ديوارن جو هڪ سلسلو هئي ۽ [[چين]] جي سلطنت کي اتر جي خانه بدوش طاقتن کان الڳ ڪندي هئي. هاڻوڪي دور جو سڀ کان نمايان مثال [[برلن جي ديوار]] آهي، جيڪا [[اولهه برلن]] جي [[گهيريل علائقو|گهيريل علائقي]] کي گهيري ٿي ۽ [[سرد جنگ]] جي گهڻي عرصي دوران ان کي [[اوڀر جرمني]] کان الڳ رکندي هئي. آمريڪا ۽ ميڪسيڪو کي الڳ ڪندڙ آمريڪا-ميڪسيڪو سرحدي ديوار هڪ ٻيو هاڻوڪو مثال آهي.
9lqna5j3zbg0e60p29eerhmonrw0miy
392120
392119
2026-07-08T04:05:57Z
Intisar Ali
8681
392120
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|عمودي اڏاوت، جيڪا عام طور تي ٺوس هوندي آهي ۽ ڪنهن ايراضيءَ جي حد مقرر ڪندي ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان جي حفاظت ڪندي آهي}}
{{multiple image|perrow=2|total_width=300|image1=Noel_2005_Pékin_031_muraille_de_chine_Mutianyu.jpg|width1=300|height1=|image2=J.L. Gerome - The Wailing Wall - Google Art Project.jpg|width2=300|height2=|image3=Hadrian%27s_wall_at_Greenhead_Lough.jpg|width3=300|height3=|image4=City walls with the town and the salt mines in the background, Ston, Croatia (PPL3-Altered) julesvernex2.jpg|width4=300|height4=|footer=[[چين جي عظيم ديوار]]، [[مغربي ديوار]]،<br>
[[هيڊرين جي ديوار]]، [[اسٽون جون ديوارون]]}}
''' ڀت''' يا '''ديوار''' هڪ [[اڏاوت]] ۽ مٿاڇري آهي، جيڪا ڪنهن ايراضيءَ جي حد مقرر ڪري ٿي؛ بار کڻي ٿي؛ [[حفاظت]]، [[پناھ]] يا [[آواز جي روڪ|آواز کان بچاءُ]] فراهم ڪري ٿي؛ يا سينگار جي مقصد لاءِ ڪم اچي ٿي. ڀتين جا مختلف قسم آهن، جن ۾ ملڪن جي وچ ۾ [[سرحدي رنڊڪ| رنڊڪون]]، سرن جون ڀتيون، [[قلعي بندي|قلعي بندين]] ۾ [[دفاعي ديوار|دفاعي ڀتيون]]، ۽ مٽي، پٿر، پاڻي يا شور کي روڪيندڙ [[سھارو ڏيندڙ ڀت|سھارو ڏيندڙ ڀتيون]] شامل آهن. ديوارون عمارتن ۾ پڻ هونديون آهن، جتي اهي [[ڇت|ڇتن]]، [[فرش|فرشن]] ۽ [[اندروني ڇت]]ن کي سهارو ڏين ٿيون، جڳهن کي گهيري ۾ آڻين ٿيون ۽ پناهه ۽ حفاظت فراهم ڪن ٿيون.
ڀتين جي اڏاوت کي [[فريم سازي (اڏاوت)|فريم واريون ڀتيون]] ۽ ڳريون ٺوس ڀتيون ٻن ڀاڱن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. فريم واريون ڀتيون [[ٿنڀو (اڏاوتي)|ٿنڀن]]، [[ستون]]ن يا [[ديواري ڪڙي|ديواري ڪڙين]] وسيلي بار کي [[بنياد (انجنيئرنگ)|بنياد]] ڏانهن منتقل ڪن ٿيون ۽ عام طور تي اڏاوتي جزن، [[حرارتي موصليت|موصليت]] ۽ آخري سطح جي جزن تي مشتمل هونديون آهن. ڳريون ٺوس ڀتيون يا ديوارون [[معماري]]، [[ڪنڪريٽ]]، [[ڪچي سر]] يا [[دٻايل مٽي]] جهڙن ٺوس مواد مان ٺهيل هونديون آهن. ڀتين اندر [[بجليءَ جي تارن]] يا [[نلڪي سازي]] جهڙيون سهولتون پڻ رکي سگهجن ٿيون ۽ انهن کي مقامي [[عمارت سازي ضابطو|عمارت سازي]] ۽ [[باھ کان بچاءَ جو ضابطو|باھ کان بچاءَ جي ضابطن]] جي پابندي ڪرڻي پوندي آهي.
تاريخي طور ڀتيون دفاعي مقصدن لاءِ ڪم اينديون رهيون آهن ۽ لفظ "ديوار" اصل ۾ [[دفاعي ديوار|دفاعي ديوارن]] ۽ مورچن لاءِ استعمال ٿيندو هو. مشهور دفاعي ديوارن جي مثالن ۾ [[چين جي عظيم ديوار]] ۽ [[هيڊرين جي ديوار]] شامل آهن. ديوارون سينگار يا [[جماليات|جمالي]] مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهن ٿيون.
==لفظي بڻ بنياد==
[[File:Beowulf - weall.jpg|thumb|"ڀت"، '''ڀت''' هڪ [[اڏاوت]] لاءِ [[قديم انگريزي]] هِجي]]
انگريزي اصطلاح ''وال'' [[لاطيني ٻولي|لاطيني]] لفظ ''والم'' مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "مٽيءَ جي ديوار يا [[مورچو (قلعي بندي)|مورچو]]، جنهن تي [[ڪاٺين جي دفاعي واڙ|ڪاٺين جون دفاعي واڙون]] لڳل هجن، ڪاٺين جي قطار يا ليڪ، ديوار، مورچو يا قلعي بندي"، جڏهن ته لاطيني لفظ ميورس (murus) پٿر جي دفاعي ديوار لاءِ استعمال ٿئي ٿو.<ref>"Wall". Whitney, William Dwight, and Benjamin E. Smith. ''The Century dictionary and cyclopedia'', vol. 8. New York: Century Co., 1901. 6,809. Print.</ref> [[انگريزي ٻولي]] ۾ "وال" جو لفظ ٻاهرين ديوار، ڪنهن [[ڪمرو|ڪمري]] جي اندرين پاسن يا ٻنهي لاءِ گڏيل طور استعمال ٿئي ٿو، پر اهو استعمال سڀني ٻولين ۾ هڪجهڙو ناهي؛ ڪيترين ٻولين ۾ اندرين ۽ ٻاهرين ديوار لاءِ الڳ لفظ آهن. اهو فرق [[جرمن ٻولي]] ۾ وئنڊ ۽ مائوئر، ۽ [[اسپيني ٻولي]] ۾ پاريڊ pared ۽ مرو muro جي وچ ۾ ڏسي سگهجي ٿو.
==دفاعي ديوار==
{{مک|دفاعي ديوار}}
لفظ ديوار اصل ۾ دفاعي ديوارن ۽ [[مورچو (قلعي بندي)|مورچن]] لاءِ استعمال ٿيندو هو.
==عمارت جي ديوار==
{{پڻ ڏسو|آمريڪي تاريخي واڍڪو ڪم}}
عمارتن ۾ ديوارن جا مقصد [[ڇت]]ن، [[فرش]]ن ۽ [[اندروني ڇت]]ن کي سهارو ڏيڻ؛ [[عمارت جو ٻاهريون ڍڪ]] جي حصي طور ڇت سان گڏ ڪنهن جڳهه کي گهيري عمارت کي شڪل ڏيڻ؛ ۽ پناهه ۽ حفاظت فراهم ڪرڻ آهن. ان کان سواءِ، ديوار اندر [[بجليءَ جي تارن]] يا [[نلڪي سازي]] جهڙيون مختلف سهولتون پڻ رکي سگهجن ٿيون. ديوارون [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] به ٿي سگهن ٿيون ۽ نه به. ديوارن لاءِ مقامي [[عمارت سازي ضابطو|عمارت سازي]] ۽/يا [[باهه کان بچاءَ جو ضابطو|باهه کان بچاءَ جي ضابطن]] جي پابندي ضروري آهي.
ديوارن جي اڏاوت ٻن بنيادي قسمن ۾ ورهائجي ٿي: ''فريم واريون ديوارون'' يا ''ڳريون ٺوس ديوارون''. [[فريم سازي (اڏاوت)|فريم وارين ديوارن]] ۾ بار ٿنڀن، ستونن يا ديواري ڪڙين وسيلي بنياد ڏانهن منتقل ٿئي ٿو. فريم وارين ديوارن ۾ اڪثر ٽي يا وڌيڪ الڳ جزا هوندا آهن: اڏاوتي جزا (جهڙوڪ گهر جي ديوار ۾ 2×4 ديواري ڪڙيون)، [[حرارتي موصليت|موصليت]]، ۽ آخري سطح جا جزا يا مٿاڇريون (جهڙوڪ [[ڊرائي وال]] يا [[پينل سازي]]). ڳريون ٺوس ديوارون ڪنهن ٺوس مواد مان ٺهيل هونديون آهن، جهڙوڪ [[معماري]]، [[ڪنڪريٽ]]، جنهن ۾ [[سلپ فارم پٿر جي معماري]] پڻ شامل آهي، [[ڪاٺ جي ٿڙن واري عمارت]]، [[ڪنڊ ڪاٺ جي اڏاوت]]، [[ڪچي سر]]، [[دٻايل مٽي]]، [[ڪوب (مواد)|ڪوب]]، [[مٽيءَ جي ٿيلهن واري اڏاوت]]، [[بوتلن جي ديوار|بوتلون]]، [[ٽين جي دٻن واري ديوار|ٽين جا دٻا]]، [[پلال جي ڳٺن واري اڏاوت]] يا [[برفاني محل|برف]].
ديوارون پاڻيءَ جي اندر گهڙڻ کي ٽن بنيادي طريقن سان روڪين ٿيون: گهم کي ذخيرو ڪرڻ، پاڻي ڪڍندڙ [[ٻاهريون ڍڪ (اڏاوت)|ٻاهريون ڍڪ]]، يا مٿاڇري کان بند ٿيل ٻاهريون ڍڪ.<ref>Committee on Damp Indoor Spaces and Health, Board on Health Promotion and Disease Prevention. ''Damp indoor spaces and health''. Institute of Medicine, (U. S.). National Academies Press. Washington, D. C.. 2004. 34-35. Print.</ref> گهم کي ذخيرو ڪرڻ پٿر ۽ سرن جي ڳرين ٺوس ديوارن وارين عمارتن ۾ عام آهي، جتي گهم خود اڏاوت جي ديوارن وسيلي جذب ۽ خارج ٿئي ٿي. ''پاڻي ڪڍندڙ ٻاهريون ڍڪ''، جنهن کي ''ڇنڊيندڙ ديوارون'' پڻ چيو وڃي ٿو،<ref name="ASTM">Straube, J. F.and Burnett, E. F. P., "Driving Rain and Masonry Veneer". ''Water Leakage through Building Facades, ASTM STP 1314''. R. J. Kudder and J. L. Erdly, Eds. American Society for Testing and Materials (ASTM), 1998. 75. Print.</ref> ان ڳالهه کي تسليم ڪري ٿو ته گهم ٻاهرين ڍڪ مان اندر گهڙندي، تنهنڪري ڍڪ جي اندر [[گهر ويڙهڻ واري چادر]] يا [[فيلٽ ڪاغذ]] جهڙي ''گهم روڪ رنڊڪ'' دفاع جي ٻي قطار فراهم ڪري ٿي، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ''پاڻي نيڪال ڪندڙ سطح'' يا ''هوائي وٿي'' گهم کي هيٺ وهي ديوار مان ٻاهر نڪرڻ جو رستو ڏئي ٿي. ڪڏهن پاڻي نيڪال ڪندڙ سطح سان گڏ [[هوا جي آمدرفت (معماري)|هوا جي آمدرفت]] پڻ فراهم ڪئي ويندي آهي، جيئن [[مينهن روڪ پردي]] واري اڏاوت ۾. ''مٿاڇري کان بند ٿيل'' ٻاهريون ڍڪ، جنهن کي ''رنڊڪ واري ديوار'' يا ''مڪمل رنڊڪ'' وارو ڍڪ پڻ چيو وڃي ٿو،<ref name="ASTM" /> ٻاهرين ڍڪ جي [[رساءُ]] کان پاڪ مٿاڇري برقرار رکڻ تي ڀاڙي ٿو. ان جي مثالن ۾ شروعاتي [[ٻاهرين موصليت ۽ آخري سطح وارو نظام]]، اڏاوتي شيشو، ڌاتوءَ سان ڍڪيل پينل ۽ [[لهردار جست چڙهيل لوهه|لهردار ڌاتو]] شامل آهن.
عمارتن جون ديوارون اڪثر ٻاهرين ۽ اندرين ٻنهي پاسن کان فن جا نمونا بڻجي وڃن ٿيون، جيئن انهن تي [[موزائيڪ]] جو ڪم ٿيل هجي يا [[ڀت چتر]] ٺاهيا وڃن؛ يا جڏهن اهي اثر پيدا ڪرڻ لاءِ [[مٿاڇري جي آخري بناوت|بناوتون يا رنگيل آخري سطحون]] ڏيکارين ته جوڙجڪ جو مرڪزي نقطو بڻجن ٿيون.
===پردي واري ديوار===
{{مک|پردي واري ديوار (معماري)}}
[[File:Pest-budai vaktérkép (Baróthy Anna, 2016), Széll Kálmán tér, Budapest.jpg|thumb|[[بڊاپيسٽ]] جي [[سيل ڪالمان چوڪ]] ۾ ديواري فن<ref>{{Cite web |url=http://www.landezine.com/index.php/2016/10/szell-kalman-square-budapest-hungary/ |title=Széll Kálmán square, Budapest, Hungary « Landscape Architecture Works |website=Landezine |last=Baróthy |first=Anna |date=2016 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207183939/http://www.landezine.com/index.php/2016/10/szell-kalman-square-budapest-hungary/ |archive-date=2018-02-07 |access-date=2018-02-07}}</ref>]]
[[File:Münster, LVM -- 2017 -- 9343-7.jpg|thumb|هڪ جديد جرمن اوچي عمارت تي شيشي جون [[پردي واري ديوار (معماري)|پردي واريون ديوارون]]]]
[[معماري]] ۽ [[شهري انجنيئرنگ]] ۾، پردي واري ديوار مان مراد عمارت جو اهڙو [[مهاڙو]] آهي، جيڪو [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] نه هجي، پر سينگار، آخري سطح، اڳيون حصو، چهرو يا تاريخي تحفظ فراهم ڪري.
===اڳواٽ ٺهيل ديوار===
[[اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ|اڳواٽ ٺهيل ديوارون]] اهي ديوارون آهن، جيڪي ڪنهن [[ڪارخانو|ڪارخاني]] ۾ تيار ڪري پوءِ گهربل هنڌ موڪليون وڃن ٿيون ۽ لڳائڻ لاءِ تيار هونديون آهن. سرن جهڙي ٻين مواد مان ٺهيل ديوارن جي ڀيٽ ۾، انهن کي لڳائڻ وڌيڪ تيز هوندو آهي ۽ انهن جي [[لاڳت]] گهٽ ٿي سگهي ٿي.
===ملين ديوار===
{{Main|ملين ديوار}}
ملين ديوارون هڪ اڏاوتي نظام آهن، جيڪو عمارت جي چوڌاري لڳايل [[اڳواٽ تياري|اڳواٽ تيار ڪيل]] پينلن تي فرش جي سليب جو بار کڻي ٿو.
===ورهاڱي واري ديوار===
[[File:Glass Partition Wall.jpg|thumb|شيشي جون ورهاڱي واريون ديوارون]]
ورهاڱي واري ديوار هڪ (عام طور سنهي) ديوار آهي، جيڪا ڪنهن [[ڪمرو|ڪمري]]، خاص طور اڳ ۾ موجود ڪمري، کي الڳ ڪرڻ يا ورهائڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿي. ورهاڱي واريون ديوارون عام طور [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] نه هونديون آهن ۽ ڪيترن ئي مواد مان ٺاهي سگهجن ٿيون، جن ۾ فولادي پينل، سرون، ڪپڙو، [[پلاسٽڪ]]، [[ڊرائي وال|پلستر بورڊ]]، [[ڪاٺ]]، [[مٽي]]ءَ جا بلاڪ، [[ٽيراڪوٽا]]، [[ڪنڪريٽ جو معماري بلاڪ|ڪنڪريٽ]] ۽ [[شيشو]] (جهڙوڪ [[چادر شيشو]]) شامل آهن.
شيشي جي ورهاڱي واري ديوار انفرادي [[سخت ڪيل شيشو|سخت ڪيل شيشي]] جي پينلن جو سلسلو هوندي آهي، جيڪي ڪاٺ يا ڌاتوءَ جي فريم ۾ لڳل هوندا آهن. اهي مضبوط [[ايلومينيم]] جي ڇتي رستي تان لٽڪيل يا ان تي سرڪندڙ ٿي سگهن ٿا.<ref>{{cite web|title=PARTITION WALL|url=http://niceduniya.blogspot.com/2007/12/partition-wall.html|publisher=Principles of Design|access-date=17 July 2013|archive-date=24 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190304/http://niceduniya.blogspot.com/2007/12/partition-wall.html|url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ فرش واري رهنمائي پٽيءَ جي ضرورت نه هوندي آهي، جنهن ڪري ان کي آسانيءَ سان هلائي سگهجي ٿو ۽ لنگهه بنا رنڊڪ جي رهي ٿو.
ڪاٺ جي ورهاڱي واري ديوار ڪاٺيءَ جي فريم تي مشتمل هوندي آهي، جنهن کي فرش يا پاسن وارين ديوارن جو سهارو مليل هوندو آهي. ڌاتوءَ جي [[پلستر ڄاري]] ۽ صحيح نموني لڳايل پلستر هڪ مضبوط ورهاڱي واري ديوار ٺاهين ٿا. [[ريشيدار سيمينٽ]] جي پٺڀرائي تختي مان ٺهيل ورهاڱي واريون ديوارون رڌڻن يا وهنجڻ جي جاين جهڙن آلن هنڌن ۾ [[ٽائل]] لڳائڻ لاءِ بنياد طور مشهور آهن. ڪاٺ يا فولاد جي جزن تي لڳايل جست چڙهيل چادر گهڻو ڪري عارضي نوعيت جي ڪمن ۾ استعمال ڪئي ويندي آهي. سادي يا مضبوط ڪيل ورهاڱي واريون ديوارون ڪنڪريٽ، جنهن ۾ اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ بلاڪ پڻ شامل آهن، مان به ٺاهي سگهجن ٿيون. ڌاتوءَ جي فريم واري ورهاڱي پڻ موجود آهي. هي ورهاڱو رستي (جيڪو بنيادي طور ورهاڱي جي هيٺئين ۽ مٿئين حصي تي استعمال ٿئي ٿو) ۽ ڪڙين (رستي ۾ لڳايل عمودي حصا، جيڪي عام طور {{convert|24|,|16|,|12|in|cm|-1|abbr=out|disp=or}} جي وٿيءَ تي رکيا وڃن ٿا) تي مشتمل هوندو آهي.
اندروني ديواري ورهاڱا، جن کي [[آفيس ورهاڱو|آفيس ورهاڱا]] پڻ چيو وڃي ٿو، عام طور [[ڊرائي وال|پلستر بورڊ]] ([[ڊرائي وال]]) يا شيشي جي مختلف قسمن مان ٺهيل هوندا آهن. [[سخت ڪيل شيشو]] هڪ عام چونڊ آهي، ڇاڪاڻتہ [[گهٽ لوهه وارو شيشو]] (جيڪو ''اوپٽي-وائيٽ شيشو'' جي نالي سان وڌيڪ مشهور آهي) روشني ۽ شمسي گرميءَ جي منتقلي وڌائي ٿو.
ديواري ورهاڱا موتين ۽ رستن وسيلي ٺاهيا ويندا آهن، جيڪي يا ته ڇت کان لٽڪايا ويندا آهن يا زمين ۾ لڳايا ويندا آهن.<ref>{{cite web|title=Partition Walls|url=http://www.ceilingspartitions.co.uk/partitions-walls/partitions/|publisher=Excellence in craftsmanship|access-date=17 July 2013}}</ref> پينل رستي ۾ وجهي مضبوط ڪيا ويندا آهن. ديواري ورهاڱن جي ڪجهه قسمن لاءِ باهه جي مزاحمت ۽ صوتي ڪارڪردگيءَ جي درجابندي مقرر ڪئي ويندي آهي.
;چرندڙ ورهاڱا
{{Main|کڻڻ جوڳو ورهاڱو}}
چرندڙ ورهاڱا اهڙيون ديوارون آهن، جيڪي کلي ٻن يا وڌيڪ ڪمرن کي هڪ وڏي فرشي ايراضيءَ ۾ ملائين ٿيون. انهن ۾ شامل آهن:
* سرڪندڙ—پينلن جو هڪ سلسلو، جيڪو فرش ۽ ڇت تي لڳل رستن ۾ سرڪي ٿو، بلڪل سرڪندڙ دروازن وانگر.
* [[سرڪندڙ دروازو|سرڪندڙ]] ۽ [[ويڙهجي سگهندڙ دروازو|ويڙهجي سگهندڙ]] دروازا—سرڪندڙ ۽ ويڙهجي سگهندڙ دروازن جهڙا، جيڪي ننڍين وٿين لاءِ مناسب آهن.
* ويڙهجي سگهندڙ ورهاڱي واريون ديوارون—هڪ ٻئي سان ڳنڍيل پينلن جو سلسلو، جيڪو مٿئين رستي تان لٽڪيل هوندو آهي؛ وڌائڻ تي صوتي علحدگي فراهم ڪري ٿو ۽ سميٽڻ تي ديوار، ڇت، الماري يا ڇتي خاني ڀرسان گڏ ٿي وڃي ٿو.
* پردا—عام طور ڌاتوءَ يا [[ڪاٺي فريم|ڪاٺي فريم]] مان ٺهيل، جنهن تي [[پلائيووڊ]] ۽ [[ذراتي تختو|چپ بورڊ]] لڳل هوندا آهن ۽ آزاد بيهڻ ۽ آسانيءَ سان چرڻ لاءِ ٽنگن جو سهارو مليل هوندو آهي.
* [[پائيپ ۽ پردو]]—مقرر يا ڊگها-ننڍا ٿيندڙ عمودي ۽ افقي جزا، ڪڍي سگهجندڙ پينلن سان زمين تي بيٺل پردي جو نظام فراهم ڪن ٿا.
===گڏيل ديوار===
{{مک|گڏيل ديوار}}
گڏيل ديوارون عمارتن يا ڪنهن عمارت اندر يونٽن کي هڪ ٻئي کان الڳ ڪن ٿيون. اهي عمارت جي رهواسين جي وچ ۾ باهه ۽ [[آواز روڪڻ|آواز جي مزاحمت]] فراهم ڪن ٿيون. گڏيل ديوار لاءِ گهربل گهٽ ۾ گهٽ باهه ۽ آواز جي مزاحمت عمارت سازي ضابطي موجب مقرر ڪئي ويندي آهي ۽ مختلف حالتن مطابق ان ۾ تبديلي ٿي سگهي ٿي. اهڙين ديوارن جي مالڪي قانوني مسئلو بڻجي سگهي ٿي. اها بار کڻندڙ ديوار نه هوندي آهي ۽ مختلف ماڻهن جي ملڪيت ٿي سگهي ٿي.
===ڀرتي ديوار===
{{Main|ڀرتي ديوار}}
ڀرتي ديوار اها سهارو مليل ديوار آهي، جيڪا ٽن-رخائي فريم واري اڏاوت سان ٺهيل عمارت جي چوڌاري گهيرو بند ڪري ٿي.
===باهه روڪ ديوار===
{{مک|باهه روڪ ديوار (اڏاوت)}}
{{فرق|باهه روڪ ديوار (ڪمپيوٽنگ)}}
باهه روڪ ديوارون اڏاوتن اندر يا انهن جي وچ ۾ باهه جي پکڙجڻ جي مزاحمت ڪري [[غير فعال باهه کان بچاءُ]] فراهم ڪن ٿيون. باهه جي پکڙجڻ ۾ دير رهواسين کي نڪرڻ لاءِ وڌيڪ وقت ۽ [[باهه وسائيندڙ|باهه وسائيندڙن]] کي باهه وسائڻ لاءِ وڌيڪ وقت ڏئي ٿي. ڪجهه باهه روڪ ديوارن ۾ باهه جي مزاحمت ڪندڙ دريءَ جا جوڙ لڳائي سگهجن ٿا،<ref>{{cite book |title=NFPA 221 Standard for high Challenge Fire Walls, Fire Walls, and Fire Barrier Walls |at=Table 4.9.2 |edition=2021}}</ref> ۽ اهي [[ٻرڻ ۽ باهه پڪڙڻ جي صلاحيت|نه ٻرندڙ]] مواد، جهڙوڪ ڪنڪريٽ، سيمينٽ بلاڪ، سر يا باهه-درجابندي واري ڊرائي وال مان ٺهيل هونديون آهن. ديوارن مان گذرندڙ سوراخ [[هوابند مهر]] وسيلي باهه-مزاحمتي مواد سان بند ڪيا ويندا آهن. باهه روڪ ديوار ۾ دروازي لاءِ درجابندي وارو [[باهه روڪ دروازو]] ضروري آهي. باهه روڪ ديوارون باهه جي پکڙجڻ خلاف مختلف درجن جي مزاحمت فراهم ڪن ٿيون، جيڪا عام طور هڪ کان چار ڪلاڪن تائين هوندي آهي. باهه روڪ ديوارون دونهين جي رنڊڪ طور پڻ ڪم ڪري سگهن ٿيون، جڏهن اهي عمودي طور سليب کان ڇت جي تختي تائين ۽ افقي طور هڪ ٻاهرين ديوار کان ٻي ٻاهرين ديوار تائين ٺاهي عمارت کي حصن ۾ ورهائين ٿيون.
===ڪٽيندڙ ديوار===
{{Main|ڪٽيندڙ ديوار}}
ڪٽيندڙ ديوارون پاسيرين قوتن، جهڙوڪ زلزلي يا سخت هوا، جي مزاحمت ڪن ٿيون. ڪٽيندڙ ديوارن جا مختلف قسم آهن، جهڙوڪ [[فولادي پليٽ ڪٽيندڙ ديوار]].
===گوڏي جيتري ديوار يا پلوڙو===
{{Main|گوڏي جي ديوار}}
گوڏي جيتريون ديوارون ننڍيون ديوارون آهن، جيڪي يا ته [[ڇت جي ڪام|ڇت جي ڪامن]] کي سهارو ڏين ٿيون يا گهرن جي مٿئين ماڙ جي ڪمرن جي اوچائي وڌائين ٿيون. {{frac|1|1|2}}-ماڙ گهر ۾ گوڏي جي ديوار ''اڌ ماڙ'' کي سهارو ڏئي ٿي.
===کوکلي ديوار===
{{مک|کوکلي ديوار}}
کوکليون ديوارون ٻن "تهن" جي وچ ۾ وٿي رکي ٺاهيون وينديون آهن ته جيئن گرميءَ جي منتقلي روڪي سگهجي.
===ننڍي ديوار===
''[[ننڍي ديوار]]'' ۽ ''ٻانهي ديوار'' ننڍين ديوارن لاءِ عام اصطلاح آهن، جهڙوڪ:
* اڌ ديوار، جيڪا فرش کان ڇت تائين مڪمل نه پهچي ۽ ڪنهن شيءِ کي سهارو نه ڏئي
* بنيادي ديوار—ڪنڪريٽ جي ديوار، جيڪا بنيادي سليب کان ڪمزور ديوار يا فرشي ڪامن تائين وڌي ٿي
* ڪمزور ديوار—فريم واري ديوار، جيڪا بنيادي ديوار يا بنيادي سليب کان فرشي ڪامن تائين وڌي ٿي
===کولي سگهجندڙ ديوار===
[[Image:214_King_-_demountable_walls_and_doors_(5277760889).jpg|thumb|آفيس عمارت ۾ کولي سگهجندڙ ديوار ۽ دروازو]]
[[کولي سگهجندڙ|کولي سگهجندڙ ديوارون]] ٽن مکيه قسمن ۾ ورهايل آهن:
* شيشي جون ديوارون (گڏيل پينل يا [[سڌو ڳانڍاپو]])
* پرتدار [[ذراتي تختو|ذراتي تختي]] جون ديوارون (انهن ۾ ٻيون آخري سطحون پڻ شامل ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ اڇا تختا، [[ڪارڪ تختو]]، مقناطيسي سطح وغيره، جيڪي عام طور خاص مقصد لاءِ ٺهيل [[ديواري ڪڙي|ديواري ڪڙين]] تي لڳل هونديون آهن)
* [[ڊرائي وال]]
===شمسي توانائي===
{{مک|ٽرومب ديوار}}
{{پڻ ڏسو|ٻٽي-تهه وارو مهاڙو}}
[[غير فعال شمسي عمارت سازي]] ۾ ٽرومب ديوار [[گرمي ذخيرو ڪندڙ جسم]] طور ڪم ڪري ٿي.
==جهاز سازي==
{{مک|جهاز سازي}}
جهاز ۾ وڏن خانن کي الڳ ڪندڙ ديوار کي ''[[بلڪ هيڊ (ورهاڱو)|بلڪ هيڊ]]'' چيو وڃي ٿو. [[جهاز جو ڪمرو|جهاز جي ڪمرن]] جي وچ ۾ سنهي ديوار کي ''ورهاڱو'' چيو وڃي ٿو.
==حد واري ديوار==
[[File:Stone wall.jpg|thumb|هڪ انگريزي گودام جي پٿر واري ديوار]][[File:Wall intersection.jpg|thumb|ڳاڙهين سرن واري حد جي ديوارن جو ميلاپ]]
حد وارين ديوارن ۾ رازداريءَ واريون ديوارون، ملڪيت جي حد ڏيکاريندڙ ديوارون ۽ [[شهري ديوار]]ون شامل آهن. اهي آهستي آهستي [[واڙ]]ن سان ملي وڃن ٿيون. روايتي فرق اهو آهي ته واڙ گهٽ ٿلهي ۽ اڪثر کليل نوعيت جي هوندي آهي، جڏهن ته ديوار عام طور معمولي ٿولهه کان وڌيڪ ٿلهي ۽ مڪمل طور بند يا نظر نه ايندڙ هوندي آهي. وڌيڪ واضح طور، ڪاٺ يا تار جي ٻاهرين اڏاوت کي عام طور [[واڙ]] چيو ويندو آهي، پر [[معماري]] مان ٺهيل اهڙي اڏاوت کي ديوار چيو ويندو آهي. ٻنهي لاءِ عام اصطلاح [[سرحدي رنڊڪ|رنڊڪ]] آهي، جيڪو انهن اڏاوتن لاءِ مناسب آهي، جيڪي ڪجهه حصي ۾ ديوار ۽ ڪجهه حصي ۾ واڙ هجن—مثال طور [[برلن جي ديوار]]. ديوار ۽ واڙ جي وچ واري هڪ ٻي اڻچٽائي [[ها-ها]] آهي، جيڪا نظارو محفوظ رکڻ لاءِ زمين جي سطح کان هيٺ ٺاهي ويندي آهي، پر رنڊڪ طور ڪم ڪندي آهي (مثال طور ڍورن لاءِ).
[[File:Olditalianwall.JPG|thumb|left|upright|گلن سان گهيريل هڪ پراڻي اطالوي ديوار]]
[[توپخانو|توپخاني]] جي ايجاد کان اڳ، دنيا جي ڪيترن ئي [[شهر|شهرن]] ۽ قصبن، خاص طور يورپ ۽ ايشيا ۾، [[دفاعي ديوار|دفاعي يا حفاظتي ديوارون]] (جن کي قصبي يا شهري ديوارون پڻ چيو ويندو هو) هونديون هيون. حقيقت ۾ انگريزي لفظ "وال" لاطيني ''[[والم]]'' مان نڪتل آهي—جيڪو قلعي بنديءَ واري ديوار جو هڪ قسم هو. اهي ديوارون هاڻي دفاع لاءِ لاڳاپيل نه رهيون آهن، تنهنڪري اهڙا شهر پنهنجي ديوارن کان ٻاهر پکڙجي ويا آهن ۽ ڪيتريون قلعي بندي واريون ديوارون يا انهن جا حصا ڊاهي ڇڏيا ويا آهن—مثال طور [[روم]]، [[اٽلي]] ۽ [[بيجنگ]]، [[چين]] ۾. تمام وڏي پيماني تي حفاظتي ديوارن جي مثالن ۾ [[چين جي عظيم ديوار]] ۽ [[هيڊرين جي ديوار]] شامل آهن.
==سرحدي ديوار==
{{مک|سرحدي رنڊڪ}}
[[File:Berliner Mauer, ostdeutscher Grenzer beobachtet Räumung des Kubat-Dreieck.jpg|thumb|برلن جي ديوار، 1 جولاءِ 1988ع]]
[[File:Algodones sand-dune-fence.jpg|thumb|ڪيليفورنيا ۾ [[ميڪسيڪو–آمريڪا رنڊڪ]]]]
ڪجهه ديوارون رسمي طور هڪ آباديءَ ۽ ٻي آباديءَ جي وچ ۾ سرحد مقرر ڪن ٿيون. [[سرحدي ديوار]] ڪنهن مخصوص ليڪ يا [[سرحد]] پار ماڻهن جي اچ وڃ کي محدود ڪرڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي. اهي اڏاوتون بين الاقوامي سرحدن ۽ [[جاگرافيائي بيهڪ]] جي لحاظ کان پنهنجي جاءِ ۾ مختلف ٿين ٿيون. تاريخ ۾ سرحدي رنڊڪ جو سڀ کان مشهور مثال شايد [[چين جي عظيم ديوار]] آهي، جيڪا ديوارن جو هڪ سلسلو هئي ۽ [[چين]] جي سلطنت کي اتر جي خانه بدوش طاقتن کان الڳ ڪندي هئي. هاڻوڪي دور جو سڀ کان نمايان مثال [[برلن جي ديوار]] آهي، جيڪا [[اولهه برلن]] جي [[گهيريل علائقو|گهيريل علائقي]] کي گهيري ٿي ۽ [[سرد جنگ]] جي گهڻي عرصي دوران ان کي [[اوڀر جرمني]] کان الڳ رکندي هئي. آمريڪا ۽ ميڪسيڪو کي الڳ ڪندڙ آمريڪا-ميڪسيڪو سرحدي ديوار هڪ ٻيو هاڻوڪو مثال آهي.
7pq03maf7dnc4lxxcrj4ao1295xtmao
392121
392120
2026-07-08T04:08:10Z
Intisar Ali
8681
392121
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|عمودي اڏاوت، جيڪا عام طور تي ٺوس هوندي آهي ۽ ڪنهن ايراضيءَ جي حد مقرر ڪندي ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان جي حفاظت ڪندي آهي}}
{{multiple image|perrow=2|total_width=300|image1=Noel_2005_Pékin_031_muraille_de_chine_Mutianyu.jpg|width1=300|height1=|image2=J.L. Gerome - The Wailing Wall - Google Art Project.jpg|width2=300|height2=|image3=Hadrian%27s_wall_at_Greenhead_Lough.jpg|width3=300|height3=|image4=City walls with the town and the salt mines in the background, Ston, Croatia (PPL3-Altered) julesvernex2.jpg|width4=300|height4=|footer=[[چين جي عظيم ديوار]]، [[مغربي ديوار]]،<br>
[[هيڊرين جي ديوار]]، [[اسٽون جون ديوارون]]}}
''' ڀت''' يا '''ديوار''' هڪ [[اڏاوت]] ۽ مٿاڇري آهي، جيڪا ڪنهن ايراضيءَ جي حد مقرر ڪري ٿي؛ بار کڻي ٿي؛ [[حفاظت]]، [[پناھ]] يا [[آواز جي روڪ|آواز کان بچاءُ]] فراهم ڪري ٿي؛ يا سينگار جي مقصد لاءِ ڪم اچي ٿي. ڀتين جا مختلف قسم آهن، جن ۾ ملڪن جي وچ ۾ [[سرحدي رنڊڪ| رنڊڪون]]، سرن جون ڀتيون، [[قلعي بندي|قلعي بندين]] ۾ [[دفاعي ديوار|دفاعي ڀتيون]]، ۽ مٽي، پٿر، پاڻي يا شور کي روڪيندڙ [[سھارو ڏيندڙ ڀت|سھارو ڏيندڙ ڀتيون]] شامل آهن. ديوارون عمارتن ۾ پڻ هونديون آهن، جتي اهي [[ڇت|ڇتن]]، [[فرش|فرشن]] ۽ [[اندروني ڇت]]ن کي سهارو ڏين ٿيون، جڳهن کي گهيري ۾ آڻين ٿيون ۽ پناهه ۽ حفاظت فراهم ڪن ٿيون.
ڀتين جي اڏاوت کي [[فريم سازي (اڏاوت)|فريم واريون ڀتيون]] ۽ ڳريون ٺوس ڀتيون ٻن ڀاڱن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. فريم واريون ڀتيون [[ٿنڀو (اڏاوتي)|ٿنڀن]]، [[ستون]]ن يا [[ديواري ڪڙي|ديواري ڪڙين]] وسيلي بار کي [[بنياد (انجنيئرنگ)|بنياد]] ڏانهن منتقل ڪن ٿيون ۽ عام طور تي اڏاوتي جزن، [[حرارتي موصليت|موصليت]] ۽ آخري سطح جي جزن تي مشتمل هونديون آهن. ڳريون ٺوس ڀتيون يا ديوارون [[معماري]]، [[ڪنڪريٽ]]، [[ڪچي سر]] يا [[دٻايل مٽي]] جهڙن ٺوس مواد مان ٺهيل هونديون آهن. ڀتين اندر [[بجليءَ جي تارن]] يا [[نلڪي سازي]] جهڙيون سهولتون پڻ رکي سگهجن ٿيون ۽ انهن کي مقامي [[عمارت سازي ضابطو|عمارت سازي]] ۽ [[باھ کان بچاءَ جو ضابطو|باھ کان بچاءَ جي ضابطن]] جي پابندي ڪرڻي پوندي آهي.
تاريخي طور ڀتيون دفاعي مقصدن لاءِ ڪم اينديون رهيون آهن ۽ لفظ "ديوار" اصل ۾ [[دفاعي ديوار|دفاعي ديوارن]] ۽ مورچن لاءِ استعمال ٿيندو هو. مشهور دفاعي ديوارن جي مثالن ۾ [[چين جي عظيم ديوار]] ۽ [[هيڊرين جي ديوار]] شامل آهن. ديوارون سينگار يا [[جماليات|جمالي]] مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهن ٿيون.
==لفظي بڻ بنياد==
[[File:Beowulf - weall.jpg|thumb|"ڀت"، '''ڀت''' هڪ [[اڏاوت]] لاءِ [[قديم انگريزي]] هِجي]]
انگريزي اصطلاح ''وال'' [[لاطيني ٻولي|لاطيني]] لفظ ''والم'' مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "مٽيءَ جي ديوار يا [[مورچو (قلعي بندي)|مورچو]]، جنهن تي [[ڪاٺين جي دفاعي واڙ|ڪاٺين جون دفاعي واڙون]] لڳل هجن، ڪاٺين جي قطار يا ليڪ، ديوار، مورچو يا قلعي بندي"، جڏهن ته لاطيني لفظ ميورس (murus) پٿر جي دفاعي ديوار لاءِ استعمال ٿئي ٿو.<ref>"Wall". Whitney, William Dwight, and Benjamin E. Smith. ''The Century dictionary and cyclopedia'', vol. 8. New York: Century Co., 1901. 6,809. Print.</ref> [[انگريزي ٻولي]] ۾ "وال" جو لفظ ٻاهرين ديوار، ڪنهن [[ڪمرو|ڪمري]] جي اندرين پاسن يا ٻنهي لاءِ گڏيل طور استعمال ٿئي ٿو، پر اهو استعمال سڀني ٻولين ۾ هڪجهڙو ناهي؛ ڪيترين ٻولين ۾ اندرين ۽ ٻاهرين ديوار لاءِ الڳ لفظ آهن. اهو فرق [[جرمن ٻولي]] ۾ وئنڊ ۽ مائوئر، ۽ [[اسپيني ٻولي]] ۾ پاريڊ pared ۽ مرو muro جي وچ ۾ ڏسي سگهجي ٿو.
==دفاعي ديوار==
{{مک|دفاعي ديوار}}
لفظ ديوار اصل ۾ دفاعي ديوارن ۽ [[مورچو (قلعي بندي)|مورچن]] لاءِ استعمال ٿيندو هو.
==عمارت جي ديوار==
{{پڻ ڏسو|آمريڪي تاريخي واڍڪو ڪم}}
عمارتن ۾ ديوارن جا مقصد [[ڇت]]ن، [[فرش]]ن ۽ [[اندروني ڇت]]ن کي سهارو ڏيڻ؛ [[عمارت جو ٻاهريون ڍڪ]] جي حصي طور ڇت سان گڏ ڪنهن جڳهه کي گهيري عمارت کي شڪل ڏيڻ؛ ۽ پناهه ۽ حفاظت فراهم ڪرڻ آهن. ان کان سواءِ، ديوار اندر [[بجليءَ جي تارن]] يا [[نلڪي سازي]] جهڙيون مختلف سهولتون پڻ رکي سگهجن ٿيون. ديوارون [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] به ٿي سگهن ٿيون ۽ نه به. ديوارن لاءِ مقامي [[عمارت سازي ضابطو|عمارت سازي]] ۽/يا [[باهه کان بچاءَ جو ضابطو|باهه کان بچاءَ جي ضابطن]] جي پابندي ضروري آهي.
ديوارن جي اڏاوت ٻن بنيادي قسمن ۾ ورهائجي ٿي: ''فريم واريون ديوارون'' يا ''ڳريون ٺوس ديوارون''. [[فريم سازي (اڏاوت)|فريم وارين ديوارن]] ۾ بار ٿنڀن، ستونن يا ديواري ڪڙين وسيلي بنياد ڏانهن منتقل ٿئي ٿو. فريم وارين ديوارن ۾ اڪثر ٽي يا وڌيڪ الڳ جزا هوندا آهن: اڏاوتي جزا (جهڙوڪ گهر جي ديوار ۾ 2×4 ديواري ڪڙيون)، [[حرارتي موصليت|موصليت]]، ۽ آخري سطح جا جزا يا مٿاڇريون (جهڙوڪ [[ڊرائي وال]] يا [[پينل سازي]]). ڳريون ٺوس ديوارون ڪنهن ٺوس مواد مان ٺهيل هونديون آهن، جهڙوڪ [[معماري]]، [[ڪنڪريٽ]]، جنهن ۾ [[سلپ فارم پٿر جي معماري]] پڻ شامل آهي، [[ڪاٺ جي ٿڙن واري عمارت]]، [[ڪنڊ ڪاٺ جي اڏاوت]]، [[ڪچي سر]]، [[دٻايل مٽي]]، [[ڪوب (مواد)|ڪوب]]، [[مٽيءَ جي ٿيلهن واري اڏاوت]]، [[بوتلن جي ديوار|بوتلون]]، [[ٽين جي دٻن واري ديوار|ٽين جا دٻا]]، [[پلال جي ڳٺن واري اڏاوت]] يا [[برفاني محل|برف]].
ديوارون پاڻيءَ جي اندر گهڙڻ کي ٽن بنيادي طريقن سان روڪين ٿيون: گهم کي ذخيرو ڪرڻ، پاڻي ڪڍندڙ [[ٻاهريون ڍڪ (اڏاوت)|ٻاهريون ڍڪ]]، يا مٿاڇري کان بند ٿيل ٻاهريون ڍڪ.<ref>Committee on Damp Indoor Spaces and Health, Board on Health Promotion and Disease Prevention. ''Damp indoor spaces and health''. Institute of Medicine, (U. S.). National Academies Press. Washington, D. C.. 2004. 34-35. Print.</ref> گهم کي ذخيرو ڪرڻ پٿر ۽ سرن جي ڳرين ٺوس ديوارن وارين عمارتن ۾ عام آهي، جتي گهم خود اڏاوت جي ديوارن وسيلي جذب ۽ خارج ٿئي ٿي. ''پاڻي ڪڍندڙ ٻاهريون ڍڪ''، جنهن کي ''ڇنڊيندڙ ديوارون'' پڻ چيو وڃي ٿو،<ref name="ASTM">Straube, J. F.and Burnett, E. F. P., "Driving Rain and Masonry Veneer". ''Water Leakage through Building Facades, ASTM STP 1314''. R. J. Kudder and J. L. Erdly, Eds. American Society for Testing and Materials (ASTM), 1998. 75. Print.</ref> ان ڳالهه کي تسليم ڪري ٿو ته گهم ٻاهرين ڍڪ مان اندر گهڙندي، تنهنڪري ڍڪ جي اندر [[گهر ويڙهڻ واري چادر]] يا [[فيلٽ ڪاغذ]] جهڙي ''گهم روڪ رنڊڪ'' دفاع جي ٻي قطار فراهم ڪري ٿي، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ''پاڻي نيڪال ڪندڙ سطح'' يا ''هوائي وٿي'' گهم کي هيٺ وهي ديوار مان ٻاهر نڪرڻ جو رستو ڏئي ٿي. ڪڏهن پاڻي نيڪال ڪندڙ سطح سان گڏ [[هوا جي آمدرفت (معماري)|هوا جي آمدرفت]] پڻ فراهم ڪئي ويندي آهي، جيئن [[مينهن روڪ پردي]] واري اڏاوت ۾. ''مٿاڇري کان بند ٿيل'' ٻاهريون ڍڪ، جنهن کي ''رنڊڪ واري ديوار'' يا ''مڪمل رنڊڪ'' وارو ڍڪ پڻ چيو وڃي ٿو،<ref name="ASTM" /> ٻاهرين ڍڪ جي [[رساءُ]] کان پاڪ مٿاڇري برقرار رکڻ تي ڀاڙي ٿو. ان جي مثالن ۾ شروعاتي [[ٻاهرين موصليت ۽ آخري سطح وارو نظام]]، اڏاوتي شيشو، ڌاتوءَ سان ڍڪيل پينل ۽ [[لهردار جست چڙهيل لوهه|لهردار ڌاتو]] شامل آهن.
عمارتن جون ديوارون اڪثر ٻاهرين ۽ اندرين ٻنهي پاسن کان فن جا نمونا بڻجي وڃن ٿيون، جيئن انهن تي [[موزائيڪ]] جو ڪم ٿيل هجي يا [[ڀت چتر]] ٺاهيا وڃن؛ يا جڏهن اهي اثر پيدا ڪرڻ لاءِ [[مٿاڇري جي آخري بناوت|بناوتون يا رنگيل آخري سطحون]] ڏيکارين ته جوڙجڪ جو مرڪزي نقطو بڻجن ٿيون.
===پردي واري ديوار===
{{مک|پردي واري ديوار (معماري)}}
[[File:Pest-budai vaktérkép (Baróthy Anna, 2016), Széll Kálmán tér, Budapest.jpg|thumb|[[بڊاپيسٽ]] جي [[سيل ڪالمان چوڪ]] ۾ ديواري فن<ref>{{Cite web |url=http://www.landezine.com/index.php/2016/10/szell-kalman-square-budapest-hungary/ |title=Széll Kálmán square, Budapest, Hungary « Landscape Architecture Works |website=Landezine |last=Baróthy |first=Anna |date=2016 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207183939/http://www.landezine.com/index.php/2016/10/szell-kalman-square-budapest-hungary/ |archive-date=2018-02-07 |access-date=2018-02-07}}</ref>]]
[[File:Münster, LVM -- 2017 -- 9343-7.jpg|thumb|هڪ جديد جرمن اوچي عمارت تي شيشي جون [[پردي واري ديوار (معماري)|پردي واريون ديوارون]]]]
[[معماري]] ۽ [[شهري انجنيئرنگ]] ۾، پردي واري ديوار مان مراد عمارت جو اهڙو [[مهاڙو]] آهي، جيڪو [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] نه هجي، پر سينگار، آخري سطح، اڳيون حصو، چهرو يا تاريخي تحفظ فراهم ڪري.
===اڳواٽ ٺهيل ديوار===
[[اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ|اڳواٽ ٺهيل ديوارون]] اهي ديوارون آهن، جيڪي ڪنهن [[ڪارخانو|ڪارخاني]] ۾ تيار ڪري پوءِ گهربل هنڌ موڪليون وڃن ٿيون ۽ لڳائڻ لاءِ تيار هونديون آهن. سرن جهڙي ٻين مواد مان ٺهيل ديوارن جي ڀيٽ ۾، انهن کي لڳائڻ وڌيڪ تيز هوندو آهي ۽ انهن جي [[لاڳت]] گهٽ ٿي سگهي ٿي.
===ملين ديوار===
{{Main|ملين ديوار}}
ملين ديوارون هڪ اڏاوتي نظام آهن، جيڪو عمارت جي چوڌاري لڳايل [[اڳواٽ تياري|اڳواٽ تيار ڪيل]] پينلن تي فرش جي سليب جو بار کڻي ٿو.
===ورهاڱي واري ديوار===
[[File:Glass Partition Wall.jpg|thumb|شيشي جون ورهاڱي واريون ديوارون]]
ورهاڱي واري ديوار هڪ (عام طور سنهي) ديوار آهي، جيڪا ڪنهن [[ڪمرو|ڪمري]]، خاص طور اڳ ۾ موجود ڪمري، کي الڳ ڪرڻ يا ورهائڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿي. ورهاڱي واريون ديوارون عام طور [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] نه هونديون آهن ۽ ڪيترن ئي مواد مان ٺاهي سگهجن ٿيون، جن ۾ فولادي پينل، سرون، ڪپڙو، [[پلاسٽڪ]]، [[ڊرائي وال|پلستر بورڊ]]، [[ڪاٺ]]، [[مٽي]]ءَ جا بلاڪ، [[ٽيراڪوٽا]]، [[ڪنڪريٽ جو معماري بلاڪ|ڪنڪريٽ]] ۽ [[شيشو]] (جهڙوڪ [[چادر شيشو]]) شامل آهن.
شيشي جي ورهاڱي واري ديوار انفرادي [[سخت ڪيل شيشو|سخت ڪيل شيشي]] جي پينلن جو سلسلو هوندي آهي، جيڪي ڪاٺ يا ڌاتوءَ جي فريم ۾ لڳل هوندا آهن. اهي مضبوط [[ايلومينيم]] جي ڇتي رستي تان لٽڪيل يا ان تي سرڪندڙ ٿي سگهن ٿا.<ref>{{cite web|title=PARTITION WALL|url=http://niceduniya.blogspot.com/2007/12/partition-wall.html|publisher=Principles of Design|access-date=17 July 2013|archive-date=24 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190304/http://niceduniya.blogspot.com/2007/12/partition-wall.html|url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ فرش واري رهنمائي پٽيءَ جي ضرورت نه هوندي آهي، جنهن ڪري ان کي آسانيءَ سان هلائي سگهجي ٿو ۽ لنگهه بنا رنڊڪ جي رهي ٿو.
ڪاٺ جي ورهاڱي واري ديوار ڪاٺيءَ جي فريم تي مشتمل هوندي آهي، جنهن کي فرش يا پاسن وارين ديوارن جو سهارو مليل هوندو آهي. ڌاتوءَ جي [[پلستر ڄاري]] ۽ صحيح نموني لڳايل پلستر هڪ مضبوط ورهاڱي واري ديوار ٺاهين ٿا. [[ريشيدار سيمينٽ]] جي پٺڀرائي تختي مان ٺهيل ورهاڱي واريون ديوارون رڌڻن يا وهنجڻ جي جاين جهڙن آلن هنڌن ۾ [[ٽائل]] لڳائڻ لاءِ بنياد طور مشهور آهن. ڪاٺ يا فولاد جي جزن تي لڳايل جست چڙهيل چادر گهڻو ڪري عارضي نوعيت جي ڪمن ۾ استعمال ڪئي ويندي آهي. سادي يا مضبوط ڪيل ورهاڱي واريون ديوارون ڪنڪريٽ، جنهن ۾ اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ بلاڪ پڻ شامل آهن، مان به ٺاهي سگهجن ٿيون. ڌاتوءَ جي فريم واري ورهاڱي پڻ موجود آهي. هي ورهاڱو رستي (جيڪو بنيادي طور ورهاڱي جي هيٺئين ۽ مٿئين حصي تي استعمال ٿئي ٿو) ۽ ڪڙين (رستي ۾ لڳايل عمودي حصا، جيڪي عام طور {{convert|24|,|16|,|12|in|cm|-1|abbr=out|disp=or}} جي وٿيءَ تي رکيا وڃن ٿا) تي مشتمل هوندو آهي.
اندروني ديواري ورهاڱا، جن کي [[آفيس ورهاڱو|آفيس ورهاڱا]] پڻ چيو وڃي ٿو، عام طور [[ڊرائي وال|پلستر بورڊ]] ([[ڊرائي وال]]) يا شيشي جي مختلف قسمن مان ٺهيل هوندا آهن. [[سخت ڪيل شيشو]] هڪ عام چونڊ آهي، ڇاڪاڻتہ [[گهٽ لوهه وارو شيشو]] (جيڪو ''اوپٽي-وائيٽ شيشو'' جي نالي سان وڌيڪ مشهور آهي) روشني ۽ شمسي گرميءَ جي منتقلي وڌائي ٿو.
ديواري ورهاڱا موتين ۽ رستن وسيلي ٺاهيا ويندا آهن، جيڪي يا ته ڇت کان لٽڪايا ويندا آهن يا زمين ۾ لڳايا ويندا آهن.<ref>{{cite web|title=Partition Walls|url=http://www.ceilingspartitions.co.uk/partitions-walls/partitions/|publisher=Excellence in craftsmanship|access-date=17 July 2013}}</ref> پينل رستي ۾ وجهي مضبوط ڪيا ويندا آهن. ديواري ورهاڱن جي ڪجهه قسمن لاءِ باهه جي مزاحمت ۽ صوتي ڪارڪردگيءَ جي درجابندي مقرر ڪئي ويندي آهي.
;چرندڙ ورهاڱا
{{Main|کڻڻ جوڳو ورهاڱو}}
چرندڙ ورهاڱا اهڙيون ديوارون آهن، جيڪي کلي ٻن يا وڌيڪ ڪمرن کي هڪ وڏي فرشي ايراضيءَ ۾ ملائين ٿيون. انهن ۾ شامل آهن:
* سرڪندڙ—پينلن جو هڪ سلسلو، جيڪو فرش ۽ ڇت تي لڳل رستن ۾ سرڪي ٿو، بلڪل سرڪندڙ دروازن وانگر.
* [[سرڪندڙ دروازو|سرڪندڙ]] ۽ [[ويڙهجي سگهندڙ دروازو|ويڙهجي سگهندڙ]] دروازا—سرڪندڙ ۽ ويڙهجي سگهندڙ دروازن جهڙا، جيڪي ننڍين وٿين لاءِ مناسب آهن.
* ويڙهجي سگهندڙ ورهاڱي واريون ديوارون—هڪ ٻئي سان ڳنڍيل پينلن جو سلسلو، جيڪو مٿئين رستي تان لٽڪيل هوندو آهي؛ وڌائڻ تي صوتي علحدگي فراهم ڪري ٿو ۽ سميٽڻ تي ديوار، ڇت، الماري يا ڇتي خاني ڀرسان گڏ ٿي وڃي ٿو.
* پردا—عام طور ڌاتوءَ يا [[ڪاٺي فريم|ڪاٺي فريم]] مان ٺهيل، جنهن تي [[پلائيووڊ]] ۽ [[ذراتي تختو|چپ بورڊ]] لڳل هوندا آهن ۽ آزاد بيهڻ ۽ آسانيءَ سان چرڻ لاءِ ٽنگن جو سهارو مليل هوندو آهي.
* [[پائيپ ۽ پردو]]—مقرر يا ڊگها-ننڍا ٿيندڙ عمودي ۽ افقي جزا، ڪڍي سگهجندڙ پينلن سان زمين تي بيٺل پردي جو نظام فراهم ڪن ٿا.
===گڏيل ديوار===
{{مک|گڏيل ديوار}}
گڏيل ديوارون عمارتن يا ڪنهن عمارت اندر يونٽن کي هڪ ٻئي کان الڳ ڪن ٿيون. اهي عمارت جي رهواسين جي وچ ۾ باهه ۽ [[آواز روڪڻ|آواز جي مزاحمت]] فراهم ڪن ٿيون. گڏيل ديوار لاءِ گهربل گهٽ ۾ گهٽ باهه ۽ آواز جي مزاحمت عمارت سازي ضابطي موجب مقرر ڪئي ويندي آهي ۽ مختلف حالتن مطابق ان ۾ تبديلي ٿي سگهي ٿي. اهڙين ديوارن جي مالڪي قانوني مسئلو بڻجي سگهي ٿي. اها بار کڻندڙ ديوار نه هوندي آهي ۽ مختلف ماڻهن جي ملڪيت ٿي سگهي ٿي.
===ڀرتي ديوار===
{{Main|ڀرتي ديوار}}
ڀرتي ديوار اها سهارو مليل ديوار آهي، جيڪا ٽن-رخائي فريم واري اڏاوت سان ٺهيل عمارت جي چوڌاري گهيرو بند ڪري ٿي.
===باهه روڪ ديوار===
{{مک|باهه روڪ ديوار (اڏاوت)}}
{{فرق|باهه روڪ ديوار (ڪمپيوٽنگ)}}
باهه روڪ ديوارون اڏاوتن اندر يا انهن جي وچ ۾ باهه جي پکڙجڻ جي مزاحمت ڪري [[غير فعال باهه کان بچاءُ]] فراهم ڪن ٿيون. باهه جي پکڙجڻ ۾ دير رهواسين کي نڪرڻ لاءِ وڌيڪ وقت ۽ [[باهه وسائيندڙ|باهه وسائيندڙن]] کي باهه وسائڻ لاءِ وڌيڪ وقت ڏئي ٿي. ڪجهه باهه روڪ ديوارن ۾ باهه جي مزاحمت ڪندڙ دريءَ جا جوڙ لڳائي سگهجن ٿا،<ref>{{cite book |title=NFPA 221 Standard for high Challenge Fire Walls, Fire Walls, and Fire Barrier Walls |at=Table 4.9.2 |edition=2021}}</ref> ۽ اهي [[ٻرڻ ۽ باهه پڪڙڻ جي صلاحيت|نه ٻرندڙ]] مواد، جهڙوڪ ڪنڪريٽ، سيمينٽ بلاڪ، سر يا باهه-درجابندي واري ڊرائي وال مان ٺهيل هونديون آهن. ديوارن مان گذرندڙ سوراخ [[هوابند مهر]] وسيلي باهه-مزاحمتي مواد سان بند ڪيا ويندا آهن. باهه روڪ ديوار ۾ دروازي لاءِ درجابندي وارو [[باهه روڪ دروازو]] ضروري آهي. باهه روڪ ديوارون باهه جي پکڙجڻ خلاف مختلف درجن جي مزاحمت فراهم ڪن ٿيون، جيڪا عام طور هڪ کان چار ڪلاڪن تائين هوندي آهي. باهه روڪ ديوارون دونهين جي رنڊڪ طور پڻ ڪم ڪري سگهن ٿيون، جڏهن اهي عمودي طور سليب کان ڇت جي تختي تائين ۽ افقي طور هڪ ٻاهرين ديوار کان ٻي ٻاهرين ديوار تائين ٺاهي عمارت کي حصن ۾ ورهائين ٿيون.
===ڪٽيندڙ ديوار===
{{Main|ڪٽيندڙ ديوار}}
ڪٽيندڙ ديوارون پاسيرين قوتن، جهڙوڪ زلزلي يا سخت هوا، جي مزاحمت ڪن ٿيون. ڪٽيندڙ ديوارن جا مختلف قسم آهن، جهڙوڪ [[فولادي پليٽ ڪٽيندڙ ديوار]].
===گوڏي جيتري ديوار يا پلوڙو===
{{Main|گوڏي جي ديوار}}
گوڏي جيتريون ديوارون ننڍيون ديوارون آهن، جيڪي يا ته [[ڇت جي ڪام|ڇت جي ڪامن]] کي سهارو ڏين ٿيون يا گهرن جي مٿئين ماڙ جي ڪمرن جي اوچائي وڌائين ٿيون. {{frac|1|1|2}}-ماڙ گهر ۾ گوڏي جي ديوار ''اڌ ماڙ'' کي سهارو ڏئي ٿي.
===کوکلي ديوار===
{{مک|کوکلي ديوار}}
کوکليون ديوارون ٻن "تهن" جي وچ ۾ وٿي رکي ٺاهيون وينديون آهن ته جيئن گرميءَ جي منتقلي روڪي سگهجي.
===ننڍي ديوار===
''[[ننڍي ديوار]]'' ۽ ''ٻانهي ديوار'' ننڍين ديوارن لاءِ عام اصطلاح آهن، جهڙوڪ:
* اڌ ديوار، جيڪا فرش کان ڇت تائين مڪمل نه پهچي ۽ ڪنهن شيءِ کي سهارو نه ڏئي
* بنيادي ديوار—ڪنڪريٽ جي ديوار، جيڪا بنيادي سليب کان ڪمزور ديوار يا فرشي ڪامن تائين وڌي ٿي
* ڪمزور ديوار—فريم واري ديوار، جيڪا بنيادي ديوار يا بنيادي سليب کان فرشي ڪامن تائين وڌي ٿي
===کولي سگهجندڙ ديوار===
[[Image:214_King_-_demountable_walls_and_doors_(5277760889).jpg|thumb|آفيس عمارت ۾ کولي سگهجندڙ ديوار ۽ دروازو]]
[[کولي سگهجندڙ|کولي سگهجندڙ ديوارون]] ٽن مکيه قسمن ۾ ورهايل آهن:
* شيشي جون ديوارون (گڏيل پينل يا [[سڌو ڳانڍاپو]])
* پرتدار [[ذراتي تختو|ذراتي تختي]] جون ديوارون (انهن ۾ ٻيون آخري سطحون پڻ شامل ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ اڇا تختا، [[ڪارڪ تختو]]، مقناطيسي سطح وغيره، جيڪي عام طور خاص مقصد لاءِ ٺهيل [[ديواري ڪڙي|ديواري ڪڙين]] تي لڳل هونديون آهن)
* [[ڊرائي وال]]
===شمسي توانائي===
{{مک|ٽرومب ديوار}}
{{پڻ ڏسو|ٻٽي-تهه وارو مهاڙو}}
[[غير فعال شمسي عمارت سازي]] ۾ ٽرومب ديوار [[گرمي ذخيرو ڪندڙ جسم]] طور ڪم ڪري ٿي.
==جهاز سازي==
{{مک|جهاز سازي}}
جهاز ۾ وڏن خانن کي الڳ ڪندڙ ديوار کي ''[[بلڪ هيڊ (ورهاڱو)|بلڪ هيڊ]]'' چيو وڃي ٿو. [[جهاز جو ڪمرو|جهاز جي ڪمرن]] جي وچ ۾ سنهي ديوار کي ''ورهاڱو'' چيو وڃي ٿو.
==حد واري ديوار==
[[File:Stone wall.jpg|thumb|هڪ انگريزي گودام جي پٿر واري ديوار]][[File:Wall intersection.jpg|thumb|ڳاڙهين سرن واري حد جي ديوارن جو ميلاپ]]
حد وارين ديوارن ۾ رازداريءَ واريون ديوارون، ملڪيت جي حد ڏيکاريندڙ ديوارون ۽ [[شهري ديوار]]ون شامل آهن. اهي آهستي آهستي [[واڙ]]ن سان ملي وڃن ٿيون. روايتي فرق اهو آهي ته واڙ گهٽ ٿلهي ۽ اڪثر کليل نوعيت جي هوندي آهي، جڏهن ته ديوار عام طور معمولي ٿولهه کان وڌيڪ ٿلهي ۽ مڪمل طور بند يا نظر نه ايندڙ هوندي آهي. وڌيڪ واضح طور، ڪاٺ يا تار جي ٻاهرين اڏاوت کي عام طور [[واڙ]] چيو ويندو آهي، پر [[معماري]] مان ٺهيل اهڙي اڏاوت کي ديوار چيو ويندو آهي. ٻنهي لاءِ عام اصطلاح [[سرحدي رنڊڪ|رنڊڪ]] آهي، جيڪو انهن اڏاوتن لاءِ مناسب آهي، جيڪي ڪجهه حصي ۾ ديوار ۽ ڪجهه حصي ۾ واڙ هجن—مثال طور [[برلن جي ديوار]]. ديوار ۽ واڙ جي وچ واري هڪ ٻي اڻچٽائي [[ها-ها]] آهي، جيڪا نظارو محفوظ رکڻ لاءِ زمين جي سطح کان هيٺ ٺاهي ويندي آهي، پر رنڊڪ طور ڪم ڪندي آهي (مثال طور ڍورن لاءِ).
[[File:Olditalianwall.JPG|thumb|left|upright|گلن سان گهيريل هڪ پراڻي اطالوي ديوار]]
[[توپخانو|توپخاني]] جي ايجاد کان اڳ، دنيا جي ڪيترن ئي [[شهر|شهرن]] ۽ قصبن، خاص طور يورپ ۽ ايشيا ۾، [[دفاعي ديوار|دفاعي يا حفاظتي ديوارون]] (جن کي قصبي يا شهري ديوارون پڻ چيو ويندو هو) هونديون هيون. حقيقت ۾ انگريزي لفظ "وال" لاطيني ''[[والم]]'' مان نڪتل آهي—جيڪو قلعي بنديءَ واري ديوار جو هڪ قسم هو. اهي ديوارون هاڻي دفاع لاءِ لاڳاپيل نه رهيون آهن، تنهنڪري اهڙا شهر پنهنجي ديوارن کان ٻاهر پکڙجي ويا آهن ۽ ڪيتريون قلعي بندي واريون ديوارون يا انهن جا حصا ڊاهي ڇڏيا ويا آهن—مثال طور [[روم]]، [[اٽلي]] ۽ [[بيجنگ]]، [[چين]] ۾. تمام وڏي پيماني تي حفاظتي ديوارن جي مثالن ۾ [[چين جي عظيم ديوار]] ۽ [[هيڊرين جي ديوار]] شامل آهن.
==سرحدي ديوار==
{{مک|سرحدي رنڊڪ}}
[[File:Berliner Mauer, ostdeutscher Grenzer beobachtet Räumung des Kubat-Dreieck.jpg|thumb|برلن جي ديوار، 1 جولاءِ 1988ع]]
[[File:Algodones sand-dune-fence.jpg|thumb|ڪيليفورنيا ۾ [[ميڪسيڪو–آمريڪا رنڊڪ]]]]
ڪجهه ديوارون رسمي طور هڪ آباديءَ ۽ ٻي آباديءَ جي وچ ۾ سرحد مقرر ڪن ٿيون. [[سرحدي ديوار]] ڪنهن مخصوص ليڪ يا [[سرحد]] پار ماڻهن جي اچ وڃ کي محدود ڪرڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي. اهي اڏاوتون بين الاقوامي سرحدن ۽ [[جاگرافيائي بيهڪ]] جي لحاظ کان پنهنجي جاءِ ۾ مختلف ٿين ٿيون. تاريخ ۾ سرحدي رنڊڪ جو سڀ کان مشهور مثال شايد [[چين جي عظيم ديوار]] آهي، جيڪا ديوارن جو هڪ سلسلو هئي ۽ [[چين]] جي سلطنت کي اتر جي خانه بدوش طاقتن کان الڳ ڪندي هئي. هاڻوڪي دور جو سڀ کان نمايان مثال [[برلن جي ديوار]] آهي، جيڪا [[اولهه برلن]] جي [[گهيريل علائقو|گهيريل علائقي]] کي گهيري ٿي ۽ [[سرد جنگ]] جي گهڻي عرصي دوران ان کي [[اوڀر جرمني]] کان الڳ رکندي هئي. آمريڪا ۽ ميڪسيڪو کي الڳ ڪندڙ آمريڪا-ميڪسيڪو سرحدي ديوار هڪ ٻيو هاڻوڪو مثال آهي.
==سھارو ڏيندڙ ديوار==
{{مک|سھارو ڏيندڙ ديوار}}
[[File:Dry Stone Wall - Blackmile Lane, Grendon, Northamptonshire.jpg|thumb|right
|گرينڊن ۾ [[سڪل پٿر جي ديوار]]]]
[[File:Perfectwall.jpg|thumb|upright|[[گهڙيل پٿر]] جي ديوار: [[ماچو پچو]]، [[پيرو]] ۾ انڪا ديوار]]
[[File:Western side of the Great Mosque of Kairouan.jpg|thumb|right|[[تيونس]] جي شهر [[قيروان]] ۾ [[عقبه مسجد|قيروان جي جامع مسجد]] (جنهن کي عقبه مسجد پڻ چيو وڃي ٿو) جي اولهندي گهيريندڙ ديوار جو ڏيک]]
دنيا جي پٿريلي مٽيءَ وارن علائقن ۾ هارين اڪثر پوکيءَ کي سولو بڻائڻ لاءِ پنهنجن ٻنين مان وڏي مقدار ۾ پٿر ڪڍي، انهن پٿرن کي هڪ ٻئي مٿان رکي اهڙيون ديوارون ٺاهيون آهن، جيڪي يا ته ٻنيءَ جي حد، يا ملڪيت جي حد، يا ٻنهي کي نشانبر ڪن ٿيون.
[[سھارو ڏيندڙ ديوار]]ون مٽي، پٿر يا پاڻيءَ جي چرپر جي مزاحمت ڪن ٿيون. اهي ڪنهن عمارت جو حصو يا ان کان ٻاهر ٿي سگهن ٿيون. سھارو ڏيندڙ ديوار جي هڪ پاسي زمين جي مٿاڇري يا پاڻيءَ جي سطح عام طور ٻئي پاسي کان مٿانهين هوندي آهي. [[بند (اڏاوت)|بند]] به سھارو ڏيندڙ ديوار آهي، جيئن [[ٻوڏ روڪ بند]]، بار کڻندڙ [[بنياد (انجنيئرنگ)|بنيادي]] ديوار ۽ [[سامونڊي ديوار]].
==گڏيل ديوار==
پاڙيسري ملڪيتن جي گڏيل ديوارن تي اڪثر خاص قانون لاڳو ٿيندا آهن. عام طور هڪ پاڙيسري گڏيل ديوار ۾ اهڙي تبديلي نٿو ڪري سگهي، جيڪا ٻئي پاسي واري عمارت يا ملڪيت تي اثرانداز ٿيڻ جو امڪان رکي ٿي. ڪا ديوار اپارٽمينٽ يا هوٽل جي ڪمرن کي پڻ هڪ ٻئي کان الڳ ڪري سگهي ٿي. هر ديوار جا ٻه پاسا هوندا آهن ۽ هڪ پاسي کان ديوار ٽوڙڻ سان ٻئي پاسي واري ديوار به ٽٽي پوندي.
fyzin3hgncpamsw88tmn6p1hxses7pt
392122
392121
2026-07-08T04:11:41Z
Intisar Ali
8681
392122
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|عمودي اڏاوت، جيڪا عام طور تي ٺوس هوندي آهي ۽ ڪنهن ايراضيءَ جي حد مقرر ڪندي ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان جي حفاظت ڪندي آهي}}
{{multiple image|perrow=2|total_width=300|image1=Noel_2005_Pékin_031_muraille_de_chine_Mutianyu.jpg|width1=300|height1=|image2=J.L. Gerome - The Wailing Wall - Google Art Project.jpg|width2=300|height2=|image3=Hadrian%27s_wall_at_Greenhead_Lough.jpg|width3=300|height3=|image4=City walls with the town and the salt mines in the background, Ston, Croatia (PPL3-Altered) julesvernex2.jpg|width4=300|height4=|footer=[[چين جي عظيم ديوار]]، [[مغربي ديوار]]،<br>
[[هيڊرين جي ديوار]]، [[اسٽون جون ديوارون]]}}
''' ڀت''' يا '''ديوار''' هڪ [[اڏاوت]] ۽ مٿاڇري آهي، جيڪا ڪنهن ايراضيءَ جي حد مقرر ڪري ٿي؛ بار کڻي ٿي؛ [[حفاظت]]، [[پناھ]] يا [[آواز جي روڪ|آواز کان بچاءُ]] فراهم ڪري ٿي؛ يا سينگار جي مقصد لاءِ ڪم اچي ٿي. ڀتين جا مختلف قسم آهن، جن ۾ ملڪن جي وچ ۾ [[سرحدي رنڊڪ| رنڊڪون]]، سرن جون ڀتيون، [[قلعي بندي|قلعي بندين]] ۾ [[دفاعي ديوار|دفاعي ڀتيون]]، ۽ مٽي، پٿر، پاڻي يا شور کي روڪيندڙ [[سھارو ڏيندڙ ڀت|سھارو ڏيندڙ ڀتيون]] شامل آهن. ديوارون عمارتن ۾ پڻ هونديون آهن، جتي اهي [[ڇت|ڇتن]]، [[فرش|فرشن]] ۽ [[اندروني ڇت]]ن کي سهارو ڏين ٿيون، جڳهن کي گهيري ۾ آڻين ٿيون ۽ پناهه ۽ حفاظت فراهم ڪن ٿيون.
ڀتين جي اڏاوت کي [[فريم سازي (اڏاوت)|فريم واريون ڀتيون]] ۽ ڳريون ٺوس ڀتيون ٻن ڀاڱن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. فريم واريون ڀتيون [[ٿنڀو (اڏاوتي)|ٿنڀن]]، [[ستون]]ن يا [[ديواري ڪڙي|ديواري ڪڙين]] وسيلي بار کي [[بنياد (انجنيئرنگ)|بنياد]] ڏانهن منتقل ڪن ٿيون ۽ عام طور تي اڏاوتي جزن، [[حرارتي موصليت|موصليت]] ۽ آخري سطح جي جزن تي مشتمل هونديون آهن. ڳريون ٺوس ڀتيون يا ديوارون [[معماري]]، [[ڪنڪريٽ]]، [[ڪچي سر]] يا [[دٻايل مٽي]] جهڙن ٺوس مواد مان ٺهيل هونديون آهن. ڀتين اندر [[بجليءَ جي تارن]] يا [[نلڪي سازي]] جهڙيون سهولتون پڻ رکي سگهجن ٿيون ۽ انهن کي مقامي [[عمارت سازي ضابطو|عمارت سازي]] ۽ [[باھ کان بچاءَ جو ضابطو|باھ کان بچاءَ جي ضابطن]] جي پابندي ڪرڻي پوندي آهي.
تاريخي طور ڀتيون دفاعي مقصدن لاءِ ڪم اينديون رهيون آهن ۽ لفظ "ديوار" اصل ۾ [[دفاعي ديوار|دفاعي ديوارن]] ۽ مورچن لاءِ استعمال ٿيندو هو. مشهور دفاعي ديوارن جي مثالن ۾ [[چين جي عظيم ديوار]] ۽ [[هيڊرين جي ديوار]] شامل آهن. ديوارون سينگار يا [[جماليات|جمالي]] مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهن ٿيون.
==لفظي بڻ بنياد==
[[File:Beowulf - weall.jpg|thumb|"ڀت"، '''ڀت''' هڪ [[اڏاوت]] لاءِ [[قديم انگريزي]] هِجي]]
انگريزي اصطلاح ''وال'' [[لاطيني ٻولي|لاطيني]] لفظ ''والم'' مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "مٽيءَ جي ديوار يا [[مورچو (قلعي بندي)|مورچو]]، جنهن تي [[ڪاٺين جي دفاعي واڙ|ڪاٺين جون دفاعي واڙون]] لڳل هجن، ڪاٺين جي قطار يا ليڪ، ديوار، مورچو يا قلعي بندي"، جڏهن ته لاطيني لفظ ميورس (murus) پٿر جي دفاعي ديوار لاءِ استعمال ٿئي ٿو.<ref>"Wall". Whitney, William Dwight, and Benjamin E. Smith. ''The Century dictionary and cyclopedia'', vol. 8. New York: Century Co., 1901. 6,809. Print.</ref> [[انگريزي ٻولي]] ۾ "وال" جو لفظ ٻاهرين ديوار، ڪنهن [[ڪمرو|ڪمري]] جي اندرين پاسن يا ٻنهي لاءِ گڏيل طور استعمال ٿئي ٿو، پر اهو استعمال سڀني ٻولين ۾ هڪجهڙو ناهي؛ ڪيترين ٻولين ۾ اندرين ۽ ٻاهرين ديوار لاءِ الڳ لفظ آهن. اهو فرق [[جرمن ٻولي]] ۾ وئنڊ ۽ مائوئر، ۽ [[اسپيني ٻولي]] ۾ پاريڊ pared ۽ مرو muro جي وچ ۾ ڏسي سگهجي ٿو.
==دفاعي ديوار==
{{مک|دفاعي ديوار}}
لفظ ديوار اصل ۾ دفاعي ديوارن ۽ [[مورچو (قلعي بندي)|مورچن]] لاءِ استعمال ٿيندو هو.
==عمارت جي ديوار==
{{پڻ ڏسو|آمريڪي تاريخي واڍڪو ڪم}}
عمارتن ۾ ديوارن جا مقصد [[ڇت]]ن، [[فرش]]ن ۽ [[اندروني ڇت]]ن کي سهارو ڏيڻ؛ [[عمارت جو ٻاهريون ڍڪ]] جي حصي طور ڇت سان گڏ ڪنهن جڳهه کي گهيري عمارت کي شڪل ڏيڻ؛ ۽ پناهه ۽ حفاظت فراهم ڪرڻ آهن. ان کان سواءِ، ديوار اندر [[بجليءَ جي تارن]] يا [[نلڪي سازي]] جهڙيون مختلف سهولتون پڻ رکي سگهجن ٿيون. ديوارون [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] به ٿي سگهن ٿيون ۽ نه به. ديوارن لاءِ مقامي [[عمارت سازي ضابطو|عمارت سازي]] ۽/يا [[باهه کان بچاءَ جو ضابطو|باهه کان بچاءَ جي ضابطن]] جي پابندي ضروري آهي.
ديوارن جي اڏاوت ٻن بنيادي قسمن ۾ ورهائجي ٿي: ''فريم واريون ديوارون'' يا ''ڳريون ٺوس ديوارون''. [[فريم سازي (اڏاوت)|فريم وارين ديوارن]] ۾ بار ٿنڀن، ستونن يا ديواري ڪڙين وسيلي بنياد ڏانهن منتقل ٿئي ٿو. فريم وارين ديوارن ۾ اڪثر ٽي يا وڌيڪ الڳ جزا هوندا آهن: اڏاوتي جزا (جهڙوڪ گهر جي ديوار ۾ 2×4 ديواري ڪڙيون)، [[حرارتي موصليت|موصليت]]، ۽ آخري سطح جا جزا يا مٿاڇريون (جهڙوڪ [[ڊرائي وال]] يا [[پينل سازي]]). ڳريون ٺوس ديوارون ڪنهن ٺوس مواد مان ٺهيل هونديون آهن، جهڙوڪ [[معماري]]، [[ڪنڪريٽ]]، جنهن ۾ [[سلپ فارم پٿر جي معماري]] پڻ شامل آهي، [[ڪاٺ جي ٿڙن واري عمارت]]، [[ڪنڊ ڪاٺ جي اڏاوت]]، [[ڪچي سر]]، [[دٻايل مٽي]]، [[ڪوب (مواد)|ڪوب]]، [[مٽيءَ جي ٿيلهن واري اڏاوت]]، [[بوتلن جي ديوار|بوتلون]]، [[ٽين جي دٻن واري ديوار|ٽين جا دٻا]]، [[پلال جي ڳٺن واري اڏاوت]] يا [[برفاني محل|برف]].
ديوارون پاڻيءَ جي اندر گهڙڻ کي ٽن بنيادي طريقن سان روڪين ٿيون: گهم کي ذخيرو ڪرڻ، پاڻي ڪڍندڙ [[ٻاهريون ڍڪ (اڏاوت)|ٻاهريون ڍڪ]]، يا مٿاڇري کان بند ٿيل ٻاهريون ڍڪ.<ref>Committee on Damp Indoor Spaces and Health, Board on Health Promotion and Disease Prevention. ''Damp indoor spaces and health''. Institute of Medicine, (U. S.). National Academies Press. Washington, D. C.. 2004. 34-35. Print.</ref> گهم کي ذخيرو ڪرڻ پٿر ۽ سرن جي ڳرين ٺوس ديوارن وارين عمارتن ۾ عام آهي، جتي گهم خود اڏاوت جي ديوارن وسيلي جذب ۽ خارج ٿئي ٿي. ''پاڻي ڪڍندڙ ٻاهريون ڍڪ''، جنهن کي ''ڇنڊيندڙ ديوارون'' پڻ چيو وڃي ٿو،<ref name="ASTM">Straube, J. F.and Burnett, E. F. P., "Driving Rain and Masonry Veneer". ''Water Leakage through Building Facades, ASTM STP 1314''. R. J. Kudder and J. L. Erdly, Eds. American Society for Testing and Materials (ASTM), 1998. 75. Print.</ref> ان ڳالهه کي تسليم ڪري ٿو ته گهم ٻاهرين ڍڪ مان اندر گهڙندي، تنهنڪري ڍڪ جي اندر [[گهر ويڙهڻ واري چادر]] يا [[فيلٽ ڪاغذ]] جهڙي ''گهم روڪ رنڊڪ'' دفاع جي ٻي قطار فراهم ڪري ٿي، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ''پاڻي نيڪال ڪندڙ سطح'' يا ''هوائي وٿي'' گهم کي هيٺ وهي ديوار مان ٻاهر نڪرڻ جو رستو ڏئي ٿي. ڪڏهن پاڻي نيڪال ڪندڙ سطح سان گڏ [[هوا جي آمدرفت (معماري)|هوا جي آمدرفت]] پڻ فراهم ڪئي ويندي آهي، جيئن [[مينهن روڪ پردي]] واري اڏاوت ۾. ''مٿاڇري کان بند ٿيل'' ٻاهريون ڍڪ، جنهن کي ''رنڊڪ واري ديوار'' يا ''مڪمل رنڊڪ'' وارو ڍڪ پڻ چيو وڃي ٿو،<ref name="ASTM" /> ٻاهرين ڍڪ جي [[رساءُ]] کان پاڪ مٿاڇري برقرار رکڻ تي ڀاڙي ٿو. ان جي مثالن ۾ شروعاتي [[ٻاهرين موصليت ۽ آخري سطح وارو نظام]]، اڏاوتي شيشو، ڌاتوءَ سان ڍڪيل پينل ۽ [[لهردار جست چڙهيل لوهه|لهردار ڌاتو]] شامل آهن.
عمارتن جون ديوارون اڪثر ٻاهرين ۽ اندرين ٻنهي پاسن کان فن جا نمونا بڻجي وڃن ٿيون، جيئن انهن تي [[موزائيڪ]] جو ڪم ٿيل هجي يا [[ڀت چتر]] ٺاهيا وڃن؛ يا جڏهن اهي اثر پيدا ڪرڻ لاءِ [[مٿاڇري جي آخري بناوت|بناوتون يا رنگيل آخري سطحون]] ڏيکارين ته جوڙجڪ جو مرڪزي نقطو بڻجن ٿيون.
===پردي واري ديوار===
{{مک|پردي واري ديوار (معماري)}}
[[File:Pest-budai vaktérkép (Baróthy Anna, 2016), Széll Kálmán tér, Budapest.jpg|thumb|[[بڊاپيسٽ]] جي [[سيل ڪالمان چوڪ]] ۾ ديواري فن<ref>{{Cite web |url=http://www.landezine.com/index.php/2016/10/szell-kalman-square-budapest-hungary/ |title=Széll Kálmán square, Budapest, Hungary « Landscape Architecture Works |website=Landezine |last=Baróthy |first=Anna |date=2016 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207183939/http://www.landezine.com/index.php/2016/10/szell-kalman-square-budapest-hungary/ |archive-date=2018-02-07 |access-date=2018-02-07}}</ref>]]
[[File:Münster, LVM -- 2017 -- 9343-7.jpg|thumb|هڪ جديد جرمن اوچي عمارت تي شيشي جون [[پردي واري ديوار (معماري)|پردي واريون ديوارون]]]]
[[معماري]] ۽ [[شهري انجنيئرنگ]] ۾، پردي واري ديوار مان مراد عمارت جو اهڙو [[مهاڙو]] آهي، جيڪو [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] نه هجي، پر سينگار، آخري سطح، اڳيون حصو، چهرو يا تاريخي تحفظ فراهم ڪري.
===اڳواٽ ٺهيل ديوار===
[[اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ|اڳواٽ ٺهيل ديوارون]] اهي ديوارون آهن، جيڪي ڪنهن [[ڪارخانو|ڪارخاني]] ۾ تيار ڪري پوءِ گهربل هنڌ موڪليون وڃن ٿيون ۽ لڳائڻ لاءِ تيار هونديون آهن. سرن جهڙي ٻين مواد مان ٺهيل ديوارن جي ڀيٽ ۾، انهن کي لڳائڻ وڌيڪ تيز هوندو آهي ۽ انهن جي [[لاڳت]] گهٽ ٿي سگهي ٿي.
===ملين ديوار===
{{Main|ملين ديوار}}
ملين ديوارون هڪ اڏاوتي نظام آهن، جيڪو عمارت جي چوڌاري لڳايل [[اڳواٽ تياري|اڳواٽ تيار ڪيل]] پينلن تي فرش جي سليب جو بار کڻي ٿو.
===ورهاڱي واري ديوار===
[[File:Glass Partition Wall.jpg|thumb|شيشي جون ورهاڱي واريون ديوارون]]
ورهاڱي واري ديوار هڪ (عام طور سنهي) ديوار آهي، جيڪا ڪنهن [[ڪمرو|ڪمري]]، خاص طور اڳ ۾ موجود ڪمري، کي الڳ ڪرڻ يا ورهائڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿي. ورهاڱي واريون ديوارون عام طور [[بار کڻندڙ ديوار|بار کڻندڙ]] نه هونديون آهن ۽ ڪيترن ئي مواد مان ٺاهي سگهجن ٿيون، جن ۾ فولادي پينل، سرون، ڪپڙو، [[پلاسٽڪ]]، [[ڊرائي وال|پلستر بورڊ]]، [[ڪاٺ]]، [[مٽي]]ءَ جا بلاڪ، [[ٽيراڪوٽا]]، [[ڪنڪريٽ جو معماري بلاڪ|ڪنڪريٽ]] ۽ [[شيشو]] (جهڙوڪ [[چادر شيشو]]) شامل آهن.
شيشي جي ورهاڱي واري ديوار انفرادي [[سخت ڪيل شيشو|سخت ڪيل شيشي]] جي پينلن جو سلسلو هوندي آهي، جيڪي ڪاٺ يا ڌاتوءَ جي فريم ۾ لڳل هوندا آهن. اهي مضبوط [[ايلومينيم]] جي ڇتي رستي تان لٽڪيل يا ان تي سرڪندڙ ٿي سگهن ٿا.<ref>{{cite web|title=PARTITION WALL|url=http://niceduniya.blogspot.com/2007/12/partition-wall.html|publisher=Principles of Design|access-date=17 July 2013|archive-date=24 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190304/http://niceduniya.blogspot.com/2007/12/partition-wall.html|url-status=dead}}</ref> هن نظام ۾ فرش واري رهنمائي پٽيءَ جي ضرورت نه هوندي آهي، جنهن ڪري ان کي آسانيءَ سان هلائي سگهجي ٿو ۽ لنگهه بنا رنڊڪ جي رهي ٿو.
ڪاٺ جي ورهاڱي واري ديوار ڪاٺيءَ جي فريم تي مشتمل هوندي آهي، جنهن کي فرش يا پاسن وارين ديوارن جو سهارو مليل هوندو آهي. ڌاتوءَ جي [[پلستر ڄاري]] ۽ صحيح نموني لڳايل پلستر هڪ مضبوط ورهاڱي واري ديوار ٺاهين ٿا. [[ريشيدار سيمينٽ]] جي پٺڀرائي تختي مان ٺهيل ورهاڱي واريون ديوارون رڌڻن يا وهنجڻ جي جاين جهڙن آلن هنڌن ۾ [[ٽائل]] لڳائڻ لاءِ بنياد طور مشهور آهن. ڪاٺ يا فولاد جي جزن تي لڳايل جست چڙهيل چادر گهڻو ڪري عارضي نوعيت جي ڪمن ۾ استعمال ڪئي ويندي آهي. سادي يا مضبوط ڪيل ورهاڱي واريون ديوارون ڪنڪريٽ، جنهن ۾ اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ بلاڪ پڻ شامل آهن، مان به ٺاهي سگهجن ٿيون. ڌاتوءَ جي فريم واري ورهاڱي پڻ موجود آهي. هي ورهاڱو رستي (جيڪو بنيادي طور ورهاڱي جي هيٺئين ۽ مٿئين حصي تي استعمال ٿئي ٿو) ۽ ڪڙين (رستي ۾ لڳايل عمودي حصا، جيڪي عام طور {{convert|24|,|16|,|12|in|cm|-1|abbr=out|disp=or}} جي وٿيءَ تي رکيا وڃن ٿا) تي مشتمل هوندو آهي.
اندروني ديواري ورهاڱا، جن کي [[آفيس ورهاڱو|آفيس ورهاڱا]] پڻ چيو وڃي ٿو، عام طور [[ڊرائي وال|پلستر بورڊ]] ([[ڊرائي وال]]) يا شيشي جي مختلف قسمن مان ٺهيل هوندا آهن. [[سخت ڪيل شيشو]] هڪ عام چونڊ آهي، ڇاڪاڻتہ [[گهٽ لوهه وارو شيشو]] (جيڪو ''اوپٽي-وائيٽ شيشو'' جي نالي سان وڌيڪ مشهور آهي) روشني ۽ شمسي گرميءَ جي منتقلي وڌائي ٿو.
ديواري ورهاڱا موتين ۽ رستن وسيلي ٺاهيا ويندا آهن، جيڪي يا ته ڇت کان لٽڪايا ويندا آهن يا زمين ۾ لڳايا ويندا آهن.<ref>{{cite web|title=Partition Walls|url=http://www.ceilingspartitions.co.uk/partitions-walls/partitions/|publisher=Excellence in craftsmanship|access-date=17 July 2013}}</ref> پينل رستي ۾ وجهي مضبوط ڪيا ويندا آهن. ديواري ورهاڱن جي ڪجهه قسمن لاءِ باهه جي مزاحمت ۽ صوتي ڪارڪردگيءَ جي درجابندي مقرر ڪئي ويندي آهي.
;چرندڙ ورهاڱا
{{Main|کڻڻ جوڳو ورهاڱو}}
چرندڙ ورهاڱا اهڙيون ديوارون آهن، جيڪي کلي ٻن يا وڌيڪ ڪمرن کي هڪ وڏي فرشي ايراضيءَ ۾ ملائين ٿيون. انهن ۾ شامل آهن:
* سرڪندڙ—پينلن جو هڪ سلسلو، جيڪو فرش ۽ ڇت تي لڳل رستن ۾ سرڪي ٿو، بلڪل سرڪندڙ دروازن وانگر.
* [[سرڪندڙ دروازو|سرڪندڙ]] ۽ [[ويڙهجي سگهندڙ دروازو|ويڙهجي سگهندڙ]] دروازا—سرڪندڙ ۽ ويڙهجي سگهندڙ دروازن جهڙا، جيڪي ننڍين وٿين لاءِ مناسب آهن.
* ويڙهجي سگهندڙ ورهاڱي واريون ديوارون—هڪ ٻئي سان ڳنڍيل پينلن جو سلسلو، جيڪو مٿئين رستي تان لٽڪيل هوندو آهي؛ وڌائڻ تي صوتي علحدگي فراهم ڪري ٿو ۽ سميٽڻ تي ديوار، ڇت، الماري يا ڇتي خاني ڀرسان گڏ ٿي وڃي ٿو.
* پردا—عام طور ڌاتوءَ يا [[ڪاٺي فريم|ڪاٺي فريم]] مان ٺهيل، جنهن تي [[پلائيووڊ]] ۽ [[ذراتي تختو|چپ بورڊ]] لڳل هوندا آهن ۽ آزاد بيهڻ ۽ آسانيءَ سان چرڻ لاءِ ٽنگن جو سهارو مليل هوندو آهي.
* [[پائيپ ۽ پردو]]—مقرر يا ڊگها-ننڍا ٿيندڙ عمودي ۽ افقي جزا، ڪڍي سگهجندڙ پينلن سان زمين تي بيٺل پردي جو نظام فراهم ڪن ٿا.
===گڏيل ديوار===
{{مک|گڏيل ديوار}}
گڏيل ديوارون عمارتن يا ڪنهن عمارت اندر يونٽن کي هڪ ٻئي کان الڳ ڪن ٿيون. اهي عمارت جي رهواسين جي وچ ۾ باهه ۽ [[آواز روڪڻ|آواز جي مزاحمت]] فراهم ڪن ٿيون. گڏيل ديوار لاءِ گهربل گهٽ ۾ گهٽ باهه ۽ آواز جي مزاحمت عمارت سازي ضابطي موجب مقرر ڪئي ويندي آهي ۽ مختلف حالتن مطابق ان ۾ تبديلي ٿي سگهي ٿي. اهڙين ديوارن جي مالڪي قانوني مسئلو بڻجي سگهي ٿي. اها بار کڻندڙ ديوار نه هوندي آهي ۽ مختلف ماڻهن جي ملڪيت ٿي سگهي ٿي.
===ڀرتي ديوار===
{{Main|ڀرتي ديوار}}
ڀرتي ديوار اها سهارو مليل ديوار آهي، جيڪا ٽن-رخائي فريم واري اڏاوت سان ٺهيل عمارت جي چوڌاري گهيرو بند ڪري ٿي.
===باهه روڪ ديوار===
{{مک|باهه روڪ ديوار (اڏاوت)}}
{{فرق|باهه روڪ ديوار (ڪمپيوٽنگ)}}
باهه روڪ ديوارون اڏاوتن اندر يا انهن جي وچ ۾ باهه جي پکڙجڻ جي مزاحمت ڪري [[غير فعال باهه کان بچاءُ]] فراهم ڪن ٿيون. باهه جي پکڙجڻ ۾ دير رهواسين کي نڪرڻ لاءِ وڌيڪ وقت ۽ [[باهه وسائيندڙ|باهه وسائيندڙن]] کي باهه وسائڻ لاءِ وڌيڪ وقت ڏئي ٿي. ڪجهه باهه روڪ ديوارن ۾ باهه جي مزاحمت ڪندڙ دريءَ جا جوڙ لڳائي سگهجن ٿا،<ref>{{cite book |title=NFPA 221 Standard for high Challenge Fire Walls, Fire Walls, and Fire Barrier Walls |at=Table 4.9.2 |edition=2021}}</ref> ۽ اهي [[ٻرڻ ۽ باهه پڪڙڻ جي صلاحيت|نه ٻرندڙ]] مواد، جهڙوڪ ڪنڪريٽ، سيمينٽ بلاڪ، سر يا باهه-درجابندي واري ڊرائي وال مان ٺهيل هونديون آهن. ديوارن مان گذرندڙ سوراخ [[هوابند مهر]] وسيلي باهه-مزاحمتي مواد سان بند ڪيا ويندا آهن. باهه روڪ ديوار ۾ دروازي لاءِ درجابندي وارو [[باهه روڪ دروازو]] ضروري آهي. باهه روڪ ديوارون باهه جي پکڙجڻ خلاف مختلف درجن جي مزاحمت فراهم ڪن ٿيون، جيڪا عام طور هڪ کان چار ڪلاڪن تائين هوندي آهي. باهه روڪ ديوارون دونهين جي رنڊڪ طور پڻ ڪم ڪري سگهن ٿيون، جڏهن اهي عمودي طور سليب کان ڇت جي تختي تائين ۽ افقي طور هڪ ٻاهرين ديوار کان ٻي ٻاهرين ديوار تائين ٺاهي عمارت کي حصن ۾ ورهائين ٿيون.
===ڪٽيندڙ ديوار===
{{Main|ڪٽيندڙ ديوار}}
ڪٽيندڙ ديوارون پاسيرين قوتن، جهڙوڪ زلزلي يا سخت هوا، جي مزاحمت ڪن ٿيون. ڪٽيندڙ ديوارن جا مختلف قسم آهن، جهڙوڪ [[فولادي پليٽ ڪٽيندڙ ديوار]].
===گوڏي جيتري ديوار يا پلوڙو===
{{Main|گوڏي جي ديوار}}
گوڏي جيتريون ديوارون ننڍيون ديوارون آهن، جيڪي يا ته [[ڇت جي ڪام|ڇت جي ڪامن]] کي سهارو ڏين ٿيون يا گهرن جي مٿئين ماڙ جي ڪمرن جي اوچائي وڌائين ٿيون. {{frac|1|1|2}}-ماڙ گهر ۾ گوڏي جي ديوار ''اڌ ماڙ'' کي سهارو ڏئي ٿي.
===کوکلي ديوار===
{{مک|کوکلي ديوار}}
کوکليون ديوارون ٻن "تهن" جي وچ ۾ وٿي رکي ٺاهيون وينديون آهن ته جيئن گرميءَ جي منتقلي روڪي سگهجي.
===ننڍي ديوار===
''[[ننڍي ديوار]]'' ۽ ''ٻانهي ديوار'' ننڍين ديوارن لاءِ عام اصطلاح آهن، جهڙوڪ:
* اڌ ديوار، جيڪا فرش کان ڇت تائين مڪمل نه پهچي ۽ ڪنهن شيءِ کي سهارو نه ڏئي
* بنيادي ديوار—ڪنڪريٽ جي ديوار، جيڪا بنيادي سليب کان ڪمزور ديوار يا فرشي ڪامن تائين وڌي ٿي
* ڪمزور ديوار—فريم واري ديوار، جيڪا بنيادي ديوار يا بنيادي سليب کان فرشي ڪامن تائين وڌي ٿي
===کولي سگهجندڙ ديوار===
[[Image:214_King_-_demountable_walls_and_doors_(5277760889).jpg|thumb|آفيس عمارت ۾ کولي سگهجندڙ ديوار ۽ دروازو]]
[[کولي سگهجندڙ|کولي سگهجندڙ ديوارون]] ٽن مکيه قسمن ۾ ورهايل آهن:
* شيشي جون ديوارون (گڏيل پينل يا [[سڌو ڳانڍاپو]])
* پرتدار [[ذراتي تختو|ذراتي تختي]] جون ديوارون (انهن ۾ ٻيون آخري سطحون پڻ شامل ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ اڇا تختا، [[ڪارڪ تختو]]، مقناطيسي سطح وغيره، جيڪي عام طور خاص مقصد لاءِ ٺهيل [[ديواري ڪڙي|ديواري ڪڙين]] تي لڳل هونديون آهن)
* [[ڊرائي وال]]
===شمسي توانائي===
{{مک|ٽرومب ديوار}}
{{پڻ ڏسو|ٻٽي-تهه وارو مهاڙو}}
[[غير فعال شمسي عمارت سازي]] ۾ ٽرومب ديوار [[گرمي ذخيرو ڪندڙ جسم]] طور ڪم ڪري ٿي.
==جهاز سازي==
{{مک|جهاز سازي}}
جهاز ۾ وڏن خانن کي الڳ ڪندڙ ديوار کي ''[[بلڪ هيڊ (ورهاڱو)|بلڪ هيڊ]]'' چيو وڃي ٿو. [[جهاز جو ڪمرو|جهاز جي ڪمرن]] جي وچ ۾ سنهي ديوار کي ''ورهاڱو'' چيو وڃي ٿو.
==حد واري ديوار==
[[File:Stone wall.jpg|thumb|هڪ انگريزي گودام جي پٿر واري ديوار]][[File:Wall intersection.jpg|thumb|ڳاڙهين سرن واري حد جي ديوارن جو ميلاپ]]
حد وارين ديوارن ۾ رازداريءَ واريون ديوارون، ملڪيت جي حد ڏيکاريندڙ ديوارون ۽ [[شهري ديوار]]ون شامل آهن. اهي آهستي آهستي [[واڙ]]ن سان ملي وڃن ٿيون. روايتي فرق اهو آهي ته واڙ گهٽ ٿلهي ۽ اڪثر کليل نوعيت جي هوندي آهي، جڏهن ته ديوار عام طور معمولي ٿولهه کان وڌيڪ ٿلهي ۽ مڪمل طور بند يا نظر نه ايندڙ هوندي آهي. وڌيڪ واضح طور، ڪاٺ يا تار جي ٻاهرين اڏاوت کي عام طور [[واڙ]] چيو ويندو آهي، پر [[معماري]] مان ٺهيل اهڙي اڏاوت کي ديوار چيو ويندو آهي. ٻنهي لاءِ عام اصطلاح [[سرحدي رنڊڪ|رنڊڪ]] آهي، جيڪو انهن اڏاوتن لاءِ مناسب آهي، جيڪي ڪجهه حصي ۾ ديوار ۽ ڪجهه حصي ۾ واڙ هجن—مثال طور [[برلن جي ديوار]]. ديوار ۽ واڙ جي وچ واري هڪ ٻي اڻچٽائي [[ها-ها]] آهي، جيڪا نظارو محفوظ رکڻ لاءِ زمين جي سطح کان هيٺ ٺاهي ويندي آهي، پر رنڊڪ طور ڪم ڪندي آهي (مثال طور ڍورن لاءِ).
[[File:Olditalianwall.JPG|thumb|left|upright|گلن سان گهيريل هڪ پراڻي اطالوي ديوار]]
[[توپخانو|توپخاني]] جي ايجاد کان اڳ، دنيا جي ڪيترن ئي [[شهر|شهرن]] ۽ قصبن، خاص طور يورپ ۽ ايشيا ۾، [[دفاعي ديوار|دفاعي يا حفاظتي ديوارون]] (جن کي قصبي يا شهري ديوارون پڻ چيو ويندو هو) هونديون هيون. حقيقت ۾ انگريزي لفظ "وال" لاطيني ''[[والم]]'' مان نڪتل آهي—جيڪو قلعي بنديءَ واري ديوار جو هڪ قسم هو. اهي ديوارون هاڻي دفاع لاءِ لاڳاپيل نه رهيون آهن، تنهنڪري اهڙا شهر پنهنجي ديوارن کان ٻاهر پکڙجي ويا آهن ۽ ڪيتريون قلعي بندي واريون ديوارون يا انهن جا حصا ڊاهي ڇڏيا ويا آهن—مثال طور [[روم]]، [[اٽلي]] ۽ [[بيجنگ]]، [[چين]] ۾. تمام وڏي پيماني تي حفاظتي ديوارن جي مثالن ۾ [[چين جي عظيم ديوار]] ۽ [[هيڊرين جي ديوار]] شامل آهن.
==سرحدي ديوار==
{{مک|سرحدي رنڊڪ}}
[[File:Berliner Mauer, ostdeutscher Grenzer beobachtet Räumung des Kubat-Dreieck.jpg|thumb|برلن جي ديوار، 1 جولاءِ 1988ع]]
[[File:Algodones sand-dune-fence.jpg|thumb|ڪيليفورنيا ۾ [[ميڪسيڪو–آمريڪا رنڊڪ]]]]
ڪجهه ديوارون رسمي طور هڪ آباديءَ ۽ ٻي آباديءَ جي وچ ۾ سرحد مقرر ڪن ٿيون. [[سرحدي ديوار]] ڪنهن مخصوص ليڪ يا [[سرحد]] پار ماڻهن جي اچ وڃ کي محدود ڪرڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي. اهي اڏاوتون بين الاقوامي سرحدن ۽ [[جاگرافيائي بيهڪ]] جي لحاظ کان پنهنجي جاءِ ۾ مختلف ٿين ٿيون. تاريخ ۾ سرحدي رنڊڪ جو سڀ کان مشهور مثال شايد [[چين جي عظيم ديوار]] آهي، جيڪا ديوارن جو هڪ سلسلو هئي ۽ [[چين]] جي سلطنت کي اتر جي خانه بدوش طاقتن کان الڳ ڪندي هئي. هاڻوڪي دور جو سڀ کان نمايان مثال [[برلن جي ديوار]] آهي، جيڪا [[اولهه برلن]] جي [[گهيريل علائقو|گهيريل علائقي]] کي گهيري ٿي ۽ [[سرد جنگ]] جي گهڻي عرصي دوران ان کي [[اوڀر جرمني]] کان الڳ رکندي هئي. آمريڪا ۽ ميڪسيڪو کي الڳ ڪندڙ آمريڪا-ميڪسيڪو سرحدي ديوار هڪ ٻيو هاڻوڪو مثال آهي.
==سھارو ڏيندڙ ديوار==
{{مک|سھارو ڏيندڙ ديوار}}
[[File:Dry Stone Wall - Blackmile Lane, Grendon, Northamptonshire.jpg|thumb|right
|گرينڊن ۾ [[سڪل پٿر جي ديوار]]]]
[[File:Perfectwall.jpg|thumb|upright|[[گهڙيل پٿر]] جي ديوار: [[ماچو پچو]]، [[پيرو]] ۾ انڪا ديوار]]
[[File:Western side of the Great Mosque of Kairouan.jpg|thumb|right|[[تيونس]] جي شهر [[قيروان]] ۾ [[عقبه مسجد|قيروان جي جامع مسجد]] (جنهن کي عقبه مسجد پڻ چيو وڃي ٿو) جي اولهندي گهيريندڙ ديوار جو ڏيک]]
دنيا جي پٿريلي مٽيءَ وارن علائقن ۾ هارين اڪثر پوکيءَ کي سولو بڻائڻ لاءِ پنهنجن ٻنين مان وڏي مقدار ۾ پٿر ڪڍي، انهن پٿرن کي هڪ ٻئي مٿان رکي اهڙيون ديوارون ٺاهيون آهن، جيڪي يا ته ٻنيءَ جي حد، يا ملڪيت جي حد، يا ٻنهي کي نشانبر ڪن ٿيون.
[[سھارو ڏيندڙ ديوار]]ون مٽي، پٿر يا پاڻيءَ جي چرپر جي مزاحمت ڪن ٿيون. اهي ڪنهن عمارت جو حصو يا ان کان ٻاهر ٿي سگهن ٿيون. سھارو ڏيندڙ ديوار جي هڪ پاسي زمين جي مٿاڇري يا پاڻيءَ جي سطح عام طور ٻئي پاسي کان مٿانهين هوندي آهي. [[بند (اڏاوت)|بند]] به سھارو ڏيندڙ ديوار آهي، جيئن [[ٻوڏ روڪ بند]]، بار کڻندڙ [[بنياد (انجنيئرنگ)|بنيادي]] ديوار ۽ [[سامونڊي ديوار]].
==گڏيل ديوار==
پاڙيسري ملڪيتن جي گڏيل ديوارن تي اڪثر خاص قانون لاڳو ٿيندا آهن. عام طور هڪ پاڙيسري گڏيل ديوار ۾ اهڙي تبديلي نٿو ڪري سگهي، جيڪا ٻئي پاسي واري عمارت يا ملڪيت تي اثرانداز ٿيڻ جو امڪان رکي ٿي. ڪا ديوار اپارٽمينٽ يا هوٽل جي ڪمرن کي پڻ هڪ ٻئي کان الڳ ڪري سگهي ٿي. هر ديوار جا ٻه پاسا هوندا آهن ۽ هڪ پاسي کان ديوار ٽوڙڻ سان ٻئي پاسي واري ديوار به ٽٽي پوندي.
==کڻڻ جوڳي يا پورٽبل ديوار==
کڻڻ جوڳيون ديوارون، جهڙوڪ [[ڪمرو ورهائيندڙ|ڪمرا ورهائيندڙ]] يا [[کڻڻ جوڳو ورهاڱو|کڻڻ جوڳا ورهاڱا]]، ڪنهن وڏي کليل جڳهه کي ننڍن ڪمرن ۾ ورهائين ٿيون. ڪڻڻ جوڳيون ديوارون هڪ هنڌ بيٺل ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ خانن جون ديوارون، يا ڦيٿن تي لڳل ديواري پينل ٿي سگهن ٿيون، جيڪي گڏجاڻيءَ واري جڳهه جي ترتيب کي آسانيءَ سان بدلائڻ جو وسيلو فراهم ڪن ٿا. اهي اڪثر اسڪولن، گرجا گهرن، ڪانفرنس مرڪزن، هوٽلن ۽ ڪارپوريٽ عمارتن اندر ملن ٿيون.
==عارضي ديوار==
عارضي ديوار اهڙي نموني ٺاهي ويندي آهي، جيئن ان کي آسانيءَ سان ڪڍي يا ڊاهي سگهجي. هڪ عام عارضي ديوار {{cvt|1/2|in|mm}} کان {{cvt|5/8|in|mm}} شيٽ راڪ (پلستر بورڊ)، ڌاتوءَ جي {{nowrap|2 × 3 s}} ({{cvt|1+1/2|x|2+1/2|in|mm|disp=comma}}) يا {{nowrap|2 × 4 s}} ({{cvt|1+1/2|x|3+1/2|in|mm|disp=comma}}) مان ٺاهي سگهجي ٿي، يا ان تي ٽيپ لڳائي، پلستر ڪري ۽ مرڪب چاڙهي سگهجي ٿو. گهڻيون لڳائڻ واريون ڪمپنيون عارضي ديوار ۽ ڇت جي ڳانڍاپن کي ڍڪڻ لاءِ ڄاري (ڪاٺ جون پٽيون) استعمال ڪن ٿيون. انهن کي ڪڏهن ڪڏهن [[دٻاءُ واري ديوار]]ون يا عارضي دٻاءُ واريون ديوارون پڻ چيو ويندو آهي.
==عوامي ثقافت ۾ ديوارون==
عوامي ثقافت ۾ ديوارون اڪثر نظر اچن ٿيون ۽ گهڻو ڪري اڳڀرائي يا داخلا کي روڪيندڙ رنڊڪن جي نمائندگي ڪن ٿيون. مثال طور:
;افسانوي ۽ علامتي ديوارون
ترقي پسند/نفسياتي راڪ ٽولي [[پنڪ فلائيڊ]] پنهنجي 1979ع جي تصوراتي البم ''[[دي وال]]'' جي مک ڪردار جي محسوس ڪيل اڪيلائيءَ جي نمائندگي ڪرڻ لاءِ هڪ استعاراتي ديوار استعمال ڪئي.
[[آمريڪا|آمريڪي]] [[ملڪ جو سرڪاري شاعر|سرڪاري شاعر]] [[رابرٽ فراسٽ]] پنهنجي 1914ع ۾ ڇپيل نظم "[[مينڊنگ وال]]" ۾ هڪ بي مقصد پٿريلي ديوار کي ثقافتي روايتن ۾ جڪڙيل ماڻهن جي تنگ نظريءَ لاءِ استعاري طور بيان ڪيو آهي.
[[ارسلا ڪي. لي گئن]] جي 1974ع واري ناول ''[[دي ڊسپوزيسڊ]]'' ۾ ديوار بار بار ايندڙ علامت آهي.
ڪجهه حالتن ۾، ديوار مان مراد ڪنهن فرد جي ڪمزور ڪندڙ ذهني يا جسماني حالت ٿي سگهي ٿي، جنهن کي اڻلنگهندڙ رنڊڪ طور ڏٺو وڃي ٿو.{{citation needed|date=April 2019}}
[[جارج آر. آر. مارٽن]] جي ''[[اي سانگ آف آئس اينڊ فائر]]'' سلسلي ۽ ان جي ٽيليويزن روپانتَر ''[[گيم آف ٿرونز]]'' ۾، ديوار ڪيترائي اهم ڪردار ادا ڪري ٿي: برف مان ٺهيل ۽ جادوئي منترن سان مضبوط ڪيل هڪ تمام وڏي قلعي بندي طور؛ ثقافتي رنڊڪ طور؛ ۽ مفروضن جي ضابطي بندي طور. ديوار ۾ ڏار پوڻ، ڪنهن کي ان کي پار ڪرڻ جي اجازت آهي ۽ ڪنهن کي نه، ۽ ان جي تباهي ڪهاڻيءَ ۾ اهم علامتي، رسدي ۽ سماجي-سياسي اثر رکن ٿا. ٻڌايو وڃي ٿو ته اها {{convert|700|ft}} کان وڌيڪ اوچي ۽ {{convert|100|league|mi km}} ويڪري آهي ۽ ستن بادشاهتن جي اترين سرحد کي جهنگلين ۽ ان کان پرتي رهندڙ ڪيترن قسمن جي اڻمئل جاندارن جي علائقي کان الڳ ڪري ٿي.<ref>{{cite news|work=Vulture|title=Game of Thrones: Everything to Know About the Wall |url=https://www.vulture.com/2017/08/game-of-thrones-the-wall-explained.html|date=August 27, 2017}}</ref><ref>{{cite news|date=April 15, 2019|url=https://www.telegraph.co.uk/tv/0/game-thrones-wall-built-destruction-means/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/tv/0/game-thrones-wall-built-destruction-means/ |archive-date=2022-01-12 |url-access=subscription |url-status=live|work=Telegraph|title=Game of Thrones Wall: How the Wall was built, and what its destruction means}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite news|title='Game of Thrones' Season 8: How Was The Wall Built? |work= Newsweek|date=April 7, 2019|url=https://www.newsweek.com/game-thrones-wall-1380670}}</ref>
;تاريخي ديوارون
حقيقي زندگيءَ جي هڪ مثال طور، [[سوويت يونين]] پاران [[برلن]] کي [[نيٽو]] ۽ [[وارسا ٺاهه]] جي قبضي وارن علائقن ۾ ورهائڻ لاءِ ٺهيل [[برلن جي ديوار]] جبر ۽ اڪيلائيءَ جي عالمي علامت بڻجي وئي.<ref>{{cite news |last=Preuss |first=Evelyn |date=2005 |title=The Wall You Will Never Know |pages=19–31 |work=Perspecta 036: The Yale Architectural Journal |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |url=https://www.academia.edu/17812963}}</ref>
;سماجي ميڊيا جون ديوارون
هڪ ٻيو عام استعمال گڏيل سطح طور آهي، جنهن تي لکيو وڃي ٿو. مثال طور، سماجي رابطن واري ويب سائيٽ [[فيس بڪ]] اڳ دوستن جي لکڻين کي درج ڪرڻ لاءِ اليڪٽرانڪ "ديوار" استعمال ڪندي هئي، جنهن کي پوءِ "ٽائيم لائين" خاصيت سان بدلائي ڇڏيو ويو.
==پڻ ڏسو==
{{div col|colwidth=15em}}
* [[گهڙيل پٿر]]
* [[ڪيميز (ديوار)]]
* [[مٽيءَ جو پينل]]
* [[چڙهڻ واري ديوار]]
* [[ور وڪڙ واري ديوار]]
* [[ڪپڙي جي اڏاوت]]
* [[عظيم سائي ديوار (آفريڪا)]]
* [[عظيم سائي ديوار (چين)]]
* [[سائي ديوار]]
* [[ديوارن جي فهرست]]
* [[سليپر ديوار]]
* [[پٿر جي ديوار]]
* [[ڇڪ واري اڏاوت]]
* [[درجاوار ديوار]]
* [[سنهي خول واري اڏاوت]]
* [[ديواري ڪاغذ]]
{{div col end}}
==حوالا==
{{Reflist}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{EB1911 poster|Wall}}
* {{Wikiquote-inline}}
* {{Wiktionary-inline|wall}}
* {{Commons category-inline}}
{{Room|state=collapsed}}
{{Authority control}}
[[زمرو:ديوارون| ]]
[[زمرو:قديم آثارن جون خاصيتون]]
[[زمرو:گهر]]
[[زمرو:ملڪيت جو قانون]]
[[زمرو:اڏاوتي نظام]]
o055dp7ilf1ay8ssdmmwsnfyuplxblz
هونڊورس
0
53771
392199
354606
2026-07-08T11:31:51Z
Ibne maryam
17680
/* حوالا */
392199
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = ريپبلڪ آف ھونڊورس
| common_name = ھونڊورس
| native_name = ''ريپبلڪا ڊي ھونڊورس'' {{small|([[اسپيني ٻولي]])}}
| image_flag = Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg
| image_coat = Coat of arms of Honduras.svg
| national_motto = {{unbulleted list |{{native phrase|es|"Libre, Soberana e Independiente"|italics=off}} |{{small|"آزاد، بااختيار ۽ خودمختيار"}}}}
| national_anthem = "[[ھونڊوراس جو قومي ترانو|ھيمو نيسيونل ڊي ھونڊوراس]]"<br />{{small|"ھونڊوراس جو قومي ترانو"}} [[File:Honduras National Anthem.ogg|center]]
| image_map = HND orthographic.svg
| image_map2 = Hondura - Location Map (2013) - HND - UNOCHA.svg
| capital = [[ٽيگوسيگلپا]]
| coordinates = {{Coord|14|6|N|87|13|W|type:city}}
| largest_city = ٽيگوسيگالپا
| official_languages = [[اسپيني ٻولي|اسپيني ]]
| regional_languages =
| ethnic_groups = {{unbulleted list
|90% [[ميسٽيزو]]<sup>a</sup>
|7% [[آمريڪا جا اصل رھاڪو|آمريڪي انڊين]]
|2% [[افرو-ھونڊورين]]
|1% [[گورا ]]
}}
| ethnic_groups_year = {{lower|0.4em| }}
| demonym = {{hlist |ھونڊورين | ھونڊوريائي |ڪيٽراڪو }}
| government_type = [[وحداني رياست|وحداني]][[صدارتي نظام|صدارتي ريپبلڪ]]
| leader_title1 = [[ھونڊوراس جا صدر|صدر]]
| leader_name1 = [[جوئان آرلنڊو ھرنانڊيز ]]
| leader_title2 = [[ھونڊوراس جا نائب صدر|نائب صدر ]]
| leader_name2 = [[رڪارڊو الوئريز آريئاس ]]
| leader_title3 = [[ھونڊوراس جي قومي ڪانگريس جا صدر| نيشنل ڪانگريس جو صدر]]
| leader_name3 = [[مارسيئو اوليوا ]]
| legislature = [[ھونڊوراس جي قومي ڪانگريس|نيشنل ڪانگريس]]
| sovereignty_type = آزادي
| established_event1 = {{nowrap|
اعلان <sup>b</sup> [[اسپين]]کان}}
| established_date1 = 15 سيپٽمبر
1821
| established_event2 = {{nowrap|
اعلان <br /> [[پھرين ميڪسيڪن ايمپائر]] کان}}
| established_date2 = 1 جولائي
1823
| established_event3 = اعلان: ھونڊوراس جي حيثيت ۾ ، [[فيڊرل ريپبلڪ آف سينٽرل آمريڪا]] کان
| established_date3 = 5 نومبر
1838
| area_km2 = 112,492
| area_rank = 101st <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_sq_mi = 43,278 <!--Do not remove per [[WP:Manual of Style/Dates and numbers]]-->
| percent_water =
| population_estimate = {{UN_Population|Honduras}}{{UN_Population|ref}}
| population_census = 7,529,403
| population_estimate_year = {{UN_Population|Year}}
| population_estimate_rank = 95th
| population_census_year = 2007
| population_density_km2 = 64
| population_density_sq_mi = 166 <!--Do not remove per [[WP:Manual of Style/Dates and numbers]]-->
| population_density_rank = {{ordinal|128}}
| GDP_PPP = $49.010 ارب ڊالر <ref name=imf2 >{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=54&pr.y=9&sy=2016&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=268&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database, October 2018 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=7 March 2019}}</ref>
| GDP_PPP_rank = 104th
| GDP_PPP_year = 2018
| GDP_PPP_per_capita = $5,817<ref name=imf2/>
| GDP_PPP_per_capita_rank = 133rd
| GDP_nominal = $23.835 ارب ڊالر <ref name=imf2/>
| GDP_nominal_rank = 108th
| GDP_nominal_year = 2018
| GDP_nominal_per_capita = $2,829<ref name=imf2/>
| GDP_nominal_per_capita_rank = 128th
| Gini = 50 <!--number only-->
| Gini_year = 2016
| Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=HN |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=7 March 2019}}</ref>
| Gini_rank =
| HDI = 0.623 <!--number only-->
| HDI_year = 2018<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2019|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=10 December 2019|accessdate=10 December 2019|format=PDF}}</ref>
| HDI_rank = 132nd
| currency = [[ھونڊورين لمپيرا ]]
| currency_code = HNL
| time_zone = [[سينٽرل ٽائيم زون ]]
| utc_offset = −6
| drives_on = ساڄو پاسو
| calling_code = [[+504]]
| cctld = [[.hn]]
| footnote_a = يورپي ۽ مقامي ماڻھن جو گڏيل گڊرو نسل
| footnote_b = فيڊرل ريپبلڪ آف سينٽرل آمريڪا جي حيثيت ۾
<!----ORPHANED:
|footnote_? = "Libre, soberana e independiente" is the official motto, by congressional order, and was put on the coat of arms.
----->| footnotes =
}}
'''ھونڊورس''' (Honduras؛ {{IPAc-en|audio=En-us-Honduras.ogg|h|ɒ|n|ˈ|dj|ʊər|ə|s| }}) <ref>{{citation|last=Wells|first=John C.|year=2008|title=Longman Pronunciation Dictionary|edition=3rd|publisher=Longman|isbn=9781405881180}}</ref> ، جن جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف ھونڊورس آهي، [[وچ آمريڪا]] ۾ واقع هڪ ملڪ آهي جن جون سرحدون اولھه ۾ [[گوئٽي مالا]]، ڏکڻ-اولھه ۾ [[ايل سيلويڊور|ايل سلويڊور]]، ڏکڻ-اوڀر ۾ [[نڪاراگوا]] ۽ ڏکڻ ۾ [[فونسيڪا وارو نار|فونسيڪا واري نار]] وٽ [[پيسفڪ سمنڊ]] سان ملن ٿيون ۽ اتر ۾ [[ھونڊوراس وارو نار|ھونڊوراس جي نار]] سان ملن ٿيون. راڄڌاني جو نالو [[ٽيگوسيگلپا]] آهي.
ھي ملڪ سورھين صدي ۾ اسپيني بيٺڪيت بڻجڻ کان اڳ ڪيترين ئي [[ميسوآمريڪي]] تھذيبن جو مرڪز رھيو ھو جن ۾ سڀ کان مشهور [[مايا واري تھذيب]] آھي. اسپين اتي رومن ڪيٿولڪ عقيدو ۽ اسپيني ٻولي سميت ڪيتريون ئي ريتون متعارف ڪرايون جيڪي مقامي ثقافت سان رلي ملي ويون. 1821 ۾ آزاد ٿيندڙ ھي ملڪ تڏهن کان وٺي ھڪ ريپبلڪ رھيو آھي. ان جو اڃان تائين شمار غريب ملڪن ۾ ٿئي ٿو. 1960 ۾ [[بين الاقوامي انصاف واري عدالت]] جي فيصلي مطابق ان جي اترئين پاسي ۾ [[ماسڪئيٽو وارو سامونڊي ڪنارو]] کيس نڪاراگوا کان مليو.<ref name="auto">{{cite news |title=Mosquito Coast |publisher=Britannica Concise Encyclopedia |url=http://concise.britannica.com/ebc/article-9372678/Mosquito-Coast |work=Encyclopædia Britannica |accessdate=3 August 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929141401/http://concise.britannica.com/ebc/article-9372678/Mosquito-Coast |archivedate=29 September 2007 }}</ref> ملڪ جي معيشت زرعي آھي جيڪا قدرتي آفتن جو شڪار ٿيندي رھي ٿي . 1998 وارو مچ نالي سامونڊي طوفان ان جو ھڪ مثال آهي. عام ماڻھو جو تعلق زرعي پوکي سان آهي. دولتمند ماڻھو شھرن ۾ رھندڙ آھن. ھن ملڪ جي انساني ترقي جي اشاريي جي شرح 0.625 آهي جنھن ڪري ان جو شمار وچولي ترقي وارن ملڪن ۾ ٿئي ٿو. ھتان جو سماج گھڻي ڀاڱي [[ميسٽيزو ماڻھو|ميسٽيزو ماڻهن]] جو آهي. ان سان گڏوگڏ اتي آمريڪي انڊين، ڪارا ۽ گورا پڻ رھندڙ آھن.
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:ھونڊورس]]
[[زمرو:ملڪ]]
[[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]]
1gning04pzx4vvrbvz9n85vp42jwjjy
سينٽ ونسنٽ ۽ گريناڊائنز
0
57347
392196
320592
2026-07-08T11:30:07Z
Ibne maryam
17680
/* حوالا */
392196
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| religion = {{unbulleted list
| 47% [[اينگليڪن چرچ]]
| 28% [[ميٿڊازم|ميٿڊسٽ]]
| 13% [[رومن ڪيٿولڪ]]
| 12% ٻيا {{small|(جن ۾ شامل آھن: [[سيونٿ ڊي ايڊوينٽسٽ]]، [[ھندوازم]]،[اسلام]]، ٻيا روايتي مذھب)}}
}}
| languages_type = مقامي ٻولي
| languages = [[ڪريئول ٻولي|ڪريئول]]
| conventional_long_name = سينٽ ونسنٽ ۽ گريناڊائنز
| common_name = Saint Vincent and the Grenadines
| image_flag = Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg
| image_coat = Coat of arms of Saint Vincent and the Grenadines.svg
| symbol = نسبتي نشان
| symbol_type = مھر
| image_map2 = Saint Vincent and the Grenadines - Location Map (2013) - VCT - UNOCHA.svg
| national_motto =
<br/>{{small|"امن ۽ انصاف "}}
| national_anthem = "[[سينٽ ونسنٽ جو قومي ترانو|سينٽ ونسنٽ ھڪ خوبصورت سرزمين]]"<br/><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[فائل:National anthem of Saint Vincent and the Grenadines, performed by the United States Navy Band.oga]]}}</div>
| royal_anthem = "[[خدا راڻي کي محفوظ رکي]]"<br/><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[فائل:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg]]}}</div>
| official_languages = [[انگريزي]]
| ethnic_groups = {{unbulleted list
| 66% ڪارا آفريڪي
| 19% مڪس
| 6.0% آمريڪي انڊين
| 4%. يورپي گورا
| 5.0% باقي ٻيا
}}
| demonym =ونسينٽين
| capital = [[ڪنگسٽن]]
| coordinates = {{Coord|13|10|N|61|14|W|type:city}}
| largest_city = گادي جو هنڌ
| government_type = [[وحداني رياست|وحداني]] [[پارلياماني نظام|پارليامينٽري]] [[آئيني بادشاهت]]
| leader_title1 = [[سينٽ ونسنٽ ۽ گريناڊائنز جا شاھي سربراھ|شاھي سربراھ]]
| leader_name1 = [[ايلزبيٿ II]]
| leader_title2 = {{nowrap|[[سينٽ ونسنٽ ۽ گريناڊائنز جا گورنر جنرل|گورنر جنرل]]}}
| leader_name2 = [[سوسن ڊوگن]]
| leader_title3 = [[سينٽ ونسنٽ ۽ گريناڊائنز جا وزيراعظم|وزيراعظم]]
| leader_name3 = [[رالف گانسليوز]]
| legislature = [[سينٽ ونسنٽ ۽ گريناڊائنز جي ھائوس آف اسيمبلي|ھائوس آف اسيمبلي]]
| sovereignty_type = آزادي
| established_event1 = [[ايسوسيئيٽيڊ اسٽيٽھوڊ ايڪٽ، 1967|ايسوسيئيٽيڊ اسٽيٽ جو درجو]]
| established_date1 = 27 آڪٽوبر 1969
| established_event2 = [[يونائيٽيڊ ڪنگڊم]] کان
| established_date2 = 27 آڪٽوبر 1979
| area_rank = 184th
| area_magnitude =
| area_km2 = 389
| area_sq_mi =
| percent_water = negligible
| population_estimate = {{UN_Population|Saint Vincent and the Grenadines}}{{UN_Population|ref}}
| population_estimate_rank = 179th
| population_estimate_year = {{UN_Population|Year}}
| population_census = 109,991
| population_census_year = 2011
| population_density_km2 = 307
| population_density_sq_mi = 792
| population_density_rank = 39th
| GDP_PPP = $1.373 ارب ڊالر
| GDP_PPP_year = 2019
| GDP_PPP_per_capita = $12,431<ref name="IMF">[https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=71&pr.y=15&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=364&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= Report on St. Vincent and the Grenadines], International Monetary Fund.</ref>
| GDP_nominal =
8640 لک ڊالر
| GDP_nominal_year = 2019
| GDP_nominal_per_capita = $7,827<ref name="IMF"/>
| Gini_year =
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| Gini = <!--number only-->
| Gini_ref =
| Gini_rank =
| HDI_year = 2018<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.728<!--number only-->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2019|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=10 December 2019|accessdate=10 December 2019|format=PDF}}</ref>
| HDI_rank = 94th
| currency = [[ايسٽ ڪيريبين ڊالر]]
| currency_code = XCD
| time_zone =
| utc_offset = -4
| time_zone_DST =
| utc_offset_DST =
| drives_on = کاٻو پاسو
| calling_code = [[Area code 784|+1 784]]
| cctld = [[.vc]]
| today =
}}
'''سينٽ ونسنٽ ۽ گريناڊائنز، سينٽ ويڪنٽ ۽ گرينڊنيس''' {{ٻيا نالا|انگريزي= ''' Saint Vincent and Grenadines '''}} ويسٽ انڊيز جو ڪثيرالجزائر اينگلو ڪيريبين ملڪ آھي. ملڪ جي سمورن ٻيٽن جي گڏيل پکيڙ 389 چورس ڪلوميٽر آهي، جنھن ۾ [[سينٽ ونسٽ ٻيٽ]]، [[گريناڊائنز ٻيٽ]] جو اتريون ٻہ ڀاڱي ٽي حصو ۽ ننڍڙن ٻيٽن جي لڙھ شامل آهي. ھن ملڪ جي اتر ۾[[سينٽ لوسيا]]، اوڀر ۾ [[بارباڊوس]]، ڏکڻ ۾ [[گريناڊا]] واقع آھن. ملڪ جي گادي جو هنڌ [[ڪنگسٽن]] شھر آھي جيڪو ملڪ جي بندرگاھ پڻ آهي. ملڪ [[آرگنائيزيشن آف ايسٽرن ڪيريبين اسٽيٽس]]، [[قومن جي مشترڪه]]،[[بوليوارين الائنس فار آمريڪاس]] ، [[ڪميونٽي آف ليٽن آمريڪن اينڊ ڪيريبين اسٽيٽس]] ۽ [[ڪيريبين ڪميونٽي]] جو رڪن آهي.
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:سينٽ ونسينٽ ۽ گريناڊائنز]]
[[زمرو:ملڪ]]
[[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]]
[[زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون]]
h57h7u0d9lv6no4n9lh8mqhmt63vfpg
ڪوسٽا ريڪا
0
57475
392206
320571
2026-07-08T11:56:42Z
Ibne maryam
17680
/* حوالا */
392206
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = جمهوريه ڪوسٽا ريڪا
| common_name = ڪوسٽا ريڪا
| native_name = ڪوسٽا ريڪا
| image_flag = Flag of Costa Rica (state).svg
| image_coat = Coat of arms of Costa Rica.svg
| national_motto =
| national_anthem = "پروقار وطن، تنھنجو خوبصورت پرچم"<div style="padding-top:0.5em;">[[File:Costa Rica National Anthem.ogg|center]]</div>
| image_map = CRI orthographic.svg
| image_map2 = Costa Rica - Location Map (2013) - CRI - UNOCHA.svg
| capital = [[سان جوزا (ڪوسٽا ريڪا)|سان جوزا ]]
| coordinates = {{Coord|9|56|N|84|5|W|type:city}}
| largest_city = گادي جو هنڌ
| official_languages = [[اسپيني ٻولي|اسپيني]]
| ethnic_groups = {{vunblist
| 83.6% گورا
| 6.7% [[مولاٽو ]]
| 2.4% اصل مقامي آمرڪي انڊين
| 1.1% ڪارا آفريڪي
| 6.2% ٻيا
}}
| ethnic_groups_year = 2011<ref name=CIA />
| demonym = ڪوسٽاريڪي يا ڪوسٽاريڪيئن
| government_type = [[وحداني رياست|وحداني]] [[صدارتي نظام|صدارتي ]] [[آئيني ريپبلڪ]]
| leader_title1 = [[ڪوسٽا ريڪا جا صدر|صدر]]
| leader_name1 = [[ڪارلوس الواراڊو ڪئساڊا ]]
| leader_title2 = [[ڪوسٽا ريڪا جا نائب صدر|نائب صدر]]
| leader_name2 = [[اپسي ڪيمپبيل بار ]]
| leader_title3 = [[ڪوسٽا ريڪا جا سيڪنڊ نائب صدر|سيڪنڊ نائب صدر]]
| leader_name3 = [[مارون ريگئيز ڪورڊيرو]]
| legislature = [[ڪوسٽا ريڪا جي قانونساز اسيمبلي|قانونساز اسيمبلي ]]
| sovereignty_type = آزادي جو اعلان
| established_event1 = اسپين کان
| established_date1 = 15 سيپٽمبر 1821
| established_event2 = [[پھرين ميڪسيڪن ايمپائر]] کان
| established_date2 = 1 جولاءِ 1823
| established_event3 = [[فيڊرل ريپبلڪ آف سينٽرل آمريڪا]] کان
| established_date3 = 1838
| established_event4 = اسپين کيس تسليم ڪيو
| established_date4 = 10 مئي 1850
| established_event5 = موجوده آئين
| established_date5 = 7 نومبر 1949<ref name=CIA>{{cite web |author=Central Intelligence Agency |title=Costa Rica |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |location=Langley, Virginia |year=2011 |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cs.html |accessdate=4 October 2011}}</ref>
| area_km2 = 51100
| area_rank = 126th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| percent_water = 0.7
| population_estimate = {{UN Population|Costa Rica}}{{UN Population|ref}}
| population_estimate_rank = 123rd
| population_estimate_year = {{UN Population|Year}}
| population_density_km2 =
| population_density_sq_mi = 220 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| population_density_rank = 107th
| GDP_PPP = $95.791 ارب ڊالر<ref name=imf2>{{cite web |url= https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=54&pr.y=14&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=238&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Costa Rica |publisher=International Monetary Fund |date=October 2019|accessdate= 15 October 2019}}</ref>
| GDP_PPP_year = 2020
| GDP_PPP_per_capita = $18,651<ref name=imf2 />
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = $65.179 billion<ref name=imf2 />
| GDP_nominal_year = 2020
| GDP_nominal_per_capita = $12,690<ref name=imf2 />
| Gini = 47.8 <!--number only-->
| Gini_year = 2019
| Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref = <ref name="gini">{{cite web |url=https://data.oecd.org/chart/5SZp |title=Income inequality |publisher=[[OECD]] |website=data.oecd.org |accessdate=22 March 2020}}</ref>
| Gini_rank =
| HDI = 0.794 <!--number only-->
| HDI_year = 2018<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2019|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=10 December 2019|accessdate=10 December 2019|format=PDF}}</ref>
| HDI_rank = 68th
| currency = [[ڪوسٽا ريڪن ڪولون ]]
| currency_code = CRC
| time_zone = [[سينٽرل ٽائيم زون ]]
| utc_offset = −6
| drives_on = ساڄو پاسو
| calling_code = [[+506]]
| cctld = [[.cr]]<br />.co.cr
| recognized_regional_languages = {{hlist |[[لمونيز ڪريئول|ميڪاٽيليو ]] |[[بريبري ٻولي |بريبري ]] |[[جيميڪن پيٽوئس|پيٽوئس ]]}}
| country_code =
| religion = 52% [[ڪوسٽا ريڪا جو ڪيٿولڪ چرچ|ڪيٿولڪ ]] (سرڪاري عيسائي مذھب )<br />22% [[پروٽيسٽنٽ]]<br />17% [[ لامذھب ]]<br />3% [[ٻڌازم]] ۽ ٻيا
<br />3% اڻڄاتل
| religion_year = 2017
| religion_ref = <ref name=ciep>{{cite news|last1=Murillo|first1=Alvaro|title=Ahora solo la mitad de los ticos se declara católica|url=https://semanariouniversidad.com/destacadas/ahora-solo-la-mitad-los-ticos-se-declara-catolica/|accessdate=2 January 2019|agency=Semanario Universidad|date=6 March 2018}}</ref>
| today =
}}
'''ڪوسٽا ريڪا''' {{ٻيا نالا|انگريزي= ''' Costa Rica '''}} جي لفظي معني امير ساحل آهي. ان جو سرڪاري نالو جمهوريه ڪوسٽا ريڪا آهي. [[وچ آمريڪا]] ۾ واقع ھن ملڪ جون سرحدون اتر ۾ [[نڪاراگوا]] سان، اتر-اوڀر ۾ [[ڪيريبين سمنڊ]] سان، ڏکڻ-اوڀر ۾ پاناما سان، ڏکڻ-اولھ ۾ [[پيسيفڪ سمنڊ]] سان ۽ ان جي [[ڪوڪوس ٻيٽ]] جي ڏکڻ ۾ ايڪويڊور سان ملن ٿيون. ھن ملڪ جي آبادي پنجاھ لکن کان مٿي آھي ۽ پکيڙ 51,060 چورس ڪلوميٽر آهي. ھن ملڪ جي گادي جو هنڌ [[سان جوز (ڪوسٽا ريڪا)| سان جوز]] آھي جيڪو ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر آهي جنھن جي آبادي 333980 آھي<ref name="worldscapitalcities.com">{{cite web|url=https://www.worldscapitalcities.com/capital-facts-for-san-jose-costa-rica/|title=Capital Facts for San José, Costa Rica|date=18 October 2017|publisher=}}{{Full citation needed|date=October 2018}}</ref>.
ھي ھڪ خودمختيار ۽ وحداني رياست آھي جنھن ۾ صدارتي نظام لاڳو آھي، ۽ ملڪ آئيني ريپبلڪ آھي جنھن م پراڻي دور کان جمھوريت قائم آهي. ملڪ جي ٻولي اسپيني آهي ۽ ھتان جو مزدور طبقو تعليم يافتہ آهي<ref name="seattletimes.com">{{cite web|url=http://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-invests-in-costa-rica-as-it-carves-itself-a-profitable-niche-in-the-world-economy/|title=Amazon invests in Costa Rica as tiny nation carves out profitable niche in world economy|date=11 March 2017|publisher=}}</ref>. ملڪ جي بجيٽ جو 2016 جي ڊيٽا مطابق 6.9 سيڪڙو تعليم تي خرچ ٿيندو آهي. ملڪ جي معيشت زرعي آھي. ھتي ٽيڪس کان مستثنیٰ صنعتي زون پڻ آهن<ref name="cinde.org">{{cite web|url=http://www.cinde.org/en/why/incentives|title=The Investment Promotion Agency of Costa Rica|website=www.cinde.org}}</ref>. انساني ترقي جي اشاريي مطابق ھن ملڪ جو دنيا جي ملڪن ۾ درجو 68 نمبر وارو آھي ۽ لاطيني آمريڪا ۾ ان جو پنجون نمبر آهي<ref name="HDI">{{http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking}}</ref>.
==تاريخ==
ھن ملڪ کي امريڪي انڊين ماڻھن وسايو جنھن بعد سورھين صدي عيسويءَ ۾ اسپيني اتي ايا ۽ ملڪ تي قبضو ڪيو. [[اسپين]] کان آزادي وقت ھي ملڪ [[پھرين ميڪسيڪن ايمپائر]] جو حصو ھيو. جنھن بعد ھي ملڪ وچ آمريڪا جي گڏيل صوبن جو ميمبر ٿيو ۽ 1847ع ۾ ان کان آزادي جو اعلان ڪري ڌار ٿيو. 1948 ۾ گھرو ويڙھ شروع ٿي جنهن بعد 1949 م ھن ملڪ مستقبل بنياد تي فوج جي خاتمي جو اعلان ڪيو ۽ دنيا جي انھن ڪجهه ملڪن ۾ شامل ٿي ويو جن ۾ فوج ناھي<ref>{{cite web|url=http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|author=El Espíritu del 48|title=Abolición del Ejército|accessdate=9 March 2008|language=Spanish}}</ref><ref>{{cite web|accessdate=9 June 2009 |url=http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/CR/defense.html |title=Costa Rica |publisher=World Desk Reference |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080211185659/http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/CR/defense.html |archivedate=11 February 2008 |df= }}</ref><ref>{{cite web|accessdate=9 June 2009|url=http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39®ionSelect=4-Central_Americas|title=Costa Rica|publisher=Uppsala University}}</ref>.
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:ڪوسٽا ريڪا]]
[[زمرو:گريٽر اينٽيلس]]
[[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:عيسائي رياستون]]
[[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]]
[[زمرو:ملڪ]]
sw1hzi5xp4jlhucegl20e41yu3iueqw
وڪيپيڊيا:وڪي منصوبو ڪووڊ-19/موت
4
58008
392074
391738
2026-07-07T17:52:50Z
ListeriaBot
10240
Wikidata list updated [V2]
392074
wikitext
text/x-wiki
{{WikiProject COVID-19 tabs}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P509 wd:Q84263196 }
|section=
|sort=P39/Q15124404/P570
|sort_order=desc
|columns=label:مضمون,وضاحت,P27:ڏيھُ,P39/Q15124404/P569:تاريخ پيدائش,P39/Q15124404/P570:تاريخ وفات,P18:فوٽو
|thumb=128
|min_section=2
}}
{| class='wikitable sortable'
! مضمون
! وضاحت
! ڏيھُ
! تاريخ پيدائش
! تاريخ وفات
! فوٽو
|-
| ''[[:d:Q2124|Valéry Giscard d'Estaing]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Valéry Giscard d'Estaing (1975).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q26776|Momčilo Krajišnik]]''
|
| ''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''
|
|
| [[فائل:Momcilo Krajisnik crop.jpeg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q44752|Angelo Sodano]]''
|
| [[اٽلي]]<br/>[[ويٽيڪن سٽي]]<br/>''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''
|
|
| [[فائل:Angelo Cardinal Sodano in 2016 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q45495|Elmar Fischer]]''
|
| [[آسٽريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q57343|Pierre Nkurunziza]]''
|
| [[برونڊي]]
|
|
| [[فائل:Pierre Nkurunziza - World Economic Forum on Africa 2008.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q57446|Pranab Mukherjee]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Secretary Tim Geithner and Finance Minister Pranab Mukherjee 2010 crop.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q71823|George Bălan]]''
|
| [[جرمني]]<br/>[[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q75019|Aleksandr (Ishein)]]''
|
| [[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:Александр (Ищеин).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q81758|Jan Niemiec]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Jan Niemiec.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q88876|Klaus Emmerich]]''
|
| [[آسٽريا]]
|
|
| [[فائل:2014 Klaus Emmerich (14274003686).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q92819|Edmund M. Clarke]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Edmund Clarke FLoC 2006.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q94333|Michael Laughlin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95926|Wilhelm Knabe]]''
|
| [[جرمني]]<br/>''[[:d:Q713750|West Germany]]''
|
|
| [[فائل:Wilhelm Knabe (15782113727).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q97616|Dan van Husen]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
| [[فائل:DanvanHusenMar2011.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q100419|Stefan Lippe]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
| [[فائل:Stefan Lippe - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q107319|Ferdinand Kinsky]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110986|Maggie Mae]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q117141|Marc-André Bédard]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
| [[فائل:Marc-André Bédard01.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q117439|Ioannis Zizioulas]]''
|
| [[يونان]]
|
|
| [[فائل:John Zizioulas at IOCS Westcott House.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q117448|Luigi Snozzi]]''
|
| [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]
|
|
| [[فائل:Snozzi 01m.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q118199|Flavio Cotti]]''
|
| [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]
|
|
| [[فائل:Dodis-P25146-F4.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q118915|Isao Suzuki]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
| [[فائل:Isao Suzuki.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q127219|Casimir Oyé-Mba]]''
|
| [[گيبون]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q132193|Jožef Smej]]''
|
| [[سلووينیا]]<br/>''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[يوگوسلاويا جي بادشاهت]]
|
|
| [[فائل:Smej.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q150851|Colin Powell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Colin Powell official Secretary of State photo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q152929|Meat Loaf]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Meatloaf 1971 (cropped).JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q173923|Ilija Petković]]''
|
| [[يوگوسلاويا]]<br/>[[سربيا]]
|
|
| [[فائل:Ilija Petković in 2006.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q200015|Vladimir Zhirinovsky]]''
|
| [[روس]]
|
|
| [[فائل:Vladimir Zhirinovsky - Ldpr.ru (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q202807|Henrique Soares da Costa]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Por Suas Chagas fomos Curados, D. Henrique Soares (Repare, SH Aju - Abril de 2014), cropped.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q204369|Zindzi Mandela]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
| [[فائل:Zindzi Mandela (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q212990|Kim Ki-duk]]''
|
| [[ڏکڻ ڪوريا]]
|
|
| [[فائل:Kim Ki-duk at the 69th Venice International Film Festival (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q213793|Phil Spector]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Phil Spector 2000.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q215351|Fidel Ramos]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
| [[فائل:Fidel Valdez Ramos Official Photo as President of the Philippines (1995).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q226030|Irena Veisaitė]]''
|
| [[لٿوينيا]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:Irena Veisaite 2009 2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q249251|Sándor Puhl]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
| [[فائل:Plaque of association football referee Sándor Puhl, Eger.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q259722|Yuichiro Hata]]''
|
| [[جاپان]]
|
|
| [[فائل:Yūichirō Hata 20190516.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q268961|John Horton Conway]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:John H Conway 2005 (cropped) (2).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q269014|Milkha Singh]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Milkha Singh.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q283351|Selma Gürbüz]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
| [[فائل:Selma Gürbüz01.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q296724|Mahmoud Jibril]]''
|
| [[لبيا]]
|
|
| [[فائل:Mahmoud Jibril - World Economic Forum Special Meeting on Economic Growth and Job Creation in the Arab World cropped GNC.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q299161|Javier Marías]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Javier Marías (Feria del Libro de Madrid, 31 de mayo de 2008).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q303293|Aarón Padilla Gutiérrez]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Aarón Padilla Gutiérrez.jpg|center|128px]]
|-
| [[عبدالقدیر خان|عبدالقدير خان]]
|
| ''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''<br/>[[ڀارت]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
| [[فائل:Abdul Qadeer Khan.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q310886|Hissène Habré]]''
|
| [[چاڊ]]
|
|
| [[فائل:President Hissène Habré of Chad.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q314338|Stanislaw Shushkievich]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]]
|
|
| [[فائل:Šuškievič bchd.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q316413|Ricardo Bofill]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Ricardo bofill levi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q318424|Abel Gabuza]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q319350|Enzo Mari]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Enzo Mari 1974b.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q323501|Adalberto Álvarez]]''
|
| [[ڪيوبا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q324831|Dick Rutan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:DickRutan.jpeg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q326508|Matheus Shikongo]]''
|
| [[نميبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q329644|Giuseppe Ros]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Giuseppe Ros 1973.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q334126|Luis Sepúlveda]]''
|
| [[چلي]]
|
|
| [[فائل:Luis Sepúlveda 2014.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q336711|Irinej]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
| [[فائل:Патриарх Сербский Ириней 2019.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q342045|Đorđe Balašević]]''
|
| [[سربيا]]<br/>''[[:d:Q838261|Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''
|
|
| [[فائل:2010-11-03 Balašević Arena Zagreb.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q343378|Wallace Roney]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Wallace Roney Pori Jazz 2012.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q348565|Mile Bogović]]''
|
| [[ڪروشيا]]
|
|
| [[فائل:Bogovic mile biskup.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q349212|Adam Dyczkowski]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Biskup Adam Dyczkowski (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q350075|Jan Nowicki]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Jan Nowicki2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q351732|Sonny Chiba]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
| [[فائل:Sonny Chiba 1961.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q352030|Jiří Menzel]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
| [[فائل:Jiří Menzel III (2017).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q353036|Henry Orenstein]]''
|
| [[پولينڊ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q360348|Toots Hibbert]]''
|
| [[جميڪا]]
|
|
| [[فائل:Toots Hibbert (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q367017|Kenneth Colley]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Kenneth Colley Gen SW 2010 2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q370560|David Crosby]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:CrosbyDavid1983 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q372086|Leopoldo Luque]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Leopoldo Luque 1978.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q373408|Raymond Cauchetier]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Raymond Cauchetier.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q375290|Robert Hossein]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Robert Hossein Cannes 2018 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q380916|Pierre Buyoya]]''
|
| [[برونڊي]]
|
|
| [[فائل:Pierre Buyoya at Chatham House 2013 crop.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q384616|Petar Fajfrić]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q386235|Dante Crippa]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Juventus FC (1962) - Salvadore, Crippa, Catella, Giordanetti.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q386550|Fausta Morganti]]''
|
| [[سان مارينو|سان مرينو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q387953|Sadiq al-Mahdi]]''
|
| [[سوڊان]]
|
|
| [[فائل:Sadiq AlMahdi 12-06-2015.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q389831|Aga Mikolaj]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q401433|Ahmad Radhi]]''
|
| [[عراق]]
|
|
| [[فائل:احمد راضي (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q403471|Muhammad Mustafa Mero]]''
|
| ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q428966|Muharrem Fejzo]]''
|
| [[البانيا]]
|
|
| [[فائل:Dede Ahmeti (Baba Madhi).jpeg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q430746|Norman Hunter]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Norman Hunter.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q432274|Robert L. Carroll]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q432916|Zoran Simjanović]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
| [[فائل:Zoran Simjanovic-mc.rs (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q434588|Gerardo Vera]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q436664|Ben Bova]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Ben Bova at Minicon 8(1974).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q436869|Philip Tartaglia]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Philip Tartaglia1 (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q442768|Reanna Solomon]]''
|
| [[نائورو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q443823|Antonio Sabàto]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Antonio Sabàto.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q445829|Manu Dibango]]''
|
| [[ڪيمرون]]<br/>[[فرانس]]
|
|
| [[فائل:LesEscales2019ManuDibango 03 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q447509|Hal Willner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Hal Willner.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q450643|Ernest Vinberg]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:VinbergEB-wiki-1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q451302|Nur Hassan Hussein]]''
|
| [[صوماليا|سوماليا]]
|
|
| [[فائل:Nur Hassan Hussein.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q452606|Irina Antonova]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Irina Antonova 03-06-2014.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q453393|Lee Konitz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Lee Konitz Bad Mergentheim.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q454927|Kenzō Takada]]''
|
| [[جاپان]]<br/>[[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Kenzo Takada cropped 2 Kenzo Takada 20170310.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q455728|Charles Konan Banny]]''
|
| [[آئيوري ڪوسٽ]]
|
|
| [[فائل:Visit by Charles Konan Banny, Ivorian Prime Minister, to the EC 02.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q458290|Barbara Shelley]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Rasputin the Mad Monk (1966) trailer - Barbara Shelley 3.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q459130|Ali Bozer]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
| [[فائل:Ali Bozer (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q460071|Hayko]]''
|
| [[آرمينيا]]
|
|
| [[فائل:ESC 2007 Armenia - Hayko.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q462276|Tahani al-Gebali]]''
|
| [[مصر]]
|
|
| [[فائل:تهاني الجبالي - مستشارة مصرية 2014.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q462990|Ion Mihai Pacepa]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Ion Mihai Pacepa 1975cr.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q464186|Fatma Girik]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q469523|Samantha Fox]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q470007|Dawn Wells]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Dawn Wells Gilligan's Island 1964.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q470463|Amfilohije Radović]]''
|
| [[مونٽي نيگرو]]
|
|
| [[فائل:Amfilohije Radovic-mc.rs (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q481801|Ambrosius of Dorostol]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
| [[فائل:Доростолски митрополит Амвросий.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q487043|Ellis Marsalis Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Ellis Marsalis (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q487927|Anatoly Alyabyev]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q491019|Herman Cain]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Herman Cain by Gage Skidmore 4.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q498025|Segismundo Martínez Álvarez]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q499944|João Alves Filho]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:João Alves Filho governador Sergipe.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q508497|Fernando Solanas]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Fernando Solanas, 1985.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q508658|Mauro Bellugi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Mauro Bellugi 1973.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q509775|Kadir Topbaş]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
| [[فائل:Kadir Topbas at 38th Istanbul Vodafone Marathon (2) cropped.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q520296|John Prine]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:John Prine by Ron Baker.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q520761|Florentín Giménez]]''
|
| [[پيراگوئي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q523020|Peter Sutcliffe]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q525806|Eric Wagner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Eric Wagner.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q527026|Vincent Malone]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q528421|Nelly Kaplan]]''
|
| [[ارجنٽائن]]<br/>[[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Nelly Kaplan.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q530205|Oscar Cruz]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q532632|Jorge Liberato Urosa Savino]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
| [[فائل:Jorge Liberato Urosa Savino.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q536199|Angelo Moreschi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q540134|Trini Lopez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Aankomst Trini Lopez op Schiphol voor bijwonen Grand Gala du Disque Aankomst T, Bestanddeelnr 915-6212 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q542162|Johnny Crawford]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Chuck Connors Johnny Crawford The Rifleman 1960.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q546817|José Freire Falcão]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:José Freire Falcão.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q546904|Eusébio Scheid]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q553410|Romell Broom]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q556533|Mauro Aparecido dos Santos]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Mauro Aparecido cropped 2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q558837|Lars Norén]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
| [[فائل:Lars Norén 2012-10-24 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q567965|Abdul Rehman Malik]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
| [[فائل:Foreign Secretary in Pakistan (4727720266) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q572992|Anthony Casso]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:AnthonyCassoNJmugshot.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q577242|Alfred Leslie]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q579253|Jaime Murrell]]''
|
| [[پاناما]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q582727|Uruguay Graffigna]]''
|
| [[يوراگوائي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q587249|Lee McNeill]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q592160|Antonio Ángel Algora Hernando]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Antonio Ángel Algora Hernando.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q596515|János Kóbor]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
| [[فائل:Kóbor János (Stekovics Gáspár).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q606354|Szilveszter Csollány]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q607219|Franco Marini]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Franco Marini 4.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q609559|Líviusz Gyulai]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
| [[فائل:Gyulai Líviusz 2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q610544|Antón García Abril]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q642708|Giulio Giorello]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Giorello4.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q658507|Jan Gałecki]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Jan Galecki 1987.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q659494|Boris Chochiev]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[ڏکڻ اوسيتيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q665951|J. R. Richard]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:JR Richard.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q676051|Corey Yuen]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q679049|Vittorio Gregotti]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Vittorio Gregotti - Festival Economia 2016.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q679377|Joseph Benz]]''
|
| [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q693875|Arnie Robinson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Arnie Robinson 1972.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q699412|Otto Barić]]''
|
| [[يوگوسلاويا]]<br/>[[ڪروشيا]]<br/>[[آسٽريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q706629|Marko Radosavljević]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
| [[فائل:Артемије Радосављевић.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q710123|Arthur Keaveney]]''
|
| [[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q712058|Christian Wiyghan Tumi]]''
|
| [[ڪيمرون]]
|
|
| [[فائل:Wiyghan Tumi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q713358|Lewis Wolpert]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Lewis Wolpert.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q715328|Arturo Lona Reyes]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Mons. Arturo Lona Reyes en la Parroquia del Espinal Orizaba 2019 02.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q715633|Yevhen Marchuk]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:Yevhen Marchuk.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q716656|Alfredo Lim]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
| [[فائل:Alfredo Lim at Mendiola.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q719759|Henry Grimes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Henry grimes 01.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q720068|Allen Daviau]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Deyellspielbergdaviau (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q726105|Vladimir Menshov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Владимир Меньшов 2018 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q726615|Alex Kurzem]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q728029|Harold Budd]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Harold Budd (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q729048|Olavo de Carvalho]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Olavo de Carvalho em 2019 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q732062|Ali Mahdi Muhammad]]''
|
| [[صوماليا|سوماليا]]
|
|
| [[فائل:Али Махди Мохамед 08 (2020).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q732608|Michel Kilo]]''
|
| [[فرانس]]<br/>[[شام]]
|
|
| [[فائل:Michel Kilo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q740411|Joachim Yhombi-Opango]]''
|
| [[جمهوريا ڪانگو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q750714|Sandor Zicherman]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[هنگري|ھنگري]]
|
|
| [[فائل:Zicherman Sandor Robert.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q758097|Attila Horváth]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q768776|Phyllis Eisenstein]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Phyllis.eisenstein.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q778094|Fred Dean]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q782651|Michel Parisse]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Michel Parisse.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q789843|Ferenc Balázs]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
| [[فائل:Balázs Fecó fortepan 125621.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q798810|Badal Roy]]''
|
| [[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q809046|Barry Harris]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Barry Harris 1981.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q809978|Bashkim Fino]]''
|
| [[البانيا]]
|
|
| [[فائل:Bashkim Fino 2014.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q810460|Bassam Saba]]''
|
| [[لبنان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q826422|Chris Karrer]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q838648|Diána Igaly]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
| [[فائل:Igaly Diána 2017 RTG 3213.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q852791|György Bálint]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
| [[فائل:Bálint György.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q862274|Bill Mack]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q888222|Goodwill Zwelithini kaBhekuzulu]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
| [[فائل:King Goodwill Zwelithini.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q889224|John Y. Brown Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:John Y. Brown Jr. (KY).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q890445|Bogdan Wojtuś]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Bogdan Wojtuś.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q893179|Bootsie Barnes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q893817|Borisav Jović]]''
|
| [[يوگوسلاويا]]
|
|
| [[فائل:Borisav Jović.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q897432|Géza Szőcs]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
| [[فائل:Geza Szőcs (poet) - Transylvanian Hungarian politician.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q904365|Daniel S. Kemp]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q909047|Dorce Gamalama]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Dorce Gamalama on Interview Halo Selebriti.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q914201|Tim Brooke-Taylor]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Tim Brooke-Taylor 2014.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q923365|Khosrow Sinai]]''
|
| ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]]
|
|
| [[فائل:Khosro Sinaei 1 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q927269|Yukhym Zvyahilskyi]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:Yukhym Zvyahilsky 2013.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q927918|Stephen Sulyk]]''
|
| [[يوڪرين]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q928356|Miroslav Tuđman]]''
|
| [[ڪروشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q928446|Reynaert]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q932204|Allen Garfield]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q932779|Donald Machholz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Donald Machholz.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q943520|Karel Loprais]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
| [[فائل:Karel Loprais.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q944421|Dmitri Smirnov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Dmitri N Smirnov ©Kompozitor.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q948295|Daviz Simango]]''
|
| [[موزمبيق]]
|
|
| [[فائل:Daviz Simango.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q957463|Peter M. Neumann]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Peter-Neumann.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q959434|Victoria Kovalchuk]]''
|
| [[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:Wirawika.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q964474|Philippe Nahon]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Philippe Nahon, Porto, 1999.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q965475|John Richardson]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:John Richardson (actor).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q969048|Yehoshua Kenaz]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q970706|Saeb Erekat]]''
|
| [[فلسطين جي رياست|فلسطين]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Saeb Erekat December 2014.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q973020|Víctor Víctor]]''
|
| [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]]
|
|
| [[فائل:Victor Victor.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q974836|Henryk Hoser]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Henryk Hoser 2009.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q983418|Kamala]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:KamalaWrestler2009Cropped.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q987791|Egbert Mulder]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
| [[فائل:Scheidsrechter Mulder met gele kaart, Bestanddeelnr 932-4211 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q996436|Dénes Farkasfalvy]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q999960|Jean-Laurent Cochet]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:IMG 20180508 154623 edit1 edit.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1000366|Bucky Pizzarelli]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Bucky Pizzarelli (14925973538) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1001162|Buddy Deppenschmidt]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Buddy Deppenschmidt.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1008502|Josep Maria Benet i Jornet]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:BenetiJornet MAE 313002-2.tif|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1029381|Dobby Dobson]]''
|
| [[جميڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1033478|György Handel]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1040340|Paul Nihill]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Paul Nihill.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1043133|Carlos Pedro Zilli]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1062335|Leonid Potapov]]''
|
| [[روس]]
|
|
| [[فائل:Potapov in 2004.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1066772|Charley Pride]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Charley-Pride 1981.JPEG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1067412|Lorenzo Sanz]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:LorenzoSanz.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1086279|Christophe]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Festival des Vieilles Charrues 2014 - Christophe - 027.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1088901|Abdullahi Ibrahim]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
| [[فائل:Abdullahi Ibrahim (died 24 January 2021).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1089108|Chuck Deardorf]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1093350|Germano Celant]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1106138|Csaba Kelemen]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1124093|Mehrdad Minavand]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Mehrdad Minavand 139410121224417216831434.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1133900|Benito Boldi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1135233|Corrado Olmi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Corrado Olmi 74.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1139415|André Leon Talley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Andre Leon Talley at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1149821|Cástor Oswaldo Azuaje Pérez]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1165610|Gábor Maros]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
| [[فائل:Maros Gábor egy Seress Rezső-emlékkoncerten, a slágerszerző szerepében.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1172509|Giovanni Sacco]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Juventus FC 1967-1968 Giovanni Sacco.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1174220|David Dias Pimentel]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1193243|John Houghton]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:John Houghton High Wycombe 20050226.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1196262|Fou Ts'ong]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[چين]]<br/>[[جمھوريا چين (1912ء–1949ء)]]
|
|
| [[فائل:Fou Ts'ong 1965b.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1216185|Michel Host]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1218992|Reginald Foster]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Reginald Foster in Arpinum (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1232708|Dmitry Kovtun]]''
|
| [[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1237349|Jiří Toman]]''
|
| [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1240022|Donald Kennedy]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Donald Kennedy photo.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1240701|Donato Bilancia]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Donato Bilancia.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1240726|Donato Sabia]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Donato Sabia.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1241220|Juan Francisco Sarasti Jaramillo]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1248209|Harvey Goldstein]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1249194|Juan del Río Martín]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Mons. del Rio (30279527124).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1249774|Ivan Klajn]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
| [[فائل:Ivan Klajn.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1250218|Ismael Ivo]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:AW BU TAN 4690-9 1609.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1260657|Aldo Giordano]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Aldo Giordano par Claude Truong-Ngoc juin 2013.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1261293|Tarcísio Meira]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Tarcísio Meira, sem data.tif|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1267921|Igor Zhelezovski]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]]
|
|
| [[فائل:Igor Zjelezovski.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1285622|József Sas]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
| [[فائل:Sas Jozsef 2007.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1287084|Tom Seaver]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Tom Seaver 2011.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1287976|Júlia Sigmond]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1291091|Eduardo Mirás]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:EVM.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1295235|Edén Pastora]]''
|
| [[نڪاراگوا]]
|
|
| [[فائل:Edén Pastora en 2020.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1320080|Ken Shimura]]''
|
| [[جاپان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1327911|Elena Pulcini]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1337533|Emilio S. Allué]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1338254|Emmanuel Félémou]]''
|
| [[گني|گائينا]]
|
|
| [[فائل:Emmanuel Félémou.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1340521|Henri Weber]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Henri Weber.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1344922|Yvon Douis]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Yvon Douis (1966).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1349129|Robert Opron]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1355980|Alijan Ibragimov]]''
|
| [[بيلجيم]]<br/>[[قازقستان|قازڪستان]]<br/>[[سوويت يونين]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1356172|Ernemann Sander]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
| [[فائل:ErnemannSANDER.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1360086|Rafael Albrecht]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Rafael Albrecht.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1361912|Viačasław Kiebič]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]]
|
|
| [[فائل:Вячеслав Францевич Кебич.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1362757|Alber Elbaz]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1363756|Paul Goma]]''
|
| ''[[:d:Q842794|Socialist Republic of Romania]]''<br/>''[[:d:Q203493|Kingdom of Romania]]''
|
|
| [[فائل:Placa memorială Paul Goma din s.Mana.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1370390|Alfredo Bosi]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1372228|Marc Ferro]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Historian Marc Ferro.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1373340|Eugenio Scarpellini]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1379110|Tulio Manuel Chirivella Varela]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1379351|Eva Maria Pracht]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
| [[فائل:EPseoul1988.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1380592|Krzysztof Krawczyk]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Krawczyk 2019.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1381158|Gustavo Peña]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Gustavo Peña.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1381809|Hamed Karoui]]''
|
| ''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[تيونس]]
|
|
| [[فائل:Hamed karoui (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1382152|Joël Robert]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
| [[فائل:MX Spanish GP 250cc 19730408 Joel Robert (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1382825|Fausto Gresini]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Fausto Gresini 1992 Japanese GP.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1383590|Patrick Devedjian]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:UMP regional elections IlM 2010-02-18 n04.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1392426|Philaret]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]<br/>[[بيلاروس]]
|
|
| [[فائل:Mitrapalit Filaret 01.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1393978|Mohamed El Ouafa]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
| [[فائل:Mohamed Louafa (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1398571|Luis Eduardo Aute]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Aute recogida premio.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1401982|Anikó Varsányi]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1402238|Gábor Vass]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
| [[فائل:Vass Gábor.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1406740|Fernando Mario Chávez Ruvalcaba]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Fernando Chávez Ruvalcaba (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1411944|Jaroslav Mostecký]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1423970|Juan Guillermo López Soto]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Monseñor Juan Guillermo López Soto en la Catedral de Cuauhtémoc, Chihuahua.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1426480|Manuel Felguérez]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:EL MAESTRO FELGUEREZ Y SANTIAGO POLVOS..jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1427902|Frank Klötzli]]''
|
| [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]
|
|
| [[فائل:ETH-BIB-Klötzli, Frank (1934-2020)-Portr 16637.tif|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1433175|Giovanni D’Alise]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1441576|Francis Rapp]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Francis Rapp par Claude Truong-Ngoc février 2014.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1441997|Francisco Haghenbeck]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Haghenbeckfoto.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1442590|Franco Giraldi]]''
|
| [[اٽلي]]<br/>''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1453045|Armando Manzanero]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Bustos de Armando Manzanero (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1475741|Juraj Filas]]''
|
| [[سلوواڪيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1485817|Tarcísio Padilha]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Tarcísio Padilha.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1509146|Georgi Ananiev]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
| [[فائل:Georgi Ananiev.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1528752|Giuseppi Logan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Giuseppi Logan 2010.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1531997|Marco Dino Brogi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1545256|Goyo Benito]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Goyo Benito.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1558046|Atanasije Jevtić]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
| [[فائل:Bishop Atanasije (Jevtić) crop.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1559010|Gérard Mulumba Kalemba]]''
|
| [[عوامي جمهوريا ڪانگو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1562744|Milutin Knežević]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
| [[فائل:Bishop Milutin (Knežević) photo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1565285|Predrag Živković Tozovac]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
| [[فائل:Predrag Zivkovic Tozovac crop.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1565966|Gordon Forbes]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1566335|Terrence McNally]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Terrence McNally.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1576705|Vlastimil Zábranský]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1585971|Haroldo Rodas]]''
|
| [[گواتيمالا|گوئٽي مالا]]
|
|
| [[فائل:Haroldo Rodas.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1603952|Helmut Nanz]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1610862|Juventino Kestering]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1625817|James Cross]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1634290|Walter Hooper]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1653757|Moses M. Costa]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1665644|Ryszard Ronczewski]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Ryszard Ronczewski.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1667744|Oscar Rizzato]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Oscar Rizzato (cropped, 2).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1680315|James E. Humphreys]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1680463|James Gordon, Baron Gordon of Strathblane]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Official portrait of Lord Gordon of Strathblane crop 2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1682267|Jan Szarek]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Jan Szarek (ur. 1936).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1688700|Marcus Lamb]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1691384|Joe Diffie]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Joe Diffie 10-14-17 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1699253|John Baptist Kaggwa]]''
|
| [[يوگنڊا]]
|
|
| [[فائل:John Baptist Kaggwa Bischof Uganda Masaka Besuch Pfarrei Hannberg Deutschland 2018 Foto Stefan Reinmann.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1700895|John Lutz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Lutz, John (WGA).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1701415|John Pfahl]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1703488|Vadim Abdrashitov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Вадим Абдрашитов (19-09-2020) (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1709139|José Daniel Falla Robles]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1709264|José Isidro Guerrero Macías]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1709475|Suhaila Seddiqi]]''
|
| [[افغانستان]]
|
|
| [[فائل:Sohaila sediq.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1709485|José María de la Torre Martín]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1709519|José Murilo de Carvalho]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Josemurilo tvbrasil.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1710489|Juan Giménez]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Juan Giménez, dibuixant de còmic (2006).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1730056|Karl-Josef Neukirchen]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1733939|Rémy Julienne]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Rémy Julienne 2014.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1738072|Keith Nichols]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1738970|Michel Murr]]''
|
| [[لبنان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1753869|Silas Silvius Njiru]]''
|
| [[ڪينيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1770882|Ali Akbar Mohtashamipur]]''
|
| ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]]
|
|
| [[فائل:Ali Akbar Mohtashamipur.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1771679|Vadim Kapranov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1787758|Onésimo Cepeda]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Onésimo Cepeda Silva.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1789955|Carlos Lessa]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Carlos Lessa economist.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1791614|Duda Mendonça]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:DudaMendonca117188.jpeg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1805539|Marc Meneau]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1814289|Martin Ros]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
| [[فائل:Martin Ros.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1818693|Leo Panitch]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
| [[فائل:Leo Panitch.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1824877|Cléber Arado]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1850695|Ahmed Patel]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Shri Ahmed Patel.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1860698|Sergei Shmatko]]''
|
| [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:Sergei Shmatko.jpeg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1868688|Mark Blum]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1869884|Khalil el-Moumni]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''<br/>[[مراڪش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1872988|Zaccaria Cometti]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1874119|Pierluigi Consonni]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1876296|Luis Adriano Piedrahita Sandoval]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1876339|Luis Armando Bambarén Gastelumendi]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1876397|Luis Feito]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1890518|Aldo Moser]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Aldo Moser 1964.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1893368|Marcelo Angiolo Melani]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1898700|Mario Cecchini]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1903976|Willy Kuijpers]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1933279|Mike Longo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1937666|Ricardo Brennand]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Ricardo Brennand, Armando Monteiro e Jarbas Vasconcelos (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1968297|Soumitra Chatterjee]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Soumitra Chatterjee - Kolkata 2011-05-09 2856.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1973622|Necdet Üruğ]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1975824|Danilo Lim]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
| [[فائل:D LIM.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1985869|Joe Williams]]''
|
| [[نيوزيلينڊ]]
|
|
| [[فائل:Joe Williams 7 April 2011.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2016538|José Luis Cruz]]''
|
| [[هونڊورس|هنڊوراس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2034293|Osman Öcalan]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
| [[فائل:Osman Öcalan (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2035589|Sven Wollter]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
| [[فائل:Sven Wollter (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2045019|Alexander Vedernikov]]''
|
| [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:Alexander Vedernikov.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2049688|S. P. Balasubrahmanyam]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:S. P. Balasubrahmanyam.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2061560|Paul Oscher]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2068950|Guy N. Smith]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2069522|Bart de Vries]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2092123|Harmoko]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Harmoko, The DPR-RI Stance on the Reform Process and the Resignation of President Soeharto, p39.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2093605|Pierre Lacroix]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2147327|Reşit Karabacak]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2154782|Marijke Harberts]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2157518|Robert Hellwarth]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2212292|Ot Louw]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
| [[فائل:Ot louw-1676624202 (cropped).JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2221582|Sanford Clark]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2243275|Dirk Mudge]]''
|
| [[نميبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2252474|Frits Flinkevleugel]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
| [[فائل:Frits Flinkevleugel (1965).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2268878|Bob Lazier]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Bob-Lazier-SVRA-IMS-2018-1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2328723|Anto Kovačević]]''
|
| [[ڪروشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2332562|Tatyana Lolova]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
| [[فائل:Tatyana-Lolova-20101208-cropped.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2343159|Loris Dominissini]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2348185|Renê Weber]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2360635|Anatoly Kvashnin]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Kvashnin (2007-05-15).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2369235|Pyotr Mamonov]]''
|
| [[روس]]
|
|
| [[فائل:Pyotr Mamonov, April 2019-6.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2371573|Milenko Savović]]''
|
| ''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>''[[:d:Q37024|Serbia and Montenegro]]''<br/>[[سربيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2376704|Olexander Omelchenko]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:Олександр Омельченко.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2378031|Bram van der Vlugt]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
| [[فائل:Bram van der Vlugt (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2386112|Marcel Moreau]]''
|
| [[بيلجيم]]<br/>[[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Portrait Moreau brouillons wik.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2394296|Tarek El-Bishry]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2405235|Marc Wilmore]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2421842|Marco Maciel]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Marco Maciel.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2427354|Gennady Yukhtin]]''
|
| [[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2434130|Tim Lester]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2439627|Tom Dempsey]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Tom Dempsey 1975.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2441262|Tomás Osvaldo González Morales]]''
|
| [[چلي]]
|
|
| [[فائل:Monseñor Tomás González.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2444480|Vlasta Velisavljević]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
| [[فائل:Vlasta Velisavljević (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2450102|Dave Greenfield]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Dave-Greenfield (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2458606|Nadhum Shaker]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2462506|Ty]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2470863|Porfirio Betancourt]]''
|
| [[هونڊورس|هنڊوراس]]
|
|
| [[فائل:Armando betancourt iu 1981 750.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2484956|Vincent Logan]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2512048|Howard Finkel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Howard Finkel WrestleMania 28.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2521512|Alfons Verplaetse]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
| [[فائل:Fons verplaetse-1602852523.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2524068|Vigolvino Wanderley Mariz]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2524635|Elsa Joubert]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2530501|Nadeem-Shravan]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Shravan Kumar at the special screening of 'Bol Bachchan' 20.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2567189|James Forbes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2570032|Viktor Zimin]]''
|
| [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:Viktor Zimin.jpeg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2579054|William H. Gerdts]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2580286|William R. Fey]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2586848|Wittko Francke]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
| [[فائل:Wittko Francke.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2587259|Vladimir Fortov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Science talk (2016-04-27) 02.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2602273|Yves Ramousse]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Mgr Yves Ramousse 2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2609597|Charles Siebert]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Charles Siebert, 2006 (b&w).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2626298|Vasily Lanovoy]]''
|
| [[روس]]
|
|
| [[فائل:LanovoiV2001.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2629787|Yevgeny Shaposhnikov]]''
|
| [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:Shaposhnikov170.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2640005|Yevgeny Nesterenko]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:EENesterenko.PNG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2640500|Aldo Andretti]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Andretti pre-flight 070713-F-1234N-003 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2655701|Harry Aarts]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
| [[فائل:Tweede Kamer, CV ontwikkelingssamenwerking, voorzitter Aarts, Bestanddeelnr 933-2539 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2658232|Cristina Calderón]]''
|
| [[چلي]]
|
|
| [[فائل:Cristina Calderón (8639878993) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2682651|Claes Borgström]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
| [[فائل:Claes Borgström 2012-06-05 001.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2705740|Suleiman Mahmoud]]''
|
| [[لبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2717789|Dzyanis Kowba]]''
|
| [[بيلاروس]]
|
|
| [[فائل:Denis Kovba 2007.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2727991|Luc Versteylen]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2746785|Claude Goasguen]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Claude Goasguen, gymnase Japy 2008 02 27 n7.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2750504|Linda de Suza]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]<br/>[[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Linda De Suza en 2017.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2756943|Chetan Chauhan]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:The Union Minister for Textiles, Smt. Smriti Irani lighting the lamp at the convocation ceremony of the National Institute of Fashion Technology (NIFT), in New Delhi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2777120|Hasu Yajnik]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Hasu Yagnik.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2784407|Hans Prade]]''
|
| [[سورينام]]
|
|
| [[فائل:Hans Prade (1981).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2784436|Hasan al-Lawzi]]''
|
| [[يمن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2798280|Ing Yoe Tan]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2821111|Abdelkhalek Louzani]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2821348|Abdoul Aziz Mbaye]]''
|
| [[سينيگال]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2824007|Adam Schlesinger]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Adam-Schlesinger-(in-Tinted-Windows).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2830175|Alain Pluchet]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2830569|Alan Pastrana]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Alan Pastrana.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2831441|Alberto Carpani]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2848905|Andréa Guiot]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2850116|Anis al-Naqqash]]''
|
| [[لبنان]]
|
|
| [[فائل:Anis Al-Naqash.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2862088|Armando Romero Manríquez]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2863379|Arnold Sowinski]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2871915|Aurlus Mabélé]]''
|
| [[جمهوريا ڪانگو]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2886724|Baselios Mar Thoma Paulose II]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Catholicos Patriarch H.H. Baselius MarThoma Paulose II.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2894948|Leib Groner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Ahron Daum Schneerson.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2896274|Meshulam Dovid Soloveitchik]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
| [[فائل:רבי משולם דוד הלוי סולובייצ'יק.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2898193|Carlos Escudé]]''
|
| [[ارجنٽائن]]<br/>[[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Carlos escude.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2907092|Nawaf Massalha]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
| [[فائل:Nawaf Massalha, 1993 Dan Hadani Archive.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2909679|Yehuda Barkan]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
| [[فائل:Dan Hadani collection (990044478710205171).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2915906|Teruyuki Okazaki]]''
|
| [[جاپان]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Teruyuki Okazaki 2006 07 17.gif|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2915985|Denis MacEoin]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2918270|Alan Merrill]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Alan Merrill 2013.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2919712|Víctor Crisólogo]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2920357|Otar Patsatsia]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[جارجيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2926450|Bruce Myers]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2929679|Béchir Ben Yahmed]]''
|
| [[فرانس]]<br/>''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[تيونس]]
|
|
| [[فائل:PortraitBechirBenYahmedAvril1984.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2949959|Lev Shcheglov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2961945|Chedly Ayari]]''
|
| ''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[تيونس]]
|
|
| [[فائل:Chadly ayari.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2964883|Chris Trousdale]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2977352|Claude Evrard]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Identite-ClaudeEvrard-1974-Sacem.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3002872|Cristina]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3013834|Daniel Cauchy]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Daniel Cauchy.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3015089|Danilo Barozzi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3032232|Paul Johnson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Paul Johnson 2008.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3032943|Djibril Tamsir Niane]]''
|
| [[گني|گائينا]]<br/>[[سينيگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3047247|Eddie Borysewicz]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Eddie "Eddie B" Borysewicz.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3048569|Edward Jay Epstein]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Edward Jay Epstein (32802723452) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3050992|Elijah Moshinsky]]''
|
| [[آسٽريليا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3051483|Ellinah Wamukoya]]''
|
| [[اسواتيني|سوازي لينڊ]]
|
|
| [[فائل:Ellinah Wamukoya.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3054705|Enrique Múgica]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Enrique Múgica en la rueda de prensa posterior al Consejo de Ministros.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3081861|Francisco Hernando Contreras]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Francisco Hernando en Alcalá de Henares.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3084441|Steve Dalkowski]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3093517|Gabi Luncă]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3100743|Genival Lacerda]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Genival Lacerda (2017).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3104996|Ghyslain Tremblay]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
| [[فائل:Ghyslain Tremblay.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3111408|Gosaku Ota]]''
|
| [[جاپان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3121597|Guy Brice Parfait Kolélas]]''
|
| [[جمهوريا ڪانگو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3121620|Guy Camberabero]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Guy Camberabero (1971).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3121642|Guy Chaty]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Guy-chaty.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3124154|Gérard Mannoni]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Gerard Mannoni.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3124366|Gérard Voulouzan]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Voulouzan.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3126373|Hamdi Benani]]''
|
| [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3131533|Henri Madelin]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Henri Madelin-FIG 2002.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3131915|Henri Richelet]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:RicheletAutoportrait.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3132075|Henri Tincq]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3144732|Hélène Châtelain]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3157537|Jacob Desvarieux]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Jacob DESVARIEUX 2012.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3158941|Jacques Frémontier]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3159292|Jacques Le Brun]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3159696|Jacques Oudin]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Jacques Oudin-IMG 3689.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3159726|Jacques Pellen]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Jacques Pellen - Festival de Cornouaille 2018 - 01.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3159913|Jacques Rosny]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3165934|Jean-François Voguet]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Jean-François Voguet.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3166986|Jean-Louis Servan-Schreiber]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Jean-louis Servan-Schreiber.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3167959|Jean-Michel Boris]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3169816|Jean-Pierre Vincent]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Jean-Pierre Vincent - portrait de Fernand Michaud - btv1b10329544j.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3172048|Jean Fontaine]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3173461|Jean Matouk]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3173769|Jean Obeid]]''
|
| [[لبنان]]
|
|
| [[فائل:Jean Obeid - 1988.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3173832|Jean Panisse]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3179571|Joan Dougherty]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3180252|Joel M. Reed]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Joel M. Reed at his apartment December 2018.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3180277|Joeli Vidiri]]''
|
| [[فجي]]<br/>[[نيوزيلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3180917|Ebrahim Amini]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Ebrahim Amini in Ministry of Interior 1394.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3187822|Juan de Dios Castro Lozano]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3189161|Julie Bennett]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Julie Bennett.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3191682|Kabran Appiah]]''
|
| [[آئيوري ڪوسٽ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3192352|Kambuzia Partovi]]''
|
| ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]]
|
|
| [[فائل:Kamboziya Partovi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3216625|Lambert Amon Tanoh]]''
|
| [[آئيوري ڪوسٽ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3219186|Laurent Dona Fologo]]''
|
| [[آئيوري ڪوسٽ]]
|
|
| [[فائل:Fologo1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3229123|Lehlohonolo Ledwaba]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3265068|Waldir Lucas Pereira]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3265525|Lucien Gourong]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Lucien Gourong.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3265723|Lucien Sève]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3282984|Koos van den Berg]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
| [[فائل:Koos van den Berg.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3285700|Mangala Samaraweera]]''
|
| [[سري لنڪا|سريلنڪا]]
|
|
| [[فائل:Mangala Samaraweera.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3288102|Marc Hamilton]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3289453|Marcel Uderzo]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Marcel Uderzo - Salon du livre de Paris 2010 bis.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3289573|Marcelle Ranson-Hervé]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3290692|Marguerite Aucouturier]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3297752|Massimo Cuttitta]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:MausCuttitta.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3300367|Maurice Barrier]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3303356|Franciszek Kokot]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3306991|Messaoud Nedjahi]]''
|
| [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Messaoud Nedjahi et le groupe Iwal (espoire) 1.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3308616|Mikhail Studenetsky]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3310166|Michel Lelong]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3310736|Michel Robin]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Michel Robin - portrait de Fernand Michaud - btv1b10329519j.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3312928|Miguel Angel Castellini]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Castellini-Perez-Galindez-10DIC1976.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3313368|Mike Huckaby]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3318485|Mohand Cherif Hannachi]]''
|
| [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3326196|Moussa Benhamadi]]''
|
| [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3339641|Hassan Firouzabadi]]''
|
| ''[[:d:Q107258515|Pahlavi Iran]]''<br/>[[ايران]]
|
|
| [[فائل:Hassan Firouzabadi 2019.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3340026|Nicolas Alfonsi]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3348270|Obren Joksimović]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3349343|Tarun Gogoi]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Tarun Gogoi - Kolkata 2013-02-10 4885.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3355833|Adam Alsing]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
| [[فائل:Adam Alsing 2015-09-17 001.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3356966|Oscar Castro]]''
|
| [[چلي]]<br/>[[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Óscar Castro Ramírez (25966264435) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3362625|Paolo Giordano]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3362634|Paolo Graziosi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Paolo Graziosi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3362788|Pape Diouf]]''
|
| [[فرانس]]<br/>[[سينيگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3379373|Philippe Bodson]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3380286|Philippe Malaurie]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3386032|Pierre Lumbi Okongo]]''
|
| [[عوامي جمهوريا ڪانگو]]
|
|
| [[فائل:MONUSCO Headquarters, Kinshasa, RD Congo- president of the G7, Pierre Lumbi. (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3386113|Pierre Marcotte]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
| [[فائل:Les Tannants Brossard.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3390432|Benito Joanet]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3399496|Justo Jorge Padrón]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3421020|Raymond Lévesque]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
| [[فائل:Raymond Lévesque, Laurent Gascon, 2011. (50808482641).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3427126|Renée Claude]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
| [[فائل:Renée Claude.tif|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3430000|Riad Ismat]]''
|
| ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]]
|
|
| [[فائل:Riad Ismat.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3433512|Joe Long]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Joe Long musician (1966) (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3434303|Tommy DeVito]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Tommy DeVito (musician) (1966) (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3434789|Robert Chaudenson]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3435833|Roviros Manthoulis]]''
|
| [[يونان]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3436216|Robert Saint-Cricq]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3443079|Jens Erik Fenstad]]''
|
| [[ناروي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3453638|Ruth Roberta de Souza]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3471309|Samvel Gasparov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3473390|Sarah Maldoror]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Sarah Maldoror.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3479678|Sergio Onofre Jarpa]]''
|
| [[چلي]]
|
|
| [[فائل:Sergio Onofre Jarpa (1965) cropped.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3491740|Soumaïla Cissé]]''
|
| [[مالي]]
|
|
| [[فائل:Soumaïla Cissé 2013 Portrait.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3498879|Steve Carver]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3513750|Marina Tucaković]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3515979|Tasso Adamopoulos]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Tasso Adamopoulos.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3532513|K. V. Anand]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:KV Anand at MovieBuff First Clap Awards Function (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3533955|Touriya Jabrane]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
| [[فائل:Touriya Jabrane.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3547896|Ezio Vendrame]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Ezio Vendrame.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3551677|Victor Wood]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3569608|Abraham J. Twerski]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Twerski (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3570660|Xavier Dor]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Dr Xavier Dor.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3572419|Santiago Lanzuela]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:(Santiago Lanzuela) José María Aznar recibe al presidente de la Diputación General de Aragón. Pool Moncloa. 16 de mayo de 1996 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3575702|Zoltan Sabo]]''
|
| [[يوگوسلاويا]]<br/>[[سربيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3592141|Étienne Draber]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3593648|Óscar Chávez]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Óscar Chávez en el Zócalo 2016 - 6.JPG|center|128px]]
|-
| [[وحيدالدين خان|مولانا وحيدالدين]]
|
| [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Maulanawahiduddin.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3608395|Alberto Malavasi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Alberto Malavasi Palermo.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3615732|Andrea Galasso]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Andrea Galasso.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3615807|Andrea Lo Vecchio]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3618360|Ansley Truitt]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3622555|Juan Carlos Copes]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Juan Carlos Copes Día del Tango.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3634905|Raghuvansh Prasad Singh]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Raghuvansh Prasad Singh briefing the press about various achievements of Total Sanitation Campaign highlighting the revised unit cost norms under TSC, in New Delhi on August 22, 2008.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3645774|Bruno Ghedina]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Bruno Ghedina 1970.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3645814|Bruno Longhi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3651544|Camillo Milli]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Amore in 4 dimensioni - Giuffré Milli.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3656048|Leonid Bujor]]''
|
| [[مالدووا|مولدووا]]
|
|
| [[فائل:Leonid Bujor (crop).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3659617|Carlo Meliciani]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Carlo Meliciani.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3659902|Carlo Tognoli]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Carlo Tognoli.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3664107|Cecilia Fusco]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Cecilia Fusco - collezione Tino Barindelli.tif|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3680239|Claudio Sorrentino]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3694250|Corrado Lamberti]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:CorradoLamberti.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3700324|Piotr Machalica]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Piotr Machalica2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3703087|David Anthony Kraft]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3706229|Detto Mariano]]''
|
| [[اٽلي]]<br/>''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''
|
|
| [[فائل:Detto Mariano.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3731997|Ermes Polli]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3732244|Ernesto Galli]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3732324|Ernesto Ros]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3737689|Fabio Enzo]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3743804|Ferruccio Pisoni]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Ferruccio Pisoni daticamera.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3745178|Umbu Landu Paranggi]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3749916|Francesco Di Carlo]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Francesco di carlo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3750130|Francesco La Rosa]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3751683|Raghunath Mohapatra]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Raghunath Mohapatra.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3753357|Carlos Seco Serrano]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3757094|Gaetano Rampin]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Gaetano Rampin 1.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3758095|Gangchen Tulku Rinpoche]]''
|
| [[چين]]<br/>[[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Lama Tulku Gangchen Rimpoche.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3761230|Geronimo Meynier]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Totò, Fabrizi e i giovani d'oggi 05.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3762524|Giampiero Grevi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3762585|Gian Battista Odone]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3762710|Gian Mario Bravo]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3764085|Gigi Dall'Aglio]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3766838|Giovanni Blandino]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3772436|Gloria Piedimonte]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3788117|Héctor Luis Silva]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Hector silva pumas.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3798974|Innocenzo Donina]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3804395|Italo De Zan]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Italo de Zan 1946.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3810475|José Luis Capón]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3816656|Rodolfo González Rissotto]]''
|
| [[يوراگوائي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3817497|Kurt Stettler]]''
|
| [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]
|
|
| [[فائل:Kurt-stettler.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3829209|Lea Vergine]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Lea Vergine 1974.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3832043|Lidia Menapace]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Lidia Menapace (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3836866|Lorenzo Acquarone]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Lorenzo Acquarone.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3837545|Lou A. Kouvaris]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3838576|Luciano Federici]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3845680|Federico Roncoroni]]''
|
| [[اٽلي]]<br/>''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''
|
|
| [[فائل:Federico Roncoroni 1989.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3845853|Marcio Veloz Maggiolo]]''
|
| [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]]
|
|
| [[فائل:MARCIO vELOZ mAGGIOLO.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3846460|Marco Santagata]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3848217|Marino Quaresimin]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Marino Quaresimin.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3848323|Mario Benedetti]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3849205|Mario Valdemarin]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Nata di marzo 5 (Mario Valdemarin).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3852649|Maurizio Mattei]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3852820|Mauro Favilla]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Mauro Favilla datisenato 1987.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3854273|Melo Mafali]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Melo Mafali.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3857269|Miguel Jones]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3858870|Mirko Pavinato]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Bologna FC - 1961 Mitropa Cup - Renato Dall'Ara, Mirko Pavinato.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3892458|Ron Johnson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:1985 Nashville Ron Johnson.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3894504|Paolo Taggi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3903362|Piero Schlesinger]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3905292|Pino Scaccia]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3920003|Roman Viktiuk]]''
|
| ''[[:d:Q207272|Second Polish Republic]]''<br/>[[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Roman Viktuk 2-1 by Alexey Nikishin.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3929115|Raffaele Masto]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3930163|Raoul Casadei]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Raoul Casadei.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3938207|Robert Beck]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Robert Lee Beck 1958.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3938263|Robert Durst]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Robert Alan Durst.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3938637|Roberto Brivio]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3938885|Roberto Lavorenti]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3939577|Rocco Filippini]]''
|
| [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]
|
|
| [[فائل:Rocco Filippini ©Cosimo Filippini 2009.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3941597|Rossana Di Bello]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3956022|Sergio Bassi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:SergioBassi2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3956296|Sergio Staino]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Sergio Staino - Lucca Comics & Games 2016 02.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3960891|Silvio Lega]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Silvio Lega daticamera.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3972445|Stefano D'Orazio]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Stefano (primo priano).JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3981101|Tarcisio Stramare]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3993232|Tony Fuochi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4006322|Urano Navarrini]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4059734|Hakob Hakobyan]]''
|
| [[آرمينيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4067585|Nikolay Antoshkin]]''
|
| [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:2019 Nikolay Antoshkin.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4069097|Gregory Areshian]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[آرمينيا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:GEA istanbul.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4072594|Anatoly Afanasyev]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4073544|Baloğlan Əşrəfov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4074396|Valeriy Babych]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:НДУ 3 Бабич Валерій Георгійович.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4084007|Maurice Berger]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Maurice Berger PR (centré).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4095066|Patricia Bosworth]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4095606|Douglas Bravo]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
| [[فائل:Douglas Bravo 1.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4098970|Sergej Aleksandrovič Bulyga]]''
|
| [[بيلاروس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:Sergey Bulyha.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4100792|Bhakti Charu Swami]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Bhakti Charu Swami at Santiago de Compostela.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4104601|Dmitry Vasilyev]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4107168|Beniamin]]''
|
| [[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4112721|Anatoly Vishnevsky]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Anatoly Vishnevsky.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4114833|Anastasia Voznesenskaya]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4121380|Sol Tolchinsky]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4128446|Alexander Vustin]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Vustin2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4135231|Vladimir Gendlin]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4148136|Boris Grachevsky]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Boris Grachevskiy 2018.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4152147|Sven Gundlakh]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4152247|Seyfaddin Gurbanov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4162412|Sixto Brillantes]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
| [[فائل:Sixto Brillantes (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4167363|Yury Dokhoian]]''
|
| [[روس]]
|
|
| [[فائل:Yury Dokhoian 2011.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4173011|Eulogius (Smirnov)]]''
|
| [[روس]]
|
|
| [[فائل:Eulogius (Smirnov).JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4173593|Gurgen Yeghiazaryan]]''
|
| [[آرمينيا]]
|
|
| [[فائل:Gurgen Yeghiazaryan 01.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4183618|Yevgeniy Zagorulko]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4195359|Aydin Ibrahimov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4197538|Mikhail Ignatyev]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Mikhail Ignatyev (2013-10-30).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4219061|Gulnazar Keldi]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[تاجڪستان]]
|
|
| [[فائل:Gulnazar Keldi 03.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4219653|Hennadiy Kernes]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:Кернес Геннадий.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4221830|Vladimir Kirsanov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Vladimir Kirsanov.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4232862|Vladimir Korenev]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Владимир Коренев 01 (13-04-2019) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4233774|Caesar Korolenko]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Короленко Цезарь Петрович.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4234678|Irina Koryukina]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Корюкина Ирина Петровна.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4236363|Ryszard Kotys]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Ryszard Kotys 2009.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4249854|Gennady Kutsev]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4262971|Farida Pasha]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4264242|Viktor Likhonosov]]''
|
| [[روس]]
|
|
| [[فائل:Viktor Likhonosov.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4264879|Martin Lovett]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:AmadeusQuartet1.gif|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4267240|Vladimir Loskot]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4269192|Anatoly Lukyanov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Anatoly Evgenievich Lukyanov.jpeg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4272534|Lyudmila Lyadova]]''
|
| [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:Lyudmila Lyadova.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4273958|Arif Musa oğlu Məhərrəmov]]''
|
| [[آذربائيجان]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4276406|Nikolay Maksyuta]]''
|
| [[روس]]
|
|
| [[فائل:Nikolay Maksyuta 007.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4281196|Vitaly Margelov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Vitaliy Margelov.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4284352|Ben Masters]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Ben masters.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4290811|Viktor Merezhko]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Viktor Merezhko.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4302604|Nicette Bruno]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Nicette Bruno.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4319727|Viktor Nikitin]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4322836|Vyacheslav Novitsky]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4334832|Chylgychy Ondar]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Chylgychy Ondar.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4355718|Maria Piątkowska]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:MariaPiatkowska.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4356594|Scott Erskine]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Scott T. Erskine 2001.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4357649|Raghunandan Lal Bhatia]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:R. L. Bhatia.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4365356|Boris Plotnikov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Борис Плотников 02.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4382246|Tatyana Protsenko]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4404372|Kenzhegaly A. Sagadiyev]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[قازقستان|قازڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4416595|Seraphim (Glushakov)]]''
|
| [[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4420621|Sergey Sinyakin]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4422543|Anatoly Skripkin]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4442473|Alexander Stefanovich]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4443470|Gennady Strakhov]]''
|
| [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4464627|Anatoly Trushkin]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Trushkin.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4468157|Billie Lee Turner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4477044|Andreï Ouritski]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Andrey Uritsky.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4517602|Marietta Chudakova]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Mariehtta Chudakova 2017 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4525695|William Schmidt]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Шмидт В. В.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4527351|Viktor Shudegov]]''
|
| [[روس]]
|
|
| [[فائل:Viktor Shudegov.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4528002|Valentin Shurchanov]]''
|
| [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:Valentin Shurchanov.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4540413|Abd as-Sattar Qasm]]''
|
| [[اردن]]<br/>[[فلسطين جي رياست|فلسطين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4662382|Aaron Rubashkin]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4669126|Abraham Palatnik]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Abraham palatnik cni.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4669133|Avrohom Pinter]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Rabbi Avrohom Pinter Z’L.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4681741|Adelaide João]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4683852|Adnan Abdallat]]''
|
| [[اردن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4684841|Adrian Barber]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4687771|Aeneas Chigwedere]]''
|
| [[زمبابوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4695942|Ahmed Mumin Warfa]]''
|
| [[صوماليا|سوماليا]]
|
|
| [[فائل:Ahmed Mumin Warfa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4699805|Ajit Singh]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Ajit Singh at press conference.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4703486|Al Angrisani]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4710395|Albert Hale]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q1783171|Navajo Nation]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4713827|Aldir Blanc]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4720226|Alexander Thynn, 7th Marquess of Bath]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4722019|Alfonso Cortina]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4724658|Ali Ansarian]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Ali Ansarian.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4738568|Aly Zaker]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
| [[فائل:Aly-Zaker.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4746478|Aminu Isa Kontagora]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4757445|Andrew Jack]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Andrew Jack, Dialect Coach.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4760733|Andy Gray]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Andy Gray, Perth born Actor.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4764670|Anil Panachooran]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4765474|Anisuzzaman]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
| [[فائل:আনিসুজ্জামান ২০১০.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4768323|Anne Feeney]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4769295|Annie Glenn]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Annie Glenn in 1965.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4770680|Anshuman Singh]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4776555|Antonio Cuenco]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
| [[فائل:Rep. Antonio V. Cuenco (8th Congress).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4776662|Antonio Giménez-Rico]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4776961|Antonio Sanchez]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
| [[فائل:Antonio Sanchez Politician 01.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4792170|Arlene Saunders]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4794109|S. I. Padmavati]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Si-padmavati.webp|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4795016|Arnold Demain]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4804549|Ashalata Wabgaonkar]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4808284|Hasan Muratović]]''
|
| [[يوگوسلاويا]]<br/>[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]]
|
|
| [[فائل:HasanMuratovic.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4822123|Haydar Baş]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
| [[فائل:Prof. Dr. Haydar Baş.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4831235|Ayhan Ulubelen]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
| [[فائل:Ayhan Ulubelen during her 60 years.pdf|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4832169|Azam Khan]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4838863|Bachi Singh Rawat]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4841138|Badruddin Shaikh]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4889708|J. Bennett Johnston]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:John Bennett Johnston.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4893517|Bernard P. Randolph]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Bernard P Randolph.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4900648|Bhagirathi Majhi]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4900699|Bhagwati Singh]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4900762|Nirmal Singh Khalsa]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Nirmal Singh Khalsa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4907449|Bikramjeet Kanwarpal]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Kanwarpal Bikramjit.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4910396|Bill Olner]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4910565|Bill Pursell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4928876|Frank Mdlalose]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4932376|Bob Enyart]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4934739|Bobby Ball]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Bobby Ball.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4941401|Ingamay Bylund]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4949186|Rosita Sokou]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4960104|Annette Kullenberg]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4966749|Bridget Rowe]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4977068|Rita Sargsyan]]''
|
| [[آرمينيا]]
|
|
| [[فائل:Rita Sargsyan nimg.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5000739|Burt Wilson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Burt Wilson 2008.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5015068|C M Chang]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5026605|Camilla Wicks]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:25806 Camilla Wicks.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5043614|Carmen Vázquez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Carmen Vasquez.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5057941|Celestino Bonifacio Bacale]]''
|
| [[ايڪوئٽوريل گني|استوائي جيني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5067804|Chaim Dov Keller]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5069439|Chaman Lal Gupta]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5071333|Robert M. Laughlin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5071476|Chandrawati]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5082746|Charles Stuart Bowyer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5103384|Cho Se-hui]]''
|
| [[ڏکڻ ڪوريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5104483|Abla al-Kahlawi]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5105543|Chowdhury Kamal Ibne Yusuf]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5112720|Christopher Lee]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5121945|Ciro Pessoa]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Ciro Pessoa 2010.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5128707|Claude Beauchamp]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5128778|Claude Crabb]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5162670|Conrado Miranda]]''
|
| [[ايل سيلويڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5171422|Cornelius Mwalwanda]]''
|
| [[ملاوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5172694|Corra Dirksen]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5173979|Cosmas Magaya]]''
|
| [[زمبابوي]]
|
|
| [[فائل:Cosmas-Magaya-Zim2010.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5181398|Craig Ruddy]]''
|
| [[آسٽريليا]]
|
|
| [[فائل:Craig Ruddy.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5181443|Craig Shergold]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5212769|Damodar Barku Shingada]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5213280|Dan Collins]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5213508|Dan Foster]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5219264|Daniele Cioni]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5228272|Dave Bacuzzi]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5231508|David Boe]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5231741|David Bright]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5232007|David Driskell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:David C. Driskell.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5233307|David Egerton]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5234349|David Green]]''
|
| [[نڪاراگوا]]
|
|
| [[فائل:David Greenwiki 1983.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5237631|David Mixner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:15.DavidMixner.NEM.Rally.USC.WDC.11October2009 (53581387587) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5239194|David Romero Ellner]]''
|
| [[هونڊورس|هنڊوراس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5248630|Debu Chaudhuri]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Pandit debu chaudhuri 2014-06-24 10-36.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5253272|Henk Overgoor]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
| [[فائل:Henk Overgoor.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5273153|Dick Lucas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5274838|Diego Verdaguer]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Diego Verdaguer en junio de 2016.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5276823|Dilipkumar Mansukhlal Gandhi]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5294991|Donald Perry Polsky]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5295091|Donald Rowe]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Dee Rowe.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5300456|Doug Ericksen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Doug Ericksen in 2021.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5300613|Doug Jones]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Doug Jones Indians.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5304908|Dragan Vučić]]''
|
| [[اتر مقدونيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5305018|Dragoljub Đuričić]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
| [[فائل:Dragoljub Đuričić.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5336214|Eddie Large]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Eddie Large.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5336223|Eddie Lee Jackson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5350512|Eknath Gaikwad]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5362050|Eliyahu Bakshi-Doron]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
| [[فائل:Eliyahu Bakshi-Doron.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5362067|Eliyantha White]]''
|
| [[سري لنڪا|سريلنڪا]]
|
|
| [[فائل:Dr-eliyantha-white-treats-sachin.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5367651|Elsimar Coutinho]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Dr.Elsimar Coutinho.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5379762|Enrique Molina]]''
|
| [[ڪيوبا]]
|
|
| [[فائل:Enrique Molina4 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5386649|Eric Hall]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5435227|Fariborz Raisdana]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5441062|Federico Salas]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5444074|Fereshteh Taerpour]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Fereshteh Taerpour.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5470446|Forrest Compton]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5476150|Luisa Molina]]''
|
| [[بوليويا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5484875|Frank A. Howard]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Frank Howard 1956.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5485058|Frank Arok]]''
|
| [[آسٽريليا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5493306|Mohammad Shahabuddin]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Mohammad shahabuddin.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5495767|Fred Levin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Fred Levin - Pensacola, Florida - 2013.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5496221|Fred Sasakamoose]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5497310|Frederick B. Chary]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5498180|Frederick K. C. Price]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5512123|G. Anand]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5531217|Gene Fraise]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Gene Fraise - Official Portrait - 84th GA.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5531445|Gene Shay]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5531517|Gene Ward Smith]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5534035|Geoff Barnett]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:GeoffBarnett1972.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5540004|George H. Carley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5542916|George Nock]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5543953|George Robertson]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
| [[فائل:GeoRobertson.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5549047|Daniel Velázquez]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Daniel Velázquez (1975).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5549344|Gerald Locklin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5561073|Gilbert Centina]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Authorgilbertluisrcentinaiii.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5562310|Gillian Wise]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5569175|Glenn Wheatley]]''
|
| [[آسٽريليا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5569181|Erik Belfrage]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5574061|Isael Villa Villa]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5576708|Ramón Martínez]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
| [[فائل:RAMON MARTINEZ.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5586441|Hassan Brijany]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5596280|Grant Jackson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Grant Jackson Orioles.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5618246|Heherson Alvarez]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
| [[فائل:Heherson Alvarez.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5628238|H. G. Carrillo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5628624|H. Vasanthakumar]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:H. Vasanthakumar.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5644603|Hamid Jasemian]]''
|
| ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]]
|
|
| [[فائل:Hamid Jasemian 139209021934598431597814.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5650308|Hans Knudsen]]''
|
| ''[[:d:Q756617|Kingdom of Denmark]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5657289|Haribhau Jawale]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5662859|Alberto Canapino]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Alberto Canapino (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5663596|Alberto Szpunberg]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Alberto Szpunberg.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5665087|Alejandro Guzmán Brito]]''
|
| [[چلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5670811|Harry M. Rosenfeld]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5679000|Riay Tatary]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:(Riay Tatary) El Arzobispado de Valencia y la Comisión Islámica colaboran en la atención de refugiados (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5697713|Antonio Alcántara]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5702560|Helen Jones Woods]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5703827|Helène Aylon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Helene Aylon (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5710392|Kioumars Derambakhsh]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Kioumars Derambakhsh.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5710665|Khosrow Seif]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Khosrow Seif 2006-09-13 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5711988|Aurelio Iragorri Hormaza]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
| [[فائل:Aurelio Iragorri Hormaza.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5717242|Balfre Vargas Cortéz]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5728387|Henry Slaughter]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5728685|Henry Stephen]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5736171|Herbin Hoyos]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
| [[فائل:Herbin Hoyos ceremony.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5744458|Hershel Shanks]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5749726|Carlos Armando Biebrich]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5750208|Carlos Eduardo Enríquez Maya]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5757661|Csaba Szabó]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
| [[فائل:Szabó Csaba.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5760952|Hilary Dwyer]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Hilary Dwyer.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5791581|Cristián Cuturrufo]]''
|
| [[چلي]]
|
|
| [[فائل:Cristián Cuturrufo - 2247945022 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5798779|Daniel Vélez]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5799587|Darío Vivas]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
| [[فائل:Darío Vivas, Vicepresidente de la Asamblea Legislativa de Venezuela y miembro del Grupo Geopolítico de Latinoamérica y el Caribe (GRULAC), en compañía de José Gavidia, diputado de Venezuela e (8486684250) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5808715|Manuel Dammert]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
| [[فائل:Manuel Dammert Ego Aguirre.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5830829|Emilia Currás]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5833760|Enrique Rodríguez Galindo]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5836757|Ernesto Contreras]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Ernesto Contreras - El Gráfico 1942.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5846421|Rinat Ibragimov]]''
|
| [[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5848817|Estanislao de Grandes]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Estanislao de Grandes Pascual (13423607215).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5865148|Francisco Aritmendi]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5865636|Ezzatollah Mehravaran]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Ezzat-mehravaran.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5879998|Gino Renni]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Gino Renni (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5886305|Esmail Shangaleh]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Esmaeil Shengeleh 3476646.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5888565|Guillermo Galeote Jiménez]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5896244|Hernán Pinto]]''
|
| [[چلي]]
|
|
| [[فائل:Hernán Pinto (2009) 2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5902375|Horacio González]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Horacio gonzález.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5904665|Hugo Stuven Cangas de Onís]]''
|
| [[اسپين]]<br/>[[چلي]]
|
|
| [[فائل:Hugostuven2012.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5906851|Abbas Saffari]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:عباس صفاری.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5908946|Hossam Mohammed Amin]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5918706|Houshang Seddigh]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Houshang Seddigh-Official photo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5922098|Howie Pyro]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5922865|Israel Beltrán Montes]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5930117|Jesús Fichamba]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
| [[فائل:Jesús Fichamba.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5932104|Hugh Newell Jacobsen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Hugh Newell Jacobsen.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5937444|Gunnar Larsson]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5938530|Changiz Jalilvand]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Changiz Jalilvand 13920408.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5939731|José Folgado]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:José Folgado 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5939778|José Francisco Gallardo Rodríguez]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5940793|José Joaquín Puig de la Bellacasa]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5941462|Siamak Atlasi]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Siamak Atlasi (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5942704|José María Calleja]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Presentación del libro ‘Cómo informar sobre violencia machista’.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5943690|Parviz PoorHosseini]]''
|
| ''[[:d:Q107258515|Pahlavi Iran]]''<br/>[[ايران]]
|
|
| [[فائل:1828481-parviz pour hoseini.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5945510|Badr al-Zaman Gharib]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Badrzaman Gharib 139610041445358512884434.jpg|center|128px]]
|-
| [[فاطما رهبر]]
|
| ''[[:d:Q107258515|Pahlavi Iran]]''<br/>[[ايران]]
|
|
| [[فائل:Fatemeh Rahbar.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5950619|Kambiz Derambakhsh]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:کامبیز درمبخش - Kambiz Derambakhsh.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5955737|Hassan Zare Dehnavi]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5966302|Mats Lundegård]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5971996|Lazarus Takawira]]''
|
| [[زمبابوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5973562|Stig Malm]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5976814|Sigvard Marjasin]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5979729|Roger Matthews]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5997337|Ildegarda Taffra]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5999378|Marissa Garrido]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Marisa Garrido 2011 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6001514|Ilya Shtemler]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6009560|Allan Nilsson]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6019655|Olle Nygren]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
| [[فائل:Olle Nygren.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6026759|Ayla Karaca]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6027175|Indu Jain]]''
|
| [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Indu-jain.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6042168|İrfan Gürpınar]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6044824|Norberto Oyarbide]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Norberto Oyarbide.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6051778|Yılmaz Atadeniz]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6055650|Ayten Erman]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6059131|Tuncay Mataracı]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6063093|Haydar Dümen]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6065858|Ülkü Azrak]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6068274|Pedro Bastidas]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
| [[فائل:Pedro Bastidas.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6070306|Iris M. Zavala]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Iris Zavala.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6073889|Luran Ahmeti]]''
|
| [[اتر مقدونيا]]<br/>''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6074227|Irvin Baxter Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6089269|Aytaç Yalman]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6096528|Iván Izquierdo]]''
|
| [[ارجنٽائن]]<br/>[[برازيل]]
|
|
| [[فائل:IvanIzquierdo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6097742|Rafael Navarro González]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6097749|Burhanettin Uysal]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6104592|J. Anbazhagan]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6105727|René Juárez Cisneros]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Rene Juarez Cisneros 1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6117269|Jackson Mthembu]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6120010|Sandro Cohen]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6120818|Jacques Puisais]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6120996|Santiago Manuin Valera]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
| [[فائل:Santiago Manuín Valera.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6122347|Jagdish Singh Rana]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6140367|Yukio Okamoto]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
| [[فائل:Yukio Okamoto 2002.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6148664|Tomás Vidiella]]''
|
| [[چلي]]
|
|
| [[فائل:Tomás Vidiella 2000.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6150166|Jan Waszkiewicz]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6165767|Víctor Valencia de los Santos]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Victorvalenciadelossantos.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6166387|Jay Benedict]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6166776|Jay Johnstone]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Jay Johnstone Dodgers.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6169679|Jean-Michel Bokamba-Yangouma]]''
|
| [[جمهوريا ڪانگو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6182507|Jerold Ottley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6183301|Jerry Brandt]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6195534|Jim Henderson]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6197321|Jim Pace]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6210297|Joe Hernandez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6214060|Thorleif Torstensson]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6220532|John Bangsund]]''
|
| [[آسٽريليا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6240700|Kay Wiestål]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
| [[فائل:Kay Wiestål, IFK Holmsund 1960 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6243015|John Keston]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6244212|John Laws]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Lord Justice Laws 2012.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6246730|Jhon Mario Ramírez]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6248589|John Meyer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6251147|John Ogilvie]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6267108|Johnny Leeze]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6268369|Johnson Mlambo]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6278435|Jorge Oñate]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
| [[فائل:Jorge Oñate.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6285854|Joseph Nyagah]]''
|
| [[ڪينيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6293085|José Maranhão]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:José Maranhão.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6297452|Joyce Davidson]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6300926|Juan Roldán]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Juan Domingo Roldán.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6324079|K. T. Oslin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:K.T. Oslin 1987 Promo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6324114|K. Thangavel]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6344324|Kabori Sarwar]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
| [[فائل:Sarah Begum Kabori Receives Lifetime Achievement Award National Film Awards Dhaka 2015-04-04 (PID-0060031) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6356800|Kamen Tchanev]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
| [[فائل:Kamen Chanev.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6373666|Karuna Shukla]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6388519|Ken Snow]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6389975|Kenneth Church]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6390090|Ken Farnum]]''
|
| [[جميڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6396195|Kevin Duffy]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Kevin Duffy (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6408465|Kim Chernin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Kimchernin.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6414812|Kiran Maheshwari]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6416282|Kirunda Kivejinja]]''
|
| [[يوگنڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6416528|Kishan Rungta]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6419024|Kiyoko Ono]]''
|
| ''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''<br/>[[جاپان]]
|
|
| [[فائل:Kiyoko Ono 1964d.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6444091|Kumutha Rahman]]''
|
| [[ملائيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6445132|Kunwar Bechain]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Dr Kunwar Bechain.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6455079|Kōbō Kenichi]]''
|
| [[جاپان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6474309|Lajim Ukin]]''
|
| [[ملائيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6480359|Lalit Behl]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6480683|Lam Quang Thi]]''
|
| [[ويٽنام]]
|
|
| [[فائل:General Lâm Quang Thi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6490204|Larry Dixon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6491294|Larry Willoughby]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6517024|Lefteris Hapsiadis]]''
|
| [[يونان]]
|
|
| [[فائل:LefterisHapsiadisNew.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6520721|Leland Christensen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6524568|Leon Claire Metz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6550228|Linah Mohohlo]]''
|
| [[بوٽسوانا]]
|
|
| [[فائل:Linah Mohohlo - Closing Plenary- Africa's Next Chapter - World Economic Forum on Africa 2011 crop.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6552990|Lindy McDaniel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Lindy McDaniel Yankees.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6555796|Hashem Bathaie Golpayegani]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Hashem Bathaie Golpayegani 2160728.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6557470|Rahnaward Zaryab]]''
|
| [[افغانستان]]
|
|
| [[فائل:Rahnaward Zaryab (2016, cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6587520|Yitzchok Scheiner]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:הרב יצחק שיינר.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6711768|Lệ Thu]]''
|
| [[ويٽنام]]
|
|
| [[فائل:Lệ Thu.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6733203|Maharaj Krishan Kaushik]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6733563|Mahaveer Bhagora]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6733859|Mahesh Kumar Kanodia]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6752754|Manuel Morato]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6756606|Marcelo Peralta]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6757838|Marcos Cruz Molina]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6762954|Hassan Abdullah al-Sharafi]]''
|
| [[يمن]]
|
|
| [[فائل:الشاعر حسن عبدالله الشرفي- من اليمن.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6766164|Marjan Lazovski]]''
|
| [[اتر مقدونيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6769832|Mark Steiner]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6771327|Shamsur Rahman Faruqi]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Shamsur Rahman Farooqi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6776522|Martin Sandoval]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6778086|Marv Luster]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Marv Luster - Southern Campus 1960.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6781944|María Colombo de Acevedo]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:María Colombo de Acevedo - Diputados.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6791209|Matthew Seligman]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Matthew Seligman, Alexandra Arms, Cambridge, UK (April 2018).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6814633|Abdul Hadi Majali]]''
|
| [[اردن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6817775|Meor Aziddin Yusof]]''
|
| [[ملائيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6830619|Michael Gilkes]]''
|
| [[گيانا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6831484|David Refael ben Ami]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
| [[فائل:דדי בן עמי 1.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6832740|Michael McKinnell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6834517|Michael Sorkin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Michael Sorkin.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6835123|Elias Rahbani]]''
|
| [[لبنان]]
|
|
| [[فائل:Elias Rahbani.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6844641|Miguel Lifschitz]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Miguel Lifschitz en conferencia.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6845046|Mihai Cotorobai]]''
|
| [[مالدووا|مولدووا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6851247|Milena Jelinek]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6853968|Muhammad Tariq Al-Khadra]]''
|
| [[فلسطين جي رياست|فلسطين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6885751|Mluleki George]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6893246|Mohammed Nasim]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
| [[فائل:Mohammed Nasim in New Delhi on April 13, 2016.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6893292|Mohammed Sabila]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6909686|Mordechai Yissachar Ber Leifer]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
| [[فائل:Mordechai Yissachar Ber Leifer.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6917707|Motilal Vora]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Motilal Vora.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6939760|Murtoza Bashir]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
| [[فائل:Mortaza Bashir.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6944629|Mwalimu Masudi Mwahima]]''
|
| [[ڪينيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6947701|Itzhak Ilan]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
| [[فائل:יצחק אילן.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6957551|Nader Dastneshan]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Nader Dastneshan.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6963057|Nancy Walker Bush]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6963293|Nandi Yellaiah]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6965785|Narendra Kohli]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Narendra Kohli (Dec. 2008).JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6965830|Naresh Kanodia]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6980389|Natty Hollmann]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6986729|Neela Satyanarayanan]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7000421|Omar Pirrera]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Omar-Maria.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7035671|Nikola Spasov]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
| [[فائل:Nikola spasov.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7044225|Itzhak Jacky Edry]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
| [[فائل:גקי אדרי.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7045291|Noach Dear]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7046976|Noel Guzmán Boffil Rojas]]''
|
| [[ڪيوبا]]
|
|
| [[فائل:Noel Guzmán Boffil Rojas.jpeg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7063903|Noureddine Saâdi]]''
|
| [[الجزائر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7070307|Nurul Islam Babul]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
| [[فائل:Nurul Islam Babul, Jamuna Group.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7085856|Olle Holmquist]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7106297|Oscar W. McConkie, Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7121484|Paatje Phefferkorn]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Paatje Phefferkorn.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7143415|Pat Dye]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Pat Dye on His Homestead Before Christmas.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7151698|Paul Karslake]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7154144|Paul Varelans]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7155119|Paulinho Paiakan]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7167845|Perence Shiri]]''
|
| [[زمبابوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7173124|Peter C. Clapman]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7173657|Peter DiFronzo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:DiFronzo Pete.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7173914|Peter F. Secchia]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Peter F. Secchia & Gerald Ford.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7174885|Peter J. N. Sinclair]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7174966|Peter Jenkins]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7177692|Peter Whiteside]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7181551|Phi Nhung]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ويٽنام]]
|
|
| [[فائل:Phi Nhung (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7182506|Phil Valentine]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Phil Valentine in 2019.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7184198|Philip Paul]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Philip Paul at The Cincinnatian Hotel in Cincinnati, Ohio, USA.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7184510|Philip Voss]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7193787|Pilar Pellicer]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Pilar Pellicer in the 1960s (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7225858|Pollycarpus Priyanto]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7228895|Poovachal Khader]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Poovachal-Khader.jpg.image.845.440.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7262061|Kakhi Kavsadze]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[جارجيا]]
|
|
| [[فائل:Kakhi Kavsadze in R. Harwood's "Quartet" 2003.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7277337|Aleksandr Dubyansky]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Dubyansky1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7279488|Rachhpal Singh]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7282307|Rafael Roncagliolo]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
| [[فائل:Rafael roncagliolo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7283319|Rahat Indori]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Rahat Saab At Ahmedabad.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7287844|Ralph McGehee]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7292463|Randy Tate]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Randy Tate Mets.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7294844|Rasheed Masood]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7295860|Ratnakar Matkari]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:A still of Shri Ratnakar Ramakrishna Matkari Rest.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7302790|Abdul Ghani Gilong]]''
|
| [[ملائيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7322819|Ricardo Silva Elizondo]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Ricardo Silva en 2014.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7324359|Richard L. Brodsky]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7325646|Richard Fenno]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7331216|Rick Baldwin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Rick Baldwin 1978.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7333210|Rifat Chadirji]]''
|
| [[عراق]]
|
|
| [[فائل:Rifaat-jaderji.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7347307|Robert Mandell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Robert Mandell American Conductor.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7352565|Robin Jackman]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7364094|Ron Lurie]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7369214|Ross Browner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7373072|Roy Lester]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Roy Lester 1969.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7373430|Roy Torrens]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7395978|Sabbam Hari]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7399497|Sahara Khatun]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
| [[فائل:Ms. Sahara Khatun in New Delhi on 24 February 2012.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7403307|Sal Rocca]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Sal Rocca.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7404974|Salleh Abas]]''
|
| [[ملائيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7406368|Shivajirao Patil Nilangekar]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7407423|Sam Domoni]]''
|
| [[فجي]]
|
|
| [[فائل:PNC2010 (40).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7408775|Samar Banerjee]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Samar Badru Banerjee.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7423706|Sardar Muhammad Aslam]]''
|
| [[پاڪستان]]<br/>[[برطانوي راڄ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7423826|Sardool Sikander]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7426286|Satish Kaul]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7426298|Satish Prasad Singh]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7438419|Siti Sarah]]''
|
| [[ملائيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7442806|Sebouh Chouldjian]]''
|
| [[آرمينيا]]
|
|
| [[فائل:BishopSebouh.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7446652|Seif Sharif Hamad]]''
|
| [[تنزانيا]]
|
|
| [[فائل:Seif Sharif Hamad.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7461426|Shahadat Hossain Khan]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7462294|Shahrum Kashani]]''
|
| [[ايران]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Shahrum Kashani.webp|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7488743|Shankha Ghosh]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Sankha Ghosh - Kolkata 2011-05-09 2833.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7505951|Shyama Charan Gupta]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7508832|Sidik Mia]]''
|
| [[ملاوي]]
|
|
| [[فائل:Sidik Mia 2010 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7518233|Simon Barrington-Ward]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Simon Barrington-Ward 2011.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7557756|Soli Sorabjee]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Soli Sorabjee lecture (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7562042|Sonny Fox]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Sonny-fox.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7599168|Stanisław Kogut]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Stanisław Kogut Kancelaria Senatu.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7609172|Stephen F. Williams]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Stephen Fain Williams.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7612166|Steve Carter]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7612907|Steve Ingle]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7613158|Steve Lightle]]''
|
|
|
|
|
|-
| [[اسٽيو ولھائيٽ]]
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7635072|Sugathakumari]]''
|
| [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Sugathakumari.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7635151|Sugrib Singh]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7635912|Sukumar Hansda]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7645674|Surendra Prakash Goyal]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7645718|Suresh Angadi]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Ambigara chouwdayya jayanti procession mp suresh angadi.jpg|center|128px]]
|-
| [[سید منور حسن]]
|
| [[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7660970|Sylvia Murphy]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7666107|Sérgio Sant'Anna]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Feira de Frankfurt 2013 (10276676994).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7679487|Talib Jauhari]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7804179|Tim Robinson]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Tim Robinson photo by John Drever.jpeg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7814981|Tom Blackwell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7816000|Tom Green]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7816917|Tom Moody]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7822149|Tony Curcillo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Football player Tony Curcillo, no. 99 Le joueur de football Tony Curcillo, no 99.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7822625|Tony Ingle]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7824296|Tootie Robbins]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7827796|Toshiro Kandagawa]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
| [[فائل:Toshiro Kandagawa famous Japanese Cook 2013.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7916745|Vasilis Botinos]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7924918|Vic Stelly]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Vic Stelly (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7931761|Vincent Di Maio]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7932723|Vinod Dua]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Vinod Dua.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7938377|Vladimir Ivanov]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7945731|W. J. M. Lokubandara]]''
|
| [[سري لنڪا|سريلنڪا]]
|
|
| [[فائل:WJM Lokubandara.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7966917|Wambali Mkandawire]]''
|
| [[ملاوي]]
|
|
| [[فائل:Wambali Mkandawire in 2019.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7970391|Warren Mitchell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Warren Mitchell basketball.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q8003575|Willem Konjore]]''
|
| [[نميبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q8009341|William Frankland]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Dr Bill Frankland.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q8018795|William Stern]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q8040173|Wynn Handman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Wynn Handman Studio photo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q8046301|Yaakov Perlow]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:הרב מנובומינסק.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q8053832|Yisa Sofoluwe]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q8059945|Yu Lihua]]''
|
| [[جمھوريا چين (1912ء–1949ء)]]<br/>[[تائيوان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q8061948|Yusuf Grillo]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
| [[فائل:Yusuf Grillo, 'Yoruba Bride'.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q8066134|Zanele kaMagwaza-Msibi]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
| [[فائل:Zanele KaMagwaza Msibi (NFP President).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q8201895|Antonio Álvarez Solís]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Antonio Alvarez Solis 2012an.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q8353446|Daisy Lúcidi]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Daisy Lucidi cropped.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q9012220|Joaquín Carbonell]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Joaquín Carbonell cantando en el acto de recogida medalla de oro de los amantes CITT Teruel 2020 -primer plano (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q9012935|Jorge Trías Sagnier]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9015433|Juan Cotino]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Juan Cotino.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q9025128|Luis Ibero]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9026939|Maguito Vilela]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:ELEIÇÕES- MAGUITO VILELA FALA SOBRE PLANO DE GOVERNO.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q9055167|Papaléo Paes]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Papaléo Paes em 2015.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q9066796|Raymundo Capetilo]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Raymundo Capetillo (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q9139800|Adam Kopczyński]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9147802|Alfred Rzegocki]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9152862|Andrzej Maryniarczyk]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9179979|Bronisława Kowalska]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Bronisława Kowalska w swoim biurze poselskim 1997.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q9200218|Célio Taveira Filho]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9202000|Dariusz Gnatowski]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Dariusz Gnatowski 2011.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q9250881|Edward Gnat]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9319012|Yaghoub Zoroofchi]]''
|
| [[ايران]]<br/>[[آذربائيجان]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9324836|Ryszard Miazek]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9341835|Stanisław Dulias]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9375799|Witold Paszt]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Witold paszt.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q9376370|Wojciech Borowik]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9388447|Zbigniew Zysk]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9621049|Antônio Bivar]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9630040|Arolde de Oliveira]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Arolde de Oliveira em abril de 2016.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q9631197|Artenir Werner]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9674168|Calane da Silva]]''
|
| [[موزمبيق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9697014|Carlos Eduardo Cadoca]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q9697147|Carlos José Ramos dos Santos]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10263911|Daniel Azulay]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Lançamento da cartilha do artista Daniel Azulay “Juntos, dizemos não ao crack e outras drogas”.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10267669|Djalma Bastos de Morais]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Placa Correio (Altos).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10270686|Eduardo Galvão]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Eduardo Galvão cropped.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10278098|Euclides Scalco]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Aécio Neves - Caminhada em Curitiba - 02 08 2014 (14625368348).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10278404|Evaldo Gouveia]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:00 evaldo gouvea bsb.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10280059|Farid Abrahão David]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Neguinho da Beija-Flor and Farid Abrahão David.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10285766|Frederico Campos]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Frederico Campos.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10286851|Fábio Campana]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10287856|Gabriel Donato de Andrade]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10289133|Gerardo Juraci Campelo Leite]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10293304|Gésio Amadeu]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10293637|Hamilton Carvalhido]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Hamilton carvalhido.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10293964|Haroldo Lima]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Haroldo Lima ANP.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10294485|Helenês Cândido]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Crédito Obrigatório-Carlos Costa da ALEGO.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10294895|Henrique do Rego Almeida]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10303554|Irani Barbosa]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Iranibarbosa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10304355|Ivair Nogueira do Pinho]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10306865|Jesús Martín-Barbero]]''
|
| [[اسپين]]<br/>[[ڪولمبيا]]
|
|
| [[فائل:Jesús Martín Barbero & Manuel Ángel Vázquez Medel (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10306940|Jimy Raw]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10308683|José Adauto Bezerra]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Adauto Bezerra.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10310137|José Mentor]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Mentor141122.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10310270|José Paulo de Andrade]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10312042|João Peixoto]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Dom João Câncio Peixoto.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10320776|Luiz Humberto Carneiro]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10321916|Irmão Lázaro]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Cantor evangélico Lazáro.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10321989|Líber Gadelha]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10325015|Marcelino da Mata]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
| [[فائل:Marcelino da Mata.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10325178|Marcelo Veiga]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Marcelo Veiga (2019).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10326164|Maria de Sousa]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
| [[فائل:Maria de Sousa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10326942|Martinho Lutero Galati]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Luther kingw.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10336064|Nelson Bornier]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Nelson Bornier 2016.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10336108|Nelson Proença]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10336785|Nicolau dos Santos Neto]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10340557|Olga Savary]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10341534|Orlando Duarte]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10346369|Paulinho]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Paulinho.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10346618|Paulo Gustavo]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Paulo Gustavo em novembro de 2019 no Humor Multishow (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10346700|Paulo Medina]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:João Paulo Medina, presidente do conselho e fundador da Universidade do Futebol.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10346832|Paulo Stein]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10347522|Pedro Ivo Ferreira Caminhas]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10349697|Pietro Mário]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10358966|Reinaldo Rayol]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10359396|Renato de Jesus]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10361058|Ricardo Akinobu Yamauti]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10361074|Ricardo Archer]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10363213|Robert de Almendra Freitas]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10363935|Rodrigo Rodrigues]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10364607|Roseli Machado]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10365459|Ruy Scarpino]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10370805|Severiano Mário Porto]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10371761|Simão Sessim]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Simão Sessim em novembro de 2017.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10390246|Vicente Fialho]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10393782|Wilson Braga]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10395021|Zenóbio Toscano]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10515493|Ian Palmer]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10554334|John Rowlands]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10857537|Zdeněk Hoření]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
| [[فائل:Horení foto z pohrbu (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10920570|Zhou Qingjun]]''
|
| [[جمھوريا چين (1912ء–1949ء)]]<br/>[[چين]]<br/>[[تائيوان]]
|
|
| [[فائل:周慶峻.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10951750|Sunnam Rajaiah]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q10964510|Myoma Myint Kywe]]''
|
| [[ميانمار]]
|
|
| [[فائل:Myoma Myint Kywe.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q10999909|Dalal Abdel Aziz]]''
|
| ''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11101097|Yang Xiaobo]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11154007|Ragaa Al Geddawy]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
| [[فائل:Ragaa El Geddawy 1960s.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q11299490|Gurbanmuhammet Kasymow]]''
|
| [[ترڪمانستان]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11417946|Shū Wada]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11423265|Takashi Tsuchiya]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11437791|Fujio Ōmaki]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11451301|Sanechika Andō]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11460203|Hideo Kojima]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11467981|Tsutomu Yamazaki]]''
|
| [[جاپان]]
|
|
| [[فائل:Yamazaki Tsutomu (Parliamentary Secretary).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q11473366|Kumiko Okae]]''
|
| [[جاپان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11605203|Yukio Beniyama]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11632964|Tomoichi Tanimura]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11685350|Alfred Kucharczyk]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11685938|Andrzej Koprowski]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Andrzej Koprowski SJ.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q11686026|Andrzej Owczarek]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Andrzej Owczarek 2015.08.24.jpeg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q11699820|Gildardo García]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
| [[فائل:Gildardo Garcia.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q11720447|Janusz Sanocki]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Janusz Sanocki Sejm 2016.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q11724981|Jerzy Limon]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Jerzy Limon.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q11765368|Maciej Grubski]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Maciej Grubski VII kadencja Kancelaria Senatu.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q11779890|Mieczysław Morański]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11865551|Jaakko Syrjä]]''
|
| [[فنلينڊ|فن لينڊ]]
|
|
| [[فائل:Jaakko Syrjä (1958) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q11912441|Carles Trullols i Clemente]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11915238|Vlastimil Marek]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]
|
|
| [[فائل:AutoportretWiki.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q11928824|Josep Mussons i Mata]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:JosepMussons.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q11952113|Toni Coromina]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q11954665|Vicenç Capdevila]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12017014|František Filip]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12017274|František Lízna]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]]
|
|
| [[فائل:Frantisek Lizna 2009.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12022755|Jan Křen]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]]
|
|
| [[فائل:Jan-Křen-(2014).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12023229|Jan Vodňanský]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
| [[فائل:Jan Vodnansky 2008.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12023238|Jan Vrba]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12023387|Jana Andresíková]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12024163|Jaroslav Šaroun]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12026421|Josef Nekl]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12032649|Ladislav Štaidl]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]]
|
|
| [[فائل:L.Štaidl.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12036766|Michal Mejstřík]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]]
|
|
| [[فائل:Michal Mejstřík (1952-2021).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12036789|Michal Polák]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
| [[فائل:Brno, Šelepka, Synkopy 61 (02).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12040463|Naďa Urbánková]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
| [[فائل:Nada Urbankova 1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12044941|Petr Kužel]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12073214|Vladislav Yegin]]''
|
| [[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12098532|Vitaliy Hurnak]]''
|
| [[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12104430|Viktor Zhenchenko]]''
|
| [[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:Viktor Zhenchenko.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12111312|Oleksandr Kozarenko]]''
|
| [[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:Oleksandr Kozarenko in Krushelnytska museum 02.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12118151|Timur Litovchenko]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Forum vydavtsiv 2017.235.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12120757|Vitalii Malakhov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:Віталій Малахов.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q13058789|Badar Uddin Ahmed Kamran]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q13059317|Mahbubey Alam]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
| [[فائل:Mahbube alam 2017.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q13071314|Min Yu Wai]]''
|
| [[ميانمار]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q13110295|Alleppey Ranganath]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Alleppey ranganath DSC 0671.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q13112872|Narayan]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Narayan DSW.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q13159219|Chennaveera Kanavi]]''
|
| [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Dr Chennaveera Kanavi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q13207856|Fäyrüzä Möslimevä]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q13512620|Hamish Wilson]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q13560249|Lucille Times]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Lucille Times & Historical Marker.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q13570123|Lalli Partinen]]''
|
| [[فنلينڊ|فن لينڊ]]
|
|
| [[فائل:Lalli-Partinen-1965.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q13742419|Kees Bakker]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q14492130|Leo Goodman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q14857056|Wout Holverda]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
| [[فائل:Wout Holverda (1984).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q14949590|Augustine Mahiga]]''
|
| [[تنزانيا]]
|
|
| [[فائل:Augustine Mahiga (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q14950917|Jim Fraser]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Jim Fraser - Germantown Academy 1954.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q14981932|Patrick Hanks]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15077049|Sergej Sokolkin]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15077313|Blas Camacho Zancada]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15131268|Michel Tibon-Cornillot]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15141208|Marco Ferrari]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:MarcoVirgilioFerrari.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q15260378|Carlos Casamiquela]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Carlos Casamiquela.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q15379160|Beatriz Yamamoto Cázarez]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15429090|Joel Shatzky]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15442290|Joel J. Kupperman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15443253|Swapan Kumar Chakravorty]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Swapan Kumar Chakravorty - Kolkata 2011-08-02 4503.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q15445520|Judy Irola]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15455926|Manuel Juárez]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Manolo Juárez at Biblioteca Nacional 2014 (15701603999).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q15485954|Nicholas Rinaldi]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15531146|Roza Sabiryankyzy Akkuchukova]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15618745|Manglesh Dabral]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Manglesh Dabral. Dec 1993. New Delhi. By Amarjit Chandan.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q15636630|Marek Pivovar]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
| [[فائل:Marek Pivovar 2015.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q15711854|Jan Veentjer]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
| [[فائل:HockeyNL-HDM1963.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q15723603|Ajit Das]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15723647|Amarendra Mohanty]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Amarendra Mohanty Odia Film Music Director.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q15724226|Tapu Mishra]]''
|
| [[اوڙيسا|اوڙيسيا]]
|
|
| [[فائل:Tapu Mishra Bengaluru Odia Ganesa Puja1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q15725319|Shantiraj Khosla]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15730390|Kamal Rani]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15731459|Turi Simeti]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Turi Simeti.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q15819842|Ibrahim Mbombo Njoya]]''
|
| [[ڪيمرون]]
|
|
| [[فائل:Ibrahim Mbombo Njoya KdfsultanIb.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q15835700|Moses Hamungole]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15876044|Jarmila Rýznarová]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15883033|Yauhien Anischanka]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15896972|Ho Chau-chu]]''
|
| [[تائيوان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15921673|Franz Marx]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15942109|Eugenio Minasso]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Eugenio Minasso.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q15943581|Bartolomeo Pepe]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Bartolomeo Pepe datisenato 2013.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q15994807|Michael Wakelam]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16046136|Houshang Mansourkhaki]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16052047|Karim Akbari Mobarakeh]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Karim akbari mobarake 02.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16052285|Mohammad Mirmohammadi]]''
|
| ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]]
|
|
| [[فائل:Seyyed Mohammad Mirmohammadi 2018-06-23.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16053060|Hossein Sheikholeslam]]''
|
| [[ايران]]<br/>''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''
|
|
| [[فائل:Hossein Sheikholeslam.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16090540|M. Narasimham]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16091761|Aurora Cornu]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16093542|Anthony Bailey]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:AnthonyBailey.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16093633|Stanley Chera]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16104508|Janos Mohoss]]''
|
| [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16104930|Shyam Bihari Misra]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16104964|Renzo Gattegna]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16105298|Roger Chappot]]''
|
| [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16105431|Basil Pesambili Mramba]]''
|
| [[تنزانيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16105794|Stephen Susman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16105925|Robert H. Garff]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16106394|John Palmer]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16106734|Aubrey Mokoape]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16116741|Željko Mavrović]]''
|
| [[ڪروشيا]]<br/>''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''
|
|
| [[فائل:Zeljko Mavrovic Sarastro.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16117386|David Shepard]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:David Shepard (13860572183) (1).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16118380|Abdelkader Jerbi]]''
|
| [[تيونس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16119295|Ahmed Halawa]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
| [[فائل:أحمد حلاوة.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16121789|Mahmoud El Idrissi]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16123725|Kamal Amer]]''
|
| [[مصر]]<br/>''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16124469|Marwan Mahfouz]]''
|
| [[لبنان]]
|
|
| [[فائل:Marouan Mahfouz, Damascus Opera House - Aug 13, 2020.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16124968|Saleh Abdullah Ali Al-Sanabani]]''
|
| [[يمن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16128982|Oleg Zalotnev]]''
|
| [[بيلاروس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16138667|Thanwa Raseetanu]]''
|
| [[ٿائيلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16138911|Somsak Jaikaew]]''
|
| [[ٿائيلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16143657|Agnaldo Timóteo]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Agnaldo Timóteo (8488377495).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16144880|Abdul Hamid Sebba]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16145812|Ferenc Tóth]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16151657|Nand Kumar Singh Chauhan]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16151874|Benny Napoleon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Benny Napoleon.jpeg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16162589|Mohamed Nejib Berriche]]''
|
| ''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[تيونس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16166855|Yaakov Schwei]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16184437|Jeanne PMR Winaktu]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16185240|Miša Aleksić]]''
|
| ''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>''[[:d:Q838261|Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[سربيا]]
|
|
| [[فائل:Misa Aleksic 2008.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16191015|Isidro Pedraza Chávez]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16195218|Olan Montgomery]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16197612|Gerry Cottle]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16200336|Eve Branson]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Eve Branson.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16202862|Lance Carson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16204248|José Alberto Ciurana]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16205288|David Cook]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16207131|Little Walter DeVenne]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Little Walter Devenne.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16215977|Lee Nurse]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16263095|André Manaranche]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16269511|Howard Schoenfield]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16297882|Heikki Aarva]]''
|
| [[فنلينڊ|فن لينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16301834|Eugenio Rojas Apaza]]''
|
| [[بوليويا]]
|
|
| [[فائل:Eugenio Rojas Apaza en 2019.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16307459|Boonruen Choonhavan]]''
|
| [[ٿائيلينڊ]]<br/>''[[:d:Q1081620|Siam]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16327525|Dimitris Talaganis]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16328064|Sakēs Totlēs]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12122416|Anatolii Melnyk]]''
|
| [[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12124173|Anatolii Mokrousov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:НДУ 4 Мокроусов Анатолій Олексійович.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12130376|Mykola Moshyk]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12140136|Mykola Petrenko]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12146863|Vasyl Raichynets]]''
|
| [[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:Райчинець В.Ф..jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12153381|Ihor Skochylias]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12165467|Vasyl Fedoryuk]]''
|
| [[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12178780|Ahmed bin Yahya Al-Bahkali]]''
|
| [[سعودي عرب]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12178851|Ahmed Khalil]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
| [[فائل:Ahmed Khalil 1.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12199735|Bahjat Suleiman]]''
|
| [[شام]]
|
|
| [[فائل:السفير د- بهجت سليمان في مكتبه 2013-10-25 23-05.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12205315|جريس سماوي]]''
|
| [[اردن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12205653|Galal El-Sharkawy]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12205887|Jamal Salameh]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12208000|Hassan Alwan]]''
|
| [[يمن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12211513|Dakhil Allah bin Shilwan]]''
|
| [[سعودي عرب]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12215887|Saad Al Tmami]]''
|
| [[سعودي عرب]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12216684|Souleymen Bakhelili]]''
|
| [[الجزائر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12217290|Sawsan Rabie]]''
|
| [[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12218187|Shākir ʻAbd al-Ḥamīd]]''
|
| ''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12219578|Saleh al-Shehi]]''
|
| [[سعودي عرب]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12219707|Sabah Abdul-Jalil]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12220206|Salah Abdel-Fattah Al-Khalidi]]''
|
| [[اردن]]
|
|
| [[فائل:صورة شخصية صلاح عبد الفتاح الخالدي.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12222428|ʻAbbas Tarabili]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12222559|عبد الحكيم الطاهر]]''
|
| [[سوڊان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12223917|Abdul Wahab Al-Dailami]]''
|
| [[يمن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12224294|Abeer Al Khader]]''
|
| [[ڪويت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12224793|Eizzaldin al-Manasrah]]''
|
| [[فلسطين جي رياست|فلسطين]]
|
|
| [[فائل:عز الدين المناصرة.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12228063|Ali Hasan al-Halabi]]''
|
| [[اردن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12240387|Muhammad Hasan al-Amin]]''
|
| [[لبنان]]
|
|
| [[فائل:Mhmdhassanamine02.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12240900|Mohammed Atassi]]''
|
| ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12241232|Mahmoud Khedri]]''
|
| [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12242111|مرزوق سعيد]]''
|
| [[ڪويت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12243038|Mashari Al-Ballam]]''
|
| [[ڪويت]]
|
|
| [[فائل:Mashari Al-Ballam.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12247638|Nadia Al-Iraqia]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12249124|Noureddine Saïl]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
| [[فائل:Noureddine Saïl, Al Jasra Cultural and Social Club - Apr 10, 2017.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12249589|Hady El Gayar]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
| [[فائل:هادي الجيار - مسلسل شطرنج.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12250383|Wael el-Ebrashy]]''
|
| ''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
| [[فائل:Wael El-Ebrashy.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12252122|Youssef Chaban]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12276288|Georgi Belev]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12276521|Georgi Koritarov]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
| [[فائل:Georgi koritarov.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12282041|Ioannis Tassias]]''
|
| [[يونان]]
|
|
| [[فائل:Metropolitan Bishop of Lagada Ioannis.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12293596|Seraphim Papakostas]]''
|
| [[يونان]]
|
|
| [[فائل:Serafeim Papakostas.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12297558|Fidel Beev]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
| [[فائل:Fidel Beev (40NS).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12344974|Anatoly Goncharov]]''
|
| [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:Анатолий Гончаров.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12355047|Sen Rodin]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12383193|Araceli Herrero Figueroa]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Araceli Herrero Figueroa (AELG)-3.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12447464|Mridula Sinha]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Governor Mridula Sinha.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12470547|Abdul Gafur]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Abdul Gafur, The DPR-RI Stance on the Reform Process and the Resignation of President Soeharto, p39.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12472162|Anicetus Bongsu Antonius Sinaga]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Mgr Anicetus Bongsu Antonius Sinaga.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12472429|Aria Baron]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12480859|Dani Anwar]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Dani Anwar.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12487277|Jane Shalimar]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Jane Shalimar.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12496129|Mahyuddin N.S]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Vice Governor of South Sumatra Mahyuddin NS.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12499829|Naek Lumban Tobing]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12507600|Rachmawati Sukarnoputri]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Rachmawati Soekarnoputri, 2020.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12508669|Rina Gunawan]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12511451|Saefullah]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Saefullah as the Administrative Mayor of Central Jakarta.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12512106|Santosa Doellah]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12515951|Soraya Abdullah]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12520062|Tasiman]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Bupati Pati 2001 - 2011 H. Tasiman SH.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12572362|Gaziza Abdinabiyeva]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[قازقستان|قازڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12636953|Milka Babović]]''
|
| ''[[:d:Q15102440|Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes]]''<br/>[[يوگوسلاويا جي بادشاهت]]<br/>''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[ڪروشيا]]
|
|
| [[فائل:Milka Babović 2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12647422|Albinas Stankus]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Albinas Stankus.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12687567|Harussani Zakaria]]''
|
| [[ملائيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12720803|Anton Gămurari]]''
|
| [[مالدووا|مولدووا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12722975|Bruce Williamson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12723353|Camil Marinescu]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12725593|Constantin Simirad]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12736493|Nelu Ploieșteanu]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12737850|Petrică Mîțu Stoian]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
| [[فائل:Petrică Mâțu Stoian.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12746078|Miloš Šobajić]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
| [[فائل:Miloš Šobajić.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12748222|Sanja Ilic]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
| [[فائل:Aleksandar Sanja Ilić.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12755511|Miodrag Lazić]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Mural dedicated to dr Lazić in Inđija.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12755659|Mićo Mićić]]''
|
| [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]]
|
|
| [[فائل:Mićo Mićić (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12803861|Tadej Hrušovar]]''
|
| [[سلووينیا]]
|
|
| [[فائل:Tadej Hrušovar.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12808962|Burhan Kuzu]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
| [[فائل:Burhankuzu.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12835999|Arif Ali Guliyev]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12840776|Kamil Ibrahimov]]''
|
| [[آذربائيجان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12842530|Məcnun Hacıbəyov]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12844831|Rafael Cəbrayılov]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12845273|Rasmi Dzhabrailov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12846537|Teymur Əhmədov]]''
|
| [[آذربائيجان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12848564|Çingiz Briya]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12850214|Amiraslan xan Avsar]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12861745|Anzor Erkomaishvili]]''
|
| [[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:Anzor Erkomaishvili 2025 stamp of Georgia.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12875379|Giorgos Tragas]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12877939|Theodoros Katsanevas]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12880973|Metropolitan Aetolia και Acarnania Cosmas]]''
|
| [[يونان]]
|
|
| [[فائل:Μακαριστός Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας Κοσμάς.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12906548|Zafir Hadžimanov]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12906617|Zoran Dzhorlev]]''
|
| [[اتر مقدونيا]]
|
|
| [[فائل:С.Спасовска и З.Џорлев во вториот блок на концертот.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q12960757|Đurđa Ivezić]]''
|
| [[يوگوسلاويا جي بادشاهت]]<br/>''[[:d:Q153128|Independent State of Croatia]]''<br/>''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[ڪروشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12963488|Douglas Cagas]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q12969927|Reynaldo Umali]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q13024946|Sergio Víctor Palma]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Elgrafico 3314 palma duran.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q13028014|Ivan Pratasenya]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q13028248|Aleh Makušnikaŭ]]''
|
| [[بيلاروس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q13050762|Aharon Adibekjan]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q13054711|Sergo Karapetyan]]''
|
| [[آرمينيا]]
|
|
| [[فائل:Sergo-Karapetyan-Armenia-Minister.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q13055374|Ranjit Sinha]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q13057474|Kamal Lohani]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
| [[فائل:Kamal Lohani.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18236146|Yulyen Balmusov]]''
|
| [[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18246554|Enio Mainardi]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18249366|Theodore Bugas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18249465|Othón Cuevas Córdova]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18275399|Gláucio Ary Dillon Soares]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18280349|Vladimir Shnitke]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18327523|György Snell]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
| [[فائل:SnellGyorgyFotoThalerTamas.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18350877|Alberto Amador Leal]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18390781|Roberto Leitão]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Roberto Leitão.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18391983|Sekhar Basu]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Sekhar Basu.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18405881|Nikiforos]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18421453|Subiakto Tjakrawerdaya]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Subiakto Tjakrawerdaya.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18538499|Adrian Bărar]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
| [[فائل:Adi Barar (Cargo) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18539289|Cornelia Catangă]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18546585|Hilary S. Chapman]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18549704|Nicolae Sabău]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18618827|Igor Bogdanoff]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Igor Bogdanov.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18618829|Grichka Bogdanoff]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Grichka B, Présentation équipe DMBC, 10 septembre 2016 - 6.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18634038|Anfim (Tudos)]]''
|
| [[مالدووا|مولدووا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18649004|Avelino Méndez Rangel]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Avelino Mendez Rangel 1 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18683826|Krishan Kumar Aggarwal]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18685775|Jim Dornan]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18685824|Ayatullah Durrani]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18687827|Morris Hood III]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18688035|Jitendra Nath Pande]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18738911|Mack Walker]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18747673|Reynaldo Salazar]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18750351|Maulana Ameer Zaman]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18750460|Ram Lal Rahi]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18752973|Tiit Lilleorg]]''
|
| [[اسٽونيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18764064|Martin S. Fox]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18810088|Elidio Espinoza]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
| [[فائل:Elidio Espinoza Quispe.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18811939|Terry Doran]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18921500|Felicia F. Campbell]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19271880|Sami Hasan Al Nash]]''
|
| [[يمن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19281555|Manzoor Ahtesham]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19301055|María Araujo]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19361829|Giovanni Battista Rabino]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Giovanni Battista Rabino.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19517945|Pir Noor Muhammad Shah Jillani]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19518853|Luis Enrique Mercado]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19547762|Munirathna Anandakrishnan]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Anandakrishnan.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19547902|கோ. இளவழகன்]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19561531|Nolan Mettetal]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19564424|Dietmar Seyferth]]''
|
| [[جرمني]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19605243|Ashok Kumar Walia]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19608131|Caio Narcio]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Caio Narcio.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19609869|Chandro Tomar]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19611679|Yusuf Kenan Sönmez]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19635577|Dimitris Kremastinos]]''
|
| [[يونان]]
|
|
| [[فائل:KremastinosDimitris.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19665021|Helen Damico]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19667174|Shingoose]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19667683|Kim H. Veltman]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
| [[فائل:Kim Veltman at EVA London 2017.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19668626|Rajkumar Keswani]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19710290|José Carlos Schiavinato]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19725072|Dadang Wigiarto]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Bupati Situbondo Dadang Wigiarto periode kedua.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19787577|Rubén Anguiano]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19871563|Frank Brew]]''
|
| [[آسٽريليا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19872432|Ken Colvin]]''
|
| [[آسٽريليا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19880661|Miguel Ángel Gutiérrez Machado]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19895787|Brijendra Singh Rathore]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19915711|Abdulmanap Nurmagomedov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Abdulmanap Nurmagomedov in 2021.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19942870|Dadang Hawari]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19953017|Abd ar-Rahman ibn Khalifa]]''
|
| [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19974584|Lukman Niode]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20004583|Josep Ferrer Peris]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20004758|Josep Sala i Mañé]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Primera actuacio castellers de barcelona.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20016600|Alberto Sonsol]]''
|
| [[يوراگوائي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20045601|Antônio de Jesus Dias]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20048117|José Júlio Venâncio Antunes]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
| [[فائل:José Júlio VFXira 01.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20049141|Mário Coelho]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
| [[فائل:Monumento a Mário Coelho, Vila Franca de Xira 03.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20054063|John M. Squire]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20064152|Kuo Nan-hung]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20069206|Vasyl Pisnyi]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20090063|Vakha Agaev]]''
|
| [[روس]]
|
|
| [[فائل:Vaha Agaev.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20403285|Tony Moussa]]''
|
| [[شام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20418100|Riyāḍ Najīb Al-Rayyis]]''
|
| ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20426392|Bens Leo]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20426512|Hilmi Aminuddin]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20479636|Venelin Mitev]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20480938|István Kozma]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]<br/>[[هنگري|ھنگري]]
|
|
| [[فائل:Kozma István NB.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20501917|Avraham Yeshayahu Heber]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
| [[فائل:הרב הבר.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20507884|Karen Babayan]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[آرمينيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20509962|Grigor Brutyan]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[آرمينيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20513641|Harutyun Topikyan]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20525356|Benjamin Tolić]]''
|
| [[ڪروشيا]]
|
|
| [[فائل:Benjamin Tolić.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20528490|Tõivo Sarmet]]''
|
| [[اسٽونيا]]
|
|
| [[فائل:Toivo sarmet2.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20533125|Dositeo Rodríguez]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20559646|A. Yunus Kunju]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:A younus kunju x mla.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20560624|Mehman Aghayev]]''
|
| [[آذربائيجان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20560807|Naini Narshimha Reddy]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Nayini Narsimha Reddy.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20565316|Alasgar Gurbanaliyev]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20605416|Bakari Mwapachu]]''
|
| [[تنزانيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20610736|Tasoltan Mamsurov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20665651|Pydikondala Manikyala Rao]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20670029|Dalenda Abdou]]''
|
| [[تيونس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20685591|Troy Sneed]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20751292|Mostafa Khorramdel]]''
|
| ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]]
|
|
| [[فائل:دوستان دکتر خرمدل، کمال مولودپوری و سایر دانشجویان مهاباد.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20856252|Giorgio Mondino]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Giorgio Mondino.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20871871|José Ramón Fernández Gordo]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20873631|Kanstancin Sieviaryniec]]''
|
| [[بيلاروس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16336402|Almeida Henriques]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16336608|André Zacharow]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16336792|Arnaldo Faria de Sá]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Arnaldo Faria de Sá ABr.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16336946|Bonifácio José Tamm de Andrada]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Deputado Federal Bonifácio Andrada.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16337113|Cecília Guimarães]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16337360|Domingos de Freitas Diniz Neto]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16337378|Dulce Nunes]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16337681|José de Oliveira Fernandes]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Museu da Cidade de Manaus - 15.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16337792|Lúcia Braga]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Plenário do Congresso (39777958125).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16337889|Maria José Valério]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
| [[فائل:Maria José Valério, 1968 (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16366590|Elbrus Abbasov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16371865|Nizameddin Quliyev]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16376838|Zöhrab Alıyev]]''
|
| [[آذربائيجان]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16377555|Ingilab Nasirov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16382689|Leon Adyan]]''
|
| [[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16466511|Laxman Giluwa]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16485758|Antonio González Pacheco]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16490286|Carlos Holmes Trujillo]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
| [[فائل:Holmes Trujillo.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16493623|Aritana Yawalapiti]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16494414|Artur Portela Filho]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16498472|Kerstin Behrendtz]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16518797|Sabina de la Cruz]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Sabina de la Cruz.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16526878|André Osi]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
| [[فائل:Andre Osi 20100207 Bagnols-sur-Ceze 1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16530501|Aslanbek Fidarov]]''
|
| [[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16534529|Aron Atabek]]''
|
| [[قازقستان|قازڪستان]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:Aron Atabek imprisoned poet Kazakhstan Astana 2012.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16538862|Danil Khalimov]]''
|
| [[قازقستان|قازڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16559534|Giorgio Gatti]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16562408|Guido Stagnaro]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16595738|Marianne Lundquist]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
| [[فائل:Marianne Lundquist SOK.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16624314|Ramón Romero Roa]]''
|
| [[پيراگوئي]]
|
|
| [[فائل:RamonRomeroRoa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16625708|Roberto Valcárcel]]''
|
| [[بوليويا]]
|
|
| [[فائل:Roberto Valcarcel.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16631776|Vladimir Voronov]]''
|
| [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:Vladimir Voronov i Aleksandr Michkov.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16632989|Kjell Grane]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16647536|Arthur Whistler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16656949|Mishik Kazaryan]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Kazaryan Mishik, cutted.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16670158|Pino van Lamsweerde]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Pino van Lamsweerde 3.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16672105|Vladimir Lopukhin]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Lopukhin Vladimir.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16701731|Roy Horn]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q713750|West Germany]]''
|
|
| [[فائل:Las Vegas, Nevada's headlining illusionists Siegfried & Roy (Roy Horn cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16727899|Ben Chafin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16728415|Bill C. Davis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16728630|R. Doraikkannu]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16728723|Nasir Durrani]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16729376|Gordon Van Wylen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16729793|Marlene Herrera Díaz]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16729954|Hudeidi]]''
|
| [[صوماليا|سوماليا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16730231|Omar Jazouli]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16730710|Brandis Kemp]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16732661|José Babel Mireles Valverde]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:José Manuel Mireles Valverde.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16732956|Alia Muhammad Baker]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16744309|Butana Komphela]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16746913|Mykola Myatlitski]]''
|
| ''[[:d:Q2895|Byelorussian Soviet Socialist Republic]]''<br/>[[بيلاروس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16842006|Corky Lee]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Corky Lee at the Chinese American Museum DC in 2019.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16847056|Nick Cordero]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16865759|Enrico Comba]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16885966|Suresh Kumar Srivastava]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16910068|Florentino Domínguez Ordoñez]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16910076|Gilberto Ensástiga]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16912496|Philippe Lécrivain]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16939853|Cláudio Petraglia]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16940061|Dinaldo Medeiros Wanderley]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16940336|Nelson Meurer]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:NELSON MEURER.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16940411|José Itamar de Freitas]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16940797|Sérgio Olímpio Gomes]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Deputado Major Olimpio no Senado 2 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16977833|Syed Muhammad Fazal Agha]]''
|
| [[پاڪستان]]<br/>[[برطانوي راڄ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16979865|Azmeera Chandulal]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Chandulal Ajmeera.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16979978|Neil D. Jones]]''
|
| ''[[:d:Q756617|Kingdom of Denmark]]''<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Neil D. Jones.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16999679|Rafel Tur i Costa]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q17032692|África Lorente Castillo]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Africa Malaga.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17034981|Trần Ngọc Châu]]''
|
| [[ويٽنام]]<br/>''[[:d:Q180573|South Vietnam]]''
|
|
| [[فائل:Dân-biểu đơn-vị Kiến-Hòa Trần Ngọc Châu.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17123751|Ismail Bhamjee]]''
|
| [[بوٽسوانا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q17126490|Tullio Abbate]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Tullio Abbate and Ayrton Senna.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17154848|Паращенко Владимир Михайлович]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Паращенко Владимир Михайлович.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17198221|Dennis Johnson]]''
|
| [[جميڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q17279336|Robert Martin Gumbura]]''
|
| [[زمبابوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q17285375|Luigi Reitani]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q17305968|Henry Graff]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Henry F. Graff.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17322473|Iris Love]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q17370650|Jean-Pierre Jossua]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q17388929|Dinesh Chandra Yadav]]''
|
| [[نيپال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q17395359|Arianna W. Rosenbluth]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Arianna W Rosenbluth.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17410598|Imam Suroso]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Anggota DPR RI Komisi IX, Imam Suroso.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17410704|Masud Yunus]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Wali Kota Mojokerto Mas'ud Yunus.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17411404|Soegiharto]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:KIB Sugiharto.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17453217|Vinicio Bernardini]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Vinicio Bernardini.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17486036|Henri Kichka]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
| [[فائل:Henri Kichka au Ciné-Club Educatif et Culturel le 11 mars 2010 à Mons (Crop).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17489803|Nipper Read]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q17505073|Amaranth Ehrenhalt]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Étienne Hajdu et Amaranth Ehrenhalt photo Olivier DUMAY.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17505980|Muhammad Amin]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Wagub NTB Muhammad Amin.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17622463|Miguel Ángel Furones]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Miguel angel furones.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17632923|William Izarra]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
| [[فائل:William Izarra.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17661487|Unnikrishnan Namboothiri]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Unnikrishnan Namboothiri.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17746498|Kanybek Isakov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[ڪرغزستان|ڪِرگزِستانُ]]
|
|
| [[فائل:Kanybek Abduvasitovich Isakov. 14.05.2013.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17859863|Kalsoom Perveen]]''
|
| [[پاڪستان]]<br/>[[برطانوي راڄ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18037895|Chrístos Sikánis]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18043515|Evgeny Mikrin]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18057030|Bennie G. Adkins]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Medal of Honor (15257829652).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18129450|Daniel Yuste]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18162113|Vekuii Rukoro]]''
|
| [[نميبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18209595|Oyewusi Ibidapo Obe]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18217421|Rao Dharampal]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20888651|Mikhail Vinogradov]]''
|
| [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q20891855|Elena Hrenova]]''
|
| [[مالدووا|مولدووا]]
|
|
| [[فائل:Elena Hrenova (2015-01-19).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20985282|Aqel Biltaji]]''
|
| [[اردن]]
|
|
| [[فائل:Hayder Murad Death anniversary 75 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q21002307|Abba Kyari]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21035340|Rick May]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21039937|Anatoli Bondarenko]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21064276|Gertrude Rwakatare]]''
|
| [[تنزانيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21074108|Jaugen Bialassin]]''
|
| [[بيلاروس]]
|
|
| [[فائل:Jaugen Bialassin.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q21104193|Achyut Madhav Gokhale]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21338525|Pakshirajan Lakshminarasimhan]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:6472-Image-32531-1-17-20200727.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q21339879|Zlatko Kvaček]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21341636|Nina I. Strelnikova]]''
|
| [[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21391159|Amnon Freidberg]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
| [[فائل:אמנון פרידברג, סירה.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q21400588|Hafez Abu Seada]]''
|
| ''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
| [[فائل:HafezAbuSeada.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q21405631|Hamid Kahram]]''
|
| ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21440948|Jerzy Zacharko]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21463610|Walter Spitzer]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21464665|Philip Morsberger]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21467243|David Leverett]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21480753|Juanjo Rocafort]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21513748|Edayathumangalam Kandaswamy Ganesan]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21515658|Edman Ayvazyan]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Edman Ayvazyan 1(Cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q21572745|Firsat Sofi]]''
|
| [[عراق]]
|
|
| [[فائل:فرسەت سۆفی.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q21597734|Georges Trussart]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21651710|Nomula Narsimhaiah]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21663093|Musa Yerniyazov]]''
|
| [[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21663972|Alexander Vasserman]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21674648|Mohammad Kiavash]]''
|
| ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]]
|
|
| [[فائل:سید محمد علوی تبار.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q21682616|కె.కె.రంగనాథాచార్యులు]]''
|
| [[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''<br/>[[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21685126|Narendra Kumar Swain]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:NKS2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q21747070|Dan Tătaru]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21827250|Sarat Kumar Kar]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Sarat Kumar Kar.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q21833015|Gaetano Rebecchini]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21933841|Suresh Gore]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21974445|Charan Ramdas]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q22003024|Riyaz Ahmad]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q22004843|Nate Hawkins]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q22006946|Mita Haque]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
| [[فائل:Mita haque cropped from the image of Sheikh Hasina presents Ekushey Padak 2020, Osmani Memorial Auditorium, Dhaka, 2020-02-20 (PID-0034166) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q22087194|Baddegama Samitha Thero]]''
|
| [[سري لنڪا|سريلنڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q22095691|Thandika Mkandawire]]''
|
| [[ملاوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q22277578|Rajendra Devlekar]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q22690302|Michel Tabet]]''
|
| [[لبنان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q22812069|Θανάσης Αγγέλου]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q22921036|Sergio Rossi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q22926728|Cristopher Mansilla]]''
|
| [[چلي]]
|
|
| [[فائل:Cristopher Mansilla (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q22947427|Abdul Hameed Abu Al-Naeem]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q23062821|Mahamane Jean Padonou]]''
|
| [[نائيجر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q23302699|Yosiwo George]]''
|
| [[مائڪرونيشيا جون فيڊريٽيڊ اسٽيٽس]]
|
|
| [[فائل:Federated States of Micronesia Opening Ceremony 150622-N-MK341-013 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q23304286|P. R. Krishna Kumar]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q23561648|Bernd Grimmer]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
| [[فائل:2015 Bernd Grimmer (Landesparteitag AfD Baden-Württemberg) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q23674715|Edward Sienkiewicz]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q23753137|Salvador Vives]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q23815604|Carol Sutton]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q23837608|Rubén Tierrablanca González]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q23887677|Dhanare Paskal Janya]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q23893571|Angelo Perugini]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Perugini.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q23908916|K. V. Vijayadas]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:K.V. Vijayadas.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q23914052|Nelu Bălășoiu]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q23920645|Ömer Döngeloğlu]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
| [[فائل:Ömer Döngeloğlu.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q23927424|Želimir Altarac Čičak]]''
|
| ''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]]
|
|
| [[فائل:Želimir Altarac Čičak .jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q23927812|Claudio Zupo]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q23930665|Daniel-Ștefan Drăgulin]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24009927|Yuri Ponomarev]]''
|
| [[روس]]
|
|
| [[فائل:Пономарёв Юрий Иванович.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24021020|Ion D. Aliman]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24083233|Ionel M. Michiu]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24230776|Lyavon Hryshuk]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24248306|Orlando McDaniel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24251127|Joel Otim]]''
|
| [[يوگنڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24294484|Ducange Sylvain]]''
|
| [[هيٽي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24351545|Abrek Ayupov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Abrek Ayupov 03.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24431331|Andrzej Jan Noras]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24525349|Vasile Gherasim]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24565738|Joe Hand Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Joe Hand, Sr. at Joe Hand Promotions, Inc. 40th Anniversary Party.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24572394|Appaji M. J.]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24572544|Tanveer Akhtar]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24809974|Vladimir Gerdt]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24852023|A. M. M. Safiullah]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24877346|Jiří Ventruba]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
| [[فائل:JiriVentruba.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24940009|Miguel Ángel Troitiño]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Miguel Angel Troitiño.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24941932|Michele Serio]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Michele Serio.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24949382|Asit Bandopadhyay]]''
|
| [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q25111059|Anusuya Prasad Maikhuri]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q25136946|Kamel Lemoui]]''
|
| [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q25189922|Colin Jones]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q25423626|Ali Soleimani]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Ali Soleimani at the Eighth Ammar Film Festival (01).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q25438009|Danilo Pertsov]]''
|
| [[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:Д. Перцов.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q25463188|Neta S. Pane]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q25463883|Edy Oglek]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q25466692|Ade Firman Hakim]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q25468009|Frederik Batti Sorring]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Frederik Batti Sorring, Bupati Toraja Utara.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q25468371|Nadjmi Adhani]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Nadjmi Adhani, Wali Kota Banjarbaru.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q25468378|Sudjati]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Sudjati Bupati Bulungan.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q25469512|Kuryana Azis]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Drs. H. Kuryana Azis.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q25471296|Muharram]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Muharram berau.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q25471771|Shazni Munir Mohd Ithnin]]''
|
| [[ملائيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q25473657|Irena Alijošiūtė]]''
|
| [[لٿوينيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q25542625|Knyaz Hacıyev]]''
|
| [[آذربائيجان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q25588647|P. Gopinathan Nair]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q25640123|Guus Smeets]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
| [[فائل:Guus Smeets.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q25998965|Marius Dinulescu]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87219910|Valerio Moro]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87451176|Benon Magezi]]''
|
| [[يوگنڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87495680|Ikenwoli Godfrey Emiko]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
| [[فائل:The Olu of Warri, Ogiame Ikenwoli.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q87511491|Lee Cha-su]]''
|
| [[ڏکڻ ڪوريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87558710|Roberto Stella]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87652750|Nasser Shabani]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Nasser Shabani.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q87697765|Wen Zengxian]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87830378|Francesco Saverio Pavone]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87849018|Jiang Xueqing]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87967184|Aris Dijksman]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87975501|Narjes Khanalizadeh]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87975990|Reza Mohammadi Langroudi]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87976706|Esmail Yazdi]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Esmaeil Yazdi 2017-09-04.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q87999700|Hipólito Chaiña]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88036515|Ashutosh Mohanta]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88094808|Antonio Michele Stanca]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88179804|Joan Cuadrench i Aragonès]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88181154|Aileen Baviera]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
| [[فائل:Aileen Baviera.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q88196412|António Vieira Monteiro]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88206609|Jean Leber]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88209709|Larry Edgeworth]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88223813|Admir Džubur]]''
|
| [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88326495|Jean-Jacques Razafindranazy]]''
|
| [[فرانس]]<br/>[[مڊگاسڪر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88332749|Sérgio Trindade]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88364089|José María Loizaga Viguri]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88373250|Sylvain Welling]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88373576|Jean-Marie Boegle]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88376163|María José Rubio Fuentes]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88382284|Calogero Rizzuto]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88386281|Nashom Wooden]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88387865|Hassan Milani]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88387896|Peter Myles]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88394294|Zororo Makamba]]''
|
| [[زمبابوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88420752|Olivier Schneller]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88430796|Borja Domecq Solís]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88461558|Maroof Afzal]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88465219|Dez-Ann Romain]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88465409|David Edwards]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88465891|Lee Green]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88471669|Qiu Jun]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88505446|Orlando Staton]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Orlando Staton with the Fabulous Flemtones on February 28, 2020 at Tierney's Tavern in Montclair, New Jersey.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q88529356|Abraham Levy Bressler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88552871|Black N Mild]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88553411|Floyd Cardoz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Floyd Cardoz demonstrating Indian cuisine (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q88564303|Lillo Venezia]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88592566|Jenny Polanco]]''
|
| [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88602759|Giuseppe Berardelli]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88605041|Steven Dick]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88660090|Mohamed Farah]]''
|
| [[صوماليا|سوماليا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88696349|Vasile Ouatu]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88719792|John F. Murray]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88720437|Kious Kelly]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88720923|Rose Marie Compaoré]]''
|
| [[برڪینا فاسو|برڪينا فاسو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88788580|Alan Finder]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88799719|Usama Riaz]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88862963|Ruben Melogno]]''
|
| [[يوراگوائي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88866458|Jésus Gayoso Rey]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88876722|Narciso Arranz Cerezo]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88919704|Jörn Kubicki]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88928087|Jacob Plange-Rhule]]''
|
| [[گھانا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88946519|Romi Cohn]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88948586|Freddy Rodriguez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88960423|Chato Galante]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Chato Galante Premios Goya 2019 - Mejor Película Documental (cropped) (2).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q88961624|Daniel Davisse]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Daniel Davisse, Journée mémoire Holocauste, Esch-sur-Alzette-103.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q88963159|Angelo Rottoli]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88974861|Amged S. El-Hawrani]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88975447|Adil El Tayar]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88978483|Maria Mercader]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q88979371|Javier Docampo]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89018986|Denise Millet]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89034303|Manuel Adolfo Varas]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89043679|Peregrine Broadbent]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89044367|Lorena Borjas]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89047239|David Hodgkiss]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89058562|James T. Goodrich]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89090767|Viktar Dashkevich]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]]
|
|
| [[فائل:Viktar daszkievicz 01.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q89107781|Tomas Oneborg]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89108362|Ángel Sánchez Mendoza]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89118435|Rafael Gómez Nieto]]''
|
| [[اسپين]]<br/>[[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Inauguración del Jardín de los Combatientes de la Nueve en Madrid 14.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q89126458|Pat Midgley]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89127551|Antonio Nonato Lima Gomes]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89190157|John Hartwall]]''
|
| [[فنلينڊ|فن لينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89193385|José Antonio Martínez Bayo]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Jose Antonio Martinez Bayo en Villel de Mesa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q89250938|April Dunn]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89251950|Bernardita Catalla]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
| [[فائل:Ambassador Bernardita Catalla (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q89266944|Cemil Taşcıoğlu]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89271759|Bob Glanzer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89272139|Reggie Bagala]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89277337|Miquel Àngel Vaquer]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89278617|José Luis González Novalín]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89284961|Jacques F. Acar]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Jacques-F-Acar.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q89290024|Constantino Juri]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89300558|William Wolf]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89328137|Chang Kai]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89336547|Liu Li]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89336556|Mei Zhongming]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89337077|Zhu Heping]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89355538|Avram Goia]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89358641|Bernard Epin]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89388448|Omar Quintana]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q42303508|Marius van Heerden]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q42331566|Hamid Rashid Ma`ala]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q42389822|Waldemar Silva]]''
|
| [[يوراگوائي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q42428973|Jamshed Uddin Kakakhel]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q42429343|Waldemar Post]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q42571276|Gita Ramjee]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q42800040|Elizabeth Muyovwe]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q43106474|Henri-Thomas Lokondo]]''
|
| [[عوامي جمهوريا ڪانگو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q43180489|Sibusiso Moyo]]''
|
| [[زمبابوي]]
|
|
| [[فائل:Sibusiso Moyo, Minister of Foreign Affairs and International Trade, Republic of Zimbabwe (28014487638) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q43210860|Farida Mansurova]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[تاجڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q43274270|Rodela]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Rodela (Luiz Carlos Ribeiro).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q43377246|Joshua Kyeremeh]]''
|
| [[گھانا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q45781300|James Kamwambi]]''
|
| [[ملاوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q45781379|John Chikalimba]]''
|
| [[ملاوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q45781626|Lingson Belekanyama]]''
|
| [[ملاوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q45843259|Leïla Menchari]]''
|
| ''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[تيونس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q45996744|Kwadwo Owusu Afriyie]]''
|
| [[گھانا]]
|
|
| [[فائل:Kwadwo Owusu Afriyie - 2019 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q46250843|Danial Jahić]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q46644655|Konstantin L. Ivanov]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q46995325|Hans Cohen]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47011474|Asdrubal Bentes]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Asdrubal Bentes 2014.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q47011506|Roberto Torres]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47030659|Narinder Bragta]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47357805|Ole Hansen-Løve]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47387297|Sardar Dur Muhammad Nasar]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47389631|Ghulam Murtaza Baloch]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47389945|Jam Madad Ali Khan]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47392395|Muhammad Adil Siddiqui]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47402338|Lea Harpaz]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
| [[فائل:לאה הרפז.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q47411298|Shaukat Manzoor Cheema]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47465350|Shani Mahadevappa]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47507023|Tamás Böröndi]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47528906|Carl Tighe]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47529646|Priscilla Tozama Mantashe]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47529773|Martha Mmola]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47529782|Esteban Bocaranda]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47537495|Amdi Bajram]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Амди Бајрам.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q47544874|Sabbaruddin Chik]]''
|
| [[ملائيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47639046|Antonín Nedbal]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47668952|Duan Zhengcheng]]''
|
| [[جمھوريا چين (1912ء–1949ء)]]<br/>[[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q48167728|Indra Mohan Rajbongshi]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q48315912|Bernard Stalter]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Bernard Stalter.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q48719857|Ramu]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q48872746|Naomi Munakata]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Naomi Munakata (2011).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q48951979|Viktor Koval]]''
|
| [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:2007-01-26 kovalskie 1010450 .jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q49250207|Muladi]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Menteri Sekretaris Negara Muladi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q49254213|Adang Sudrajat]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Adang Sudrajat.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q49561853|Anwarul Kabir Talukdar]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50049590|A. K. M. Mosharraf Hossain]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50396635|Sindisiwe van Zyl]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
| [[فائل:Dr Doreen Sindisiwe van Zyl.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q50660601|AKM Jahangir Hossain]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50828767|Moisés Mamani Colquehuanca]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
| [[فائل:Moisés Mamani.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q51048751|Angela Salazar]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q51120523|Christine McHorse]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q51336938|Fiona Denison]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q51461749|El Príncipe Gitano]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q51670534|Teimuraz Tsiklauri]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[جارجيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q51670771|Vladimir Kharchenko]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Vladimir Kharchenko.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q51881137|Katalin Korinthus]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q52274178|Dave Nalle]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Davenalle.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q52315000|Md. Israfil Alam]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q52369511|Lorina Kamburova]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
| [[فائل:Lorina Kamburova in Bulgaria promotional video.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q52723219|SK. Md. Nurul Haque]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q53086459|Ugo Tessitore]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q53544897|Antonio Beneyto]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Antonio Beneyto.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q54861257|Nizar al-Haraki]]''
|
| [[شام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q54862182|Fayeq Azab]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q54875090|Kamal Ballan]]''
|
| [[شام]]<br/>[[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Kamal Ballan in Durova Theater.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q54932411|Sandra Nyaira]]''
|
| [[زمبابوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q55020621|François de Gaulle]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q55178473|Tauba Katzenstein]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q55459951|Alí Humar González]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q55585267|Lefteris Mytilineos]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q55622382|Massoud Achkar]]''
|
| [[لبنان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q55624059|Muhammad Afzal]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q55628232|P. Vetrivel]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q55641249|Neville Fernando]]''
|
| [[سري لنڪا|سريلنڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q55688673|Manuel Domecq Zurita]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q55694390|Ziauddin Ahmed Bablu]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
| [[فائل:Ziauddin Ahmed Bablu.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q55694406|Abdul Matin Khasru]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
| [[فائل:Abdul Matin Khasru.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q55694715|Mahmud Us Samad Chowdhury]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q55943735|Mario Roberto Morales]]''
|
| [[گواتيمالا|گوئٽي مالا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q55971501|Adolf Lüchinger]]''
|
| [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q55998474|Princess María Teresa of Parma]]''
|
| [[فرانس]]<br/>[[اسپين]]
|
|
| [[فائل:María Teresa of Bourbon Parma (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q55999120|Antonio García-Moreno]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:AGMoreno2003.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q56000305|Jacqueline Rubellin-Devichi]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56065281|Munira Yamin Satti]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56065399|Shaheen Raza]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56173541|Margarita Lambrinou]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56195647|Vitor Sapienza]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56223573|Milan Hurtala]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56248458|Cyril Lawrence]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56257287|Fabio Restrepo]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
| [[فائل:Fabio Restrepo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q56299115|Nomvuzo Francisca Shabalala]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56393467|Jalaludin Rakhmat]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Jalaludin Rakhmat.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q56399697|Yopie Latul]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56399754|Burhan Abdurahman]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Wali Kota Ternate Burhan Abdurahman.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q56410339|Camille Bonnet]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:L'équipe du SU Agen finaliste du championnat de France de rugby, en mars 1943 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q56600042|Younus Soomro]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56630743|Vincent Mhlanga]]''
|
| [[اسواتيني|سوازي لينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92896391|Li Yangbo]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92901064|Allah Yar Ansari]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92920768|Boualem Benkhelouf]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92934641|Robert Suit]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92949314|David Beyl]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92957910|Josephine Seier]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92967426|Marie June Skender]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92968758|Annelda Holtkamp]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92972473|Bernadette Kelter]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92974044|Mary Francele Sherburne]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92974147|Mary Regine Collins]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92977116|David Berg]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92985221|Irvin Herman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92987708|Dan Spano]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93075844|Rien Smits]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93076125|Rina Smits]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93088160|Kyle Brown]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93096025|Jim Kearnan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93115047|Venko Kanev]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93120505|Cornelius Watkins]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93122022|Muhammad Ahmad Asha]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93129383|Adamu Suleiman]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93130940|Mary Hackett]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93130944|Jessie Ancona]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93142529|Lamoyne King]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93146061|Tadashi Tsufura]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93146187|Justa Barrios]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93160858|Sérgio Bueno de Camargo]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93169354|Altamiro Moyses Zimerfogel]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93171213|Philip Foglia]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93211513|Kareem Haji]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93222035|Daniel Thomas Carr]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93233292|Beppe Del Colle]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93242709|Nyla Moore]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93244599|Willem Balke]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93245406|Cosimo Semeraro]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93267085|Preston Olive]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93270562|Glenn Wefel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93270951|Beverly Wefel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93275468|Jesse Willard Hathorne]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93278657|Joan Cunnane]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93295914|Gary Washington]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93296429|Rafael Cargill]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93297721|Priscilla Carrow]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93298301|Edward Becote]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93299047|Wayne Edwards]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93300107|Derik Braswell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93303617|Anita Robinson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93309744|Mehmet Şah Demirhan]]''
|
| [[جرمني]]<br/>[[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93338240|Eduardo Robles-Holguin]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93340743|Leonard Auerbach]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93341845|Stephen Cino]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93345570|Rex Damon Begay]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93345895|Bradley James Ghilarducci]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93345899|Michael Fleming]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93351605|André Egri]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93377076|Suleiman Adamu]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93377516|Rory Price]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93380491|Clifford Childs]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93394215|August Pauger]]''
|
| [[آسٽريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93395406|Roman Stadelmann]]''
|
| [[آسٽريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93421326|Jack Taylor]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93427505|Pedro Tenorio Matanzo]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Pedro Tenorio Matanzo 2017.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q93431342|Antonio Rodríguez de las Heras]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:RH en Zafra.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q93431362|Johnny Copeland]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93436209|Fryni Arvaniti]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93443209|Raquela Mesa-Acosta]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93449034|Barry Webber]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93453945|Conrad Razidlo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93473479|Carlos Ernesto Escobar Mejía]]''
|
| [[ايل سيلويڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93488824|Gerald Glisson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93494556|Mohamed Hamud Omar]]''
|
| [[صوماليا|سوماليا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93498853|Gerald Slater]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93506856|Gerson Peres]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Deputado Federal Gerson Peres.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q93512574|Maureen Ciolek]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93512807|Aharon Walkin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93514005|Jorge Ortiz-Garay]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93521975|Anthony Szczygielski]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93525826|Helen Molina]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93530184|Eli Klausner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93584226|Jimmy Glenn]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93587125|Maria Lopez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93593932|Wendy Bishop]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93598095|William Dean Brame]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93607966|Raymond Scholwinski]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93614577|Yoshio]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93615558|Nancy Bisschop]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93630916|Kim Blanchar]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93633102|Willie Levi]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93636186|Raymond Mitchell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93641586|Eric Frazier]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93643731|Antonia Leon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93683887|Tam Mai]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93698550|Abdelmajid Ben Aicha]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93705140|Jacques Reymond]]''
|
| [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93707459|Paul Alloun]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93768263|Sushil Kumar]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93774007|Daniel Walters]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93776347|Raymond Geraci]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93784704|Murat Dilmener]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89388934|Rodrigo Pesántez Rodas]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89392342|Carlo Colombara]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89412554|Florindo Corral]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89416505|Ismail Mohamed Abdulwahab]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89417365|Montserrat Sabater Bacigalupi]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89444493|Yang Jun]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89445395|Carlos González-Artigas]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89452309|Jorge Orlando Semería]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89455052|Muhammad Sirajul Islam]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89465759|Ito Curata]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
| [[فائل:Ito Curata in his Mansion (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q89469646|Silvio Devoto]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89472100|Sa'ad Galadiman Patigi]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89477474|Mel Boyaner]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89477590|Arlene Stringer-Cuevas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89499451|Anick Jesdanun]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89499594|Shona Ferguson]]''
|
| [[بوٽسوانا]]<br/>[[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
| [[فائل:Shona Ferguson.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q89499996|Cyril Boulanger]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89500010|Fernando Labra Hidalgo]]''
|
| [[چلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89501894|Ahmad Taheri]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89502052|Fuad Nahdi]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89502662|Kalil Haché]]''
|
| [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89503586|Mary Roman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89514702|Feriha Öz]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89520802|Giovanni Coppiano]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89526192|Wilhelm Burmann]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89532539|Patrick Gibson]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Gibson Brothers - 2018082190008 2018-03-23 Radio Regenbogen Award 2018 - Sven - 1D X MK II - 0178 - AK8I9908.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q89552274|Abhay Bhardwaj]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Abhay Bharadwaj.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q89559728|Wilson Villa]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89562034|Jorge Chica]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89564475|Lee Fierro]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89573517|Ahmad Tuyserkani]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89575597|Hervé de Buyer]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89579907|Seyed Mohsen Habibi]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89580542|Ali Khalafi]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89580736|Farzad Tazari]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89580754|Jean-Jacques Gressier]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89580995|Shahriar Sharifi]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89582186|Ezzat Khamoshi]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89582543|Seyed Abdullah Zavieh]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89582558|Plato Sohrabi]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89582564|Reza Neghaban]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89582569|Frida Wattenberg]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89584157|Jean-Jacques Siegel]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89584521|Terry Cutmore]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89584637|Brian Lambert]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89588532|Henri Ecochard]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Ecochard.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q89589522|Laurent Gruson]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89590162|Ron Rich]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89592254|Israel Carrera]]''
|
| [[ڪيوبا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89599147|Jitendra Rathod]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89620524|Michael Yun]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89637292|Dolors Sala Carrió]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89656990|Juan Martín Velasco]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89666393|Ruben Burks]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89669404|Vincent Lionti]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89679283|Vicente Villagrá Blanco]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89690342|Eli Velder]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89697563|Anton Sebastianpillai]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89703537|Anita Fial]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89703948|Patrick Jones]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89768813|Charlotte Figi]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89795205|Marguerite Lescop]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89799501|Art Paleczny]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89819791|Joaquim Tosas i Mir]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89819849|Conrad Buchanan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89826765|Rebecca Mack]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89860442|Marcelino García Pérez]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89888640|Christophe Pras]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89898390|Alex Layne]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89912075|Eddy Davis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Eddy Davis Lisbon 2006.JPEG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q89918324|Abdul Mabud Chowdhury]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89918929|Manolo Navarro]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89919082|Laneeka Barksdale]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89919363|Ricardo Castaneda]]''
|
| [[گواتيمالا|گوئٽي مالا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89919484|Roberto Román Valencia]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89924623|Liliane Marchais]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89932032|Sam McGhee]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89933671|Lee Bossom]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89934267|Ronnie A. Dixon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89936212|Kiminobu Okada]]''
|
| [[جاپان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89938688|Giorgio Valoti]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89939488|Raimondo Balicco]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89952002|Leila Benitez-McCollum]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89957906|Ronald William Lewis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q89986954|Sento Masià]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:SentoMasia.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q89998424|Ben Hirschmann]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90025534|TM Giasuddin Ahmed]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90025619|Ugo Rozzo]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90027431|Hannes Schopf]]''
|
| [[آسٽريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90030093|Edoardo Valli]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90046004|L. Douglas James]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90060899|Santiago Llorente Fernández]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90078508|Gonzalo Dasilva]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90121082|Ho Kam Ming]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90136425|Frank Gabrin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90143887|Burt Ballanfant]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90153083|Abdurakhman Martazanov]]''
|
| [[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90162943|Richard Richardson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90250643|Hamid Manouchehri]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90251510|Ali Behzad]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q26251738|Shamsuzzaman Khan]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
| [[فائل:Shamsuzzaman Khan - Kolkata 2016-02-02 0543.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q26256181|Sálvio Dino]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q26466079|Onkar Nath Srivastava]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q26677234|David Stypka]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q26856800|Muhammad Hamza]]''
|
| [[پاڪستان]]<br/>[[برطانوي راڄ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q26923140|Emil J. Freireich Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q26924548|Rohit Sardana]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q26971502|Jan Žižka]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27022448|Adlin Mair-Clarke]]''
|
| [[جميڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27044994|Hooshang Mirzaee]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27062983|Muhammad Mohaiminul Islam]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27063489|MA Hashem]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27063631|B.J. Marsh]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27195991|Valeria Gagealov]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
| [[فائل:Valeria Gagealov 2014 Romania stamp.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q27207944|Najma Chowdhury]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
| [[فائل:Najma Chowdhury speaking.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q27514682|Samuel Wembé]]''
|
| [[ڪيمرون]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27525876|Gyula Horvath]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27589327|Pablo Cámbar]]''
|
| [[هونڊورس|هنڊوراس]]
|
|
| [[فائل:Pablo José Cámbar.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q27662830|Ann Katharine Mitchell]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27664982|Carlos Falcó, 5th Marquess of Griñón]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Carlos Falcó.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q27690287|Ruth Lewis]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27734548|Bill Bullard, Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27804545|Maqbul Ahmed]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27835309|Félix Mendonça]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:BA10200 div Felix Mendonça 2006.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q27862807|Walmir Oliveira da Costa]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27950616|Munir Al-Aboushi]]''
|
| [[فلسطين جي رياست|فلسطين]]<br/>[[اردن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27975003|Alícia Guri i Canivell]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28001421|Jerry Relph]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Minnesota State Senator Jerry Relph.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q28007795|Hella Brock]]''
|
| [[جرمني]]<br/>''[[:d:Q16957|German Democratic Republic]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28039797|Nicolaie-Sebastian-Valentin Radu]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28086077|Kebby Maphatsoe]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28121682|Arpik Hasratyan]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
| [[فائل:Arpik Asratyan.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q28122480|Brian Arrowsmith]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28370205|Surendra Singh Jeena]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Jeena Bhaiya.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q28370231|Gopal Singh Rawat]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Gopal Singh Rawat.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q28403467|Jaybee Sebastian]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28420151|Buruji Kashamu]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
| [[فائل:Buruji Kashamu.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q28485065|Aptripel Tumimomor]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Aptripel Tumimomor.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q28498255|David Brooks]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28555913|José Carlos da Silva Júnior]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28664898|Mikhail Plotkin]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28708192|Llorenç Cassi i Morató]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28716759|حمد الريح]]''
|
| [[سوڊان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28843094|Luís Macedo]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28867793|Jacques Thobie]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28911753|Branislav Blažić]]''
|
| [[سربيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28962630|Gladys Beckwith]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29078601|Nedal Abu Tabaq]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Nedal Abu Tabaq portret 1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q29079958|Bogusław Cygler]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29358941|Vladimir Zuykov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29370558|Ujwal Thapa]]''
|
| [[نيپال]]
|
|
| [[فائل:Ujwal Thapa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q29452463|Pradeep Maharathy]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Pradeep Maharathy.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q29462882|Alan Abel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Alan Abel of The Philadelphia Orchestra (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q29505408|Lew Hill]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29525790|Marc Engels]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29527515|Abdul Mahdi Hadi]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29568123|Tohami Khaled]]''
|
| [[لبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29639760|Luis Arias Graziani]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29640879|Surat Mathur]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29727768|Francesco Perrone]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Francesco perrone Olimpiadi Roma 1960.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q29887876|Israel Zelitch]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29944026|Richard Mendani]]''
|
| [[پاپوا نيو گني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q30081749|Hadi Khosroshahi]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:هادي خسروشاهي.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q30231744|Piotr Wowry]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q30320385|Walter Robb]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q30404445|José Évrard]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Saint-Laurent-Blangy - Congrès fondateur des Patriotes le 18 février 2018 (061).JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q30687590|Vijay Kumar Kashyap]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Vijay Kashyap BJP Minister.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q30687834|G. P. Venkidu]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:GPV Gobi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q30728097|Yves Vander Cruysen]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q30729040|Jean-Marc Manducher]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q30789633|Huba Rozsnyai]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q30930334|Gil Vianna]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q30934103|Ibsen Henrique de Castro]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q30935116|Herzem Gusmão]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Herzem Gusmão em 23 de julho de 2019 (2).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q31199474|Baldo Podić]]''
|
| [[ڪروشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q31201089|Subhadra Sen Gupta]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q31296778|Anvar Nahmadov]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q31451910|Mukar Cholponbayev]]''
|
| [[ڪرغزستان|ڪِرگزِستانُ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q31724199|Sadek Bachchu]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q31724856|Mirza Mazharul Islam]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q31741007|Pearson Jordan]]''
|
| [[بارباڊوس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q32291770|Thomas H. Kunz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q32362040|Olga Domuladzhanova]]''
|
| [[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q33236658|Jean-Philippe Ruggieri]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q33239234|Fábio Hissa Vieira Hazin]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q34113948|Giovanni Pretorius]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q34970774|Olga Levko]]''
|
| ''[[:d:Q2895|Byelorussian Soviet Socialist Republic]]''<br/>[[بيلاروس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q35342309|Tawfiq al-Yasiri]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q36489247|Muhammad Jadam Mangrio]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q36514477|Brian J. Axsmith]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q36657949|R.Y. Anderson]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q38002088|Cesare Leonardi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q38583129|N. Appaji Gowda]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q39058126|Anand Mohan Zutshi Gulzar Dehlvi]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Gulzar dehlvi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q39070358|Habib ur Rahman]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q40038189|Naoteru Nabeshima]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q40232921|Hasna Begum]]''
|
| [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]]
|
|
| [[فائل:Hasna Begum 2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q40331041|Rajan Mishra]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q41596279|Johan van Zyl]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
| [[فائل:Johan Van Zyl 1 (Toyota Motors Europe) at Toyota Press Conference IAA 2017 by Nicolas Völcker.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q41791790|Debashis Panigrahi]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Dr. Debasis Panigrahi (Author).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q93838244|Vicente André Gomes]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93860270|Sue Gargett]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93868410|Jesus Chediak]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93875993|Sandy Pratt]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93876058|Johannes Beck]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93881569|Abdelfattah Abdrabbo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلسطين جي رياست|فلسطين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93898822|Unique Clay]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93903544|Guadalupe Ramos]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93929514|Noel Walsh]]''
|
| [[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93939001|Hari Vasudevan]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93943136|Michael Clegg]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93943796|Joan Neudecker]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93956977|Paul Vasquez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Paul Bear Vasquez by Gage Skidmore.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q93957499|Rose Liberto]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93962279|Celso Mendoza]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93967506|Gérard Cocrelle]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94016601|James Andres]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94018988|Tiffany Mofield]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94019590|Tom Omaña Luna Jr.]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94043719|Anna Mohr]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94061081|Jack Berg]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94070745|Alan Ortiz]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94073090|Charles Roberts]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94087538|Belly Mujinga]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94096258|Dorothy Pearl Davis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94128948|Motoko Fujishiro Huthwaite]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Monuments Men Honored - Heroes protected art work in WWII-(2015) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q94217572|Magomed Aliomarov]]''
|
| [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94249876|Shōbushi Kanji]]''
|
| [[جاپان]]
|
|
| [[فائل:Shokiri-1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q94311480|Denith Deason]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94349561|Marion Goldetsky Klein]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94353812|Maurice Dotson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94365464|Clayton Snare]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94412286|Óscar López Acosta]]''
|
| [[هونڊورس|هنڊوراس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94434142|Edward Crogan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94440981|Munir Mangal]]''
|
| [[افغانستان]]
|
|
| [[فائل:Defense.gov News Photo 100707-F-7552L-006 - Commander of the International Security Assistance Force Gen. David H. Petraeus 3rd from left U.S. Army speaks with Afghan Minister of Security.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q94477252|Marie Pino]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94477711|Abdikani Mohamed Wa’ays]]''
|
| [[صوماليا|سوماليا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94511714|Richard Cramer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94523479|John Paul Eberhard]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94524203|Marcus Pino]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94528806|Hellyn Moore Pawula]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94530576|Genyte Dirse]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94531325|Billy Farrell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94547938|Mary Santiago]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94550864|Nino Cassanello]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94567016|Gloria Jameson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94572548|Alex Ruperto]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94573130|Bobby McCoskey]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94574829|Halil Karabulut]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94575477|Paul Odighizuwa]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94579153|Douglas Roberts]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Douglas Roberts - 1968.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q94579402|Henry Camacho]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94579891|Ruth Median]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[آسٽريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94580968|Tendol Gyalzur]]''
|
| [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94583822|Hans Bär]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94613962|Jim Pruett]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94616677|Ernesto Guzman Lara]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94643983|unnamed medical worker]]''
|
| [[مڊگاسڪر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94648405|Benjamin Smalls]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94657640|James Mahoney]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94690321|Mojibur Rahman Talukder]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94694236|Georgia Litwack]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94699977|Tin Aye]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94700336|Randy Narvaez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94700689|Joseph Santaguida]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94709855|Berisford Anthony Morse]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94713622|Peggy Ndubisi]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94799520|Donnell Kirchner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94864655|Joey Giambra]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94924250|Frankline Ndifor]]''
|
| [[ڪيمرون]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94941476|Patricia Forster]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94944470|Esteban Yáñez Pazos]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94945959|Hatsy Yasukochi]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94966479|Lenora Garfinkel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94972710|Wilson Roosevelt Jerman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Wilson Roosevelt Jerman (crop).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q94973282|William Crain]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94981721|Vanessa Mackey]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94987056|Mark Hall]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94994278|Miquéias Fernandes]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94994310|João Kabeção]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94994337|Lourdes Catão]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Foto de Lourdes..png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q94994347|Mário Chermont]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94994352|Rafael Fragoso]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94994691|Joshua Yasuo Suzuki]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[جاپان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94995489|Rommel Bernarte]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94995575|Ralphy Campos]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94997568|Rachel Verbaan]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94997852|Hernán Alemán]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94997878|Alberto Tejedor]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94998033|Reber Zandi]]''
|
| [[سويڊن]]<br/>[[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95128547|Ken Nightingall]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95147136|Alyce Chenault Gullattee]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95151336|Petr Šmaha]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
| [[فائل:Petr-Šmaha.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95152882|Trevor Belle]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95153930|Keith Wade]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95155945|Jaromír Joo]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95175836|Vladimír Řehořek]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95176753|Jiřina Kumstátová]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95190573|Carlos Arturo Garcia]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95207707|Charlie Burrell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90274240|Elio Armas Nahón]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90278503|Kapil Deo Kamat]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Kapil Deo Kamat during his term as Panchayati Raj minister (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q90314365|Syed Haider]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90324980|Azar Ahrabi]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90324982|Fayaz Ayache]]''
|
| [[شام]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90324987|Habib Zaidi]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90347409|Gustavo Orellana]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90404814|Eulàlia Amorós Solà]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90405588|Kishen Bholasing]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
| [[فائل:Kishen Bholasing 2015 - 3.PNG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q90409657|Lionel Longueville]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90412083|Bas Mulder]]''
|
| [[سورينام]]<br/>''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90415987|Leilani Jordan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90416143|Zafar Sarfraz]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90419272|Lila Fenwick]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90419878|Baldiri Alavedra]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90424601|Victor Batista Falla]]''
|
| [[ڪيوبا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90433310|Valeria Viveros]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90435726|Maria Krier]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90457604|J. Ronald Verrier]]''
|
| [[هيٽي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90463320|Jaime Ruiz Sacristán]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90465882|Fevzi Aksoy]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90478547|Alby Kass]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90479494|Ann Sullivan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90482625|Jason Hargrove]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90509901|Marylou Armer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90515325|Jacqueline Cruz]]''
|
| [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90531405|Gerald O. Glenn]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90561312|Tom Moore]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Tom Moore (soldier) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q90605392|Robby Browne]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90642033|John Driscoll]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90683696|David Katzenstein]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90701193|Jorge Sebá]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90723872|Jerzy Eligiusz Główczewski]]''
|
| [[پولينڊ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Witkacy - Jerzy Główczewski - 1931-12.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q90732093|Clida Martinez Ellison]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90792247|Gabriele Baldassini]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90812370|David Méresse]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90849569|Glider Ushñahua]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90852078|Gil Bailey]]''
|
| [[جميڪا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Gil Bailey.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q90855527|Richard Passman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90878164|Julio Andrade Malde]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90902581|Elio Peretto]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90909454|Ernesto Gutiérrez Vera]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90925826|Rajesh Jayaseelan]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90959889|Alexander Ivan Bedini Guthrie]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90961853|Margit Feldman]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90963525|Anjanette Miller]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91017527|Gian Carlo Ceruti]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91023351|Brian R. Miller]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91023739|Deon M. Crowell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91024228|James Norvell Flowers Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91024238|Annis Creese]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[سينٽ ونسنٽ ۽ گريناڊائنز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91024446|Dave Roland]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91024806|Kenneth J. Moore]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91025303|Sterling Matthews]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91025490|Jerry Manley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91025565|Gary Holmberg]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Gary Holmberg - 1959.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q91025695|John-Sebastian Laird-Hammond]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91027383|Marie-France Chabanel]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91033075|Chad Capule]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91036102|Augusto Itúrburu]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91073092|Louis Wilsenach]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91075109|Eastern Stewart]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91077024|Terrance Burke]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91077402|Noel Sinkiat]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91079038|Maria Linda Villanueva Sun]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91079360|George Valentine]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91079952|Keith Redding]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91079959|Susan Rokus]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91080484|Sterling Maddox]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Sterling Ruffin Maddox, Jr. - 1959.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q91083307|Krishan Arora]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91085228|Jane Murphy]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91087157|Gladys Mujajati]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91087664|Mary Agyeiwaa Agyapong]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91088331|Gérard Willocq]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91088373|Amrik Bamotra]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91088921|René Rosset]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91089299|Peter Tun]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91089367|Maureen Ellington]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91089388|Cheryl Williams]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91089696|Josiane Zauma Ebonja Ekoli]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91090296|Melujean Ballesteros]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91090318|Yves Latour]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91090338|Sara Trollope]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91090369|Julie Omar]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91102468|Gareth Roberts]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91106049|Edmond Adedeji]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91110677|ATM Alamgir]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91115657|Louis Jeannin]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91116120|Joseph Djivélékian]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91118642|Elsie Sazuze]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[ملاوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91120080|Alice Kit Tak Ong]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91120760|Leilani Dayrit]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91121189|Janice Graham]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91121613|Syed Zishan Haider]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91121930|Aimee O'Rourke]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91122088|Areema Nasreen]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91122861|Lynsay Coventry]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91146921|Ted Monette]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:FEMA - 40478 - Ted Monette, FEMA's Director of the Office of Federal Coordinati.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q91151546|John Percy Leon Lewis]]''
|
| [[گيانا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91159963|Jerry Givens]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56641288|László Gróf]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56651269|Waqar Ahmed Seth]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56678261|Bernie Juskiewicz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56678450|Dick Hinch]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56743555|Martha Sánchez Néstor]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56841045|Mongameli Bobani]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56862871|Brian Crowe]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q57037216|Marcello Brunelli]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:Brunelli Marcello.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q57342370|Nikhil Nandy]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:The Minister of State (Independent Charge) for Youth Affairs & Sports, Dr. M.S. Gill felicitated the Indian Football Heroes, who reached the semi - finals of Melbourne Olympics, 1956, in New Delhi on February 23, 2009 (1).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q57617645|Fernand Turcotte]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q57829968|Faith Alupo]]''
|
| [[يوگنڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q57903860|Elmer Pato]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q57973856|Ambrose Mandvulo Dlamini]]''
|
| [[اسواتيني|سوازي لينڊ]]
|
|
| [[فائل:10.08 總統接見「史瓦帝尼王國總理戴安伯伉儷」 (48863175906).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q57986405|Ndifor Afanwi Franklin]]''
|
| [[ڪيمرون]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q58004322|Ulfat Mustafin]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q58175439|Ajay Kumar Tripathi]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Justice Ajay Kumar Tripathi.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q59226203|Cabo Almi]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q59245275|Silvio Favero]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q59327278|Raj Mohan Vohra]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
| [[فائل:Raj Mohan Vohra.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q59387154|Dennis G. Peters]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Dennis G. Peters (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q59594563|Shin So-gol]]''
|
| [[ڏکڻ ڪوريا]]
|
|
| [[فائل:신소걸.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q59822632|David Corrêa]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:David Corrêa na Tradição 2013.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q60048453|Carlos Burga]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q60428775|Ron Wright]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Ron Wright, official portrait, 116th Congress.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q60578644|Khaled Al Amir]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q60676275|Anthony Mwamba]]''
|
| [[زيمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q60676348|István Turu]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q60682885|Nikolay Petrunin]]''
|
| [[روس]]
|
|
| [[فائل:Петрунин Н.Ю.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q60684463|Hussain Ahmed]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:The Minister of State (Independent Charge) for Youth Affairs & Sports, Dr. M.S. Gill felicitated the Indian Football Heroes, who reached the semi - finals of Melbourne Olympics, 1956, in New Delhi on February 23, 2009 (3).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q60734385|Jim Cross]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q60734833|Danny Campbell]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q60735860|Jack Page]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q60829798|Rebeca Guber]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q60944987|Roger Maes]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61029386|Gérard Gire]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61080701|Abu Hena]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61080791|Sheikh Md Abdullah]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
| [[فائل:State Minister for Religious Affairs Alhaj Advocate Sheikh Md Abdullah delivers speech at Hajj management meeting 2019-05-16 (PID-0038640) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q61101983|מנחם מנדל]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61161331|Stephen Schwartz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61221263|Jean Luc Rosat]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61229497|SM Mohsin]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
| [[فائل:S. M. Mohsin cropped Prime Minister Sheikh Hasina awards Ekushey Padak 2020 at Osmani Memorial Auditorium Dhaka 2020-02-20 (PID-0034165) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q61283036|Azmi Mohamed Megahed]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
| [[فائل:عزمي مجاهد.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q61314646|Kartikeswar Patra]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61355370|Godfrey Grima]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61375379|Skariah Thomas]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Scariah Thomas.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q61481724|Luigi Roni]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61556012|Bikram Keshari Barma]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61625027|Mac Jack]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61670448|Leanid Dziejka]]''
|
| [[بيلاروس]]
|
|
| [[فائل:Пасведчанне дэпутата Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12 склікання на імя Леаніда Дзейкі.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q61707992|Stephen C. de St. Jeor]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61746483|Pierre Housieaux]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61781035|Hans Grotz]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61893591|Ravi Shankar Patnaik]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q61945598|Marc Pilcher]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q62072676|Adebayo Osinowo]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q62081852|José Daniel Guccione]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:José Guccione.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q62126551|Roberto Rivas Reyes]]''
|
| [[نڪاراگوا]]
|
|
| [[فائل:Roberto Rivas 2013.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q62381879|Nick Mourouzis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q62570988|John Obiero Nyagarama]]''
|
| [[ڪينيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q62691119|Mutko Tsvetkov]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q62713325|Viktor Kelner]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q63004552|Wilberforce Kisamba Mugerwa]]''
|
| [[يوگنڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q63197527|Florence Ridley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q63198327|Dora Werzberg]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q63342260|Miguel Ángel Giubergia]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Miguel Giubergia.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q63381257|Pascal Monkam]]''
|
| [[ڪيمرون]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q63457716|Mohammed Oreibi Majid al Khalifa]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q63999140|Sangram Keshari Jena]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64019473|Ludwig Wiedenmann]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64095652|Фелікс Уладзіміравіч Шкірманкоў]]''
|
| [[بيلاروس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64097038|Jos De Man]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64141250|Balli Durga Prasad Rao]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64149281|Bernard Grégoire]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64348965|Nitsa Tsitra]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64399281|Zamuxolo Joseph Peter]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64399294|Pumza Patricia Dyantyi]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64399328|Jacqueline Mofokeng]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64399347|Dorah Dunana Dlamini]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64399408|Tandi Gloria Mpambo-Sibhukwana]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64681381|Rayyān, Aḥmad ʻAlī Ṭāhā]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64855254|Alexandros Isaris]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64859158|Gouri Sankar Dutta]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64860750|Anish Deb]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Anish Deb - Kolkata 2015-10-10 5402.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q64918366|Zdeněk Preclík]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64929872|Joseph Ferris]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64949184|Aminul Islam Mintu]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q65030790|Richard Laird]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q65038140|Svatopluk Kasalý]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
| [[فائل:Svatopluk Kasalý 28. 3. 2011.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q65166902|Joselito Falcão de Amorim]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Joselito Falcao de Amorim.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q65174387|Flaviola]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q65199622|Saeid Tashakkori]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:تشکری.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q65275379|Zaur Kantemirov]]''
|
| [[آذربائيجان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q65428531|Chavalit Soemprungsuk]]''
|
| [[ٿائيلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q65548621|Suresh Amonkar]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q65561109|Satya Deo Singh]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q65587383|Jacques Lajeanne]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q65587693|François Lantz]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q65590587|Alain Lescouet]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Hazan Lescouet Quénard Pinon 743 (M Lescouet).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q65592292|Gérard Marulier]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q65600672|Muslihan DS]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881998|John J. Valentine]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882005|Edward J. Deasy Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882017|Vera Flint]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882040|Clementine E. Jamgochian]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882045|Beverly J. Plessinger]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882046|Robert Michael Sedor]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882047|John Cassano]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882048|Jean Adele Walkins]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882049|Milton Sivels Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882055|Terrence George Driscoll]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882058|Janice Lin Bisley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882059|Anna Sternik Warren]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882061|Melford Henson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882062|Gene Zahas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882066|Krist Angielen Guzman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882071|Diana G. DeVito Swist]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Diana G. DeVito - 1958.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95882072|Fred J. Felella Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882073|Mike Field]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882074|Anne Turner Gaillard]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Cornelia Annette Turner - 1962.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95882075|Marlene B. Mandle]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882081|Constance M. O'Connor]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882084|Peter Bainum]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882085|Zoao Makumbi Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882087|Charlie Hopper]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882088|Bettie London Traxler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882093|Herbert Nygren]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882097|Marsha Lee Holiday]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882098|Bruce W. Sowalski]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882099|Amelia Scott Dougherty]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Amelia Martha Scott - 1953.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95882100|Janice Preschel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Janice Preschel - 1977.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95882104|Maxwell M. Mozell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882109|Joseph Migliucci]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882110|Philip A. Scardilli]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882111|Theodore Robert Zaterka]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882112|Barbara E. Woznicki]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882522|Torrin Jamal Howard]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882529|Robert Steven Seldin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882542|Rocco Anthony Ward Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882551|Lynne Sierra]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882559|William Brett Tracy]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882564|Marion Krueger]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882565|Kenneth R. Going]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882566|Robert C. Blades]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882567|Jolene Blackburn Robison Wahgren]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882576|Richard Daniel Harris]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882577|Russell Aucott]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882578|Kelly Doyle Oliver]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882579|Walter Everett Barton]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882580|Joyce Roberts]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882581|Adrienne Eugina Doolin Howard]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882584|John Robert Oglesbee]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882590|Jean D. Tobin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Jean Nilson - 1947.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95882591|Howard J. Bender]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882592|Randolph Maitz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882593|Donald Geoffrey Helliwell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882601|Wilfred Jay Sikkema]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882602|Anna Elizabeth Pearson Lugg]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882603|Ronald Burdette Culp]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882604|Robert Charles Bazzell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882605|Jose Vitelio Gregorio]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گواتيمالا|گوئٽي مالا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882607|Edward Russell Helfrich]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882615|Dorothy Spanos]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882616|Nancy A. Richard]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Nancy Nutter - 1952.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95882617|Mary Ann Yazzie]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882618|Nancy Taylor]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882620|Mary Ann Scata]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882627|Virginia Bettencourt]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Virginia Navarra - 1945.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95882628|Dolores A. Vail]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882629|Marguerite M. Horgus]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Marguerite Wolanski - 1950.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95882630|Brenda Lee Orebaugh]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882631|Alice Fraher-Mason]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882639|Linda L. Orendorff]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882640|Nora Malis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882641|Marie A. Detrick]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882642|Michael L. Trombley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Michael Lee Trombley - 1958.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95882643|Edith Costanzo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882645|Ronald Wilfred LePage]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882652|Edward A. Masterson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882653|Dante Dennis Flagello]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882654|Raymond W. Wilkinson Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882655|Stewart Markham Fish]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882660|Barry G. Fisher]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882664|Carl Gunther Reiss]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q1206012|German Reich]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882665|Luke Workoff]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95882666|Janet M. Brown]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883101|Linda Nute]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883102|John E. Broadly]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883107|Florence Marks]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883111|Carmen Lydia Muniz Rodriguez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883112|Calvin E. Messner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883113|Charles Willis Alston]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883114|Thomas Neal Therrian]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883115|Steve Joltin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883116|Marie Caronia]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883124|Marion Klein]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883125|Liudas Karolis Mikalonis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883126|Alice Coopersmith Furst]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883127|Stephen J. Chamberlin Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883132|Maclear Jacoby Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Maclear Jacoby Jr. - 1989.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95883136|Barry Kaye]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96067751|Turhan Kaya]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96072211|Fabiana Anastácio]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96096540|Charles Hertel]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96098113|Paul Kuentzmann]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96099070|Luis Tapiru II]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96102105|Marcos Montero]]''
|
| [[بوليويا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96102692|Ismail Gamadiid]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96130472|Malcolm Kela Smith]]''
|
| [[پاپوا نيو گني]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[آسٽريليا]]
|
|
| [[فائل:Malcolm Smith-Kela (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q96133142|Tom Mulholland]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96169315|Afwerki Abraha]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96172631|Ashok Gasti]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96175697|Laura Bernal]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96180005|Mary J. Wilson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96186936|Luis Repetto Málaga]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
| [[فائل:Los museos son espacios culturales que reafirman nuestra identidad.mp4 snapshot 05.16 (2020.08.04 11.49.56).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q96200463|Adriano Silva]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96209239|Christian Bousquet]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96215909|Eva Konrad Hawkins]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96241334|Juan Sanabria]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96252244|Ali Hadi]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96274278|Aslam Baba]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96312941|Nasir Ajanah]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96323819|Abdul Ghafar Atan]]''
|
| [[ملائيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96324008|David Cohen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96357188|Aurelio Desdentado Bonete]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96370232|Nur Omar Mohamed]]''
|
| [[صوماليا|سوماليا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96391530|Mahmoud Hammoud]]''
|
| [[لبنان]]
|
|
| [[فائل:2020-21 Chabab Ghazieh vs Shabab Sahel 02 (Mahmoud Hammoud).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q96405149|Marie A. Turzo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96405150|Nola Schwartz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96405152|Marilyn Alston]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96405153|Abraham Brown]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96405154|Richard Erlichman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96405155|Florencio Cruz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96405156|Barbara Thompson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96436881|Robert Washington]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96459616|Ross Mordecai]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96459620|Edward Magliocco]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96459622|Ying Kao Lee]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96459624|Larry Singer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96459628|Lou Pompilio]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96459630|Michael McIntyre]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96459633|John Charles Diaz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96461719|Leonidas Pelekanakis]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96463203|John Treen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96463631|José Ramón Ónega]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464297|Cathy Apothaker]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464298|Rosemary Thompson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464300|Kathleen Duffy]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464301|Sylvia Millrood]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464302|Rosemary W. Tucker]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464303|Lysa Dawn Robinson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464304|Ruth Rosenstock]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464305|Irene Loretta Cassady]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464306|Patti Kelly-Peightal]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464307|Mildred McLean-Terrell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464308|Paddy McNichol]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464309|Karen Kelly]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464310|Ramona Thomas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464311|Peggy Crane]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464312|Sarah Nader]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464313|Rochelle King]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464314|Walter Bohn Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464315|Vito A. Cosmo Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464316|John F. Murray]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464318|Avraham MacConnell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464319|Craig TenBroeck]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464320|Luka A. Marano Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464322|Helen B. Days]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464323|Ronald Jamison]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464324|William Collins]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464325|Kevin Bundy Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464326|Robert Doubet]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:R. Doubet —1946.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q96464327|Francis Dufner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464328|Joseph W. Murray]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464329|Barry Gelman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464330|Hal Stein]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464331|L. Theodore Lawrence Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464332|Joseph Zingaro]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464334|Charles Johnson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464335|Richard Coppola]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464337|Bob Griffith]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464338|Bernice Teller]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464339|Michael R. Walker]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464340|Jasper Daniels Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464341|Dennis Small Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464342|Joe Perrott]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464343|George Schneider]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464344|Edward Horowitz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464345|Joe Tunney]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464346|Mary Schneider]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464430|June McIntyre]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464431|Lena Sims]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464432|Eric M. Gore]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464433|Brian Holcomb]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464435|Richard Aronson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464436|Mike Forrest]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464437|Theodore Nixon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96464510|Eileen Atkins]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96470807|Lynika Strozier]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Lynika Strozier 2011.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q96473280|Mary Wilson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96575383|Clarence Mini]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95216366|Sorin Iftimi]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95232940|Eugene J. Sayfie]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95250542|Donna M. Morrissey]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95345195|Emilio DiPalma]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95377523|Daniel Kopál]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95381440|Libuše Holečková]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95381819|Miroslav Jirounek]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95390382|Sally Rowley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Sally Rowley - freedom rider arrest 1961 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95391797|Lydia Baštecká]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95393540|Marie Mudrová]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95399285|Edith Irvine]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95416463|Hussain Ahmad Kanjo]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95423359|Kamrun Nahar Putul]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95434619|Wegene Debele]]''
|
| [[ايٿوپيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95446434|Stephen P. A. Brown]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95491073|Fred Westbrook]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95502391|Santiago Baten-Oxlaj]]''
|
| [[گواتيمالا|گوئٽي مالا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95507915|Jose Ayala]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95573131|Judith Bemis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95577004|Wang Bing]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95577281|Feng Xiaolin]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95577358|Zhang Kangmei]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95578805|Douglas Linn Hickok]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95579452|Elizabeth Fulop]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95613600|Salvatore Pica]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95629701|Pepe Tapia]]''
|
| [[چلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95638573|Jeffrey Ronald Henry Muzljakovich]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95645973|James Leach Miller]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95650616|Samuel Joseph Lococo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95660168|Paul McCurrie]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95670840|Hugo Ryckeboer]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95676290|Fakhruddin Syed]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95692819|David Ford]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95694247|Yehudah Jacobs]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95701122|Brahm Kanchibhotla]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Brahm Kanchibhotla.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95702276|Zubair Ahmed]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95727053|Barbara Ossenkopp]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95737055|Mário Veríssimo]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95747603|Flossie Lee Bournes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880217|Alan Michael Twofoot]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880218|Ronald R. Erdman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880219|Charles Robert Keal]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880220|Shirley Crute]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880221|Kenneth Richard Coombs]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880222|Bobby Joseph Hebert]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880229|Robert N. Winsor]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880231|Andrew Kowalczyk]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880233|David F. Savitt]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880234|Thomas William Campbell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880239|Lawrence Littig]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880243|Antoinette Tosco]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880244|Marvin L. Thomas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Marvin Thomas - 1956.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95880245|Dalma Holloway Torres]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880246|Ethel R. Fonti]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880247|Michael Giangrande Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880248|Philip Braverman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880255|Ralph Plaisance]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880258|Pierina D. Borsoi]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880259|Willard John Hoyt]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880260|Timothy J. Liszewski]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880265|Barbara J. Norris]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880269|Donald Raymond Haws]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880270|Mattie F. Adams]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880271|Ruth E. Shinn]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880272|Robert Dugal]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880274|Roberta Gulick]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880283|Carol Davis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880284|Gomer Richards Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Gomer Richards Jr. - high school graduation 1954.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95880285|Steven L. Freedman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880286|Vincie Teresa DeRose]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880292|Delia Regina DiTullio]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880295|Ken Caley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880296|Jean-Claude Henrion]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880297|Grace Lee Hargrave Cradeur]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880298|Ronnie Estes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880303|Mary Ellen Houle]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880307|Patrick C. Parks]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880308|Daniel S. Pincu]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880309|Norman Gulamerian]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880310|Patricia L. Henry]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880311|Angel Escamilla]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880317|Russell D. Green]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Russell Dale Green - 1945.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95880325|Scott Douglas Woodard]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880337|Russell Arnold Nielsen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880362|Helen Wall]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880375|Richard Edward Rutledge]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Richard Rutledge - 1950.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95880383|Daniel Blume]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880778|Richard J. Conway III]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880779|Betty M. Bradshaw]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880780|John C. West Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880781|Dorothy Alma Ennis D'Ostilio]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880782|Karen Kay Bentley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Karen Kugler - 1958.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95880783|Thomas Kevin Milo Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880791|Donald Martin Puffer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880792|Danny Ray Bierman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880793|Paul Francis Siefert Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Paul Seifert - 1961.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95880794|Richard M. Glidden]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880800|Lela Reed]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880803|Ruth Skapinok]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880804|Conrad Ifill]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91167491|Claude Lafortune]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
| [[فائل:Claude Lafortune - 04 (cropped).JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q91231278|Hamza Pacheeri]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231280|Fayez Ayache]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231284|Eric Labeja-Acellam]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231288|Alfa Saadu]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231290|Liz Glanister]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231294|Rahima Bibi Sidhanee]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231299|Barbara Sage]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231302|Linda Clarke]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231306|Liz Shale]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231311|Mandy Siddorn]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231314|Glen Corbin]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231316|Thomas Harvey]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231319|Andrew Treble]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231321|Michael Allieu]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231325|Barbara Moore]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231330|Donna Campbell]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231333|Abdul Gellaledin]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[سوڊان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231338|Donald Suelto]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231341|Stephen Pearson]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231346|Linnette Cruz]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231351|Elvira Bucu]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231354|Amor Padilla Gatinao]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231356|Andy Howe]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231361|Ade Raymond]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231364|Leilani Medel]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231368|Pooja Sharma]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231371|Emily Rose Perugia]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231375|John Alagos]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231379|Jenelyn Carter]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231384|Joan Grimshaw]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231386|Amanda Forde]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231391|Elbert Rico]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231394|Oscar King Jr.]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231398|Gilbert Barnedo]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231399|Charles Kwame Tanor]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[گھانا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231403|Kevin Smith]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231406|Gladys Nyemba]]''
|
| [[زمبابوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231408|Amarante Dias]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231411|Lourdes Campbell]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231414|Barry England]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231416|Ruben Muñoz Jr.]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231420|Brian Mfula]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231424|Simon Guest]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231426|Brian Darlington]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231430|Rajesh Kalraiya]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231432|Wilma Banaag]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231435|Nick Joseph]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91231774|Jayne Harvey]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91245547|Martin Loveday]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[زمبابوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91250620|Guri Melleby]]''
|
| [[ناروي]]
|
|
| [[فائل:Guri Melleby - Skytterprinsesse (1967) (14495766559).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q91252955|Manjeet Singh Riyat]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91262852|José Marroquín Yerovi]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91290519|Mahen Ramloll]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91308531|Skylar Herbert]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91332046|André Charon]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91332579|Pierre Gilet]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91333378|Jean Pouaha]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91333451|Ali Djemoui]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91334108|Sami Reda]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91336641|Gerallt Davies]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91381549|Saburō Matsushita]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91383699|Philippe Lerche]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91384778|Kabkéo Souvanlasy]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91388450|Guy Pfister]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91389053|Serge Bokobza]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91428965|Benjamin Levin]]''
|
| [[لٿوينيا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91437271|Beryl Bernay]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91449519|Rino Clerici]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91461341|Alain Le Garrec]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91503406|Ella King Russell Torrey]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91584337|Sudhir Sharma]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91595066|Keith MacVicar]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91595238|Jean MacVicar]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91621670|Belco Bah]]''
|
| [[مالي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91655944|Shahin Shahablou]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91665169|Joel Rogosin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91669146|Khalif Mumin Tohow]]''
|
| [[صوماليا|سوماليا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91670963|Jérôme Valette]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91672058|James Hakim]]''
|
| [[زمبابوي]]<br/>[[ڏکڻ سوڊان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91672124|Patrick Delalaing]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91672457|Mohammad Hassen Hossenbux]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91686786|Sékou Kourouma]]''
|
| [[گني|گائينا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91693470|Donald Reed Herring]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91707058|Danny Delaney]]''
|
| [[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91717351|Éric Loupiac]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91719339|Ton van den Heuvel]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91756690|Fred the Godson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Fred the Godson, late 2016.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q91756983|Jean-Paul Michel]]''
|
| [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91767492|Emeterio Gómez]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91769815|Shree Vishna Rasiah]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91776753|Tom Scully]]''
|
| [[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91783720|Annette Blier]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91789659|Hannes Schedel]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91824964|Anthony Tsai Brooks]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91840218|Ceybil Jefferies]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91861707|Julian Perry Robinson]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91892839|Melonie Mitchell]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91893996|Angie Cunningham]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91911557|Mario César Romero]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q65602099|Claude Schoettel]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q65602496|Patrick Simon]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Patrick Simon 1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q65602566|Fernande Singer]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q65606835|Jean-Marie Zoellé]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Jean-Marie Zoellé 18122010.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q65925031|Karim Salman]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q65945406|Miguel Ángel Tábet]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
| [[فائل:Miguel Angel Tabet.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q66087270|Lakhdar Bouregaa]]''
|
| [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]]
|
|
| [[فائل:لخضر بورڤعة.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q66124526|Ubong King]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Ubong King in 2019.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q66144602|István Bérczi]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q66765131|Ramesh Tikaram]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q66777086|Ma. Bernardita Ramos]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q67100745|Myron J. Echenberg]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q67930607|Giovanni Gastel]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
| [[فائل:2017 02 03 Pizzarotti Ferraris mostra le 100 facce della musica italiana Giovanni Gastel-1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q68213462|Quarto Pianesi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q68696106|Samsuddin Ahmed]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q68797025|Ada Bello]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Ada C. Bello-LSU-1961.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q69802933|Ziaur Rahman Khan]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q69908032|Charles Bukeko]]''
|
| [[ڪينيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q70250846|Felix Malyarenko]]''
|
| [[روس]]
|
|
| [[فائل:Felix Malyarenko (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q70278592|William B. Helmreich]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q70554553|Amzad Hossain Sarker]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q70991299|Marcel Meys]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Marcel Meys1943.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q71965647|Vassilis Sevastis]]''
|
| [[يونان]]
|
|
| [[فائل:Sevastis long-jump.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q74477144|Meyer Rubin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q74751689|René Sylvestre]]''
|
| [[هيٽي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q75313948|Jocelyn Feilding]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q75388941|Princess Diana of Bourbon-Parma]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q75390661|Lord David Douglas-Hamilton]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q75599416|Michael Conybeare Sender]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q75620301|Clotilda Douglas-Yakimchuk]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q75661811|Alexander Brunton Badenoch]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q75866189|Sally Yolanda England]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q75904125|Maria-Alice de Marsillac Plunkett]]''
|
| [[برازيل]]<br/>[[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q75936458|Melanie Forestier-Walker]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q76044131|Raja Kollure]]''
|
| [[سري لنڪا|سريلنڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q76079057|Andrew Moncreiff]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q76120799|Morgan Rees-Williams, 3rd Baron Ogmore]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q76170613|Christopher Sanders]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q76367719|Ostap Lozynsky]]''
|
| [[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q76429596|Kostas Kleftogiannis]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q76433189|Farid Ahmed]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q76814385|AKM Amanul Islam Chowdhury]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q76836042|Mockbul Hossain]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q76945602|Theo Jubitana]]''
|
| [[سورينام]]
|
|
| [[فائل:Theo Jubitana.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q76947388|Osvaldo Cochrane Filho]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q77058159|Fernando Sandoval]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q77254925|Jean-Charles Nègre]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q77324578|Geoff Makhubo]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
| [[فائل:Geoff Makhubo, Mayor of Johannesburg.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q77353829|Mohamed Melehi]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
| [[فائل:Mohamed Melehi, Le360 - May 4, 2019.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q78575739|Bhekizizwe Peterson]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q78626233|Ana Magdalena]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q78933325|Charles Ehlinger]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q79275451|Ricardo Valderrama Fernández]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q79666066|Kiing Shooter]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q80253264|Carlos Marincovich]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Carlos Marincovich 1970s.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q80308776|Marc Daniëls]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
| [[فائل:Marc daniels-1720510798 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q80505957|Horacio Luis López]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q82504773|Mohammed Yaseen Mohammed]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q82925403|Pino Grimaldi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q83135813|Morris J. Viljoen]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q83214686|San'yūtei Takasuke]]''
|
| [[جاپان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q83618559|Jean-Claude Menand]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q83630761|Francisco Daniel Rivera Sánchez]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q84138873|Caterina Emili]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q84174794|Lorna Irungu]]''
|
| [[ڪينيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q84497471|Li Wenliang]]''
|
| [[چين]]
|
|
| [[فائل:LiWengliang.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q84596019|Michel Rosenblatt]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q84737258|Hong Ling]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q84975812|Yoshio Tateishi]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85005219|Lin Zhengbin]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85098459|Mohammad-Reza Rahchamani]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:MohammadReza RahChamani 1397-08-23.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q85245727|Liang Wudong]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85332141|Liu Shouxiang]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85354114|Wang Xianliang]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85504174|Liu Zhiming]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85755827|Roy Edwards]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85770058|Isaac Robinson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85853174|Liu Xiaoxian]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85853305|Xu Defu]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85853522|Xiao Jun]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85853556|Peng Yinhua]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85861427|Grzegorz Guziński]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85867731|Robert Znajomski]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Robert Znajomski.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q85873158|José Gentil Rosa]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85877322|Simão Almeida]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85881430|Liu Fan]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85967536|Azizur Rahman]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85969531|Habibullah Peiravi]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q85991636|Ibnu Saleh]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Ibnu Saleh.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q85991691|Imran]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Anggota DPR Imran.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q85994920|Tengku Zulkarnain]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Tengku Zulkarnain.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q86206276|Xia Sisi]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q86206710|Huang Wenjun]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q86426444|Sami Shousha]]''
|
| [[مصر]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q86550970|Carlos Tapia García]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
| [[فائل:Carlos Tapia en LaMula.pe 2-38 screenshot.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q86709709|Mohammad Ali Ramazani Dastak]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87066622|Ahmad Songi]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87072653|Gonzalo Cerezo Barredo]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87186121|Buchanan Sharp]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q87205979|Dukha Bhagat]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96587386|Mary Tiffen]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96606866|Jampel Lodoy]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96624229|Sergio Jacobo Gutiérrez]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96624928|Pablo Puente Aparicio]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96656030|Manaf Taleb]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96678709|Marconi Alencar]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96695037|Md. Shahjahan Ali Talukder]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96710071|Haidari Wujodi]]''
|
|
|
|
| [[فائل:حیدری وجودی.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q96756329|Anthony Obiagboso Enukeme]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96758970|Mohamed El Milahi]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96774796|Syed Aal E Imran]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96789500|Eurídice Moreira]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96979351|Yupadee Kobkulboonsiri]]''
|
| [[ٿائيلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96987607|Soepriyatno]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Anggota DPR Soepriyatno.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q96987964|Bambang Suryadi]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Bambang Suryadi, Member of the People's Representative Council.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q96988315|Jimmy Demianus Ijie]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Jimmy Demianus Ijie.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q96988673|Gatot Sudjito]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Gatot Sudjito.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q96989495|Ali Taher]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Ali Taher.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q96989513|John Siffy Mirin]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:John Siffy Mirin Family (cropped face).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q97011238|Inuwa Abdulkadir]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97011316|Mamadou Bamba Ndiaye]]''
|
| [[سينيگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97012125|Mahendra Yadav]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97013763|Sylvio Capanema]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97013788|Aristoteles Atheniense]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Aristoteles Atheniense.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q97015683|Julio Jimenez Llanque]]''
|
| [[بوليويا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97016566|Howard Croft]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97016619|Godwin Achinge]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97036815|Gordon Kegakilwe]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97045148|Charles Johnson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97101228|Richard di Liberto]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97105191|Reyna Marlene de los Ángeles Catzín Cih]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97119149|Noloyiso Sandile]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97119870|Liao Jianjun]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97129077|Ghaida Kambash]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97129737|Ricardo Mthembu]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97137136|Faqir Nabi]]''
|
| [[افغانستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97138189|Abdullah al Mohsin Chowdhury]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97143554|Mohamed Kouradji]]''
|
| [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97176731|Amadou Salif Kebe]]''
|
| [[گني|گائينا]]
|
|
| [[فائل:Me Amadou Salif Kébé en 2019.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q97183473|Gopal Krishna Saxena]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97194729|Alireza Raheb]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97217254|Etibar Babayev]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97217357|Fərman Bağırov]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97220091|Sayyad Alizade]]''
|
| [[آذربائيجان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97306828|Iwan Dwiprahasto]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97317138|Qainan Al-Zahrani]]''
|
| [[سعودي عرب]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97321345|Alfred Mtsi]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97338873|Noh Gil-nam]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97342569|Mário Calixto Filho]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345163|Jose Alfredo Moron]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345165|Michael Aubrey Wiskur]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345166|Nellie B. Stokes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345167|L. B. Perry]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345168|David Buffington Wham]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345169|Gloria Cervantes Zamudio]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345172|Walter J. Blase]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345174|Lisette Kohn Gale]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345175|Christopher L. Hammond]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345176|Mohammad Riad Hussain Ismat]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345177|Maria Rita Ripa]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345178|Diana T. Jun]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345179|Gregori V. Armstrong]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345180|Kai Wong Sam]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345181|Saul Ben-Zeev]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345182|Ramiro Barcena]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345183|Diane Ramonas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345184|Dalis Ramonas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345186|Gerald Boerman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345187|Bridget Bahal]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345188|Patricia Ciametti]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345189|Simon Zamudio]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345190|Julie Maldonado]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345191|Raymond Niwa]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345192|Gabrail Ismayl]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345194|Nicolasa Estrada]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345195|Phillip Cooper]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345196|Carol DeWitt]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345198|Edward Singleton]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345199|Albert Stokes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345200|Robert Brieske]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345202|Willie Hall]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345204|Steve Hudson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345205|Mary McKeon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345207|John LaPlante]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345208|Virginia Gray]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345212|Mary Christien]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345213|Luigi Pierpaoli]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345215|Hecky Powell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345216|Richard Moenning]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345217|John Johnson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345218|Francisco Gomez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345219|Maria Gomez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345240|Saul Velazquez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345241|Crystal Cantrell-Barbee]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345243|Charley Hill]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345245|Lambros Karkazis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345247|Lillian Nakawatase]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345248|George Parrott]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345250|Esperanza Ugalde]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345252|Morris Loeb]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883137|Joraine Sieber Groat]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883138|Douglas H. Diamond]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Douglas H. Diamond - 1955.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95883139|Walter M. Eagles Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883143|James Ventrillo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883148|Melita Baker]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883149|Jim J. Wolf Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883150|Frances M. Pilot]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Frances Macho - 1956.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95883151|Merlene Sue Hughes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883152|Helen Silvia]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883156|James Lowell Miller Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883161|Joan Cecile Berngen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883162|Laura Yopp]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883163|Carole Montalbano]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883164|Wesley Richard Fahrbach II]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883169|Craig Franken]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883173|Anthony V. Racka]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883174|Stanley Marvin Grossman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883175|Francis A. Kennedy]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Francis A. Kennedy - 1950s.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95883176|Raymond Paul Janssen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883185|Bob Barnum]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883186|Katherine Ann Birkmaier]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883187|Carol Freedman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883188|John B. Lynch]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883189|Richard Alexander Ross Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883193|John B. Ahrens]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883196|Leon Martin Beels]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883199|Tonna Lee Pratt]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883200|Martha Eddy O'Brien]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883202|Patricia Plante]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883206|Carl A. Philipp]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883213|Crystal LaBelle]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883222|Fred Walter Gray]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883231|Frederick Brown Starr]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883241|Dolores M. Madera]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883253|Michael Angelo Church]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Michael A. Church - 1968.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95883651|Frank McClellan Worthington]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883659|James Ronald Conley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Ron Conley - 1969.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95883660|Florence Ethel Buenzly]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883661|Sandra McCauley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883662|Gertrude Clemmer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883663|Beverly J. Collins]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883664|Ronald P. Clark]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883665|Paul Martinez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883673|Cheryl E. Petty]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883674|Monica Maley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883675|Carla Thompson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883676|Joan M. Cargill]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883682|Robert M. Shaw]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883685|Jeanne Madden Cibroski]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883686|Elizabeth Harris Tirrell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883687|Steven J. Huber]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883688|Billie Jean Michael Habermehl]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883689|Darla Eileen Brown]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883698|James W. Landis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883699|Arthur Louis Thibault]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883700|Gary Tillery]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883701|Michael James Reagan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883708|Tony Maldonado]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883710|Tracie L. Heverly]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883711|Roxana Griswold Foreman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883712|Peggy Rakestraw]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883713|Norman Leslie Jenkins]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883714|John Fusco]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883721|Harry P. Misthos]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883723|Allen Joseph Spinner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883724|Salomon S. Podgursky]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883725|Ellen Marie Pauze]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883726|JoAnn Stokes-Smith]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883735|Joseph Colasurdo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883744|Carol Sue Rubin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883754|Irvin Alder]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883769|Denise Camille Buczek]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883780|Richard J. Rome]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883795|Eileen Marie Stanton]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883807|Susan McPherson Gottsegen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883820|Londia Viola Mongold Deavers]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883829|Deyrold Arteaga]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[هيٽي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883834|Paul James Nagy]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883835|Joseph T. Cappello]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883836|Maria Tassiopoulos]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883837|Alberto Castro]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883838|Helen Boles Days]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883846|Carole Kaye]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883847|Richard Joseph Lenihan Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95883848|Luther Coleman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884214|JoAnne Katherine Walther]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884215|Durlene Clontz Shuffler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884216|Jeanette Gilmour]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Jeanette Gilmour - 1960.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95884217|John Joseph Christiana Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884218|Fritz Wilhelm Reisgies]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884226|Ronald Jacobus]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Ronald Jacobus - 1956.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95884227|Bernard David Seckler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884228|Clifford J. Williams]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884229|Bette Allred Weatherly]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884232|Robert Manley Argo Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884238|Phil Langley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884239|Mary Frances Parsels Dennis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884241|Mary M. Desole]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Mary Margaret Thomas - 1943.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95884242|John F. Von Sternberg Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884244|Thomas Tarbell Russell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91962972|Burton Rose]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91964956|Carole Brookins]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91976803|Philip Kahn]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91976807|Bertha LaForest]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q91976809|Kenneth Saunders III]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92022576|Mark Appelbaum]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92037433|Ronald Newman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92041406|Marco DiFranco]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92045123|Clifford Martin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92054378|Noureddine Zidouni]]''
|
| [[الجزائر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92059713|Gunnar Seijbold]]''
|
| [[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92079066|Valentina Blackhorse]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92104585|Joyce Pacubas-Le Blanc]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92106989|Thomas Wetzen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92110448|Kenneth Roseman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92152403|Princy Xavier]]''
|
| [[اٽلي]]<br/>[[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92157950|Milan Stevanovich]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q240592|Socialist Republic of Macedonia]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92158826|Robert Francisco]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92159374|Mohamed Ben Omar]]''
|
| [[نائيجر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92168119|Martine Crefcoeur]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
| [[فائل:Martine Crefcoeur 1961.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q92174131|Fernando Miteff]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92179738|Peter Gill]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92196478|Jonathan Coelho]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92197171|Jack Lotz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Jack Lotz.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q92199833|Sher Enriquez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92202893|Nicholas Lee]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92203480|Leslie Pieroni]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92204901|Jeffrey Pendleton]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92205981|Katy Davis]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92205988|Emma Davis]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92206621|Zafar Rasheed Bhatti]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92208184|Édith Arnoult-Brill]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
| [[فائل:Édith Arnoult-Brill-FIG 2001.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q92212507|Celia Yap-Banago]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92215337|Zoe Mungin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92216910|Jacques Fribourg]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92219835|Gonzalo Lopez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92262595|Alicia Cruz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92264934|Celia Lardizabal Marco]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92279689|Richard Charles Canazzi]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92304326|Corliss Henry]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92307070|Francisco Méndez]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92310023|Janissa Delacruz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92359243|Claude Barouch]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92378558|Madhvi Aya]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92391135|Robert E. Proell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92394499|Joseph M. Assyd]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92409837|Syahrul]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Syahrul Wali Kota.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q92419043|Wilford Kepler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92419274|Mary Kepler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92455638|Andrea Circle Bear]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92464475|Edgar Heidorn]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92472344|Conrad Buckley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92474565|Barbara Gaines]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92476562|Wayne Haskell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92480593|Cherie La Pelusa]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92495796|Dieter Hofmann]]''
|
| ''[[:d:Q16957|German Democratic Republic]]''<br/>[[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92518002|Henry Miller]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92539116|Daniel S. Paletko]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92541835|Luis Modesto Páez]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92542838|Deborah Gatewood]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92545047|Matthew Stehr]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92548855|Antonio Martinez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92594539|Louise Coles]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92606215|Juan Martinez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92611638|Louise Endel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92620791|William Nguyen]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92624775|Pamela Orlando]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92635842|Jun Maeda]]''
|
| [[جاپان]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92637621|Sławomir Sokół]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92649435|Gulshan Ewing]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''<br/>[[برطانوي راڄ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92715252|T. Norman Van Cott]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92732453|Daniel Demetrius Newell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92750722|Mark Barisonek]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92751809|Francis Boccabella III]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92766758|Victor Chung]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92768859|Dian Phipps]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92768870|Alberto Camacho]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92768893|Ketty Herawati Sultana]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92771548|Joseph Feingold]]''
|
| [[پولينڊ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92774800|José Torres]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92774810|Orlando Moncada]]''
|
| [[پيرو]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92776593|Idris Bey]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92777833|Matteo De Cosmo]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92780896|Brittany Bruner-Ringo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92790696|Bill Gladstone]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92791254|Sylvie Vincent]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92798976|Miguel Marte]]''
|
| [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92800215|Alfonso Salazar]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92800742|B. Narayan. Rao]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92801627|Paul Cary]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92805303|Randall French]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92826239|Samuel Hargress II]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92843284|Yang Chongqi]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92849109|Ke Huibing]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92861205|Don DiPetrillo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92864552|Don Osceola]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92865607|Calvin Harrison]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92867489|David Goulette]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92878926|Madeline Kripke]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q92891982|Ed Schilling]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880805|Betty Sue Harber Carney]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880807|Edward Ciocca]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880808|Pilar Molina Reyes Rodriques]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880811|Corinne Rhodes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880817|Richard Kiddle]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880818|Frank Miszkiewicz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880819|John Joseph Crowe]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880820|Roger Liddell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880827|Michael Wrotniak Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880829|John Poleon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880830|Joan M. Heaney]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880831|Stephen J. Clinton]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880833|Antoinette Marie Lutz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880834|Charles Jernigan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880843|Jean M. Winterbottom]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880844|Juanita Sanchez-Valdez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880845|Robert Bruce Harrell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880846|Paul Edward Herbst]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880847|John Francis McClintock]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880851|Robert C. Moen Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880862|Alice Glazer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880874|Jean Marie Hazelwood]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880886|Alice Louise Trout]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Alice Lukens - 1957.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95880897|Norton A. Kent]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880909|Paul Shelden]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880920|Jeanne Stone Rusnak]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880930|John Nakawatase]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880940|Huguette Dorsey]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880948|Harold Dixon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880956|Carl Robert Bentley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880957|Bette Jones]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Bette Marie McTague - 1955.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95880958|Alan A. Potanka]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880964|Robert P. Rust]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880969|Anthony J. Valdati Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880970|Hal Upjohn]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95880971|Samuel Kramer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881335|Thomas I. Atwood]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881336|Vinton Timely Mason]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881337|Dorthe J. Flick]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881338|Arlene Chesley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881339|Roger Lehne]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881340|George Freeman Winfield]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881345|Donald J. Horsfall]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881349|Barbara Stack]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881351|Thomas E. Anglin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881352|Rose Mary Infantino]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881359|Vince Woodward]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881360|Elaine Cupka]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881363|Doris Brown]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881364|Harley E. Acker]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881365|Veil David DeVillier]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881368|Joyce Posson Winston]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881373|Arnold Obey]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881375|Ethel Hamburger]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881376|Marjorie L. Goolsby]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881377|Luiza Ogorodnik]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881385|Pio Mactal Vilar Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881394|Richard C. Schug]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881405|Adelfo Ruiz Calvo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881413|Stanley Moser]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881425|Joseph J. Ingram Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881435|Morris Loeb]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881452|Carl J. Hebert Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Carl John Hebert - 1963.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95881461|Larry Rathgeb]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881468|John McKeon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881479|Douglas Hanby]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881485|Teresa A. Olbrich]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881486|John F. Cannon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881487|William U. Roulette III]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881488|Dawn M. Peryer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881489|Elaine Jeannette Beaulieu]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881497|Ronald Boccacio]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881499|Peter Crisanti]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881500|Ellen Elizabeth Fabry]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881501|Clarence Robert Ellis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Robert Ellis - 1944.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95881504|Celestino Padilla Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881510|Mary A. Cole]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881511|Earl Avers]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881512|Cindy Lou Mack]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881513|Julia Martinez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881514|Frederick Anthony Palazzo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881522|Yvonne S. Orlando]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881523|Marie Virginia Leto]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881524|Evelyn Gertrude Brant-Graf]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Evelyn Russell - 1951.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95881525|Patricia A. Carrigan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881920|Audrey LeMaire Morvant]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881921|Michael I. Sumergrad]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881922|Sean Christian Keville]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881923|Carol A. Castle]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881926|Jean Munson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881932|Irene S. Allen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881933|Carmen Rodriguez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881934|Helen Sutton]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881935|Deloris C. Traver]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881939|Richard L. Houle]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881954|Thomas A. Adamavich]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881962|Gaetano Lombardo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881970|Kenneth L. Jewel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881982|Gloria Zimmerman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95881988|Robert Lee Amos]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q114776280|Noël Bélanger]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q114865038|Rohit Patel]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q114865049|Shakrajit Nayak]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q114876246|Madhava Chandra]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q115056055|Wangkheimayum Brajabidhu Singh]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q115056059|Bedri Çollaku]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q115091370|SRS Yadav]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q115091407|Jamuna Prasad Bose]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q115091447|Naseeb Pathan]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q115129602|Choudhary Fateh Muhammad]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q115129933|Chuni Lal]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q115322537|Marcus Birks]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q115367980|Lee Lung-chuan]]''
|
| [[تائيوان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q115653493|Joseph M. Masling]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q115696126|Luis Hugo Apolo]]''
|
| [[يوراگوائي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q115709280|Anja Kanninen]]''
|
| [[فنلينڊ|فن لينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q115712095|Edwin Bennett Shostak]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q115943625|Ruggero Boschi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116038073|Chu Lanlan]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116038416|Hong Mu]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116038464|Xu Lanlalan]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116038510|Cheng Qingao]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116038570|Yu Yuheng]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116038606|Jiang Yingheng]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116038836|Ni Hen]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116151283|Emilio Locurcio]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116182265|Achille Mauri]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116452339|Katharine Clare Manning Loeb]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116616040|Teoman Alili]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116812358|James M. Polachek]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116971082|Juan Chico]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116994772|Pamela Hibbs]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q117025085|Juan Astorga Junquera]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]<br/>[[ايڪواڊور]]
|
|
| [[فائل:JuanAstorgaJunquera2.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q117485502|Roberto Ambrosoli]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q117845780|Muriel Brown]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q117846318|Behçet Güler]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q118120596|André Poulidor]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q118454861|Rekha Chattopadhyay]]''
|
| [[برطانوي راڄ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q118522965|Ainslie Leslie]]''
|
| [[بيليز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q121571277|Guiller]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q121798149|Gary Friedkin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q122225804|Paul Coffin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q122508425|József Sipos]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q122956959|Fereydoun Shayah]]''
|
| [[ايران]]<br/>[[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q123562957|Bob Contant]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q123575621|Jaime Fernandes]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:74001.jpgmaior Jaime Fernandes.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q123745963|Neuza Freitas Dias]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q123987299|Luis de Blas]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q124031636|葉明水]]''
|
| [[تائيوان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q124254829|Valter Gjoni]]''
|
| [[البانيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q124254912|Leah Bernstein]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q124290122|Tony Metoyer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q124371974|James Geraty Harrison]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q124423502|Alice Mackler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q124480612|Arnold Tenenbaum]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q124480763|Lorlee Tenenbaum]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q124517966|Ygona Moura]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q124799497|Ezekiel Koren]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q125117241|Laura Weinstein]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
| [[فائل:La historia de Laura Weinstein para Sentiido 0-43 screenshot (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q125469336|Frank Olson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q125473156|Martha Lillard]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Martha Lillard.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q125895230|Swami Omkarananda]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q126465852|Layla El-Iskandaraniyyah]]''
|
| ''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q126712872|Anna Fehér]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
| [[فائل:Feher Anna nover 1984 fortepan 124217.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q127416432|Kenan Akın]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q127639331|Ronald K. O’Dor]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q128382746|Minoo B. Madon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q129167054|Elena B. Muzrukova]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q129176723|ဝိသာရဒ မဟာထေရ်]]''
|
| [[ميانمار]]
|
|
| [[فائل:Visarada.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q129693028|Vinesh Kumar Kalra]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Shri Vinesh Kalra, Consul General, Mazar-e-Sharif.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q130480285|Bạch Mai]]''
|
| [[ويٽنام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q130718411|Deloris Dockrey]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q131323028|Giorgi Beridze]]''
|
| [[جارجيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q131369881|Chilakam Ramachandra Reddy]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q131386787|Pavuluri Sivaramakrishna]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q131390242|Min Thein Swe]]''
|
| [[ميانمار]]
|
|
| [[فائل:TheinSwe.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q131674590|Dana Konya-Petrișor]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q131754455|Bernardo Saavedra Pita]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q131763189|احمد گلمحمدی]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q131794484|ابومحمد عسگرخانی]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q132125661|Ginette Rivière Lubin]]''
|
| [[هيٽي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q132398047|Anton Holič]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q132471275|Bhishma Guhathakurta]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q132733138|Ngọc Đáng]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ويٽنام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q133457873|Bill Follis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q133574003|پرویز اسکندرپور خرمی]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q133858013|Madhavi Gogate]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q133879482|Bengt Sprinzl]]''
|
| [[آسٽريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q133884170|Yasinjan Ghopur]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q134002433|Chaim Mertz]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q134276406|Jules Houllier]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q134283271|اشکان منصوری]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q134634105|Laura Hermosa]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q135110412|Mikica Zdravković]]''
|
| ''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[سربيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q135152691|Falilou Kane]]''
|
| [[سينيگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q135455342|Bruno Villata]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q135459263|Gérard Beaulieu]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q135548080|Eurípedes Balsanulfo de Freitas e Abreu]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q135919372|Cosme Proenza]]''
|
| [[ڪيوبا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q135971389|Hasan Riyazi]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345330|Roselind Barsevick]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345333|Larry Harris]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345334|William Hollaar]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345336|Debbie Decker]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345340|Marvin Mazzucchelli]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345341|Albert Williams]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345343|Feliks Ogorodnik]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345345|Kathleen Takash]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345347|Jim Schwark]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345348|Safa Suleyman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345350|Elizabeth Cota]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345351|James Gettings]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345353|Bernadine Summers]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345354|Ronald Landsman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345355|James Bragiel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345356|Martha Singleton]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345357|Elizabeth Henry]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345358|Moses Jones]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345359|John Mazzucchelli]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345361|Joseph Carnes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345367|Elwyte Gardner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345369|Tommie Adams]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345371|Brenda Bolden]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345372|Philman Williams]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345373|Nancy Halbauer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345574|Mary Duggan Philbin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345575|William Griffin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345576|Roger Griggs]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97345577|Asberry Stoudemire]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97372585|Hanna Palska]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97388797|Mohamed Mounir]]''
|
| ''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97400267|Domingos Mãhörõ]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97440861|Irene Lalji]]''
|
| [[سورينام]]
|
|
| [[فائل:Irene Lalji (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q97466640|Яўген Уладзіміравіч Мядзько]]''
|
| [[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97467461|Manoel da Lenha]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97495832|Angela von Nowakonski]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97500756|Norberto Padilla]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97578686|César Salinas]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97579656|Jorge Villavicencio]]''
|
| [[گواتيمالا|گوئٽي مالا]]
|
|
| [[فائل:Ex ministro Villavicencio (Nómada) (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q97590799|Bahrum Daido]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Bahrum Daido (2018) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q97670845|Lloyd Cafe Cadena]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
| [[فائل:GUILTY or NOT GUILTY! FT. LLOYD CADENA 5s.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q97671575|Patrick Ellis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97704644|Homayoun Reza Atardi]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97704692|James Rudd]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97750531|Steve dePyssler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97774567|Pamela Rush]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97824637|Salko Bukvarević]]''
|
| ''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97930996|Katherine B. Hoffman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q97940401|Kōichi Yokono]]''
|
| [[جاپان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98036542|O'ktam Barnoyev]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[ازبڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98041231|Bill Montgomery]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98065588|Alieu Mboge]]''
|
| [[گيمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98065792|Mohammad Barkatullah]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98072664|Satyanarayan Singh]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Satyanarayn Singh.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q98083027|Masaru Ezaki]]''
|
| [[جاپان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98092502|Carlos Rosas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98106246|Manabendra Bandyopadhyay]]''
|
| [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98108040|Arun Guhathakurta]]''
|
| [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98108920|Shyamal Chakraborty]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98145736|German (Chesnokov)]]''
|
| [[روسي سوويت وفاقي سوشلسٽ جمهوريه]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98149217|Mohamed Adib Slaoui]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98240163|M. I. Sambou-Gassama]]''
|
| [[گيمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98247997|Pierre Boubarne]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98382520|Tjandermatie Soekhai]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98449532|Bernaldina José Pedro]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98457692|Jamyang Choegyal Kasho]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Jamyang Choegyal Kasho.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q98459576|Konstantin Markov]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
| [[فائل:Legendite 2016 06.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q98514406|Raúl Rubio Burgos]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98514941|Theodore Corcoran]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98518138|Lungile Pepeta]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98527416|Jorge Flores Ochoa]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
| [[فائل:JAFO.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q98527646|Umesh Dastane]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98543285|Tariq Shafi]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98545382|Kesar Singh]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98561146|Ahmed Badouj]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
| [[فائل:Ahmed Badouj - Argan.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q98596471|Nina Popova]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98600373|John Cooke]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98637362|Vergillio Rebin]]''
|
| [[سورينام]]
|
|
| [[فائل:Vergillio Rebin.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q98690717|Paddy Garritty]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[آسٽريليا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98714288|Evelyn Nicol]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98761510|Harry Seager]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98844761|Cecilia Romo]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98889006|Ramón Silva Bahamondes]]''
|
| [[چلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98908359|Ahmed Al-Qadri]]''
|
| [[شام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98914210|Vimala Sharma]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Vimala Sharma.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q98918949|Johny Bakshi]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98924391|Kris Heggenhougen]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98924502|William Neikirk]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:WILLIAM R. NEIKIRK.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q98931500|Raosaheb Antapurkar]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98971880|Karim Kamalov]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q98994281|KS Firoz]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99052066|Luisa Revilla]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
| [[فائل:Luisa Revilla (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q99198811|Yousef Abu-Safieh]]''
|
| [[فلسطين جي رياست|فلسطين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99244285|Kendal Royo]]''
|
| [[پاناما]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99300113|Rubén Corimayo]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99306278|Juan Carlos Alcoba]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:JUAN CARLOS ALCOBA.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q99316693|Valery Semanzo]]''
|
| ''[[:d:Q133356|Ukrainian Soviet Socialist Republic]]''<br/>[[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99409157|Miguel Acundo González]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99421575|Eddie Mosley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:EddieMosley.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q99432805|Margaret Waterchief]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884246|Myrtha Celifie]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[هيٽي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884254|Norma Hoza]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Norma Lenore Bratschi - 1937.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95884256|Nita Pippins]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884259|Gloria Allen Moskowitz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884261|Edward J. Bridgeford Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884268|Billy Ostland]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884283|Rodrick Samuels]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884292|Rita Paas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884301|Israel Sauz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884313|Paul R. McQuade]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884322|Robert L. Crahen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884332|Daniel James Parr]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884351|Robert Grant Conner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884362|Merrick Dowson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884373|Verla L. Courey]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884380|Patricia Gibbons]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884382|Thomas Allen Catron]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884384|Isaias Mendoza]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884385|Charles Donald Neal]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884387|Wanda Bailey]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884392|John Herman Clomax]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884400|Emmanuel Demetri]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884402|Bruce P. Biesenbach Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Bruce P. Biesenbach, Sr.-(1945 - 2020).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95884404|Artemis Nazarian]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[شام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884407|Bill Mantell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884416|Merle C. Dry]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884418|Harold L. Hayes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884420|Rosemarie Theresa Torrance]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884422|Rachel Walters]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884423|Carol Carey]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884426|Vincent G. Frainee]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884432|Lucille Marie Resto]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Lucille Marie Stavola - 1961.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95884433|Mercedes Santiago]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884434|Gerald Cassidy]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884435|Lula Fitzpatrick]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884796|John Joseph Reed Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884797|Edgar Orlando De La Roca]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884799|Jimmy Walters]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884805|James O'Brien Johnson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884807|Mari Jo Davitto]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884808|Nancy Reid]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884809|Elaine Menchel Marcus]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Elaine Cheryl Menchel - 1962.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95884810|Sean Boynes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884811|Theodore Gaffney]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884824|Sharyn Lynn Vogel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884835|Sidney Siegel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884848|Larry Sylvester Hutchinson Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884861|Deane K. Felter]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884880|Joan M. Hackney]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884888|Landon Spradlin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884897|Rocco Patrick Ursino]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884910|Nola Kathleen LaBudde]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884918|Ellen Spencer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884919|Paul Nathan Fontenot]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884920|Charles Goodstein]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Charles Goodstein - 1954.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95884921|Roger Mckinney-Wagner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884925|Henry Burk Sullivan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Henry B. Sullivan - 1963.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95884930|Duane G. Vock]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884931|Robert M. Sullivan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884932|Dorothy Cembrano Jay]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884933|Arlene Muriel MacIntyre]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884940|Louvenia Henderson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884943|Chester Dwulet]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884944|Jorge F. Casals]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪيوبا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884945|Mary Gilbert]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884946|Alan F. Krupp]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884950|Michael A. Hill]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884955|Robert Woodward]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884956|Mary Therese Loughery]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884957|Peter Sakas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884958|Elsie Rossitto]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884959|Shirley S. D'Stefan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884967|Jeanne Hammond Byrnes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884968|Melvin Pumphrey]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884969|Anna M. Gayton]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884970|Owen Moreland Parks]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884971|Roy Northway Stephens]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884976|Jeanette Marie Baldwin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884980|John Pearson Brucher]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:John Brucher - 1957.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95884981|Michael Lee Jordan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884982|Timothy E. Murray]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Timothy E. Murray - high school graduation 1955.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95884983|Joseph J. Deren Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95884987|Loida Cruz Arroyo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885433|Charles Miles]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885444|Cynthia Whiting]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885454|Arlene M. Horowitz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Arlene M. Fratkin - 1959.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95885462|John Larry Sartain]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885472|James Kevin Malloy]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885483|Clara Louise Bennett]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885491|Patricia H. Thatcher]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885500|Peter J. Brancazio]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885510|Bobby Lee Barber]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885518|Joan A. Lenhart]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885519|Ruth Hunter]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885521|Estelle Kestenbaum]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Estelle B. Greenwald.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95885528|Judith Lee Arkerson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885530|Tommie Brown]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885532|Irene Ann Allen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885533|Kenneth A. Rago]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885535|Maria Gibbs]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q135985383|Javier Ojalvo]]''
|
| [[بوليويا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136210886|Herman Bailey]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136236318|زهرا استادزاده]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136458233|דוד אלעווסקי]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136465052|Eric Cohen]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136471378|מאיר זעליג ריספלער]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q137204967|Alioune Badiane]]''
|
| [[سينيگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q137290904|Віктор Талащук]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Талащук Віктор Флорович.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q137644949|Jimmy Gamonet]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q137784699|Elizabeth R. Duff]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q137828518|Robbert Keegel]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q137942344|Mitchell Andrews]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138341440|Abu Ubayda Ahmad al-Muhrizi]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138412915|Николай Матрачийски]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q139069633|Jānis Kaijaks]]''
|
| [[ليٽويا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q140007277|Milen Belchev]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q140007287|Neven Belchev]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99438633|Andrés Abt]]''
|
| [[يوراگوائي]]
|
|
| [[فائل:Alcalde del Municipio CH Andres Abt - imf8381v1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q99439541|Donald Keith Duncan]]''
|
| [[جميڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99454945|Florent Pereira]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99485311|Adeline Fagan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99574699|Bernard Fils-Aimé]]''
|
| [[هيٽي]]
|
|
| [[فائل:2009 Secretary of State's Award for Corporate Excellence (portrait crop).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q99756227|Tony Tenpenny]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99767788|Brandi Christine Case-Wallace]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99800397|Mirza Shahi]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99845647|Datta Ekbote]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99851329|Mncedisi Filtane]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99857265|Andréia de Olicar]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q99911656|Ziad Al-Zaza]]''
|
| [[فلسطين جي رياست|فلسطين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100146088|Barbara Ann Davis Prince]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100146338|Sandy Oldfield]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100146445|Chanesh Ram Rathiya]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100146617|Esther Morales]]''
|
| [[بوليويا]]
|
|
| [[فائل:Esther Morales.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q100272881|Rick Todd]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100275270|Father Stanislaus Lourduswamy]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Stan Swamy (2010).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q100339816|Yevhen Cherednichenko]]''
|
| [[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:Євген Чередніченко (2017).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q100537333|Lambert Kreekels]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100548537|Ахметов, Рашит Ракипович]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Рашит Ракипович Ахметов (1954—2020), основатель и редактор газеты «Звезда Поволжья».JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q100580192|Rabbi Osher Yaakov Westheim]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100591633|Piotr Francuz]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100591978|Wojciech Stachurski]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Wojciech Stachurski.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q100627627|Ilana Rovina]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
| [[فائل:Ilana Rovina (1963).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q100716099|Gusztáv Adorján]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100742561|Ayachi Afilal]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100751723|Kayla Williams]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100783678|Jonathan Duck]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100784502|Christian Gatoux]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100795028|Joel Molina Ramírez]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100797042|Matt Gras]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100890925|Parrerito]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Parrerito.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q100941027|Ted Vartelas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100975270|Chad Dorrill]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q100995846|Abdul Ilah Nabhan]]''
|
| ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101022194|Angeline Bernadel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[هيٽي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101054234|Pablo Lozano Martín]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101069330|H. Tati Santiesteban]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101080038|Pedro Mario Pereyra]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101089316|Adi Darma]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Wali Kota Bontang Adi Darma.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q101116145|Dharsibhai Khanpura]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101120800|David Andahl]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101149176|Moncef Ouannes]]''
|
| ''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[تيونس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101204200|Marc Frasez]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101204530|Bernard Ducruet]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101208374|Aniel Kienno]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101229866|Anatoliy Fedorchuk]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101245795|Mutodi Neshehe]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101362178|Andrzej Prawda]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101423791|Irving Pressley McPhail]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101434569|Notis Lalaitis]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Notis1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q101542315|Willie Salcedo]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101579664|Leandro Resurreccion III]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101584214|Jacek Polak]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Mr. Pollack.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q101711396|János Gróz]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101818266|Géza Lajhó]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q101873866|Lynn Kellogg]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102047464|Marek Umiński]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102047761|Óscar Akira Yasser Noriega]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102047806|Mewalal Chaudhary]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102076923|Anton Filipov]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102078444|Mariano Valdés Chávarri]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102097529|Mustafa Canlı]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102104819|Radamés Salazar Solorio]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
| [[فائل:Radamés Salazar Solorio.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q102113504|Andrzej Bręczewski]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102122799|Raymond Taylor Hoobler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102132780|Bruce Richard Buzby]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102146937|Khyson Swong]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102157745|Euda Edward Dean]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102158397|Romuald Koliński]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102164597|Barnett Weil Glickfield]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102164680|Charles J. Mode]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102166137|Joseph Bertorelli]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102189950|Alfonso Gracia-Saz]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102192043|Carl Hanson Fitzgerald]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102198254|Patrick Denis Barry]]''
|
| [[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102276262|Cordula Heß]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102305241|Lay Nam Chang]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102334622|Reinaldo Teles]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102343281|Rajendrasingh Baghel]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Rajendrasingh Baghel.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q102357959|Hussein Al-Zuhairi]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102361877|Jose Luis Garayoa]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102378274|Honestie Hodges]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102391013|Jean Lau Chin]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Dr Jean Lau Chin.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q102416147|Bharat Bhalke]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102450473|Jan Krawiec]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102490912|David Maas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q102859580|Eleanor Schano]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q103414626|Pavel Čech]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Pavel Čech, 2018.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q103512342|Hryhoriy Arshynov]]''
|
| [[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q103574159|Hanna Stadnik]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Hanna Stadnik grób (cropped)1 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q103742338|Raja Mukhopadhyay]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q103766157|Adil Ismayilov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]]
|
|
| [[فائل:Adil Ismayilov in 2020 (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q103815009|Fadma Abi]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q103820311|Jacek Włodyga]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q103828682|Rafael Pražák]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q103863018|Ramzi Najjar]]''
|
| [[لبنان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q103928233|Luke Letlow]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104005260|Gastón Lemaitre]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885536|James C. Whittemore]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885546|Anna Marie Lopiccolo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885547|Allen Francis Tinkham]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885549|Charles Walter Calhoun]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885550|Guy A. LaVignera]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885551|Kenneth K. Skoog]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885560|James E. Mann Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885561|Paul Ronald Joseph]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885563|Louis B. Bernstein]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885564|Arthur Rogers]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885566|Randy Wichlacz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885575|Frankie L. Morris Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885576|José Díaz-Ayala]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885577|Paul A. Hamel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885579|Cornelius Lawyer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885581|Dorothy Murphy]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885582|Norman Walker Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885590|Florence Cahill Flaherty]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885592|Barbara Yazbeck Vethacke]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885594|Nikima Thompson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885595|Kerry Lehman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885597|Mary Minervini]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885605|Frances A. Orsini]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885606|Mae T. Roser]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885609|Regina D. Cullen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885611|Elizabeth Tevenan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885612|Dolores Marie DeLaurentis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Dolores Marie DeLaurentis - 1949.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95885615|Jana Prince]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885622|Malcolm C. Shaw Jr]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885624|Sheena Renee Comfort Miles]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885625|Martha Leroy Wilson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95885626|James David Gewirtzman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:James David Gewirtzman - 1966.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95885628|Regina Dix-Parsons]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886139|Henry N. Dubois]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886140|Robert H. Westphal]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886141|Audrey L. Ercha]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886142|Edward L. Ghidotti]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Edward Ghidotti - 1950.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95886150|Edith Gallo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886151|Ron Frangipane]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886152|Ferdi German]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڊومينيڪن ريپبلڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886153|Richard M. Cieslak]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886155|Mildred W. Blough]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886163|Randy G. Addison]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886164|Rosalie J. Downes Emrich]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886165|John Bradford Hubert II]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886167|Robert R. Stout]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886174|Eva Charlotte Julewitz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886175|Dale E. Thurman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886176|Horace Saunders]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886178|Mary T. King]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886179|Joseph Angeline]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886180|Muriel E. Lundgren]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886187|Barbara Ann Loreck]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886189|Kathleen Domenick]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886190|Muriel M. Going]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886191|Charles Dow Long]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886192|Dorothy V. Indeck]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886200|Ina Macko]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Ina Place - 1941.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95886201|Julia Maye Alexander]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886202|Virginia Alice Rauth]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886204|Cynthia Jean Falle]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886205|Johnnie D. Veasley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886206|William Jonathan Glenney]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886213|Mary E. Mack]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886215|Calvin Richardson Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886216|Arthur Winthrop Barstow]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886217|Raymond Kenny]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886223|Susan Grey Hopp Crofoot]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886226|Robert F. Brady Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886227|Antoinette Meyer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886229|Barbara Helen Richardson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886230|Michael Miller]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886232|Luis Juarez]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886240|Jeffrey Stanley Lin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886241|Stanley L. Morse]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886242|John A. Bailargeon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886243|Steven P. St. Laurent]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886244|Lawrence W. Stedl]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Larry Stedl - 1969.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95886252|John Timothy Barr]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886261|Patrick Conran]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886273|Leroy Perryman Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886282|Jonathan Adewumi]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886297|Elizabeth Batista]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886713|Peter S. Miguel Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886714|Betty Jo Barney]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886716|Nelson Perdomo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ايل سيلويڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886717|Randolph Warren Whipple]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886718|Jane Krumrine]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886724|Bennie Webb]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886727|Dean Leroy Drake]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886728|William E. Jackman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886729|John Schoffstall]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886730|Hilda R. Nagel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886737|Manda Klancir]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886739|Margueritte Martha McCain]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886740|Edie Morello]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Edith Elizabeth Spanish - 1941.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95886743|Lillian Kimura]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886744|Thomas A. Real]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886745|LaKisha Willis White]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886751|John P. Derrico]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104028901|Leanid Zaika]]''
|
| [[بيلاروس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104049729|Valery Vinakurov]]''
|
| [[بيلاروس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104057606|Timoteo Ofrasio]]''
|
|
|
|
| [[فائل:OfrasioSJ.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104062635|Zbigniew Jurkiewicz]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104062775|Lise Funck-Brentano]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104094383|Donal Leace]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104123083|Pavel Hečko]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104126171|Jean Saliba]]''
|
| [[لبنان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104128390|Divya Bhatnagar]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104128876|Judit Egerszegi]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104132756|Božidar Milenković]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104145641|Fazlul Haque Montu]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104147083|Omar Khashram]]''
|
| [[اردن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104150437|Brittanya Karma]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104150471|Lillian Elena Blancas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104150631|Damir Kukuruzović]]''
|
| [[ڪروشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104155741|Dawn Lindberg]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104176273|Jerrold Post]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104178897|Lucio Moderato]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104192199|Jerzy Steckiewicz]]''
|
| [[بيلاروس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104205652|D. Vijayamohan]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104244526|Bolivia Suárez]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104244720|Christina Rodrigues]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104253395|Aitor Etxarte]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Aitor Etxarte Berezibar.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104376876|Jan Błoński]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Jan Kidawa-Błoński.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104389005|Delfino López Aparicio]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104398451|Jethro]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
| [[فائل:Jethro october 2008.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104398468|Oleksandr Arkadin-Shkolʹnyk]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:Александр Аркадин-Школьник.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104414777|Evelyn Alda Seckler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104432992|Humberto Trujillo]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104438339|Anghel-Adrian Popa]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104439610|Kim Lee]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:02018 0146 KatowicePride-Parade, Kim Lee.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104439738|Ahmad Toyserkani Ravari]]''
|
|
|
|
| [[فائل:احمد تویسرکانی راوری.jpeg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104442727|Monzur-I-Mowla]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104450555|Dorothy Gill Barnes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104464302|Nur Supriyanto]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Nur Suprianto.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104470971|Marcin Dramiński]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104518546|Loyiso Mpumlwana]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104522108|Thoriq Husler]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Bupati Luwu Timur Muhammad Thorig Husler.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104522420|Muhammad Al-Saeedi Al-Jardi]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104525399|Ismail al-Shamali]]''
|
| [[فلسطين جي رياست|فلسطين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104528006|Krzysztof Pajewski]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104528447|Susan Moore]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[جميڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104531513|Benedicto Bravo]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104532204|Carlos Levy]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:Carlos Levy 2018.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104537223|Arnold D. Gruys]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104541175|Jean-Claude Bohain]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104556343|Dudu Duswara]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Dudu Duswara.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104557820|طلال باغر]]''
|
| [[سعودي عرب]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104595284|Issaka Assane Karanta]]''
|
| [[نائيجر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104621154|William T. Beaver]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104628566|Sead Gološ]]''
|
| [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104629341|Paul Etyang]]''
|
| [[يوگنڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104637633|Veronica Oliver]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104640108|Aylin Özmenek]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104640624|Abdul Hakim Al-Taher]]''
|
| [[سوڊان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104666469|Tawauna Averette]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104695839|Jarod Nandin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104701628|George Whitmore]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:George Whitmore Climber.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104717282|Julius Schachter]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104760616|Valentin Sushko]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104764484|Alan Cairns]]''
|
|
|
|
| [[فائل:AlanCairns2005.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104764596|Fabrizio Soccorsi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104764599|Theodore Lumpkin Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Theodore Lumpkin - 1940s.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104771406|Pradip Ghosh]]''
|
| [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104772253|Abid Hussain]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104776005|Oleg Danilov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104787172|Iancu Țucărman]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104807971|John Condrone]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104812380|João Henrique de Souza]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104813246|Mizanur Rahman Khan]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104816462|Ali Saleh Mohammed Ali Jaber]]''
|
| [[يمن]]<br/>[[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Syekh Ali Jaber, 00.02.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104833709|Jairo Castillo]]''
|
| [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104843609|Hijn Bijnen]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104843792|Tapan Ghosh]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Tapan ghosh hs.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104848615|Alejandro Galvis Ramírez]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104852520|Bheki Ntuli]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104856962|Martin Addison]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104864449|Ganesh Shankar Vidyarthi]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Ganesh Shankar Vidyarthi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104866691|William Z. Good]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104870829|King Victor Thulare III]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104903655|Nombulelo Hermans]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104904509|Ivan Metelytsya]]''
|
| [[يوڪرين]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104905111|Barbara N. Benson]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104906836|Joe Guerra]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Joe Guerra - 1980.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104911977|Meghrig Parikian]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Meghrig-Parikian.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q104949139|Krzysztof Łuszczewski]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q104989956|Calixto Avena]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105027958|Stephen Lungu]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105037528|Raisuddin Ahmed]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105043758|Pavel Hanták]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105047205|Gordinho do Surdo]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105047246|Carlos Antunes]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105061229|Jaroslava Janderová]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
| [[فائل:Praha, Magistrát, Jaroslava Janderová (2).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105061721|Vitaly Maksimov]]''
|
| [[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105063128|Bernard Papánek]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105069826|Kenneth Z. Altshuler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105071466|Suhail Zaheer Lari]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105071475|Joel Matiza]]''
|
| [[زمبابوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105076376|Richard West]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886754|Lucy Yanushefski]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886755|Angeline Michalopulos]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886756|Jonathan Crachat Carreira Ferreira]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886758|Patricia Yanni]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886765|Elizabeth N. Updegrave]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886766|Clark Osojnicki]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886767|Linda Benedict]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886769|Rosemary Hoell Rushka]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886770|Paul Warech]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886771|Judy Therrian]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886781|Jermaine Ferro]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886783|Dennis Alan Bradt]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886786|Marcia Rushford]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886788|Andrea Ruth Ludgin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886791|Susan C. Menoche]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886801|Shirley Eileen Zimmerman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886813|Charles Constantino]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886822|Eric F. Anderson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Eric Anderson - 1957.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95886831|Quentin Cormell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886852|Sandra Piotrowski]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886861|Betty Eleanor Fennelly]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Bette Nelson - 1951.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95886874|Ida Esposito]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886883|Kerri Ann Kennedy-Tompkins]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886891|Scott Melter]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886892|Barbara Mae Barham]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886893|Michael Albert Shubak]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886894|Davis Begaye]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886895|Suchendra Singh]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فجي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886904|Edna Saikkonen Alve]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886905|Stanley M. Cohen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886906|Catherine Drouin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886907|William G. Bennett]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95886908|Justin Liuba]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887280|Ross L. Saddlemire]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887281|Grace Nutland]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887282|Timothy H. Gray]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887287|John Pope]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887291|Robert J. LeBlanc]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887292|Rosemary Ann Hughes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887293|Ralph R. Loranger]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887294|Wee Chu Wong]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887295|Albert H. Irwin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887303|Laurie Appell]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887305|Viraf Darukhanawalla]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887306|Jeannette M. Brown]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887307|David E. Carman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887308|Ina Shaw Mirviss]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887314|Margaret Busha]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887321|Jerry Alford]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887332|Marion Lucille Kujda]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887363|Kimarlee Nguyen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887373|Ronaldo Ferrari]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887384|Sawarrelita Redmond]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887394|Loretta Mendoza Dionisio]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887405|Patricia Frieson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887417|Michael Mika]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887418|Alan Lund]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887419|John Cofrancesco]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887420|Carl Redd]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887421|Alvin Elton]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887428|Kevin Charles Patz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887431|Theresa Elloie]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887432|Joseph Graham]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887434|Robert Earl Schaefer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887437|Gerald Anthony Morales]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887443|Frederick Carl Harris]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887445|Christine McLaurin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887446|Mary Virginia McKeon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887447|Andreas Koutsoudakis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887455|James Quigley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887456|Sherman Pittman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887457|Harvey Bayard]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887459|Alice Chavdarian]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887460|Bassey Offiong]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887462|Jéssica Beatriz Cortez]]''
|
| [[ايل سيلويڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887469|Cedric Dixon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887470|Freda Ocran]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گھانا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887471|Julian Anguiano-Maya]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887472|Minette Goff Cooper]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887473|Joseph Micajah Thomas II]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887837|Herman Boehm]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887838|Phillip Thomas]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887846|Robert M. Weintraub]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887854|Joseph Yaggi]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887862|David Reissig]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887872|Angelo Piro]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887883|Sandra Lee deBlecourt]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887892|Jose Vazquez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887899|Clair Dunlap]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887926|Sandra Santos-Vizcaino]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڊومينيڪن ريپبلڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887935|Roger Eckart]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887945|Daniel Spector]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887947|Antonio Checo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887948|Albert Petrocelli]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887949|Florencio Almazo Morán]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887950|Jennifer Robin Arnold]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887951|Jesus Roman Melendez]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887955|Audrey Malone]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887960|Azade Kılıç]]''
|
| [[ترڪي]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887961|Nancy Ferguson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105078440|Falah Mandkar]]''
|
| [[ڪويت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105083943|Martha Madrigal]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105084390|Marius Swart]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
| [[فائل:Marius Swart.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105085298|Georgeta Luchian Tudor]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105085435|Sekou Smith]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105097673|Anita R. Schiller]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105098482|Paradzai Zimondi]]''
|
| [[زمبابوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105099966|Wahab Adegbenro]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105100101|Muspandi]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105120942|Abbas Khan]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
| [[فائل:Nawab Ali Abbas khan (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105183759|Ray Rayburn]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105184059|Dennis Mileti]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105198678|Percy Tucker]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105208032|Julio Roberto Gómez]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105222367|John Gibbons]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105223109|Kwasi Sainti Baffoe-Bonnie]]''
|
| [[گھانا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105229566|Octavian Cojan]]''
|
| [[رومانيا|رومانيہ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105263600|Ismail Kijo]]''
|
| [[ملائيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105295115|Vicent Raga]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:RAGA Vicent foto VW.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105297032|Maria Andrea Gaspar]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105319487|Mathoor Govindan Kutty]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105337022|Sylvia Lieber]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105346796|Zezinho Corrêa]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Zezinho Corrêa - 1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105399622|Steve Turney]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105404824|László Huszár]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[سلوواڪيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105414316|Robb Webb]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105421772|Patricia Healey]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105424134|Cynthia Turner]]''
|
| [[مالٽا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105426998|Manuel Salinas]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:ManuelSalinas2.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105452340|Zoila Águila Almeida]]''
|
| [[ڪيوبا]]
|
|
| [[فائل:Zoila Águila Almeida.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105452765|Javier Neves]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105517287|Purificación Atrián Jordán]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105532898|Zaire Rezende]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105581015|Jaleel Smith-Riley]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105586692|James Medhurst]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105620263|Pastor Heydra]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105627376|Quoc Anh]]''
|
| [[ويٽنام]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105637139|Consuelo Rodríguez]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105640581|Enrico Obletter]]''
|
| [[آسٽريليا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105641786|Barbara Ann Rowan]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105646427|B. Raghavan]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105659455|Madeleine Humbertclaude]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105675497|Élida Rasino]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105679224|Sofia Zhukova]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105696486|Bob Pixel]]''
|
| [[گھانا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105710323|José Manuel Cortizas]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105722839|Mike Bradner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Mike Bradner.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105727602|Erica Watson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105729922|Jorge Marticorena Cuba]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105730949|Víctor Espinoza Peña]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105737171|Anna Majani]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105746143|Marta Martin Carrera-Ruiz]]''
|
| [[ڪيوبا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105748342|Diego Gómez]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:Diego Gómez Cabrera.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105753833|Kenneth Mthiyane]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105755145|Karima Brown]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105756142|Rachel Cathoud]]''
|
| [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105782944|Osvaldo Mércuri]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105841567|Peter Matlare]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105871502|Daniel Voisin]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105943521|Jiří Engliš]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105954720|Algaci Tulio]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:ALGACIT2002.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105954938|Asongo Alalaparu]]''
|
| [[سورينام]]
|
|
| [[فائل:Asongo Alalaparu (2020).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105969816|Malak Ismael]]''
|
| ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105977858|Esteban Gómez Rovira]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105978052|Marco Bogarelli]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105987426|Jaroslav Střeštík]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106009569|František Prošek]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106009696|Edgar García]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106009916|Jaromír Vytopil]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Jaromir Vytopil.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q106011242|Miloslav Čechura]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106044069|Eyrolles Michel Mvunzi Meya]]''
|
| [[عوامي جمهوريا ڪانگو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106084284|Katyayani Shankar Bajpai]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106099414|Edson Montenegro]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106109480|Wojciech Krawczyk]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106112793|Antonio Pérez González]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106122752|Natale Bozzo]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106163378|Hanna Lypkivska]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106175318|Toabur Rahim]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106194747|İmran Kılıç]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106204763|Abu Asif Barghouti]]''
|
| [[فلسطين جي رياست|فلسطين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106218592|Rito Jiménez]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106218656|Theresa M. Korn]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106228708|Yousef Ozreil]]''
|
| [[فلسطين جي رياست|فلسطين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106230021|Francis Pelekamoyo]]''
|
| [[ملاوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106241908|Kombo James Moyana]]''
|
| [[زمبابوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106269407|Ellen Gwaradzimba]]''
|
| [[زمبابوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106272177|Christian Ntshangase]]''
|
| [[اسواتيني|سوازي لينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106297174|Karel Vávra]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106309840|Gurupada Mete]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106317446|Márton Brády]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106334361|Nemam Ghafouri]]''
|
| [[عراق]]<br/>[[سويڊن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106366913|Yinka Odumakin]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106423215|Jacquiline Chikuta]]''
|
| [[ملاوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106434042|Nestor Torre Jr.]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106463233|Füzuli Javadov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106466070|Hans Kristian Gaarder]]''
|
| [[ناروي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106472216|François Matheron]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106473570|Babar Tadvi]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106473583|Dugyala Srinivas Rao]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106474359|Irondi Mantovani Pugliesi]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887962|Lucius Hall]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887963|Glenn Daniel Bellitto]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887970|Judith Plotkin-Goldberg]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887972|Coby Adolph]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887973|Don Whan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887974|Albert K. Webster]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Albert K. Webster, Manager of Far East Tour of Harvard Glee Club (13563366944) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95887975|Kevin J. Masterson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887983|Ronald Willenkamp]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887985|Lloyd Paul Leftwich]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887986|Ann Kolb]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887987|Helen Kafkis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887988|Julie Butler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887990|Antonio Nieves]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887996|Ann Youngerman Smoler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887998|Thomas J. Waters]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95887999|Kyra Michelle Swartz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888000|Rhoda Hatch]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888001|Eugene Lamar Limbrick]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888009|June Beverly Hill]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888010|Kamal Ahmed]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888011|Raymond Copeland]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888012|Lester Eber]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888013|Leo Sreebny]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888015|Robert Barghaan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888022|Howard Alexander Nelson Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Howard Nelson - 1952.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95888023|Allan Joseph Dickson Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888024|Timothy Branscomb]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888025|Reuben Gutoff]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888026|Gerard Rosenberg]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888034|Marty Derer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888463|Harold Reisner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888464|Kevin John Cahill]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888465|Mario Araujo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888466|James V. Walsh]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888474|William D. Greeke]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888475|Beatrice Rubin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888476|Jack Butler]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888477|Hailey Herrera]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888478|Joseph F. Kelly]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888486|Perry Buchalter]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888487|Faralyn Havir]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888488|Marlon Alston]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888489|Joseph W. Hammond]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888490|Peter Kafkis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888491|Tommie Adams]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888499|Myra Helen Robinson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888501|Conrad Duncker]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888502|Chianti Jackson Harpool]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888503|Ilona Murai Kerman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888511|Stuart Cohen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888512|George J. Foerst Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888513|Mauricio Valdivia]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888514|Claudia Obermiller]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888515|Myles Coker]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888523|Marcus Edward Cooper Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888524|Rosemarie Amerosi]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888525|Marie Scanlan Walker]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888526|Parker Knoll]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888527|Rosemarie Franzese]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888528|Arlola Rawls]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888536|Adam Kovacs]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888537|Peter M. Brown]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888538|Irene Gasior]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888539|Margaret Laughlin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888540|Doris Mae Burkhart Kale]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888548|Ben Doherty]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888549|Josephine Posnanski]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888550|John Watson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888551|Maria Garcia-Rodelo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888552|Harold Davis Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888553|Timothy Ross]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888561|Sherrell Stokes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888562|Larry Jones]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888563|Billy Ross]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888564|Edmon C. Carmichael]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888565|Tom Ferguson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888573|Gwendolyn A. Carmichael]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888574|Shidao Wang]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95888575|Levie Barkley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889010|Saul Moreno]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889011|Philemon Najieb]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889012|Jerome Michael Zottolo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889014|Benjamin DiGiovanni]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889021|Nancy M. Allen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889022|Onielo De Luzio]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889023|Lawrence Nokes]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889024|James Merle Weaver]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889025|Cathryn Wood]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889033|Moses Jones]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889034|Paul J. Foley Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889035|Joseph J. Angi Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889036|Ruthie Jacqueline Stephens Turner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889037|Gerry Ellis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Gerry Norris - 1946.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95889043|Emma Seifrit Weigley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Emma Seifrit - 1950.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95889046|Yuet Ming Wong]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q1054923|British Hong Kong]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889047|Josephine Tapiru]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889048|Norma Jean Knight]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889049|Patricia McGowan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889055|David Toren]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889058|Joseph M. Kissane]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106477709|Hebert Axel González]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106484252|László Rákoskerti]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106508488|Aslam Qureshi]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106515434|Mao Ayuth]]''
|
| [[ڪمبوڊيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106518107|Ludmila Guzun]]''
|
| [[مالدووا|مولدووا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106519193|Lois Sasson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106519588|Mahmoud al-Khalidi]]''
|
| ''[[:d:Q193714|Mandatory Palestine]]''<br/>[[فلسطين جي رياست|فلسطين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106533280|Dário de Castro]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106542493|Muṣṭafá Muslim]]''
|
| [[شام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106542784|Theodore Lambrinos]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Greek-American baritone Theodore Lambrinos, 1960s.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q106572313|Ludovico Badoy]]''
|
| [[فلپائن|فلپائينز]]
|
|
| [[فائل:Director Ludovico D. Badoy (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q106585096|Pang Xiong Sirirathasuk Sikoun]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106587775|Teresa Majchrzak]]''
|
| ''[[:d:Q211274|Polish People's Republic]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106588720|Àngel Pla]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106592192|Johny Lal]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106592198|Lea Dali Lion]]''
|
| [[اسٽونيا]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
| [[فائل:Lea Dali Lion 2014 (1).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q106595478|Robin Fransman]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
| [[فائل:Robin Fransman-1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q106600819|Alípio Freire]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:Alípio Freire.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q106602162|Thakur Puran Singh]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106602515|Bhitali Das]]''
|
| [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q2227470|Majgaon]]''
|
|
| [[فائل:Assamese singer Vitali Das.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q106611255|Satwant Kaur Sandhu]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106611259|A Elumalai]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106611265|M. AS Subramanian]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106611278|Kailash Chandra Trivedi]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106611282|Sukhdarshan Singh Marar]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106611287|Bishnu Prasad Bhaiya]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106611773|Purnmasi Pankaj]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106611774|Kalawati Bhuria]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106611776|Ramesh Diwakar]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106613228|Vira Sathidar]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106613406|Diana S. Rabinovich]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106617169|Zoram Sangliana]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106618445|Kunti Devi]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106626688|Kishore Nandlaskar]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106629259|David Núñez]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106634443|Jaga Rout]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106637349|Somnath Juwarkar]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106648138|Amris]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Wakil Walikota Dumai Amris.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q106648215|Celso Dayrit]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106650087|Chittabbai Kudupudi]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106651586|Kom Chuanchuen]]''
|
| [[ٿائيلينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106652376|Vasyl Obleschuk]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106659864|Olena Lytovchenko]]''
|
| [[يوڪرين]]
|
|
| [[فائل:Письменниця Олена Литовченко з книжкою "Пустоцвіт".jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q106675659|Jagdish Lad]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106675731|Kanupriya]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106687272|Williams Santamaría Valdera]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106687902|Seturam Gopalrao Neginhal]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
| [[فائل:Sethuram Gopalrao Neginhal.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q106689691|Gilmar de Carvalho]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106689926|Boddu Bhaskara Ramarao]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106690199|Challa Rama Krishna Reddy]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106690208|Sudhakar Paricharak]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106690211|Dauji Gupta]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106691558|Ricardo Alberto Ramírez]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106702173|James Purify]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106707423|Fred Fitz-James]]''
|
| ''[[:d:Q29999|Kingdom of the Netherlands]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106714989|Ajay Sharma]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106727289|Sriprada]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106730125|Baldur Beyer]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
| [[فائل:Baldur Beyer (2021).JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q106734360|Rajendra Kapila]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106764462|Omar Hugo Gómez]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106768454|Javier Rondón]]''
|
| [[وينيزويلا|وينزويلا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106771906|James Williams]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106784040|Roy Ristie]]''
|
| [[سورينام]]
|
|
| [[فائل:Roy Ristie 2017.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q106784902|Fathul Allah Ahmad]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106835512|Estefano Starepravo]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106837129|Tony Tolbert]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106869478|Rajendrasinh Jadeja]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106873455|Anjan Bandyopadhyay]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106885286|Saad Sharar]]''
|
| [[ڪويت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106906609|Prashant Mohapatra]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106906993|Karen Brown]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106947545|Qadir Haji Ali]]''
|
| [[عراق]]<br/>''[[:d:Q41470|Kurdistan]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107021764|Ryan Stephen]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107021889|Basant Das]]''
|
| [[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Dominion of India]]''<br/>[[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107103451|Yann Gontard]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107119906|Kiyomoto Yoshijirō]]''
|
| [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Empire of Japan]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107128059|Paul Freedman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107187433|Taha Karaan]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107192015|Lin Fang-I]]''
|
| [[تائيوان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107207790|Aldo Moltifiori]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107249689|Maurice Tsalefac]]''
|
| [[ڪيمرون]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107289272|Rehema Watongola]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107300156|Rodrigo Munilla]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107309769|Emin Saraç]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
| [[فائل:صورة شخصية محمد أمين سراج.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q107343331|Abd al-Nasir Najjar]]''
|
| [[فلسطين جي رياست|فلسطين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107358646|Ahmed Bilal Shah]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
| [[فائل:Ahmed Bilal Shah VOA (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q107359033|Hind Chelbi]]''
|
| [[تيونس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107380310|Goolam Rajah]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107387549|Nomandla Yako]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107387562|Lungile Tom]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107387566|Henry Jansen]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107387578|Patrick Jaji]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107387591|Moonyeenn Lee]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107387600|Paul Dobson]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107387618|Sbusiso Mseleku]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107387717|Patrick Bayo Mkhize]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107387822|Mohammad Karaan]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107387850|Leslie Ponnusamy]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107398923|Robert P. Cohen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107399015|Gianni Colajemma]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889059|Boro Lalich]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889060|Richard Emmett Powers]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889062|Ron Waxman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889069|Frederick Koerner]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889071|Herb Baum]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889072|Peter Laker]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889073|Suzanne Raynal Gijsbers]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889074|Willie Gene Whitaker]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889081|William F. Latimer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889085|Peter P. DeLuise]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889086|Retha Elizabeth Contri Sharp]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889087|Robert Adam Burns]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889097|Alma M. Carney]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889098|Mark Schroeder]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889099|Lucille Dolores Romer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889100|Gerald Ringdahl]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889106|Ed Smrekar]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889117|William Harrison Goldman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889127|Anibal Francisco de Brito]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪيپ ورڊي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889138|Clyde Addison Reichelderfer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889152|Betty Jean Ringle]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889166|Oluwayemisi Ogunnubi]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889178|Helen Demetoglous]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889186|Calvin Tompkins Lucy Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889195|Margaret Skaliotis]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889560|Latasha Andrews]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889561|Rona Iris Gertz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889562|Patricia Rowe]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889563|Terry G. Thompson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889564|Luis A. Frias]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889565|Edith Richemond]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889570|Raphael Kaminer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889574|Eve Rudin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889575|Louise N. Walsh]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889576|Britta Lou Miller]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889581|Robert C. Samuels]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889585|Lillian Press]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889586|Kenneth James Godwin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Kenneth James Godwin - 1943.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95889587|Linda Joy Nassif]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889588|Emmy Falta]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889593|Wayne L. Wolford]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889598|Leslie Kalmus]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889602|Daniel James Callahan]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:James Callahan - 1946.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95889607|Alexander Webster Cruden Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889613|Ann Bonville Trombly]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889617|Asela E. Gejo]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889627|Georgianna Glose]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889638|Ijeoma Afuke]]''
|
| [[نائيجيريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889653|Jerome Berrien]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889663|Floyd Bluntson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889676|Dorothy May Thompson]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889688|Nicholas Modugno]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889697|Thomas Cotton]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889705|David Bernstein]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889706|Myra Janet Headley]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889707|Mary Elizabeth Parr]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Mary Elizabeth Gribbin - 1958.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95889708|Marjorie P. Tabechian]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889716|Robert William Dietz]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889717|Arthur Charles Lindholm]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889718|Frank M. Goewey Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889719|Harrison Solliday]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889720|Michael Armstrong]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889722|Mary Doyle Hovanec]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889729|Rosa Luna]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889730|Geraldine Marie McGovern]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889731|Gerald Alton Cook]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Jerry Cook - 1951.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95889733|Wilma Ruth Montgomery]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889741|Thomas F. McDermott]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889743|Wayne Drye]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889744|Hildur T. Stanton]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889745|Jaimala Singh]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889746|Richard Lynn Heggen]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889747|Terri Lynn Clark]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95889754|Alexander Leon Lloyd]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890143|Lloyd Cornelius Porter]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890147|Wilman Sánchez Cabrera]]''
|
| [[ڪولمبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890156|Alexandra Louise Polansky]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890167|Dale A. Boston]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890176|Claude Reno Doucette]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890187|Janice L. McNelly]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Janice L. Nelson 1958.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95890196|Nelson Henry Jr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890206|P. Michael Baillargeon]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890214|Margaret MacVeagh Schweers]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890245|Raymond Gayle Burgett]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Raymond Burkett - 1952.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95890252|Michael J. Mchugh]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890253|Mary Ann Bregar]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890254|Marilyn Luella Tayse]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890255|Roland Henry Lacasse]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890256|Marguerite Peyser]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890257|Thomas A. Williams]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890264|Genowefa Kochanek]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890267|Joel I. Sneider]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890269|Cornelia Ann Hunt]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95890270|William Hrabnicky]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96024601|Hu Weifeng]]''
|
| [[چين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96041028|Wajid Ali Khan]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96042027|Miss Biá]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96051461|Dominique Boutet]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96056565|Celine Fariala Mangaza]]''
|
| [[عوامي جمهوريا ڪانگو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q96067499|Rafael Leonardo Black]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107399425|Charles Gregory Ross]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107399519|Tony Greer]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107399637|Wilmer Ato]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107399863|Edmundo Martinez Zaleta]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107399866|Eric Salas González]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107399870|Toshi Wungtung]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107400559|Reinaldo Ortega]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107400988|Steven Manios Sr.]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107401694|Josh Wallwork]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107401977|Shankanada Aravind]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107420703|Fridon Aslanyan]]''
|
| ''[[:d:Q132856|Armenian Soviet Socialist Republic]]''<br/>[[آرمينيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107420799|Abel Pienaar]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107423669|Fazl-e-Khuda]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107453228|Diratsagae Alfred Kganare]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107487454|Francisco Astorga]]''
|
| [[چلي]]
|
|
| [[فائل:Francisco "Pancho" Astorga Foto- © Rodrigo Pardo .jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q107488620|Eka Supria Atmaja]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Bupati Bekasi Eka Supria Atmaja.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q107491716|Luke Masamvu]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107491736|Peter Haritatos]]''
|
| [[زمبابوي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107524326|Ricardo Corrêa]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107528488|Machchindra More]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107528549|Alfredo Fraile]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107528659|Parvesh C. Mehta]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107528924|K Balu]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107529167|Sai Balaji]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107529220|Kumar Vatti]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107529305|Anil Suri]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107529386|Venugopal Kosuri]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107529447|Shyam Dehati]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107529490|Vamsi Rajesh Kondaveeti]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107539497|Zhypar Zheksheev]]''
|
| [[ڪرغزستان|ڪِرگزِستانُ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107545906|José Maria Batalla]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107545938|Jeremy Silvester]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107550001|Kä Mana]]''
|
| [[عوامي جمهوريا ڪانگو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107563913|Eliaser Yentji Sunur]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Eliaser Yentji Sunur.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q107569124|John Mukasa]]''
|
| [[يوگنڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107570435|Arun Chaudhary]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107581777|Enny Sri Hartati]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107583322|Arief Harsono]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Arief Harsono1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q107583643|Mohamad Assegaf]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107584187|Nurul Almy Hafild]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107600902|Audrey Marie Ellis]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107613304|Hamadi Ghawar]]''
|
| [[تيونس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107613344|Michael Lejong]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107625371|Atful Hye Shibly]]''
|
| [[بنگلاديش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107630308|Rodolfo Peña Flores]]''
|
| [[ڪوسٽا ريڪا|ڪوسٽاريڪا]]
|
|
| [[فائل:Rodolfo-rodrigo-pea-flores 40240716480 o.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q107645871|Hasip Kalimuddin Syam]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
| [[فائل:Wagub Jambi Hasip Kalimuddin Syam.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q107672808|Ribeiro da Ciclo Ribeiro]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107785573|Jean-Claude Kazembe Musonda]]''
|
| [[عوامي جمهوريا ڪانگو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107877832|María Teresa Marú Mejía]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107921203|José Alberto Hermógenes]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
| [[فائل:José Alberto Hermógenes.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q108005947|Dick Farrel]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108017856|Saranya Sasi]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108043685|Luis Peláez Campomanes]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108076821|Issa Abdel Hafeez]]''
|
| [[لبيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108083120|Alan Neville Clements]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108083418|Sheham Siddik]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108110670|Pamela Valenzuela]]''
|
| [[بوليويا]]
|
|
| [[فائل:Pamela Geraldine Valenzuela Rengel. Trans Volvimos a nacer 0-55 screenshot (cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q108265582|Alexandre Pagès]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108282132|Aris Skiadopoulos]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108284809|Mohamed Saad]]''
|
| [[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108296947|Filippo Maria Gambàri]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108320943|Giraldo González]]''
|
| [[ڪيوبا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108368015|Francisco Monterrosa]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108384012|Iván Colás Costa]]''
|
| [[ڪيوبا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108405918|Enakshi Chattopadhyay]]''
|
| [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108410750|Marc Bernier]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108434832|Dan Montsitsi]]''
|
| [[ڏکڻ آفريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108462281|Georgi Vanyan]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108529212|Bernardino Cano Radil]]''
|
| [[پيراگوئي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108532938|Saviana Scalfi]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108535646|Michael Halkias]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108537193|Veronica Wolski]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108541641|Hai Shaulian]]''
|
| [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108600909|Laura Hartman]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108664482|Anthony Zane]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108670697|Manuel Román Fernández]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108695225|Haru Rajwar]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108702519|Joachim Hellmich]]''
|
| [[جرمني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108709551|Francesco Mattesini]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108731108|Massimo Ampola]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108791869|Ramiro Larrea]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108800539|Samantha Epasinghe]]''
|
| [[سري لنڪا|سريلنڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108817495|Naomi Kori Pomat]]''
|
| [[نيو گني]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108839344|Reggie Parks]]''
|
| [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]
|
|
| [[فائل:WWE - Wembley Arena 140994 (8).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q108860941|Dimo Stoyanov]]''
|
| [[بلگاريا|بلغاريه]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108899282|Claude Mouton]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108900259|Muḥammad Aḥmad al-Dālī]]''
|
| ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108916068|Pablo Rodríguez]]''
|
| [[ايڪواڊور]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108920565|Ugo Falesiedi]]''
|
| [[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q108940885|Elnur Ashrafoglu]]''
|
| [[آذربائيجان]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109000898|Svetlana Căpățină]]''
|
| [[مالدووا|مولدووا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109031824|Manuel de Jesus Tahay Gomes]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109218129|Jan Hilgen]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109258630|Abdul Jawad Dhanuun]]''
|
| [[عراق]]
|
|
| [[فائل:عبدالجواد ذنون.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q109258978|Dzmitry Liebiadzievich]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109259050|Mbak You]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109270014|Adib al-Jarf]]''
|
| ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109280531|Vladimir Sytchanka]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109331719|Lenka Angelová]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109335700|Ḥusayn Asad]]''
|
| ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[شام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109385274|Orhan Çoban]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109398170|Ali Cem Köroğlu]]''
|
| [[ترڪي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109423757|Roberto José Ábalos]]''
|
| [[ارجنٽائن]]
|
|
| [[فائل:José Roberto Ábalos.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q109463224|Josip Uhlik]]''
|
| [[ڪروشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109486992|Yuri Evtushenko]]''
|
| [[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109551692|Akbar Nikzad Afghani]]''
|
| [[افغانستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109552845|Bijan Afshar]]''
|
| [[ايران]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109588694|Julie Le Galliard]]''
|
| [[فرانس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109623606|William Breisky]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109649898|Aziz El Fadili]]''
|
| [[مراڪش]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109655703|Wallker Wollber Bezerra de Medeiros]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109678716|Fetty Dzul]]''
|
| [[ملائيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109678864|Ahmad Mohd Nor]]''
|
| [[ملائيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109744750|Lars Egil Mogård]]''
|
| [[ناروي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109805144|Steven Milligram]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109835297|Vince Lelkes]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[سلوواڪيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109836022|Pius Mujuzi]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109852630|Parthena Koutmeridou]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109869417|Ludwig Ladstätter]]''
|
| [[آسٽريا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109941647|Alberto Berardi]]''
|
| ''[[:d:Q172579|Kingdom of Italy]]''<br/>[[اٽلي]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110062761|Vangelis Vasileiadis]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110088289|Fernando Gutierres Reis]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110113207|Gramoz Abedinaj]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110125587|Josep Maria Castelló i Mateu]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
| [[فائل:JM CASTELLO HOMENATGE CASTELL (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q110150593|Alicja Tysiąc]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
| [[فائل:Alicja Tysiąc.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q110165407|Boris Zozulya]]''
|
| [[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110191163|Ashok Kumar Amrohi]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110215649|Tina Rinaldi]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110221514|Evgenia Hristopoulou]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110226536|Jenni Crain]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110246082|Adil Xasayev]]''
|
| [[آذربائيجان]]<br/>[[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110271712|Frédéric Sinistra]]''
|
| [[بيلجيم]]
|
|
| [[فائل:Frédéric Sinistra dans un match le 24 mars 2012.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q110275982|Roland Damu]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110286763|Christos Diamantis]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110400616|Jan Čermák]]''
|
| [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110401833|Kenny J]]''
|
| [[ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو]]
|
|
| [[فائل:Kenny J at Dimanche Gras 1993.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q110402492|Ibrahim Hegazy]]''
|
| ''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110409615|Baktash Abtin]]''
|
| [[ايران]]
|
|
| [[فائل:Baktash Abtin (3).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q110422948|Joan Vinyals]]''
|
| [[اسپين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110451924|Stewart Gilray]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110496140|Umar Zahir]]''
|
|
|
|
| [[فائل:Umar Zahir (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q110540805|Andrzej Rusek]]''
|
| [[پولينڊ]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110597021|Hana Horká]]''
|
| [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110646860|Ankica Lepej]]''
|
| [[ڪروشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110778559|Mykola Malkov]]''
|
| [[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110815959|Izidorio Oliveira]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110826613|Martin B. Moore]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110854189|Petipán]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
| [[فائل:Petipán en 1967.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q110861744|Gareer Mansour]]''
|
| ''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q170468|United Arab Republic]]''<br/>[[مصر]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110883731|Roberto Scudero]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110901608|Edmur Mesquita]]''
|
| [[برازيل]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110938790|Jorge Conti]]''
|
| [[پيرو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110955245|Hervé Mombo Kinga]]''
|
| [[گيبون]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q110975000|Martin Tichý]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q111080749|Ananias Koustenis]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q111128104|Bessie Hendricks]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q111149838|Nurlan Agha]]''
|
| [[آذربائيجان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q111288450|Oliver Crewe]]''
|
| [[گڏيل بادشاھت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q111366741|Carlos Cano Vieira]]''
|
| [[پورچوگال|پرتگال]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q111377122|Aleksandr Suvorov]]''
|
| [[سوويت يونين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q111448515|رشیدہ عیاں]]''
|
| [[پاڪستان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q111449480|Ahmet Ceni]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q111513142|Manuel Machado Alvarez]]''
|
| [[ڪيوبا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Manuel Alvarez CDCR (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q111763387|Jack Dowling]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q111913676|Yusuf Hussain]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q112036971|Ivan Gavrilov]]''
|
| [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q112117043|Mohammed Makhlouf]]''
|
| [[شام]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q112119460|Richárd Látó]]''
|
| [[هنگري|ھنگري]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q112133146|Gideon Badagawa]]''
|
| [[يوگنڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q112134792|David M. Robb]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q112136783|Gui.Giling]]''
|
| [[تائيوان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q112378516|Moshe Augenstein]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q112506278|Juris G. Draguns]]''
|
| [[ليٽويا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q112689682|Cecilia Wang]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q112742832|Nikolaos Vernezos]]''
|
| [[يونان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q112800314|James Fisher]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q112972599|Adelmo Rivas]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q112972601|Juan José Martel]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113027291|Ramón Ojeda Mestre]]''
|
| [[ميڪسيڪو]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113273570|Nanda Kishore Patnaik]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113323854|Fred Nijs]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113411338|Sergey Borisovich Lebedev]]''
|
| [[روس]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113443989|Albert Woodfox]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
| [[فائل:Angola Three event, Manchester Metropolitan University, November 2016 (07) (cropped).JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q113481015|B. Sathyanarayana]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113485982|Gautam Lal Meena]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113501104|D.A. Sathya Prabha]]''
|
| [[ڀارت]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113501384|Marco Brown]]''
|
| [[جميڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113501563|Gordon Arinda]]''
|
| [[يوگنڊا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113502533|Omar Garmil]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113504240|Howard D. Weinbrot]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113509778|Irengbam Ibohalbi Singh]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113509780|Marie-Line Lesdéma]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113553302|John M. Murrin]]''
|
| [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q113658209|Liu Shunsong]]''
|
| [[تائيوان]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q114051142|Abdulsamad al-Ghurairi]]''
|
| [[عراق]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q114435943|Raja Madangopal Nayak]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q114435946|Govardhan Dangi]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q114435953|Jyoti Dutt]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q114554103|Ferdy Nico Yohannes Piay]]''
|
| [[انڊونيشيا]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q114567435|Hari Narayan Choudhary]]''
|
|
|
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
dbtwpmicx50396hiorr0elfvvjt89ry
ڪيپ ورڊي
0
59654
392025
391827
2026-07-07T14:25:33Z
Ibne maryam
17680
/* Airports */
392025
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = ڪَيپ وَرڊَي
| native_name =
| name = ''ريپبلڪا ڊي ڪابو ورڊي '' {{resize|70%| ([[ڪيپ ورڊيئن ڪريئول]])}}
| common_name = ڪيپ ورڊي <!-- This field is not visible to the reader, it provides codes for page links. It should not be changed to Cabo Verde unless the actual pages are moved. -->
| image_flag = Flag of Cape Verde.svg
| image_coat = Coat of arms of Cape Verde.svg
| symbol_type = سرڪاري نشان
| image_map = {{Switcher|[[File:Cape Verde (orthographic projection).svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location Cape Verde AU Africa.svg|upright= 1.15|frameless]]|Show map of Africa|default= 1}}
| map_caption =
| national_motto =
{{lang-sd|"اتحاد، محنت، ترقي "}}
| national_anthem = {{native name|pt|[[Cântico da Liberdade]]|nolink= yes}}<br />({{lang-sd|"آزادي جو نعرو"}})<div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:Cântico da Liberdade (instrumental).ogg]]</div>
| official_languages = [[پورچوگيزي ٻولي|پورچوگيزي]]
| national_languages = [[ڪريئول ٻوليون|ڪيپ ورڊيئن ڪريئول]]
| capital = [[پرايا]]
| coordinates = {{coord|14| 55| N |23 |31 |W|display=inline}}
| largest_city = گادي جو هنڌ
| demonym = ڪيپ ورڊيئن يا ڪيپ ورڊيائي<ref>{{cite web | url = https://2009-2017.state.gov/secretary/remarks/2014/07/228873.htm | title = On the Occasion of the Republic of Cabo Verde's National Day | author = John Kerry | author-link = John Kerry | publisher = U.S. Department of State | date = 8 July 2014 | accessdate = 11 July 2014 | quote = On behalf of President Obama and the people of the United States, I send best wishes to Cabo Verdeans as you celebrate 39 years of independence on July 5. | df = dmy-all }}</ref>
| ethnic_groups_year = 2017<ref name="race">{{cite web|url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html|title= People and Society – Cape Verde|accessdate= 27 August 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20140115025822/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html|archive-date= 15 January 2014|url-status= live}}</ref>
| government_type = {{nowrap|[[وحداني رياست|وحداني ]] [[نيم صدارتي نظام|نيم صدارتي]] }} [[ريپبلڪ ]]<ref name="SpL">{{cite journal|last1= Neto|first1= Octávio Amorim|last2= Lobo|first2= Marina Costa|year= 2010|ssrn= 1644026|title= Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries|journal= |publisher= [[Social Science Research Network]]|issue= }}</ref>
| leader_title1 = [[ڪيپ ورڊي جا صدر|صدر]]
| leader_name1 = [[جورج ڪارلوس فونسيڪا ]]
| leader_title2 = [[ڪيپ ورڊي جا وزيراعظم|وزيراعظم]]
| leader_name2 = [[يوليسز ڪوريئا اي سلوا ]]
| legislature = [[قومي اسيمبلي, ڪيپ ورڊي|قومي اسيمبلي ]]
| area_rank = 166th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_km2 = 4033
| area_sq_mi = 1,557 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water = نہ جھڙو
| population_estimate = {{UN_Population |Cabo Verde}}{{UN_Population |ref}}
| population_estimate_rank = 172nd <!-- UN WPP -->
| population_estimate_year = {{UN_Population |Year}}
| population_density_km2 = 123.7
| population_density_sq_mi = 325.0 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| population_density_rank = 89th
| GDP_PPP = $4.323 ارب ڊالر
| GDP_PPP_year = 2019
| GDP_PPP_per_capita = $7,728<ref name="imf.org">{{Cite web|url= https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=74&pr.y=10&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=624&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a=|title= Report for Selected Countries and Subjects|website= www.imf.org}}</ref>
| GDP_nominal = $2.042 ارب ڊالر
| GDP_nominal_year = 2019
| GDP_nominal_per_capita = $3,651
| sovereignty_type = قيام
| established_event1 = پورچوگال کان آزادي
| established_date1 = 5 جولاءِ 1975
| established_event2 = [[ڪثيرالجماعت نظام ]]
| established_date2 = 13 جنوري
1990
| Gini_year = 2008
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| Gini = 47.2
| Gini_ref = <ref name="gini-index">{{cite web | title = GINI index | url = http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 | publisher = World Bank | accessdate = 26 July 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131220051710/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 | archive-date = 20 December 2013 | url-status= live | df = dmy-all }}</ref>
| Gini_rank =
| HDI_year = 2018<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year -->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.651 <!-- number only -->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url= http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title= Human Development Report 2019|language= en|publisher= [[United Nations Development Programme]]|date= 10 December 2019|accessdate= 10 December 2019|format= PDF}}</ref>
| HDI_rank = 126th
| currency = [[ڪيپ ورڊيئن ايسڪوڊو ]]
| currency_code = CVE
| time_zone = [[ڪيپ ورڊيئن وقت|CVT ]]
| utc_offset = –1
| time_zone_DST = ''غير مروج''
| utc_offset_DST = –1
| drives_on = ساڄو پاسو
| calling_code = [[+238]]
| cctld = [[.cv]]
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|85.3% [[عيسائيت]]
|—77.3% [[ڪيٿولڪ مذھب]]
|—8.0% ٻيا عيسائي مذھب
|10.8% لامذھب
|3.9% باقي ٻيا مذھب <ref>https://www.britannica.com/place/Cabo-Verde/Religion</ref>}}
| religion_year =
| religion_ref =
| today =
}}
'''ڪَيپ وَرڊَي'''{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' Cape Verde '''}} جنھن جو سرڪاري نالو '''ريپبلڪ آف ڪيبو ورڊي''' آھي<ref name="NameNatGeo">{{cite magazine | url = http://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/ | title = Cape Verde Gets New Name: 5 Things to Know About How Maps Change | author = Tanya Basu | magazine = National Geographic | date = 12 December 2013 | accessdate = 12 December 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131213044150/http://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/ | archive-date = 13 December 2013 | url-status= live | df = dmy-all }}</ref> وچ ايٽلانٽڪ سمنڊ ۾ واقع ٻيٽن وارو ملڪ آهي. ان جي ڏھن مٿاھن وڏن ٻرندڙ جبلن وارن [[ ٻيٽن جو ميڙ]] جي گڏيل پکيڙ 4033 چورس ڪلوميٽر آهي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ [[پرايا|پرائيا]] شھر آھي جيڪو سانتياگو ٻيٽ جي ڏاکڻي ڪناري تي واقع آهي. ھي ملڪ آفريڪا کنڊ ۾ ان جي اولھ طرف سمنڊ م واقع آخري ملڪ آھي. ڪيپ وردي، ازورس، ڪينري، ميڊيرا ۽ سيويج ٻيٽن سان گڏ، مئڪرونيشيا ايڪوريجن جو حصو بڻجي ٿو. ھي ملڪ [[آفريڪي اتحاد|آفريڪي يونين]] جو رڪن آهي.
== ملڪ جو نالو==
ھن ملڪ جو '''ڪيپ ورڊي''' نالو سينيگال جي سامونڊي ڪناري تي واقع [[اپٻيٽ]] جي نالي [[ڪيپ ورٽ]] تان رکيو ويو<ref>Lobban, [https://books.google.com/books?id=K8KA40g7vnQC&pg=PA4 p. 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160125001356/https://books.google.com/books?id=K8KA40g7vnQC&pg=PA4 |date=25 January 2016 }}.</ref> پورچوگيزي سيلانين ھن ٻيٽن جي دريافت بعد ان تي ڪيبو ورڊي نالو رکيو جنھن جي معنيَ ھئي سائي ڪيپ. سائي جو مطلب سرسبز آھي ۽ ڪيپ جو مطلب سمنڊ ۾ مٿاھون جاگرافيائي زميني علائقو آهي. 24 آڪٽوبر 2013 تي ھن ملڪ جي گڏيل قومن ۾ نمائندگي ڪندڙ وفد پڌرائي ڪئي تہ ملڪ جو نالو '''ريپبلڪ آف ڪيبو ورڊي''' آھي ۽ ان کي '''ڪيپ ورڊي''' نہ سڏيو وڃي<ref name="NameNatGeo"/><ref>{{cite web |title = Cabo Verde põe fim à tradução da sua designação oficial |url = http://www.panapress.com/Cabo-Verde-poe-fim-a-traducao-da-sua-designacao-oficial--3-885656-47-lang4-index.html |date = 31 October 2013 |accessdate = 17 December 2013 |publisher = Panapress |language = Portuguese |trans-title = Cabo Verde puts an end to translation of its official designation |archive-url = https://web.archive.org/web/20131217224228/http://www.panapress.com/Cabo-Verde-poe-fim-a-traducao-da-sua-designacao-oficial--3-885656-47-lang4-index.html |archive-date = 17 December 2013 |url-status=live |df = dmy-all }}</ref>
==تاريخ==
[[File:Insulae Capitis viridis-1598.jpg|thumb|upright=1.15|''
ڪيپ ورڊي ٻيٽ'' (1598)]]
يورپين جي آمد کان پھريان ھي ٻيٽ غيرآباد ھئا<ref>{{cite web|title=História|url=http://www.governo.cv/|website=governo|accessdate=28 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105202959/http://www.governo.cv/|archive-date=5 November 2013|url-status=live}}</ref>. انھن کي [[جينوا]] وارن ۽ پورچوگيزي جھازرانن 1456ع جیي لڳ ڀڳ دريافت ڪيو. پورچوگيزي سرڪاري رڪارڊ مطابق<ref>''Carta regia'' (royal letter) of 19 September 1462</ref> پھريون دفعو انھن ٻيٽن کي جينوا شھر ۾ ڄاول [[انتونيو ڊي نولي]] نالي جھازران دريافت ڪيو جنھن کي پورچوگال جي بادشاھ [[افونسو پنجون، پورچوگال|افونسو پنجين ]] ڪيپ ورڊي جو گورنر مقرر ڪيو. ٻيا جھازران جن انھن [[ٻيٽن جي ميڙ]] جي ٻين ٻيٽن کي دريافت ڪيو انھن ۾ [[ڊيئوگو گومز ]] شامل ھيو جيڪو انتونيو ڊي نولي سان گڏ ھيو ۽ اھو پھريون دفعو سانتياگو ٻيٽ تي پھتو. پورچوگيزين 1462ع ۾
سانتياگو ٻيٽ کي آباد ڪري ربيئرا گرينڊي نالي يورپي ڪالوني جو بنياد وڌو<ref name="bn">[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2835.htm Cape Verde background note] . [[United_States_Department_of_State]] (July 2008).</ref>.
[[File:Mindelo-MontCara2000.jpg|thumb|upright=1.15|left|منڊيلو کان [[مائونٽ ڪارا]] جو منظر ]]
سورھين صدي عيسوي ۾ ھن ملڪ اينٽلاٽڪ سمنڊ واري غلامن جي واپار مان خوشحالي ماڻي<ref name=bn/> ڪڏهن ڪڏهن سامونڊي ڌاڙيل پورچوگيزي آبادين تي حملا ڪندا ھيا. ھڪ انگريز فرينڪ ڊريڪ جي ٻيڙن 1585ع ۾ ٻہ دفعا ھن ملڪ جي شھر ربيئرا گرينڊي کي لٽيو جڏھن ھي ملڪ [[ابيرين يونين]] (پورچوگال ۽ اسپين جي اپٻيٽ واري يونين) جو حصو ھيو<ref name=bn/>. 1712ع ۾ فرانس جي حملي بعد ربيئرا گرينڊي شھر زوال پذير ٿي ويو ۽ 1770ع ۾ [[پرائيا]] شھر ھتان جو گاديءَ جو هنڌ بڻيو <ref name=bn/>. اڻويھين صديءَ ۾ غلامن جي واپار جي زوال کان پوء معاشي بحران جنم ورتو ۽ ھتان جي خوشحالي پڻ زوال پذيري بعد ختم ٿي وئي. ٻيٽن جو اينٽلاٽڪ سمنڊ اندر مقام اھميت وارو ھجڻ جي ڪري وري خوشحالي ڪر کنيو. بحري جھازن جا لنگھ ڀرسان ھجڻ ڪري جھاز ساھي پٽڻ لاء ھتي لنگر انداز ٿيڻ شروع ٿيا. ھتان جي ٻيٽ [[سائو وسينٽ]] جي [[منڊيلو]] شھر جي بندرگاھ مصروف بندرگاھ ۽ اوڻويھين صديءَ جو ھڪ اھم واپاري مرڪز ٿي وئي<ref name=bn/> مشھور سفارتڪار [[ايڊمنڊ رابرٽس]] 1832ع ۾ ڪيپ ورڊي جو چڪر لڳايو ھو<ref name=Roberts>{{cite book |last = Roberts |first = Edmund |title = Embassy to the Eastern Courts of Cochin-China, Siam, and Muscat |year = 1837 |publisher = Harper & Brothers |location = New York |page = 17 |url = http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |access-date = 10 October 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131109011955/http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |archive-date = 9 November 2013 |url-status = live |df = dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109011955/http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |date=9 November 2013 }}</ref>. چارلس ڊارون پنھنجي مشھور بحري سفر ۾ پھرين ساھي 1832ع ۾ ھن ملڪ جي ٻيٽ تي ڪئي ھئي <ref>
[[s:en:Journal of researches into the natural history and geology of the countries visited during the voyage of H.M.S. Beagle round the world/Chapter 1|Journal of researches into the natural history and geology of the countries visited during the voyage of H.M.S. Beagle round the world - Chapter 1 at Wikisource, top part]]</ref>.
[[File:Garthpool SLV AllanGreen.jpg|thumb|upright=1.15|
اناج جو جھاز گارٿ پول جيڪو 1828ع ۾ بوئاوستا، ڪيپ ورڊي لڳ ٻڏي ويو هو]]
قدرتي وسيلن جي اڻاٺ ۽ پورچوگيزي سيڙپ ۾ عدم دلچسپي ڪري ھتان جا ماڻھو پورچوگيزي تسلط جي خلاف ٿيندا ويا. 1951ع م ھن علائقي کي پورچوگال جي سمنڊ پار شعبي جو حصو بڻايو ويو پر آزاديءَ جي تحريڪ جاري رھي نيٺ 1975ع ۾ ھن ملڪ پورچوگال کان آزادي حاصل ڪئي. 1990 جي ڏھاڪي ۾ ھتي نمائندگي واري جمھوريت مضبوط ٿي ۽ ھي ملڪ آفريڪا جو ترقي يافته ملڪ بڻجي ويو.
==معيشت==
ملڪ ۾ قدرتي وسيلن جي اڻاٺ جي ڪري ھتي جي معيشيت خدمتن ۽ پرڏيھي سيڙپ تي مشتمل آهي.
==آبادي==
ھن ملڪ جي آبادي 2019 ۾ 550000 جي لڳ ڀڳ ھئي جن م يورپي ۽ آفريڪي نسلن جا ماڻھو شامل ھئا.
==ٽرانسپورٽ==
===بندرگاهون===
[[File:CaisPortoNovo.JPG|thumb|Porto Novo harbour in Santo Antão]]
There are four international ports: [[Mindelo]], Praia, [[Palmeira, Cape Verde|Palmeira]], and [[Sal Rei]]. Mindelo on São Vicente is the main port for cruise ships and the terminus for the ferry service to Santo Antão. Praia on Santiago is the main hub for local ferry services to other islands. Palmeira on Sal supplies fuel for the main airport on the island, Amílcar Cabral International Airport, and is important for the hotel construction taking place on the island. [[Porto Novo, Cape Verde|Porto Novo]] on Santo Antão is the only source for imports and exports of produce from the island, as well as passenger traffic, since the closure of the airstrip at [[Ponta do Sol, Cape Verde|Ponta do Sol]].
There are smaller harbours, essentially single jetties at [[Tarrafal, Cape Verde|Tarrafal]] on São Nicolau, Sal Rei on Boa Vista, [[Porto Inglês|Vila do Maio (Porto Inglês)]] on Maio, [[São Filipe, Cape Verde|São Filipe]] on Fogo and [[Furna (Brava)|Furna]] on Brava. These act as terminals for the inter-island ferry services, which carry both freight and passengers. The pier at [[Santa Maria, Cape Verde|Santa Maria]] on Sal, used by both fishing and dive boats, has been rehabilitated.
=== Airports ===
{{Main|List of airports in Cape Verde}}
[[File:Aeroporto-Internacional-Aristides-Pereira-Terminal-2012.JPG|thumb|[[Aristides Pereira International Airport]] in Boa Vista island]]بوا وسٽا ٻيٽ ۾ ارسٽيڊس پيريرا انٽرنيشنل ايئرپورٽ. *
سال 2014ع تائين ست آپريشنل ايئرپورٽ، چار بين الاقوامي ۽ ٽي گهريلو ايئرپورٽ هئا، ٻه ٻيا غير آپريشنل ايئرپورٽ، هڪ براوا تي ۽ ٻيو سينٽو انٽائو تي هئا، جن کي حفاظتي سببن جي ڪري بند ڪيو ويو. *
ان جي جاگرافيائي مقام جي ڪري. ڪيپ ورڊي اڪثر ڪري ٽرانس ايٽلانٽڪ هوائي جهازن ذريعي اڏامي ٿو. اهو يورپ کان ڏکڻ آمريڪا تائين روايتي هوائي ٽرئفڪ روٽ جو حصو آهي. جيڪو ڏکڻ پرتگال کان ڪينري ٻيٽ ذريعي وڃي ٿو. ۽ ڪيپ ورڊي اتر برازيل ڏانهن. بين الاقوامي هوائي اڏا: * اميلڪر ڪيبرال انٽرنيشنل ايئرپورٽ، سال ٻيٽ * نيلسن منڊيلا انٽرنيشنل ايئرپورٽ، سينٽياگو ٻيٽ * آرسٽيڊس پيريرا انٽرنيشنل ايئرپورٽ، بوا وسٽا ٻيٽ * سيسريا ايوورا ايئرپورٽ، ساؤ ويسينٽ ٻيٽ. هوائي ڊرون: ننڍا بغير پائلٽ اڏامندڙ ڊرون جيڪي 5 ڪلوگرام (11 پائونڊ) تائين وزن کڻي سگهن ٿا. انهن کي تجرباتي طور تي ڪمن لاءِ استعمال ڪيو پيو وڃي. جيئن ته 2021 ۾ ٻيٽن جي وچ ۾ دوائون پهچائڻ.
international and three domestic. Two others were non-operational, one on Brava and the other on Santo Antão closed for safety reasons.
Due to its geographical location, Cape Verde is often flown over by transatlantic airliners. It is part of the conventional air traffic route from Europe to South America, which goes from southern Portugal via the [[Canary Islands]] and Cape Verde to northern Brazil.
==== International airports ====
*[[Amílcar Cabral International Airport]], Sal Island
*[[Nelson Mandela International Airport]], Santiago Island
*[[Aristides Pereira International Airport]], Boa Vista Island
*[[Cesária Évora Airport]], São Vicente Island
===Aerial drones===
Small unmanned [[Unmanned aerial vehicle|flying drones]] able to carry up to {{cvt|5|kg}} were being used experimentally for tasks such as delivering medicines between the islands in 2021.<ref>{{Cite news |title=Drone delivers medical supplies to remote islands |author= |work=BBC News |date=31 December 2021 |url=https://www.bbc.co.uk/news/av/world-africa-59763425 |access-date=31 December 2021 |archive-date=25 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220825200926/https://www.bbc.co.uk/news/av/world-africa-59763425 |url-status=live }}</ref>
==پڻ ڏسو==
{{Portal|Countries|Africa|Islands
}}
* ڪيپ ورڊي جو خاڪو
* ميڪارونيشيا جا [[ٻيٽن جي فهرست|ٻيٽ]]
** ايزوريس
** ميديرا
** ڪئنئري ٻيٽ
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:ملڪ]]
[[زمرو:ڪيپ ورڊي]]
[[زمرو:ٻيٽن جا ميڙ]]
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:آفريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:ايٽلانٽڪ سمنڊ جا ٻيٽ]]
[[زمرو:اولهه آفريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]]
[[زمرو:ڪميونٽي آف پرتگيز لئنگئيج ڪنٽريز جون ميمبر رياستون]]
7gb9pk77x53a7qa8tfxp2wyh4k0b526
392031
392025
2026-07-07T15:01:19Z
Ibne maryam
17680
/* Airports */
392031
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = ڪَيپ وَرڊَي
| native_name =
| name = ''ريپبلڪا ڊي ڪابو ورڊي '' {{resize|70%| ([[ڪيپ ورڊيئن ڪريئول]])}}
| common_name = ڪيپ ورڊي <!-- This field is not visible to the reader, it provides codes for page links. It should not be changed to Cabo Verde unless the actual pages are moved. -->
| image_flag = Flag of Cape Verde.svg
| image_coat = Coat of arms of Cape Verde.svg
| symbol_type = سرڪاري نشان
| image_map = {{Switcher|[[File:Cape Verde (orthographic projection).svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location Cape Verde AU Africa.svg|upright= 1.15|frameless]]|Show map of Africa|default= 1}}
| map_caption =
| national_motto =
{{lang-sd|"اتحاد، محنت، ترقي "}}
| national_anthem = {{native name|pt|[[Cântico da Liberdade]]|nolink= yes}}<br />({{lang-sd|"آزادي جو نعرو"}})<div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:Cântico da Liberdade (instrumental).ogg]]</div>
| official_languages = [[پورچوگيزي ٻولي|پورچوگيزي]]
| national_languages = [[ڪريئول ٻوليون|ڪيپ ورڊيئن ڪريئول]]
| capital = [[پرايا]]
| coordinates = {{coord|14| 55| N |23 |31 |W|display=inline}}
| largest_city = گادي جو هنڌ
| demonym = ڪيپ ورڊيئن يا ڪيپ ورڊيائي<ref>{{cite web | url = https://2009-2017.state.gov/secretary/remarks/2014/07/228873.htm | title = On the Occasion of the Republic of Cabo Verde's National Day | author = John Kerry | author-link = John Kerry | publisher = U.S. Department of State | date = 8 July 2014 | accessdate = 11 July 2014 | quote = On behalf of President Obama and the people of the United States, I send best wishes to Cabo Verdeans as you celebrate 39 years of independence on July 5. | df = dmy-all }}</ref>
| ethnic_groups_year = 2017<ref name="race">{{cite web|url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html|title= People and Society – Cape Verde|accessdate= 27 August 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20140115025822/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html|archive-date= 15 January 2014|url-status= live}}</ref>
| government_type = {{nowrap|[[وحداني رياست|وحداني ]] [[نيم صدارتي نظام|نيم صدارتي]] }} [[ريپبلڪ ]]<ref name="SpL">{{cite journal|last1= Neto|first1= Octávio Amorim|last2= Lobo|first2= Marina Costa|year= 2010|ssrn= 1644026|title= Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries|journal= |publisher= [[Social Science Research Network]]|issue= }}</ref>
| leader_title1 = [[ڪيپ ورڊي جا صدر|صدر]]
| leader_name1 = [[جورج ڪارلوس فونسيڪا ]]
| leader_title2 = [[ڪيپ ورڊي جا وزيراعظم|وزيراعظم]]
| leader_name2 = [[يوليسز ڪوريئا اي سلوا ]]
| legislature = [[قومي اسيمبلي, ڪيپ ورڊي|قومي اسيمبلي ]]
| area_rank = 166th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_km2 = 4033
| area_sq_mi = 1,557 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water = نہ جھڙو
| population_estimate = {{UN_Population |Cabo Verde}}{{UN_Population |ref}}
| population_estimate_rank = 172nd <!-- UN WPP -->
| population_estimate_year = {{UN_Population |Year}}
| population_density_km2 = 123.7
| population_density_sq_mi = 325.0 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| population_density_rank = 89th
| GDP_PPP = $4.323 ارب ڊالر
| GDP_PPP_year = 2019
| GDP_PPP_per_capita = $7,728<ref name="imf.org">{{Cite web|url= https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=74&pr.y=10&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=624&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a=|title= Report for Selected Countries and Subjects|website= www.imf.org}}</ref>
| GDP_nominal = $2.042 ارب ڊالر
| GDP_nominal_year = 2019
| GDP_nominal_per_capita = $3,651
| sovereignty_type = قيام
| established_event1 = پورچوگال کان آزادي
| established_date1 = 5 جولاءِ 1975
| established_event2 = [[ڪثيرالجماعت نظام ]]
| established_date2 = 13 جنوري
1990
| Gini_year = 2008
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| Gini = 47.2
| Gini_ref = <ref name="gini-index">{{cite web | title = GINI index | url = http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 | publisher = World Bank | accessdate = 26 July 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131220051710/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 | archive-date = 20 December 2013 | url-status= live | df = dmy-all }}</ref>
| Gini_rank =
| HDI_year = 2018<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year -->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.651 <!-- number only -->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url= http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title= Human Development Report 2019|language= en|publisher= [[United Nations Development Programme]]|date= 10 December 2019|accessdate= 10 December 2019|format= PDF}}</ref>
| HDI_rank = 126th
| currency = [[ڪيپ ورڊيئن ايسڪوڊو ]]
| currency_code = CVE
| time_zone = [[ڪيپ ورڊيئن وقت|CVT ]]
| utc_offset = –1
| time_zone_DST = ''غير مروج''
| utc_offset_DST = –1
| drives_on = ساڄو پاسو
| calling_code = [[+238]]
| cctld = [[.cv]]
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|85.3% [[عيسائيت]]
|—77.3% [[ڪيٿولڪ مذھب]]
|—8.0% ٻيا عيسائي مذھب
|10.8% لامذھب
|3.9% باقي ٻيا مذھب <ref>https://www.britannica.com/place/Cabo-Verde/Religion</ref>}}
| religion_year =
| religion_ref =
| today =
}}
'''ڪَيپ وَرڊَي'''{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' Cape Verde '''}} جنھن جو سرڪاري نالو '''ريپبلڪ آف ڪيبو ورڊي''' آھي<ref name="NameNatGeo">{{cite magazine | url = http://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/ | title = Cape Verde Gets New Name: 5 Things to Know About How Maps Change | author = Tanya Basu | magazine = National Geographic | date = 12 December 2013 | accessdate = 12 December 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131213044150/http://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/ | archive-date = 13 December 2013 | url-status= live | df = dmy-all }}</ref> وچ ايٽلانٽڪ سمنڊ ۾ واقع ٻيٽن وارو ملڪ آهي. ان جي ڏھن مٿاھن وڏن ٻرندڙ جبلن وارن [[ ٻيٽن جو ميڙ]] جي گڏيل پکيڙ 4033 چورس ڪلوميٽر آهي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ [[پرايا|پرائيا]] شھر آھي جيڪو سانتياگو ٻيٽ جي ڏاکڻي ڪناري تي واقع آهي. ھي ملڪ آفريڪا کنڊ ۾ ان جي اولھ طرف سمنڊ م واقع آخري ملڪ آھي. ڪيپ وردي، ازورس، ڪينري، ميڊيرا ۽ سيويج ٻيٽن سان گڏ، مئڪرونيشيا ايڪوريجن جو حصو بڻجي ٿو. ھي ملڪ [[آفريڪي اتحاد|آفريڪي يونين]] جو رڪن آهي.
== ملڪ جو نالو==
ھن ملڪ جو '''ڪيپ ورڊي''' نالو سينيگال جي سامونڊي ڪناري تي واقع [[اپٻيٽ]] جي نالي [[ڪيپ ورٽ]] تان رکيو ويو<ref>Lobban, [https://books.google.com/books?id=K8KA40g7vnQC&pg=PA4 p. 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160125001356/https://books.google.com/books?id=K8KA40g7vnQC&pg=PA4 |date=25 January 2016 }}.</ref> پورچوگيزي سيلانين ھن ٻيٽن جي دريافت بعد ان تي ڪيبو ورڊي نالو رکيو جنھن جي معنيَ ھئي سائي ڪيپ. سائي جو مطلب سرسبز آھي ۽ ڪيپ جو مطلب سمنڊ ۾ مٿاھون جاگرافيائي زميني علائقو آهي. 24 آڪٽوبر 2013 تي ھن ملڪ جي گڏيل قومن ۾ نمائندگي ڪندڙ وفد پڌرائي ڪئي تہ ملڪ جو نالو '''ريپبلڪ آف ڪيبو ورڊي''' آھي ۽ ان کي '''ڪيپ ورڊي''' نہ سڏيو وڃي<ref name="NameNatGeo"/><ref>{{cite web |title = Cabo Verde põe fim à tradução da sua designação oficial |url = http://www.panapress.com/Cabo-Verde-poe-fim-a-traducao-da-sua-designacao-oficial--3-885656-47-lang4-index.html |date = 31 October 2013 |accessdate = 17 December 2013 |publisher = Panapress |language = Portuguese |trans-title = Cabo Verde puts an end to translation of its official designation |archive-url = https://web.archive.org/web/20131217224228/http://www.panapress.com/Cabo-Verde-poe-fim-a-traducao-da-sua-designacao-oficial--3-885656-47-lang4-index.html |archive-date = 17 December 2013 |url-status=live |df = dmy-all }}</ref>
==تاريخ==
[[File:Insulae Capitis viridis-1598.jpg|thumb|upright=1.15|''
ڪيپ ورڊي ٻيٽ'' (1598)]]
يورپين جي آمد کان پھريان ھي ٻيٽ غيرآباد ھئا<ref>{{cite web|title=História|url=http://www.governo.cv/|website=governo|accessdate=28 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105202959/http://www.governo.cv/|archive-date=5 November 2013|url-status=live}}</ref>. انھن کي [[جينوا]] وارن ۽ پورچوگيزي جھازرانن 1456ع جیي لڳ ڀڳ دريافت ڪيو. پورچوگيزي سرڪاري رڪارڊ مطابق<ref>''Carta regia'' (royal letter) of 19 September 1462</ref> پھريون دفعو انھن ٻيٽن کي جينوا شھر ۾ ڄاول [[انتونيو ڊي نولي]] نالي جھازران دريافت ڪيو جنھن کي پورچوگال جي بادشاھ [[افونسو پنجون، پورچوگال|افونسو پنجين ]] ڪيپ ورڊي جو گورنر مقرر ڪيو. ٻيا جھازران جن انھن [[ٻيٽن جي ميڙ]] جي ٻين ٻيٽن کي دريافت ڪيو انھن ۾ [[ڊيئوگو گومز ]] شامل ھيو جيڪو انتونيو ڊي نولي سان گڏ ھيو ۽ اھو پھريون دفعو سانتياگو ٻيٽ تي پھتو. پورچوگيزين 1462ع ۾
سانتياگو ٻيٽ کي آباد ڪري ربيئرا گرينڊي نالي يورپي ڪالوني جو بنياد وڌو<ref name="bn">[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2835.htm Cape Verde background note] . [[United_States_Department_of_State]] (July 2008).</ref>.
[[File:Mindelo-MontCara2000.jpg|thumb|upright=1.15|left|منڊيلو کان [[مائونٽ ڪارا]] جو منظر ]]
سورھين صدي عيسوي ۾ ھن ملڪ اينٽلاٽڪ سمنڊ واري غلامن جي واپار مان خوشحالي ماڻي<ref name=bn/> ڪڏهن ڪڏهن سامونڊي ڌاڙيل پورچوگيزي آبادين تي حملا ڪندا ھيا. ھڪ انگريز فرينڪ ڊريڪ جي ٻيڙن 1585ع ۾ ٻہ دفعا ھن ملڪ جي شھر ربيئرا گرينڊي کي لٽيو جڏھن ھي ملڪ [[ابيرين يونين]] (پورچوگال ۽ اسپين جي اپٻيٽ واري يونين) جو حصو ھيو<ref name=bn/>. 1712ع ۾ فرانس جي حملي بعد ربيئرا گرينڊي شھر زوال پذير ٿي ويو ۽ 1770ع ۾ [[پرائيا]] شھر ھتان جو گاديءَ جو هنڌ بڻيو <ref name=bn/>. اڻويھين صديءَ ۾ غلامن جي واپار جي زوال کان پوء معاشي بحران جنم ورتو ۽ ھتان جي خوشحالي پڻ زوال پذيري بعد ختم ٿي وئي. ٻيٽن جو اينٽلاٽڪ سمنڊ اندر مقام اھميت وارو ھجڻ جي ڪري وري خوشحالي ڪر کنيو. بحري جھازن جا لنگھ ڀرسان ھجڻ ڪري جھاز ساھي پٽڻ لاء ھتي لنگر انداز ٿيڻ شروع ٿيا. ھتان جي ٻيٽ [[سائو وسينٽ]] جي [[منڊيلو]] شھر جي بندرگاھ مصروف بندرگاھ ۽ اوڻويھين صديءَ جو ھڪ اھم واپاري مرڪز ٿي وئي<ref name=bn/> مشھور سفارتڪار [[ايڊمنڊ رابرٽس]] 1832ع ۾ ڪيپ ورڊي جو چڪر لڳايو ھو<ref name=Roberts>{{cite book |last = Roberts |first = Edmund |title = Embassy to the Eastern Courts of Cochin-China, Siam, and Muscat |year = 1837 |publisher = Harper & Brothers |location = New York |page = 17 |url = http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |access-date = 10 October 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131109011955/http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |archive-date = 9 November 2013 |url-status = live |df = dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109011955/http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |date=9 November 2013 }}</ref>. چارلس ڊارون پنھنجي مشھور بحري سفر ۾ پھرين ساھي 1832ع ۾ ھن ملڪ جي ٻيٽ تي ڪئي ھئي <ref>
[[s:en:Journal of researches into the natural history and geology of the countries visited during the voyage of H.M.S. Beagle round the world/Chapter 1|Journal of researches into the natural history and geology of the countries visited during the voyage of H.M.S. Beagle round the world - Chapter 1 at Wikisource, top part]]</ref>.
[[File:Garthpool SLV AllanGreen.jpg|thumb|upright=1.15|
اناج جو جھاز گارٿ پول جيڪو 1828ع ۾ بوئاوستا، ڪيپ ورڊي لڳ ٻڏي ويو هو]]
قدرتي وسيلن جي اڻاٺ ۽ پورچوگيزي سيڙپ ۾ عدم دلچسپي ڪري ھتان جا ماڻھو پورچوگيزي تسلط جي خلاف ٿيندا ويا. 1951ع م ھن علائقي کي پورچوگال جي سمنڊ پار شعبي جو حصو بڻايو ويو پر آزاديءَ جي تحريڪ جاري رھي نيٺ 1975ع ۾ ھن ملڪ پورچوگال کان آزادي حاصل ڪئي. 1990 جي ڏھاڪي ۾ ھتي نمائندگي واري جمھوريت مضبوط ٿي ۽ ھي ملڪ آفريڪا جو ترقي يافته ملڪ بڻجي ويو.
==معيشت==
ملڪ ۾ قدرتي وسيلن جي اڻاٺ جي ڪري ھتي جي معيشيت خدمتن ۽ پرڏيھي سيڙپ تي مشتمل آهي.
==آبادي==
ھن ملڪ جي آبادي 2019 ۾ 550000 جي لڳ ڀڳ ھئي جن م يورپي ۽ آفريڪي نسلن جا ماڻھو شامل ھئا.
==ٽرانسپورٽ==
===بندرگاهون===
[[File:CaisPortoNovo.JPG|thumb|Porto Novo harbour in Santo Antão]]
There are four international ports: [[Mindelo]], Praia, [[Palmeira, Cape Verde|Palmeira]], and [[Sal Rei]]. Mindelo on São Vicente is the main port for cruise ships and the terminus for the ferry service to Santo Antão. Praia on Santiago is the main hub for local ferry services to other islands. Palmeira on Sal supplies fuel for the main airport on the island, Amílcar Cabral International Airport, and is important for the hotel construction taking place on the island. [[Porto Novo, Cape Verde|Porto Novo]] on Santo Antão is the only source for imports and exports of produce from the island, as well as passenger traffic, since the closure of the airstrip at [[Ponta do Sol, Cape Verde|Ponta do Sol]].
There are smaller harbours, essentially single jetties at [[Tarrafal, Cape Verde|Tarrafal]] on São Nicolau, Sal Rei on Boa Vista, [[Porto Inglês|Vila do Maio (Porto Inglês)]] on Maio, [[São Filipe, Cape Verde|São Filipe]] on Fogo and [[Furna (Brava)|Furna]] on Brava. These act as terminals for the inter-island ferry services, which carry both freight and passengers. The pier at [[Santa Maria, Cape Verde|Santa Maria]] on Sal, used by both fishing and dive boats, has been rehabilitated.
=== ايئرپورٽ ===
[[File:Aeroporto-Internacional-Aristides-Pereira-Terminal-2012.JPG|thumb|<small>بوآ وسٽا ٻيٽ ۾ ارسٽائيڊيس پيريرا بين الاقوامي ايئرپورٽ</small>]]سال <small>2014</small>ع تائين ست آپريشنل ايئرپورٽ، چار بين الاقوامي ۽ ٽي گهريلو ايئرپورٽ هئا، ٻه ٻيا غير آپريشنل ايئرپورٽ، هڪ براوا تي ۽ ٻيو سينٽو انٽائو تي هئا، جن کي حفاظتي سببن جي ڪري بند ڪيو ويو.
ان جي جاگرافيائي مقام جي ڪري، ڪيپ ورڊي اڪثر ڪري ٽرانس ايٽلانٽڪ پروازن جو گهر آهي. اهو [[يُورَپ|يورپ]] کان [[ڏکڻ آمريڪا]] تائين روايتي هوائي ٽرئفڪ روٽ جو حصو آهي، جيڪي ڏکڻ پرتگال کان ڪينري ٻيٽ ذريعي ۽ ڪيپ ورڊي کان اتر برازيل ڏانهن وڃي ٿي.
==== بين الاقوامي هوائي اڏا ====
<nowiki>*</nowiki> اميلڪر ڪيبرال انٽرنيشنل ايئرپورٽ، سال ٻيٽ
<nowiki>*</nowiki> نيلسن منڊيلا انٽرنيشنل ايئرپورٽ، سينٽياگو ٻيٽ
<nowiki>*</nowiki> آرسٽيڊس پيريرا انٽرنيشنل ايئرپورٽ، بوا وسٽا ٻيٽ
<nowiki>*</nowiki> سيسريا ايوورا ايئرپورٽ، ساؤ ويسينٽ ٻيٽ.
==== هوائي ڊرون ====
ننڍا بغير پائلٽ اڏامندڙ ڊرون جيڪي 5 ڪلوگرام (11 پائونڊ) تائين وزن کڻي سگهن ٿا. انهن کي تجرباتي طور تي ڪمن لاءِ، جيئن ته <small>2021</small>ع ۾ ٻيٽن جي وچ ۾ دوائون پهچائڻ لاء استعمال ڪيو پيو وڃي.
===Aerial drones===
Small unmanned [[Unmanned aerial vehicle|flying drones]] able to carry up to {{cvt|5|kg}} were being used experimentally for tasks such as delivering medicines between the islands in 2021.<ref>{{Cite news |title=Drone delivers medical supplies to remote islands |author= |work=BBC News |date=31 December 2021 |url=https://www.bbc.co.uk/news/av/world-africa-59763425 |access-date=31 December 2021 |archive-date=25 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220825200926/https://www.bbc.co.uk/news/av/world-africa-59763425 |url-status=live }}</ref>
==پڻ ڏسو==
{{Portal|Countries|Africa|Islands
}}
* ڪيپ ورڊي جو خاڪو
* ميڪارونيشيا جا [[ٻيٽن جي فهرست|ٻيٽ]]
** ايزوريس
** ميديرا
** ڪئنئري ٻيٽ
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:ملڪ]]
[[زمرو:ڪيپ ورڊي]]
[[زمرو:ٻيٽن جا ميڙ]]
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:آفريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:ايٽلانٽڪ سمنڊ جا ٻيٽ]]
[[زمرو:اولهه آفريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]]
[[زمرو:ڪميونٽي آف پرتگيز لئنگئيج ڪنٽريز جون ميمبر رياستون]]
fox62t71l1bno13v5kux2mic5orceua
392032
392031
2026-07-07T15:01:50Z
Ibne maryam
17680
/* Aerial drones */
392032
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = ڪَيپ وَرڊَي
| native_name =
| name = ''ريپبلڪا ڊي ڪابو ورڊي '' {{resize|70%| ([[ڪيپ ورڊيئن ڪريئول]])}}
| common_name = ڪيپ ورڊي <!-- This field is not visible to the reader, it provides codes for page links. It should not be changed to Cabo Verde unless the actual pages are moved. -->
| image_flag = Flag of Cape Verde.svg
| image_coat = Coat of arms of Cape Verde.svg
| symbol_type = سرڪاري نشان
| image_map = {{Switcher|[[File:Cape Verde (orthographic projection).svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location Cape Verde AU Africa.svg|upright= 1.15|frameless]]|Show map of Africa|default= 1}}
| map_caption =
| national_motto =
{{lang-sd|"اتحاد، محنت، ترقي "}}
| national_anthem = {{native name|pt|[[Cântico da Liberdade]]|nolink= yes}}<br />({{lang-sd|"آزادي جو نعرو"}})<div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:Cântico da Liberdade (instrumental).ogg]]</div>
| official_languages = [[پورچوگيزي ٻولي|پورچوگيزي]]
| national_languages = [[ڪريئول ٻوليون|ڪيپ ورڊيئن ڪريئول]]
| capital = [[پرايا]]
| coordinates = {{coord|14| 55| N |23 |31 |W|display=inline}}
| largest_city = گادي جو هنڌ
| demonym = ڪيپ ورڊيئن يا ڪيپ ورڊيائي<ref>{{cite web | url = https://2009-2017.state.gov/secretary/remarks/2014/07/228873.htm | title = On the Occasion of the Republic of Cabo Verde's National Day | author = John Kerry | author-link = John Kerry | publisher = U.S. Department of State | date = 8 July 2014 | accessdate = 11 July 2014 | quote = On behalf of President Obama and the people of the United States, I send best wishes to Cabo Verdeans as you celebrate 39 years of independence on July 5. | df = dmy-all }}</ref>
| ethnic_groups_year = 2017<ref name="race">{{cite web|url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html|title= People and Society – Cape Verde|accessdate= 27 August 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20140115025822/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html|archive-date= 15 January 2014|url-status= live}}</ref>
| government_type = {{nowrap|[[وحداني رياست|وحداني ]] [[نيم صدارتي نظام|نيم صدارتي]] }} [[ريپبلڪ ]]<ref name="SpL">{{cite journal|last1= Neto|first1= Octávio Amorim|last2= Lobo|first2= Marina Costa|year= 2010|ssrn= 1644026|title= Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries|journal= |publisher= [[Social Science Research Network]]|issue= }}</ref>
| leader_title1 = [[ڪيپ ورڊي جا صدر|صدر]]
| leader_name1 = [[جورج ڪارلوس فونسيڪا ]]
| leader_title2 = [[ڪيپ ورڊي جا وزيراعظم|وزيراعظم]]
| leader_name2 = [[يوليسز ڪوريئا اي سلوا ]]
| legislature = [[قومي اسيمبلي, ڪيپ ورڊي|قومي اسيمبلي ]]
| area_rank = 166th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_km2 = 4033
| area_sq_mi = 1,557 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water = نہ جھڙو
| population_estimate = {{UN_Population |Cabo Verde}}{{UN_Population |ref}}
| population_estimate_rank = 172nd <!-- UN WPP -->
| population_estimate_year = {{UN_Population |Year}}
| population_density_km2 = 123.7
| population_density_sq_mi = 325.0 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| population_density_rank = 89th
| GDP_PPP = $4.323 ارب ڊالر
| GDP_PPP_year = 2019
| GDP_PPP_per_capita = $7,728<ref name="imf.org">{{Cite web|url= https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=74&pr.y=10&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=624&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a=|title= Report for Selected Countries and Subjects|website= www.imf.org}}</ref>
| GDP_nominal = $2.042 ارب ڊالر
| GDP_nominal_year = 2019
| GDP_nominal_per_capita = $3,651
| sovereignty_type = قيام
| established_event1 = پورچوگال کان آزادي
| established_date1 = 5 جولاءِ 1975
| established_event2 = [[ڪثيرالجماعت نظام ]]
| established_date2 = 13 جنوري
1990
| Gini_year = 2008
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| Gini = 47.2
| Gini_ref = <ref name="gini-index">{{cite web | title = GINI index | url = http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 | publisher = World Bank | accessdate = 26 July 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131220051710/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 | archive-date = 20 December 2013 | url-status= live | df = dmy-all }}</ref>
| Gini_rank =
| HDI_year = 2018<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year -->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.651 <!-- number only -->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url= http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title= Human Development Report 2019|language= en|publisher= [[United Nations Development Programme]]|date= 10 December 2019|accessdate= 10 December 2019|format= PDF}}</ref>
| HDI_rank = 126th
| currency = [[ڪيپ ورڊيئن ايسڪوڊو ]]
| currency_code = CVE
| time_zone = [[ڪيپ ورڊيئن وقت|CVT ]]
| utc_offset = –1
| time_zone_DST = ''غير مروج''
| utc_offset_DST = –1
| drives_on = ساڄو پاسو
| calling_code = [[+238]]
| cctld = [[.cv]]
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|85.3% [[عيسائيت]]
|—77.3% [[ڪيٿولڪ مذھب]]
|—8.0% ٻيا عيسائي مذھب
|10.8% لامذھب
|3.9% باقي ٻيا مذھب <ref>https://www.britannica.com/place/Cabo-Verde/Religion</ref>}}
| religion_year =
| religion_ref =
| today =
}}
'''ڪَيپ وَرڊَي'''{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' Cape Verde '''}} جنھن جو سرڪاري نالو '''ريپبلڪ آف ڪيبو ورڊي''' آھي<ref name="NameNatGeo">{{cite magazine | url = http://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/ | title = Cape Verde Gets New Name: 5 Things to Know About How Maps Change | author = Tanya Basu | magazine = National Geographic | date = 12 December 2013 | accessdate = 12 December 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131213044150/http://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/ | archive-date = 13 December 2013 | url-status= live | df = dmy-all }}</ref> وچ ايٽلانٽڪ سمنڊ ۾ واقع ٻيٽن وارو ملڪ آهي. ان جي ڏھن مٿاھن وڏن ٻرندڙ جبلن وارن [[ ٻيٽن جو ميڙ]] جي گڏيل پکيڙ 4033 چورس ڪلوميٽر آهي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ [[پرايا|پرائيا]] شھر آھي جيڪو سانتياگو ٻيٽ جي ڏاکڻي ڪناري تي واقع آهي. ھي ملڪ آفريڪا کنڊ ۾ ان جي اولھ طرف سمنڊ م واقع آخري ملڪ آھي. ڪيپ وردي، ازورس، ڪينري، ميڊيرا ۽ سيويج ٻيٽن سان گڏ، مئڪرونيشيا ايڪوريجن جو حصو بڻجي ٿو. ھي ملڪ [[آفريڪي اتحاد|آفريڪي يونين]] جو رڪن آهي.
== ملڪ جو نالو==
ھن ملڪ جو '''ڪيپ ورڊي''' نالو سينيگال جي سامونڊي ڪناري تي واقع [[اپٻيٽ]] جي نالي [[ڪيپ ورٽ]] تان رکيو ويو<ref>Lobban, [https://books.google.com/books?id=K8KA40g7vnQC&pg=PA4 p. 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160125001356/https://books.google.com/books?id=K8KA40g7vnQC&pg=PA4 |date=25 January 2016 }}.</ref> پورچوگيزي سيلانين ھن ٻيٽن جي دريافت بعد ان تي ڪيبو ورڊي نالو رکيو جنھن جي معنيَ ھئي سائي ڪيپ. سائي جو مطلب سرسبز آھي ۽ ڪيپ جو مطلب سمنڊ ۾ مٿاھون جاگرافيائي زميني علائقو آهي. 24 آڪٽوبر 2013 تي ھن ملڪ جي گڏيل قومن ۾ نمائندگي ڪندڙ وفد پڌرائي ڪئي تہ ملڪ جو نالو '''ريپبلڪ آف ڪيبو ورڊي''' آھي ۽ ان کي '''ڪيپ ورڊي''' نہ سڏيو وڃي<ref name="NameNatGeo"/><ref>{{cite web |title = Cabo Verde põe fim à tradução da sua designação oficial |url = http://www.panapress.com/Cabo-Verde-poe-fim-a-traducao-da-sua-designacao-oficial--3-885656-47-lang4-index.html |date = 31 October 2013 |accessdate = 17 December 2013 |publisher = Panapress |language = Portuguese |trans-title = Cabo Verde puts an end to translation of its official designation |archive-url = https://web.archive.org/web/20131217224228/http://www.panapress.com/Cabo-Verde-poe-fim-a-traducao-da-sua-designacao-oficial--3-885656-47-lang4-index.html |archive-date = 17 December 2013 |url-status=live |df = dmy-all }}</ref>
==تاريخ==
[[File:Insulae Capitis viridis-1598.jpg|thumb|upright=1.15|''
ڪيپ ورڊي ٻيٽ'' (1598)]]
يورپين جي آمد کان پھريان ھي ٻيٽ غيرآباد ھئا<ref>{{cite web|title=História|url=http://www.governo.cv/|website=governo|accessdate=28 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105202959/http://www.governo.cv/|archive-date=5 November 2013|url-status=live}}</ref>. انھن کي [[جينوا]] وارن ۽ پورچوگيزي جھازرانن 1456ع جیي لڳ ڀڳ دريافت ڪيو. پورچوگيزي سرڪاري رڪارڊ مطابق<ref>''Carta regia'' (royal letter) of 19 September 1462</ref> پھريون دفعو انھن ٻيٽن کي جينوا شھر ۾ ڄاول [[انتونيو ڊي نولي]] نالي جھازران دريافت ڪيو جنھن کي پورچوگال جي بادشاھ [[افونسو پنجون، پورچوگال|افونسو پنجين ]] ڪيپ ورڊي جو گورنر مقرر ڪيو. ٻيا جھازران جن انھن [[ٻيٽن جي ميڙ]] جي ٻين ٻيٽن کي دريافت ڪيو انھن ۾ [[ڊيئوگو گومز ]] شامل ھيو جيڪو انتونيو ڊي نولي سان گڏ ھيو ۽ اھو پھريون دفعو سانتياگو ٻيٽ تي پھتو. پورچوگيزين 1462ع ۾
سانتياگو ٻيٽ کي آباد ڪري ربيئرا گرينڊي نالي يورپي ڪالوني جو بنياد وڌو<ref name="bn">[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2835.htm Cape Verde background note] . [[United_States_Department_of_State]] (July 2008).</ref>.
[[File:Mindelo-MontCara2000.jpg|thumb|upright=1.15|left|منڊيلو کان [[مائونٽ ڪارا]] جو منظر ]]
سورھين صدي عيسوي ۾ ھن ملڪ اينٽلاٽڪ سمنڊ واري غلامن جي واپار مان خوشحالي ماڻي<ref name=bn/> ڪڏهن ڪڏهن سامونڊي ڌاڙيل پورچوگيزي آبادين تي حملا ڪندا ھيا. ھڪ انگريز فرينڪ ڊريڪ جي ٻيڙن 1585ع ۾ ٻہ دفعا ھن ملڪ جي شھر ربيئرا گرينڊي کي لٽيو جڏھن ھي ملڪ [[ابيرين يونين]] (پورچوگال ۽ اسپين جي اپٻيٽ واري يونين) جو حصو ھيو<ref name=bn/>. 1712ع ۾ فرانس جي حملي بعد ربيئرا گرينڊي شھر زوال پذير ٿي ويو ۽ 1770ع ۾ [[پرائيا]] شھر ھتان جو گاديءَ جو هنڌ بڻيو <ref name=bn/>. اڻويھين صديءَ ۾ غلامن جي واپار جي زوال کان پوء معاشي بحران جنم ورتو ۽ ھتان جي خوشحالي پڻ زوال پذيري بعد ختم ٿي وئي. ٻيٽن جو اينٽلاٽڪ سمنڊ اندر مقام اھميت وارو ھجڻ جي ڪري وري خوشحالي ڪر کنيو. بحري جھازن جا لنگھ ڀرسان ھجڻ ڪري جھاز ساھي پٽڻ لاء ھتي لنگر انداز ٿيڻ شروع ٿيا. ھتان جي ٻيٽ [[سائو وسينٽ]] جي [[منڊيلو]] شھر جي بندرگاھ مصروف بندرگاھ ۽ اوڻويھين صديءَ جو ھڪ اھم واپاري مرڪز ٿي وئي<ref name=bn/> مشھور سفارتڪار [[ايڊمنڊ رابرٽس]] 1832ع ۾ ڪيپ ورڊي جو چڪر لڳايو ھو<ref name=Roberts>{{cite book |last = Roberts |first = Edmund |title = Embassy to the Eastern Courts of Cochin-China, Siam, and Muscat |year = 1837 |publisher = Harper & Brothers |location = New York |page = 17 |url = http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |access-date = 10 October 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131109011955/http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |archive-date = 9 November 2013 |url-status = live |df = dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109011955/http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |date=9 November 2013 }}</ref>. چارلس ڊارون پنھنجي مشھور بحري سفر ۾ پھرين ساھي 1832ع ۾ ھن ملڪ جي ٻيٽ تي ڪئي ھئي <ref>
[[s:en:Journal of researches into the natural history and geology of the countries visited during the voyage of H.M.S. Beagle round the world/Chapter 1|Journal of researches into the natural history and geology of the countries visited during the voyage of H.M.S. Beagle round the world - Chapter 1 at Wikisource, top part]]</ref>.
[[File:Garthpool SLV AllanGreen.jpg|thumb|upright=1.15|
اناج جو جھاز گارٿ پول جيڪو 1828ع ۾ بوئاوستا، ڪيپ ورڊي لڳ ٻڏي ويو هو]]
قدرتي وسيلن جي اڻاٺ ۽ پورچوگيزي سيڙپ ۾ عدم دلچسپي ڪري ھتان جا ماڻھو پورچوگيزي تسلط جي خلاف ٿيندا ويا. 1951ع م ھن علائقي کي پورچوگال جي سمنڊ پار شعبي جو حصو بڻايو ويو پر آزاديءَ جي تحريڪ جاري رھي نيٺ 1975ع ۾ ھن ملڪ پورچوگال کان آزادي حاصل ڪئي. 1990 جي ڏھاڪي ۾ ھتي نمائندگي واري جمھوريت مضبوط ٿي ۽ ھي ملڪ آفريڪا جو ترقي يافته ملڪ بڻجي ويو.
==معيشت==
ملڪ ۾ قدرتي وسيلن جي اڻاٺ جي ڪري ھتي جي معيشيت خدمتن ۽ پرڏيھي سيڙپ تي مشتمل آهي.
==آبادي==
ھن ملڪ جي آبادي 2019 ۾ 550000 جي لڳ ڀڳ ھئي جن م يورپي ۽ آفريڪي نسلن جا ماڻھو شامل ھئا.
==ٽرانسپورٽ==
===بندرگاهون===
[[File:CaisPortoNovo.JPG|thumb|Porto Novo harbour in Santo Antão]]
There are four international ports: [[Mindelo]], Praia, [[Palmeira, Cape Verde|Palmeira]], and [[Sal Rei]]. Mindelo on São Vicente is the main port for cruise ships and the terminus for the ferry service to Santo Antão. Praia on Santiago is the main hub for local ferry services to other islands. Palmeira on Sal supplies fuel for the main airport on the island, Amílcar Cabral International Airport, and is important for the hotel construction taking place on the island. [[Porto Novo, Cape Verde|Porto Novo]] on Santo Antão is the only source for imports and exports of produce from the island, as well as passenger traffic, since the closure of the airstrip at [[Ponta do Sol, Cape Verde|Ponta do Sol]].
There are smaller harbours, essentially single jetties at [[Tarrafal, Cape Verde|Tarrafal]] on São Nicolau, Sal Rei on Boa Vista, [[Porto Inglês|Vila do Maio (Porto Inglês)]] on Maio, [[São Filipe, Cape Verde|São Filipe]] on Fogo and [[Furna (Brava)|Furna]] on Brava. These act as terminals for the inter-island ferry services, which carry both freight and passengers. The pier at [[Santa Maria, Cape Verde|Santa Maria]] on Sal, used by both fishing and dive boats, has been rehabilitated.
=== ايئرپورٽ ===
[[File:Aeroporto-Internacional-Aristides-Pereira-Terminal-2012.JPG|thumb|<small>بوآ وسٽا ٻيٽ ۾ ارسٽائيڊيس پيريرا بين الاقوامي ايئرپورٽ</small>]]سال <small>2014</small>ع تائين ست آپريشنل ايئرپورٽ، چار بين الاقوامي ۽ ٽي گهريلو ايئرپورٽ هئا، ٻه ٻيا غير آپريشنل ايئرپورٽ، هڪ براوا تي ۽ ٻيو سينٽو انٽائو تي هئا، جن کي حفاظتي سببن جي ڪري بند ڪيو ويو.
ان جي جاگرافيائي مقام جي ڪري، ڪيپ ورڊي اڪثر ڪري ٽرانس ايٽلانٽڪ پروازن جو گهر آهي. اهو [[يُورَپ|يورپ]] کان [[ڏکڻ آمريڪا]] تائين روايتي هوائي ٽرئفڪ روٽ جو حصو آهي، جيڪي ڏکڻ پرتگال کان ڪينري ٻيٽ ذريعي ۽ ڪيپ ورڊي کان اتر برازيل ڏانهن وڃي ٿي.
==== بين الاقوامي هوائي اڏا ====
<nowiki>*</nowiki> اميلڪر ڪيبرال انٽرنيشنل ايئرپورٽ، سال ٻيٽ
<nowiki>*</nowiki> نيلسن منڊيلا انٽرنيشنل ايئرپورٽ، سينٽياگو ٻيٽ
<nowiki>*</nowiki> آرسٽيڊس پيريرا انٽرنيشنل ايئرپورٽ، بوا وسٽا ٻيٽ
<nowiki>*</nowiki> سيسريا ايوورا ايئرپورٽ، ساؤ ويسينٽ ٻيٽ.
==== هوائي ڊرون ====
ننڍا بغير پائلٽ اڏامندڙ ڊرون جيڪي 5 ڪلوگرام (11 پائونڊ) تائين وزن کڻي سگهن ٿا. انهن کي تجرباتي طور تي ڪمن لاءِ، جيئن ته <small>2021</small>ع ۾ ٻيٽن جي وچ ۾ دوائون پهچائڻ لاء استعمال ڪيو پيو وڃي.
Small unmanned [[Unmanned aerial vehicle|flying drones]] able to carry up to {{cvt|5|kg}} were being used experimentally for tasks such as delivering medicines between the islands in 2021.<ref>{{Cite news |title=Drone delivers medical supplies to remote islands |author= |work=BBC News |date=31 December 2021 |url=https://www.bbc.co.uk/news/av/world-africa-59763425 |access-date=31 December 2021 |archive-date=25 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220825200926/https://www.bbc.co.uk/news/av/world-africa-59763425 |url-status=live }}</ref>
==پڻ ڏسو==
{{Portal|Countries|Africa|Islands
}}
* ڪيپ ورڊي جو خاڪو
* ميڪارونيشيا جا [[ٻيٽن جي فهرست|ٻيٽ]]
** ايزوريس
** ميديرا
** ڪئنئري ٻيٽ
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:ملڪ]]
[[زمرو:ڪيپ ورڊي]]
[[زمرو:ٻيٽن جا ميڙ]]
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:آفريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:ايٽلانٽڪ سمنڊ جا ٻيٽ]]
[[زمرو:اولهه آفريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]]
[[زمرو:ڪميونٽي آف پرتگيز لئنگئيج ڪنٽريز جون ميمبر رياستون]]
7swgbnneydluzejo0yu914cm161tvvi
392034
392032
2026-07-07T15:02:56Z
Ibne maryam
17680
/* هوائي ڊرون */
392034
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = ڪَيپ وَرڊَي
| native_name =
| name = ''ريپبلڪا ڊي ڪابو ورڊي '' {{resize|70%| ([[ڪيپ ورڊيئن ڪريئول]])}}
| common_name = ڪيپ ورڊي <!-- This field is not visible to the reader, it provides codes for page links. It should not be changed to Cabo Verde unless the actual pages are moved. -->
| image_flag = Flag of Cape Verde.svg
| image_coat = Coat of arms of Cape Verde.svg
| symbol_type = سرڪاري نشان
| image_map = {{Switcher|[[File:Cape Verde (orthographic projection).svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location Cape Verde AU Africa.svg|upright= 1.15|frameless]]|Show map of Africa|default= 1}}
| map_caption =
| national_motto =
{{lang-sd|"اتحاد، محنت، ترقي "}}
| national_anthem = {{native name|pt|[[Cântico da Liberdade]]|nolink= yes}}<br />({{lang-sd|"آزادي جو نعرو"}})<div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:Cântico da Liberdade (instrumental).ogg]]</div>
| official_languages = [[پورچوگيزي ٻولي|پورچوگيزي]]
| national_languages = [[ڪريئول ٻوليون|ڪيپ ورڊيئن ڪريئول]]
| capital = [[پرايا]]
| coordinates = {{coord|14| 55| N |23 |31 |W|display=inline}}
| largest_city = گادي جو هنڌ
| demonym = ڪيپ ورڊيئن يا ڪيپ ورڊيائي<ref>{{cite web | url = https://2009-2017.state.gov/secretary/remarks/2014/07/228873.htm | title = On the Occasion of the Republic of Cabo Verde's National Day | author = John Kerry | author-link = John Kerry | publisher = U.S. Department of State | date = 8 July 2014 | accessdate = 11 July 2014 | quote = On behalf of President Obama and the people of the United States, I send best wishes to Cabo Verdeans as you celebrate 39 years of independence on July 5. | df = dmy-all }}</ref>
| ethnic_groups_year = 2017<ref name="race">{{cite web|url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html|title= People and Society – Cape Verde|accessdate= 27 August 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20140115025822/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html|archive-date= 15 January 2014|url-status= live}}</ref>
| government_type = {{nowrap|[[وحداني رياست|وحداني ]] [[نيم صدارتي نظام|نيم صدارتي]] }} [[ريپبلڪ ]]<ref name="SpL">{{cite journal|last1= Neto|first1= Octávio Amorim|last2= Lobo|first2= Marina Costa|year= 2010|ssrn= 1644026|title= Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries|journal= |publisher= [[Social Science Research Network]]|issue= }}</ref>
| leader_title1 = [[ڪيپ ورڊي جا صدر|صدر]]
| leader_name1 = [[جورج ڪارلوس فونسيڪا ]]
| leader_title2 = [[ڪيپ ورڊي جا وزيراعظم|وزيراعظم]]
| leader_name2 = [[يوليسز ڪوريئا اي سلوا ]]
| legislature = [[قومي اسيمبلي, ڪيپ ورڊي|قومي اسيمبلي ]]
| area_rank = 166th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_km2 = 4033
| area_sq_mi = 1,557 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water = نہ جھڙو
| population_estimate = {{UN_Population |Cabo Verde}}{{UN_Population |ref}}
| population_estimate_rank = 172nd <!-- UN WPP -->
| population_estimate_year = {{UN_Population |Year}}
| population_density_km2 = 123.7
| population_density_sq_mi = 325.0 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| population_density_rank = 89th
| GDP_PPP = $4.323 ارب ڊالر
| GDP_PPP_year = 2019
| GDP_PPP_per_capita = $7,728<ref name="imf.org">{{Cite web|url= https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=74&pr.y=10&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=624&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a=|title= Report for Selected Countries and Subjects|website= www.imf.org}}</ref>
| GDP_nominal = $2.042 ارب ڊالر
| GDP_nominal_year = 2019
| GDP_nominal_per_capita = $3,651
| sovereignty_type = قيام
| established_event1 = پورچوگال کان آزادي
| established_date1 = 5 جولاءِ 1975
| established_event2 = [[ڪثيرالجماعت نظام ]]
| established_date2 = 13 جنوري
1990
| Gini_year = 2008
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| Gini = 47.2
| Gini_ref = <ref name="gini-index">{{cite web | title = GINI index | url = http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 | publisher = World Bank | accessdate = 26 July 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131220051710/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 | archive-date = 20 December 2013 | url-status= live | df = dmy-all }}</ref>
| Gini_rank =
| HDI_year = 2018<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year -->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.651 <!-- number only -->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url= http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title= Human Development Report 2019|language= en|publisher= [[United Nations Development Programme]]|date= 10 December 2019|accessdate= 10 December 2019|format= PDF}}</ref>
| HDI_rank = 126th
| currency = [[ڪيپ ورڊيئن ايسڪوڊو ]]
| currency_code = CVE
| time_zone = [[ڪيپ ورڊيئن وقت|CVT ]]
| utc_offset = –1
| time_zone_DST = ''غير مروج''
| utc_offset_DST = –1
| drives_on = ساڄو پاسو
| calling_code = [[+238]]
| cctld = [[.cv]]
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|85.3% [[عيسائيت]]
|—77.3% [[ڪيٿولڪ مذھب]]
|—8.0% ٻيا عيسائي مذھب
|10.8% لامذھب
|3.9% باقي ٻيا مذھب <ref>https://www.britannica.com/place/Cabo-Verde/Religion</ref>}}
| religion_year =
| religion_ref =
| today =
}}
'''ڪَيپ وَرڊَي'''{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' Cape Verde '''}} جنھن جو سرڪاري نالو '''ريپبلڪ آف ڪيبو ورڊي''' آھي<ref name="NameNatGeo">{{cite magazine | url = http://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/ | title = Cape Verde Gets New Name: 5 Things to Know About How Maps Change | author = Tanya Basu | magazine = National Geographic | date = 12 December 2013 | accessdate = 12 December 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131213044150/http://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/ | archive-date = 13 December 2013 | url-status= live | df = dmy-all }}</ref> وچ ايٽلانٽڪ سمنڊ ۾ واقع ٻيٽن وارو ملڪ آهي. ان جي ڏھن مٿاھن وڏن ٻرندڙ جبلن وارن [[ ٻيٽن جو ميڙ]] جي گڏيل پکيڙ 4033 چورس ڪلوميٽر آهي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ [[پرايا|پرائيا]] شھر آھي جيڪو سانتياگو ٻيٽ جي ڏاکڻي ڪناري تي واقع آهي. ھي ملڪ آفريڪا کنڊ ۾ ان جي اولھ طرف سمنڊ م واقع آخري ملڪ آھي. ڪيپ وردي، ازورس، ڪينري، ميڊيرا ۽ سيويج ٻيٽن سان گڏ، مئڪرونيشيا ايڪوريجن جو حصو بڻجي ٿو. ھي ملڪ [[آفريڪي اتحاد|آفريڪي يونين]] جو رڪن آهي.
== ملڪ جو نالو==
ھن ملڪ جو '''ڪيپ ورڊي''' نالو سينيگال جي سامونڊي ڪناري تي واقع [[اپٻيٽ]] جي نالي [[ڪيپ ورٽ]] تان رکيو ويو<ref>Lobban, [https://books.google.com/books?id=K8KA40g7vnQC&pg=PA4 p. 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160125001356/https://books.google.com/books?id=K8KA40g7vnQC&pg=PA4 |date=25 January 2016 }}.</ref> پورچوگيزي سيلانين ھن ٻيٽن جي دريافت بعد ان تي ڪيبو ورڊي نالو رکيو جنھن جي معنيَ ھئي سائي ڪيپ. سائي جو مطلب سرسبز آھي ۽ ڪيپ جو مطلب سمنڊ ۾ مٿاھون جاگرافيائي زميني علائقو آهي. 24 آڪٽوبر 2013 تي ھن ملڪ جي گڏيل قومن ۾ نمائندگي ڪندڙ وفد پڌرائي ڪئي تہ ملڪ جو نالو '''ريپبلڪ آف ڪيبو ورڊي''' آھي ۽ ان کي '''ڪيپ ورڊي''' نہ سڏيو وڃي<ref name="NameNatGeo"/><ref>{{cite web |title = Cabo Verde põe fim à tradução da sua designação oficial |url = http://www.panapress.com/Cabo-Verde-poe-fim-a-traducao-da-sua-designacao-oficial--3-885656-47-lang4-index.html |date = 31 October 2013 |accessdate = 17 December 2013 |publisher = Panapress |language = Portuguese |trans-title = Cabo Verde puts an end to translation of its official designation |archive-url = https://web.archive.org/web/20131217224228/http://www.panapress.com/Cabo-Verde-poe-fim-a-traducao-da-sua-designacao-oficial--3-885656-47-lang4-index.html |archive-date = 17 December 2013 |url-status=live |df = dmy-all }}</ref>
==تاريخ==
[[File:Insulae Capitis viridis-1598.jpg|thumb|upright=1.15|''
ڪيپ ورڊي ٻيٽ'' (1598)]]
يورپين جي آمد کان پھريان ھي ٻيٽ غيرآباد ھئا<ref>{{cite web|title=História|url=http://www.governo.cv/|website=governo|accessdate=28 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105202959/http://www.governo.cv/|archive-date=5 November 2013|url-status=live}}</ref>. انھن کي [[جينوا]] وارن ۽ پورچوگيزي جھازرانن 1456ع جیي لڳ ڀڳ دريافت ڪيو. پورچوگيزي سرڪاري رڪارڊ مطابق<ref>''Carta regia'' (royal letter) of 19 September 1462</ref> پھريون دفعو انھن ٻيٽن کي جينوا شھر ۾ ڄاول [[انتونيو ڊي نولي]] نالي جھازران دريافت ڪيو جنھن کي پورچوگال جي بادشاھ [[افونسو پنجون، پورچوگال|افونسو پنجين ]] ڪيپ ورڊي جو گورنر مقرر ڪيو. ٻيا جھازران جن انھن [[ٻيٽن جي ميڙ]] جي ٻين ٻيٽن کي دريافت ڪيو انھن ۾ [[ڊيئوگو گومز ]] شامل ھيو جيڪو انتونيو ڊي نولي سان گڏ ھيو ۽ اھو پھريون دفعو سانتياگو ٻيٽ تي پھتو. پورچوگيزين 1462ع ۾
سانتياگو ٻيٽ کي آباد ڪري ربيئرا گرينڊي نالي يورپي ڪالوني جو بنياد وڌو<ref name="bn">[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2835.htm Cape Verde background note] . [[United_States_Department_of_State]] (July 2008).</ref>.
[[File:Mindelo-MontCara2000.jpg|thumb|upright=1.15|left|منڊيلو کان [[مائونٽ ڪارا]] جو منظر ]]
سورھين صدي عيسوي ۾ ھن ملڪ اينٽلاٽڪ سمنڊ واري غلامن جي واپار مان خوشحالي ماڻي<ref name=bn/> ڪڏهن ڪڏهن سامونڊي ڌاڙيل پورچوگيزي آبادين تي حملا ڪندا ھيا. ھڪ انگريز فرينڪ ڊريڪ جي ٻيڙن 1585ع ۾ ٻہ دفعا ھن ملڪ جي شھر ربيئرا گرينڊي کي لٽيو جڏھن ھي ملڪ [[ابيرين يونين]] (پورچوگال ۽ اسپين جي اپٻيٽ واري يونين) جو حصو ھيو<ref name=bn/>. 1712ع ۾ فرانس جي حملي بعد ربيئرا گرينڊي شھر زوال پذير ٿي ويو ۽ 1770ع ۾ [[پرائيا]] شھر ھتان جو گاديءَ جو هنڌ بڻيو <ref name=bn/>. اڻويھين صديءَ ۾ غلامن جي واپار جي زوال کان پوء معاشي بحران جنم ورتو ۽ ھتان جي خوشحالي پڻ زوال پذيري بعد ختم ٿي وئي. ٻيٽن جو اينٽلاٽڪ سمنڊ اندر مقام اھميت وارو ھجڻ جي ڪري وري خوشحالي ڪر کنيو. بحري جھازن جا لنگھ ڀرسان ھجڻ ڪري جھاز ساھي پٽڻ لاء ھتي لنگر انداز ٿيڻ شروع ٿيا. ھتان جي ٻيٽ [[سائو وسينٽ]] جي [[منڊيلو]] شھر جي بندرگاھ مصروف بندرگاھ ۽ اوڻويھين صديءَ جو ھڪ اھم واپاري مرڪز ٿي وئي<ref name=bn/> مشھور سفارتڪار [[ايڊمنڊ رابرٽس]] 1832ع ۾ ڪيپ ورڊي جو چڪر لڳايو ھو<ref name=Roberts>{{cite book |last = Roberts |first = Edmund |title = Embassy to the Eastern Courts of Cochin-China, Siam, and Muscat |year = 1837 |publisher = Harper & Brothers |location = New York |page = 17 |url = http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |access-date = 10 October 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131109011955/http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |archive-date = 9 November 2013 |url-status = live |df = dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109011955/http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |date=9 November 2013 }}</ref>. چارلس ڊارون پنھنجي مشھور بحري سفر ۾ پھرين ساھي 1832ع ۾ ھن ملڪ جي ٻيٽ تي ڪئي ھئي <ref>
[[s:en:Journal of researches into the natural history and geology of the countries visited during the voyage of H.M.S. Beagle round the world/Chapter 1|Journal of researches into the natural history and geology of the countries visited during the voyage of H.M.S. Beagle round the world - Chapter 1 at Wikisource, top part]]</ref>.
[[File:Garthpool SLV AllanGreen.jpg|thumb|upright=1.15|
اناج جو جھاز گارٿ پول جيڪو 1828ع ۾ بوئاوستا، ڪيپ ورڊي لڳ ٻڏي ويو هو]]
قدرتي وسيلن جي اڻاٺ ۽ پورچوگيزي سيڙپ ۾ عدم دلچسپي ڪري ھتان جا ماڻھو پورچوگيزي تسلط جي خلاف ٿيندا ويا. 1951ع م ھن علائقي کي پورچوگال جي سمنڊ پار شعبي جو حصو بڻايو ويو پر آزاديءَ جي تحريڪ جاري رھي نيٺ 1975ع ۾ ھن ملڪ پورچوگال کان آزادي حاصل ڪئي. 1990 جي ڏھاڪي ۾ ھتي نمائندگي واري جمھوريت مضبوط ٿي ۽ ھي ملڪ آفريڪا جو ترقي يافته ملڪ بڻجي ويو.
==معيشت==
ملڪ ۾ قدرتي وسيلن جي اڻاٺ جي ڪري ھتي جي معيشيت خدمتن ۽ پرڏيھي سيڙپ تي مشتمل آهي.
==آبادي==
ھن ملڪ جي آبادي 2019 ۾ 550000 جي لڳ ڀڳ ھئي جن م يورپي ۽ آفريڪي نسلن جا ماڻھو شامل ھئا.
==ٽرانسپورٽ==
===بندرگاهون===
[[File:CaisPortoNovo.JPG|thumb|Porto Novo harbour in Santo Antão]]
There are four international ports: [[Mindelo]], Praia, [[Palmeira, Cape Verde|Palmeira]], and [[Sal Rei]]. Mindelo on São Vicente is the main port for cruise ships and the terminus for the ferry service to Santo Antão. Praia on Santiago is the main hub for local ferry services to other islands. Palmeira on Sal supplies fuel for the main airport on the island, Amílcar Cabral International Airport, and is important for the hotel construction taking place on the island. [[Porto Novo, Cape Verde|Porto Novo]] on Santo Antão is the only source for imports and exports of produce from the island, as well as passenger traffic, since the closure of the airstrip at [[Ponta do Sol, Cape Verde|Ponta do Sol]].
There are smaller harbours, essentially single jetties at [[Tarrafal, Cape Verde|Tarrafal]] on São Nicolau, Sal Rei on Boa Vista, [[Porto Inglês|Vila do Maio (Porto Inglês)]] on Maio, [[São Filipe, Cape Verde|São Filipe]] on Fogo and [[Furna (Brava)|Furna]] on Brava. These act as terminals for the inter-island ferry services, which carry both freight and passengers. The pier at [[Santa Maria, Cape Verde|Santa Maria]] on Sal, used by both fishing and dive boats, has been rehabilitated.
=== ايئرپورٽ ===
[[File:Aeroporto-Internacional-Aristides-Pereira-Terminal-2012.JPG|thumb|<small>بوآ وسٽا ٻيٽ ۾ ارسٽائيڊيس پيريرا بين الاقوامي ايئرپورٽ</small>]]سال <small>2014</small>ع تائين ست آپريشنل ايئرپورٽ، چار بين الاقوامي ۽ ٽي گهريلو ايئرپورٽ هئا، ٻه ٻيا غير آپريشنل ايئرپورٽ، هڪ براوا تي ۽ ٻيو سينٽو انٽائو تي هئا، جن کي حفاظتي سببن جي ڪري بند ڪيو ويو.
ان جي جاگرافيائي مقام جي ڪري، ڪيپ ورڊي اڪثر ڪري ٽرانس ايٽلانٽڪ پروازن جو گهر آهي. اهو [[يُورَپ|يورپ]] کان [[ڏکڻ آمريڪا]] تائين روايتي هوائي ٽرئفڪ روٽ جو حصو آهي، جيڪي ڏکڻ پرتگال کان ڪينري ٻيٽ ذريعي ۽ ڪيپ ورڊي کان اتر برازيل ڏانهن وڃي ٿي.
==== بين الاقوامي هوائي اڏا ====
<nowiki>*</nowiki> اميلڪر ڪيبرال انٽرنيشنل ايئرپورٽ، سال ٻيٽ
<nowiki>*</nowiki> نيلسن منڊيلا انٽرنيشنل ايئرپورٽ، سينٽياگو ٻيٽ
<nowiki>*</nowiki> آرسٽيڊس پيريرا انٽرنيشنل ايئرپورٽ، بوا وسٽا ٻيٽ
<nowiki>*</nowiki> سيسريا ايوورا ايئرپورٽ، ساؤ ويسينٽ ٻيٽ.
==== هوائي ڊرون ====
ننڍا بغير پائلٽ اڏامندڙ ڊرون جيڪا 5 ڪلوگرام (11 پائونڊ) تائين وزن کڻي سگهن ٿا، انهن کي تجرباتي طور تي ڪمن لاءِ، جيئن ته <small>2021</small>ع ۾ ٻيٽن جي وچ ۾ دوائون پهچائڻ لاء استعمال ڪيو پيو وڃي.<ref>{{Cite news |title=Drone delivers medical supplies to remote islands|author=|work=BBC News|date=31 December 2021|url=https://www.bbc.co.uk/news/av/world-africa-59763425|access-date=31 December 2021|archive-date=25 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220825200926/https://www.bbc.co.uk/news/av/world-africa-59763425|url-status=live}}</ref>
==پڻ ڏسو==
{{Portal|Countries|Africa|Islands
}}
* ڪيپ ورڊي جو خاڪو
* ميڪارونيشيا جا [[ٻيٽن جي فهرست|ٻيٽ]]
** ايزوريس
** ميديرا
** ڪئنئري ٻيٽ
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:ملڪ]]
[[زمرو:ڪيپ ورڊي]]
[[زمرو:ٻيٽن جا ميڙ]]
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:آفريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:ايٽلانٽڪ سمنڊ جا ٻيٽ]]
[[زمرو:اولهه آفريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]]
[[زمرو:ڪميونٽي آف پرتگيز لئنگئيج ڪنٽريز جون ميمبر رياستون]]
ksf5tlccjjgy98uvxk3l95ppm0qyakr
392040
392034
2026-07-07T15:13:38Z
Ibne maryam
17680
/* بندرگاهون */
392040
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = ڪَيپ وَرڊَي
| native_name =
| name = ''ريپبلڪا ڊي ڪابو ورڊي '' {{resize|70%| ([[ڪيپ ورڊيئن ڪريئول]])}}
| common_name = ڪيپ ورڊي <!-- This field is not visible to the reader, it provides codes for page links. It should not be changed to Cabo Verde unless the actual pages are moved. -->
| image_flag = Flag of Cape Verde.svg
| image_coat = Coat of arms of Cape Verde.svg
| symbol_type = سرڪاري نشان
| image_map = {{Switcher|[[File:Cape Verde (orthographic projection).svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location Cape Verde AU Africa.svg|upright= 1.15|frameless]]|Show map of Africa|default= 1}}
| map_caption =
| national_motto =
{{lang-sd|"اتحاد، محنت، ترقي "}}
| national_anthem = {{native name|pt|[[Cântico da Liberdade]]|nolink= yes}}<br />({{lang-sd|"آزادي جو نعرو"}})<div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:Cântico da Liberdade (instrumental).ogg]]</div>
| official_languages = [[پورچوگيزي ٻولي|پورچوگيزي]]
| national_languages = [[ڪريئول ٻوليون|ڪيپ ورڊيئن ڪريئول]]
| capital = [[پرايا]]
| coordinates = {{coord|14| 55| N |23 |31 |W|display=inline}}
| largest_city = گادي جو هنڌ
| demonym = ڪيپ ورڊيئن يا ڪيپ ورڊيائي<ref>{{cite web | url = https://2009-2017.state.gov/secretary/remarks/2014/07/228873.htm | title = On the Occasion of the Republic of Cabo Verde's National Day | author = John Kerry | author-link = John Kerry | publisher = U.S. Department of State | date = 8 July 2014 | accessdate = 11 July 2014 | quote = On behalf of President Obama and the people of the United States, I send best wishes to Cabo Verdeans as you celebrate 39 years of independence on July 5. | df = dmy-all }}</ref>
| ethnic_groups_year = 2017<ref name="race">{{cite web|url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html|title= People and Society – Cape Verde|accessdate= 27 August 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20140115025822/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html|archive-date= 15 January 2014|url-status= live}}</ref>
| government_type = {{nowrap|[[وحداني رياست|وحداني ]] [[نيم صدارتي نظام|نيم صدارتي]] }} [[ريپبلڪ ]]<ref name="SpL">{{cite journal|last1= Neto|first1= Octávio Amorim|last2= Lobo|first2= Marina Costa|year= 2010|ssrn= 1644026|title= Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries|journal= |publisher= [[Social Science Research Network]]|issue= }}</ref>
| leader_title1 = [[ڪيپ ورڊي جا صدر|صدر]]
| leader_name1 = [[جورج ڪارلوس فونسيڪا ]]
| leader_title2 = [[ڪيپ ورڊي جا وزيراعظم|وزيراعظم]]
| leader_name2 = [[يوليسز ڪوريئا اي سلوا ]]
| legislature = [[قومي اسيمبلي, ڪيپ ورڊي|قومي اسيمبلي ]]
| area_rank = 166th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_km2 = 4033
| area_sq_mi = 1,557 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water = نہ جھڙو
| population_estimate = {{UN_Population |Cabo Verde}}{{UN_Population |ref}}
| population_estimate_rank = 172nd <!-- UN WPP -->
| population_estimate_year = {{UN_Population |Year}}
| population_density_km2 = 123.7
| population_density_sq_mi = 325.0 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| population_density_rank = 89th
| GDP_PPP = $4.323 ارب ڊالر
| GDP_PPP_year = 2019
| GDP_PPP_per_capita = $7,728<ref name="imf.org">{{Cite web|url= https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=74&pr.y=10&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=624&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a=|title= Report for Selected Countries and Subjects|website= www.imf.org}}</ref>
| GDP_nominal = $2.042 ارب ڊالر
| GDP_nominal_year = 2019
| GDP_nominal_per_capita = $3,651
| sovereignty_type = قيام
| established_event1 = پورچوگال کان آزادي
| established_date1 = 5 جولاءِ 1975
| established_event2 = [[ڪثيرالجماعت نظام ]]
| established_date2 = 13 جنوري
1990
| Gini_year = 2008
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| Gini = 47.2
| Gini_ref = <ref name="gini-index">{{cite web | title = GINI index | url = http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 | publisher = World Bank | accessdate = 26 July 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131220051710/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 | archive-date = 20 December 2013 | url-status= live | df = dmy-all }}</ref>
| Gini_rank =
| HDI_year = 2018<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year -->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.651 <!-- number only -->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url= http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title= Human Development Report 2019|language= en|publisher= [[United Nations Development Programme]]|date= 10 December 2019|accessdate= 10 December 2019|format= PDF}}</ref>
| HDI_rank = 126th
| currency = [[ڪيپ ورڊيئن ايسڪوڊو ]]
| currency_code = CVE
| time_zone = [[ڪيپ ورڊيئن وقت|CVT ]]
| utc_offset = –1
| time_zone_DST = ''غير مروج''
| utc_offset_DST = –1
| drives_on = ساڄو پاسو
| calling_code = [[+238]]
| cctld = [[.cv]]
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|85.3% [[عيسائيت]]
|—77.3% [[ڪيٿولڪ مذھب]]
|—8.0% ٻيا عيسائي مذھب
|10.8% لامذھب
|3.9% باقي ٻيا مذھب <ref>https://www.britannica.com/place/Cabo-Verde/Religion</ref>}}
| religion_year =
| religion_ref =
| today =
}}
'''ڪَيپ وَرڊَي'''{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' Cape Verde '''}} جنھن جو سرڪاري نالو '''ريپبلڪ آف ڪيبو ورڊي''' آھي<ref name="NameNatGeo">{{cite magazine | url = http://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/ | title = Cape Verde Gets New Name: 5 Things to Know About How Maps Change | author = Tanya Basu | magazine = National Geographic | date = 12 December 2013 | accessdate = 12 December 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131213044150/http://news.nationalgeographic.com/news/2013/12/131212-maps-cabo-verde-cartography-science-cape-verde-africa/ | archive-date = 13 December 2013 | url-status= live | df = dmy-all }}</ref> وچ ايٽلانٽڪ سمنڊ ۾ واقع ٻيٽن وارو ملڪ آهي. ان جي ڏھن مٿاھن وڏن ٻرندڙ جبلن وارن [[ ٻيٽن جو ميڙ]] جي گڏيل پکيڙ 4033 چورس ڪلوميٽر آهي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ [[پرايا|پرائيا]] شھر آھي جيڪو سانتياگو ٻيٽ جي ڏاکڻي ڪناري تي واقع آهي. ھي ملڪ آفريڪا کنڊ ۾ ان جي اولھ طرف سمنڊ م واقع آخري ملڪ آھي. ڪيپ وردي، ازورس، ڪينري، ميڊيرا ۽ سيويج ٻيٽن سان گڏ، مئڪرونيشيا ايڪوريجن جو حصو بڻجي ٿو. ھي ملڪ [[آفريڪي اتحاد|آفريڪي يونين]] جو رڪن آهي.
== ملڪ جو نالو==
ھن ملڪ جو '''ڪيپ ورڊي''' نالو سينيگال جي سامونڊي ڪناري تي واقع [[اپٻيٽ]] جي نالي [[ڪيپ ورٽ]] تان رکيو ويو<ref>Lobban, [https://books.google.com/books?id=K8KA40g7vnQC&pg=PA4 p. 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160125001356/https://books.google.com/books?id=K8KA40g7vnQC&pg=PA4 |date=25 January 2016 }}.</ref> پورچوگيزي سيلانين ھن ٻيٽن جي دريافت بعد ان تي ڪيبو ورڊي نالو رکيو جنھن جي معنيَ ھئي سائي ڪيپ. سائي جو مطلب سرسبز آھي ۽ ڪيپ جو مطلب سمنڊ ۾ مٿاھون جاگرافيائي زميني علائقو آهي. 24 آڪٽوبر 2013 تي ھن ملڪ جي گڏيل قومن ۾ نمائندگي ڪندڙ وفد پڌرائي ڪئي تہ ملڪ جو نالو '''ريپبلڪ آف ڪيبو ورڊي''' آھي ۽ ان کي '''ڪيپ ورڊي''' نہ سڏيو وڃي<ref name="NameNatGeo"/><ref>{{cite web |title = Cabo Verde põe fim à tradução da sua designação oficial |url = http://www.panapress.com/Cabo-Verde-poe-fim-a-traducao-da-sua-designacao-oficial--3-885656-47-lang4-index.html |date = 31 October 2013 |accessdate = 17 December 2013 |publisher = Panapress |language = Portuguese |trans-title = Cabo Verde puts an end to translation of its official designation |archive-url = https://web.archive.org/web/20131217224228/http://www.panapress.com/Cabo-Verde-poe-fim-a-traducao-da-sua-designacao-oficial--3-885656-47-lang4-index.html |archive-date = 17 December 2013 |url-status=live |df = dmy-all }}</ref>
==تاريخ==
[[File:Insulae Capitis viridis-1598.jpg|thumb|upright=1.15|''
ڪيپ ورڊي ٻيٽ'' (1598)]]
يورپين جي آمد کان پھريان ھي ٻيٽ غيرآباد ھئا<ref>{{cite web|title=História|url=http://www.governo.cv/|website=governo|accessdate=28 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105202959/http://www.governo.cv/|archive-date=5 November 2013|url-status=live}}</ref>. انھن کي [[جينوا]] وارن ۽ پورچوگيزي جھازرانن 1456ع جیي لڳ ڀڳ دريافت ڪيو. پورچوگيزي سرڪاري رڪارڊ مطابق<ref>''Carta regia'' (royal letter) of 19 September 1462</ref> پھريون دفعو انھن ٻيٽن کي جينوا شھر ۾ ڄاول [[انتونيو ڊي نولي]] نالي جھازران دريافت ڪيو جنھن کي پورچوگال جي بادشاھ [[افونسو پنجون، پورچوگال|افونسو پنجين ]] ڪيپ ورڊي جو گورنر مقرر ڪيو. ٻيا جھازران جن انھن [[ٻيٽن جي ميڙ]] جي ٻين ٻيٽن کي دريافت ڪيو انھن ۾ [[ڊيئوگو گومز ]] شامل ھيو جيڪو انتونيو ڊي نولي سان گڏ ھيو ۽ اھو پھريون دفعو سانتياگو ٻيٽ تي پھتو. پورچوگيزين 1462ع ۾
سانتياگو ٻيٽ کي آباد ڪري ربيئرا گرينڊي نالي يورپي ڪالوني جو بنياد وڌو<ref name="bn">[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2835.htm Cape Verde background note] . [[United_States_Department_of_State]] (July 2008).</ref>.
[[File:Mindelo-MontCara2000.jpg|thumb|upright=1.15|left|منڊيلو کان [[مائونٽ ڪارا]] جو منظر ]]
سورھين صدي عيسوي ۾ ھن ملڪ اينٽلاٽڪ سمنڊ واري غلامن جي واپار مان خوشحالي ماڻي<ref name=bn/> ڪڏهن ڪڏهن سامونڊي ڌاڙيل پورچوگيزي آبادين تي حملا ڪندا ھيا. ھڪ انگريز فرينڪ ڊريڪ جي ٻيڙن 1585ع ۾ ٻہ دفعا ھن ملڪ جي شھر ربيئرا گرينڊي کي لٽيو جڏھن ھي ملڪ [[ابيرين يونين]] (پورچوگال ۽ اسپين جي اپٻيٽ واري يونين) جو حصو ھيو<ref name=bn/>. 1712ع ۾ فرانس جي حملي بعد ربيئرا گرينڊي شھر زوال پذير ٿي ويو ۽ 1770ع ۾ [[پرائيا]] شھر ھتان جو گاديءَ جو هنڌ بڻيو <ref name=bn/>. اڻويھين صديءَ ۾ غلامن جي واپار جي زوال کان پوء معاشي بحران جنم ورتو ۽ ھتان جي خوشحالي پڻ زوال پذيري بعد ختم ٿي وئي. ٻيٽن جو اينٽلاٽڪ سمنڊ اندر مقام اھميت وارو ھجڻ جي ڪري وري خوشحالي ڪر کنيو. بحري جھازن جا لنگھ ڀرسان ھجڻ ڪري جھاز ساھي پٽڻ لاء ھتي لنگر انداز ٿيڻ شروع ٿيا. ھتان جي ٻيٽ [[سائو وسينٽ]] جي [[منڊيلو]] شھر جي بندرگاھ مصروف بندرگاھ ۽ اوڻويھين صديءَ جو ھڪ اھم واپاري مرڪز ٿي وئي<ref name=bn/> مشھور سفارتڪار [[ايڊمنڊ رابرٽس]] 1832ع ۾ ڪيپ ورڊي جو چڪر لڳايو ھو<ref name=Roberts>{{cite book |last = Roberts |first = Edmund |title = Embassy to the Eastern Courts of Cochin-China, Siam, and Muscat |year = 1837 |publisher = Harper & Brothers |location = New York |page = 17 |url = http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |access-date = 10 October 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131109011955/http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |archive-date = 9 November 2013 |url-status = live |df = dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109011955/http://www.wdl.org/en/item/7317/view/1/17/ |date=9 November 2013 }}</ref>. چارلس ڊارون پنھنجي مشھور بحري سفر ۾ پھرين ساھي 1832ع ۾ ھن ملڪ جي ٻيٽ تي ڪئي ھئي <ref>
[[s:en:Journal of researches into the natural history and geology of the countries visited during the voyage of H.M.S. Beagle round the world/Chapter 1|Journal of researches into the natural history and geology of the countries visited during the voyage of H.M.S. Beagle round the world - Chapter 1 at Wikisource, top part]]</ref>.
[[File:Garthpool SLV AllanGreen.jpg|thumb|upright=1.15|
اناج جو جھاز گارٿ پول جيڪو 1828ع ۾ بوئاوستا، ڪيپ ورڊي لڳ ٻڏي ويو هو]]
قدرتي وسيلن جي اڻاٺ ۽ پورچوگيزي سيڙپ ۾ عدم دلچسپي ڪري ھتان جا ماڻھو پورچوگيزي تسلط جي خلاف ٿيندا ويا. 1951ع م ھن علائقي کي پورچوگال جي سمنڊ پار شعبي جو حصو بڻايو ويو پر آزاديءَ جي تحريڪ جاري رھي نيٺ 1975ع ۾ ھن ملڪ پورچوگال کان آزادي حاصل ڪئي. 1990 جي ڏھاڪي ۾ ھتي نمائندگي واري جمھوريت مضبوط ٿي ۽ ھي ملڪ آفريڪا جو ترقي يافته ملڪ بڻجي ويو.
==معيشت==
ملڪ ۾ قدرتي وسيلن جي اڻاٺ جي ڪري ھتي جي معيشيت خدمتن ۽ پرڏيھي سيڙپ تي مشتمل آهي.
==آبادي==
ھن ملڪ جي آبادي 2019 ۾ 550000 جي لڳ ڀڳ ھئي جن م يورپي ۽ آفريڪي نسلن جا ماڻھو شامل ھئا.
==ٽرانسپورٽ==
===بندرگاهون===
[[File:CaisPortoNovo.JPG|thumb|سانتو انٽاو ۾ پورٽو نووو بندرگاهه]]
هتي چار بين الاقوامي بندرگاهون؛ منڊيلو، پرايا، پالميرا ۽ سال ري آهن. ساؤ ويسينٽ تي مينڊيلو ڪروز ٻيڙين لاءِ مکيه بندرگاهه آهي ۽ سانتو انٽاو ڏانهن فيري سروس لاءِ ٽرمينس آهي. سانٽياگو تي پريا ٻين ٻيٽن تي مقامي فيري سروسز جو مکيه مرڪز آهي. "پالميرا آن سال" ٻيٽ جي مکيه ايئرپورٽ لاءِ ايندھن جي فراهمي، املڪار ڪئبرال انٽرنيشنل ايئرپورٽ ۽ ٻيٽ تي هوٽل جي تعمير لاءِ اهم آهي. پورٽو نووو سينٽو انٽاو تي ٻيٽ کان پيداوار جي درآمد ۽ برآمد جو واحد ذريعو آهي ۽ انهي سان گڏ، "پونتا ڊا سول" تي هوائي پٽي جي بند ٿيڻ کان وٺي، مسافرن جي ٽرئفڪ جو واحد ذريعو آهي.
هتي ننڍڙي بندرگاهون پڻ آهن، بنيادي طور تي ساؤ نڪولاؤ تي ترافل، بووا ويسٽا تي سال ري، مائيو تي ويلا ڊو مائيو (پورٽو انگليس)، فوگو تي ساو فليپ ۽ براوا تي فرنا تي بنيادي طور تي سنگل جيٽيون آهن. اهي ٻيٽن جي وچ ۾ فيري سروسز لاءِ ٽرمينل طور ڪم ڪن ٿيون، جيڪيون مال ۽ مسافر ٻنهي کي کڻنديون آهن. "سال آن سانتا ماريا" تي جيٽي کي، جيڪي مڇي جي شڪار ۽ غوطه خوري لاء تفريحي ٻيڙين، ٻنهي پاران استعمال ڪئي ويندي هئي، کي بحال ڪيو ويو آهي.
=== ايئرپورٽ ===
[[File:Aeroporto-Internacional-Aristides-Pereira-Terminal-2012.JPG|thumb|<small>بوآ وسٽا ٻيٽ ۾ ارسٽائيڊيس پيريرا بين الاقوامي ايئرپورٽ</small>]]سال <small>2014</small>ع تائين ست آپريشنل ايئرپورٽ، چار بين الاقوامي ۽ ٽي گهريلو ايئرپورٽ هئا، ٻه ٻيا غير آپريشنل ايئرپورٽ، هڪ براوا تي ۽ ٻيو سينٽو انٽائو تي هئا، جن کي حفاظتي سببن جي ڪري بند ڪيو ويو.
ان جي جاگرافيائي مقام جي ڪري، ڪيپ ورڊي اڪثر ڪري ٽرانس ايٽلانٽڪ پروازن جو گهر آهي. اهو [[يُورَپ|يورپ]] کان [[ڏکڻ آمريڪا]] تائين روايتي هوائي ٽرئفڪ روٽ جو حصو آهي، جيڪي ڏکڻ پرتگال کان ڪينري ٻيٽ ذريعي ۽ ڪيپ ورڊي کان اتر برازيل ڏانهن وڃي ٿي.
==== بين الاقوامي هوائي اڏا ====
<nowiki>*</nowiki> اميلڪر ڪيبرال انٽرنيشنل ايئرپورٽ، سال ٻيٽ
<nowiki>*</nowiki> نيلسن منڊيلا انٽرنيشنل ايئرپورٽ، سينٽياگو ٻيٽ
<nowiki>*</nowiki> آرسٽيڊس پيريرا انٽرنيشنل ايئرپورٽ، بوا وسٽا ٻيٽ
<nowiki>*</nowiki> سيسريا ايوورا ايئرپورٽ، ساؤ ويسينٽ ٻيٽ.
==== هوائي ڊرون ====
ننڍا بغير پائلٽ اڏامندڙ ڊرون جيڪا 5 ڪلوگرام (11 پائونڊ) تائين وزن کڻي سگهن ٿا، انهن کي تجرباتي طور تي ڪمن لاءِ، جيئن ته <small>2021</small>ع ۾ ٻيٽن جي وچ ۾ دوائون پهچائڻ لاء استعمال ڪيو پيو وڃي.<ref>{{Cite news |title=Drone delivers medical supplies to remote islands|author=|work=BBC News|date=31 December 2021|url=https://www.bbc.co.uk/news/av/world-africa-59763425|access-date=31 December 2021|archive-date=25 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220825200926/https://www.bbc.co.uk/news/av/world-africa-59763425|url-status=live}}</ref>
==پڻ ڏسو==
{{Portal|Countries|Africa|Islands
}}
* ڪيپ ورڊي جو خاڪو
* ميڪارونيشيا جا [[ٻيٽن جي فهرست|ٻيٽ]]
** ايزوريس
** ميديرا
** ڪئنئري ٻيٽ
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:ملڪ]]
[[زمرو:ڪيپ ورڊي]]
[[زمرو:ٻيٽن جا ميڙ]]
[[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]]
[[زمرو:آفريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:ايٽلانٽڪ سمنڊ جا ٻيٽ]]
[[زمرو:اولهه آفريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]]
[[زمرو:ڪميونٽي آف پرتگيز لئنگئيج ڪنٽريز جون ميمبر رياستون]]
hbdo3o27yz3zz2g4kftjl54ymimx755
زمرو:ڪيوبا
14
79238
392200
339861
2026-07-08T11:47:27Z
Ibne maryam
17680
/* */
392200
wikitext
text/x-wiki
{{Portal|Cuba|ڪيوبا}}
{{Commons category}}
{{topic cat|ڪيوبا}}
[[زمرو:جمهوريتون]]
[[زمرو:گريٽر اينٽيليس]]
[[زمرو:ڪميونسٽ رياستون]]
[[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:لاطيني آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:آمريڪا جا اڳوڻي علائقا]]
[[زمرو:وڪيپيڊيا جا زمرا ٻيٽن جي نالي تي رکيا ويا آهن]]
[[Category:Former regions and territories of the United States]]
nc47kh6eaamr4xyhq6xtco1c3dme5m9
392201
392200
2026-07-08T11:47:54Z
Ibne maryam
17680
removed [[Category:گريٽر اينٽيليس]]; added [[Category:گريٽر اينٽيلس]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان
392201
wikitext
text/x-wiki
{{Portal|Cuba|ڪيوبا}}
{{Commons category}}
{{topic cat|ڪيوبا}}
[[زمرو:جمهوريتون]]
[[زمرو:گريٽر اينٽيلس]]
[[زمرو:ڪميونسٽ رياستون]]
[[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:لاطيني آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:آمريڪا جا اڳوڻي علائقا]]
[[زمرو:وڪيپيڊيا جا زمرا ٻيٽن جي نالي تي رکيا ويا آهن]]
[[Category:Former regions and territories of the United States]]
q5lmlzv0z5ie7jxwaxukfe66uer2bzj
392202
392201
2026-07-08T11:49:52Z
Ibne maryam
17680
/* */
392202
wikitext
text/x-wiki
{{Portal|Cuba|ڪيوبا}}
{{Commons category}}
{{topic cat|ڪيوبا}}
[[زمرو:گريٽر اينٽيلس]]
[[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:وڪيپيڊيا جا زمرا ٻيٽن جي نالي تي رکيا ويا آهن]]
[[Category:Former regions and territories of the United States]]
dhc876v1k7pr1ra3m2dw9z4gq9n097r
البرٽ ڪامو
0
79506
392114
287899
2026-07-08T02:34:29Z
EmausBot
1754
Fixing double redirect from [[البرٽ ڪيميو]] to [[البرٽ ڪاميو]]
392114
wikitext
text/x-wiki
#چوريو [[البرٽ ڪاميو]]
mu3kyn3f9hunqtg8oafsxwhz6zmfiqo
سارتر
0
81728
392115
305958
2026-07-08T02:34:39Z
EmausBot
1754
Fixing double redirect from [[جان پال سارتر]] to [[ژان پال سارتر]]
392115
wikitext
text/x-wiki
#چوريو [[ژان پال سارتر]]
l7ffk7gzzi3pddfy0s66xi8ajg9sy2q
زمرو:ھونڊورس
14
83152
392198
321412
2026-07-08T11:31:19Z
Ibne maryam
17680
/* */
392198
wikitext
text/x-wiki
[[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
abik7v2c4teq93gt316ajan4ythjbdb
زمرو:ڪوسٽا ريڪا
14
83213
392207
321415
2026-07-08T11:57:06Z
Ibne maryam
17680
/* */
392207
wikitext
text/x-wiki
[[زمرو:گريٽر اينٽيلس]]
[[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
6q8le5lycl1s8kt2ayejpx8xvuy691d
ويسٽ انڊيز
0
83304
392169
324409
2026-07-08T10:04:26Z
Ibne maryam
17680
392169
wikitext
text/x-wiki
ويسٽ انڊيز (West Indies) [[آمريڪا کنڊ]] جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر [[ايٽلانٽڪ سمنڊ]] ۽ [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] سان گھريل آهي. ان ۾ تيرهه 13 [[خود مختيار رياستن جي فهرست|خودمختيار رياستون]]، اڻويهه 19 [[انحصاري علائقا]] ۽ ٽن [[ٻيٽن جا مجموعا]] (گريٽر اينٽيلس، ليسر اينٽيلس ۽ لوڪيان ٻيٽن جو مجموعو) شامل آهن.
==تفصيل==
{{Short description|Islands in North Atlantic and Caribbean}}
{{About|the island region in the Caribbean and North Atlantic Ocean}}
{{Infobox Continent
|title = West Indies
|image = West Indies (orthographic projection).svg
|area = {{convert|239,681|km2|sqmi|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Caribbean}}{{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|151.5|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal =
|GDP_per_capita =
|ethnic_groups = [[Afro-Caribbean]]<br/>[[Latin Americans|Latin-Caribbean]]<br/>[[Indo-Caribbean|Indo-Caribbean]]<br/>[[White Caribbean people|White-Caribbean]]<br/>[[Multiracial#Latin America and the Caribbean|Mixed-Caribbean]]<br/>[[Asian Caribbean people|Asian-Caribbean]]<br/>[[Indigenous peoples of the Caribbean|Indigenous]]
|religions = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;
|{{Tree list}}
* 73.5% [[Christianity]]
** 52.3% [[Catholic Church|Catholicism]]
** 20.2% [[Protestantism]]
** 1.0% other [[Christians|Christian]]
{{Tree list/end}}
|20.6% [[Irreligion|no religion]]
|2.5% [[folk religion]]s
|2.1% [[Hinduism]]
|1.3% others<ref>{{cite journal|url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml|title=Religions by Continent|journal=Journal of Religion and Demography|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Crossing|first2=Peter F.|volume=9|date=14 October 2022|issue=1–2|pages=91–110|doi=10.1163/2589742x-bja10013|url-access=subscription}}</ref>}}
|demonym = [[West Indian]], [[Caribbean people|Caribbean]]
|countries = {{Collapsible list
| title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Sovereign states|15]]
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Trinidad and Tobago}}
| {{Flag|Guyana}}
| {{Flag|Suriname}}
| {{Flag|Barbados}}
| {{Flag|Bahamas}}
| {{Flag|Antigua and Barbuda}}
| {{Flag|Grenada}}
| {{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
| {{Flag|Saint Lucia}}
| {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| {{Flag|Dominica}}
}} |
|list_countries =
|dependencies = {{Collapsible list |title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Dependent territories|18]] | {{Flag|Anguilla}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Aruba}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Bonaire}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|British Virgin Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Cayman Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Curaçao}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Guadeloupe|local2}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Martinique|territorial}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Montserrat}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Haiti}}-{{Flag|Navassa Island}} ([[United States]]) and ([[Haiti]]) | {{Flag|Puerto Rico}} ([[United States]]) | {{Flag|Saba}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Saint Barthélemy|local}} ([[France]]) | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]] ([[France]]) | {{Flag|Sint Eustatius}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Sint Maarten}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Turks and Caicos Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|US Virgin Islands}} ([[United States]])
}}
|languages = {{Plainlist|
* [[Caribbean English|English]]
* [[Caribbean Spanish|Spanish]]
* [[French language|French]]
* [[Dutch language|Dutch]]
* [[French-based creole languages|French Creoles]]
* [[English-based creole languages|English Creoles]]
* [[Dutch-based creole languages|Dutch Creoles]]
* [[Spanish-based creole languages|Spanish Creoles]]
* [[Papiamento]]
* [[Caribbean Hindustani]]
* [[Indigenous languages of the Americas|Indigenous languages]]}}
|time = [[UTC−05:00]] to [[UTC−04:00]]
|internet = [[List of Internet top-level domains|Multiple]]
|calling_code = [[List of country calling codes|Multiple]]
|cities = [[Santo Domingo]]<br /> [[Havana]]<br /> [[Port-au-Prince]]<br /> [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]<br />[[Port of Spain]]<br />[[Kingston, Jamaica|Kingston]]<br />[[Santiago de Cuba]]<br /> [[Santiago de los Caballeros]]<br /> [[Nassau, Bahamas|Nassau]]<br /> [[Camagüey]]<br /> [[Cap-Haïtien]]
|m49 = <code>029</code> – [[Caribbean]]<br /><code>419</code> – [[Latin America]]<br /><code>019</code> – [[Americas]]<br /><code>001</code> – [[World]]
}}
The '''West Indies''' is an island [[subregion]] of the [[Americas]], surrounded by the [[Atlantic Ocean|North Atlantic Ocean]] and the [[Caribbean Sea]], which comprises 13 independent [[island country|island countries]] and 19 [[dependent territory|dependencies]] in three [[archipelago]]s: the [[Greater Antilles]], the [[Lesser Antilles]], and the [[Lucayan Archipelago]].<ref>{{cite web |title=West Indies |url=https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html |website=World Atlas}}</ref><ref>{{cite web |title=West Indies (island group, Atlantic Ocean) |url=https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean |website=Britannica}}</ref>
The subregion includes all the islands in the [[Antilles]], in addition to [[The Bahamas]] and the [[Turks and Caicos Islands]], which are in the [[Atlantic Ocean|North Atlantic Ocean]]. The term is often interchangeable with "[[Caribbean]]", although the latter may also include coastal regions of [[Central America|Central]] and [[South America]]n mainland nations, including [[Mexico]], [[Belize]], [[Honduras]], [[Panama]], [[Colombia]], [[Venezuela]], [[French Guiana]], [[Guyana]], and [[Suriname]], as well as the [[Atlantic Ocean|Atlantic]] island nation of [[Bermuda]], all of which are culturally related but geographically distinct from the three main island groups. {{CSS image crop|Image=Atlantic continents at night by VIIRS.jpg|bSize=585|cWidth=275|cHeight=250|oTop=335|oLeft=0|Location=|Description=West Indies as seen from [[Outer space|space]] at night, 2012|Align=Left}}
== حوالا ==
[[زمرو:تاريخي علائقا]]
[[زمرو:جاگرافي]]
[[زمرو:آمريڪا]]
[[زمرو:آمريڪا]]
fkno2nkfbxfc3eccz96axtp7b7kdddp
392170
392169
2026-07-08T10:05:27Z
Ibne maryam
17680
/* حوالا */
392170
wikitext
text/x-wiki
ويسٽ انڊيز (West Indies) [[آمريڪا کنڊ]] جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر [[ايٽلانٽڪ سمنڊ]] ۽ [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] سان گھريل آهي. ان ۾ تيرهه 13 [[خود مختيار رياستن جي فهرست|خودمختيار رياستون]]، اڻويهه 19 [[انحصاري علائقا]] ۽ ٽن [[ٻيٽن جا مجموعا]] (گريٽر اينٽيلس، ليسر اينٽيلس ۽ لوڪيان ٻيٽن جو مجموعو) شامل آهن.
==تفصيل==
{{Short description|Islands in North Atlantic and Caribbean}}
{{About|the island region in the Caribbean and North Atlantic Ocean}}
{{Infobox Continent
|title = West Indies
|image = West Indies (orthographic projection).svg
|area = {{convert|239,681|km2|sqmi|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Caribbean}}{{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|151.5|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal =
|GDP_per_capita =
|ethnic_groups = [[Afro-Caribbean]]<br/>[[Latin Americans|Latin-Caribbean]]<br/>[[Indo-Caribbean|Indo-Caribbean]]<br/>[[White Caribbean people|White-Caribbean]]<br/>[[Multiracial#Latin America and the Caribbean|Mixed-Caribbean]]<br/>[[Asian Caribbean people|Asian-Caribbean]]<br/>[[Indigenous peoples of the Caribbean|Indigenous]]
|religions = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;
|{{Tree list}}
* 73.5% [[Christianity]]
** 52.3% [[Catholic Church|Catholicism]]
** 20.2% [[Protestantism]]
** 1.0% other [[Christians|Christian]]
{{Tree list/end}}
|20.6% [[Irreligion|no religion]]
|2.5% [[folk religion]]s
|2.1% [[Hinduism]]
|1.3% others<ref>{{cite journal|url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml|title=Religions by Continent|journal=Journal of Religion and Demography|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Crossing|first2=Peter F.|volume=9|date=14 October 2022|issue=1–2|pages=91–110|doi=10.1163/2589742x-bja10013|url-access=subscription}}</ref>}}
|demonym = [[West Indian]], [[Caribbean people|Caribbean]]
|countries = {{Collapsible list
| title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Sovereign states|15]]
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Trinidad and Tobago}}
| {{Flag|Guyana}}
| {{Flag|Suriname}}
| {{Flag|Barbados}}
| {{Flag|Bahamas}}
| {{Flag|Antigua and Barbuda}}
| {{Flag|Grenada}}
| {{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
| {{Flag|Saint Lucia}}
| {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| {{Flag|Dominica}}
}} |
|list_countries =
|dependencies = {{Collapsible list |title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Dependent territories|18]] | {{Flag|Anguilla}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Aruba}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Bonaire}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|British Virgin Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Cayman Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Curaçao}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Guadeloupe|local2}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Martinique|territorial}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Montserrat}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Haiti}}-{{Flag|Navassa Island}} ([[United States]]) and ([[Haiti]]) | {{Flag|Puerto Rico}} ([[United States]]) | {{Flag|Saba}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Saint Barthélemy|local}} ([[France]]) | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]] ([[France]]) | {{Flag|Sint Eustatius}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Sint Maarten}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Turks and Caicos Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|US Virgin Islands}} ([[United States]])
}}
|languages = {{Plainlist|
* [[Caribbean English|English]]
* [[Caribbean Spanish|Spanish]]
* [[French language|French]]
* [[Dutch language|Dutch]]
* [[French-based creole languages|French Creoles]]
* [[English-based creole languages|English Creoles]]
* [[Dutch-based creole languages|Dutch Creoles]]
* [[Spanish-based creole languages|Spanish Creoles]]
* [[Papiamento]]
* [[Caribbean Hindustani]]
* [[Indigenous languages of the Americas|Indigenous languages]]}}
|time = [[UTC−05:00]] to [[UTC−04:00]]
|internet = [[List of Internet top-level domains|Multiple]]
|calling_code = [[List of country calling codes|Multiple]]
|cities = [[Santo Domingo]]<br /> [[Havana]]<br /> [[Port-au-Prince]]<br /> [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]<br />[[Port of Spain]]<br />[[Kingston, Jamaica|Kingston]]<br />[[Santiago de Cuba]]<br /> [[Santiago de los Caballeros]]<br /> [[Nassau, Bahamas|Nassau]]<br /> [[Camagüey]]<br /> [[Cap-Haïtien]]
|m49 = <code>029</code> – [[Caribbean]]<br /><code>419</code> – [[Latin America]]<br /><code>019</code> – [[Americas]]<br /><code>001</code> – [[World]]
}}
The '''West Indies''' is an island [[subregion]] of the [[Americas]], surrounded by the [[Atlantic Ocean|North Atlantic Ocean]] and the [[Caribbean Sea]], which comprises 13 independent [[island country|island countries]] and 19 [[dependent territory|dependencies]] in three [[archipelago]]s: the [[Greater Antilles]], the [[Lesser Antilles]], and the [[Lucayan Archipelago]].<ref>{{cite web |title=West Indies |url=https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html |website=World Atlas}}</ref><ref>{{cite web |title=West Indies (island group, Atlantic Ocean) |url=https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean |website=Britannica}}</ref>
The subregion includes all the islands in the [[Antilles]], in addition to [[The Bahamas]] and the [[Turks and Caicos Islands]], which are in the [[Atlantic Ocean|North Atlantic Ocean]]. The term is often interchangeable with "[[Caribbean]]", although the latter may also include coastal regions of [[Central America|Central]] and [[South America]]n mainland nations, including [[Mexico]], [[Belize]], [[Honduras]], [[Panama]], [[Colombia]], [[Venezuela]], [[French Guiana]], [[Guyana]], and [[Suriname]], as well as the [[Atlantic Ocean|Atlantic]] island nation of [[Bermuda]], all of which are culturally related but geographically distinct from the three main island groups. {{CSS image crop|Image=Atlantic continents at night by VIIRS.jpg|bSize=585|cWidth=275|cHeight=250|oTop=335|oLeft=0|Location=|Description=West Indies as seen from [[Outer space|space]] at night, 2012|Align=Left}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:تاريخي علائقا]]
[[زمرو:جاگرافي]]
[[زمرو:آمريڪا]]
[[زمرو:آمريڪا]]
afgvbeo48a9csm3qydn63wsis85i5ne
392171
392170
2026-07-08T10:06:06Z
Ibne maryam
17680
removed [[Category:جاگرافي]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان
392171
wikitext
text/x-wiki
ويسٽ انڊيز (West Indies) [[آمريڪا کنڊ]] جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر [[ايٽلانٽڪ سمنڊ]] ۽ [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] سان گھريل آهي. ان ۾ تيرهه 13 [[خود مختيار رياستن جي فهرست|خودمختيار رياستون]]، اڻويهه 19 [[انحصاري علائقا]] ۽ ٽن [[ٻيٽن جا مجموعا]] (گريٽر اينٽيلس، ليسر اينٽيلس ۽ لوڪيان ٻيٽن جو مجموعو) شامل آهن.
==تفصيل==
{{Short description|Islands in North Atlantic and Caribbean}}
{{About|the island region in the Caribbean and North Atlantic Ocean}}
{{Infobox Continent
|title = West Indies
|image = West Indies (orthographic projection).svg
|area = {{convert|239,681|km2|sqmi|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Caribbean}}{{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|151.5|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal =
|GDP_per_capita =
|ethnic_groups = [[Afro-Caribbean]]<br/>[[Latin Americans|Latin-Caribbean]]<br/>[[Indo-Caribbean|Indo-Caribbean]]<br/>[[White Caribbean people|White-Caribbean]]<br/>[[Multiracial#Latin America and the Caribbean|Mixed-Caribbean]]<br/>[[Asian Caribbean people|Asian-Caribbean]]<br/>[[Indigenous peoples of the Caribbean|Indigenous]]
|religions = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;
|{{Tree list}}
* 73.5% [[Christianity]]
** 52.3% [[Catholic Church|Catholicism]]
** 20.2% [[Protestantism]]
** 1.0% other [[Christians|Christian]]
{{Tree list/end}}
|20.6% [[Irreligion|no religion]]
|2.5% [[folk religion]]s
|2.1% [[Hinduism]]
|1.3% others<ref>{{cite journal|url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml|title=Religions by Continent|journal=Journal of Religion and Demography|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Crossing|first2=Peter F.|volume=9|date=14 October 2022|issue=1–2|pages=91–110|doi=10.1163/2589742x-bja10013|url-access=subscription}}</ref>}}
|demonym = [[West Indian]], [[Caribbean people|Caribbean]]
|countries = {{Collapsible list
| title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Sovereign states|15]]
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Trinidad and Tobago}}
| {{Flag|Guyana}}
| {{Flag|Suriname}}
| {{Flag|Barbados}}
| {{Flag|Bahamas}}
| {{Flag|Antigua and Barbuda}}
| {{Flag|Grenada}}
| {{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
| {{Flag|Saint Lucia}}
| {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| {{Flag|Dominica}}
}} |
|list_countries =
|dependencies = {{Collapsible list |title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Dependent territories|18]] | {{Flag|Anguilla}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Aruba}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Bonaire}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|British Virgin Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Cayman Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Curaçao}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Guadeloupe|local2}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Martinique|territorial}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Montserrat}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Haiti}}-{{Flag|Navassa Island}} ([[United States]]) and ([[Haiti]]) | {{Flag|Puerto Rico}} ([[United States]]) | {{Flag|Saba}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Saint Barthélemy|local}} ([[France]]) | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]] ([[France]]) | {{Flag|Sint Eustatius}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Sint Maarten}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Turks and Caicos Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|US Virgin Islands}} ([[United States]])
}}
|languages = {{Plainlist|
* [[Caribbean English|English]]
* [[Caribbean Spanish|Spanish]]
* [[French language|French]]
* [[Dutch language|Dutch]]
* [[French-based creole languages|French Creoles]]
* [[English-based creole languages|English Creoles]]
* [[Dutch-based creole languages|Dutch Creoles]]
* [[Spanish-based creole languages|Spanish Creoles]]
* [[Papiamento]]
* [[Caribbean Hindustani]]
* [[Indigenous languages of the Americas|Indigenous languages]]}}
|time = [[UTC−05:00]] to [[UTC−04:00]]
|internet = [[List of Internet top-level domains|Multiple]]
|calling_code = [[List of country calling codes|Multiple]]
|cities = [[Santo Domingo]]<br /> [[Havana]]<br /> [[Port-au-Prince]]<br /> [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]<br />[[Port of Spain]]<br />[[Kingston, Jamaica|Kingston]]<br />[[Santiago de Cuba]]<br /> [[Santiago de los Caballeros]]<br /> [[Nassau, Bahamas|Nassau]]<br /> [[Camagüey]]<br /> [[Cap-Haïtien]]
|m49 = <code>029</code> – [[Caribbean]]<br /><code>419</code> – [[Latin America]]<br /><code>019</code> – [[Americas]]<br /><code>001</code> – [[World]]
}}
The '''West Indies''' is an island [[subregion]] of the [[Americas]], surrounded by the [[Atlantic Ocean|North Atlantic Ocean]] and the [[Caribbean Sea]], which comprises 13 independent [[island country|island countries]] and 19 [[dependent territory|dependencies]] in three [[archipelago]]s: the [[Greater Antilles]], the [[Lesser Antilles]], and the [[Lucayan Archipelago]].<ref>{{cite web |title=West Indies |url=https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html |website=World Atlas}}</ref><ref>{{cite web |title=West Indies (island group, Atlantic Ocean) |url=https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean |website=Britannica}}</ref>
The subregion includes all the islands in the [[Antilles]], in addition to [[The Bahamas]] and the [[Turks and Caicos Islands]], which are in the [[Atlantic Ocean|North Atlantic Ocean]]. The term is often interchangeable with "[[Caribbean]]", although the latter may also include coastal regions of [[Central America|Central]] and [[South America]]n mainland nations, including [[Mexico]], [[Belize]], [[Honduras]], [[Panama]], [[Colombia]], [[Venezuela]], [[French Guiana]], [[Guyana]], and [[Suriname]], as well as the [[Atlantic Ocean|Atlantic]] island nation of [[Bermuda]], all of which are culturally related but geographically distinct from the three main island groups. {{CSS image crop|Image=Atlantic continents at night by VIIRS.jpg|bSize=585|cWidth=275|cHeight=250|oTop=335|oLeft=0|Location=|Description=West Indies as seen from [[Outer space|space]] at night, 2012|Align=Left}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:تاريخي علائقا]]
[[زمرو:آمريڪا]]
[[زمرو:آمريڪا]]
lw3zalte9dqemnxj2qx5j8omsslxkpx
392172
392171
2026-07-08T10:06:45Z
Ibne maryam
17680
added [[Category:ڪيريبين ۾ منحصر علائقا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان
392172
wikitext
text/x-wiki
ويسٽ انڊيز (West Indies) [[آمريڪا کنڊ]] جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر [[ايٽلانٽڪ سمنڊ]] ۽ [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] سان گھريل آهي. ان ۾ تيرهه 13 [[خود مختيار رياستن جي فهرست|خودمختيار رياستون]]، اڻويهه 19 [[انحصاري علائقا]] ۽ ٽن [[ٻيٽن جا مجموعا]] (گريٽر اينٽيلس، ليسر اينٽيلس ۽ لوڪيان ٻيٽن جو مجموعو) شامل آهن.
==تفصيل==
{{Short description|Islands in North Atlantic and Caribbean}}
{{About|the island region in the Caribbean and North Atlantic Ocean}}
{{Infobox Continent
|title = West Indies
|image = West Indies (orthographic projection).svg
|area = {{convert|239,681|km2|sqmi|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Caribbean}}{{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|151.5|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal =
|GDP_per_capita =
|ethnic_groups = [[Afro-Caribbean]]<br/>[[Latin Americans|Latin-Caribbean]]<br/>[[Indo-Caribbean|Indo-Caribbean]]<br/>[[White Caribbean people|White-Caribbean]]<br/>[[Multiracial#Latin America and the Caribbean|Mixed-Caribbean]]<br/>[[Asian Caribbean people|Asian-Caribbean]]<br/>[[Indigenous peoples of the Caribbean|Indigenous]]
|religions = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;
|{{Tree list}}
* 73.5% [[Christianity]]
** 52.3% [[Catholic Church|Catholicism]]
** 20.2% [[Protestantism]]
** 1.0% other [[Christians|Christian]]
{{Tree list/end}}
|20.6% [[Irreligion|no religion]]
|2.5% [[folk religion]]s
|2.1% [[Hinduism]]
|1.3% others<ref>{{cite journal|url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml|title=Religions by Continent|journal=Journal of Religion and Demography|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Crossing|first2=Peter F.|volume=9|date=14 October 2022|issue=1–2|pages=91–110|doi=10.1163/2589742x-bja10013|url-access=subscription}}</ref>}}
|demonym = [[West Indian]], [[Caribbean people|Caribbean]]
|countries = {{Collapsible list
| title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Sovereign states|15]]
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Trinidad and Tobago}}
| {{Flag|Guyana}}
| {{Flag|Suriname}}
| {{Flag|Barbados}}
| {{Flag|Bahamas}}
| {{Flag|Antigua and Barbuda}}
| {{Flag|Grenada}}
| {{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
| {{Flag|Saint Lucia}}
| {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| {{Flag|Dominica}}
}} |
|list_countries =
|dependencies = {{Collapsible list |title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Dependent territories|18]] | {{Flag|Anguilla}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Aruba}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Bonaire}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|British Virgin Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Cayman Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Curaçao}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Guadeloupe|local2}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Martinique|territorial}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Montserrat}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Haiti}}-{{Flag|Navassa Island}} ([[United States]]) and ([[Haiti]]) | {{Flag|Puerto Rico}} ([[United States]]) | {{Flag|Saba}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Saint Barthélemy|local}} ([[France]]) | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]] ([[France]]) | {{Flag|Sint Eustatius}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Sint Maarten}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Turks and Caicos Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|US Virgin Islands}} ([[United States]])
}}
|languages = {{Plainlist|
* [[Caribbean English|English]]
* [[Caribbean Spanish|Spanish]]
* [[French language|French]]
* [[Dutch language|Dutch]]
* [[French-based creole languages|French Creoles]]
* [[English-based creole languages|English Creoles]]
* [[Dutch-based creole languages|Dutch Creoles]]
* [[Spanish-based creole languages|Spanish Creoles]]
* [[Papiamento]]
* [[Caribbean Hindustani]]
* [[Indigenous languages of the Americas|Indigenous languages]]}}
|time = [[UTC−05:00]] to [[UTC−04:00]]
|internet = [[List of Internet top-level domains|Multiple]]
|calling_code = [[List of country calling codes|Multiple]]
|cities = [[Santo Domingo]]<br /> [[Havana]]<br /> [[Port-au-Prince]]<br /> [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]<br />[[Port of Spain]]<br />[[Kingston, Jamaica|Kingston]]<br />[[Santiago de Cuba]]<br /> [[Santiago de los Caballeros]]<br /> [[Nassau, Bahamas|Nassau]]<br /> [[Camagüey]]<br /> [[Cap-Haïtien]]
|m49 = <code>029</code> – [[Caribbean]]<br /><code>419</code> – [[Latin America]]<br /><code>019</code> – [[Americas]]<br /><code>001</code> – [[World]]
}}
The '''West Indies''' is an island [[subregion]] of the [[Americas]], surrounded by the [[Atlantic Ocean|North Atlantic Ocean]] and the [[Caribbean Sea]], which comprises 13 independent [[island country|island countries]] and 19 [[dependent territory|dependencies]] in three [[archipelago]]s: the [[Greater Antilles]], the [[Lesser Antilles]], and the [[Lucayan Archipelago]].<ref>{{cite web |title=West Indies |url=https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html |website=World Atlas}}</ref><ref>{{cite web |title=West Indies (island group, Atlantic Ocean) |url=https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean |website=Britannica}}</ref>
The subregion includes all the islands in the [[Antilles]], in addition to [[The Bahamas]] and the [[Turks and Caicos Islands]], which are in the [[Atlantic Ocean|North Atlantic Ocean]]. The term is often interchangeable with "[[Caribbean]]", although the latter may also include coastal regions of [[Central America|Central]] and [[South America]]n mainland nations, including [[Mexico]], [[Belize]], [[Honduras]], [[Panama]], [[Colombia]], [[Venezuela]], [[French Guiana]], [[Guyana]], and [[Suriname]], as well as the [[Atlantic Ocean|Atlantic]] island nation of [[Bermuda]], all of which are culturally related but geographically distinct from the three main island groups. {{CSS image crop|Image=Atlantic continents at night by VIIRS.jpg|bSize=585|cWidth=275|cHeight=250|oTop=335|oLeft=0|Location=|Description=West Indies as seen from [[Outer space|space]] at night, 2012|Align=Left}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:تاريخي علائقا]]
[[زمرو:آمريڪا]]
[[زمرو:آمريڪا]]
[[زمرو:ڪيريبين ۾ منحصر علائقا]]
91f9s5rpozosbsf7azqc3p68dyyha7u
392173
392172
2026-07-08T10:07:23Z
Ibne maryam
17680
removed [[Category:آمريڪا]]; added [[Category:ڪئريبين علائقو]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان
392173
wikitext
text/x-wiki
ويسٽ انڊيز (West Indies) [[آمريڪا کنڊ]] جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر [[ايٽلانٽڪ سمنڊ]] ۽ [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] سان گھريل آهي. ان ۾ تيرهه 13 [[خود مختيار رياستن جي فهرست|خودمختيار رياستون]]، اڻويهه 19 [[انحصاري علائقا]] ۽ ٽن [[ٻيٽن جا مجموعا]] (گريٽر اينٽيلس، ليسر اينٽيلس ۽ لوڪيان ٻيٽن جو مجموعو) شامل آهن.
==تفصيل==
{{Short description|Islands in North Atlantic and Caribbean}}
{{About|the island region in the Caribbean and North Atlantic Ocean}}
{{Infobox Continent
|title = West Indies
|image = West Indies (orthographic projection).svg
|area = {{convert|239,681|km2|sqmi|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Caribbean}}{{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|151.5|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal =
|GDP_per_capita =
|ethnic_groups = [[Afro-Caribbean]]<br/>[[Latin Americans|Latin-Caribbean]]<br/>[[Indo-Caribbean|Indo-Caribbean]]<br/>[[White Caribbean people|White-Caribbean]]<br/>[[Multiracial#Latin America and the Caribbean|Mixed-Caribbean]]<br/>[[Asian Caribbean people|Asian-Caribbean]]<br/>[[Indigenous peoples of the Caribbean|Indigenous]]
|religions = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;
|{{Tree list}}
* 73.5% [[Christianity]]
** 52.3% [[Catholic Church|Catholicism]]
** 20.2% [[Protestantism]]
** 1.0% other [[Christians|Christian]]
{{Tree list/end}}
|20.6% [[Irreligion|no religion]]
|2.5% [[folk religion]]s
|2.1% [[Hinduism]]
|1.3% others<ref>{{cite journal|url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml|title=Religions by Continent|journal=Journal of Religion and Demography|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Crossing|first2=Peter F.|volume=9|date=14 October 2022|issue=1–2|pages=91–110|doi=10.1163/2589742x-bja10013|url-access=subscription}}</ref>}}
|demonym = [[West Indian]], [[Caribbean people|Caribbean]]
|countries = {{Collapsible list
| title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Sovereign states|15]]
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Trinidad and Tobago}}
| {{Flag|Guyana}}
| {{Flag|Suriname}}
| {{Flag|Barbados}}
| {{Flag|Bahamas}}
| {{Flag|Antigua and Barbuda}}
| {{Flag|Grenada}}
| {{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
| {{Flag|Saint Lucia}}
| {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| {{Flag|Dominica}}
}} |
|list_countries =
|dependencies = {{Collapsible list |title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Dependent territories|18]] | {{Flag|Anguilla}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Aruba}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Bonaire}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|British Virgin Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Cayman Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Curaçao}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Guadeloupe|local2}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Martinique|territorial}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Montserrat}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Haiti}}-{{Flag|Navassa Island}} ([[United States]]) and ([[Haiti]]) | {{Flag|Puerto Rico}} ([[United States]]) | {{Flag|Saba}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Saint Barthélemy|local}} ([[France]]) | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]] ([[France]]) | {{Flag|Sint Eustatius}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Sint Maarten}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Turks and Caicos Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|US Virgin Islands}} ([[United States]])
}}
|languages = {{Plainlist|
* [[Caribbean English|English]]
* [[Caribbean Spanish|Spanish]]
* [[French language|French]]
* [[Dutch language|Dutch]]
* [[French-based creole languages|French Creoles]]
* [[English-based creole languages|English Creoles]]
* [[Dutch-based creole languages|Dutch Creoles]]
* [[Spanish-based creole languages|Spanish Creoles]]
* [[Papiamento]]
* [[Caribbean Hindustani]]
* [[Indigenous languages of the Americas|Indigenous languages]]}}
|time = [[UTC−05:00]] to [[UTC−04:00]]
|internet = [[List of Internet top-level domains|Multiple]]
|calling_code = [[List of country calling codes|Multiple]]
|cities = [[Santo Domingo]]<br /> [[Havana]]<br /> [[Port-au-Prince]]<br /> [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]<br />[[Port of Spain]]<br />[[Kingston, Jamaica|Kingston]]<br />[[Santiago de Cuba]]<br /> [[Santiago de los Caballeros]]<br /> [[Nassau, Bahamas|Nassau]]<br /> [[Camagüey]]<br /> [[Cap-Haïtien]]
|m49 = <code>029</code> – [[Caribbean]]<br /><code>419</code> – [[Latin America]]<br /><code>019</code> – [[Americas]]<br /><code>001</code> – [[World]]
}}
The '''West Indies''' is an island [[subregion]] of the [[Americas]], surrounded by the [[Atlantic Ocean|North Atlantic Ocean]] and the [[Caribbean Sea]], which comprises 13 independent [[island country|island countries]] and 19 [[dependent territory|dependencies]] in three [[archipelago]]s: the [[Greater Antilles]], the [[Lesser Antilles]], and the [[Lucayan Archipelago]].<ref>{{cite web |title=West Indies |url=https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html |website=World Atlas}}</ref><ref>{{cite web |title=West Indies (island group, Atlantic Ocean) |url=https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean |website=Britannica}}</ref>
The subregion includes all the islands in the [[Antilles]], in addition to [[The Bahamas]] and the [[Turks and Caicos Islands]], which are in the [[Atlantic Ocean|North Atlantic Ocean]]. The term is often interchangeable with "[[Caribbean]]", although the latter may also include coastal regions of [[Central America|Central]] and [[South America]]n mainland nations, including [[Mexico]], [[Belize]], [[Honduras]], [[Panama]], [[Colombia]], [[Venezuela]], [[French Guiana]], [[Guyana]], and [[Suriname]], as well as the [[Atlantic Ocean|Atlantic]] island nation of [[Bermuda]], all of which are culturally related but geographically distinct from the three main island groups. {{CSS image crop|Image=Atlantic continents at night by VIIRS.jpg|bSize=585|cWidth=275|cHeight=250|oTop=335|oLeft=0|Location=|Description=West Indies as seen from [[Outer space|space]] at night, 2012|Align=Left}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:تاريخي علائقا]]
[[زمرو:ڪئريبين علائقو]]
[[زمرو:ڪيريبين ۾ منحصر علائقا]]
axxnaawoib6m8kq53xeostz6vhka6w1
392175
392173
2026-07-08T10:10:17Z
Ibne maryam
17680
392175
wikitext
text/x-wiki
ويسٽ انڊيز (West Indies) [[آمريڪا کنڊ]] جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر [[ايٽلانٽڪ سمنڊ]] ۽ [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] سان گھريل آهي. ان ۾ تيرهه 13 [[خود مختيار رياستن جي فهرست|خودمختيار رياستون]]، اڻويهه 19 [[انحصاري علائقا]] ۽ ٽن [[ٻيٽن جا مجموعا]] (گريٽر اينٽيلس، ليسر اينٽيلس ۽ لوڪيان ٻيٽن جو مجموعو) شامل آهن.
==تفصيل==
{{Short description|Islands in North Atlantic and Caribbean}}
{{About|the island region in the Caribbean and North Atlantic Ocean}}
{{Infobox Continent
|title = West Indies
|image = West Indies (orthographic projection).svg
|area = {{convert|239,681|km2|sqmi|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Caribbean}}{{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|151.5|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal =
|GDP_per_capita =
|ethnic_groups = [[Afro-Caribbean]]<br/>[[Latin Americans|Latin-Caribbean]]<br/>[[Indo-Caribbean|Indo-Caribbean]]<br/>[[White Caribbean people|White-Caribbean]]<br/>[[Multiracial#Latin America and the Caribbean|Mixed-Caribbean]]<br/>[[Asian Caribbean people|Asian-Caribbean]]<br/>[[Indigenous peoples of the Caribbean|Indigenous]]
|religions = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;
|{{Tree list}}
* 73.5% [[Christianity]]
** 52.3% [[Catholic Church|Catholicism]]
** 20.2% [[Protestantism]]
** 1.0% other [[Christians|Christian]]
{{Tree list/end}}
|20.6% [[Irreligion|no religion]]
|2.5% [[folk religion]]s
|2.1% [[Hinduism]]
|1.3% others<ref>{{cite journal|url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml|title=Religions by Continent|journal=Journal of Religion and Demography|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Crossing|first2=Peter F.|volume=9|date=14 October 2022|issue=1–2|pages=91–110|doi=10.1163/2589742x-bja10013|url-access=subscription}}</ref>}}
|demonym = [[West Indian]], [[Caribbean people|Caribbean]]
|countries = {{Collapsible list
| title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Sovereign states|15]]
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Trinidad and Tobago}}
| {{Flag|Guyana}}
| {{Flag|Suriname}}
| {{Flag|Barbados}}
| {{Flag|Bahamas}}
| {{Flag|Antigua and Barbuda}}
| {{Flag|Grenada}}
| {{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
| {{Flag|Saint Lucia}}
| {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| {{Flag|Dominica}}
}} |
|list_countries =
|dependencies = {{Collapsible list |title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Dependent territories|18]] | {{Flag|Anguilla}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Aruba}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Bonaire}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|British Virgin Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Cayman Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Curaçao}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Guadeloupe|local2}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Martinique|territorial}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Montserrat}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Haiti}}-{{Flag|Navassa Island}} ([[United States]]) and ([[Haiti]]) | {{Flag|Puerto Rico}} ([[United States]]) | {{Flag|Saba}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Saint Barthélemy|local}} ([[France]]) | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]] ([[France]]) | {{Flag|Sint Eustatius}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Sint Maarten}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Turks and Caicos Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|US Virgin Islands}} ([[United States]])
}}
|languages = {{Plainlist|
* [[Caribbean English|English]]
* [[Caribbean Spanish|Spanish]]
* [[French language|French]]
* [[Dutch language|Dutch]]
* [[French-based creole languages|French Creoles]]
* [[English-based creole languages|English Creoles]]
* [[Dutch-based creole languages|Dutch Creoles]]
* [[Spanish-based creole languages|Spanish Creoles]]
* [[Papiamento]]
* [[Caribbean Hindustani]]
* [[Indigenous languages of the Americas|Indigenous languages]]}}
|time = [[UTC−05:00]] to [[UTC−04:00]]
|internet = [[List of Internet top-level domains|Multiple]]
|calling_code = [[List of country calling codes|Multiple]]
|cities = [[Santo Domingo]]<br /> [[Havana]]<br /> [[Port-au-Prince]]<br /> [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]<br />[[Port of Spain]]<br />[[Kingston, Jamaica|Kingston]]<br />[[Santiago de Cuba]]<br /> [[Santiago de los Caballeros]]<br /> [[Nassau, Bahamas|Nassau]]<br /> [[Camagüey]]<br /> [[Cap-Haïtien]]
|m49 = <code>029</code> – [[Caribbean]]<br /><code>419</code> – [[Latin America]]<br /><code>019</code> – [[Americas]]<br /><code>001</code> – [[World]]
}}
The '''West Indies''' is an island [[subregion]] of the [[Americas]], surrounded by the [[Atlantic Ocean|North Atlantic Ocean]] and the [[Caribbean Sea]], which comprises 13 independent [[island country|island countries]] and 19 [[dependent territory|dependencies]] in three [[archipelago]]s: the [[Greater Antilles]], the [[Lesser Antilles]], and the [[Lucayan Archipelago]].<ref>{{cite web |title=West Indies |url=https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html |website=World Atlas}}</ref><ref>{{cite web |title=West Indies (island group, Atlantic Ocean) |url=https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean |website=Britannica}}</ref>
The subregion includes all the islands in the [[Antilles]], in addition to [[The Bahamas]] and the [[Turks and Caicos Islands]], which are in the [[Atlantic Ocean|North Atlantic Ocean]]. The term is often interchangeable with "[[Caribbean]]", although the latter may also include coastal regions of [[Central America|Central]] and [[South America]]n mainland nations, including [[Mexico]], [[Belize]], [[Honduras]], [[Panama]], [[Colombia]], [[Venezuela]], [[French Guiana]], [[Guyana]], and [[Suriname]], as well as the [[Atlantic Ocean|Atlantic]] island nation of [[Bermuda]], all of which are culturally related but geographically distinct from the three main island groups. {{CSS image crop|Image=Atlantic continents at night by VIIRS.jpg|bSize=585|cWidth=275|cHeight=250|oTop=335|oLeft=0|Location=|Description=West Indies as seen from [[Outer space|space]] at night, 2012|Align=Left}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==وڌيڪ پڙهڻ==
{{Commons category|West Indies}}
* Cave, Roderick, and R. Cave. 1978. "Early Printing and the Book Trade in the West Indies". ''Library Quarterly'' 48 (April): 163–92.
* Cromwell, Jesse. "More than Slaves and Sugar: Recent Historiography of the Trans-imperial Caribbean and Its Sinew Populations". ''History Compass'' (2014) 12#10 pp 770–783.
* Higman, Barry W. ''A Concise History of the Caribbean''. (2011)
* {{Cite book|last1=Jones|first1=Alfred Lewis|author-link=Alfred Lewis Jones|title=The Empire and the century|date=1905|publisher=John Murray|location=London|pages=877–882|chapter=[[s:The Empire and the century/The West Indies|The West Indies]]}}
* Martin, Tony, ''Caribbean History: From Pre-colonial Origins to the Present'' (2011)
{{Caribbean topic}}
{{Caribbean topics}}
{{Regions of the world}}
{{Authority control}}
{{Coord|19|N|71|W|dim:1000000|display=title}}
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:تاريخي علائقا]]
[[زمرو:ڪئريبين علائقو]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا تاريخي علائقا]]
i3tnkeg08t71iu41l6wje9fxp09y3zi
392183
392175
2026-07-08T10:35:27Z
Ibne maryam
17680
/* تفصيل */
392183
wikitext
text/x-wiki
ويسٽ انڊيز (West Indies) [[آمريڪا کنڊ]] جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر [[ايٽلانٽڪ سمنڊ]] ۽ [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] سان گھريل آهي. ان ۾ تيرهه 13 [[خود مختيار رياستن جي فهرست|خودمختيار رياستون]]، اڻويهه 19 [[انحصاري علائقا]] ۽ ٽن [[ٻيٽن جا مجموعا]] (گريٽر اينٽيلس، ليسر اينٽيلس ۽ لوڪيان ٻيٽن جو مجموعو) شامل آهن.
==تفصيل==
{{Short description|Islands in North Atlantic and Caribbean}}
{{About|the island region in the Caribbean and North Atlantic Ocean}}
{{Infobox Continent
|title = ويسٽ انڊيز<br>West Indies
|image = West Indies (orthographic projection).svg
|area = {{convert|239,681|km2|sqmi|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Caribbean}}{{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|151.5|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal =
|GDP_per_capita =
|ethnic_groups = [[Afro-Caribbean]]<br/>[[Latin Americans|Latin-Caribbean]]<br/>[[Indo-Caribbean|Indo-Caribbean]]<br/>[[White Caribbean people|White-Caribbean]]<br/>[[Multiracial#Latin America and the Caribbean|Mixed-Caribbean]]<br/>[[Asian Caribbean people|Asian-Caribbean]]<br/>[[Indigenous peoples of the Caribbean|Indigenous]]
آفريڪي-ڪيريبين لاطيني-ڪيريبين انڊو-ڪيريبين اڇو-ڪيريبين مخلوط-ڪيريبين ايشيائي-ڪيريبين مقامي
|religions = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;
|{{Tree list}}
* 73.5% [[Christianity]]
** 52.3% [[Catholic Church|Catholicism]]
** 20.2% [[Protestantism]]
** 1.0% other [[Christians|Christian]]
{{Tree list/end}}
|20.6% [[Irreligion|no religion]]
|2.5% [[folk religion]]s
|2.1% [[Hinduism]]
|1.3% others<ref>{{cite journal|url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml|title=Religions by Continent|journal=Journal of Religion and Demography|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Crossing|first2=Peter F.|volume=9|date=14 October 2022|issue=1–2|pages=91–110|doi=10.1163/2589742x-bja10013|url-access=subscription}}</ref>}}
* 73.5٪ عيسائيت. 20.6٪ ڪو به مذهب نه آهي 2.5٪ لوڪ مذهب 2.1٪ هندومت 1.3٪ ٻيا *
|demonym = ويسٽ انڊين، ڪيريبين
|countries = {{Collapsible list
| title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Sovereign states|15]]
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Trinidad and Tobago}}
| {{Flag|Guyana}}
| {{Flag|Suriname}}
| {{Flag|Barbados}}
| {{Flag|Bahamas}}
| {{Flag|Antigua and Barbuda}}
| {{Flag|Grenada}}
| {{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
| {{Flag|Saint Lucia}}
| {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| {{Flag|Dominica}}
}} |
|list_countries =
|dependencies = {{Collapsible list |title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Dependent territories|18]] | {{Flag|Anguilla}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Aruba}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Bonaire}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|British Virgin Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Cayman Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Curaçao}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Guadeloupe|local2}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Martinique|territorial}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Montserrat}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Haiti}}-{{Flag|Navassa Island}} ([[United States]]) and ([[Haiti]]) | {{Flag|Puerto Rico}} ([[United States]]) | {{Flag|Saba}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Saint Barthélemy|local}} ([[France]]) | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]] ([[France]]) | {{Flag|Sint Eustatius}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Sint Maarten}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Turks and Caicos Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|US Virgin Islands}} ([[United States]])
}}
|languages = {{Plainlist|
* [[Caribbean English|English]]
* [[Caribbean Spanish|Spanish]]
* [[French language|French]]
* [[Dutch language|Dutch]]
* [[French-based creole languages|French Creoles]]
* [[English-based creole languages|English Creoles]]
* [[Dutch-based creole languages|Dutch Creoles]]
* [[Spanish-based creole languages|Spanish Creoles]]
* [[Papiamento]]
* [[Caribbean Hindustani]]
* [[Indigenous languages of the Americas|Indigenous languages]]}}
انگريزي اسپيني فرينچ ڊچ فرينچ ڪريول انگريزي ڪريول ڊچ ڪريول اسپيني ڪريول پيپيامينٽ ڪيريبين هندستاني مقامي ٻوليون
|time = [[UTC−05:00]] to [[UTC−04:00]]
|internet = [[List of Internet top-level domains|Multiple]]
|calling_code = [[List of country calling codes|Multiple]]
|cities = [[Santo Domingo]]<br /> [[Havana]]<br /> [[Port-au-Prince]]<br /> [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]<br />[[Port of Spain]]<br />[[Kingston, Jamaica|Kingston]]<br />[[Santiago de Cuba]]<br /> [[Santiago de los Caballeros]]<br /> [[Nassau, Bahamas|Nassau]]<br /> [[Camagüey]]<br /> [[Cap-Haïtien]]
سينٽو ڊومنگو هوانا پورٽ-او-پرنس سان جوآن پورٽ آف اسپين ڪنگسٽن سينٽياگو ڊي ڪيوبا سينٽياگو ڊي لاس ڪيباليروس ناسو ڪاماگوي ڪيپ-هائيٽين
|m49 = <code>029</code> – [[Caribbean]]<br /><code>419</code> – [[Latin America]]<br /><code>019</code> – [[Americas]]<br /><code>001</code> – [[World]]
اقوام متحده M49 ڪوڊ: 029 – ڪيريبين 419 – لاطيني آمريڪا 019 – آمريڪا 001 – دنيا
}}
ويسٽ انڊيز (West Indies) آمريڪا جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر ائٽلانٽڪ سمنڊ ۽ ڪيريبين سمنڊ سان گھريل آهي، جنهن ۾ 13 آزاد ٻيٽ ملڪ ۽ ٽن ٻيٽن جي ميڙ؛ گريٽر اينٽيلس، ليسر اينٽيلس، ۽ لوڪيان ٻيٽ؛ ۾ 19 انحصار شامل آهن.<ref>{{cite web |title=West Indies |url=https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html |website=World Atlas}}</ref><ref>{{cite web |title=West Indies (island group, Atlantic Ocean) |url=https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean |website=Britannica}}</ref>
ذيلي علائقي ۾ اينٽيلس جا سڀئي ٻيٽ شامل آهن، ان کان سواء بهاماس ۽ ترڪس ۽ ڪيڪوس ٻيٽ، جيڪا اتر ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ آهن. اصطلاح اڪثر ڪري "ڪيريبين" سان ملائي سگهجي ٿي، جيتوڻيڪ پوء مرڪزي ۽ ڏکڻ آمريڪي مکيه زميني قومن جا ساحلي علائقا پڻ شامل ٿي سگهن ٿا، جن ۾ ميڪسيڪو، بيليز، هونڊوراس، پاناما، ڪولمبيا، وينزويلا، فرينچ گيانا، گيانا ۽ سورينام شامل آهن، انهي سان گڏ برمودا جو ائٽلانٽڪ ٻيٽ وارو ملڪ، جيڪا سڀئي ثقافتي طور تي لاڳاپيل آهن پر جاگرافيائي طور تي ٽن مکيه ٻيٽ گروپن کان مختلف آهن.{{CSS image crop|Image=Atlantic continents at night by VIIRS.jpg|bSize=585|cWidth=275|cHeight=250|oTop=335|oLeft=0|Location=|Description=ويسٽ انڊيز؛ جئين ته سال 2012ع م [[باهرين خلا]] کان رات جي وقت ڏٺو ويو.|Align=Left}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==وڌيڪ پڙهڻ==
{{Commons category|West Indies}}
* Cave, Roderick, and R. Cave. 1978. "Early Printing and the Book Trade in the West Indies". ''Library Quarterly'' 48 (April): 163–92.
* Cromwell, Jesse. "More than Slaves and Sugar: Recent Historiography of the Trans-imperial Caribbean and Its Sinew Populations". ''History Compass'' (2014) 12#10 pp 770–783.
* Higman, Barry W. ''A Concise History of the Caribbean''. (2011)
* {{Cite book|last1=Jones|first1=Alfred Lewis|author-link=Alfred Lewis Jones|title=The Empire and the century|date=1905|publisher=John Murray|location=London|pages=877–882|chapter=[[s:The Empire and the century/The West Indies|The West Indies]]}}
* Martin, Tony, ''Caribbean History: From Pre-colonial Origins to the Present'' (2011)
{{Caribbean topic}}
{{Caribbean topics}}
{{Regions of the world}}
{{Authority control}}
{{Coord|19|N|71|W|dim:1000000|display=title}}
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:تاريخي علائقا]]
[[زمرو:ڪئريبين علائقو]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا تاريخي علائقا]]
452jdponwdel2abqmorpl21rs8gfckn
392184
392183
2026-07-08T10:36:54Z
Ibne maryam
17680
/* */
392184
wikitext
text/x-wiki
==تفصيل==
{{Short description|Islands in North Atlantic and Caribbean}}
{{About|the island region in the Caribbean and North Atlantic Ocean}}
{{Infobox Continent
|title = ويسٽ انڊيز<br>West Indies
|image = West Indies (orthographic projection).svg
|area = {{convert|239,681|km2|sqmi|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Caribbean}}{{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|151.5|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal =
|GDP_per_capita =
|ethnic_groups = [[Afro-Caribbean]]<br/>[[Latin Americans|Latin-Caribbean]]<br/>[[Indo-Caribbean|Indo-Caribbean]]<br/>[[White Caribbean people|White-Caribbean]]<br/>[[Multiracial#Latin America and the Caribbean|Mixed-Caribbean]]<br/>[[Asian Caribbean people|Asian-Caribbean]]<br/>[[Indigenous peoples of the Caribbean|Indigenous]]
آفريڪي-ڪيريبين لاطيني-ڪيريبين انڊو-ڪيريبين اڇو-ڪيريبين مخلوط-ڪيريبين ايشيائي-ڪيريبين مقامي
|religions = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;
|{{Tree list}}
* 73.5% [[Christianity]]
** 52.3% [[Catholic Church|Catholicism]]
** 20.2% [[Protestantism]]
** 1.0% other [[Christians|Christian]]
{{Tree list/end}}
|20.6% [[Irreligion|no religion]]
|2.5% [[folk religion]]s
|2.1% [[Hinduism]]
|1.3% others<ref>{{cite journal|url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml|title=Religions by Continent|journal=Journal of Religion and Demography|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Crossing|first2=Peter F.|volume=9|date=14 October 2022|issue=1–2|pages=91–110|doi=10.1163/2589742x-bja10013|url-access=subscription}}</ref>}}
* 73.5٪ عيسائيت. 20.6٪ ڪو به مذهب نه آهي 2.5٪ لوڪ مذهب 2.1٪ هندومت 1.3٪ ٻيا *
|demonym = ويسٽ انڊين، ڪيريبين
|countries = {{Collapsible list
| title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Sovereign states|15]]
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Trinidad and Tobago}}
| {{Flag|Guyana}}
| {{Flag|Suriname}}
| {{Flag|Barbados}}
| {{Flag|Bahamas}}
| {{Flag|Antigua and Barbuda}}
| {{Flag|Grenada}}
| {{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
| {{Flag|Saint Lucia}}
| {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| {{Flag|Dominica}}
}} |
|list_countries =
|dependencies = {{Collapsible list |title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Dependent territories|18]] | {{Flag|Anguilla}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Aruba}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Bonaire}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|British Virgin Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Cayman Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Curaçao}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Guadeloupe|local2}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Martinique|territorial}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Montserrat}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Haiti}}-{{Flag|Navassa Island}} ([[United States]]) and ([[Haiti]]) | {{Flag|Puerto Rico}} ([[United States]]) | {{Flag|Saba}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Saint Barthélemy|local}} ([[France]]) | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]] ([[France]]) | {{Flag|Sint Eustatius}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Sint Maarten}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Turks and Caicos Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|US Virgin Islands}} ([[United States]])
}}
|languages = {{Plainlist|
* [[Caribbean English|English]]
* [[Caribbean Spanish|Spanish]]
* [[French language|French]]
* [[Dutch language|Dutch]]
* [[French-based creole languages|French Creoles]]
* [[English-based creole languages|English Creoles]]
* [[Dutch-based creole languages|Dutch Creoles]]
* [[Spanish-based creole languages|Spanish Creoles]]
* [[Papiamento]]
* [[Caribbean Hindustani]]
* [[Indigenous languages of the Americas|Indigenous languages]]}}
انگريزي اسپيني فرينچ ڊچ فرينچ ڪريول انگريزي ڪريول ڊچ ڪريول اسپيني ڪريول پيپيامينٽ ڪيريبين هندستاني مقامي ٻوليون
|time = [[UTC−05:00]] to [[UTC−04:00]]
|internet = [[List of Internet top-level domains|Multiple]]
|calling_code = [[List of country calling codes|Multiple]]
|cities = [[Santo Domingo]]<br /> [[Havana]]<br /> [[Port-au-Prince]]<br /> [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]<br />[[Port of Spain]]<br />[[Kingston, Jamaica|Kingston]]<br />[[Santiago de Cuba]]<br /> [[Santiago de los Caballeros]]<br /> [[Nassau, Bahamas|Nassau]]<br /> [[Camagüey]]<br /> [[Cap-Haïtien]]
سينٽو ڊومنگو هوانا پورٽ-او-پرنس سان جوآن پورٽ آف اسپين ڪنگسٽن سينٽياگو ڊي ڪيوبا سينٽياگو ڊي لاس ڪيباليروس ناسو ڪاماگوي ڪيپ-هائيٽين
|m49 = <code>029</code> – [[Caribbean]]<br /><code>419</code> – [[Latin America]]<br /><code>019</code> – [[Americas]]<br /><code>001</code> – [[World]]
اقوام متحده M49 ڪوڊ: 029 – ڪيريبين 419 – لاطيني آمريڪا 019 – آمريڪا 001 – دنيا
}}
ويسٽ انڊيز (West Indies) آمريڪا جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر ائٽلانٽڪ سمنڊ ۽ ڪيريبين سمنڊ سان گھريل آهي، جنهن ۾ 13 آزاد ٻيٽ ملڪ ۽ ٽن ٻيٽن جي ميڙ؛ گريٽر اينٽيلس، ليسر اينٽيلس، ۽ لوڪيان ٻيٽ؛ ۾ 19 انحصار شامل آهن.<ref>{{cite web |title=West Indies |url=https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html |website=World Atlas}}</ref><ref>{{cite web |title=West Indies (island group, Atlantic Ocean) |url=https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean |website=Britannica}}</ref>
ذيلي علائقي ۾ اينٽيلس جا سڀئي ٻيٽ شامل آهن، ان کان سواء بهاماس ۽ ترڪس ۽ ڪيڪوس ٻيٽ، جيڪا اتر ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ آهن. اصطلاح اڪثر ڪري "ڪيريبين" سان ملائي سگهجي ٿي، جيتوڻيڪ پوء مرڪزي ۽ ڏکڻ آمريڪي مکيه زميني قومن جا ساحلي علائقا پڻ شامل ٿي سگهن ٿا، جن ۾ ميڪسيڪو، بيليز، هونڊوراس، پاناما، ڪولمبيا، وينزويلا، فرينچ گيانا، گيانا ۽ سورينام شامل آهن، انهي سان گڏ برمودا جو ائٽلانٽڪ ٻيٽ وارو ملڪ، جيڪا سڀئي ثقافتي طور تي لاڳاپيل آهن پر جاگرافيائي طور تي ٽن مکيه ٻيٽ گروپن کان مختلف آهن.{{CSS image crop|Image=Atlantic continents at night by VIIRS.jpg|bSize=585|cWidth=275|cHeight=250|oTop=335|oLeft=0|Location=|Description=ويسٽ انڊيز؛ جئين ته سال 2012ع م [[باهرين خلا]] کان رات جي وقت ڏٺو ويو.|Align=Left}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==وڌيڪ پڙهڻ==
{{Commons category|West Indies}}
* Cave, Roderick, and R. Cave. 1978. "Early Printing and the Book Trade in the West Indies". ''Library Quarterly'' 48 (April): 163–92.
* Cromwell, Jesse. "More than Slaves and Sugar: Recent Historiography of the Trans-imperial Caribbean and Its Sinew Populations". ''History Compass'' (2014) 12#10 pp 770–783.
* Higman, Barry W. ''A Concise History of the Caribbean''. (2011)
* {{Cite book|last1=Jones|first1=Alfred Lewis|author-link=Alfred Lewis Jones|title=The Empire and the century|date=1905|publisher=John Murray|location=London|pages=877–882|chapter=[[s:The Empire and the century/The West Indies|The West Indies]]}}
* Martin, Tony, ''Caribbean History: From Pre-colonial Origins to the Present'' (2011)
{{Caribbean topic}}
{{Caribbean topics}}
{{Regions of the world}}
{{Authority control}}
{{Coord|19|N|71|W|dim:1000000|display=title}}
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:تاريخي علائقا]]
[[زمرو:ڪئريبين علائقو]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا تاريخي علائقا]]
ojq4j64039vonsn3zxwyt0y6zq8ebm2
392186
392184
2026-07-08T10:41:32Z
Ibne maryam
17680
392186
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Islands in North Atlantic and Caribbean}}
{{About|the island region in the Caribbean and North Atlantic Ocean}}
{{Infobox Continent
|title = ويسٽ انڊيز<br>West Indies
|image = West Indies (orthographic projection).svg
|area = {{convert|239,681|km2|sqmi|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Caribbean}}{{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|151.5|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal =
|GDP_per_capita =
|ethnic_groups = [[Afro-Caribbean]]<br/>[[Latin Americans|Latin-Caribbean]]<br/>[[Indo-Caribbean|Indo-Caribbean]]<br/>[[White Caribbean people|White-Caribbean]]<br/>[[Multiracial#Latin America and the Caribbean|Mixed-Caribbean]]<br/>[[Asian Caribbean people|Asian-Caribbean]]<br/>[[Indigenous peoples of the Caribbean|Indigenous]]
آفريڪي-ڪيريبين لاطيني-ڪيريبين انڊو-ڪيريبين اڇو-ڪيريبين مخلوط-ڪيريبين ايشيائي-ڪيريبين مقامي
|religions = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;
|{{Tree list}}
* 73.5% [[Christianity]]
** 52.3% [[Catholic Church|Catholicism]]
** 20.2% [[Protestantism]]
** 1.0% other [[Christians|Christian]]
{{Tree list/end}}
|20.6% [[Irreligion|no religion]]
|2.5% [[folk religion]]s
|2.1% [[Hinduism]]
|1.3% others<ref>{{cite journal|url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml|title=Religions by Continent|journal=Journal of Religion and Demography|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Crossing|first2=Peter F.|volume=9|date=14 October 2022|issue=1–2|pages=91–110|doi=10.1163/2589742x-bja10013|url-access=subscription}}</ref>}}
* 73.5٪ عيسائيت. 20.6٪ ڪو به مذهب نه آهي 2.5٪ لوڪ مذهب 2.1٪ هندومت 1.3٪ ٻيا *
|demonym = ويسٽ انڊين، ڪيريبين
|countries = {{Collapsible list
| title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Sovereign states|15]]
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Trinidad and Tobago}}
| {{Flag|Guyana}}
| {{Flag|Suriname}}
| {{Flag|Barbados}}
| {{Flag|Bahamas}}
| {{Flag|Antigua and Barbuda}}
| {{Flag|Grenada}}
| {{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
| {{Flag|Saint Lucia}}
| {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| {{Flag|Dominica}}
}} |
|list_countries =
|dependencies = {{Collapsible list |title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Dependent territories|18]] | {{Flag|Anguilla}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Aruba}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Bonaire}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|British Virgin Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Cayman Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Curaçao}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Guadeloupe|local2}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Martinique|territorial}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Montserrat}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Haiti}}-{{Flag|Navassa Island}} ([[United States]]) and ([[Haiti]]) | {{Flag|Puerto Rico}} ([[United States]]) | {{Flag|Saba}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Saint Barthélemy|local}} ([[France]]) | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]] ([[France]]) | {{Flag|Sint Eustatius}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Sint Maarten}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Turks and Caicos Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|US Virgin Islands}} ([[United States]])
}}
|languages = {{Plainlist|
* [[Caribbean English|English]]
* [[Caribbean Spanish|Spanish]]
* [[French language|French]]
* [[Dutch language|Dutch]]
* [[French-based creole languages|French Creoles]]
* [[English-based creole languages|English Creoles]]
* [[Dutch-based creole languages|Dutch Creoles]]
* [[Spanish-based creole languages|Spanish Creoles]]
* [[Papiamento]]
* [[Caribbean Hindustani]]
* [[Indigenous languages of the Americas|Indigenous languages]]}}
انگريزي اسپيني فرينچ ڊچ فرينچ ڪريول انگريزي ڪريول ڊچ ڪريول اسپيني ڪريول پيپيامينٽ ڪيريبين هندستاني مقامي ٻوليون
|time = [[UTC−05:00]] to [[UTC−04:00]]
|internet = [[List of Internet top-level domains|Multiple]]
|calling_code = [[List of country calling codes|Multiple]]
|cities = [[Santo Domingo]]<br /> [[Havana]]<br /> [[Port-au-Prince]]<br /> [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]<br />[[Port of Spain]]<br />[[Kingston, Jamaica|Kingston]]<br />[[Santiago de Cuba]]<br /> [[Santiago de los Caballeros]]<br /> [[Nassau, Bahamas|Nassau]]<br /> [[Camagüey]]<br /> [[Cap-Haïtien]]
سينٽو ڊومنگو هوانا پورٽ-او-پرنس سان جوآن پورٽ آف اسپين ڪنگسٽن سينٽياگو ڊي ڪيوبا سينٽياگو ڊي لاس ڪيباليروس ناسو ڪاماگوي ڪيپ-هائيٽين
|m49 = <code>029</code> – [[Caribbean]]<br /><code>419</code> – [[Latin America]]<br /><code>019</code> – [[Americas]]<br /><code>001</code> – [[World]]
اقوام متحده M49 ڪوڊ: 029 – ڪيريبين 419 – لاطيني آمريڪا 019 – آمريڪا 001 – دنيا
}}
'''ويسٽ انڊيز''' (West Indies) [[آمريڪا کنڊ]] جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر [[ايٽلانٽڪ سمنڊ]] ۽ [[ڪيريبئن سمنڊ]] سان گھريل آهي. ان ۾ تيرهه 13 [[خود مختيار رياستن جي فهرست|خودمختيار رياستون]]، اڻويهه 19 [[انحصاري علائقا]] ۽ ٽن [[ٻيٽن جا ميڙ]] ([[گريٽر اينٽيلس]]، [[ليسر اينٽيلس]] ۽ [[لوڪيان ٻيٽن جو ميڙ]]) شامل آهن.<ref>
{{cite web |title=West Indies |url=https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html |website=World Atlas}}</ref><ref>{{cite web |title=West Indies (island group, Atlantic Ocean) |url=https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean |website=Britannica}}</ref>
ذيلي علائقي ۾ اينٽيلس جا سڀئي ٻيٽ شامل آهن، ان کان سواء [[بهاماز]] ۽ ترڪس ۽ ڪيڪوس ٻيٽ، جيڪا اتر ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ آهن. اصطلاح اڪثر ڪري "ڪيريبين" سان ملائي سگهجي ٿي، جيتوڻيڪ پوء مرڪزي ۽ ڏکڻ آمريڪي مکيه زميني قومن جا ساحلي علائقا پڻ شامل ٿي سگهن ٿا، جن ۾ [[ميڪسيڪو]]، [[بيليز]]، [[هونڊورس]]، [[پاناما]]، [[ڪولمبيا]]، [[وينزويلا]]، [[فرينچ گيانا]]، [[گيانا]] ۽ [[سورينام]] شامل آهن، انهي سان گڏ [[برمودا]] جو ائٽلانٽڪ ٻيٽ وارو ملڪ، جيڪا سڀئي ثقافتي طور تي لاڳاپيل آهن پر جاگرافيائي طور تي ٽن مکيه ٻيٽن جي ميڙن کان مختلف آهن.
{{CSS image crop|Image=Atlantic continents at night by VIIRS.jpg|bSize=585|cWidth=275|cHeight=250|oTop=335|oLeft=0|Location=|Description=ويسٽ انڊيز؛ جئين ته سال 2012ع م [[باهرين خلا]] کان رات جي وقت ڏٺو ويو.|Align=Left}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==وڌيڪ پڙهڻ==
{{Commons category|West Indies}}
* Cave, Roderick, and R. Cave. 1978. "Early Printing and the Book Trade in the West Indies". ''Library Quarterly'' 48 (April): 163–92.
* Cromwell, Jesse. "More than Slaves and Sugar: Recent Historiography of the Trans-imperial Caribbean and Its Sinew Populations". ''History Compass'' (2014) 12#10 pp 770–783.
* Higman, Barry W. ''A Concise History of the Caribbean''. (2011)
* {{Cite book|last1=Jones|first1=Alfred Lewis|author-link=Alfred Lewis Jones|title=The Empire and the century|date=1905|publisher=John Murray|location=London|pages=877–882|chapter=[[s:The Empire and the century/The West Indies|The West Indies]]}}
* Martin, Tony, ''Caribbean History: From Pre-colonial Origins to the Present'' (2011)
{{Caribbean topic}}
{{Caribbean topics}}
{{Regions of the world}}
{{Authority control}}
{{Coord|19|N|71|W|dim:1000000|display=title}}
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:تاريخي علائقا]]
[[زمرو:ڪئريبين علائقو]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا تاريخي علائقا]]
0d8qox0pct971dyyg3albfwemint2rj
392189
392186
2026-07-08T10:49:33Z
Ibne maryam
17680
/* */
392189
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Islands in North Atlantic and Caribbean}}
{{About|the island region in the Caribbean and North Atlantic Ocean}}
{{Infobox Continent
|title = ويسٽ انڊيز<br>West Indies
|image = West Indies (orthographic projection).svg
|area = {{convert|239,681|km2|sqmi|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Caribbean}}{{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|151.5|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal =
|GDP_per_capita =
|ethnic_groups = [[Afro-Caribbean]]<br/>[[Latin Americans|Latin-Caribbean]]<br/>[[Indo-Caribbean|Indo-Caribbean]]<br/>[[White Caribbean people|White-Caribbean]]<br/>[[Multiracial#Latin America and the Caribbean|Mixed-Caribbean]]<br/>[[Asian Caribbean people|Asian-Caribbean]]<br/>[[Indigenous peoples of the Caribbean|Indigenous]]
آفريڪي-ڪيريبين لاطيني-ڪيريبين انڊو-ڪيريبين اڇو-ڪيريبين مخلوط-ڪيريبين ايشيائي-ڪيريبين مقامي
|religions = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;
|{{Tree list}}
* 73.5% [[Christianity]]
** 52.3% [[Catholic Church|Catholicism]]
** 20.2% [[Protestantism]]
** 1.0% other [[Christians|Christian]]
{{Tree list/end}}
|20.6% [[Irreligion|no religion]]
|2.5% [[folk religion]]s
|2.1% [[Hinduism]]
|1.3% others<ref>{{cite journal|url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml|title=Religions by Continent|journal=Journal of Religion and Demography|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Crossing|first2=Peter F.|volume=9|date=14 October 2022|issue=1–2|pages=91–110|doi=10.1163/2589742x-bja10013|url-access=subscription}}</ref>}}
* 73.5٪ عيسائيت. 20.6٪ ڪو به مذهب نه آهي 2.5٪ لوڪ مذهب 2.1٪ هندومت 1.3٪ ٻيا *
|demonym = ويسٽ انڊين، ڪيريبين
|countries = {{Collapsible list
| title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Sovereign states|15]]
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Trinidad and Tobago}}
| {{Flag|Guyana}}
| {{Flag|Suriname}}
| {{Flag|Barbados}}
| {{Flag|Bahamas}}
| {{Flag|Antigua and Barbuda}}
| {{Flag|Grenada}}
| {{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
| {{Flag|Saint Lucia}}
| {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| {{Flag|Dominica}}
}} |
|list_countries =
|dependencies = {{Collapsible list |title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Dependent territories|18]] | {{Flag|Anguilla}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Aruba}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Bonaire}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|British Virgin Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Cayman Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Curaçao}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Guadeloupe|local2}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Martinique|territorial}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Montserrat}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Haiti}}-{{Flag|Navassa Island}} ([[United States]]) and ([[Haiti]]) | {{Flag|Puerto Rico}} ([[United States]]) | {{Flag|Saba}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Saint Barthélemy|local}} ([[France]]) | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]] ([[France]]) | {{Flag|Sint Eustatius}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Sint Maarten}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Turks and Caicos Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|US Virgin Islands}} ([[United States]])
}}
|languages = {{Plainlist|
* [[Caribbean English|English]]
* [[Caribbean Spanish|Spanish]]
* [[French language|French]]
* [[Dutch language|Dutch]]
* [[French-based creole languages|French Creoles]]
* [[English-based creole languages|English Creoles]]
* [[Dutch-based creole languages|Dutch Creoles]]
* [[Spanish-based creole languages|Spanish Creoles]]
* [[Papiamento]]
* [[Caribbean Hindustani]]
* [[Indigenous languages of the Americas|Indigenous languages]]}}
انگريزي اسپيني فرينچ ڊچ فرينچ ڪريول انگريزي ڪريول ڊچ ڪريول اسپيني ڪريول پيپيامينٽ ڪيريبين هندستاني مقامي ٻوليون
|time = [[UTC−05:00]] to [[UTC−04:00]]
|internet = [[List of Internet top-level domains|Multiple]]
|calling_code = [[List of country calling codes|Multiple]]
|cities = [[Santo Domingo]]<br /> [[Havana]]<br /> [[Port-au-Prince]]<br /> [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]<br />[[Port of Spain]]<br />[[Kingston, Jamaica|Kingston]]<br />[[Santiago de Cuba]]<br /> [[Santiago de los Caballeros]]<br /> [[Nassau, Bahamas|Nassau]]<br /> [[Camagüey]]<br /> [[Cap-Haïtien]]
سينٽو ڊومنگو هوانا پورٽ-او-پرنس سان جوآن پورٽ آف اسپين ڪنگسٽن سينٽياگو ڊي ڪيوبا سينٽياگو ڊي لاس ڪيباليروس ناسو ڪاماگوي ڪيپ-هائيٽين
|m49 = <code>029</code> – [[ڪئريبين علائقو|ڪئريبين]]<br /><code>419</code> – [[لاطيني آمريڪا]]<br /><code>019</code> – [[آمريڪا کنڊ]]<br /><code>001</code> – [[دنيا]]
}}
'''ويسٽ انڊيز''' (West Indies) [[آمريڪا کنڊ]] جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر [[ايٽلانٽڪ سمنڊ]] ۽ [[ڪيريبئن سمنڊ]] سان گھريل آهي. ان ۾ تيرهه 13 [[خود مختيار رياستن جي فهرست|خودمختيار رياستون]]، اڻويهه 19 [[انحصاري علائقا]] ۽ ٽن [[ٻيٽن جا ميڙ]] ([[گريٽر اينٽيلس]]، [[ليسر اينٽيلس]] ۽ [[لوڪيان ٻيٽن جو ميڙ]]) شامل آهن.<ref>
{{cite web |title=West Indies |url=https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html |website=World Atlas}}</ref><ref>{{cite web |title=West Indies (island group, Atlantic Ocean) |url=https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean |website=Britannica}}</ref>
ذيلي علائقي ۾ اينٽيلس جا سڀئي ٻيٽ شامل آهن، ان کان سواء [[بهاماز]] ۽ ترڪس ۽ ڪيڪوس ٻيٽ، جيڪا اتر ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ آهن. اصطلاح اڪثر ڪري "ڪيريبين" سان ملائي سگهجي ٿي، جيتوڻيڪ پوء مرڪزي ۽ ڏکڻ آمريڪي مکيه زميني قومن جا ساحلي علائقا پڻ شامل ٿي سگهن ٿا، جن ۾ [[ميڪسيڪو]]، [[بيليز]]، [[هونڊورس]]، [[پاناما]]، [[ڪولمبيا]]، [[وينزويلا]]، [[فرينچ گيانا]]، [[گيانا]] ۽ [[سورينام]] شامل آهن، انهي سان گڏ [[برمودا]] جو ائٽلانٽڪ ٻيٽ وارو ملڪ، جيڪا سڀئي ثقافتي طور تي لاڳاپيل آهن پر جاگرافيائي طور تي ٽن مکيه ٻيٽن جي ميڙن کان مختلف آهن.
{{CSS image crop|Image=Atlantic continents at night by VIIRS.jpg|bSize=585|cWidth=275|cHeight=250|oTop=335|oLeft=0|Location=|Description=ويسٽ انڊيز؛ جئين ته سال 2012ع م [[باهرين خلا]] کان رات جي وقت ڏٺو ويو.|Align=Left}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==وڌيڪ پڙهڻ==
{{Commons category|West Indies}}
* Cave, Roderick, and R. Cave. 1978. "Early Printing and the Book Trade in the West Indies". ''Library Quarterly'' 48 (April): 163–92.
* Cromwell, Jesse. "More than Slaves and Sugar: Recent Historiography of the Trans-imperial Caribbean and Its Sinew Populations". ''History Compass'' (2014) 12#10 pp 770–783.
* Higman, Barry W. ''A Concise History of the Caribbean''. (2011)
* {{Cite book|last1=Jones|first1=Alfred Lewis|author-link=Alfred Lewis Jones|title=The Empire and the century|date=1905|publisher=John Murray|location=London|pages=877–882|chapter=[[s:The Empire and the century/The West Indies|The West Indies]]}}
* Martin, Tony, ''Caribbean History: From Pre-colonial Origins to the Present'' (2011)
{{Caribbean topic}}
{{Caribbean topics}}
{{Regions of the world}}
{{Authority control}}
{{Coord|19|N|71|W|dim:1000000|display=title}}
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:تاريخي علائقا]]
[[زمرو:ڪئريبين علائقو]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا تاريخي علائقا]]
prculmbsqnl9j4wi2id02b6a1a20n2j
392192
392189
2026-07-08T11:11:29Z
Ibne maryam
17680
/* */
392192
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Islands in North Atlantic and Caribbean}}
{{About|the island region in the Caribbean and North Atlantic Ocean}}
{{Infobox Continent
|title = ويسٽ انڊيز<br>West Indies
|image = West Indies (orthographic projection).svg
|area = {{convert|239,681|km2|sqmi|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Caribbean}}{{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|151.5|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal =
|GDP_per_capita =
|ethnic_groups = [[Afro-Caribbean]]<br/>[[Latin Americans|Latin-Caribbean]]<br/>[[Indo-Caribbean|Indo-Caribbean]]<br/>[[White Caribbean people|White-Caribbean]]<br/>[[Multiracial#Latin America and the Caribbean|Mixed-Caribbean]]<br/>[[Asian Caribbean people|Asian-Caribbean]]<br/>[[Indigenous peoples of the Caribbean|Indigenous]]
آفريڪي-ڪيريبين لاطيني-ڪيريبين انڊو-ڪيريبين اڇو-ڪيريبين مخلوط-ڪيريبين ايشيائي-ڪيريبين مقامي
|religions = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;
|{{Tree list}}
* 73.5% [[Christianity]]
** 52.3% [[Catholic Church|Catholicism]]
** 20.2% [[Protestantism]]
** 1.0% other [[Christians|Christian]]
{{Tree list/end}}
|20.6% [[Irreligion|no religion]]
|2.5% [[folk religion]]s
|2.1% [[Hinduism]]
|1.3% others<ref>{{cite journal|url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml|title=Religions by Continent|journal=Journal of Religion and Demography|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Crossing|first2=Peter F.|volume=9|date=14 October 2022|issue=1–2|pages=91–110|doi=10.1163/2589742x-bja10013|url-access=subscription}}</ref>}}
* 73.5٪ عيسائيت. 20.6٪ ڪو به مذهب نه آهي 2.5٪ لوڪ مذهب 2.1٪ هندومت 1.3٪ ٻيا *
|demonym = ويسٽ انڊين، ڪيريبين
|countries = {{Collapsible list
| title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Sovereign states|15]]
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Trinidad and Tobago}}
| {{Flag|Guyana}}
| {{Flag|Suriname}}
| {{Flag|Barbados}}
| {{Flag|Bahamas}}
| {{Flag|Antigua and Barbuda}}
| {{Flag|Grenada}}
| {{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
| {{Flag|Saint Lucia}}
| {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| {{Flag|Dominica}}
}} |
|list_countries =
|dependencies = {{Collapsible list |title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Dependent territories|18]] | {{Flag|Anguilla}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Aruba}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Bonaire}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|British Virgin Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Cayman Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Curaçao}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Guadeloupe|local2}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Martinique|territorial}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Montserrat}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Haiti}}-{{Flag|Navassa Island}} ([[United States]]) and ([[Haiti]]) | {{Flag|Puerto Rico}} ([[United States]]) | {{Flag|Saba}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Saint Barthélemy|local}} ([[France]]) | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]] ([[France]]) | {{Flag|Sint Eustatius}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Sint Maarten}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Turks and Caicos Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|US Virgin Islands}} ([[United States]])
}}
|languages = {{Plainlist|
* [[انگريزي ٻولي]]
* [[اسپيني ٻولي]]
* [[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]]
* [[ڊچ ٻولي]]
* [[ڪريئول ٻوليون]]
* [[اردو|ڪيريبين هندستاني]]
* پاپامينٽو
* مقامي ٻوليون}}
|time = [[UTC−05:00]] to [[UTC−04:00]]
|internet = [[List of Internet top-level domains|Multiple]]
|calling_code = [[List of country calling codes|Multiple]]
|cities = [[سانتو ڊومنگو]]<br>[[هوانا]]<br>[[پورٽ او پرنس]]<br>[[سان خوآن، پورٽوريڪو|سان خوآن]]<br>[[پورٽ آف اسپين]]<br>[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]<br>سينٽياگو ڊي ڪيوبا<br>سينٽياگو ڊي لاس ڪيباليروس<br>[[ناساو، بهاماز]]، [[نسائو]]<br>ڪاماگوائي<br>ڪيپ-هائيٽين
|m49 = <code>029</code> – [[ڪيريبيئن علائقو|ڪئريبين]]<br /><code>419</code> – [[لاطيني آمريڪا]]<br /><code>019</code> – [[آمريڪا کنڊ]]<br /><code>001</code> – [[دنيا]]
}}
'''ويسٽ انڊيز''' (West Indies) [[آمريڪا کنڊ]] جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر [[ايٽلانٽڪ سمنڊ]] ۽ [[ڪيريبئن سمنڊ]] سان گھريل آهي. ان ۾ تيرهه 13 [[خود مختيار رياستن جي فهرست|خودمختيار رياستون]]، اڻويهه 19 [[منحصر علائقو|انحصاري علائقا]] ۽ ٽن [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]] ([[گريٽر اينٽيليس|گريٽر اينٽيلس]]، [[ليسر اينٽيليس|ليسر اينٽيلس]] ۽ [[لوڪيان ٻيٽن جو ميڙ]]) شامل آهن.<ref>
{{cite web |title=West Indies |url=https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html |website=World Atlas}}</ref><ref>{{cite web |title=West Indies (island group, Atlantic Ocean) |url=https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean |website=Britannica}}</ref>
ذيلي علائقي ۾ اينٽيلس جا سڀئي ٻيٽ شامل آهن، ان کان سواء [[بهاماس|بهاماز]] ۽ ترڪس ۽ ڪيڪوس ٻيٽ، جيڪا اتر ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ آهن. اصطلاح اڪثر ڪري "[[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]]" سان ملائي سگهجي ٿي، جيتوڻيڪ پوء مرڪزي ۽ ڏکڻ آمريڪي مکيه زميني قومن جا ساحلي علائقا پڻ شامل ٿي سگهن ٿا، جن ۾ [[ميڪسيڪو]]، [[بيليز]]، [[هونڊورس]]، [[پاناما]]، [[ڪولمبيا]]، [[وينزويلا]]، [[فرينچ گيانا]]، [[گيانا]] ۽ [[سورينام]] شامل آهن، انهي سان گڏ [[برمودا]] جو ائٽلانٽڪ ٻيٽ وارو ملڪ، جيڪا سڀئي ثقافتي طور تي لاڳاپيل آهن پر جاگرافيائي طور تي ٽن مکيه ٻيٽن جي ميڙن کان مختلف آهن.
{{CSS image crop|Image=Atlantic continents at night by VIIRS.jpg|bSize=585|cWidth=275|cHeight=250|oTop=335|oLeft=0|Location=|Description=ويسٽ انڊيز؛ جئين ته سال 2012ع م [[ٻاهرين خلاء|خلاء]] کان رات جي وقت ڏٺو ويو.|Align=Left}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==وڌيڪ پڙهڻ==
{{Commons category|West Indies}}
* Cave, Roderick, and R. Cave. 1978. "Early Printing and the Book Trade in the West Indies". ''Library Quarterly'' 48 (April): 163–92.
* Cromwell, Jesse. "More than Slaves and Sugar: Recent Historiography of the Trans-imperial Caribbean and Its Sinew Populations". ''History Compass'' (2014) 12#10 pp 770–783.
* Higman, Barry W. ''A Concise History of the Caribbean''. (2011)
* {{Cite book|last1=Jones|first1=Alfred Lewis|author-link=Alfred Lewis Jones|title=The Empire and the century|date=1905|publisher=John Murray|location=London|pages=877–882|chapter=[[s:The Empire and the century/The West Indies|The West Indies]]}}
* Martin, Tony, ''Caribbean History: From Pre-colonial Origins to the Present'' (2011)
{{Caribbean topic}}
{{Caribbean topics}}
{{Regions of the world}}
{{Authority control}}
{{Coord|19|N|71|W|dim:1000000|display=title}}
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:تاريخي علائقا]]
[[زمرو:ڪئريبين علائقو]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا تاريخي علائقا]]
6vy8nu1ai5h6h7a2gwwqlhr6vdptn1n
392193
392192
2026-07-08T11:19:25Z
Ibne maryam
17680
/* */
392193
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Islands in North Atlantic and Caribbean}}
{{About|the island region in the Caribbean and North Atlantic Ocean}}
{{Infobox Continent
|title = ويسٽ انڊيز<br>West Indies
|image = West Indies (orthographic projection).svg
|area = {{convert|239,681|km2|sqmi|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Caribbean}}{{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|151.5|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal =
|GDP_per_capita =
|ethnic_groups = آفريڪي-ڪيريبين<br>لاطيني-ڪيريبين<br>اصلوڪا-ڪيريبين<br>گورا-ڪيريبين<br>مخلوط-ڪيريبين<br>ايشيائي-ڪيريبين<br>مقامي
|religions = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;
|73.5% [[عيسائيت]]
|20.6% لامذهبيت
|2.5% روايتي مذهب
|2.1% [[هندومت]]
|1.3% ٻيا <ref>{{cite journal|url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml|title=Religions by Continent|journal=Journal of Religion and Demography|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Crossing|first2=Peter F.|volume=9|date=14 October 2022|issue=1–2|pages=91–110|doi=10.1163/2589742x-bja10013|url-access=subscription}}</ref>}}
|demonym = ويسٽ انڊين، ڪيريبين
|countries = {{Collapsible list
| title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Sovereign states|15]]
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Trinidad and Tobago}}
| {{Flag|Guyana}}
| {{Flag|Suriname}}
| {{Flag|Barbados}}
| {{Flag|Bahamas}}
| {{Flag|Antigua and Barbuda}}
| {{Flag|Grenada}}
| {{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
| {{Flag|Saint Lucia}}
| {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| {{Flag|Dominica}}
}} |
|list_countries =
|dependencies = {{Collapsible list |title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Dependent territories|18]] | {{Flag|Anguilla}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Aruba}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Bonaire}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|British Virgin Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Cayman Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Curaçao}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Guadeloupe|local2}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Martinique|territorial}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Montserrat}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Haiti}}-{{Flag|Navassa Island}} ([[United States]]) and ([[Haiti]]) | {{Flag|Puerto Rico}} ([[United States]]) | {{Flag|Saba}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Saint Barthélemy|local}} ([[France]]) | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]] ([[France]]) | {{Flag|Sint Eustatius}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Sint Maarten}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Turks and Caicos Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|US Virgin Islands}} ([[United States]])
}}
|languages = {{Plainlist|
* [[انگريزي ٻولي]]
* [[اسپيني ٻولي]]
* [[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]]
* [[ڊچ ٻولي]]
* [[ڪريئول ٻوليون]]
* [[اردو|ڪيريبين هندستاني]]
* پاپامينٽو
* مقامي ٻوليون}}
|time = [[UTC−05:00]] to [[UTC−04:00]]
|internet = [[List of Internet top-level domains|Multiple]]
|calling_code = [[List of country calling codes|Multiple]]
|cities = [[سانتو ڊومنگو]]<br>[[هوانا]]<br>[[پورٽ او پرنس]]<br>[[سان خوآن، پورٽوريڪو|سان خوآن]]<br>[[پورٽ آف اسپين]]<br>[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]<br>سينٽياگو ڊي ڪيوبا<br>سينٽياگو ڊي لاس ڪيباليروس<br>[[ناساو، بهاماز]]، [[نسائو]]<br>ڪاماگوائي<br>ڪيپ-هائيٽين
|m49 = <code>029</code> – [[ڪيريبيئن علائقو|ڪئريبين]]<br /><code>419</code> – [[لاطيني آمريڪا]]<br /><code>019</code> – [[آمريڪا کنڊ]]<br /><code>001</code> – [[دنيا]]
}}
'''ويسٽ انڊيز''' (West Indies) [[آمريڪا کنڊ]] جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر [[ايٽلانٽڪ سمنڊ]] ۽ [[ڪيريبئن سمنڊ]] سان گھريل آهي. ان ۾ تيرهه 13 [[خود مختيار رياستن جي فهرست|خودمختيار رياستون]]، اڻويهه 19 [[منحصر علائقو|انحصاري علائقا]] ۽ ٽن [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]] ([[گريٽر اينٽيليس|گريٽر اينٽيلس]]، [[ليسر اينٽيليس|ليسر اينٽيلس]] ۽ [[لوڪيان ٻيٽن جو ميڙ]]) شامل آهن.<ref>
{{cite web |title=West Indies |url=https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html |website=World Atlas}}</ref><ref>{{cite web |title=West Indies (island group, Atlantic Ocean) |url=https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean |website=Britannica}}</ref>
ذيلي علائقي ۾ اينٽيلس جا سڀئي ٻيٽ شامل آهن، ان کان سواء [[بهاماس|بهاماز]] ۽ ترڪس ۽ ڪيڪوس ٻيٽ، جيڪا اتر ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ آهن. اصطلاح اڪثر ڪري "[[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]]" سان ملائي سگهجي ٿي، جيتوڻيڪ پوء مرڪزي ۽ ڏکڻ آمريڪي مکيه زميني قومن جا ساحلي علائقا پڻ شامل ٿي سگهن ٿا، جن ۾ [[ميڪسيڪو]]، [[بيليز]]، [[هونڊورس]]، [[پاناما]]، [[ڪولمبيا]]، [[وينزويلا]]، [[فرينچ گيانا]]، [[گيانا]] ۽ [[سورينام]] شامل آهن، انهي سان گڏ [[برمودا]] جو ائٽلانٽڪ ٻيٽ وارو ملڪ، جيڪا سڀئي ثقافتي طور تي لاڳاپيل آهن پر جاگرافيائي طور تي ٽن مکيه ٻيٽن جي ميڙن کان مختلف آهن.
{{CSS image crop|Image=Atlantic continents at night by VIIRS.jpg|bSize=585|cWidth=275|cHeight=250|oTop=335|oLeft=0|Location=|Description=ويسٽ انڊيز؛ جئين ته سال 2012ع م [[ٻاهرين خلاء|خلاء]] کان رات جي وقت ڏٺو ويو.|Align=Left}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==وڌيڪ پڙهڻ==
{{Commons category|West Indies}}
* Cave, Roderick, and R. Cave. 1978. "Early Printing and the Book Trade in the West Indies". ''Library Quarterly'' 48 (April): 163–92.
* Cromwell, Jesse. "More than Slaves and Sugar: Recent Historiography of the Trans-imperial Caribbean and Its Sinew Populations". ''History Compass'' (2014) 12#10 pp 770–783.
* Higman, Barry W. ''A Concise History of the Caribbean''. (2011)
* {{Cite book|last1=Jones|first1=Alfred Lewis|author-link=Alfred Lewis Jones|title=The Empire and the century|date=1905|publisher=John Murray|location=London|pages=877–882|chapter=[[s:The Empire and the century/The West Indies|The West Indies]]}}
* Martin, Tony, ''Caribbean History: From Pre-colonial Origins to the Present'' (2011)
{{Caribbean topic}}
{{Caribbean topics}}
{{Regions of the world}}
{{Authority control}}
{{Coord|19|N|71|W|dim:1000000|display=title}}
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:تاريخي علائقا]]
[[زمرو:ڪئريبين علائقو]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا تاريخي علائقا]]
jec73d30a7xevx1suo0t89rg5f6tvvm
392194
392193
2026-07-08T11:21:14Z
Ibne maryam
17680
/* */
392194
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Islands in North Atlantic and Caribbean}}
{{About|the island region in the Caribbean and North Atlantic Ocean}}
{{Infobox Continent
|title = ويسٽ انڊيز<br>West Indies
|image = West Indies (orthographic projection).svg
|area = {{convert|239,681|km2|sqmi|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Caribbean}}{{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|151.5|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal =
|GDP_per_capita =
|ethnic_groups = آفريڪي-ڪيريبين<br>لاطيني-ڪيريبين<br>اصلوڪا-ڪيريبين<br>گورا-ڪيريبين<br>مخلوط-ڪيريبين<br>ايشيائي-ڪيريبين<br>مقامي
|religions = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;
|73.5% [[عيسائيت]]
|20.6% لامذهبيت
|2.5% روايتي مذهب
|2.1% [[هندومت]]
|1.3% ٻيا <ref>{{cite journal|url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml|title=Religions by Continent|journal=Journal of Religion and Demography|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Crossing|first2=Peter F.|volume=9|date=14 October 2022|issue=1–2|pages=91–110|doi=10.1163/2589742x-bja10013|url-access=subscription}}</ref>}}
|demonym = ويسٽ انڊين، ڪيريبين
|countries = {{Collapsible list
| title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Sovereign states|15]]
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Trinidad and Tobago}}
| {{Flag|Guyana}}
| {{Flag|Suriname}}
| {{Flag|Barbados}}
| {{Flag|Bahamas}}
| {{Flag|Antigua and Barbuda}}
| {{Flag|Grenada}}
| {{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
| {{Flag|Saint Lucia}}
| {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
| {{Flag|Dominica}}
}} |
|list_countries =
|dependencies = {{Collapsible list |title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Dependent territories|18]] | {{Flag|Anguilla}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Aruba}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Bonaire}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|British Virgin Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Cayman Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Curaçao}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Guadeloupe|local2}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Martinique|territorial}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Montserrat}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Haiti}}-{{Flag|Navassa Island}} ([[United States]]) and ([[Haiti]]) | {{Flag|Puerto Rico}} ([[United States]]) | {{Flag|Saba}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Saint Barthélemy|local}} ([[France]]) | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]] ([[France]]) | {{Flag|Sint Eustatius}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Sint Maarten}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Turks and Caicos Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|US Virgin Islands}} ([[United States]])
}}
|languages = {{Plainlist|
* [[انگريزي ٻولي]]
* [[اسپيني ٻولي]]
* [[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]]
* [[ڊچ ٻولي]]
* [[ڪريئول ٻوليون]]
* [[اردو|ڪيريبين هندستاني]]
* پاپامينٽو
* مقامي ٻوليون}}
|time = [[UTC−05:00]] to [[UTC−04:00]]
|internet = [[List of Internet top-level domains|Multiple]]
|calling_code = [[List of country calling codes|Multiple]]
|cities = [[سانتو ڊومنگو]]<br>[[هوانا]]<br>[[پورٽ او پرنس]]<br>[[سان خوآن، پورٽو ريڪو|سان خوآن]]<br>[[پورٽ آف اسپين]]<br>[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]<br>سينٽياگو ڊي ڪيوبا<br>سينٽياگو ڊي لاس ڪيباليروس<br>[[ناساو، بهاماز]]، [[نسائو]]<br>ڪاماگوائي<br>ڪيپ-هائيٽين
|m49 = <code>029</code> – [[ڪيريبيئن علائقو|ڪئريبين]]<br /><code>419</code> – [[لاطيني آمريڪا]]<br /><code>019</code> – [[آمريڪا کنڊ]]<br /><code>001</code> – [[دنيا]]
}}
'''ويسٽ انڊيز''' (West Indies) [[آمريڪا کنڊ]] جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر [[ايٽلانٽڪ سمنڊ]] ۽ [[ڪيريبئن سمنڊ]] سان گھريل آهي. ان ۾ تيرهه 13 [[خود مختيار رياستن جي فهرست|خودمختيار رياستون]]، اڻويهه 19 [[منحصر علائقو|انحصاري علائقا]] ۽ ٽن [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]] ([[گريٽر اينٽيليس|گريٽر اينٽيلس]]، [[ليسر اينٽيليس|ليسر اينٽيلس]] ۽ [[لوڪيان ٻيٽن جو ميڙ]]) شامل آهن.<ref>
{{cite web |title=West Indies |url=https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html |website=World Atlas}}</ref><ref>{{cite web |title=West Indies (island group, Atlantic Ocean) |url=https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean |website=Britannica}}</ref>
ذيلي علائقي ۾ اينٽيلس جا سڀئي ٻيٽ شامل آهن، ان کان سواء [[بهاماس|بهاماز]] ۽ ترڪس ۽ ڪيڪوس ٻيٽ، جيڪا اتر ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ آهن. اصطلاح اڪثر ڪري "[[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]]" سان ملائي سگهجي ٿي، جيتوڻيڪ پوء مرڪزي ۽ ڏکڻ آمريڪي مکيه زميني قومن جا ساحلي علائقا پڻ شامل ٿي سگهن ٿا، جن ۾ [[ميڪسيڪو]]، [[بيليز]]، [[هونڊورس]]، [[پاناما]]، [[ڪولمبيا]]، [[وينزويلا]]، [[فرينچ گيانا]]، [[گيانا]] ۽ [[سورينام]] شامل آهن، انهي سان گڏ [[برمودا]] جو ائٽلانٽڪ ٻيٽ وارو ملڪ، جيڪا سڀئي ثقافتي طور تي لاڳاپيل آهن پر جاگرافيائي طور تي ٽن مکيه ٻيٽن جي ميڙن کان مختلف آهن.
{{CSS image crop|Image=Atlantic continents at night by VIIRS.jpg|bSize=585|cWidth=275|cHeight=250|oTop=335|oLeft=0|Location=|Description=ويسٽ انڊيز؛ جئين ته سال 2012ع م [[ٻاهرين خلاء|خلاء]] کان رات جي وقت ڏٺو ويو.|Align=Left}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==وڌيڪ پڙهڻ==
{{Commons category|West Indies}}
* Cave, Roderick, and R. Cave. 1978. "Early Printing and the Book Trade in the West Indies". ''Library Quarterly'' 48 (April): 163–92.
* Cromwell, Jesse. "More than Slaves and Sugar: Recent Historiography of the Trans-imperial Caribbean and Its Sinew Populations". ''History Compass'' (2014) 12#10 pp 770–783.
* Higman, Barry W. ''A Concise History of the Caribbean''. (2011)
* {{Cite book|last1=Jones|first1=Alfred Lewis|author-link=Alfred Lewis Jones|title=The Empire and the century|date=1905|publisher=John Murray|location=London|pages=877–882|chapter=[[s:The Empire and the century/The West Indies|The West Indies]]}}
* Martin, Tony, ''Caribbean History: From Pre-colonial Origins to the Present'' (2011)
{{Caribbean topic}}
{{Caribbean topics}}
{{Regions of the world}}
{{Authority control}}
{{Coord|19|N|71|W|dim:1000000|display=title}}
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:تاريخي علائقا]]
[[زمرو:ڪئريبين علائقو]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا تاريخي علائقا]]
6948rq5isfb7zzejipgx9lkifq0p06k
392195
392194
2026-07-08T11:27:28Z
Ibne maryam
17680
/* */
392195
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Islands in North Atlantic and Caribbean}}
{{About|the island region in the Caribbean and North Atlantic Ocean}}
{{Infobox Continent
|title = ويسٽ انڊيز<br>West Indies
|image = West Indies (orthographic projection).svg
|area = {{convert|239,681|km2|sqmi|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Caribbean}}{{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|151.5|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal =
|GDP_per_capita =
|ethnic_groups = آفريڪي-ڪيريبين<br>لاطيني-ڪيريبين<br>اصلوڪا-ڪيريبين<br>گورا-ڪيريبين<br>مخلوط-ڪيريبين<br>ايشيائي-ڪيريبين<br>مقامي
|religions = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;
|73.5% [[عيسائيت]]
|20.6% لامذهبيت
|2.5% روايتي مذهب
|2.1% [[هندومت]]
|1.3% ٻيا <ref>{{cite journal|url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml|title=Religions by Continent|journal=Journal of Religion and Demography|last1=Johnson|first1=Todd M.|last2=Crossing|first2=Peter F.|volume=9|date=14 October 2022|issue=1–2|pages=91–110|doi=10.1163/2589742x-bja10013|url-access=subscription}}</ref>}}
|demonym = ويسٽ انڊين، ڪيريبين
|countries = {{Collapsible list
| title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Sovereign states|15]]
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Trinidad and Tobago}}
| {{Flag|Guyana}}
| {{Flag|Suriname}}
| {{Flag|Barbados}}
| {{Flag|Bahamas}}
| {{Flag|Antigua and Barbuda}}
| {{Flag|Grenada}}
| {{Flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]]
| {{Flagicon|Saint Lucia}} [[سينٽ لوسيا]]
| {{Flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[سينٽ ونسينٽ ۽ گريناڊائنز]]
| {{Flag|Dominica}}
}} |
|list_countries =
|dependencies = {{Collapsible list |title = [[List of sovereign states and dependent territories in the West Indies#Dependent territories|18]] | {{Flag|Anguilla}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Aruba}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Bonaire}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|British Virgin Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Cayman Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Curaçao}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Guadeloupe|local2}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Martinique|territorial}} ([[French Fifth Republic|France]]) | {{Flag|Montserrat}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|Haiti}}-{{Flag|Navassa Island}} ([[United States]]) and ([[Haiti]]) | {{Flag|Puerto Rico}} ([[United States]]) | {{Flag|Saba}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Saint Barthélemy|local}} ([[France]]) | {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[Collectivity of Saint Martin|Saint Martin]] ([[France]]) | {{Flag|Sint Eustatius}} ([[Netherlands]]) | {{Flag|Sint Maarten}} ([[Kingdom of the Netherlands|Netherlands]]) | {{Flag|Turks and Caicos Islands}} ([[The Crown|UK]]) | {{Flag|US Virgin Islands}} ([[United States]])
}}
|languages = {{Plainlist|
* [[انگريزي ٻولي]]
* [[اسپيني ٻولي]]
* [[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]]
* [[ڊچ ٻولي]]
* [[ڪريئول ٻوليون]]
* [[اردو|ڪيريبين هندستاني]]
* پاپامينٽو
* مقامي ٻوليون}}
|time = [[UTC−05:00]] to [[UTC−04:00]]
|internet = [[List of Internet top-level domains|Multiple]]
|calling_code = [[List of country calling codes|Multiple]]
|cities = [[سانتو ڊومنگو]]<br>[[هوانا]]<br>[[پورٽ او پرنس]]<br>[[سان خوآن، پورٽو ريڪو|سان خوآن]]<br>[[پورٽ آف اسپين]]<br>[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]<br>سينٽياگو ڊي ڪيوبا<br>سينٽياگو ڊي لاس ڪيباليروس<br>[[ناساو، بهاماز]]، [[نسائو]]<br>ڪاماگوائي<br>ڪيپ-هائيٽين
|m49 = <code>029</code> – [[ڪيريبيئن علائقو|ڪئريبين]]<br /><code>419</code> – [[لاطيني آمريڪا]]<br /><code>019</code> – [[آمريڪا کنڊ]]<br /><code>001</code> – [[دنيا]]
}}
'''ويسٽ انڊيز''' (West Indies) [[آمريڪا کنڊ]] جو هڪ ٻيٽ وارو علائقو آهي، جيڪو اتر [[ايٽلانٽڪ سمنڊ]] ۽ [[ڪيريبئن سمنڊ]] سان گھريل آهي. ان ۾ تيرهه 13 [[خود مختيار رياستن جي فهرست|خودمختيار رياستون]]، اڻويهه 19 [[منحصر علائقو|انحصاري علائقا]] ۽ ٽن [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]] ([[گريٽر اينٽيليس|گريٽر اينٽيلس]]، [[ليسر اينٽيليس|ليسر اينٽيلس]] ۽ [[لوڪيان ٻيٽن جو ميڙ]]) شامل آهن.<ref>
{{cite web |title=West Indies |url=https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html |website=World Atlas}}</ref><ref>{{cite web |title=West Indies (island group, Atlantic Ocean) |url=https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean |website=Britannica}}</ref>
ذيلي علائقي ۾ اينٽيلس جا سڀئي ٻيٽ شامل آهن، ان کان سواء [[بهاماس|بهاماز]] ۽ ترڪس ۽ ڪيڪوس ٻيٽ، جيڪا اتر ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ آهن. اصطلاح اڪثر ڪري "[[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]]" سان ملائي سگهجي ٿي، جيتوڻيڪ پوء مرڪزي ۽ ڏکڻ آمريڪي مکيه زميني قومن جا ساحلي علائقا پڻ شامل ٿي سگهن ٿا، جن ۾ [[ميڪسيڪو]]، [[بيليز]]، [[هونڊورس]]، [[پاناما]]، [[ڪولمبيا]]، [[وينزويلا]]، [[فرينچ گيانا]]، [[گيانا]] ۽ [[سورينام]] شامل آهن، انهي سان گڏ [[برمودا]] جو ائٽلانٽڪ ٻيٽ وارو ملڪ، جيڪا سڀئي ثقافتي طور تي لاڳاپيل آهن پر جاگرافيائي طور تي ٽن مکيه ٻيٽن جي ميڙن کان مختلف آهن.
{{CSS image crop|Image=Atlantic continents at night by VIIRS.jpg|bSize=585|cWidth=275|cHeight=250|oTop=335|oLeft=0|Location=|Description=ويسٽ انڊيز؛ جئين ته سال 2012ع م [[ٻاهرين خلاء|خلاء]] کان رات جي وقت ڏٺو ويو.|Align=Left}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==وڌيڪ پڙهڻ==
{{Commons category|West Indies}}
* Cave, Roderick, and R. Cave. 1978. "Early Printing and the Book Trade in the West Indies". ''Library Quarterly'' 48 (April): 163–92.
* Cromwell, Jesse. "More than Slaves and Sugar: Recent Historiography of the Trans-imperial Caribbean and Its Sinew Populations". ''History Compass'' (2014) 12#10 pp 770–783.
* Higman, Barry W. ''A Concise History of the Caribbean''. (2011)
* {{Cite book|last1=Jones|first1=Alfred Lewis|author-link=Alfred Lewis Jones|title=The Empire and the century|date=1905|publisher=John Murray|location=London|pages=877–882|chapter=[[s:The Empire and the century/The West Indies|The West Indies]]}}
* Martin, Tony, ''Caribbean History: From Pre-colonial Origins to the Present'' (2011)
{{Caribbean topic}}
{{Caribbean topics}}
{{Regions of the world}}
{{Authority control}}
{{Coord|19|N|71|W|dim:1000000|display=title}}
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:تاريخي علائقا]]
[[زمرو:ڪئريبين علائقو]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا تاريخي علائقا]]
oykhnja46k306os5r1i4dwf1co1fos6
گوڏو
0
91185
392059
358939
2026-07-07T16:42:06Z
Intisar Ali
8681
/* */
392059
wikitext
text/x-wiki
{{short description|پرائيميٽن ۾ ڄنگهه جو سنڌو}}
{{Infobox anatomy
| Name = گوڏو
| Latin = articulatio genus
| Image = Human knees.jpg
| Caption = انساني گوڏا
| Width = 150px
| Image2 = Blausen 0597 KneeAnatomy Side.png
| Caption2 = ساڄو گوڏو (سامهون-ساڄي پاسي کان منظر)
| Precursor =
| System = [[انساني هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو|هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve = [[فيمورل تنت|فيمورل]]، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]]، [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]
| Lymph =
}}
[[انسان]]ن ۽ ٻين [[پرائيميٽ]]ن ۾، '''گوڏو''' [[ران]] کي [[ڄنگهه]] سان ڳنڍي ٿو ۽ ٻن [[سنڌو|سنڌن]] تي مشتمل هوندو آهي: هڪ [[ران جي هڏي]] ۽ [[پنڊيءَ جي هڏي]] جي وچ ۾ (ٽبيوفيمورل سنڌو)، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ [[گوڏي جي ڍڪڻي]] جي وچ ۾ (پيٽيلوفيمورل سنڌو).<ref>{{cite book |chapter=Anatomy of Knee |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KquYyFiVHtIC&pg=PA10 |pages=10–11 |first=Bimal |last=Chhajer |year=2006 |title=Knee Pain |publisher=Fusion Books |isbn=978-81-8419-181-3}}</ref> اهو انساني جسم جو سڀ کان وڏو سنڌو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Kulowski |first1=Jacob |date=July 1932 |title=Flexion contracture of the knee |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery |volume=14 |issue=3 |pages=618–663 |url=http://jbjs.org/content/14/3/618 |access-date=2015-05-08 |archive-url=https://archive.today/20160803181853/http://jbjs.org/content/14/3/618 |archive-date=2016-08-03 |url-status=dead }} Republished as: {{cite journal |pmid=17975372 |year=2007 |last1=Kulowski |first1=J |title=Flexion contracture of the knee: The mechanics of the muscular contracture and the turnbuckle cast method of treatment; with a review of fifty-five cases. 1932 |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |volume=464 |pages=4–10 |doi=10.1097/BLO.0b013e31815760ca |s2cid=9932906 |doi-access=free }}</ref> گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] سان گڏ ٿوري اندرين ۽ ٻاهرين ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏو چوٽ لڳڻ ۽ [[هڏسنڌي ڳرڻ]] جي پيدا ٿيڻ لاءِ حساس هوندو آهي.
ان کي اڪثر '''ٽبيوفيمورل''' ۽ '''پيٽيلوفيمورل''' جزن تي مشتمل ''مرڪب سنڌو'' چيو ويندو آهي.<ref name="pmid19594940">{{cite journal |doi=10.1186/1745-6673-4-19 |pmid=19594940 |pmc=2726153 |title=Occupational kneeling and radiographic tibiofemoral and patellofemoral osteoarthritis |journal=Journal of Occupational Medicine and Toxicology |volume=4 |pages=19 |year=2009 |last1=Rytter |first1=Søren |last2=Egund |first2=Niels |last3=Jensen |first3=Lilli |last4=Bonde |first4=Jens |doi-access=free }}</ref><ref name="pmid19726621">{{cite journal |doi=10.1177/0363546509341829 |pmid=19726621 |pmc=3832057 |title=Tibiofemoral and Patellofemoral Kinematics After Reconstruction of an Isolated Posterior Cruciate Ligament Injury: In Vivo Analysis During Lunge |journal=The American Journal of Sports Medicine |volume=37 |issue=12 |pages=2377–2385 |year=2009 | vauthors = Gill TJ, Van de Velde SK, Wing DW, Oh LS, Hosseini A, Li G}}</ref> ([[فبيولر پاسائتو رباط]] کي اڪثر ٽبيوفيمورل جزن سان گڏ شمار ڪيو ويندو آهي.)<ref name="pmid17764523">{{cite journal |doi=10.1111/j.1469-7580.2007.00803.x |pmid=17764523 |pmc=2375777 |title=The effect of tibiofemoral loading on proximal tibiofibular joint motion |journal=Journal of Anatomy |volume=211 |issue=5 |pages=647–653 |year=2007 |last1=Scott |first1=Jacob |last2=Lee |first2=Ho |last3=Barsoum |first3=Wael |last4=Van Den Bogert |first4=Antonie J.}}</ref>
{{TOC limit|3}}
== بناوٽ (Structure) ==
گوڏي جي بناوٽ ۾ ٽي اهم حصا شامل آهن:
# '''پيٽيلو فيمورل (Patellofemoral):''' جتي گوڏي جي چپڻي (Patella) ران جي هڏي سان ملي ٿي.
# '''ميڊيل ٽيبيو فيمورل (Medial tibiofemoral):''' اندريون جوڙ.
# '''ليٽرل ٽيبيو فيمورل (Lateral tibiofemoral):''' ٻاهريون جوڙ.
ڄمڻ وقت گوڏي جي چپڻي صرف نرم هڏي (Cartilage) جي صورت ۾ هوندي آهي، جيڪا 3 کان 5 سالن جي عمر تائين سخت هڏي ۾ تبديل ٿي ويندي آهي.
=== هڏيون ۽ مادا ===
گوڏي جو جوڙ هڪ خاص تيزاب جهڙي مادي (Synovial fluid) سان ڀريل هوندو آهي، جيڪو حرڪت دوران رگڙ کي گهٽائي ٿو. ان ۾ نرم هڏيون (Cartilage) پڻ هونديون آهن جيڪي هڏن کي هڪ ٻئي سان ٽڪرائڻ کان بچائين ٿيون.
=== ميناسڪس (Menisci) ===
گوڏي ۾ اڌ گول چڪر وانگر ٻه نرم هڏيون هونديون آهن جن کي 'ميناسڪس' چيو ويندو آهي. هي جوڙ جي وچ ۾ وزن کي برابر ورڇڻ ۽ جھٽڪن کي جذب ڪرڻ جو ڪم ڪن ٿيون.
== رڳون ۽ پٺا (Ligaments) ==
گوڏي کي مضبوطي فراهم ڪرڻ لاءِ ان ۾ ڪيترائي اهم پٽا (Ligaments) هوندا آهن:
* '''انٽيريئر ڪروشيئيٽ لڳامينٽ (ACL):''' هي گوڏي کي اڳيان وڌڻ کان روڪي ٿو.
* '''پوسٽيريئر ڪروشيئيٽ لڳامينٽ (PCL):''' هي گوڏي کي پويان وڃڻ کان روڪي ٿو.
* '''ميڊيل ڪوليٽرل لڳامينٽ (MCL):''' هي اندروني پاسي کان مضبوطي ڏئي ٿو.
* '''ليٽرل ڪوليٽرل لڳامينٽ (LCL):''' هي ٻاهرين پاسي کان مضبوطي ڏئي ٿو.
== اهميت ==
گوڏو انساني جسم جي وزن کڻڻ ۽ حرڪت ڪرڻ (هلڻ، ڊوڙڻ ۽ ٽپڻ) لاءِ انتهائي ضروري آهي. وڌيڪ وزن يا غلط حرڪت سبب گوڏي ۾ سور يا گٺيو (Osteoarthritis) جي بيماري ٿي سگهي ٿي.
== پڻ ڏسو ==
* [[انساني هڏائون پڃرو]]
* [[جوڙ]]
== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:انساني اناٽومي]]
[[زمرو:جوڙ]]
orixrmeq9vy4gi81i16eaonqss10ms7
392060
392059
2026-07-07T16:49:01Z
Intisar Ali
8681
392060
wikitext
text/x-wiki
{{short description|پرائيميٽن ۾ ڄنگهه جو سنڌو}}
{{Infobox anatomy
| Name = گوڏو
| Latin = articulatio genus
| Image = Human knees.jpg
| Caption = انساني گوڏا
| Width = 150px
| Image2 = Blausen 0597 KneeAnatomy Side.png
| Caption2 = ساڄو گوڏو (سامهون-ساڄي پاسي کان منظر)
| Precursor =
| System = [[انساني هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو|هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve = [[فيمورل تنت|فيمورل]]، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]]، [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]
| Lymph =
}}
[[انسان]]ن ۽ ٻين [[پرائيميٽ]]ن ۾، '''گوڏو''' [[ران]] کي [[ڄنگهه]] سان ڳنڍي ٿو ۽ ٻن [[سنڌو|سنڌن]] تي مشتمل هوندو آهي: هڪ [[ران جي هڏي]] ۽ [[پنڊيءَ جي هڏي]] جي وچ ۾ (ٽبيوفيمورل سنڌو)، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ [[گوڏي جي ڍڪڻي]] جي وچ ۾ (پيٽيلوفيمورل سنڌو).<ref>{{cite book |chapter=Anatomy of Knee |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KquYyFiVHtIC&pg=PA10 |pages=10–11 |first=Bimal |last=Chhajer |year=2006 |title=Knee Pain |publisher=Fusion Books |isbn=978-81-8419-181-3}}</ref> اهو انساني جسم جو سڀ کان وڏو سنڌو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Kulowski |first1=Jacob |date=July 1932 |title=Flexion contracture of the knee |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery |volume=14 |issue=3 |pages=618–663 |url=http://jbjs.org/content/14/3/618 |access-date=2015-05-08 |archive-url=https://archive.today/20160803181853/http://jbjs.org/content/14/3/618 |archive-date=2016-08-03 |url-status=dead }} Republished as: {{cite journal |pmid=17975372 |year=2007 |last1=Kulowski |first1=J |title=Flexion contracture of the knee: The mechanics of the muscular contracture and the turnbuckle cast method of treatment; with a review of fifty-five cases. 1932 |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |volume=464 |pages=4–10 |doi=10.1097/BLO.0b013e31815760ca |s2cid=9932906 |doi-access=free }}</ref> گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] سان گڏ ٿوري اندرين ۽ ٻاهرين ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏو چوٽ لڳڻ ۽ [[هڏسنڌي ڳرڻ]] جي پيدا ٿيڻ لاءِ حساس هوندو آهي.
ان کي اڪثر '''ٽبيوفيمورل''' ۽ '''پيٽيلوفيمورل''' جزن تي مشتمل ''مرڪب سنڌو'' چيو ويندو آهي.<ref name="pmid19594940">{{cite journal |doi=10.1186/1745-6673-4-19 |pmid=19594940 |pmc=2726153 |title=Occupational kneeling and radiographic tibiofemoral and patellofemoral osteoarthritis |journal=Journal of Occupational Medicine and Toxicology |volume=4 |pages=19 |year=2009 |last1=Rytter |first1=Søren |last2=Egund |first2=Niels |last3=Jensen |first3=Lilli |last4=Bonde |first4=Jens |doi-access=free }}</ref><ref name="pmid19726621">{{cite journal |doi=10.1177/0363546509341829 |pmid=19726621 |pmc=3832057 |title=Tibiofemoral and Patellofemoral Kinematics After Reconstruction of an Isolated Posterior Cruciate Ligament Injury: In Vivo Analysis During Lunge |journal=The American Journal of Sports Medicine |volume=37 |issue=12 |pages=2377–2385 |year=2009 | vauthors = Gill TJ, Van de Velde SK, Wing DW, Oh LS, Hosseini A, Li G}}</ref> ([[فبيولر پاسائتو رباط]] کي اڪثر ٽبيوفيمورل جزن سان گڏ شمار ڪيو ويندو آهي.)<ref name="pmid17764523">{{cite journal |doi=10.1111/j.1469-7580.2007.00803.x |pmid=17764523 |pmc=2375777 |title=The effect of tibiofemoral loading on proximal tibiofibular joint motion |journal=Journal of Anatomy |volume=211 |issue=5 |pages=647–653 |year=2007 |last1=Scott |first1=Jacob |last2=Lee |first2=Ho |last3=Barsoum |first3=Wael |last4=Van Den Bogert |first4=Antonie J.}}</ref>
{{TOC limit|3}}
==بناوت==
گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[سائنوويئل سنڌو|سائنوويئل سنڌي]] جو هڪ قسم آهي ۽ ٽن فعلي خانن تي مشتمل آهي: پيٽيلوفيمورل سنڌبندي، جيڪا [[گوڏي جي ڍڪڻي]]، يا "kneecap"، ۽ [[ران جي هڏي]] جي اڳئين پاسي موجود [[پيٽيلر نالي]] تي مشتمل آهي، جنهن ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ترڪندي آهي؛ ۽ وچئين ۽ پاسائتين ٽبيوفيمورل سنڌبنديون، جيڪي ران جي هڏي کي [[پنڊيءَ جي هڏي]]، يعني ڄنگهه جي هيٺئين حصي جي مُک هڏي، سان ڳنڍين ٿيون.<ref name="Burgener">{{cite book
| url = https://books.google.com/books?id=brsH_IqPzzoC&pg=PA390
| title = Differential Diagnosis in Magnetic Resonance Imaging
| first1 = Francis A. | last1 = Burgener
| first2 = Steven P. | last2 = Meyers
| first3 = Raymond K. | last3 = Tan
| first4 = Wolfgang | last4 = Zaunbauer
| publisher = Thieme | year = 2002
| isbn = 978-1588900852 |oclc= 48983197| location=Stuttgart }}, p. 390</ref> سنڌو [[سائنوويئل پاڻياٺ]] ۾ ٻڏل هوندو آهي، جيڪا [[سائنوويئل جهلي]] جي اندر موجود هوندي آهي؛ هن جهلي کي [[گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش|سنڌي پوش]] چيو ويندو آهي. گوڏي جو [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] هڪ اهڙو علائقو آهي، جيڪو تازو ٻيهر گهري جاچ ۽ تحقيق جو موضوع بڻيو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Chahla |first1=Jorge |last2=Moatshe |first2=Gilbert|last3=Dean |first3=Chase S.|last4=LaPrade |first4=Robert F.|date=2016|title=Posterolateral Corner of the Knee: Current Concepts|journal=The Archives of Bone and Joint Surgery |volume=4 |issue=2 |pages=97–103 |pmid=27200384 |pmc=4852053 }}</ref>
گوڏو جسم جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان اهم سنڌن مان هڪ آهي. اهو افقي (ڊوڙڻ ۽ هلڻ) ۽ عمودي (ٽپ ڏيڻ) رخن ۾ جسم جو وزن کڻڻ سان لاڳاپيل حرڪت ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/knee-joint/|title=Knee Joint|website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=2021-06-22}}</ref>
ڄمڻ وقت گوڏي جي ڍڪڻي رڳو [[ڪارٽليج]] مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪا ٽن کان پنجن ورهين جي عمر وچ ۾ [[هڏجڻ|هڏجي]] ([[هڏي]] ۾ تبديل ٿي) ويندي آهي. جيئن ته اها انساني جسم جي سڀ کان وڏي [[سيسامائيڊ هڏي]] آهي، تنهنڪري ان جي هڏجڻ واري عمل ۾ گهڻو وڌيڪ وقت لڳندو آهي.<ref>{{cite web|website=HowStuffWorks.com|title=Do babies have kneecaps?|url=http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315132631/http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|archive-date=2013-03-15|date=2009-02-19}}</ref>
{{gallery|mode=packed
|Gray351.png|ساڄي گوڏي جو پاسائتو پاسو
|Gray352.png|ساڄي گوڏي جو پٺيون پاسو
|Gray246.png|ران جي هڏي جون سنڌي سطحون
|Gray257.png|پنڊيءَ جي هڏي جون سنڌي سطحون
}}
===سنڌي جسم===
ران جي هڏي جا مُک سنڌي جسم ان جا [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتا]] ۽ [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيان]] [[ڪنڊائيل (ايناٽامي)|ڪنڊائيل]] آهن. اهي هيٺئين ۽ پٺئين پاسي ٿورا هڪٻئي کان پري ٿين ٿا؛ پاسائتو ڪنڊائيل اڳيان کان پٺئين حصي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو هوندو آهي، جڏهن ته وچئين ڪنڊائيل جي ويڪر وڌيڪ هڪجهڙي رهندي آهي.<ref name="Platzer">{{cite book |last=Platzer |first=Werner |title=Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System |publisher=[[ٿائيمي ميڊيڪل پبلشرز|ٿائيمي]] |year=2004 |isbn=978-1588901590 |edition=5th |pages=26, 192–252 |oclc=727951508}}</ref>{{rp|206}} [[سيجيٽل سطح]] ۾ ڪنڊائيلن جي وڪڙ جو اڌوڻ پٺئين پاسي ويندي ننڍو ٿيندو وڃي ٿو. هي گهٽجندڙ اڌوڻ [[اِنوالوٽ]] وچ نقطن جو هڪ سلسلو پيدا ڪري ٿو (يعني اهي گهاڻي تي واقع هوندا آهن). ان مان ٺهندڙ آرپار محورن جو سلسلو مُڙندڙ گوڏي ۾ ترڪڻ ۽ لڙهڻ واري حرڪت جي اجازت ڏئي ٿو، جڏهن ته اهو به يقيني بڻائي ٿو ته پاسائتا رباط ايترا ڍرا رهن جو عمودي محور جي چوڌاري وچئين ڪنڊائيل جي وڪڙ سان لاڳاپيل ڦيري جي اجازت ڏئي سگهن.<ref name="Platzer" />{{rp|194–95}}
پنڊيءَ جي هڏي جي ڪنڊائيلن جو جوڙو وچڪنڊائيلي اڀار وسيلي هڪٻئي کان جدا ٿيل هوندو آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|206}} جيڪو هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين ڳوڙهي تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|202}}
گوڏي جي ڍڪڻي پڻ هڪ سنڌي جسم طور ڪم ڪري ٿي ۽ ان جي پٺئين سطح کي گوڏي جي ٽروڪليا چيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|title=The Netter collection of medical illustrations. Volume 6, Musculoskeletal system. Part II, Spine and lower limb: a compilation of paintings|author=Netter, Frank H. |date=2013|publisher=Elsevier Saunders|others=Iannotti, Joseph P., Parker, Richard D. (Orthopedist), Machado, Carlos A. G.|isbn=978-1416063827|edition=2nd|location=Philadelphia, PA|oclc=821699791}}</ref> اها سنڌي پوش جي سنهي اڳئين ڀت ۾ جڙيل هوندي آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} ان جي پٺئين سطح تي هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين سنڌي سطح هوندي آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|194}} جيڪي ٻئي [[ران جي هڏي جو وچڪنڊائيلي کڏو|پيٽيلر سطح]] سان ڳنڍيل هونديون آهن؛ هيءَ سطح هڏي جي هيٺئين ڇيڙي جي اڳئين پاسي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن کي پاڻ ۾ ملائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|192}}
===سنڌي پوش===
{{Main|گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش}}
سنڌي پوش ۾ هڪ [[سائنوويئل پاڻياٺ|سائنوويئل]] جهلي ۽ هڪ ريشي جهلي هوندي آهي، جن جي وچ ۾ چرٻيءَ جا تهه هوندا آهن. اڳئين پاسي، سائنوويئل جهلي ران جي هڏي ۽ پنڊيءَ جي هڏي ٻنهي تي ڪارٽليج جي ڪناري سان ڳنڍيل هوندي آهي، پر ران جي هڏي تي اها سپراپيٽيلر [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] يا خال سان ڳنڍجي سنڌي جاءِ کي مٿئين پاسي وڌائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|210}} [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو]] سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي چپجڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Reider-etal">{{cite journal |pmid=7204430 |url=http://www.jbjs.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7204430 |year=1981 |last1=Reider |first1=B |title=The anterior aspect of the knee joint |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery. American Volume |volume=63 |issue=3 |pages=351–356 |last2=Marshall |first2=J. L. |last3=Koslin |first3=B |last4=Ring |first4=B |last5=Girgis |first5=F. G. |doi=10.2106/00004623-198163030-00004 |url-access=subscription }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> پٺئين پاسي، سائنوويئل جهلي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن جي ڪنارن سان ڳنڍيل هوندي آهي، جنهن سان ٻه وڌاءَ (گيسٽروڪنيميس جي وچئين مٿي هيٺان سيمي ميمبرينوسس برسا ۽ گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي هيٺان پوپليٽيئل برسا) ٺهن ٿا،<ref name="Ryan 2011">{{cite book |last1=Ryan |first1=Stephanie |title=Anatomy for diagnostic imaging |date=2011 |publisher=Elsevier Ltd |isbn=978-0702029714 |oclc=
729966424 |pages=289, 292|edition=Third |chapter=Chapter 8}}</ref> جيڪي سپراپيٽيلر برسا جهڙا هوندا آهن. انهن ٻن وڌائن جي وچ ۾ سائنوويئل جهلي سنڌي جي مرڪز ۾ ٻنهي صليبي رباطن جي اڳيان کان گذري ٿي، جنهن سان اندرئين پاسي رخ رکندڙ هڪ کيسي جهڙو خال ٺهي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
سائنوويئم پوش ۽ ان جي برسن جي اندرين سطح کي ڍڪي ٿو. سائنوويئم انفراپيٽيلر چرٻيءَ واري گدي کي پڻ ڍڪي ٿو، جيڪا پيٽيلر رباط جي هيٺان موجود هوندي آهي. سائنوويئم ٻن وراڪن جي صورت ۾ چرٻيءَ واري گدي ۾ اڀري ٿو.<ref name="Ryan 2011"/>
===تنتون===
اڳئين پاسي کان ڏسڻ تي، گوڏي جي مٿئين-پاسائتي چوٿين حصي کي [[ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس انٽرميڊيس]] ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[سائياٽڪ تنت]]، مٿئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ [[عام فبيولر تنت]] تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ هيٺئين-پاسائتي چوٿين حصي ۾ هيٺئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ ورجندڙ فبيولر تنتون نمايان آهن؛ مٿئين-وچئين چوٿين حصي کي [[ويسٽس ميڊيئلس]] ۽ ويسٽس انٽرميڊيس ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]] ۽ سائياٽڪ تنتون، ۽ مٿئين وچئين جينيڪيولر تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ جڏهن ته هيٺئين-وچئين چوٿين حصي کي هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنت ۽ [[سيفينس تنت]] جي انفراپيٽيلر شاخ تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name="tran-ant">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Lam K, Baig E, Agur AM, Gofeld M |title=Anatomical Study of the Innervation of Anterior Knee Joint Capsule: Implication for Image-Guided Intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=43 |issue=4 |pages=407–414 |date=May 2018 |pmid=29557887 |doi=10.1097/AAP.0000000000000778 |url=https://www.proquest.com/docview/2720408173|id={{ProQuest|2720408173}} |url-access=subscription }}</ref><ref name="fonk">{{cite journal |vauthors=Fonkoué L, Behets C, Kouassi JK, Coyette M, Detrembleur C, Thienpont E, Cornu O|display-authors=3 |title=Distribution of sensory nerves supplying the knee joint capsule and implications for genicular blockade and radiofrequency ablation: an anatomical study |journal=Surgical and Radiologic Anatomy |volume=41 |issue=12 |pages=1461–1471 |date=December 2019 |pmid=31338537 |doi=10.1007/s00276-019-02291-y |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00276-019-02291-y|url-access=subscription }}</ref>
اوبٽيوريٽر ۽ ٽبيئل تنتن جون سنڌي شاخون گوڏي جي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏين ٿيون، جڏهن ته عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت پڻ اضافي تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ ٽبيئل تنت سڄي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏئي ٿي؛ اوبٽيوريٽر تنت جو پٺيون ڀاڱو ۽ ٽبيئل تنت پٺئين پوش جي مٿئين-وچئين حصي کي تنتي پهچ ڏين ٿا؛ جڏهن ته پٺئين پوش جي مٿئين-پاسائتي حصي کي ٽبيئل تنت، عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name=fonk/><ref name="tran-post">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Gofeld M, Chan V, Agur AM |title=Anatomical study of the innervation of posterior knee joint capsule: implication for image-guided intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=44 |issue=2 |pages=234–238 |date=February 2019 |pmid=30700618 |doi=10.1136/rapm-2018-000015 |url=https://www.proquest.com/docview/2553100556|id={{ProQuest|2553100556}} |url-access=subscription }}</ref>
===برسا===
{{Main|گوڏي جا برسا}}
ڪيترائي [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙي بيٺل آهن. سڀ کان وڏو ڳنڍيل برسا مٿي بيان ڪيل [[سپراپيٽيلر برسا]] آهي. گوڏي جي پٺئين پاسي چار تمام ننڍا برسا موجود آهن. ٻه اڻ ڳنڍيل برسا گوڏي جي ڍڪڻي جي اڳيان ۽ پيٽيلر [[ٽينڊن]] جي هيٺان موجود آهن، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ٻيا برسا پڻ موجود هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
===ڪارٽليج===
[[ڪارٽليج]] هڪ سنهو ۽ لچڪدار [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]] آهي، جيڪو [[هڏي]] جي بچاءَ ڪري ٿو ۽ يقيني بڻائي ٿو ته [[سنڌو|سنڌي]] سطحون هڪٻئي مٿان آسانيءَ سان ترڪي سگهن. ڪارٽليج گوڏي جي نرم ۽ هموار حرڪت کي يقيني بڻائي ٿو. گوڏن ۾ سنڌي ڪارٽليج جا ٻه قسم آهن: ريشي ڪارٽليج ([[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]]) ۽ [[هائيلن ڪارٽليج]]. ريشي ڪارٽليج ۾ ڇڪ سَهڻ جي سگهه هوندي آهي ۽ اهو دٻاءَ جي مزاحمت ڪري سگهي ٿو.{{clarify|date=January 2024}} هائيلن ڪارٽليج انهن سطحن کي ڍڪي ٿو، جن تي سنڌا حرڪت ڪن ٿا. سنڌي ڪارٽليج اندر ڪوليجن ريشن بابت بيننگهوف بيان ڪيو آهي ته اهي هيٺسنڌي هڏي مان شعاعي نموني نڪرن ٿا ۽ نام نهاد گوٿڪ ڪمانون ٺاهين ٿا. ڪارٽليج جي سطح تي اهي ريشا مماسي رخ ۾ نظر اچن ٿا ۽ گسجڻ جي مزاحمت وڌائين ٿا. هائيلن ڪارٽليج اندر رت جون ناليون نه هونديون آهن؛ ان جي خوراڪ ڦهلاءَ وسيلي ٿيندي آهي. سائنوويئل پاڻياٺ ۽ هيٺسنڌي هڏي جو گودو ٻئي هائيلن ڪارٽليج لاءِ خوراڪ جا وسيلا آهن. انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ وسيلي جي کوٽ ڳرڻ جو سبب بڻجي ٿي. ورهين سان ڪارٽليج گسندو وڃي ٿو. ڪارٽليج ۾ پاڻ مرادو بحال ٿيڻ جي سگهه تمام محدود هوندي آهي. نئون ٺهندڙ تاندورو عام طور اصل هائيلن ڪارٽليج کان گهٽ معيار واري ريشي ڪارٽليج جي وڏي حصي تي مشتمل هوندو آهي. نتيجي طور، وقت سان ڪارٽليج ۾ نيون ڏارون ۽ ڦاٽ پيدا ٿيندا آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/science/cartilage|title=Cartilage|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=2021-06-23}}</ref>
===مينسڪس===
{{Main|وچيون مينسڪس|پاسائتو مينسڪس}}
گوڏي جي سنڌي جي [[سنڌي ڊسڪ]]ن کي مينسڪس چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ اهي سنڌي جاءِ کي رڳو جزوي طور ورهائين ٿيون.<ref name="Platzer" />{{rp|26}} اهي ٻه ڊسڪون، وچيون مينسڪس ۽ پاسائتو مينسڪس، ڳنڍيندڙ تاندوري مان ٺهيل آهن، جن ۾ ڪارٽليج جهڙا جيوگهرڙا رکندڙ گهڻا ڪوليجن ريشا هوندا آهن. مضبوط ريشا هڪ ڳانڍاپي کان ٻئي ڳانڍاپي تائين مينسڪس سان گڏ هلن ٿا، جڏهن ته ڪمزور شعاعي ريشا انهن سان هڪٻئي ۾ اڻيل هوندا آهن. مينسڪس گوڏي جي سنڌي جي مرڪز ۾ چپٽا، پاسائتي پاسي سائنوويئل جهلي سان ڳنڍيل، ۽ پنڊيءَ جي هڏي جي سطح مٿان حرڪت ڪرڻ جي قابل هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|208}}<ref>{{cite web|last=Gibbon|first=Anthony|title=Knee Anatomy|url=http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|publisher=North Yorkshire Orthopaedic Specialists|access-date=6 February 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423141216/http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|archive-date=23 April 2013}}</ref> مينسڪس جون مٿيون ۽ هيٺيون سطحون آزاد هونديون آهن. هر مينسڪس جا اڳيان ۽ پٺيان سڱ هوندا آهن، جيڪي پنڊيءَ جي هڏي جي وچڪنڊائيلي علائقي ۾ ملن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/>
وچيون مينسڪس وڏو، گهٽ وڪريل ۽ سنهو هوندو آهي. ان جو پٺيون سڱ (14 ملي ميٽر) اڳئين سڱ (6 ملي ميٽر) کان ٿلهو هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
پاسائتو مينسڪس ننڍو، وڌيڪ وڪريل (لڳ ڀڳ گول) ۽ وچئين مينسڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هڪجهڙي ٿولهه (10 ملي ميٽر) وارو هوندو آهي. پاسائتو مينسڪس سنڌي پوش سان گهٽ ڳنڍيل هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ ان جي پٺئين-پاسائتي سطح مان [[پوپليٽيئس]] ٽينڊن گذري ٿو، جيڪو مينسڪس کي پوش کان جدا ڪري ٿو. پوپليٽيئس ٽينڊن پاسائتي مينسڪس سان ڳنڍيل نه هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
===رباط===
[[File:Knee diagram.svg|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-پاسائتو پاسو]]
[[File:Knee medial view.gif|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-وچيون پاسو]]
گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙيندڙ رباط حرڪتن کي محدود ڪري استحڪام فراهم ڪن ٿا ۽ مينسڪس توڙي ڪيترن برسن سان گڏجي سنڌي پوش جي بچاءَ ڪن ٿا.<ref>{{Citation |last1=Goldman |first1=Lee |title=Goldman's Cecil Medicine |date=2012 |work= |pages=vii |publisher=Elsevier |last2=Schafer |first2=Andrew I.|doi=10.1016/b978-1-4377-1604-7.00513-3 |doi-access=free }}</ref>
====پوش اندر====
گوڏي کي [[صليبي رباط]]ن جو هڪ جوڙو مستحڪم رکي ٿو. اهي ٻئي رباط سائنوويئم کان ٻاهر، پر پوش جي اندر موجود رباط آهن.<ref name="pmid20110155">{{cite journal |vauthors=Kam CK, Chee DW, Peh WC |title=Magnetic resonance imaging of cruciate ligament injuries of the knee |journal=Canadian Association of Radiologists Journal |volume=61 |issue=2 |pages=80–89 |date=April 2010 |pmid=20110155 |doi=10.1016/j.carj.2009.11.003 |s2cid=40819119 |url=}}</ref> [[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي پاسائتي ڪنڊائيل]] کان اڳئين [[وچڪنڊائيلي علائقي]] تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/> اڳيون صليبي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو اڳتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> گوڏي جي وٽجڻ يا مُڙڻ دوران اهو اڪثر ڦاٽي پوندو آهي.<ref>{{Cite web |title=ACL injury - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |access-date=2022-12-30 |website=Mayo Clinic |language=en |archive-date=2018-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123174932/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |url-status=live }}</ref> [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] کان پٺئين وچڪنڊائيلي علائقي تائين پکڙيل هوندو آهي. هي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ پٺتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> هن رباط کي چوٽ لڳڻ غيرمعمولي آهي، پر رباط تي سڌي زوردار ڌڪ جي نتيجي ۾ ٿي سگهي ٿي.{{citation needed|date=April 2022}}
[[گوڏي جو آرپار رباط|آرپار رباط]] پاسائتي مينسڪس کان وچئين مينسڪس تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو مينسڪس جي اڳيان کان گذري ٿو. 10 سيڪڙو حالتن ۾ اهو ڪيترن پٽن ۾ ورهايل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|208}} ٻئي مينسڪس اڳئين پاسي هن رباط وسيلي هڪٻئي سان ڳنڍيل هوندا آهن.<ref name="Diab">{{cite book
| title = Lexicon of Orthopaedic Etymology
| url = https://books.google.com/books?id=fstFQVnw8-wC&pg=PA200
| first = Mohammad | last = Diab
| publisher = Taylor & Francis | year = 1999
| isbn = 978-9057025976 |oclc= 43779363 }}, p. 200</ref> [[پٺيون مينسڪوفيمورل رباط|پٺيون]] (ورِسبرگ جو) ۽ [[اڳيون مينسڪوفيمورل رباط]] (همفري جو) پاسائتي مينسڪس جي پٺئين سڱ کان ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل تائين پکڙيل هوندا آهن. اهي ترتيبوار پٺئين صليبي رباط جي اڳيان ۽ پٺيان کان گذرن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/><ref name="Platzer" />{{rp|208}} [[گوڏي جو ڪورونري رباط|مينسڪوٽبيئل رباط]] (يا "ڪورونري رباط") مينسڪس جي هيٺئين ڪنارن کان ٽبيئل پليٽو جي ڪنارن تائين پکڙيل هوندا آهن.
====پوش کان ٻاهر====
[[پيٽيلر رباط]] گوڏي جي ڍڪڻي کي [[پنڊيءَ جي هڏي جي ڳوڙهي]] سان ڳنڍي ٿو. ان کي ڪڏهن ڪڏهن پيٽيلر ٽينڊن پڻ چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪواڊريسيپس ٽينڊن]] (جيڪو گوڏي جي ڍڪڻي کي وڪوڙي ٿو) ۽ گوڏي جي ڍڪڻي کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍيندڙ حصي جي وچ ۾ ڪا چٽي جدائي ناهي.<ref>{{cite web |title=Definition of patellar tendon |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105032616/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |archive-date=2013-11-05 |access-date=2008-12-11 |publisher=MedicineNet.com}}</ref> هي تمام مضبوط رباط گوڏي جي ڍڪڻي کي ميڪانيڪي اُڀار ڏيڻ ۾ مدد ڪري ٿو<ref name="Moore">{{cite book |last1=Moore |first1=Keith L. |url=https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1 |title=Clinically Oriented Anatomy |last2=Dalley |first2=Arthur F. |last3=Agur |first3=Anne M. R. |publisher=[[لپنڪاٽ وليمز اينڊ ولڪنز]] |year=2006 |isbn=978-0781736398 |page=[https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1/page/594 594] |oclc=57202439 |url-access=registration}}, p. 194</ref> ۽ ران جي هڏي جي ڪنڊائيلن لاءِ ڍڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. پيٽيلر رباط جي پاسائتي ۽ وچئين پاسي، [[پاسائتو ريٽيناڪيولم|پاسائتو ۽ وچيون ريٽيناڪيولم]] [[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس ميڊيئلس|ويسٽس ميڊيئلس ڏورن]] جي ريشن کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍين ٿا. [[ايليوٽبيئل پٽي]] جا ڪجهه ريشا پاسائتي ريٽيناڪيولم ۾ پکڙجن ٿا ۽ وچيون ريٽيناڪيولم ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل مان نڪرندڙ ڪجهه آرپار ريشن کي حاصل ڪري ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
[[وچيون پاسائتو رباط]] (MCL، جنهن کي "ٽبيئل رباط" پڻ چيو ويندو آهي) [[ران جي هڏي جو وچيون ايپي ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل]] کان [[پنڊيءَ جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو ريشن جي ٽن گروهن مان ٺهيل هوندو آهي، جن مان هڪ ٻنهي هڏن جي وچ ۾ پکڙيل هوندو آهي، جڏهن ته ٻه وچئين مينسڪس سان ڳنڍيل هوندا آهن. وچيون پاسائتو رباط جزوي طور [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] سان ڍڪيل هوندو آهي ۽ [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] جو ٽينڊن ان جي هيٺان کان گذرندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} اهو گوڏي جي پاسائتي پاسي تي لڳندڙ زور ([[ويلگس بگاڙ|ويلگس]] زور) سبب گوڏي جي وچئين پاسي کي کلي مُڙڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
== رڳون ۽ پٺا (Ligaments) ==
گوڏي کي مضبوطي فراهم ڪرڻ لاءِ ان ۾ ڪيترائي اهم پٽا (Ligaments) هوندا آهن:
* '''انٽيريئر ڪروشيئيٽ لڳامينٽ (ACL):''' هي گوڏي کي اڳيان وڌڻ کان روڪي ٿو.
* '''پوسٽيريئر ڪروشيئيٽ لڳامينٽ (PCL):''' هي گوڏي کي پويان وڃڻ کان روڪي ٿو.
* '''ميڊيل ڪوليٽرل لڳامينٽ (MCL):''' هي اندروني پاسي کان مضبوطي ڏئي ٿو.
* '''ليٽرل ڪوليٽرل لڳامينٽ (LCL):''' هي ٻاهرين پاسي کان مضبوطي ڏئي ٿو.
== اهميت ==
گوڏو انساني جسم جي وزن کڻڻ ۽ حرڪت ڪرڻ (هلڻ، ڊوڙڻ ۽ ٽپڻ) لاءِ انتهائي ضروري آهي. وڌيڪ وزن يا غلط حرڪت سبب گوڏي ۾ سور يا گٺيو (Osteoarthritis) جي بيماري ٿي سگهي ٿي.
== پڻ ڏسو ==
* [[انساني هڏائون پڃرو]]
* [[جوڙ]]
== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:انساني اناٽومي]]
[[زمرو:جوڙ]]
htwkao14x1fxyv26g62u8bs8pzupdic
392061
392060
2026-07-07T16:49:55Z
Intisar Ali
8681
392061
wikitext
text/x-wiki
{{short description|پرائيميٽن ۾ ڄنگهه جو سنڌو}}
{{Infobox anatomy
| Name = گوڏو
| Latin = articulatio genus
| Image = Human knees.jpg
| Caption = انساني گوڏا
| Width = 150px
| Image2 = Blausen 0597 KneeAnatomy Side.png
| Caption2 = ساڄو گوڏو (سامهون-ساڄي پاسي کان منظر)
| Precursor =
| System = [[انساني هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو|هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve = [[فيمورل تنت|فيمورل]]، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]]، [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]
| Lymph =
}}
[[انسان]]ن ۽ ٻين [[پرائيميٽ]]ن ۾، '''گوڏو''' [[ران]] کي [[ڄنگهه]] سان ڳنڍي ٿو ۽ ٻن [[سنڌو|سنڌن]] تي مشتمل هوندو آهي: هڪ [[ران جي هڏي]] ۽ [[پنڊيءَ جي هڏي]] جي وچ ۾ (ٽبيوفيمورل سنڌو)، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ [[گوڏي جي ڍڪڻي]] جي وچ ۾ (پيٽيلوفيمورل سنڌو).<ref>{{cite book |chapter=Anatomy of Knee |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KquYyFiVHtIC&pg=PA10 |pages=10–11 |first=Bimal |last=Chhajer |year=2006 |title=Knee Pain |publisher=Fusion Books |isbn=978-81-8419-181-3}}</ref> اهو انساني جسم جو سڀ کان وڏو سنڌو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Kulowski |first1=Jacob |date=July 1932 |title=Flexion contracture of the knee |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery |volume=14 |issue=3 |pages=618–663 |url=http://jbjs.org/content/14/3/618 |access-date=2015-05-08 |archive-url=https://archive.today/20160803181853/http://jbjs.org/content/14/3/618 |archive-date=2016-08-03 |url-status=dead }} Republished as: {{cite journal |pmid=17975372 |year=2007 |last1=Kulowski |first1=J |title=Flexion contracture of the knee: The mechanics of the muscular contracture and the turnbuckle cast method of treatment; with a review of fifty-five cases. 1932 |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |volume=464 |pages=4–10 |doi=10.1097/BLO.0b013e31815760ca |s2cid=9932906 |doi-access=free }}</ref> گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] سان گڏ ٿوري اندرين ۽ ٻاهرين ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏو چوٽ لڳڻ ۽ [[هڏسنڌي ڳرڻ]] جي پيدا ٿيڻ لاءِ حساس هوندو آهي.
ان کي اڪثر '''ٽبيوفيمورل''' ۽ '''پيٽيلوفيمورل''' جزن تي مشتمل ''مرڪب سنڌو'' چيو ويندو آهي.<ref name="pmid19594940">{{cite journal |doi=10.1186/1745-6673-4-19 |pmid=19594940 |pmc=2726153 |title=Occupational kneeling and radiographic tibiofemoral and patellofemoral osteoarthritis |journal=Journal of Occupational Medicine and Toxicology |volume=4 |pages=19 |year=2009 |last1=Rytter |first1=Søren |last2=Egund |first2=Niels |last3=Jensen |first3=Lilli |last4=Bonde |first4=Jens |doi-access=free }}</ref><ref name="pmid19726621">{{cite journal |doi=10.1177/0363546509341829 |pmid=19726621 |pmc=3832057 |title=Tibiofemoral and Patellofemoral Kinematics After Reconstruction of an Isolated Posterior Cruciate Ligament Injury: In Vivo Analysis During Lunge |journal=The American Journal of Sports Medicine |volume=37 |issue=12 |pages=2377–2385 |year=2009 | vauthors = Gill TJ, Van de Velde SK, Wing DW, Oh LS, Hosseini A, Li G}}</ref> ([[فبيولر پاسائتو رباط]] کي اڪثر ٽبيوفيمورل جزن سان گڏ شمار ڪيو ويندو آهي.)<ref name="pmid17764523">{{cite journal |doi=10.1111/j.1469-7580.2007.00803.x |pmid=17764523 |pmc=2375777 |title=The effect of tibiofemoral loading on proximal tibiofibular joint motion |journal=Journal of Anatomy |volume=211 |issue=5 |pages=647–653 |year=2007 |last1=Scott |first1=Jacob |last2=Lee |first2=Ho |last3=Barsoum |first3=Wael |last4=Van Den Bogert |first4=Antonie J.}}</ref>
{{TOC limit|3}}
==بناوت==
گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[سائنوويئل سنڌو|سائنوويئل سنڌي]] جو هڪ قسم آهي ۽ ٽن فعلي خانن تي مشتمل آهي: پيٽيلوفيمورل سنڌبندي، جيڪا [[گوڏي جي ڍڪڻي]]، يا "kneecap"، ۽ [[ران جي هڏي]] جي اڳئين پاسي موجود [[پيٽيلر نالي]] تي مشتمل آهي، جنهن ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ترڪندي آهي؛ ۽ وچئين ۽ پاسائتين ٽبيوفيمورل سنڌبنديون، جيڪي ران جي هڏي کي [[پنڊيءَ جي هڏي]]، يعني ڄنگهه جي هيٺئين حصي جي مُک هڏي، سان ڳنڍين ٿيون.<ref name="Burgener">{{cite book
| url = https://books.google.com/books?id=brsH_IqPzzoC&pg=PA390
| title = Differential Diagnosis in Magnetic Resonance Imaging
| first1 = Francis A. | last1 = Burgener
| first2 = Steven P. | last2 = Meyers
| first3 = Raymond K. | last3 = Tan
| first4 = Wolfgang | last4 = Zaunbauer
| publisher = Thieme | year = 2002
| isbn = 978-1588900852 |oclc= 48983197| location=Stuttgart }}, p. 390</ref> سنڌو [[سائنوويئل پاڻياٺ]] ۾ ٻڏل هوندو آهي، جيڪا [[سائنوويئل جهلي]] جي اندر موجود هوندي آهي؛ هن جهلي کي [[گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش|سنڌي پوش]] چيو ويندو آهي. گوڏي جو [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] هڪ اهڙو علائقو آهي، جيڪو تازو ٻيهر گهري جاچ ۽ تحقيق جو موضوع بڻيو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Chahla |first1=Jorge |last2=Moatshe |first2=Gilbert|last3=Dean |first3=Chase S.|last4=LaPrade |first4=Robert F.|date=2016|title=Posterolateral Corner of the Knee: Current Concepts|journal=The Archives of Bone and Joint Surgery |volume=4 |issue=2 |pages=97–103 |pmid=27200384 |pmc=4852053 }}</ref>
گوڏو جسم جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان اهم سنڌن مان هڪ آهي. اهو افقي (ڊوڙڻ ۽ هلڻ) ۽ عمودي (ٽپ ڏيڻ) رخن ۾ جسم جو وزن کڻڻ سان لاڳاپيل حرڪت ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/knee-joint/|title=Knee Joint|website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=2021-06-22}}</ref>
ڄمڻ وقت گوڏي جي ڍڪڻي رڳو [[ڪارٽليج]] مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪا ٽن کان پنجن ورهين جي عمر وچ ۾ [[هڏجڻ|هڏجي]] ([[هڏي]] ۾ تبديل ٿي) ويندي آهي. جيئن ته اها انساني جسم جي سڀ کان وڏي [[سيسامائيڊ هڏي]] آهي، تنهنڪري ان جي هڏجڻ واري عمل ۾ گهڻو وڌيڪ وقت لڳندو آهي.<ref>{{cite web|website=HowStuffWorks.com|title=Do babies have kneecaps?|url=http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315132631/http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|archive-date=2013-03-15|date=2009-02-19}}</ref>
{{gallery|mode=packed
|Gray351.png|ساڄي گوڏي جو پاسائتو پاسو
|Gray352.png|ساڄي گوڏي جو پٺيون پاسو
|Gray246.png|ران جي هڏي جون سنڌي سطحون
|Gray257.png|پنڊيءَ جي هڏي جون سنڌي سطحون
}}
===جوڙن (سنڌن) وارو حصو ===
ران جي هڏي جا مُک سنڌي جسم ان جا [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتا]] ۽ [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيان]] [[ڪنڊائيل (ايناٽامي)|ڪنڊائيل]] آهن. اهي هيٺئين ۽ پٺئين پاسي ٿورا هڪٻئي کان پري ٿين ٿا؛ پاسائتو ڪنڊائيل اڳيان کان پٺئين حصي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو هوندو آهي، جڏهن ته وچئين ڪنڊائيل جي ويڪر وڌيڪ هڪجهڙي رهندي آهي.<ref name="Platzer">{{cite book |last=Platzer |first=Werner |title=Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System |publisher=[[ٿائيمي ميڊيڪل پبلشرز|ٿائيمي]] |year=2004 |isbn=978-1588901590 |edition=5th |pages=26, 192–252 |oclc=727951508}}</ref>{{rp|206}} [[سيجيٽل سطح]] ۾ ڪنڊائيلن جي وڪڙ جو اڌوڻ پٺئين پاسي ويندي ننڍو ٿيندو وڃي ٿو. هي گهٽجندڙ اڌوڻ [[اِنوالوٽ]] وچ نقطن جو هڪ سلسلو پيدا ڪري ٿو (يعني اهي گهاڻي تي واقع هوندا آهن). ان مان ٺهندڙ آرپار محورن جو سلسلو مُڙندڙ گوڏي ۾ ترڪڻ ۽ لڙهڻ واري حرڪت جي اجازت ڏئي ٿو، جڏهن ته اهو به يقيني بڻائي ٿو ته پاسائتا رباط ايترا ڍرا رهن جو عمودي محور جي چوڌاري وچئين ڪنڊائيل جي وڪڙ سان لاڳاپيل ڦيري جي اجازت ڏئي سگهن.<ref name="Platzer" />{{rp|194–95}}
پنڊيءَ جي هڏي جي ڪنڊائيلن جو جوڙو وچڪنڊائيلي اڀار وسيلي هڪٻئي کان جدا ٿيل هوندو آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|206}} جيڪو هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين ڳوڙهي تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|202}}
گوڏي جي ڍڪڻي پڻ هڪ سنڌي جسم طور ڪم ڪري ٿي ۽ ان جي پٺئين سطح کي گوڏي جي ٽروڪليا چيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|title=The Netter collection of medical illustrations. Volume 6, Musculoskeletal system. Part II, Spine and lower limb: a compilation of paintings|author=Netter, Frank H. |date=2013|publisher=Elsevier Saunders|others=Iannotti, Joseph P., Parker, Richard D. (Orthopedist), Machado, Carlos A. G.|isbn=978-1416063827|edition=2nd|location=Philadelphia, PA|oclc=821699791}}</ref> اها سنڌي پوش جي سنهي اڳئين ڀت ۾ جڙيل هوندي آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} ان جي پٺئين سطح تي هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين سنڌي سطح هوندي آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|194}} جيڪي ٻئي [[ران جي هڏي جو وچڪنڊائيلي کڏو|پيٽيلر سطح]] سان ڳنڍيل هونديون آهن؛ هيءَ سطح هڏي جي هيٺئين ڇيڙي جي اڳئين پاسي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن کي پاڻ ۾ ملائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|192}}
===سنڌي پوش===
{{Main|گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش}}
سنڌي پوش ۾ هڪ [[سائنوويئل پاڻياٺ|سائنوويئل]] جهلي ۽ هڪ ريشي جهلي هوندي آهي، جن جي وچ ۾ چرٻيءَ جا تهه هوندا آهن. اڳئين پاسي، سائنوويئل جهلي ران جي هڏي ۽ پنڊيءَ جي هڏي ٻنهي تي ڪارٽليج جي ڪناري سان ڳنڍيل هوندي آهي، پر ران جي هڏي تي اها سپراپيٽيلر [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] يا خال سان ڳنڍجي سنڌي جاءِ کي مٿئين پاسي وڌائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|210}} [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو]] سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي چپجڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Reider-etal">{{cite journal |pmid=7204430 |url=http://www.jbjs.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7204430 |year=1981 |last1=Reider |first1=B |title=The anterior aspect of the knee joint |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery. American Volume |volume=63 |issue=3 |pages=351–356 |last2=Marshall |first2=J. L. |last3=Koslin |first3=B |last4=Ring |first4=B |last5=Girgis |first5=F. G. |doi=10.2106/00004623-198163030-00004 |url-access=subscription }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> پٺئين پاسي، سائنوويئل جهلي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن جي ڪنارن سان ڳنڍيل هوندي آهي، جنهن سان ٻه وڌاءَ (گيسٽروڪنيميس جي وچئين مٿي هيٺان سيمي ميمبرينوسس برسا ۽ گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي هيٺان پوپليٽيئل برسا) ٺهن ٿا،<ref name="Ryan 2011">{{cite book |last1=Ryan |first1=Stephanie |title=Anatomy for diagnostic imaging |date=2011 |publisher=Elsevier Ltd |isbn=978-0702029714 |oclc=
729966424 |pages=289, 292|edition=Third |chapter=Chapter 8}}</ref> جيڪي سپراپيٽيلر برسا جهڙا هوندا آهن. انهن ٻن وڌائن جي وچ ۾ سائنوويئل جهلي سنڌي جي مرڪز ۾ ٻنهي صليبي رباطن جي اڳيان کان گذري ٿي، جنهن سان اندرئين پاسي رخ رکندڙ هڪ کيسي جهڙو خال ٺهي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
سائنوويئم پوش ۽ ان جي برسن جي اندرين سطح کي ڍڪي ٿو. سائنوويئم انفراپيٽيلر چرٻيءَ واري گدي کي پڻ ڍڪي ٿو، جيڪا پيٽيلر رباط جي هيٺان موجود هوندي آهي. سائنوويئم ٻن وراڪن جي صورت ۾ چرٻيءَ واري گدي ۾ اڀري ٿو.<ref name="Ryan 2011"/>
===تنتون===
اڳئين پاسي کان ڏسڻ تي، گوڏي جي مٿئين-پاسائتي چوٿين حصي کي [[ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس انٽرميڊيس]] ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[سائياٽڪ تنت]]، مٿئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ [[عام فبيولر تنت]] تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ هيٺئين-پاسائتي چوٿين حصي ۾ هيٺئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ ورجندڙ فبيولر تنتون نمايان آهن؛ مٿئين-وچئين چوٿين حصي کي [[ويسٽس ميڊيئلس]] ۽ ويسٽس انٽرميڊيس ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]] ۽ سائياٽڪ تنتون، ۽ مٿئين وچئين جينيڪيولر تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ جڏهن ته هيٺئين-وچئين چوٿين حصي کي هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنت ۽ [[سيفينس تنت]] جي انفراپيٽيلر شاخ تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name="tran-ant">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Lam K, Baig E, Agur AM, Gofeld M |title=Anatomical Study of the Innervation of Anterior Knee Joint Capsule: Implication for Image-Guided Intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=43 |issue=4 |pages=407–414 |date=May 2018 |pmid=29557887 |doi=10.1097/AAP.0000000000000778 |url=https://www.proquest.com/docview/2720408173|id={{ProQuest|2720408173}} |url-access=subscription }}</ref><ref name="fonk">{{cite journal |vauthors=Fonkoué L, Behets C, Kouassi JK, Coyette M, Detrembleur C, Thienpont E, Cornu O|display-authors=3 |title=Distribution of sensory nerves supplying the knee joint capsule and implications for genicular blockade and radiofrequency ablation: an anatomical study |journal=Surgical and Radiologic Anatomy |volume=41 |issue=12 |pages=1461–1471 |date=December 2019 |pmid=31338537 |doi=10.1007/s00276-019-02291-y |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00276-019-02291-y|url-access=subscription }}</ref>
اوبٽيوريٽر ۽ ٽبيئل تنتن جون سنڌي شاخون گوڏي جي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏين ٿيون، جڏهن ته عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت پڻ اضافي تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ ٽبيئل تنت سڄي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏئي ٿي؛ اوبٽيوريٽر تنت جو پٺيون ڀاڱو ۽ ٽبيئل تنت پٺئين پوش جي مٿئين-وچئين حصي کي تنتي پهچ ڏين ٿا؛ جڏهن ته پٺئين پوش جي مٿئين-پاسائتي حصي کي ٽبيئل تنت، عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name=fonk/><ref name="tran-post">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Gofeld M, Chan V, Agur AM |title=Anatomical study of the innervation of posterior knee joint capsule: implication for image-guided intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=44 |issue=2 |pages=234–238 |date=February 2019 |pmid=30700618 |doi=10.1136/rapm-2018-000015 |url=https://www.proquest.com/docview/2553100556|id={{ProQuest|2553100556}} |url-access=subscription }}</ref>
===برسا===
{{Main|گوڏي جا برسا}}
ڪيترائي [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙي بيٺل آهن. سڀ کان وڏو ڳنڍيل برسا مٿي بيان ڪيل [[سپراپيٽيلر برسا]] آهي. گوڏي جي پٺئين پاسي چار تمام ننڍا برسا موجود آهن. ٻه اڻ ڳنڍيل برسا گوڏي جي ڍڪڻي جي اڳيان ۽ پيٽيلر [[ٽينڊن]] جي هيٺان موجود آهن، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ٻيا برسا پڻ موجود هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
===ڪارٽليج===
[[ڪارٽليج]] هڪ سنهو ۽ لچڪدار [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]] آهي، جيڪو [[هڏي]] جي بچاءَ ڪري ٿو ۽ يقيني بڻائي ٿو ته [[سنڌو|سنڌي]] سطحون هڪٻئي مٿان آسانيءَ سان ترڪي سگهن. ڪارٽليج گوڏي جي نرم ۽ هموار حرڪت کي يقيني بڻائي ٿو. گوڏن ۾ سنڌي ڪارٽليج جا ٻه قسم آهن: ريشي ڪارٽليج ([[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]]) ۽ [[هائيلن ڪارٽليج]]. ريشي ڪارٽليج ۾ ڇڪ سَهڻ جي سگهه هوندي آهي ۽ اهو دٻاءَ جي مزاحمت ڪري سگهي ٿو.{{clarify|date=January 2024}} هائيلن ڪارٽليج انهن سطحن کي ڍڪي ٿو، جن تي سنڌا حرڪت ڪن ٿا. سنڌي ڪارٽليج اندر ڪوليجن ريشن بابت بيننگهوف بيان ڪيو آهي ته اهي هيٺسنڌي هڏي مان شعاعي نموني نڪرن ٿا ۽ نام نهاد گوٿڪ ڪمانون ٺاهين ٿا. ڪارٽليج جي سطح تي اهي ريشا مماسي رخ ۾ نظر اچن ٿا ۽ گسجڻ جي مزاحمت وڌائين ٿا. هائيلن ڪارٽليج اندر رت جون ناليون نه هونديون آهن؛ ان جي خوراڪ ڦهلاءَ وسيلي ٿيندي آهي. سائنوويئل پاڻياٺ ۽ هيٺسنڌي هڏي جو گودو ٻئي هائيلن ڪارٽليج لاءِ خوراڪ جا وسيلا آهن. انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ وسيلي جي کوٽ ڳرڻ جو سبب بڻجي ٿي. ورهين سان ڪارٽليج گسندو وڃي ٿو. ڪارٽليج ۾ پاڻ مرادو بحال ٿيڻ جي سگهه تمام محدود هوندي آهي. نئون ٺهندڙ تاندورو عام طور اصل هائيلن ڪارٽليج کان گهٽ معيار واري ريشي ڪارٽليج جي وڏي حصي تي مشتمل هوندو آهي. نتيجي طور، وقت سان ڪارٽليج ۾ نيون ڏارون ۽ ڦاٽ پيدا ٿيندا آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/science/cartilage|title=Cartilage|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=2021-06-23}}</ref>
===مينسڪس===
{{Main|وچيون مينسڪس|پاسائتو مينسڪس}}
گوڏي جي سنڌي جي [[سنڌي ڊسڪ]]ن کي مينسڪس چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ اهي سنڌي جاءِ کي رڳو جزوي طور ورهائين ٿيون.<ref name="Platzer" />{{rp|26}} اهي ٻه ڊسڪون، وچيون مينسڪس ۽ پاسائتو مينسڪس، ڳنڍيندڙ تاندوري مان ٺهيل آهن، جن ۾ ڪارٽليج جهڙا جيوگهرڙا رکندڙ گهڻا ڪوليجن ريشا هوندا آهن. مضبوط ريشا هڪ ڳانڍاپي کان ٻئي ڳانڍاپي تائين مينسڪس سان گڏ هلن ٿا، جڏهن ته ڪمزور شعاعي ريشا انهن سان هڪٻئي ۾ اڻيل هوندا آهن. مينسڪس گوڏي جي سنڌي جي مرڪز ۾ چپٽا، پاسائتي پاسي سائنوويئل جهلي سان ڳنڍيل، ۽ پنڊيءَ جي هڏي جي سطح مٿان حرڪت ڪرڻ جي قابل هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|208}}<ref>{{cite web|last=Gibbon|first=Anthony|title=Knee Anatomy|url=http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|publisher=North Yorkshire Orthopaedic Specialists|access-date=6 February 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423141216/http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|archive-date=23 April 2013}}</ref> مينسڪس جون مٿيون ۽ هيٺيون سطحون آزاد هونديون آهن. هر مينسڪس جا اڳيان ۽ پٺيان سڱ هوندا آهن، جيڪي پنڊيءَ جي هڏي جي وچڪنڊائيلي علائقي ۾ ملن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/>
وچيون مينسڪس وڏو، گهٽ وڪريل ۽ سنهو هوندو آهي. ان جو پٺيون سڱ (14 ملي ميٽر) اڳئين سڱ (6 ملي ميٽر) کان ٿلهو هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
پاسائتو مينسڪس ننڍو، وڌيڪ وڪريل (لڳ ڀڳ گول) ۽ وچئين مينسڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هڪجهڙي ٿولهه (10 ملي ميٽر) وارو هوندو آهي. پاسائتو مينسڪس سنڌي پوش سان گهٽ ڳنڍيل هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ ان جي پٺئين-پاسائتي سطح مان [[پوپليٽيئس]] ٽينڊن گذري ٿو، جيڪو مينسڪس کي پوش کان جدا ڪري ٿو. پوپليٽيئس ٽينڊن پاسائتي مينسڪس سان ڳنڍيل نه هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
===رباط===
[[File:Knee diagram.svg|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-پاسائتو پاسو]]
[[File:Knee medial view.gif|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-وچيون پاسو]]
گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙيندڙ رباط حرڪتن کي محدود ڪري استحڪام فراهم ڪن ٿا ۽ مينسڪس توڙي ڪيترن برسن سان گڏجي سنڌي پوش جي بچاءَ ڪن ٿا.<ref>{{Citation |last1=Goldman |first1=Lee |title=Goldman's Cecil Medicine |date=2012 |work= |pages=vii |publisher=Elsevier |last2=Schafer |first2=Andrew I.|doi=10.1016/b978-1-4377-1604-7.00513-3 |doi-access=free }}</ref>
====پوش اندر====
گوڏي کي [[صليبي رباط]]ن جو هڪ جوڙو مستحڪم رکي ٿو. اهي ٻئي رباط سائنوويئم کان ٻاهر، پر پوش جي اندر موجود رباط آهن.<ref name="pmid20110155">{{cite journal |vauthors=Kam CK, Chee DW, Peh WC |title=Magnetic resonance imaging of cruciate ligament injuries of the knee |journal=Canadian Association of Radiologists Journal |volume=61 |issue=2 |pages=80–89 |date=April 2010 |pmid=20110155 |doi=10.1016/j.carj.2009.11.003 |s2cid=40819119 |url=}}</ref> [[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي پاسائتي ڪنڊائيل]] کان اڳئين [[وچڪنڊائيلي علائقي]] تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/> اڳيون صليبي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو اڳتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> گوڏي جي وٽجڻ يا مُڙڻ دوران اهو اڪثر ڦاٽي پوندو آهي.<ref>{{Cite web |title=ACL injury - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |access-date=2022-12-30 |website=Mayo Clinic |language=en |archive-date=2018-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123174932/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |url-status=live }}</ref> [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] کان پٺئين وچڪنڊائيلي علائقي تائين پکڙيل هوندو آهي. هي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ پٺتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> هن رباط کي چوٽ لڳڻ غيرمعمولي آهي، پر رباط تي سڌي زوردار ڌڪ جي نتيجي ۾ ٿي سگهي ٿي.{{citation needed|date=April 2022}}
[[گوڏي جو آرپار رباط|آرپار رباط]] پاسائتي مينسڪس کان وچئين مينسڪس تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو مينسڪس جي اڳيان کان گذري ٿو. 10 سيڪڙو حالتن ۾ اهو ڪيترن پٽن ۾ ورهايل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|208}} ٻئي مينسڪس اڳئين پاسي هن رباط وسيلي هڪٻئي سان ڳنڍيل هوندا آهن.<ref name="Diab">{{cite book
| title = Lexicon of Orthopaedic Etymology
| url = https://books.google.com/books?id=fstFQVnw8-wC&pg=PA200
| first = Mohammad | last = Diab
| publisher = Taylor & Francis | year = 1999
| isbn = 978-9057025976 |oclc= 43779363 }}, p. 200</ref> [[پٺيون مينسڪوفيمورل رباط|پٺيون]] (ورِسبرگ جو) ۽ [[اڳيون مينسڪوفيمورل رباط]] (همفري جو) پاسائتي مينسڪس جي پٺئين سڱ کان ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل تائين پکڙيل هوندا آهن. اهي ترتيبوار پٺئين صليبي رباط جي اڳيان ۽ پٺيان کان گذرن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/><ref name="Platzer" />{{rp|208}} [[گوڏي جو ڪورونري رباط|مينسڪوٽبيئل رباط]] (يا "ڪورونري رباط") مينسڪس جي هيٺئين ڪنارن کان ٽبيئل پليٽو جي ڪنارن تائين پکڙيل هوندا آهن.
====پوش کان ٻاهر====
[[پيٽيلر رباط]] گوڏي جي ڍڪڻي کي [[پنڊيءَ جي هڏي جي ڳوڙهي]] سان ڳنڍي ٿو. ان کي ڪڏهن ڪڏهن پيٽيلر ٽينڊن پڻ چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪواڊريسيپس ٽينڊن]] (جيڪو گوڏي جي ڍڪڻي کي وڪوڙي ٿو) ۽ گوڏي جي ڍڪڻي کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍيندڙ حصي جي وچ ۾ ڪا چٽي جدائي ناهي.<ref>{{cite web |title=Definition of patellar tendon |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105032616/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |archive-date=2013-11-05 |access-date=2008-12-11 |publisher=MedicineNet.com}}</ref> هي تمام مضبوط رباط گوڏي جي ڍڪڻي کي ميڪانيڪي اُڀار ڏيڻ ۾ مدد ڪري ٿو<ref name="Moore">{{cite book |last1=Moore |first1=Keith L. |url=https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1 |title=Clinically Oriented Anatomy |last2=Dalley |first2=Arthur F. |last3=Agur |first3=Anne M. R. |publisher=[[لپنڪاٽ وليمز اينڊ ولڪنز]] |year=2006 |isbn=978-0781736398 |page=[https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1/page/594 594] |oclc=57202439 |url-access=registration}}, p. 194</ref> ۽ ران جي هڏي جي ڪنڊائيلن لاءِ ڍڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. پيٽيلر رباط جي پاسائتي ۽ وچئين پاسي، [[پاسائتو ريٽيناڪيولم|پاسائتو ۽ وچيون ريٽيناڪيولم]] [[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس ميڊيئلس|ويسٽس ميڊيئلس ڏورن]] جي ريشن کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍين ٿا. [[ايليوٽبيئل پٽي]] جا ڪجهه ريشا پاسائتي ريٽيناڪيولم ۾ پکڙجن ٿا ۽ وچيون ريٽيناڪيولم ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل مان نڪرندڙ ڪجهه آرپار ريشن کي حاصل ڪري ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
[[وچيون پاسائتو رباط]] (MCL، جنهن کي "ٽبيئل رباط" پڻ چيو ويندو آهي) [[ران جي هڏي جو وچيون ايپي ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل]] کان [[پنڊيءَ جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو ريشن جي ٽن گروهن مان ٺهيل هوندو آهي، جن مان هڪ ٻنهي هڏن جي وچ ۾ پکڙيل هوندو آهي، جڏهن ته ٻه وچئين مينسڪس سان ڳنڍيل هوندا آهن. وچيون پاسائتو رباط جزوي طور [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] سان ڍڪيل هوندو آهي ۽ [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] جو ٽينڊن ان جي هيٺان کان گذرندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} اهو گوڏي جي پاسائتي پاسي تي لڳندڙ زور ([[ويلگس بگاڙ|ويلگس]] زور) سبب گوڏي جي وچئين پاسي کي کلي مُڙڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
== رڳون ۽ پٺا (Ligaments) ==
گوڏي کي مضبوطي فراهم ڪرڻ لاءِ ان ۾ ڪيترائي اهم پٽا (Ligaments) هوندا آهن:
* '''انٽيريئر ڪروشيئيٽ لڳامينٽ (ACL):''' هي گوڏي کي اڳيان وڌڻ کان روڪي ٿو.
* '''پوسٽيريئر ڪروشيئيٽ لڳامينٽ (PCL):''' هي گوڏي کي پويان وڃڻ کان روڪي ٿو.
* '''ميڊيل ڪوليٽرل لڳامينٽ (MCL):''' هي اندروني پاسي کان مضبوطي ڏئي ٿو.
* '''ليٽرل ڪوليٽرل لڳامينٽ (LCL):''' هي ٻاهرين پاسي کان مضبوطي ڏئي ٿو.
== اهميت ==
گوڏو انساني جسم جي وزن کڻڻ ۽ حرڪت ڪرڻ (هلڻ، ڊوڙڻ ۽ ٽپڻ) لاءِ انتهائي ضروري آهي. وڌيڪ وزن يا غلط حرڪت سبب گوڏي ۾ سور يا گٺيو (Osteoarthritis) جي بيماري ٿي سگهي ٿي.
== پڻ ڏسو ==
* [[انساني هڏائون پڃرو]]
* [[جوڙ]]
== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:انساني اناٽومي]]
[[زمرو:جوڙ]]
96wdn8nmuim4v39ddogcunmdisa42b8
392062
392061
2026-07-07T16:54:04Z
Intisar Ali
8681
392062
wikitext
text/x-wiki
{{short description|پرائيميٽن ۾ ڄنگهه جو سنڌو}}
{{Infobox anatomy
| Name = گوڏو
| Latin = articulatio genus
| Image = Human knees.jpg
| Caption = انساني گوڏا
| Width = 150px
| Image2 = Blausen 0597 KneeAnatomy Side.png
| Caption2 = ساڄو گوڏو (سامهون-ساڄي پاسي کان منظر)
| Precursor =
| System = [[انساني هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو|هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve = [[فيمورل تنت|فيمورل]]، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]]، [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]
| Lymph =
}}
[[انسان]]ن ۽ ٻين [[پرائيميٽ]]ن ۾، '''گوڏو''' [[ران]] کي [[ڄنگهه]] سان ڳنڍي ٿو ۽ ٻن [[سنڌو|سنڌن]] تي مشتمل هوندو آهي: هڪ [[ران جي هڏي]] ۽ [[پنڊيءَ جي هڏي]] جي وچ ۾ (ٽبيوفيمورل سنڌو)، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ [[گوڏي جي ڍڪڻي]] جي وچ ۾ (پيٽيلوفيمورل سنڌو).<ref>{{cite book |chapter=Anatomy of Knee |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KquYyFiVHtIC&pg=PA10 |pages=10–11 |first=Bimal |last=Chhajer |year=2006 |title=Knee Pain |publisher=Fusion Books |isbn=978-81-8419-181-3}}</ref> اهو انساني جسم جو سڀ کان وڏو سنڌو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Kulowski |first1=Jacob |date=July 1932 |title=Flexion contracture of the knee |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery |volume=14 |issue=3 |pages=618–663 |url=http://jbjs.org/content/14/3/618 |access-date=2015-05-08 |archive-url=https://archive.today/20160803181853/http://jbjs.org/content/14/3/618 |archive-date=2016-08-03 |url-status=dead }} Republished as: {{cite journal |pmid=17975372 |year=2007 |last1=Kulowski |first1=J |title=Flexion contracture of the knee: The mechanics of the muscular contracture and the turnbuckle cast method of treatment; with a review of fifty-five cases. 1932 |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |volume=464 |pages=4–10 |doi=10.1097/BLO.0b013e31815760ca |s2cid=9932906 |doi-access=free }}</ref> گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] سان گڏ ٿوري اندرين ۽ ٻاهرين ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏو چوٽ لڳڻ ۽ [[هڏسنڌي ڳرڻ]] جي پيدا ٿيڻ لاءِ حساس هوندو آهي.
ان کي اڪثر '''ٽبيوفيمورل''' ۽ '''پيٽيلوفيمورل''' جزن تي مشتمل ''مرڪب سنڌو'' چيو ويندو آهي.<ref name="pmid19594940">{{cite journal |doi=10.1186/1745-6673-4-19 |pmid=19594940 |pmc=2726153 |title=Occupational kneeling and radiographic tibiofemoral and patellofemoral osteoarthritis |journal=Journal of Occupational Medicine and Toxicology |volume=4 |pages=19 |year=2009 |last1=Rytter |first1=Søren |last2=Egund |first2=Niels |last3=Jensen |first3=Lilli |last4=Bonde |first4=Jens |doi-access=free }}</ref><ref name="pmid19726621">{{cite journal |doi=10.1177/0363546509341829 |pmid=19726621 |pmc=3832057 |title=Tibiofemoral and Patellofemoral Kinematics After Reconstruction of an Isolated Posterior Cruciate Ligament Injury: In Vivo Analysis During Lunge |journal=The American Journal of Sports Medicine |volume=37 |issue=12 |pages=2377–2385 |year=2009 | vauthors = Gill TJ, Van de Velde SK, Wing DW, Oh LS, Hosseini A, Li G}}</ref> ([[فبيولر پاسائتو رباط]] کي اڪثر ٽبيوفيمورل جزن سان گڏ شمار ڪيو ويندو آهي.)<ref name="pmid17764523">{{cite journal |doi=10.1111/j.1469-7580.2007.00803.x |pmid=17764523 |pmc=2375777 |title=The effect of tibiofemoral loading on proximal tibiofibular joint motion |journal=Journal of Anatomy |volume=211 |issue=5 |pages=647–653 |year=2007 |last1=Scott |first1=Jacob |last2=Lee |first2=Ho |last3=Barsoum |first3=Wael |last4=Van Den Bogert |first4=Antonie J.}}</ref>
{{TOC limit|3}}
==بناوت==
گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[سائنوويئل سنڌو|سائنوويئل سنڌي]] جو هڪ قسم آهي ۽ ٽن فعلي خانن تي مشتمل آهي: پيٽيلوفيمورل سنڌبندي، جيڪا [[گوڏي جي ڍڪڻي]]، يا "kneecap"، ۽ [[ران جي هڏي]] جي اڳئين پاسي موجود [[پيٽيلر نالي]] تي مشتمل آهي، جنهن ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ترڪندي آهي؛ ۽ وچئين ۽ پاسائتين ٽبيوفيمورل سنڌبنديون، جيڪي ران جي هڏي کي [[پنڊيءَ جي هڏي]]، يعني ڄنگهه جي هيٺئين حصي جي مُک هڏي، سان ڳنڍين ٿيون.<ref name="Burgener">{{cite book
| url = https://books.google.com/books?id=brsH_IqPzzoC&pg=PA390
| title = Differential Diagnosis in Magnetic Resonance Imaging
| first1 = Francis A. | last1 = Burgener
| first2 = Steven P. | last2 = Meyers
| first3 = Raymond K. | last3 = Tan
| first4 = Wolfgang | last4 = Zaunbauer
| publisher = Thieme | year = 2002
| isbn = 978-1588900852 |oclc= 48983197| location=Stuttgart }}, p. 390</ref> سنڌو [[سائنوويئل پاڻياٺ]] ۾ ٻڏل هوندو آهي، جيڪا [[سائنوويئل جهلي]] جي اندر موجود هوندي آهي؛ هن جهلي کي [[گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش|سنڌي پوش]] چيو ويندو آهي. گوڏي جو [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] هڪ اهڙو علائقو آهي، جيڪو تازو ٻيهر گهري جاچ ۽ تحقيق جو موضوع بڻيو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Chahla |first1=Jorge |last2=Moatshe |first2=Gilbert|last3=Dean |first3=Chase S.|last4=LaPrade |first4=Robert F.|date=2016|title=Posterolateral Corner of the Knee: Current Concepts|journal=The Archives of Bone and Joint Surgery |volume=4 |issue=2 |pages=97–103 |pmid=27200384 |pmc=4852053 }}</ref>
گوڏو جسم جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان اهم سنڌن مان هڪ آهي. اهو افقي (ڊوڙڻ ۽ هلڻ) ۽ عمودي (ٽپ ڏيڻ) رخن ۾ جسم جو وزن کڻڻ سان لاڳاپيل حرڪت ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/knee-joint/|title=Knee Joint|website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=2021-06-22}}</ref>
ڄمڻ وقت گوڏي جي ڍڪڻي رڳو [[ڪارٽليج]] مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪا ٽن کان پنجن ورهين جي عمر وچ ۾ [[هڏجڻ|هڏجي]] ([[هڏي]] ۾ تبديل ٿي) ويندي آهي. جيئن ته اها انساني جسم جي سڀ کان وڏي [[سيسامائيڊ هڏي]] آهي، تنهنڪري ان جي هڏجڻ واري عمل ۾ گهڻو وڌيڪ وقت لڳندو آهي.<ref>{{cite web|website=HowStuffWorks.com|title=Do babies have kneecaps?|url=http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315132631/http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|archive-date=2013-03-15|date=2009-02-19}}</ref>
{{gallery|mode=packed
|Gray351.png|ساڄي گوڏي جو پاسائتو پاسو
|Gray352.png|ساڄي گوڏي جو پٺيون پاسو
|Gray246.png|ران جي هڏي جون سنڌي سطحون
|Gray257.png|پنڊيءَ جي هڏي جون سنڌي سطحون
}}
===جوڙن (سنڌن) وارو حصو ===
ران جي هڏي جا مُک سنڌي جسم ان جا [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتا]] ۽ [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيان]] [[ڪنڊائيل (ايناٽامي)|ڪنڊائيل]] آهن. اهي هيٺئين ۽ پٺئين پاسي ٿورا هڪٻئي کان پري ٿين ٿا؛ پاسائتو ڪنڊائيل اڳيان کان پٺئين حصي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو هوندو آهي، جڏهن ته وچئين ڪنڊائيل جي ويڪر وڌيڪ هڪجهڙي رهندي آهي.<ref name="Platzer">{{cite book |last=Platzer |first=Werner |title=Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System |publisher=[[ٿائيمي ميڊيڪل پبلشرز|ٿائيمي]] |year=2004 |isbn=978-1588901590 |edition=5th |pages=26, 192–252 |oclc=727951508}}</ref>{{rp|206}} [[سيجيٽل سطح]] ۾ ڪنڊائيلن جي وڪڙ جو اڌوڻ پٺئين پاسي ويندي ننڍو ٿيندو وڃي ٿو. هي گهٽجندڙ اڌوڻ [[اِنوالوٽ]] وچ نقطن جو هڪ سلسلو پيدا ڪري ٿو (يعني اهي گهاڻي تي واقع هوندا آهن). ان مان ٺهندڙ آرپار محورن جو سلسلو مُڙندڙ گوڏي ۾ ترڪڻ ۽ لڙهڻ واري حرڪت جي اجازت ڏئي ٿو، جڏهن ته اهو به يقيني بڻائي ٿو ته پاسائتا رباط ايترا ڍرا رهن جو عمودي محور جي چوڌاري وچئين ڪنڊائيل جي وڪڙ سان لاڳاپيل ڦيري جي اجازت ڏئي سگهن.<ref name="Platzer" />{{rp|194–95}}
پنڊيءَ جي هڏي جي ڪنڊائيلن جو جوڙو وچڪنڊائيلي اڀار وسيلي هڪٻئي کان جدا ٿيل هوندو آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|206}} جيڪو هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين ڳوڙهي تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|202}}
گوڏي جي ڍڪڻي پڻ هڪ سنڌي جسم طور ڪم ڪري ٿي ۽ ان جي پٺئين سطح کي گوڏي جي ٽروڪليا چيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|title=The Netter collection of medical illustrations. Volume 6, Musculoskeletal system. Part II, Spine and lower limb: a compilation of paintings|author=Netter, Frank H. |date=2013|publisher=Elsevier Saunders|others=Iannotti, Joseph P., Parker, Richard D. (Orthopedist), Machado, Carlos A. G.|isbn=978-1416063827|edition=2nd|location=Philadelphia, PA|oclc=821699791}}</ref> اها سنڌي پوش جي سنهي اڳئين ڀت ۾ جڙيل هوندي آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} ان جي پٺئين سطح تي هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين سنڌي سطح هوندي آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|194}} جيڪي ٻئي [[ران جي هڏي جو وچڪنڊائيلي کڏو|پيٽيلر سطح]] سان ڳنڍيل هونديون آهن؛ هيءَ سطح هڏي جي هيٺئين ڇيڙي جي اڳئين پاسي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن کي پاڻ ۾ ملائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|192}}
===سنڌي پوش===
{{Main|گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش}}
سنڌي پوش ۾ هڪ [[سائنوويئل پاڻياٺ|سائنوويئل]] جهلي ۽ هڪ ريشي جهلي هوندي آهي، جن جي وچ ۾ چرٻيءَ جا تهه هوندا آهن. اڳئين پاسي، سائنوويئل جهلي ران جي هڏي ۽ پنڊيءَ جي هڏي ٻنهي تي ڪارٽليج جي ڪناري سان ڳنڍيل هوندي آهي، پر ران جي هڏي تي اها سپراپيٽيلر [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] يا خال سان ڳنڍجي سنڌي جاءِ کي مٿئين پاسي وڌائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|210}} [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو]] سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي چپجڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Reider-etal">{{cite journal |pmid=7204430 |url=http://www.jbjs.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7204430 |year=1981 |last1=Reider |first1=B |title=The anterior aspect of the knee joint |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery. American Volume |volume=63 |issue=3 |pages=351–356 |last2=Marshall |first2=J. L. |last3=Koslin |first3=B |last4=Ring |first4=B |last5=Girgis |first5=F. G. |doi=10.2106/00004623-198163030-00004 |url-access=subscription }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> پٺئين پاسي، سائنوويئل جهلي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن جي ڪنارن سان ڳنڍيل هوندي آهي، جنهن سان ٻه وڌاءَ (گيسٽروڪنيميس جي وچئين مٿي هيٺان سيمي ميمبرينوسس برسا ۽ گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي هيٺان پوپليٽيئل برسا) ٺهن ٿا،<ref name="Ryan 2011">{{cite book |last1=Ryan |first1=Stephanie |title=Anatomy for diagnostic imaging |date=2011 |publisher=Elsevier Ltd |isbn=978-0702029714 |oclc=
729966424 |pages=289, 292|edition=Third |chapter=Chapter 8}}</ref> جيڪي سپراپيٽيلر برسا جهڙا هوندا آهن. انهن ٻن وڌائن جي وچ ۾ سائنوويئل جهلي سنڌي جي مرڪز ۾ ٻنهي صليبي رباطن جي اڳيان کان گذري ٿي، جنهن سان اندرئين پاسي رخ رکندڙ هڪ کيسي جهڙو خال ٺهي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
سائنوويئم پوش ۽ ان جي برسن جي اندرين سطح کي ڍڪي ٿو. سائنوويئم انفراپيٽيلر چرٻيءَ واري گدي کي پڻ ڍڪي ٿو، جيڪا پيٽيلر رباط جي هيٺان موجود هوندي آهي. سائنوويئم ٻن وراڪن جي صورت ۾ چرٻيءَ واري گدي ۾ اڀري ٿو.<ref name="Ryan 2011"/>
===تنتون===
اڳئين پاسي کان ڏسڻ تي، گوڏي جي مٿئين-پاسائتي چوٿين حصي کي [[ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس انٽرميڊيس]] ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[سائياٽڪ تنت]]، مٿئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ [[عام فبيولر تنت]] تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ هيٺئين-پاسائتي چوٿين حصي ۾ هيٺئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ ورجندڙ فبيولر تنتون نمايان آهن؛ مٿئين-وچئين چوٿين حصي کي [[ويسٽس ميڊيئلس]] ۽ ويسٽس انٽرميڊيس ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]] ۽ سائياٽڪ تنتون، ۽ مٿئين وچئين جينيڪيولر تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ جڏهن ته هيٺئين-وچئين چوٿين حصي کي هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنت ۽ [[سيفينس تنت]] جي انفراپيٽيلر شاخ تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name="tran-ant">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Lam K, Baig E, Agur AM, Gofeld M |title=Anatomical Study of the Innervation of Anterior Knee Joint Capsule: Implication for Image-Guided Intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=43 |issue=4 |pages=407–414 |date=May 2018 |pmid=29557887 |doi=10.1097/AAP.0000000000000778 |url=https://www.proquest.com/docview/2720408173|id={{ProQuest|2720408173}} |url-access=subscription }}</ref><ref name="fonk">{{cite journal |vauthors=Fonkoué L, Behets C, Kouassi JK, Coyette M, Detrembleur C, Thienpont E, Cornu O|display-authors=3 |title=Distribution of sensory nerves supplying the knee joint capsule and implications for genicular blockade and radiofrequency ablation: an anatomical study |journal=Surgical and Radiologic Anatomy |volume=41 |issue=12 |pages=1461–1471 |date=December 2019 |pmid=31338537 |doi=10.1007/s00276-019-02291-y |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00276-019-02291-y|url-access=subscription }}</ref>
اوبٽيوريٽر ۽ ٽبيئل تنتن جون سنڌي شاخون گوڏي جي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏين ٿيون، جڏهن ته عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت پڻ اضافي تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ ٽبيئل تنت سڄي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏئي ٿي؛ اوبٽيوريٽر تنت جو پٺيون ڀاڱو ۽ ٽبيئل تنت پٺئين پوش جي مٿئين-وچئين حصي کي تنتي پهچ ڏين ٿا؛ جڏهن ته پٺئين پوش جي مٿئين-پاسائتي حصي کي ٽبيئل تنت، عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name=fonk/><ref name="tran-post">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Gofeld M, Chan V, Agur AM |title=Anatomical study of the innervation of posterior knee joint capsule: implication for image-guided intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=44 |issue=2 |pages=234–238 |date=February 2019 |pmid=30700618 |doi=10.1136/rapm-2018-000015 |url=https://www.proquest.com/docview/2553100556|id={{ProQuest|2553100556}} |url-access=subscription }}</ref>
===برسا===
{{Main|گوڏي جا برسا}}
ڪيترائي [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙي بيٺل آهن. سڀ کان وڏو ڳنڍيل برسا مٿي بيان ڪيل [[سپراپيٽيلر برسا]] آهي. گوڏي جي پٺئين پاسي چار تمام ننڍا برسا موجود آهن. ٻه اڻ ڳنڍيل برسا گوڏي جي ڍڪڻي جي اڳيان ۽ پيٽيلر [[ٽينڊن]] جي هيٺان موجود آهن، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ٻيا برسا پڻ موجود هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
===ڪارٽليج===
[[ڪارٽليج]] هڪ سنهو ۽ لچڪدار [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]] آهي، جيڪو [[هڏي]] جي بچاءَ ڪري ٿو ۽ يقيني بڻائي ٿو ته [[سنڌو|سنڌي]] سطحون هڪٻئي مٿان آسانيءَ سان ترڪي سگهن. ڪارٽليج گوڏي جي نرم ۽ هموار حرڪت کي يقيني بڻائي ٿو. گوڏن ۾ سنڌي ڪارٽليج جا ٻه قسم آهن: ريشي ڪارٽليج ([[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]]) ۽ [[هائيلن ڪارٽليج]]. ريشي ڪارٽليج ۾ ڇڪ سَهڻ جي سگهه هوندي آهي ۽ اهو دٻاءَ جي مزاحمت ڪري سگهي ٿو.{{clarify|date=January 2024}} هائيلن ڪارٽليج انهن سطحن کي ڍڪي ٿو، جن تي سنڌا حرڪت ڪن ٿا. سنڌي ڪارٽليج اندر ڪوليجن ريشن بابت بيننگهوف بيان ڪيو آهي ته اهي هيٺسنڌي هڏي مان شعاعي نموني نڪرن ٿا ۽ نام نهاد گوٿڪ ڪمانون ٺاهين ٿا. ڪارٽليج جي سطح تي اهي ريشا مماسي رخ ۾ نظر اچن ٿا ۽ گسجڻ جي مزاحمت وڌائين ٿا. هائيلن ڪارٽليج اندر رت جون ناليون نه هونديون آهن؛ ان جي خوراڪ ڦهلاءَ وسيلي ٿيندي آهي. سائنوويئل پاڻياٺ ۽ هيٺسنڌي هڏي جو گودو ٻئي هائيلن ڪارٽليج لاءِ خوراڪ جا وسيلا آهن. انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ وسيلي جي کوٽ ڳرڻ جو سبب بڻجي ٿي. ورهين سان ڪارٽليج گسندو وڃي ٿو. ڪارٽليج ۾ پاڻ مرادو بحال ٿيڻ جي سگهه تمام محدود هوندي آهي. نئون ٺهندڙ تاندورو عام طور اصل هائيلن ڪارٽليج کان گهٽ معيار واري ريشي ڪارٽليج جي وڏي حصي تي مشتمل هوندو آهي. نتيجي طور، وقت سان ڪارٽليج ۾ نيون ڏارون ۽ ڦاٽ پيدا ٿيندا آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/science/cartilage|title=Cartilage|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=2021-06-23}}</ref>
===مينسڪس===
{{Main|وچيون مينسڪس|پاسائتو مينسڪس}}
گوڏي جي سنڌي جي [[سنڌي ڊسڪ]]ن کي مينسڪس چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ اهي سنڌي جاءِ کي رڳو جزوي طور ورهائين ٿيون.<ref name="Platzer" />{{rp|26}} اهي ٻه ڊسڪون، وچيون مينسڪس ۽ پاسائتو مينسڪس، ڳنڍيندڙ تاندوري مان ٺهيل آهن، جن ۾ ڪارٽليج جهڙا جيوگهرڙا رکندڙ گهڻا ڪوليجن ريشا هوندا آهن. مضبوط ريشا هڪ ڳانڍاپي کان ٻئي ڳانڍاپي تائين مينسڪس سان گڏ هلن ٿا، جڏهن ته ڪمزور شعاعي ريشا انهن سان هڪٻئي ۾ اڻيل هوندا آهن. مينسڪس گوڏي جي سنڌي جي مرڪز ۾ چپٽا، پاسائتي پاسي سائنوويئل جهلي سان ڳنڍيل، ۽ پنڊيءَ جي هڏي جي سطح مٿان حرڪت ڪرڻ جي قابل هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|208}}<ref>{{cite web|last=Gibbon|first=Anthony|title=Knee Anatomy|url=http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|publisher=North Yorkshire Orthopaedic Specialists|access-date=6 February 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423141216/http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|archive-date=23 April 2013}}</ref> مينسڪس جون مٿيون ۽ هيٺيون سطحون آزاد هونديون آهن. هر مينسڪس جا اڳيان ۽ پٺيان سڱ هوندا آهن، جيڪي پنڊيءَ جي هڏي جي وچڪنڊائيلي علائقي ۾ ملن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/>
وچيون مينسڪس وڏو، گهٽ وڪريل ۽ سنهو هوندو آهي. ان جو پٺيون سڱ (14 ملي ميٽر) اڳئين سڱ (6 ملي ميٽر) کان ٿلهو هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
پاسائتو مينسڪس ننڍو، وڌيڪ وڪريل (لڳ ڀڳ گول) ۽ وچئين مينسڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هڪجهڙي ٿولهه (10 ملي ميٽر) وارو هوندو آهي. پاسائتو مينسڪس سنڌي پوش سان گهٽ ڳنڍيل هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ ان جي پٺئين-پاسائتي سطح مان [[پوپليٽيئس]] ٽينڊن گذري ٿو، جيڪو مينسڪس کي پوش کان جدا ڪري ٿو. پوپليٽيئس ٽينڊن پاسائتي مينسڪس سان ڳنڍيل نه هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
===رباط===
[[File:Knee diagram.svg|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-پاسائتو پاسو]]
[[File:Knee medial view.gif|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-وچيون پاسو]]
گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙيندڙ رباط حرڪتن کي محدود ڪري استحڪام فراهم ڪن ٿا ۽ مينسڪس توڙي ڪيترن برسن سان گڏجي سنڌي پوش جي بچاءَ ڪن ٿا.<ref>{{Citation |last1=Goldman |first1=Lee |title=Goldman's Cecil Medicine |date=2012 |work= |pages=vii |publisher=Elsevier |last2=Schafer |first2=Andrew I.|doi=10.1016/b978-1-4377-1604-7.00513-3 |doi-access=free }}</ref>
====پوش اندر====
گوڏي کي [[صليبي رباط]]ن جو هڪ جوڙو مستحڪم رکي ٿو. اهي ٻئي رباط سائنوويئم کان ٻاهر، پر پوش جي اندر موجود رباط آهن.<ref name="pmid20110155">{{cite journal |vauthors=Kam CK, Chee DW, Peh WC |title=Magnetic resonance imaging of cruciate ligament injuries of the knee |journal=Canadian Association of Radiologists Journal |volume=61 |issue=2 |pages=80–89 |date=April 2010 |pmid=20110155 |doi=10.1016/j.carj.2009.11.003 |s2cid=40819119 |url=}}</ref> [[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي پاسائتي ڪنڊائيل]] کان اڳئين [[وچڪنڊائيلي علائقي]] تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/> اڳيون صليبي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو اڳتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> گوڏي جي وٽجڻ يا مُڙڻ دوران اهو اڪثر ڦاٽي پوندو آهي.<ref>{{Cite web |title=ACL injury - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |access-date=2022-12-30 |website=Mayo Clinic |language=en |archive-date=2018-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123174932/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |url-status=live }}</ref> [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] کان پٺئين وچڪنڊائيلي علائقي تائين پکڙيل هوندو آهي. هي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ پٺتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> هن رباط کي چوٽ لڳڻ غيرمعمولي آهي، پر رباط تي سڌي زوردار ڌڪ جي نتيجي ۾ ٿي سگهي ٿي.{{citation needed|date=April 2022}}
[[گوڏي جو آرپار رباط|آرپار رباط]] پاسائتي مينسڪس کان وچئين مينسڪس تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو مينسڪس جي اڳيان کان گذري ٿو. 10 سيڪڙو حالتن ۾ اهو ڪيترن پٽن ۾ ورهايل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|208}} ٻئي مينسڪس اڳئين پاسي هن رباط وسيلي هڪٻئي سان ڳنڍيل هوندا آهن.<ref name="Diab">{{cite book
| title = Lexicon of Orthopaedic Etymology
| url = https://books.google.com/books?id=fstFQVnw8-wC&pg=PA200
| first = Mohammad | last = Diab
| publisher = Taylor & Francis | year = 1999
| isbn = 978-9057025976 |oclc= 43779363 }}, p. 200</ref> [[پٺيون مينسڪوفيمورل رباط|پٺيون]] (ورِسبرگ جو) ۽ [[اڳيون مينسڪوفيمورل رباط]] (همفري جو) پاسائتي مينسڪس جي پٺئين سڱ کان ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل تائين پکڙيل هوندا آهن. اهي ترتيبوار پٺئين صليبي رباط جي اڳيان ۽ پٺيان کان گذرن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/><ref name="Platzer" />{{rp|208}} [[گوڏي جو ڪورونري رباط|مينسڪوٽبيئل رباط]] (يا "ڪورونري رباط") مينسڪس جي هيٺئين ڪنارن کان ٽبيئل پليٽو جي ڪنارن تائين پکڙيل هوندا آهن.
====پوش کان ٻاهر====
[[پيٽيلر رباط]] گوڏي جي ڍڪڻي کي [[پنڊيءَ جي هڏي جي ڳوڙهي]] سان ڳنڍي ٿو. ان کي ڪڏهن ڪڏهن پيٽيلر ٽينڊن پڻ چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪواڊريسيپس ٽينڊن]] (جيڪو گوڏي جي ڍڪڻي کي وڪوڙي ٿو) ۽ گوڏي جي ڍڪڻي کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍيندڙ حصي جي وچ ۾ ڪا چٽي جدائي ناهي.<ref>{{cite web |title=Definition of patellar tendon |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105032616/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |archive-date=2013-11-05 |access-date=2008-12-11 |publisher=MedicineNet.com}}</ref> هي تمام مضبوط رباط گوڏي جي ڍڪڻي کي ميڪانيڪي اُڀار ڏيڻ ۾ مدد ڪري ٿو<ref name="Moore">{{cite book |last1=Moore |first1=Keith L. |url=https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1 |title=Clinically Oriented Anatomy |last2=Dalley |first2=Arthur F. |last3=Agur |first3=Anne M. R. |publisher=[[لپنڪاٽ وليمز اينڊ ولڪنز]] |year=2006 |isbn=978-0781736398 |page=[https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1/page/594 594] |oclc=57202439 |url-access=registration}}, p. 194</ref> ۽ ران جي هڏي جي ڪنڊائيلن لاءِ ڍڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. پيٽيلر رباط جي پاسائتي ۽ وچئين پاسي، [[پاسائتو ريٽيناڪيولم|پاسائتو ۽ وچيون ريٽيناڪيولم]] [[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس ميڊيئلس|ويسٽس ميڊيئلس ڏورن]] جي ريشن کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍين ٿا. [[ايليوٽبيئل پٽي]] جا ڪجهه ريشا پاسائتي ريٽيناڪيولم ۾ پکڙجن ٿا ۽ وچيون ريٽيناڪيولم ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل مان نڪرندڙ ڪجهه آرپار ريشن کي حاصل ڪري ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
[[وچيون پاسائتو رباط]] (MCL، جنهن کي "ٽبيئل رباط" پڻ چيو ويندو آهي) [[ران جي هڏي جو وچيون ايپي ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل]] کان [[پنڊيءَ جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو ريشن جي ٽن گروهن مان ٺهيل هوندو آهي، جن مان هڪ ٻنهي هڏن جي وچ ۾ پکڙيل هوندو آهي، جڏهن ته ٻه وچئين مينسڪس سان ڳنڍيل هوندا آهن. وچيون پاسائتو رباط جزوي طور [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] سان ڍڪيل هوندو آهي ۽ [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] جو ٽينڊن ان جي هيٺان کان گذرندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} اهو گوڏي جي پاسائتي پاسي تي لڳندڙ زور ([[ويلگس بگاڙ|ويلگس]] زور) سبب گوڏي جي وچئين پاسي کي کلي مُڙڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
==ڏورا==
گوڏي جي سنڌي جي حرڪت جا ذميوار گهڻا ڏورا يا تہ ران جي [[ران جو اڳيون خانو|اڳئين]]، [[ران جو وچيون خانو|وچئين]] يا [[ران جو پٺيون خانو|پٺئين خاني]] سان واسطو رکن ٿا. سڌو ڪندڙ ڏورا عام طور اڳئين خاني سان واسطو رکن ٿا ۽ موڙيندڙ ڏورا پٺئين خاني سان. هن جا ٻه استثنا آهن: گريسلس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ وچئين خاني سان واسطو رکي ٿو، ۽ سارٽوريس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ اڳئين خاني ۾ آهي. ان کان سواءِ، [[انساني ڄنگهه#بناوت|هيٺئين ڄنگهه]] جا ڪجهه ڏورا، خاص طور [[گيسٽروڪنيميس]]، پير کي حرڪت ڏيڻ واري پنهنجي بنيادي ڪم کان علاوه گوڏي کي ڪمزور نموني موڙڻ ۾ مدد ڏين ٿا.
===سڌو ڪندڙ ڏورا===
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو|آرٽيڪيوليرس جينس]] || اڳئين [[ران جي هڏي جو جسم|فيمورل شافٽ]] جو پري وارو ڇيڙو || گوڏي جي سنڌي پوش جو ويجهو وڌاءُ || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي ڇڪڻ ||
|-valign="top"
| ''[[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس فيموريس]]'' || گڏيل [[ريڪٽس فيموريس]] ۽ [[واسٽي|واسٽس]] ڏورا || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي ||[[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] (رڳو ريڪٽس فيموريس) || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ريڪٽس فيموريس ڏورو|ريڪٽس فيموريس]] || [[اڳيون هيٺيون ايليئڪ ڪنڊو]] ۽ هڏائين ڪناري جي ٻاهرين سطح، جيڪا [[ايسيٽابيولم]] جو ايليئڪ حصو ٺاهي ٿي || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] || [[وڏو ٽروڪينٽر]]، [[انٽرٽروڪينٽرڪ لڪير]]، ۽ [[ران جي هڏي]] جي [[لينا اسپيرا]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي کي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] ۽ مستحڪم رکي ٿو || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس انٽرميڊيس ڏورو|ويسٽس انٽرميڊيس]] || اڳيون/پاسائتو [[ران جي هڏي|فيمر]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ميڊيئلس]] || [[ران جي هڏي]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
|}
===موڙيندڙ ڏورا===
'''پٺيون خانو'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]] || [[اڳيون مٿيون ايليئڪ ڪنڊو]] || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[مٿاڇري سرڪمفليڪس ايليئڪ شريان]]، پاسائتي فيمورل شريان، اونهي فيمورل شريان، هيٺ لهندڙ جينيڪيوليٽ شريان، [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || ڪُلهي جو سنڌو: موڙ، پاسائتو ڦيرو ۽ پري ڪرڻ. گوڏي جو سنڌو: موڙ ۽ وچيون ڦيرو || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]] (جزوي طور)
|-valign="top"
| [[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]] || ڊگهو مٿو: [[اسڪيئم جي ڳوڙهي]]، ننڍو مٿو: ران جي هڏي تي [[لينا اسپيرا]]<ref name=Gosling273>[[#Gosling|Gosling 2008, p. 273]]</ref> || [[فبيولا جو مٿو]]<ref name=Gosling273/>، جيڪو [[پاسائتو ٽبيئل ڪنڊائيل]] جي پٺئين حصي سان سنڌبند ٿئي ٿو || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]]، [[پوپليٽيئل شريان]] || ڊگهو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو وچيون (ٽبيئل) حصو، ننڍو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو پاسائتو (عام فبيولر) حصو<ref name=Gosling273/> || گوڏي جو [[موڙ]]، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[پاسائتو ڦيرائي ٿو]] (جڏهن گوڏو مڙيل هجي)، [[ڪُلهي جو سنڌو]] [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] (رڳو ڊگهو مٿو)<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]<ref name=Gosling273/> ([[ٽبيئل تنت|ٽبيئل]]، [[لمبر ڪرنگهي جي تنت 5|L5]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]]) || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[وچيون ڦيرو|وچئين پاسي ڦيرائي ٿو]]<ref name=Gosling273/>|| [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[ٽبيا]] جي وچئين سطح<ref name=Gosling273/> || [[پروفنڊا فيموريس]]، [[گلوٽيئل شريان (ابهام سلجھاءُ)|گلوٽيئل شريان]] || [[سائياٽڪ تنت]]<ref name=Gosling273/> || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي وچئين پاسي ڦيرائي ٿو<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]] || ران جي هڏي جو [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيون]] ۽ [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتو ڪنڊائيل]] || [[ڪيلڪينيس]] || [[سرل شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت]] مان [[ٽبيئل تنت]]، خاص طور تنتي پاڙون [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]] || گوڏي جو هلڪو [[موڙ]] ۽ [[پلينٽر فليڪشن]]|| [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پلينٽيرس ڏورو|پلينٽيرس]] || گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي کان مٿي ران جي هڏي جو پاسائتو سپراڪنڊائيلر ڪنارو || [[ٽينڊو ڪيلڪينيس]] (وچئين پاسي، [[گيسٽروڪنيميس]] ٽينڊن کان اونهو) || [[سرل شريانون]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏو موڙي ٿو ۽ [[پير]] کي [[پلينٽر فليڪس]] ڪري ٿو || [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]] || [[پاسائتي فيمورل ڪنڊائيل]] جي پاسائتي سطح جو وچيون فيسٽ || [[ٽبيئل ڪنڊائيل (ابهام سلجھاءُ)|ٽبيئل ڪنڊائيلن]] هيٺان پٺيون [[ٽبيا]] || [[پوپليٽيئل شريان]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏي جو [[وچيون ڦيرو]] ۽ [[موڙ]] ||
|-
|}
'''وچيون خانو:'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[گريسلس ڏورو|گريسلس]] || [[هيٺيون پيوبيڪ ريمس]]<ref name=Gosling266>[[#Gosling|Gosling et al. 2008, p. 266]]</ref> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[اوبٽيوريٽر شريان]] || [[اوبٽيوريٽر تنت جي اڳئين شاخ]]<ref name=Gosling266/> || گوڏي جو موڙ ۽ [[وچيون ڦيرو]]؛<ref name=Gosling266/> ڪُلهي کي ويجهو آڻڻ، ڪُلهي جو [[موڙ]] ||
|-valign="top"
|}
===رت جي پهچ===
[[File:Gray552.png|thumb|گوڏي جون شريانون]]
[[فيمورل شريان]] ۽ [[پوپليٽيئل شريان]] گوڏي جي سنڌي جي چوڌاري شرياني ڄار يا [[پليڪسس]] ٺاهڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. ان جون ڇهه مُک شاخون آهن: ٻه [[مٿيون جينيڪيولر شريانون]]، ٻه [[هيٺيون جينيڪيولر شريانون]]، [[هيٺ لهندڙ جينيڪيولر شريان]] ۽ [[اڳئين ٽبيئل موٽندڙ شريان|اڳئين ٽبيئل شريان جي موٽندڙ شاخ]].<ref>{{Cite journal |last1=Shim |first1=S. S. |last2=Leung |first2=G. |date=July 1986 |title=Blood supply of the knee joint. A microangiographic study in children and adults |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |issue=208 |pages=119–125 |doi=10.1097/00003086-198607000-00025 |issn=0009-921X |pmid=3522019}}</ref>
وچيون جينيڪيولر شريانون گوڏي جي سنڌي ۾ داخل ٿين ٿيون.
== اهميت ==
گوڏو انساني جسم جي وزن کڻڻ ۽ حرڪت ڪرڻ (هلڻ، ڊوڙڻ ۽ ٽپڻ) لاءِ انتهائي ضروري آهي. وڌيڪ وزن يا غلط حرڪت سبب گوڏي ۾ سور يا گٺيو (Osteoarthritis) جي بيماري ٿي سگهي ٿي.
== پڻ ڏسو ==
* [[انساني هڏائون پڃرو]]
* [[جوڙ]]
== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:انساني اناٽومي]]
[[زمرو:جوڙ]]
gcxrsfc0ir2jemp9g3am16mbir9jfi4
392063
392062
2026-07-07T16:56:04Z
Intisar Ali
8681
392063
wikitext
text/x-wiki
{{short description|پرائيميٽن ۾ ڄنگهه جو سنڌو}}
{{Infobox anatomy
| Name = گوڏو
| Latin = articulatio genus
| Image = Human knees.jpg
| Caption = انساني گوڏا
| Width = 150px
| Image2 = Blausen 0597 KneeAnatomy Side.png
| Caption2 = ساڄو گوڏو (سامهون-ساڄي پاسي کان منظر)
| Precursor =
| System = [[انساني هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو|هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve = [[فيمورل تنت|فيمورل]]، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]]، [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]
| Lymph =
}}
[[انسان]]ن ۽ ٻين [[پرائيميٽ]]ن ۾، '''گوڏو''' [[ران]] کي [[ڄنگهه]] سان ڳنڍي ٿو ۽ ٻن [[سنڌو|سنڌن]] تي مشتمل هوندو آهي: هڪ [[ران جي هڏي]] ۽ [[پنڊيءَ جي هڏي]] جي وچ ۾ (ٽبيوفيمورل سنڌو)، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ [[گوڏي جي ڍڪڻي]] جي وچ ۾ (پيٽيلوفيمورل سنڌو).<ref>{{cite book |chapter=Anatomy of Knee |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KquYyFiVHtIC&pg=PA10 |pages=10–11 |first=Bimal |last=Chhajer |year=2006 |title=Knee Pain |publisher=Fusion Books |isbn=978-81-8419-181-3}}</ref> اهو انساني جسم جو سڀ کان وڏو سنڌو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Kulowski |first1=Jacob |date=July 1932 |title=Flexion contracture of the knee |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery |volume=14 |issue=3 |pages=618–663 |url=http://jbjs.org/content/14/3/618 |access-date=2015-05-08 |archive-url=https://archive.today/20160803181853/http://jbjs.org/content/14/3/618 |archive-date=2016-08-03 |url-status=dead }} Republished as: {{cite journal |pmid=17975372 |year=2007 |last1=Kulowski |first1=J |title=Flexion contracture of the knee: The mechanics of the muscular contracture and the turnbuckle cast method of treatment; with a review of fifty-five cases. 1932 |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |volume=464 |pages=4–10 |doi=10.1097/BLO.0b013e31815760ca |s2cid=9932906 |doi-access=free }}</ref> گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] سان گڏ ٿوري اندرين ۽ ٻاهرين ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏو چوٽ لڳڻ ۽ [[هڏسنڌي ڳرڻ]] جي پيدا ٿيڻ لاءِ حساس هوندو آهي.
ان کي اڪثر '''ٽبيوفيمورل''' ۽ '''پيٽيلوفيمورل''' جزن تي مشتمل ''مرڪب سنڌو'' چيو ويندو آهي.<ref name="pmid19594940">{{cite journal |doi=10.1186/1745-6673-4-19 |pmid=19594940 |pmc=2726153 |title=Occupational kneeling and radiographic tibiofemoral and patellofemoral osteoarthritis |journal=Journal of Occupational Medicine and Toxicology |volume=4 |pages=19 |year=2009 |last1=Rytter |first1=Søren |last2=Egund |first2=Niels |last3=Jensen |first3=Lilli |last4=Bonde |first4=Jens |doi-access=free }}</ref><ref name="pmid19726621">{{cite journal |doi=10.1177/0363546509341829 |pmid=19726621 |pmc=3832057 |title=Tibiofemoral and Patellofemoral Kinematics After Reconstruction of an Isolated Posterior Cruciate Ligament Injury: In Vivo Analysis During Lunge |journal=The American Journal of Sports Medicine |volume=37 |issue=12 |pages=2377–2385 |year=2009 | vauthors = Gill TJ, Van de Velde SK, Wing DW, Oh LS, Hosseini A, Li G}}</ref> ([[فبيولر پاسائتو رباط]] کي اڪثر ٽبيوفيمورل جزن سان گڏ شمار ڪيو ويندو آهي.)<ref name="pmid17764523">{{cite journal |doi=10.1111/j.1469-7580.2007.00803.x |pmid=17764523 |pmc=2375777 |title=The effect of tibiofemoral loading on proximal tibiofibular joint motion |journal=Journal of Anatomy |volume=211 |issue=5 |pages=647–653 |year=2007 |last1=Scott |first1=Jacob |last2=Lee |first2=Ho |last3=Barsoum |first3=Wael |last4=Van Den Bogert |first4=Antonie J.}}</ref>
{{TOC limit|3}}
==بناوت==
گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[سائنوويئل سنڌو|سائنوويئل سنڌي]] جو هڪ قسم آهي ۽ ٽن فعلي خانن تي مشتمل آهي: پيٽيلوفيمورل سنڌبندي، جيڪا [[گوڏي جي ڍڪڻي]]، يا "kneecap"، ۽ [[ران جي هڏي]] جي اڳئين پاسي موجود [[پيٽيلر نالي]] تي مشتمل آهي، جنهن ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ترڪندي آهي؛ ۽ وچئين ۽ پاسائتين ٽبيوفيمورل سنڌبنديون، جيڪي ران جي هڏي کي [[پنڊيءَ جي هڏي]]، يعني ڄنگهه جي هيٺئين حصي جي مُک هڏي، سان ڳنڍين ٿيون.<ref name="Burgener">{{cite book
| url = https://books.google.com/books?id=brsH_IqPzzoC&pg=PA390
| title = Differential Diagnosis in Magnetic Resonance Imaging
| first1 = Francis A. | last1 = Burgener
| first2 = Steven P. | last2 = Meyers
| first3 = Raymond K. | last3 = Tan
| first4 = Wolfgang | last4 = Zaunbauer
| publisher = Thieme | year = 2002
| isbn = 978-1588900852 |oclc= 48983197| location=Stuttgart }}, p. 390</ref> سنڌو [[سائنوويئل پاڻياٺ]] ۾ ٻڏل هوندو آهي، جيڪا [[سائنوويئل جهلي]] جي اندر موجود هوندي آهي؛ هن جهلي کي [[گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش|سنڌي پوش]] چيو ويندو آهي. گوڏي جو [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] هڪ اهڙو علائقو آهي، جيڪو تازو ٻيهر گهري جاچ ۽ تحقيق جو موضوع بڻيو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Chahla |first1=Jorge |last2=Moatshe |first2=Gilbert|last3=Dean |first3=Chase S.|last4=LaPrade |first4=Robert F.|date=2016|title=Posterolateral Corner of the Knee: Current Concepts|journal=The Archives of Bone and Joint Surgery |volume=4 |issue=2 |pages=97–103 |pmid=27200384 |pmc=4852053 }}</ref>
گوڏو جسم جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان اهم سنڌن مان هڪ آهي. اهو افقي (ڊوڙڻ ۽ هلڻ) ۽ عمودي (ٽپ ڏيڻ) رخن ۾ جسم جو وزن کڻڻ سان لاڳاپيل حرڪت ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/knee-joint/|title=Knee Joint|website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=2021-06-22}}</ref>
ڄمڻ وقت گوڏي جي ڍڪڻي رڳو [[ڪارٽليج]] مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪا ٽن کان پنجن ورهين جي عمر وچ ۾ [[هڏجڻ|هڏجي]] ([[هڏي]] ۾ تبديل ٿي) ويندي آهي. جيئن ته اها انساني جسم جي سڀ کان وڏي [[سيسامائيڊ هڏي]] آهي، تنهنڪري ان جي هڏجڻ واري عمل ۾ گهڻو وڌيڪ وقت لڳندو آهي.<ref>{{cite web|website=HowStuffWorks.com|title=Do babies have kneecaps?|url=http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315132631/http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|archive-date=2013-03-15|date=2009-02-19}}</ref>
{{gallery|mode=packed
|Gray351.png|ساڄي گوڏي جو پاسائتو پاسو
|Gray352.png|ساڄي گوڏي جو پٺيون پاسو
|Gray246.png|ران جي هڏي جون سنڌي سطحون
|Gray257.png|پنڊيءَ جي هڏي جون سنڌي سطحون
}}
===جوڙن (سنڌن) وارو حصو ===
ران جي هڏي جا مُک سنڌي جسم ان جا [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتا]] ۽ [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيان]] [[ڪنڊائيل (ايناٽامي)|ڪنڊائيل]] آهن. اهي هيٺئين ۽ پٺئين پاسي ٿورا هڪٻئي کان پري ٿين ٿا؛ پاسائتو ڪنڊائيل اڳيان کان پٺئين حصي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو هوندو آهي، جڏهن ته وچئين ڪنڊائيل جي ويڪر وڌيڪ هڪجهڙي رهندي آهي.<ref name="Platzer">{{cite book |last=Platzer |first=Werner |title=Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System |publisher=[[ٿائيمي ميڊيڪل پبلشرز|ٿائيمي]] |year=2004 |isbn=978-1588901590 |edition=5th |pages=26, 192–252 |oclc=727951508}}</ref>{{rp|206}} [[سيجيٽل سطح]] ۾ ڪنڊائيلن جي وڪڙ جو اڌوڻ پٺئين پاسي ويندي ننڍو ٿيندو وڃي ٿو. هي گهٽجندڙ اڌوڻ [[اِنوالوٽ]] وچ نقطن جو هڪ سلسلو پيدا ڪري ٿو (يعني اهي گهاڻي تي واقع هوندا آهن). ان مان ٺهندڙ آرپار محورن جو سلسلو مُڙندڙ گوڏي ۾ ترڪڻ ۽ لڙهڻ واري حرڪت جي اجازت ڏئي ٿو، جڏهن ته اهو به يقيني بڻائي ٿو ته پاسائتا رباط ايترا ڍرا رهن جو عمودي محور جي چوڌاري وچئين ڪنڊائيل جي وڪڙ سان لاڳاپيل ڦيري جي اجازت ڏئي سگهن.<ref name="Platzer" />{{rp|194–95}}
پنڊيءَ جي هڏي جي ڪنڊائيلن جو جوڙو وچڪنڊائيلي اڀار وسيلي هڪٻئي کان جدا ٿيل هوندو آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|206}} جيڪو هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين ڳوڙهي تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|202}}
گوڏي جي ڍڪڻي پڻ هڪ سنڌي جسم طور ڪم ڪري ٿي ۽ ان جي پٺئين سطح کي گوڏي جي ٽروڪليا چيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|title=The Netter collection of medical illustrations. Volume 6, Musculoskeletal system. Part II, Spine and lower limb: a compilation of paintings|author=Netter, Frank H. |date=2013|publisher=Elsevier Saunders|others=Iannotti, Joseph P., Parker, Richard D. (Orthopedist), Machado, Carlos A. G.|isbn=978-1416063827|edition=2nd|location=Philadelphia, PA|oclc=821699791}}</ref> اها سنڌي پوش جي سنهي اڳئين ڀت ۾ جڙيل هوندي آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} ان جي پٺئين سطح تي هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين سنڌي سطح هوندي آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|194}} جيڪي ٻئي [[ران جي هڏي جو وچڪنڊائيلي کڏو|پيٽيلر سطح]] سان ڳنڍيل هونديون آهن؛ هيءَ سطح هڏي جي هيٺئين ڇيڙي جي اڳئين پاسي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن کي پاڻ ۾ ملائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|192}}
===سنڌي پوش===
{{Main|گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش}}
سنڌي پوش ۾ هڪ [[سائنوويئل پاڻياٺ|سائنوويئل]] جهلي ۽ هڪ ريشي جهلي هوندي آهي، جن جي وچ ۾ چرٻيءَ جا تهه هوندا آهن. اڳئين پاسي، سائنوويئل جهلي ران جي هڏي ۽ پنڊيءَ جي هڏي ٻنهي تي ڪارٽليج جي ڪناري سان ڳنڍيل هوندي آهي، پر ران جي هڏي تي اها سپراپيٽيلر [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] يا خال سان ڳنڍجي سنڌي جاءِ کي مٿئين پاسي وڌائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|210}} [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو]] سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي چپجڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Reider-etal">{{cite journal |pmid=7204430 |url=http://www.jbjs.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7204430 |year=1981 |last1=Reider |first1=B |title=The anterior aspect of the knee joint |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery. American Volume |volume=63 |issue=3 |pages=351–356 |last2=Marshall |first2=J. L. |last3=Koslin |first3=B |last4=Ring |first4=B |last5=Girgis |first5=F. G. |doi=10.2106/00004623-198163030-00004 |url-access=subscription }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> پٺئين پاسي، سائنوويئل جهلي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن جي ڪنارن سان ڳنڍيل هوندي آهي، جنهن سان ٻه وڌاءَ (گيسٽروڪنيميس جي وچئين مٿي هيٺان سيمي ميمبرينوسس برسا ۽ گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي هيٺان پوپليٽيئل برسا) ٺهن ٿا،<ref name="Ryan 2011">{{cite book |last1=Ryan |first1=Stephanie |title=Anatomy for diagnostic imaging |date=2011 |publisher=Elsevier Ltd |isbn=978-0702029714 |oclc=
729966424 |pages=289, 292|edition=Third |chapter=Chapter 8}}</ref> جيڪي سپراپيٽيلر برسا جهڙا هوندا آهن. انهن ٻن وڌائن جي وچ ۾ سائنوويئل جهلي سنڌي جي مرڪز ۾ ٻنهي صليبي رباطن جي اڳيان کان گذري ٿي، جنهن سان اندرئين پاسي رخ رکندڙ هڪ کيسي جهڙو خال ٺهي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
سائنوويئم پوش ۽ ان جي برسن جي اندرين سطح کي ڍڪي ٿو. سائنوويئم انفراپيٽيلر چرٻيءَ واري گدي کي پڻ ڍڪي ٿو، جيڪا پيٽيلر رباط جي هيٺان موجود هوندي آهي. سائنوويئم ٻن وراڪن جي صورت ۾ چرٻيءَ واري گدي ۾ اڀري ٿو.<ref name="Ryan 2011"/>
===تنتون===
اڳئين پاسي کان ڏسڻ تي، گوڏي جي مٿئين-پاسائتي چوٿين حصي کي [[ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس انٽرميڊيس]] ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[سائياٽڪ تنت]]، مٿئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ [[عام فبيولر تنت]] تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ هيٺئين-پاسائتي چوٿين حصي ۾ هيٺئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ ورجندڙ فبيولر تنتون نمايان آهن؛ مٿئين-وچئين چوٿين حصي کي [[ويسٽس ميڊيئلس]] ۽ ويسٽس انٽرميڊيس ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]] ۽ سائياٽڪ تنتون، ۽ مٿئين وچئين جينيڪيولر تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ جڏهن ته هيٺئين-وچئين چوٿين حصي کي هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنت ۽ [[سيفينس تنت]] جي انفراپيٽيلر شاخ تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name="tran-ant">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Lam K, Baig E, Agur AM, Gofeld M |title=Anatomical Study of the Innervation of Anterior Knee Joint Capsule: Implication for Image-Guided Intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=43 |issue=4 |pages=407–414 |date=May 2018 |pmid=29557887 |doi=10.1097/AAP.0000000000000778 |url=https://www.proquest.com/docview/2720408173|id={{ProQuest|2720408173}} |url-access=subscription }}</ref><ref name="fonk">{{cite journal |vauthors=Fonkoué L, Behets C, Kouassi JK, Coyette M, Detrembleur C, Thienpont E, Cornu O|display-authors=3 |title=Distribution of sensory nerves supplying the knee joint capsule and implications for genicular blockade and radiofrequency ablation: an anatomical study |journal=Surgical and Radiologic Anatomy |volume=41 |issue=12 |pages=1461–1471 |date=December 2019 |pmid=31338537 |doi=10.1007/s00276-019-02291-y |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00276-019-02291-y|url-access=subscription }}</ref>
اوبٽيوريٽر ۽ ٽبيئل تنتن جون سنڌي شاخون گوڏي جي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏين ٿيون، جڏهن ته عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت پڻ اضافي تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ ٽبيئل تنت سڄي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏئي ٿي؛ اوبٽيوريٽر تنت جو پٺيون ڀاڱو ۽ ٽبيئل تنت پٺئين پوش جي مٿئين-وچئين حصي کي تنتي پهچ ڏين ٿا؛ جڏهن ته پٺئين پوش جي مٿئين-پاسائتي حصي کي ٽبيئل تنت، عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name=fonk/><ref name="tran-post">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Gofeld M, Chan V, Agur AM |title=Anatomical study of the innervation of posterior knee joint capsule: implication for image-guided intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=44 |issue=2 |pages=234–238 |date=February 2019 |pmid=30700618 |doi=10.1136/rapm-2018-000015 |url=https://www.proquest.com/docview/2553100556|id={{ProQuest|2553100556}} |url-access=subscription }}</ref>
===برسا===
{{Main|گوڏي جا برسا}}
ڪيترائي [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙي بيٺل آهن. سڀ کان وڏو ڳنڍيل برسا مٿي بيان ڪيل [[سپراپيٽيلر برسا]] آهي. گوڏي جي پٺئين پاسي چار تمام ننڍا برسا موجود آهن. ٻه اڻ ڳنڍيل برسا گوڏي جي ڍڪڻي جي اڳيان ۽ پيٽيلر [[ٽينڊن]] جي هيٺان موجود آهن، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ٻيا برسا پڻ موجود هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
===ڪارٽليج===
[[ڪارٽليج]] هڪ سنهو ۽ لچڪدار [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]] آهي، جيڪو [[هڏي]] جي بچاءَ ڪري ٿو ۽ يقيني بڻائي ٿو ته [[سنڌو|سنڌي]] سطحون هڪٻئي مٿان آسانيءَ سان ترڪي سگهن. ڪارٽليج گوڏي جي نرم ۽ هموار حرڪت کي يقيني بڻائي ٿو. گوڏن ۾ سنڌي ڪارٽليج جا ٻه قسم آهن: ريشي ڪارٽليج ([[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]]) ۽ [[هائيلن ڪارٽليج]]. ريشي ڪارٽليج ۾ ڇڪ سَهڻ جي سگهه هوندي آهي ۽ اهو دٻاءَ جي مزاحمت ڪري سگهي ٿو.{{clarify|date=January 2024}} هائيلن ڪارٽليج انهن سطحن کي ڍڪي ٿو، جن تي سنڌا حرڪت ڪن ٿا. سنڌي ڪارٽليج اندر ڪوليجن ريشن بابت بيننگهوف بيان ڪيو آهي ته اهي هيٺسنڌي هڏي مان شعاعي نموني نڪرن ٿا ۽ نام نهاد گوٿڪ ڪمانون ٺاهين ٿا. ڪارٽليج جي سطح تي اهي ريشا مماسي رخ ۾ نظر اچن ٿا ۽ گسجڻ جي مزاحمت وڌائين ٿا. هائيلن ڪارٽليج اندر رت جون ناليون نه هونديون آهن؛ ان جي خوراڪ ڦهلاءَ وسيلي ٿيندي آهي. سائنوويئل پاڻياٺ ۽ هيٺسنڌي هڏي جو گودو ٻئي هائيلن ڪارٽليج لاءِ خوراڪ جا وسيلا آهن. انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ وسيلي جي کوٽ ڳرڻ جو سبب بڻجي ٿي. ورهين سان ڪارٽليج گسندو وڃي ٿو. ڪارٽليج ۾ پاڻ مرادو بحال ٿيڻ جي سگهه تمام محدود هوندي آهي. نئون ٺهندڙ تاندورو عام طور اصل هائيلن ڪارٽليج کان گهٽ معيار واري ريشي ڪارٽليج جي وڏي حصي تي مشتمل هوندو آهي. نتيجي طور، وقت سان ڪارٽليج ۾ نيون ڏارون ۽ ڦاٽ پيدا ٿيندا آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/science/cartilage|title=Cartilage|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=2021-06-23}}</ref>
===مينسڪس===
{{Main|وچيون مينسڪس|پاسائتو مينسڪس}}
گوڏي جي سنڌي جي [[سنڌي ڊسڪ]]ن کي مينسڪس چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ اهي سنڌي جاءِ کي رڳو جزوي طور ورهائين ٿيون.<ref name="Platzer" />{{rp|26}} اهي ٻه ڊسڪون، وچيون مينسڪس ۽ پاسائتو مينسڪس، ڳنڍيندڙ تاندوري مان ٺهيل آهن، جن ۾ ڪارٽليج جهڙا جيوگهرڙا رکندڙ گهڻا ڪوليجن ريشا هوندا آهن. مضبوط ريشا هڪ ڳانڍاپي کان ٻئي ڳانڍاپي تائين مينسڪس سان گڏ هلن ٿا، جڏهن ته ڪمزور شعاعي ريشا انهن سان هڪٻئي ۾ اڻيل هوندا آهن. مينسڪس گوڏي جي سنڌي جي مرڪز ۾ چپٽا، پاسائتي پاسي سائنوويئل جهلي سان ڳنڍيل، ۽ پنڊيءَ جي هڏي جي سطح مٿان حرڪت ڪرڻ جي قابل هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|208}}<ref>{{cite web|last=Gibbon|first=Anthony|title=Knee Anatomy|url=http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|publisher=North Yorkshire Orthopaedic Specialists|access-date=6 February 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423141216/http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|archive-date=23 April 2013}}</ref> مينسڪس جون مٿيون ۽ هيٺيون سطحون آزاد هونديون آهن. هر مينسڪس جا اڳيان ۽ پٺيان سڱ هوندا آهن، جيڪي پنڊيءَ جي هڏي جي وچڪنڊائيلي علائقي ۾ ملن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/>
وچيون مينسڪس وڏو، گهٽ وڪريل ۽ سنهو هوندو آهي. ان جو پٺيون سڱ (14 ملي ميٽر) اڳئين سڱ (6 ملي ميٽر) کان ٿلهو هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
پاسائتو مينسڪس ننڍو، وڌيڪ وڪريل (لڳ ڀڳ گول) ۽ وچئين مينسڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هڪجهڙي ٿولهه (10 ملي ميٽر) وارو هوندو آهي. پاسائتو مينسڪس سنڌي پوش سان گهٽ ڳنڍيل هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ ان جي پٺئين-پاسائتي سطح مان [[پوپليٽيئس]] ٽينڊن گذري ٿو، جيڪو مينسڪس کي پوش کان جدا ڪري ٿو. پوپليٽيئس ٽينڊن پاسائتي مينسڪس سان ڳنڍيل نه هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
===رباط===
[[File:Knee diagram.svg|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-پاسائتو پاسو]]
[[File:Knee medial view.gif|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-وچيون پاسو]]
گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙيندڙ رباط حرڪتن کي محدود ڪري استحڪام فراهم ڪن ٿا ۽ مينسڪس توڙي ڪيترن برسن سان گڏجي سنڌي پوش جي بچاءَ ڪن ٿا.<ref>{{Citation |last1=Goldman |first1=Lee |title=Goldman's Cecil Medicine |date=2012 |work= |pages=vii |publisher=Elsevier |last2=Schafer |first2=Andrew I.|doi=10.1016/b978-1-4377-1604-7.00513-3 |doi-access=free }}</ref>
====پوش اندر====
گوڏي کي [[صليبي رباط]]ن جو هڪ جوڙو مستحڪم رکي ٿو. اهي ٻئي رباط سائنوويئم کان ٻاهر، پر پوش جي اندر موجود رباط آهن.<ref name="pmid20110155">{{cite journal |vauthors=Kam CK, Chee DW, Peh WC |title=Magnetic resonance imaging of cruciate ligament injuries of the knee |journal=Canadian Association of Radiologists Journal |volume=61 |issue=2 |pages=80–89 |date=April 2010 |pmid=20110155 |doi=10.1016/j.carj.2009.11.003 |s2cid=40819119 |url=}}</ref> [[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي پاسائتي ڪنڊائيل]] کان اڳئين [[وچڪنڊائيلي علائقي]] تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/> اڳيون صليبي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو اڳتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> گوڏي جي وٽجڻ يا مُڙڻ دوران اهو اڪثر ڦاٽي پوندو آهي.<ref>{{Cite web |title=ACL injury - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |access-date=2022-12-30 |website=Mayo Clinic |language=en |archive-date=2018-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123174932/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |url-status=live }}</ref> [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] کان پٺئين وچڪنڊائيلي علائقي تائين پکڙيل هوندو آهي. هي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ پٺتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> هن رباط کي چوٽ لڳڻ غيرمعمولي آهي، پر رباط تي سڌي زوردار ڌڪ جي نتيجي ۾ ٿي سگهي ٿي.{{citation needed|date=April 2022}}
[[گوڏي جو آرپار رباط|آرپار رباط]] پاسائتي مينسڪس کان وچئين مينسڪس تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو مينسڪس جي اڳيان کان گذري ٿو. 10 سيڪڙو حالتن ۾ اهو ڪيترن پٽن ۾ ورهايل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|208}} ٻئي مينسڪس اڳئين پاسي هن رباط وسيلي هڪٻئي سان ڳنڍيل هوندا آهن.<ref name="Diab">{{cite book
| title = Lexicon of Orthopaedic Etymology
| url = https://books.google.com/books?id=fstFQVnw8-wC&pg=PA200
| first = Mohammad | last = Diab
| publisher = Taylor & Francis | year = 1999
| isbn = 978-9057025976 |oclc= 43779363 }}, p. 200</ref> [[پٺيون مينسڪوفيمورل رباط|پٺيون]] (ورِسبرگ جو) ۽ [[اڳيون مينسڪوفيمورل رباط]] (همفري جو) پاسائتي مينسڪس جي پٺئين سڱ کان ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل تائين پکڙيل هوندا آهن. اهي ترتيبوار پٺئين صليبي رباط جي اڳيان ۽ پٺيان کان گذرن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/><ref name="Platzer" />{{rp|208}} [[گوڏي جو ڪورونري رباط|مينسڪوٽبيئل رباط]] (يا "ڪورونري رباط") مينسڪس جي هيٺئين ڪنارن کان ٽبيئل پليٽو جي ڪنارن تائين پکڙيل هوندا آهن.
====پوش کان ٻاهر====
[[پيٽيلر رباط]] گوڏي جي ڍڪڻي کي [[پنڊيءَ جي هڏي جي ڳوڙهي]] سان ڳنڍي ٿو. ان کي ڪڏهن ڪڏهن پيٽيلر ٽينڊن پڻ چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪواڊريسيپس ٽينڊن]] (جيڪو گوڏي جي ڍڪڻي کي وڪوڙي ٿو) ۽ گوڏي جي ڍڪڻي کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍيندڙ حصي جي وچ ۾ ڪا چٽي جدائي ناهي.<ref>{{cite web |title=Definition of patellar tendon |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105032616/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |archive-date=2013-11-05 |access-date=2008-12-11 |publisher=MedicineNet.com}}</ref> هي تمام مضبوط رباط گوڏي جي ڍڪڻي کي ميڪانيڪي اُڀار ڏيڻ ۾ مدد ڪري ٿو<ref name="Moore">{{cite book |last1=Moore |first1=Keith L. |url=https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1 |title=Clinically Oriented Anatomy |last2=Dalley |first2=Arthur F. |last3=Agur |first3=Anne M. R. |publisher=[[لپنڪاٽ وليمز اينڊ ولڪنز]] |year=2006 |isbn=978-0781736398 |page=[https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1/page/594 594] |oclc=57202439 |url-access=registration}}, p. 194</ref> ۽ ران جي هڏي جي ڪنڊائيلن لاءِ ڍڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. پيٽيلر رباط جي پاسائتي ۽ وچئين پاسي، [[پاسائتو ريٽيناڪيولم|پاسائتو ۽ وچيون ريٽيناڪيولم]] [[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس ميڊيئلس|ويسٽس ميڊيئلس ڏورن]] جي ريشن کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍين ٿا. [[ايليوٽبيئل پٽي]] جا ڪجهه ريشا پاسائتي ريٽيناڪيولم ۾ پکڙجن ٿا ۽ وچيون ريٽيناڪيولم ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل مان نڪرندڙ ڪجهه آرپار ريشن کي حاصل ڪري ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
[[وچيون پاسائتو رباط]] (MCL، جنهن کي "ٽبيئل رباط" پڻ چيو ويندو آهي) [[ران جي هڏي جو وچيون ايپي ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل]] کان [[پنڊيءَ جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو ريشن جي ٽن گروهن مان ٺهيل هوندو آهي، جن مان هڪ ٻنهي هڏن جي وچ ۾ پکڙيل هوندو آهي، جڏهن ته ٻه وچئين مينسڪس سان ڳنڍيل هوندا آهن. وچيون پاسائتو رباط جزوي طور [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] سان ڍڪيل هوندو آهي ۽ [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] جو ٽينڊن ان جي هيٺان کان گذرندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} اهو گوڏي جي پاسائتي پاسي تي لڳندڙ زور ([[ويلگس بگاڙ|ويلگس]] زور) سبب گوڏي جي وچئين پاسي کي کلي مُڙڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
==ڏورا==
گوڏي جي سنڌي جي حرڪت جا ذميوار گهڻا ڏورا يا تہ ران جي [[ران جو اڳيون خانو|اڳئين]]، [[ران جو وچيون خانو|وچئين]] يا [[ران جو پٺيون خانو|پٺئين خاني]] سان واسطو رکن ٿا. سڌو ڪندڙ ڏورا عام طور اڳئين خاني سان واسطو رکن ٿا ۽ موڙيندڙ ڏورا پٺئين خاني سان. هن جا ٻه استثنا آهن: گريسلس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ وچئين خاني سان واسطو رکي ٿو، ۽ سارٽوريس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ اڳئين خاني ۾ آهي. ان کان سواءِ، [[انساني ڄنگهه#بناوت|هيٺئين ڄنگهه]] جا ڪجهه ڏورا، خاص طور [[گيسٽروڪنيميس]]، پير کي حرڪت ڏيڻ واري پنهنجي بنيادي ڪم کان علاوه گوڏي کي ڪمزور نموني موڙڻ ۾ مدد ڏين ٿا.
===سڌو ڪندڙ ڏورا===
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو|آرٽيڪيوليرس جينس]] || اڳئين [[ران جي هڏي جو جسم|فيمورل شافٽ]] جو پري وارو ڇيڙو || گوڏي جي سنڌي پوش جو ويجهو وڌاءُ || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي ڇڪڻ ||
|-valign="top"
| ''[[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس فيموريس]]'' || گڏيل [[ريڪٽس فيموريس]] ۽ [[واسٽي|واسٽس]] ڏورا || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي ||[[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] (رڳو ريڪٽس فيموريس) || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ريڪٽس فيموريس ڏورو|ريڪٽس فيموريس]] || [[اڳيون هيٺيون ايليئڪ ڪنڊو]] ۽ هڏائين ڪناري جي ٻاهرين سطح، جيڪا [[ايسيٽابيولم]] جو ايليئڪ حصو ٺاهي ٿي || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] || [[وڏو ٽروڪينٽر]]، [[انٽرٽروڪينٽرڪ لڪير]]، ۽ [[ران جي هڏي]] جي [[لينا اسپيرا]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي کي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] ۽ مستحڪم رکي ٿو || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس انٽرميڊيس ڏورو|ويسٽس انٽرميڊيس]] || اڳيون/پاسائتو [[ران جي هڏي|فيمر]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ميڊيئلس]] || [[ران جي هڏي]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
|}
===موڙيندڙ ڏورا===
'''پٺيون خانو'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]] || [[اڳيون مٿيون ايليئڪ ڪنڊو]] || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[مٿاڇري سرڪمفليڪس ايليئڪ شريان]]، پاسائتي فيمورل شريان، اونهي فيمورل شريان، هيٺ لهندڙ جينيڪيوليٽ شريان، [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || ڪُلهي جو سنڌو: موڙ، پاسائتو ڦيرو ۽ پري ڪرڻ. گوڏي جو سنڌو: موڙ ۽ وچيون ڦيرو || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]] (جزوي طور)
|-valign="top"
| [[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]] || ڊگهو مٿو: [[اسڪيئم جي ڳوڙهي]]، ننڍو مٿو: ران جي هڏي تي [[لينا اسپيرا]]<ref name=Gosling273>[[#Gosling|Gosling 2008, p. 273]]</ref> || [[فبيولا جو مٿو]]<ref name=Gosling273/>، جيڪو [[پاسائتو ٽبيئل ڪنڊائيل]] جي پٺئين حصي سان سنڌبند ٿئي ٿو || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]]، [[پوپليٽيئل شريان]] || ڊگهو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو وچيون (ٽبيئل) حصو، ننڍو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو پاسائتو (عام فبيولر) حصو<ref name=Gosling273/> || گوڏي جو [[موڙ]]، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[پاسائتو ڦيرائي ٿو]] (جڏهن گوڏو مڙيل هجي)، [[ڪُلهي جو سنڌو]] [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] (رڳو ڊگهو مٿو)<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]<ref name=Gosling273/> ([[ٽبيئل تنت|ٽبيئل]]، [[لمبر ڪرنگهي جي تنت 5|L5]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]]) || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[وچيون ڦيرو|وچئين پاسي ڦيرائي ٿو]]<ref name=Gosling273/>|| [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[ٽبيا]] جي وچئين سطح<ref name=Gosling273/> || [[پروفنڊا فيموريس]]، [[گلوٽيئل شريان (ابهام سلجھاءُ)|گلوٽيئل شريان]] || [[سائياٽڪ تنت]]<ref name=Gosling273/> || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي وچئين پاسي ڦيرائي ٿو<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]] || ران جي هڏي جو [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيون]] ۽ [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتو ڪنڊائيل]] || [[ڪيلڪينيس]] || [[سرل شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت]] مان [[ٽبيئل تنت]]، خاص طور تنتي پاڙون [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]] || گوڏي جو هلڪو [[موڙ]] ۽ [[پلينٽر فليڪشن]]|| [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پلينٽيرس ڏورو|پلينٽيرس]] || گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي کان مٿي ران جي هڏي جو پاسائتو سپراڪنڊائيلر ڪنارو || [[ٽينڊو ڪيلڪينيس]] (وچئين پاسي، [[گيسٽروڪنيميس]] ٽينڊن کان اونهو) || [[سرل شريانون]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏو موڙي ٿو ۽ [[پير]] کي [[پلينٽر فليڪس]] ڪري ٿو || [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]] || [[پاسائتي فيمورل ڪنڊائيل]] جي پاسائتي سطح جو وچيون فيسٽ || [[ٽبيئل ڪنڊائيل (ابهام سلجھاءُ)|ٽبيئل ڪنڊائيلن]] هيٺان پٺيون [[ٽبيا]] || [[پوپليٽيئل شريان]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏي جو [[وچيون ڦيرو]] ۽ [[موڙ]] ||
|-
|}
'''وچيون خانو:'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[گريسلس ڏورو|گريسلس]] || [[هيٺيون پيوبيڪ ريمس]]<ref name=Gosling266>[[#Gosling|Gosling et al. 2008, p. 266]]</ref> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[اوبٽيوريٽر شريان]] || [[اوبٽيوريٽر تنت جي اڳئين شاخ]]<ref name=Gosling266/> || گوڏي جو موڙ ۽ [[وچيون ڦيرو]]؛<ref name=Gosling266/> ڪُلهي کي ويجهو آڻڻ، ڪُلهي جو [[موڙ]] ||
|-valign="top"
|}
===رت جي پهچ===
[[File:Gray552.png|thumb|گوڏي جون شريانون]]
[[فيمورل شريان]] ۽ [[پوپليٽيئل شريان]] گوڏي جي سنڌي جي چوڌاري شرياني ڄار يا [[پليڪسس]] ٺاهڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. ان جون ڇهه مُک شاخون آهن: ٻه [[مٿيون جينيڪيولر شريانون]]، ٻه [[هيٺيون جينيڪيولر شريانون]]، [[هيٺ لهندڙ جينيڪيولر شريان]] ۽ [[اڳئين ٽبيئل موٽندڙ شريان|اڳئين ٽبيئل شريان جي موٽندڙ شاخ]].<ref>{{Cite journal |last1=Shim |first1=S. S. |last2=Leung |first2=G. |date=July 1986 |title=Blood supply of the knee joint. A microangiographic study in children and adults |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |issue=208 |pages=119–125 |doi=10.1097/00003086-198607000-00025 |issn=0009-921X |pmid=3522019}}</ref>
وچيون جينيڪيولر شريانون گوڏي جي سنڌي ۾ داخل ٿين ٿيون.
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
== اهميت ==
گوڏو انساني جسم جي وزن کڻڻ ۽ حرڪت ڪرڻ (هلڻ، ڊوڙڻ ۽ ٽپڻ) لاءِ انتهائي ضروري آهي. وڌيڪ وزن يا غلط حرڪت سبب گوڏي ۾ سور يا گٺيو (Osteoarthritis) جي بيماري ٿي سگهي ٿي.
== پڻ ڏسو ==
* [[انساني هڏائون پڃرو]]
* [[جوڙ]]
== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:انساني اناٽومي]]
[[زمرو:جوڙ]]
2fx0gqfilcdm6jpoa6wkr6ud26n4td2
392064
392063
2026-07-07T17:03:24Z
Intisar Ali
8681
392064
wikitext
text/x-wiki
{{short description|پرائيميٽن ۾ ڄنگهه جو سنڌو}}
{{Infobox anatomy
| Name = گوڏو
| Latin = articulatio genus
| Image = Human knees.jpg
| Caption = انساني گوڏا
| Width = 150px
| Image2 = Blausen 0597 KneeAnatomy Side.png
| Caption2 = ساڄو گوڏو (سامهون-ساڄي پاسي کان منظر)
| Precursor =
| System = [[انساني هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو|هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve = [[فيمورل تنت|فيمورل]]، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]]، [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]
| Lymph =
}}
[[انسان]]ن ۽ ٻين [[پرائيميٽ]]ن ۾، '''گوڏو''' [[ران]] کي [[ڄنگهه]] سان ڳنڍي ٿو ۽ ٻن [[سنڌو|سنڌن]] تي مشتمل هوندو آهي: هڪ [[ران جي هڏي]] ۽ [[پنڊيءَ جي هڏي]] جي وچ ۾ (ٽبيوفيمورل سنڌو)، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ [[گوڏي جي ڍڪڻي]] جي وچ ۾ (پيٽيلوفيمورل سنڌو).<ref>{{cite book |chapter=Anatomy of Knee |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KquYyFiVHtIC&pg=PA10 |pages=10–11 |first=Bimal |last=Chhajer |year=2006 |title=Knee Pain |publisher=Fusion Books |isbn=978-81-8419-181-3}}</ref> اهو انساني جسم جو سڀ کان وڏو سنڌو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Kulowski |first1=Jacob |date=July 1932 |title=Flexion contracture of the knee |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery |volume=14 |issue=3 |pages=618–663 |url=http://jbjs.org/content/14/3/618 |access-date=2015-05-08 |archive-url=https://archive.today/20160803181853/http://jbjs.org/content/14/3/618 |archive-date=2016-08-03 |url-status=dead }} Republished as: {{cite journal |pmid=17975372 |year=2007 |last1=Kulowski |first1=J |title=Flexion contracture of the knee: The mechanics of the muscular contracture and the turnbuckle cast method of treatment; with a review of fifty-five cases. 1932 |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |volume=464 |pages=4–10 |doi=10.1097/BLO.0b013e31815760ca |s2cid=9932906 |doi-access=free }}</ref> گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] سان گڏ ٿوري اندرين ۽ ٻاهرين ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏو چوٽ لڳڻ ۽ [[هڏسنڌي ڳرڻ]] جي پيدا ٿيڻ لاءِ حساس هوندو آهي.
ان کي اڪثر '''ٽبيوفيمورل''' ۽ '''پيٽيلوفيمورل''' جزن تي مشتمل ''مرڪب سنڌو'' چيو ويندو آهي.<ref name="pmid19594940">{{cite journal |doi=10.1186/1745-6673-4-19 |pmid=19594940 |pmc=2726153 |title=Occupational kneeling and radiographic tibiofemoral and patellofemoral osteoarthritis |journal=Journal of Occupational Medicine and Toxicology |volume=4 |pages=19 |year=2009 |last1=Rytter |first1=Søren |last2=Egund |first2=Niels |last3=Jensen |first3=Lilli |last4=Bonde |first4=Jens |doi-access=free }}</ref><ref name="pmid19726621">{{cite journal |doi=10.1177/0363546509341829 |pmid=19726621 |pmc=3832057 |title=Tibiofemoral and Patellofemoral Kinematics After Reconstruction of an Isolated Posterior Cruciate Ligament Injury: In Vivo Analysis During Lunge |journal=The American Journal of Sports Medicine |volume=37 |issue=12 |pages=2377–2385 |year=2009 | vauthors = Gill TJ, Van de Velde SK, Wing DW, Oh LS, Hosseini A, Li G}}</ref> ([[فبيولر پاسائتو رباط]] کي اڪثر ٽبيوفيمورل جزن سان گڏ شمار ڪيو ويندو آهي.)<ref name="pmid17764523">{{cite journal |doi=10.1111/j.1469-7580.2007.00803.x |pmid=17764523 |pmc=2375777 |title=The effect of tibiofemoral loading on proximal tibiofibular joint motion |journal=Journal of Anatomy |volume=211 |issue=5 |pages=647–653 |year=2007 |last1=Scott |first1=Jacob |last2=Lee |first2=Ho |last3=Barsoum |first3=Wael |last4=Van Den Bogert |first4=Antonie J.}}</ref>
{{TOC limit|3}}
==بناوت==
گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[سائنوويئل سنڌو|سائنوويئل سنڌي]] جو هڪ قسم آهي ۽ ٽن فعلي خانن تي مشتمل آهي: پيٽيلوفيمورل سنڌبندي، جيڪا [[گوڏي جي ڍڪڻي]]، يا "kneecap"، ۽ [[ران جي هڏي]] جي اڳئين پاسي موجود [[پيٽيلر نالي]] تي مشتمل آهي، جنهن ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ترڪندي آهي؛ ۽ وچئين ۽ پاسائتين ٽبيوفيمورل سنڌبنديون، جيڪي ران جي هڏي کي [[پنڊيءَ جي هڏي]]، يعني ڄنگهه جي هيٺئين حصي جي مُک هڏي، سان ڳنڍين ٿيون.<ref name="Burgener">{{cite book
| url = https://books.google.com/books?id=brsH_IqPzzoC&pg=PA390
| title = Differential Diagnosis in Magnetic Resonance Imaging
| first1 = Francis A. | last1 = Burgener
| first2 = Steven P. | last2 = Meyers
| first3 = Raymond K. | last3 = Tan
| first4 = Wolfgang | last4 = Zaunbauer
| publisher = Thieme | year = 2002
| isbn = 978-1588900852 |oclc= 48983197| location=Stuttgart }}, p. 390</ref> سنڌو [[سائنوويئل پاڻياٺ]] ۾ ٻڏل هوندو آهي، جيڪا [[سائنوويئل جهلي]] جي اندر موجود هوندي آهي؛ هن جهلي کي [[گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش|سنڌي پوش]] چيو ويندو آهي. گوڏي جو [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] هڪ اهڙو علائقو آهي، جيڪو تازو ٻيهر گهري جاچ ۽ تحقيق جو موضوع بڻيو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Chahla |first1=Jorge |last2=Moatshe |first2=Gilbert|last3=Dean |first3=Chase S.|last4=LaPrade |first4=Robert F.|date=2016|title=Posterolateral Corner of the Knee: Current Concepts|journal=The Archives of Bone and Joint Surgery |volume=4 |issue=2 |pages=97–103 |pmid=27200384 |pmc=4852053 }}</ref>
گوڏو جسم جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان اهم سنڌن مان هڪ آهي. اهو افقي (ڊوڙڻ ۽ هلڻ) ۽ عمودي (ٽپ ڏيڻ) رخن ۾ جسم جو وزن کڻڻ سان لاڳاپيل حرڪت ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/knee-joint/|title=Knee Joint|website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=2021-06-22}}</ref>
ڄمڻ وقت گوڏي جي ڍڪڻي رڳو [[ڪارٽليج]] مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪا ٽن کان پنجن ورهين جي عمر وچ ۾ [[هڏجڻ|هڏجي]] ([[هڏي]] ۾ تبديل ٿي) ويندي آهي. جيئن ته اها انساني جسم جي سڀ کان وڏي [[سيسامائيڊ هڏي]] آهي، تنهنڪري ان جي هڏجڻ واري عمل ۾ گهڻو وڌيڪ وقت لڳندو آهي.<ref>{{cite web|website=HowStuffWorks.com|title=Do babies have kneecaps?|url=http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315132631/http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|archive-date=2013-03-15|date=2009-02-19}}</ref>
{{gallery|mode=packed
|Gray351.png|ساڄي گوڏي جو پاسائتو پاسو
|Gray352.png|ساڄي گوڏي جو پٺيون پاسو
|Gray246.png|ران جي هڏي جون سنڌي سطحون
|Gray257.png|پنڊيءَ جي هڏي جون سنڌي سطحون
}}
===جوڙن (سنڌن) وارو حصو ===
ران جي هڏي جا مُک سنڌي جسم ان جا [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتا]] ۽ [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيان]] [[ڪنڊائيل (ايناٽامي)|ڪنڊائيل]] آهن. اهي هيٺئين ۽ پٺئين پاسي ٿورا هڪٻئي کان پري ٿين ٿا؛ پاسائتو ڪنڊائيل اڳيان کان پٺئين حصي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو هوندو آهي، جڏهن ته وچئين ڪنڊائيل جي ويڪر وڌيڪ هڪجهڙي رهندي آهي.<ref name="Platzer">{{cite book |last=Platzer |first=Werner |title=Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System |publisher=[[ٿائيمي ميڊيڪل پبلشرز|ٿائيمي]] |year=2004 |isbn=978-1588901590 |edition=5th |pages=26, 192–252 |oclc=727951508}}</ref>{{rp|206}} [[سيجيٽل سطح]] ۾ ڪنڊائيلن جي وڪڙ جو اڌوڻ پٺئين پاسي ويندي ننڍو ٿيندو وڃي ٿو. هي گهٽجندڙ اڌوڻ [[اِنوالوٽ]] وچ نقطن جو هڪ سلسلو پيدا ڪري ٿو (يعني اهي گهاڻي تي واقع هوندا آهن). ان مان ٺهندڙ آرپار محورن جو سلسلو مُڙندڙ گوڏي ۾ ترڪڻ ۽ لڙهڻ واري حرڪت جي اجازت ڏئي ٿو، جڏهن ته اهو به يقيني بڻائي ٿو ته پاسائتا رباط ايترا ڍرا رهن جو عمودي محور جي چوڌاري وچئين ڪنڊائيل جي وڪڙ سان لاڳاپيل ڦيري جي اجازت ڏئي سگهن.<ref name="Platzer" />{{rp|194–95}}
پنڊيءَ جي هڏي جي ڪنڊائيلن جو جوڙو وچڪنڊائيلي اڀار وسيلي هڪٻئي کان جدا ٿيل هوندو آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|206}} جيڪو هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين ڳوڙهي تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|202}}
گوڏي جي ڍڪڻي پڻ هڪ سنڌي جسم طور ڪم ڪري ٿي ۽ ان جي پٺئين سطح کي گوڏي جي ٽروڪليا چيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|title=The Netter collection of medical illustrations. Volume 6, Musculoskeletal system. Part II, Spine and lower limb: a compilation of paintings|author=Netter, Frank H. |date=2013|publisher=Elsevier Saunders|others=Iannotti, Joseph P., Parker, Richard D. (Orthopedist), Machado, Carlos A. G.|isbn=978-1416063827|edition=2nd|location=Philadelphia, PA|oclc=821699791}}</ref> اها سنڌي پوش جي سنهي اڳئين ڀت ۾ جڙيل هوندي آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} ان جي پٺئين سطح تي هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين سنڌي سطح هوندي آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|194}} جيڪي ٻئي [[ران جي هڏي جو وچڪنڊائيلي کڏو|پيٽيلر سطح]] سان ڳنڍيل هونديون آهن؛ هيءَ سطح هڏي جي هيٺئين ڇيڙي جي اڳئين پاسي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن کي پاڻ ۾ ملائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|192}}
===سنڌي پوش===
{{Main|گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش}}
سنڌي پوش ۾ هڪ [[سائنوويئل پاڻياٺ|سائنوويئل]] جهلي ۽ هڪ ريشي جهلي هوندي آهي، جن جي وچ ۾ چرٻيءَ جا تهه هوندا آهن. اڳئين پاسي، سائنوويئل جهلي ران جي هڏي ۽ پنڊيءَ جي هڏي ٻنهي تي ڪارٽليج جي ڪناري سان ڳنڍيل هوندي آهي، پر ران جي هڏي تي اها سپراپيٽيلر [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] يا خال سان ڳنڍجي سنڌي جاءِ کي مٿئين پاسي وڌائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|210}} [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو]] سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي چپجڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Reider-etal">{{cite journal |pmid=7204430 |url=http://www.jbjs.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7204430 |year=1981 |last1=Reider |first1=B |title=The anterior aspect of the knee joint |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery. American Volume |volume=63 |issue=3 |pages=351–356 |last2=Marshall |first2=J. L. |last3=Koslin |first3=B |last4=Ring |first4=B |last5=Girgis |first5=F. G. |doi=10.2106/00004623-198163030-00004 |url-access=subscription }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> پٺئين پاسي، سائنوويئل جهلي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن جي ڪنارن سان ڳنڍيل هوندي آهي، جنهن سان ٻه وڌاءَ (گيسٽروڪنيميس جي وچئين مٿي هيٺان سيمي ميمبرينوسس برسا ۽ گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي هيٺان پوپليٽيئل برسا) ٺهن ٿا،<ref name="Ryan 2011">{{cite book |last1=Ryan |first1=Stephanie |title=Anatomy for diagnostic imaging |date=2011 |publisher=Elsevier Ltd |isbn=978-0702029714 |oclc=
729966424 |pages=289, 292|edition=Third |chapter=Chapter 8}}</ref> جيڪي سپراپيٽيلر برسا جهڙا هوندا آهن. انهن ٻن وڌائن جي وچ ۾ سائنوويئل جهلي سنڌي جي مرڪز ۾ ٻنهي صليبي رباطن جي اڳيان کان گذري ٿي، جنهن سان اندرئين پاسي رخ رکندڙ هڪ کيسي جهڙو خال ٺهي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
سائنوويئم پوش ۽ ان جي برسن جي اندرين سطح کي ڍڪي ٿو. سائنوويئم انفراپيٽيلر چرٻيءَ واري گدي کي پڻ ڍڪي ٿو، جيڪا پيٽيلر رباط جي هيٺان موجود هوندي آهي. سائنوويئم ٻن وراڪن جي صورت ۾ چرٻيءَ واري گدي ۾ اڀري ٿو.<ref name="Ryan 2011"/>
===تنتون===
اڳئين پاسي کان ڏسڻ تي، گوڏي جي مٿئين-پاسائتي چوٿين حصي کي [[ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس انٽرميڊيس]] ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[سائياٽڪ تنت]]، مٿئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ [[عام فبيولر تنت]] تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ هيٺئين-پاسائتي چوٿين حصي ۾ هيٺئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ ورجندڙ فبيولر تنتون نمايان آهن؛ مٿئين-وچئين چوٿين حصي کي [[ويسٽس ميڊيئلس]] ۽ ويسٽس انٽرميڊيس ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]] ۽ سائياٽڪ تنتون، ۽ مٿئين وچئين جينيڪيولر تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ جڏهن ته هيٺئين-وچئين چوٿين حصي کي هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنت ۽ [[سيفينس تنت]] جي انفراپيٽيلر شاخ تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name="tran-ant">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Lam K, Baig E, Agur AM, Gofeld M |title=Anatomical Study of the Innervation of Anterior Knee Joint Capsule: Implication for Image-Guided Intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=43 |issue=4 |pages=407–414 |date=May 2018 |pmid=29557887 |doi=10.1097/AAP.0000000000000778 |url=https://www.proquest.com/docview/2720408173|id={{ProQuest|2720408173}} |url-access=subscription }}</ref><ref name="fonk">{{cite journal |vauthors=Fonkoué L, Behets C, Kouassi JK, Coyette M, Detrembleur C, Thienpont E, Cornu O|display-authors=3 |title=Distribution of sensory nerves supplying the knee joint capsule and implications for genicular blockade and radiofrequency ablation: an anatomical study |journal=Surgical and Radiologic Anatomy |volume=41 |issue=12 |pages=1461–1471 |date=December 2019 |pmid=31338537 |doi=10.1007/s00276-019-02291-y |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00276-019-02291-y|url-access=subscription }}</ref>
اوبٽيوريٽر ۽ ٽبيئل تنتن جون سنڌي شاخون گوڏي جي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏين ٿيون، جڏهن ته عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت پڻ اضافي تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ ٽبيئل تنت سڄي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏئي ٿي؛ اوبٽيوريٽر تنت جو پٺيون ڀاڱو ۽ ٽبيئل تنت پٺئين پوش جي مٿئين-وچئين حصي کي تنتي پهچ ڏين ٿا؛ جڏهن ته پٺئين پوش جي مٿئين-پاسائتي حصي کي ٽبيئل تنت، عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name=fonk/><ref name="tran-post">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Gofeld M, Chan V, Agur AM |title=Anatomical study of the innervation of posterior knee joint capsule: implication for image-guided intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=44 |issue=2 |pages=234–238 |date=February 2019 |pmid=30700618 |doi=10.1136/rapm-2018-000015 |url=https://www.proquest.com/docview/2553100556|id={{ProQuest|2553100556}} |url-access=subscription }}</ref>
===برسا===
{{Main|گوڏي جا برسا}}
ڪيترائي [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙي بيٺل آهن. سڀ کان وڏو ڳنڍيل برسا مٿي بيان ڪيل [[سپراپيٽيلر برسا]] آهي. گوڏي جي پٺئين پاسي چار تمام ننڍا برسا موجود آهن. ٻه اڻ ڳنڍيل برسا گوڏي جي ڍڪڻي جي اڳيان ۽ پيٽيلر [[ٽينڊن]] جي هيٺان موجود آهن، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ٻيا برسا پڻ موجود هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
===ڪارٽليج===
[[ڪارٽليج]] هڪ سنهو ۽ لچڪدار [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]] آهي، جيڪو [[هڏي]] جي بچاءَ ڪري ٿو ۽ يقيني بڻائي ٿو ته [[سنڌو|سنڌي]] سطحون هڪٻئي مٿان آسانيءَ سان ترڪي سگهن. ڪارٽليج گوڏي جي نرم ۽ هموار حرڪت کي يقيني بڻائي ٿو. گوڏن ۾ سنڌي ڪارٽليج جا ٻه قسم آهن: ريشي ڪارٽليج ([[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]]) ۽ [[هائيلن ڪارٽليج]]. ريشي ڪارٽليج ۾ ڇڪ سَهڻ جي سگهه هوندي آهي ۽ اهو دٻاءَ جي مزاحمت ڪري سگهي ٿو.{{clarify|date=January 2024}} هائيلن ڪارٽليج انهن سطحن کي ڍڪي ٿو، جن تي سنڌا حرڪت ڪن ٿا. سنڌي ڪارٽليج اندر ڪوليجن ريشن بابت بيننگهوف بيان ڪيو آهي ته اهي هيٺسنڌي هڏي مان شعاعي نموني نڪرن ٿا ۽ نام نهاد گوٿڪ ڪمانون ٺاهين ٿا. ڪارٽليج جي سطح تي اهي ريشا مماسي رخ ۾ نظر اچن ٿا ۽ گسجڻ جي مزاحمت وڌائين ٿا. هائيلن ڪارٽليج اندر رت جون ناليون نه هونديون آهن؛ ان جي خوراڪ ڦهلاءَ وسيلي ٿيندي آهي. سائنوويئل پاڻياٺ ۽ هيٺسنڌي هڏي جو گودو ٻئي هائيلن ڪارٽليج لاءِ خوراڪ جا وسيلا آهن. انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ وسيلي جي کوٽ ڳرڻ جو سبب بڻجي ٿي. ورهين سان ڪارٽليج گسندو وڃي ٿو. ڪارٽليج ۾ پاڻ مرادو بحال ٿيڻ جي سگهه تمام محدود هوندي آهي. نئون ٺهندڙ تاندورو عام طور اصل هائيلن ڪارٽليج کان گهٽ معيار واري ريشي ڪارٽليج جي وڏي حصي تي مشتمل هوندو آهي. نتيجي طور، وقت سان ڪارٽليج ۾ نيون ڏارون ۽ ڦاٽ پيدا ٿيندا آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/science/cartilage|title=Cartilage|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=2021-06-23}}</ref>
===مينسڪس===
{{Main|وچيون مينسڪس|پاسائتو مينسڪس}}
گوڏي جي سنڌي جي [[سنڌي ڊسڪ]]ن کي مينسڪس چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ اهي سنڌي جاءِ کي رڳو جزوي طور ورهائين ٿيون.<ref name="Platzer" />{{rp|26}} اهي ٻه ڊسڪون، وچيون مينسڪس ۽ پاسائتو مينسڪس، ڳنڍيندڙ تاندوري مان ٺهيل آهن، جن ۾ ڪارٽليج جهڙا جيوگهرڙا رکندڙ گهڻا ڪوليجن ريشا هوندا آهن. مضبوط ريشا هڪ ڳانڍاپي کان ٻئي ڳانڍاپي تائين مينسڪس سان گڏ هلن ٿا، جڏهن ته ڪمزور شعاعي ريشا انهن سان هڪٻئي ۾ اڻيل هوندا آهن. مينسڪس گوڏي جي سنڌي جي مرڪز ۾ چپٽا، پاسائتي پاسي سائنوويئل جهلي سان ڳنڍيل، ۽ پنڊيءَ جي هڏي جي سطح مٿان حرڪت ڪرڻ جي قابل هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|208}}<ref>{{cite web|last=Gibbon|first=Anthony|title=Knee Anatomy|url=http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|publisher=North Yorkshire Orthopaedic Specialists|access-date=6 February 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423141216/http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|archive-date=23 April 2013}}</ref> مينسڪس جون مٿيون ۽ هيٺيون سطحون آزاد هونديون آهن. هر مينسڪس جا اڳيان ۽ پٺيان سڱ هوندا آهن، جيڪي پنڊيءَ جي هڏي جي وچڪنڊائيلي علائقي ۾ ملن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/>
وچيون مينسڪس وڏو، گهٽ وڪريل ۽ سنهو هوندو آهي. ان جو پٺيون سڱ (14 ملي ميٽر) اڳئين سڱ (6 ملي ميٽر) کان ٿلهو هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
پاسائتو مينسڪس ننڍو، وڌيڪ وڪريل (لڳ ڀڳ گول) ۽ وچئين مينسڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هڪجهڙي ٿولهه (10 ملي ميٽر) وارو هوندو آهي. پاسائتو مينسڪس سنڌي پوش سان گهٽ ڳنڍيل هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ ان جي پٺئين-پاسائتي سطح مان [[پوپليٽيئس]] ٽينڊن گذري ٿو، جيڪو مينسڪس کي پوش کان جدا ڪري ٿو. پوپليٽيئس ٽينڊن پاسائتي مينسڪس سان ڳنڍيل نه هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
===رباط===
[[File:Knee diagram.svg|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-پاسائتو پاسو]]
[[File:Knee medial view.gif|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-وچيون پاسو]]
گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙيندڙ رباط حرڪتن کي محدود ڪري استحڪام فراهم ڪن ٿا ۽ مينسڪس توڙي ڪيترن برسن سان گڏجي سنڌي پوش جي بچاءَ ڪن ٿا.<ref>{{Citation |last1=Goldman |first1=Lee |title=Goldman's Cecil Medicine |date=2012 |work= |pages=vii |publisher=Elsevier |last2=Schafer |first2=Andrew I.|doi=10.1016/b978-1-4377-1604-7.00513-3 |doi-access=free }}</ref>
====پوش اندر====
گوڏي کي [[صليبي رباط]]ن جو هڪ جوڙو مستحڪم رکي ٿو. اهي ٻئي رباط سائنوويئم کان ٻاهر، پر پوش جي اندر موجود رباط آهن.<ref name="pmid20110155">{{cite journal |vauthors=Kam CK, Chee DW, Peh WC |title=Magnetic resonance imaging of cruciate ligament injuries of the knee |journal=Canadian Association of Radiologists Journal |volume=61 |issue=2 |pages=80–89 |date=April 2010 |pmid=20110155 |doi=10.1016/j.carj.2009.11.003 |s2cid=40819119 |url=}}</ref> [[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي پاسائتي ڪنڊائيل]] کان اڳئين [[وچڪنڊائيلي علائقي]] تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/> اڳيون صليبي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو اڳتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> گوڏي جي وٽجڻ يا مُڙڻ دوران اهو اڪثر ڦاٽي پوندو آهي.<ref>{{Cite web |title=ACL injury - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |access-date=2022-12-30 |website=Mayo Clinic |language=en |archive-date=2018-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123174932/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |url-status=live }}</ref> [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] کان پٺئين وچڪنڊائيلي علائقي تائين پکڙيل هوندو آهي. هي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ پٺتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> هن رباط کي چوٽ لڳڻ غيرمعمولي آهي، پر رباط تي سڌي زوردار ڌڪ جي نتيجي ۾ ٿي سگهي ٿي.{{citation needed|date=April 2022}}
[[گوڏي جو آرپار رباط|آرپار رباط]] پاسائتي مينسڪس کان وچئين مينسڪس تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو مينسڪس جي اڳيان کان گذري ٿو. 10 سيڪڙو حالتن ۾ اهو ڪيترن پٽن ۾ ورهايل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|208}} ٻئي مينسڪس اڳئين پاسي هن رباط وسيلي هڪٻئي سان ڳنڍيل هوندا آهن.<ref name="Diab">{{cite book
| title = Lexicon of Orthopaedic Etymology
| url = https://books.google.com/books?id=fstFQVnw8-wC&pg=PA200
| first = Mohammad | last = Diab
| publisher = Taylor & Francis | year = 1999
| isbn = 978-9057025976 |oclc= 43779363 }}, p. 200</ref> [[پٺيون مينسڪوفيمورل رباط|پٺيون]] (ورِسبرگ جو) ۽ [[اڳيون مينسڪوفيمورل رباط]] (همفري جو) پاسائتي مينسڪس جي پٺئين سڱ کان ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل تائين پکڙيل هوندا آهن. اهي ترتيبوار پٺئين صليبي رباط جي اڳيان ۽ پٺيان کان گذرن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/><ref name="Platzer" />{{rp|208}} [[گوڏي جو ڪورونري رباط|مينسڪوٽبيئل رباط]] (يا "ڪورونري رباط") مينسڪس جي هيٺئين ڪنارن کان ٽبيئل پليٽو جي ڪنارن تائين پکڙيل هوندا آهن.
====پوش کان ٻاهر====
[[پيٽيلر رباط]] گوڏي جي ڍڪڻي کي [[پنڊيءَ جي هڏي جي ڳوڙهي]] سان ڳنڍي ٿو. ان کي ڪڏهن ڪڏهن پيٽيلر ٽينڊن پڻ چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪواڊريسيپس ٽينڊن]] (جيڪو گوڏي جي ڍڪڻي کي وڪوڙي ٿو) ۽ گوڏي جي ڍڪڻي کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍيندڙ حصي جي وچ ۾ ڪا چٽي جدائي ناهي.<ref>{{cite web |title=Definition of patellar tendon |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105032616/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |archive-date=2013-11-05 |access-date=2008-12-11 |publisher=MedicineNet.com}}</ref> هي تمام مضبوط رباط گوڏي جي ڍڪڻي کي ميڪانيڪي اُڀار ڏيڻ ۾ مدد ڪري ٿو<ref name="Moore">{{cite book |last1=Moore |first1=Keith L. |url=https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1 |title=Clinically Oriented Anatomy |last2=Dalley |first2=Arthur F. |last3=Agur |first3=Anne M. R. |publisher=[[لپنڪاٽ وليمز اينڊ ولڪنز]] |year=2006 |isbn=978-0781736398 |page=[https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1/page/594 594] |oclc=57202439 |url-access=registration}}, p. 194</ref> ۽ ران جي هڏي جي ڪنڊائيلن لاءِ ڍڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. پيٽيلر رباط جي پاسائتي ۽ وچئين پاسي، [[پاسائتو ريٽيناڪيولم|پاسائتو ۽ وچيون ريٽيناڪيولم]] [[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس ميڊيئلس|ويسٽس ميڊيئلس ڏورن]] جي ريشن کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍين ٿا. [[ايليوٽبيئل پٽي]] جا ڪجهه ريشا پاسائتي ريٽيناڪيولم ۾ پکڙجن ٿا ۽ وچيون ريٽيناڪيولم ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل مان نڪرندڙ ڪجهه آرپار ريشن کي حاصل ڪري ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
[[وچيون پاسائتو رباط]] (MCL، جنهن کي "ٽبيئل رباط" پڻ چيو ويندو آهي) [[ران جي هڏي جو وچيون ايپي ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل]] کان [[پنڊيءَ جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو ريشن جي ٽن گروهن مان ٺهيل هوندو آهي، جن مان هڪ ٻنهي هڏن جي وچ ۾ پکڙيل هوندو آهي، جڏهن ته ٻه وچئين مينسڪس سان ڳنڍيل هوندا آهن. وچيون پاسائتو رباط جزوي طور [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] سان ڍڪيل هوندو آهي ۽ [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] جو ٽينڊن ان جي هيٺان کان گذرندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} اهو گوڏي جي پاسائتي پاسي تي لڳندڙ زور ([[ويلگس بگاڙ|ويلگس]] زور) سبب گوڏي جي وچئين پاسي کي کلي مُڙڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
==ڏورا==
گوڏي جي سنڌي جي حرڪت جا ذميوار گهڻا ڏورا يا تہ ران جي [[ران جو اڳيون خانو|اڳئين]]، [[ران جو وچيون خانو|وچئين]] يا [[ران جو پٺيون خانو|پٺئين خاني]] سان واسطو رکن ٿا. سڌو ڪندڙ ڏورا عام طور اڳئين خاني سان واسطو رکن ٿا ۽ موڙيندڙ ڏورا پٺئين خاني سان. هن جا ٻه استثنا آهن: گريسلس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ وچئين خاني سان واسطو رکي ٿو، ۽ سارٽوريس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ اڳئين خاني ۾ آهي. ان کان سواءِ، [[انساني ڄنگهه#بناوت|هيٺئين ڄنگهه]] جا ڪجهه ڏورا، خاص طور [[گيسٽروڪنيميس]]، پير کي حرڪت ڏيڻ واري پنهنجي بنيادي ڪم کان علاوه گوڏي کي ڪمزور نموني موڙڻ ۾ مدد ڏين ٿا.
===سڌو ڪندڙ ڏورا===
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو|آرٽيڪيوليرس جينس]] || اڳئين [[ران جي هڏي جو جسم|فيمورل شافٽ]] جو پري وارو ڇيڙو || گوڏي جي سنڌي پوش جو ويجهو وڌاءُ || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي ڇڪڻ ||
|-valign="top"
| ''[[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس فيموريس]]'' || گڏيل [[ريڪٽس فيموريس]] ۽ [[واسٽي|واسٽس]] ڏورا || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي ||[[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] (رڳو ريڪٽس فيموريس) || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ريڪٽس فيموريس ڏورو|ريڪٽس فيموريس]] || [[اڳيون هيٺيون ايليئڪ ڪنڊو]] ۽ هڏائين ڪناري جي ٻاهرين سطح، جيڪا [[ايسيٽابيولم]] جو ايليئڪ حصو ٺاهي ٿي || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] || [[وڏو ٽروڪينٽر]]، [[انٽرٽروڪينٽرڪ لڪير]]، ۽ [[ران جي هڏي]] جي [[لينا اسپيرا]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي کي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] ۽ مستحڪم رکي ٿو || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس انٽرميڊيس ڏورو|ويسٽس انٽرميڊيس]] || اڳيون/پاسائتو [[ران جي هڏي|فيمر]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ميڊيئلس]] || [[ران جي هڏي]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
|}
===موڙيندڙ ڏورا===
'''پٺيون خانو'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]] || [[اڳيون مٿيون ايليئڪ ڪنڊو]] || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[مٿاڇري سرڪمفليڪس ايليئڪ شريان]]، پاسائتي فيمورل شريان، اونهي فيمورل شريان، هيٺ لهندڙ جينيڪيوليٽ شريان، [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || ڪُلهي جو سنڌو: موڙ، پاسائتو ڦيرو ۽ پري ڪرڻ. گوڏي جو سنڌو: موڙ ۽ وچيون ڦيرو || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]] (جزوي طور)
|-valign="top"
| [[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]] || ڊگهو مٿو: [[اسڪيئم جي ڳوڙهي]]، ننڍو مٿو: ران جي هڏي تي [[لينا اسپيرا]]<ref name=Gosling273>[[#Gosling|Gosling 2008, p. 273]]</ref> || [[فبيولا جو مٿو]]<ref name=Gosling273/>، جيڪو [[پاسائتو ٽبيئل ڪنڊائيل]] جي پٺئين حصي سان سنڌبند ٿئي ٿو || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]]، [[پوپليٽيئل شريان]] || ڊگهو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو وچيون (ٽبيئل) حصو، ننڍو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو پاسائتو (عام فبيولر) حصو<ref name=Gosling273/> || گوڏي جو [[موڙ]]، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[پاسائتو ڦيرائي ٿو]] (جڏهن گوڏو مڙيل هجي)، [[ڪُلهي جو سنڌو]] [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] (رڳو ڊگهو مٿو)<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]<ref name=Gosling273/> ([[ٽبيئل تنت|ٽبيئل]]، [[لمبر ڪرنگهي جي تنت 5|L5]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]]) || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[وچيون ڦيرو|وچئين پاسي ڦيرائي ٿو]]<ref name=Gosling273/>|| [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[ٽبيا]] جي وچئين سطح<ref name=Gosling273/> || [[پروفنڊا فيموريس]]، [[گلوٽيئل شريان (ابهام سلجھاءُ)|گلوٽيئل شريان]] || [[سائياٽڪ تنت]]<ref name=Gosling273/> || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي وچئين پاسي ڦيرائي ٿو<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]] || ران جي هڏي جو [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيون]] ۽ [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتو ڪنڊائيل]] || [[ڪيلڪينيس]] || [[سرل شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت]] مان [[ٽبيئل تنت]]، خاص طور تنتي پاڙون [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]] || گوڏي جو هلڪو [[موڙ]] ۽ [[پلينٽر فليڪشن]]|| [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پلينٽيرس ڏورو|پلينٽيرس]] || گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي کان مٿي ران جي هڏي جو پاسائتو سپراڪنڊائيلر ڪنارو || [[ٽينڊو ڪيلڪينيس]] (وچئين پاسي، [[گيسٽروڪنيميس]] ٽينڊن کان اونهو) || [[سرل شريانون]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏو موڙي ٿو ۽ [[پير]] کي [[پلينٽر فليڪس]] ڪري ٿو || [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]] || [[پاسائتي فيمورل ڪنڊائيل]] جي پاسائتي سطح جو وچيون فيسٽ || [[ٽبيئل ڪنڊائيل (ابهام سلجھاءُ)|ٽبيئل ڪنڊائيلن]] هيٺان پٺيون [[ٽبيا]] || [[پوپليٽيئل شريان]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏي جو [[وچيون ڦيرو]] ۽ [[موڙ]] ||
|-
|}
'''وچيون خانو:'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[گريسلس ڏورو|گريسلس]] || [[هيٺيون پيوبيڪ ريمس]]<ref name=Gosling266>[[#Gosling|Gosling et al. 2008, p. 266]]</ref> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[اوبٽيوريٽر شريان]] || [[اوبٽيوريٽر تنت جي اڳئين شاخ]]<ref name=Gosling266/> || گوڏي جو موڙ ۽ [[وچيون ڦيرو]]؛<ref name=Gosling266/> ڪُلهي کي ويجهو آڻڻ، ڪُلهي جو [[موڙ]] ||
|-valign="top"
|}
===رت جي پهچ===
[[File:Gray552.png|thumb|گوڏي جون شريانون]]
[[فيمورل شريان]] ۽ [[پوپليٽيئل شريان]] گوڏي جي سنڌي جي چوڌاري شرياني ڄار يا [[پليڪسس]] ٺاهڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. ان جون ڇهه مُک شاخون آهن: ٻه [[مٿيون جينيڪيولر شريانون]]، ٻه [[هيٺيون جينيڪيولر شريانون]]، [[هيٺ لهندڙ جينيڪيولر شريان]] ۽ [[اڳئين ٽبيئل موٽندڙ شريان|اڳئين ٽبيئل شريان جي موٽندڙ شاخ]].<ref>{{Cite journal |last1=Shim |first1=S. S. |last2=Leung |first2=G. |date=July 1986 |title=Blood supply of the knee joint. A microangiographic study in children and adults |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |issue=208 |pages=119–125 |doi=10.1097/00003086-198607000-00025 |issn=0009-921X |pmid=3522019}}</ref>
وچيون جينيڪيولر شريانون گوڏي جي سنڌي ۾ داخل ٿين ٿيون.
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
== پڻ ڏسو ==
* [[انساني هڏائون پڃرو]]
* [[جوڙ]]
== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:انساني اناٽومي]]
[[زمرو:جوڙ]]
j7vxvuz9dtymf3lhtb8plcw5x4zr923
392065
392064
2026-07-07T17:08:14Z
Intisar Ali
8681
392065
wikitext
text/x-wiki
{{short description|پرائيميٽن ۾ ڄنگهه جو سنڌو}}
{{Infobox anatomy
| Name = گوڏو
| Latin = articulatio genus
| Image = Human knees.jpg
| Caption = انساني گوڏا
| Width = 150px
| Image2 = Blausen 0597 KneeAnatomy Side.png
| Caption2 = ساڄو گوڏو (سامهون-ساڄي پاسي کان منظر)
| Precursor =
| System = [[انساني هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو|هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve = [[فيمورل تنت|فيمورل]]، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]]، [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]
| Lymph =
}}
[[انسان]]ن ۽ ٻين [[پرائيميٽ]]ن ۾، '''گوڏو''' [[ران]] کي [[ڄنگهه]] سان ڳنڍي ٿو ۽ ٻن [[سنڌو|سنڌن]] تي مشتمل هوندو آهي: هڪ [[ران جي هڏي]] ۽ [[پنڊيءَ جي هڏي]] جي وچ ۾ (ٽبيوفيمورل سنڌو)، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ [[گوڏي جي ڍڪڻي]] جي وچ ۾ (پيٽيلوفيمورل سنڌو).<ref>{{cite book |chapter=Anatomy of Knee |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KquYyFiVHtIC&pg=PA10 |pages=10–11 |first=Bimal |last=Chhajer |year=2006 |title=Knee Pain |publisher=Fusion Books |isbn=978-81-8419-181-3}}</ref> اهو انساني جسم جو سڀ کان وڏو سنڌو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Kulowski |first1=Jacob |date=July 1932 |title=Flexion contracture of the knee |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery |volume=14 |issue=3 |pages=618–663 |url=http://jbjs.org/content/14/3/618 |access-date=2015-05-08 |archive-url=https://archive.today/20160803181853/http://jbjs.org/content/14/3/618 |archive-date=2016-08-03 |url-status=dead }} Republished as: {{cite journal |pmid=17975372 |year=2007 |last1=Kulowski |first1=J |title=Flexion contracture of the knee: The mechanics of the muscular contracture and the turnbuckle cast method of treatment; with a review of fifty-five cases. 1932 |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |volume=464 |pages=4–10 |doi=10.1097/BLO.0b013e31815760ca |s2cid=9932906 |doi-access=free }}</ref> گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] سان گڏ ٿوري اندرين ۽ ٻاهرين ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏو چوٽ لڳڻ ۽ [[هڏسنڌي ڳرڻ]] جي پيدا ٿيڻ لاءِ حساس هوندو آهي.
ان کي اڪثر '''ٽبيوفيمورل''' ۽ '''پيٽيلوفيمورل''' جزن تي مشتمل ''مرڪب سنڌو'' چيو ويندو آهي.<ref name="pmid19594940">{{cite journal |doi=10.1186/1745-6673-4-19 |pmid=19594940 |pmc=2726153 |title=Occupational kneeling and radiographic tibiofemoral and patellofemoral osteoarthritis |journal=Journal of Occupational Medicine and Toxicology |volume=4 |pages=19 |year=2009 |last1=Rytter |first1=Søren |last2=Egund |first2=Niels |last3=Jensen |first3=Lilli |last4=Bonde |first4=Jens |doi-access=free }}</ref><ref name="pmid19726621">{{cite journal |doi=10.1177/0363546509341829 |pmid=19726621 |pmc=3832057 |title=Tibiofemoral and Patellofemoral Kinematics After Reconstruction of an Isolated Posterior Cruciate Ligament Injury: In Vivo Analysis During Lunge |journal=The American Journal of Sports Medicine |volume=37 |issue=12 |pages=2377–2385 |year=2009 | vauthors = Gill TJ, Van de Velde SK, Wing DW, Oh LS, Hosseini A, Li G}}</ref> ([[فبيولر پاسائتو رباط]] کي اڪثر ٽبيوفيمورل جزن سان گڏ شمار ڪيو ويندو آهي.)<ref name="pmid17764523">{{cite journal |doi=10.1111/j.1469-7580.2007.00803.x |pmid=17764523 |pmc=2375777 |title=The effect of tibiofemoral loading on proximal tibiofibular joint motion |journal=Journal of Anatomy |volume=211 |issue=5 |pages=647–653 |year=2007 |last1=Scott |first1=Jacob |last2=Lee |first2=Ho |last3=Barsoum |first3=Wael |last4=Van Den Bogert |first4=Antonie J.}}</ref>
{{TOC limit|3}}
==بناوت==
گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[سائنوويئل سنڌو|سائنوويئل سنڌي]] جو هڪ قسم آهي ۽ ٽن فعلي خانن تي مشتمل آهي: پيٽيلوفيمورل سنڌبندي، جيڪا [[گوڏي جي ڍڪڻي]]، يا "kneecap"، ۽ [[ران جي هڏي]] جي اڳئين پاسي موجود [[پيٽيلر نالي]] تي مشتمل آهي، جنهن ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ترڪندي آهي؛ ۽ وچئين ۽ پاسائتين ٽبيوفيمورل سنڌبنديون، جيڪي ران جي هڏي کي [[پنڊيءَ جي هڏي]]، يعني ڄنگهه جي هيٺئين حصي جي مُک هڏي، سان ڳنڍين ٿيون.<ref name="Burgener">{{cite book
| url = https://books.google.com/books?id=brsH_IqPzzoC&pg=PA390
| title = Differential Diagnosis in Magnetic Resonance Imaging
| first1 = Francis A. | last1 = Burgener
| first2 = Steven P. | last2 = Meyers
| first3 = Raymond K. | last3 = Tan
| first4 = Wolfgang | last4 = Zaunbauer
| publisher = Thieme | year = 2002
| isbn = 978-1588900852 |oclc= 48983197| location=Stuttgart }}, p. 390</ref> سنڌو [[سائنوويئل پاڻياٺ]] ۾ ٻڏل هوندو آهي، جيڪا [[سائنوويئل جهلي]] جي اندر موجود هوندي آهي؛ هن جهلي کي [[گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش|سنڌي پوش]] چيو ويندو آهي. گوڏي جو [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] هڪ اهڙو علائقو آهي، جيڪو تازو ٻيهر گهري جاچ ۽ تحقيق جو موضوع بڻيو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Chahla |first1=Jorge |last2=Moatshe |first2=Gilbert|last3=Dean |first3=Chase S.|last4=LaPrade |first4=Robert F.|date=2016|title=Posterolateral Corner of the Knee: Current Concepts|journal=The Archives of Bone and Joint Surgery |volume=4 |issue=2 |pages=97–103 |pmid=27200384 |pmc=4852053 }}</ref>
گوڏو جسم جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان اهم سنڌن مان هڪ آهي. اهو افقي (ڊوڙڻ ۽ هلڻ) ۽ عمودي (ٽپ ڏيڻ) رخن ۾ جسم جو وزن کڻڻ سان لاڳاپيل حرڪت ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/knee-joint/|title=Knee Joint|website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=2021-06-22}}</ref>
ڄمڻ وقت گوڏي جي ڍڪڻي رڳو [[ڪارٽليج]] مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪا ٽن کان پنجن ورهين جي عمر وچ ۾ [[هڏجڻ|هڏجي]] ([[هڏي]] ۾ تبديل ٿي) ويندي آهي. جيئن ته اها انساني جسم جي سڀ کان وڏي [[سيسامائيڊ هڏي]] آهي، تنهنڪري ان جي هڏجڻ واري عمل ۾ گهڻو وڌيڪ وقت لڳندو آهي.<ref>{{cite web|website=HowStuffWorks.com|title=Do babies have kneecaps?|url=http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315132631/http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|archive-date=2013-03-15|date=2009-02-19}}</ref>
{{gallery|mode=packed
|Gray351.png|ساڄي گوڏي جو پاسائتو پاسو
|Gray352.png|ساڄي گوڏي جو پٺيون پاسو
|Gray246.png|ران جي هڏي جون سنڌي سطحون
|Gray257.png|پنڊيءَ جي هڏي جون سنڌي سطحون
}}
===جوڙن (سنڌن) وارو حصو ===
ران جي هڏي جا مُک سنڌي جسم ان جا [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتا]] ۽ [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيان]] [[ڪنڊائيل (ايناٽامي)|ڪنڊائيل]] آهن. اهي هيٺئين ۽ پٺئين پاسي ٿورا هڪٻئي کان پري ٿين ٿا؛ پاسائتو ڪنڊائيل اڳيان کان پٺئين حصي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو هوندو آهي، جڏهن ته وچئين ڪنڊائيل جي ويڪر وڌيڪ هڪجهڙي رهندي آهي.<ref name="Platzer">{{cite book |last=Platzer |first=Werner |title=Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System |publisher=[[ٿائيمي ميڊيڪل پبلشرز|ٿائيمي]] |year=2004 |isbn=978-1588901590 |edition=5th |pages=26, 192–252 |oclc=727951508}}</ref>{{rp|206}} [[سيجيٽل سطح]] ۾ ڪنڊائيلن جي وڪڙ جو اڌوڻ پٺئين پاسي ويندي ننڍو ٿيندو وڃي ٿو. هي گهٽجندڙ اڌوڻ [[اِنوالوٽ]] وچ نقطن جو هڪ سلسلو پيدا ڪري ٿو (يعني اهي گهاڻي تي واقع هوندا آهن). ان مان ٺهندڙ آرپار محورن جو سلسلو مُڙندڙ گوڏي ۾ ترڪڻ ۽ لڙهڻ واري حرڪت جي اجازت ڏئي ٿو، جڏهن ته اهو به يقيني بڻائي ٿو ته پاسائتا رباط ايترا ڍرا رهن جو عمودي محور جي چوڌاري وچئين ڪنڊائيل جي وڪڙ سان لاڳاپيل ڦيري جي اجازت ڏئي سگهن.<ref name="Platzer" />{{rp|194–95}}
پنڊيءَ جي هڏي جي ڪنڊائيلن جو جوڙو وچڪنڊائيلي اڀار وسيلي هڪٻئي کان جدا ٿيل هوندو آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|206}} جيڪو هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين ڳوڙهي تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|202}}
گوڏي جي ڍڪڻي پڻ هڪ سنڌي جسم طور ڪم ڪري ٿي ۽ ان جي پٺئين سطح کي گوڏي جي ٽروڪليا چيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|title=The Netter collection of medical illustrations. Volume 6, Musculoskeletal system. Part II, Spine and lower limb: a compilation of paintings|author=Netter, Frank H. |date=2013|publisher=Elsevier Saunders|others=Iannotti, Joseph P., Parker, Richard D. (Orthopedist), Machado, Carlos A. G.|isbn=978-1416063827|edition=2nd|location=Philadelphia, PA|oclc=821699791}}</ref> اها سنڌي پوش جي سنهي اڳئين ڀت ۾ جڙيل هوندي آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} ان جي پٺئين سطح تي هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين سنڌي سطح هوندي آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|194}} جيڪي ٻئي [[ران جي هڏي جو وچڪنڊائيلي کڏو|پيٽيلر سطح]] سان ڳنڍيل هونديون آهن؛ هيءَ سطح هڏي جي هيٺئين ڇيڙي جي اڳئين پاسي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن کي پاڻ ۾ ملائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|192}}
===سنڌي پوش===
{{Main|گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش}}
سنڌي پوش ۾ هڪ [[سائنوويئل پاڻياٺ|سائنوويئل]] جهلي ۽ هڪ ريشي جهلي هوندي آهي، جن جي وچ ۾ چرٻيءَ جا تهه هوندا آهن. اڳئين پاسي، سائنوويئل جهلي ران جي هڏي ۽ پنڊيءَ جي هڏي ٻنهي تي ڪارٽليج جي ڪناري سان ڳنڍيل هوندي آهي، پر ران جي هڏي تي اها سپراپيٽيلر [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] يا خال سان ڳنڍجي سنڌي جاءِ کي مٿئين پاسي وڌائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|210}} [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو]] سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي چپجڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Reider-etal">{{cite journal |pmid=7204430 |url=http://www.jbjs.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7204430 |year=1981 |last1=Reider |first1=B |title=The anterior aspect of the knee joint |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery. American Volume |volume=63 |issue=3 |pages=351–356 |last2=Marshall |first2=J. L. |last3=Koslin |first3=B |last4=Ring |first4=B |last5=Girgis |first5=F. G. |doi=10.2106/00004623-198163030-00004 |url-access=subscription }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> پٺئين پاسي، سائنوويئل جهلي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن جي ڪنارن سان ڳنڍيل هوندي آهي، جنهن سان ٻه وڌاءَ (گيسٽروڪنيميس جي وچئين مٿي هيٺان سيمي ميمبرينوسس برسا ۽ گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي هيٺان پوپليٽيئل برسا) ٺهن ٿا،<ref name="Ryan 2011">{{cite book |last1=Ryan |first1=Stephanie |title=Anatomy for diagnostic imaging |date=2011 |publisher=Elsevier Ltd |isbn=978-0702029714 |oclc=
729966424 |pages=289, 292|edition=Third |chapter=Chapter 8}}</ref> جيڪي سپراپيٽيلر برسا جهڙا هوندا آهن. انهن ٻن وڌائن جي وچ ۾ سائنوويئل جهلي سنڌي جي مرڪز ۾ ٻنهي صليبي رباطن جي اڳيان کان گذري ٿي، جنهن سان اندرئين پاسي رخ رکندڙ هڪ کيسي جهڙو خال ٺهي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
سائنوويئم پوش ۽ ان جي برسن جي اندرين سطح کي ڍڪي ٿو. سائنوويئم انفراپيٽيلر چرٻيءَ واري گدي کي پڻ ڍڪي ٿو، جيڪا پيٽيلر رباط جي هيٺان موجود هوندي آهي. سائنوويئم ٻن وراڪن جي صورت ۾ چرٻيءَ واري گدي ۾ اڀري ٿو.<ref name="Ryan 2011"/>
===تنتون===
اڳئين پاسي کان ڏسڻ تي، گوڏي جي مٿئين-پاسائتي چوٿين حصي کي [[ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس انٽرميڊيس]] ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[سائياٽڪ تنت]]، مٿئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ [[عام فبيولر تنت]] تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ هيٺئين-پاسائتي چوٿين حصي ۾ هيٺئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ ورجندڙ فبيولر تنتون نمايان آهن؛ مٿئين-وچئين چوٿين حصي کي [[ويسٽس ميڊيئلس]] ۽ ويسٽس انٽرميڊيس ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]] ۽ سائياٽڪ تنتون، ۽ مٿئين وچئين جينيڪيولر تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ جڏهن ته هيٺئين-وچئين چوٿين حصي کي هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنت ۽ [[سيفينس تنت]] جي انفراپيٽيلر شاخ تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name="tran-ant">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Lam K, Baig E, Agur AM, Gofeld M |title=Anatomical Study of the Innervation of Anterior Knee Joint Capsule: Implication for Image-Guided Intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=43 |issue=4 |pages=407–414 |date=May 2018 |pmid=29557887 |doi=10.1097/AAP.0000000000000778 |url=https://www.proquest.com/docview/2720408173|id={{ProQuest|2720408173}} |url-access=subscription }}</ref><ref name="fonk">{{cite journal |vauthors=Fonkoué L, Behets C, Kouassi JK, Coyette M, Detrembleur C, Thienpont E, Cornu O|display-authors=3 |title=Distribution of sensory nerves supplying the knee joint capsule and implications for genicular blockade and radiofrequency ablation: an anatomical study |journal=Surgical and Radiologic Anatomy |volume=41 |issue=12 |pages=1461–1471 |date=December 2019 |pmid=31338537 |doi=10.1007/s00276-019-02291-y |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00276-019-02291-y|url-access=subscription }}</ref>
اوبٽيوريٽر ۽ ٽبيئل تنتن جون سنڌي شاخون گوڏي جي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏين ٿيون، جڏهن ته عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت پڻ اضافي تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ ٽبيئل تنت سڄي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏئي ٿي؛ اوبٽيوريٽر تنت جو پٺيون ڀاڱو ۽ ٽبيئل تنت پٺئين پوش جي مٿئين-وچئين حصي کي تنتي پهچ ڏين ٿا؛ جڏهن ته پٺئين پوش جي مٿئين-پاسائتي حصي کي ٽبيئل تنت، عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name=fonk/><ref name="tran-post">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Gofeld M, Chan V, Agur AM |title=Anatomical study of the innervation of posterior knee joint capsule: implication for image-guided intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=44 |issue=2 |pages=234–238 |date=February 2019 |pmid=30700618 |doi=10.1136/rapm-2018-000015 |url=https://www.proquest.com/docview/2553100556|id={{ProQuest|2553100556}} |url-access=subscription }}</ref>
===برسا===
{{Main|گوڏي جا برسا}}
ڪيترائي [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙي بيٺل آهن. سڀ کان وڏو ڳنڍيل برسا مٿي بيان ڪيل [[سپراپيٽيلر برسا]] آهي. گوڏي جي پٺئين پاسي چار تمام ننڍا برسا موجود آهن. ٻه اڻ ڳنڍيل برسا گوڏي جي ڍڪڻي جي اڳيان ۽ پيٽيلر [[ٽينڊن]] جي هيٺان موجود آهن، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ٻيا برسا پڻ موجود هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
===ڪارٽليج===
[[ڪارٽليج]] هڪ سنهو ۽ لچڪدار [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]] آهي، جيڪو [[هڏي]] جي بچاءَ ڪري ٿو ۽ يقيني بڻائي ٿو ته [[سنڌو|سنڌي]] سطحون هڪٻئي مٿان آسانيءَ سان ترڪي سگهن. ڪارٽليج گوڏي جي نرم ۽ هموار حرڪت کي يقيني بڻائي ٿو. گوڏن ۾ سنڌي ڪارٽليج جا ٻه قسم آهن: ريشي ڪارٽليج ([[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]]) ۽ [[هائيلن ڪارٽليج]]. ريشي ڪارٽليج ۾ ڇڪ سَهڻ جي سگهه هوندي آهي ۽ اهو دٻاءَ جي مزاحمت ڪري سگهي ٿو.{{clarify|date=January 2024}} هائيلن ڪارٽليج انهن سطحن کي ڍڪي ٿو، جن تي سنڌا حرڪت ڪن ٿا. سنڌي ڪارٽليج اندر ڪوليجن ريشن بابت بيننگهوف بيان ڪيو آهي ته اهي هيٺسنڌي هڏي مان شعاعي نموني نڪرن ٿا ۽ نام نهاد گوٿڪ ڪمانون ٺاهين ٿا. ڪارٽليج جي سطح تي اهي ريشا مماسي رخ ۾ نظر اچن ٿا ۽ گسجڻ جي مزاحمت وڌائين ٿا. هائيلن ڪارٽليج اندر رت جون ناليون نه هونديون آهن؛ ان جي خوراڪ ڦهلاءَ وسيلي ٿيندي آهي. سائنوويئل پاڻياٺ ۽ هيٺسنڌي هڏي جو گودو ٻئي هائيلن ڪارٽليج لاءِ خوراڪ جا وسيلا آهن. انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ وسيلي جي کوٽ ڳرڻ جو سبب بڻجي ٿي. ورهين سان ڪارٽليج گسندو وڃي ٿو. ڪارٽليج ۾ پاڻ مرادو بحال ٿيڻ جي سگهه تمام محدود هوندي آهي. نئون ٺهندڙ تاندورو عام طور اصل هائيلن ڪارٽليج کان گهٽ معيار واري ريشي ڪارٽليج جي وڏي حصي تي مشتمل هوندو آهي. نتيجي طور، وقت سان ڪارٽليج ۾ نيون ڏارون ۽ ڦاٽ پيدا ٿيندا آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/science/cartilage|title=Cartilage|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=2021-06-23}}</ref>
===مينسڪس===
{{Main|وچيون مينسڪس|پاسائتو مينسڪس}}
گوڏي جي سنڌي جي [[سنڌي ڊسڪ]]ن کي مينسڪس چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ اهي سنڌي جاءِ کي رڳو جزوي طور ورهائين ٿيون.<ref name="Platzer" />{{rp|26}} اهي ٻه ڊسڪون، وچيون مينسڪس ۽ پاسائتو مينسڪس، ڳنڍيندڙ تاندوري مان ٺهيل آهن، جن ۾ ڪارٽليج جهڙا جيوگهرڙا رکندڙ گهڻا ڪوليجن ريشا هوندا آهن. مضبوط ريشا هڪ ڳانڍاپي کان ٻئي ڳانڍاپي تائين مينسڪس سان گڏ هلن ٿا، جڏهن ته ڪمزور شعاعي ريشا انهن سان هڪٻئي ۾ اڻيل هوندا آهن. مينسڪس گوڏي جي سنڌي جي مرڪز ۾ چپٽا، پاسائتي پاسي سائنوويئل جهلي سان ڳنڍيل، ۽ پنڊيءَ جي هڏي جي سطح مٿان حرڪت ڪرڻ جي قابل هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|208}}<ref>{{cite web|last=Gibbon|first=Anthony|title=Knee Anatomy|url=http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|publisher=North Yorkshire Orthopaedic Specialists|access-date=6 February 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423141216/http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|archive-date=23 April 2013}}</ref> مينسڪس جون مٿيون ۽ هيٺيون سطحون آزاد هونديون آهن. هر مينسڪس جا اڳيان ۽ پٺيان سڱ هوندا آهن، جيڪي پنڊيءَ جي هڏي جي وچڪنڊائيلي علائقي ۾ ملن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/>
وچيون مينسڪس وڏو، گهٽ وڪريل ۽ سنهو هوندو آهي. ان جو پٺيون سڱ (14 ملي ميٽر) اڳئين سڱ (6 ملي ميٽر) کان ٿلهو هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
پاسائتو مينسڪس ننڍو، وڌيڪ وڪريل (لڳ ڀڳ گول) ۽ وچئين مينسڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هڪجهڙي ٿولهه (10 ملي ميٽر) وارو هوندو آهي. پاسائتو مينسڪس سنڌي پوش سان گهٽ ڳنڍيل هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ ان جي پٺئين-پاسائتي سطح مان [[پوپليٽيئس]] ٽينڊن گذري ٿو، جيڪو مينسڪس کي پوش کان جدا ڪري ٿو. پوپليٽيئس ٽينڊن پاسائتي مينسڪس سان ڳنڍيل نه هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
===رباط===
[[File:Knee diagram.svg|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-پاسائتو پاسو]]
[[File:Knee medial view.gif|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-وچيون پاسو]]
گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙيندڙ رباط حرڪتن کي محدود ڪري استحڪام فراهم ڪن ٿا ۽ مينسڪس توڙي ڪيترن برسن سان گڏجي سنڌي پوش جي بچاءَ ڪن ٿا.<ref>{{Citation |last1=Goldman |first1=Lee |title=Goldman's Cecil Medicine |date=2012 |work= |pages=vii |publisher=Elsevier |last2=Schafer |first2=Andrew I.|doi=10.1016/b978-1-4377-1604-7.00513-3 |doi-access=free }}</ref>
====پوش اندر====
گوڏي کي [[صليبي رباط]]ن جو هڪ جوڙو مستحڪم رکي ٿو. اهي ٻئي رباط سائنوويئم کان ٻاهر، پر پوش جي اندر موجود رباط آهن.<ref name="pmid20110155">{{cite journal |vauthors=Kam CK, Chee DW, Peh WC |title=Magnetic resonance imaging of cruciate ligament injuries of the knee |journal=Canadian Association of Radiologists Journal |volume=61 |issue=2 |pages=80–89 |date=April 2010 |pmid=20110155 |doi=10.1016/j.carj.2009.11.003 |s2cid=40819119 |url=}}</ref> [[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي پاسائتي ڪنڊائيل]] کان اڳئين [[وچڪنڊائيلي علائقي]] تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/> اڳيون صليبي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو اڳتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> گوڏي جي وٽجڻ يا مُڙڻ دوران اهو اڪثر ڦاٽي پوندو آهي.<ref>{{Cite web |title=ACL injury - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |access-date=2022-12-30 |website=Mayo Clinic |language=en |archive-date=2018-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123174932/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |url-status=live }}</ref> [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] کان پٺئين وچڪنڊائيلي علائقي تائين پکڙيل هوندو آهي. هي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ پٺتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> هن رباط کي چوٽ لڳڻ غيرمعمولي آهي، پر رباط تي سڌي زوردار ڌڪ جي نتيجي ۾ ٿي سگهي ٿي.{{citation needed|date=April 2022}}
[[گوڏي جو آرپار رباط|آرپار رباط]] پاسائتي مينسڪس کان وچئين مينسڪس تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو مينسڪس جي اڳيان کان گذري ٿو. 10 سيڪڙو حالتن ۾ اهو ڪيترن پٽن ۾ ورهايل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|208}} ٻئي مينسڪس اڳئين پاسي هن رباط وسيلي هڪٻئي سان ڳنڍيل هوندا آهن.<ref name="Diab">{{cite book
| title = Lexicon of Orthopaedic Etymology
| url = https://books.google.com/books?id=fstFQVnw8-wC&pg=PA200
| first = Mohammad | last = Diab
| publisher = Taylor & Francis | year = 1999
| isbn = 978-9057025976 |oclc= 43779363 }}, p. 200</ref> [[پٺيون مينسڪوفيمورل رباط|پٺيون]] (ورِسبرگ جو) ۽ [[اڳيون مينسڪوفيمورل رباط]] (همفري جو) پاسائتي مينسڪس جي پٺئين سڱ کان ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل تائين پکڙيل هوندا آهن. اهي ترتيبوار پٺئين صليبي رباط جي اڳيان ۽ پٺيان کان گذرن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/><ref name="Platzer" />{{rp|208}} [[گوڏي جو ڪورونري رباط|مينسڪوٽبيئل رباط]] (يا "ڪورونري رباط") مينسڪس جي هيٺئين ڪنارن کان ٽبيئل پليٽو جي ڪنارن تائين پکڙيل هوندا آهن.
====پوش کان ٻاهر====
[[پيٽيلر رباط]] گوڏي جي ڍڪڻي کي [[پنڊيءَ جي هڏي جي ڳوڙهي]] سان ڳنڍي ٿو. ان کي ڪڏهن ڪڏهن پيٽيلر ٽينڊن پڻ چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪواڊريسيپس ٽينڊن]] (جيڪو گوڏي جي ڍڪڻي کي وڪوڙي ٿو) ۽ گوڏي جي ڍڪڻي کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍيندڙ حصي جي وچ ۾ ڪا چٽي جدائي ناهي.<ref>{{cite web |title=Definition of patellar tendon |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105032616/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |archive-date=2013-11-05 |access-date=2008-12-11 |publisher=MedicineNet.com}}</ref> هي تمام مضبوط رباط گوڏي جي ڍڪڻي کي ميڪانيڪي اُڀار ڏيڻ ۾ مدد ڪري ٿو<ref name="Moore">{{cite book |last1=Moore |first1=Keith L. |url=https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1 |title=Clinically Oriented Anatomy |last2=Dalley |first2=Arthur F. |last3=Agur |first3=Anne M. R. |publisher=[[لپنڪاٽ وليمز اينڊ ولڪنز]] |year=2006 |isbn=978-0781736398 |page=[https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1/page/594 594] |oclc=57202439 |url-access=registration}}, p. 194</ref> ۽ ران جي هڏي جي ڪنڊائيلن لاءِ ڍڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. پيٽيلر رباط جي پاسائتي ۽ وچئين پاسي، [[پاسائتو ريٽيناڪيولم|پاسائتو ۽ وچيون ريٽيناڪيولم]] [[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس ميڊيئلس|ويسٽس ميڊيئلس ڏورن]] جي ريشن کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍين ٿا. [[ايليوٽبيئل پٽي]] جا ڪجهه ريشا پاسائتي ريٽيناڪيولم ۾ پکڙجن ٿا ۽ وچيون ريٽيناڪيولم ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل مان نڪرندڙ ڪجهه آرپار ريشن کي حاصل ڪري ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
[[وچيون پاسائتو رباط]] (MCL، جنهن کي "ٽبيئل رباط" پڻ چيو ويندو آهي) [[ران جي هڏي جو وچيون ايپي ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل]] کان [[پنڊيءَ جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو ريشن جي ٽن گروهن مان ٺهيل هوندو آهي، جن مان هڪ ٻنهي هڏن جي وچ ۾ پکڙيل هوندو آهي، جڏهن ته ٻه وچئين مينسڪس سان ڳنڍيل هوندا آهن. وچيون پاسائتو رباط جزوي طور [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] سان ڍڪيل هوندو آهي ۽ [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] جو ٽينڊن ان جي هيٺان کان گذرندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} اهو گوڏي جي پاسائتي پاسي تي لڳندڙ زور ([[ويلگس بگاڙ|ويلگس]] زور) سبب گوڏي جي وچئين پاسي کي کلي مُڙڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
==ڏورا==
گوڏي جي سنڌي جي حرڪت جا ذميوار گهڻا ڏورا يا تہ ران جي [[ران جو اڳيون خانو|اڳئين]]، [[ران جو وچيون خانو|وچئين]] يا [[ران جو پٺيون خانو|پٺئين خاني]] سان واسطو رکن ٿا. سڌو ڪندڙ ڏورا عام طور اڳئين خاني سان واسطو رکن ٿا ۽ موڙيندڙ ڏورا پٺئين خاني سان. هن جا ٻه استثنا آهن: گريسلس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ وچئين خاني سان واسطو رکي ٿو، ۽ سارٽوريس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ اڳئين خاني ۾ آهي. ان کان سواءِ، [[انساني ڄنگهه#بناوت|هيٺئين ڄنگهه]] جا ڪجهه ڏورا، خاص طور [[گيسٽروڪنيميس]]، پير کي حرڪت ڏيڻ واري پنهنجي بنيادي ڪم کان علاوه گوڏي کي ڪمزور نموني موڙڻ ۾ مدد ڏين ٿا.
===سڌو ڪندڙ ڏورا===
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو|آرٽيڪيوليرس جينس]] || اڳئين [[ران جي هڏي جو جسم|فيمورل شافٽ]] جو پري وارو ڇيڙو || گوڏي جي سنڌي پوش جو ويجهو وڌاءُ || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي ڇڪڻ ||
|-valign="top"
| ''[[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس فيموريس]]'' || گڏيل [[ريڪٽس فيموريس]] ۽ [[واسٽي|واسٽس]] ڏورا || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي ||[[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] (رڳو ريڪٽس فيموريس) || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ريڪٽس فيموريس ڏورو|ريڪٽس فيموريس]] || [[اڳيون هيٺيون ايليئڪ ڪنڊو]] ۽ هڏائين ڪناري جي ٻاهرين سطح، جيڪا [[ايسيٽابيولم]] جو ايليئڪ حصو ٺاهي ٿي || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] || [[وڏو ٽروڪينٽر]]، [[انٽرٽروڪينٽرڪ لڪير]]، ۽ [[ران جي هڏي]] جي [[لينا اسپيرا]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي کي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] ۽ مستحڪم رکي ٿو || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس انٽرميڊيس ڏورو|ويسٽس انٽرميڊيس]] || اڳيون/پاسائتو [[ران جي هڏي|فيمر]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ميڊيئلس]] || [[ران جي هڏي]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
|}
===موڙيندڙ ڏورا===
'''پٺيون خانو'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]] || [[اڳيون مٿيون ايليئڪ ڪنڊو]] || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[مٿاڇري سرڪمفليڪس ايليئڪ شريان]]، پاسائتي فيمورل شريان، اونهي فيمورل شريان، هيٺ لهندڙ جينيڪيوليٽ شريان، [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || ڪُلهي جو سنڌو: موڙ، پاسائتو ڦيرو ۽ پري ڪرڻ. گوڏي جو سنڌو: موڙ ۽ وچيون ڦيرو || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]] (جزوي طور)
|-valign="top"
| [[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]] || ڊگهو مٿو: [[اسڪيئم جي ڳوڙهي]]، ننڍو مٿو: ران جي هڏي تي [[لينا اسپيرا]]<ref name=Gosling273>[[#Gosling|Gosling 2008, p. 273]]</ref> || [[فبيولا جو مٿو]]<ref name=Gosling273/>، جيڪو [[پاسائتو ٽبيئل ڪنڊائيل]] جي پٺئين حصي سان سنڌبند ٿئي ٿو || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]]، [[پوپليٽيئل شريان]] || ڊگهو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو وچيون (ٽبيئل) حصو، ننڍو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو پاسائتو (عام فبيولر) حصو<ref name=Gosling273/> || گوڏي جو [[موڙ]]، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[پاسائتو ڦيرائي ٿو]] (جڏهن گوڏو مڙيل هجي)، [[ڪُلهي جو سنڌو]] [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] (رڳو ڊگهو مٿو)<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]<ref name=Gosling273/> ([[ٽبيئل تنت|ٽبيئل]]، [[لمبر ڪرنگهي جي تنت 5|L5]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]]) || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[وچيون ڦيرو|وچئين پاسي ڦيرائي ٿو]]<ref name=Gosling273/>|| [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[ٽبيا]] جي وچئين سطح<ref name=Gosling273/> || [[پروفنڊا فيموريس]]، [[گلوٽيئل شريان (ابهام سلجھاءُ)|گلوٽيئل شريان]] || [[سائياٽڪ تنت]]<ref name=Gosling273/> || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي وچئين پاسي ڦيرائي ٿو<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]] || ران جي هڏي جو [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيون]] ۽ [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتو ڪنڊائيل]] || [[ڪيلڪينيس]] || [[سرل شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت]] مان [[ٽبيئل تنت]]، خاص طور تنتي پاڙون [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]] || گوڏي جو هلڪو [[موڙ]] ۽ [[پلينٽر فليڪشن]]|| [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پلينٽيرس ڏورو|پلينٽيرس]] || گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي کان مٿي ران جي هڏي جو پاسائتو سپراڪنڊائيلر ڪنارو || [[ٽينڊو ڪيلڪينيس]] (وچئين پاسي، [[گيسٽروڪنيميس]] ٽينڊن کان اونهو) || [[سرل شريانون]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏو موڙي ٿو ۽ [[پير]] کي [[پلينٽر فليڪس]] ڪري ٿو || [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]] || [[پاسائتي فيمورل ڪنڊائيل]] جي پاسائتي سطح جو وچيون فيسٽ || [[ٽبيئل ڪنڊائيل (ابهام سلجھاءُ)|ٽبيئل ڪنڊائيلن]] هيٺان پٺيون [[ٽبيا]] || [[پوپليٽيئل شريان]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏي جو [[وچيون ڦيرو]] ۽ [[موڙ]] ||
|-
|}
'''وچيون خانو:'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[گريسلس ڏورو|گريسلس]] || [[هيٺيون پيوبيڪ ريمس]]<ref name=Gosling266>[[#Gosling|Gosling et al. 2008, p. 266]]</ref> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[اوبٽيوريٽر شريان]] || [[اوبٽيوريٽر تنت جي اڳئين شاخ]]<ref name=Gosling266/> || گوڏي جو موڙ ۽ [[وچيون ڦيرو]]؛<ref name=Gosling266/> ڪُلهي کي ويجهو آڻڻ، ڪُلهي جو [[موڙ]] ||
|-valign="top"
|}
===رت جي پهچ===
[[File:Gray552.png|thumb|گوڏي جون شريانون]]
[[فيمورل شريان]] ۽ [[پوپليٽيئل شريان]] گوڏي جي سنڌي جي چوڌاري شرياني ڄار يا [[پليڪسس]] ٺاهڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. ان جون ڇهه مُک شاخون آهن: ٻه [[مٿيون جينيڪيولر شريانون]]، ٻه [[هيٺيون جينيڪيولر شريانون]]، [[هيٺ لهندڙ جينيڪيولر شريان]] ۽ [[اڳئين ٽبيئل موٽندڙ شريان|اڳئين ٽبيئل شريان جي موٽندڙ شاخ]].<ref>{{Cite journal |last1=Shim |first1=S. S. |last2=Leung |first2=G. |date=July 1986 |title=Blood supply of the knee joint. A microangiographic study in children and adults |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |issue=208 |pages=119–125 |doi=10.1097/00003086-198607000-00025 |issn=0009-921X |pmid=3522019}}</ref>
وچيون جينيڪيولر شريانون گوڏي جي سنڌي ۾ داخل ٿين ٿيون.
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==<span class="anchor" id="Knee injury"></span>طبي اهميت==
[[File:918 Knee Injury.jpg|thumb|right|400px|گوڏي تي پاسائتو ڌڪ وچئين پاسائتي رباط، اڳئين صليبي رباط ۽ وچئين مينسڪس کي ڦاڙي سگهي ٿو]]
[[گوڏي جو سور]] چوٽ، بي ترتيبي، ڳرڻ، ۽ [[سنڌن جي سوزش]] پيدا ڪندڙ حالتن سبب ٿيندو آهي.<ref name=Afra/> گوڏي جي سڀ کان عام خرابي کي عام طور [[پيٽيلوفيمورل سنڊروم]] چيو ويندو آهي.<ref name=Afra/> گوڏي جي سور جا گهڻا هلڪا ڪيس گهر ۾ آرام ۽ برف سان علاج ٿي سگهن ٿا، پر وڌيڪ سنگين زخمن لاءِ [[جراحي|جراحي]] سنڀال جي ضرورت پوي ٿي.<ref name=Afra/>
پيٽيلوفيمورل سنڊروم جي هڪ صورت ۾ تاندوري سان لاڳاپيل مسئلو شامل هوندو آهي، جيڪو گوڏي ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ۽ ٽروڪليا جي وچ ۾ دٻاءُ ۽ خارش پيدا ڪري ٿو (پيٽيلر دٻاءُ سنڊروم)، جنهن سبب سور ٿئي ٿو. گوڏي جي خرابي جو ٻيو وڏو قسم ڦاٽڻ، ترڪڻ يا بي جاءِ ٿيڻ تي ٻڌل آهي، جيڪو ڄنگهه کي توازن ۾ رکڻ جي گوڏي جي ساختي صلاحيت کي خراب ڪري ٿو (پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي سنڊروم). پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي سنڊروم سور، خراب توازن جو احساس، يا ٻئي پيدا ڪري سگهي ٿو.<ref name=Afra>{{cite journal|vauthors=Afra R, Schepsis A|title=Addressing patellofemoral pathology: Biomechanics and classification|journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine|date=May 28, 2008|url=http://www.rheumatologynetwork.com/articles/addressing-patellofemoral-pathology-biomechanics-and-classification|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518081310/http://www.rheumatologynetwork.com/articles/addressing-patellofemoral-pathology-biomechanics-and-classification|archive-date=May 18, 2015}}</ref>
[[پري پيٽيلر برسائٽس]]، جنهن کي ''گهر جي نوڪرياڻي جو گوڏو'' پڻ چيو ويندو آهي، [[پري پيٽيلر برسا]]، يعني اڳئين گوڏي واري برسا، جي سورناڪ سوزش آهي، جيڪا اڪثر ڇت سازي جهڙي پيشيوراڻي سرگرمي سبب ٿيندي آهي.
عمر پڻ گوڏي جي خرابين ۾ حصو وجهي ٿي. خاص طور پوڙهن ماڻهن ۾، گوڏي جو سور اڪثر [[هڏسنڌي ڳرڻ]] سبب پيدا ٿيندو آهي. ان کان سواءِ، گوڏي جي چوڌاري تاندورن جي ڪمزوري به مسئلي ۾ حصو وجهي سگهي ٿي.<ref name=Pill>{{cite journal |vauthors=Pill SG, Khoury LD, Chin GC |title=MRI for evaluating knee pain in older patients: How useful is it? |journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine |series=<!-- --> |date=October 29, 2008 |volume=25 |issue=11 |url=http://www.rheumatologynetwork.com/articles/mri-evaluating-knee-pain-older-patients-how-useful-it |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518081407/http://www.rheumatologynetwork.com/articles/mri-evaluating-knee-pain-older-patients-how-useful-it |archive-date=May 18, 2015 }}</ref> پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي ڪُلهي جي غيرمعمولي حالتن يا چوڌاري رباطن جي سختي سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name=Afra/>
[[ڪارٽليج]] جا زخم هنن سببن سان ٿي سگهن ٿا:
* حادثا (ڀڃڻ)
* زخم
* [[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]] جو هٽائڻ
* [[اڳيون صليبي رباط]] جو زخم
* [[پٺيون صليبي رباط]] جو زخم
* [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] جو زخم
* [[وچئين گوڏي جا زخم]]
* گوڏي تي گهڻو زور.
هر اهڙو ڪم، جنهن دوران گوڏن تي سخت دٻاءُ پوي، ڪارٽليج لاءِ نقصانڪار ٿي سگهي ٿو. اهو خاص طور انهن پيشائن ۾ ٿيندو آهي، جن ۾ ماڻهن کي بار بار هلڻو، وزن کڻڻو يا ويهڪ ڪرڻي پوي ٿي. سور جا ٻيا سبب گوڏن جو حد کان وڌيڪ استعمال ۽ گسجڻ ٿي سگهن ٿا، خاص طور [[ڏوري ڪمزوري]] ۽ [[وڌيڪ وزن]] سان گڏ.
عام شڪايتون:
* سور وارو، بند، لاڪ ٿيل يا سُڄيل گوڏو.
* متاثر ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن محسوس ڪندا آهن تہ سندن گوڏا ڄڻ هاڻي جهڪي پوندا، يا کين پنهنجي حرڪت بابت بي يقيني محسوس ٿيندي آهي.
===مجموعي فٽنيس ۽ گوڏي جو زخم===
جسماني فٽنيس گوڏي جي مسئلن جي پيدا ٿيڻ سان ويجهي نموني لاڳاپيل آهي. ساڳي سرگرمي، جهڙوڪ ڏاڪڻ چڙهڻ، ڪنهن جسماني طور اڻ فٽ ماڻهوءَ ۾ پيٽيلوفيمورل دٻاءُ سبب سور پيدا ڪري سگهي ٿي، پر ڪنهن ٻئي ماڻهوءَ ۾ نه؛ يا ساڳئي ماڻهوءَ ۾ ڪنهن ٻئي وقت نه. ٿولهه گوڏي جي سور جو ٻيو وڏو سبب آهي. مثال طور، هڪ 30 ورهين جي عورت، جنهن جو وزن 18 ورهين جي عمر ۾، پنهنجي ٽن حملن کان اڳ، {{convert|120|lb|kg}} هو، ۽ هاڻي {{convert|285|lb|kg}} آهي، پنهنجي هر قدم سان پنهنجي پيٽيلوفيمورل سنڌي تي {{convert|660|lb|kg}} اضافي زور وجهي چڪي آهي.<ref>{{cite journal|author=Andrish JT|date=May 8, 2009|title=Sports injuries in weekend warriors: 20 Clinical pearls|url=http://www.psychiatrictimes.com/osteoarthritis/sports-injuries-weekend-warriors-20-clinical-pearls|url-status=dead|journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine|volume=26|issue=5|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091655/http://www.psychiatrictimes.com/osteoarthritis/sports-injuries-weekend-warriors-20-clinical-pearls|archive-date=May 18, 2015}}</ref>
===جسماني سرگرمي سبب عام زخم===
[[File:Prothese-genou-IMG 0033.jpg|thumb|مصنوعي گوڏي جا حصا ڏيکاريندڙ ماڊل]]
انهن راندين ۾، جن ۾ گوڏن تي وڏو دٻاءُ پوي ٿو، خاص طور وٽجڻ وارن زور سان، هڪ يا وڌيڪ رباطن يا ڪارٽليجن جو ڦاٽڻ عام آهي. گوڏي جي سڀ کان عام زخمن مان ڪجهه وچئين پاسي جا هوندا آهن: [[وچئين گوڏي جا زخم]].<ref>{{Cite book |last1=Campbell |first1=Willis C. |title=Campbell's Operative Orthopedics |last2=Canale |first2=S. T. |last3=Beaty |first3=James H. |publisher=Mosby/Elsevier |year=2008 |edition=11th |location=Philadelphia}}</ref>
===اڳئين صليبي رباط جو زخم===
{{Main|اڳئين صليبي رباط جو زخم}}
[[اڳيون صليبي رباط]] گوڏي جو سڀ کان گهڻو زخمي ٿيندڙ رباط آهي. هي زخم راندين دوران عام آهي. گوڏي جو وٽجڻ ACL جي حد کان وڌيڪ ڇڪجڻ يا ڦاٽڻ جو عام سبب آهي. جڏهن ACL زخمي ٿئي ٿو، تڏهن ٽڪ جو آواز ٻڌڻ ۾ اچي سگهي ٿو ۽ ڄنگهه اوچتو ساٿ ڇڏي سگهي ٿي. [[سُڄڻ (طب)|سُڄڻ]] ۽ سور کان سواءِ، هلڻ سورناڪ ٿي سگهي ٿو ۽ گوڏو غيرمستحڪم محسوس ٿيندو. اڳئين صليبي رباط جا ننڍا ڦاٽ وقت سان ڀرجي سگهن ٿا، پر مڪمل ڦاٽل ACL لاءِ جراحي جي ضرورت هوندي آهي. جراحي کان پوءِ بحالي ڊگهي ٿيندي آهي ۽ سنڌي کي مضبوط ڪرڻ لاءِ گهٽ اثر واريون ورزشون سفارش ڪيون وينديون آهن.<ref>[http://sportsmedicine.about.com/od/kneepainandinjuries/Knee_Pain_and_Injuries.htm Knee pain and injuries] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091211214909/http://sportsmedicine.about.com/od/kneepainandinjuries/Knee_Pain_and_Injuries.htm |date=2009-12-11 }} About sports online portal. 2010-01-26</ref>
===مينسڪس ڦاٽڻ جو زخم===
مينسڪس ڌڪ جذب ڪندڙن وانگر ڪم ڪن ٿا ۽ گوڏي جي [[سنڌو|سنڌي]] ۾ ٻن هڏن جي ڇيڙن کي جدا رکن ٿا. گوڏي ۾ ٻه مينسڪس هوندا آهن، وچيون (اندروني) ۽ پاسائتو (ٻاهرين). جڏهن ڪارٽليج ڦاٽي، تہ ان جو مطلب آهي تہ مينسڪس زخمي ٿيو آهي. مينسڪس جا ڦاٽ اڪثر راندين دوران، گوڏي جي وٽجڻ وقت، ٿيندا آهن. مينسڪس جو زخم بي ضرر لڳي سگهي ٿو ۽ ماڻهو ڦاٽڻ کان پوءِ هلڻ جي قابل ٿي سگهي ٿو، پر ٿوري وقت کان پوءِ سُڄڻ ۽ سور شروع ٿي ويندا آهن. ڪڏهن ڪڏهن گوڏو مُڙڻ وقت لاڪ ٿي ويندو آهي. سور اڪثر ويهڪ ڪرڻ وقت ٿيندو آهي. ننڍا [[مينسڪس جو ڦاٽ|مينسڪس ڦاٽ]] احتياطي علاج سان سنڀاليا ويندا آهن، پر گهڻا وڏا ڦاٽ جراحي گهرن ٿا.<ref>{{cite journal | title = Acute knee injuries: use of decision rules for selective radiograph ordering | vauthors = Tandeter HB, Shvartzman P, Stevens MA | journal = Am Fam Physician | date = 1 December 1999 | volume = 60 | issue = 9 | pages = 2599–2608 | pmid = 10605994}}</ref>
===ڀڃڻ===
{{unreferenced section|date=January 2022}}
[[File:Xraymachine.JPG|thumb|گوڏي جي زخم کان پوءِ ممڪن ڀڃڻن جي جاچ لاءِ [[ريڊيوگرافي]]]]
گوڏي جا ڀڃڻ ناياب آهن، پر ٿيندا آهن، خاص طور [[ٽريفڪ ٽڪر|روڊ حادثي]] جي نتيجي ۾. گوڏي جي ڀڃڻن ۾ [[پيٽلا ڀڃڻ]]، ۽ [[اوَلشن ڀڃڻ]] جو هڪ قسم [[سيگونڊ ڀڃڻ]] شامل آهن.<ref>{{Cite web |title=Radiopaedia.org |url=https://radiopaedia.org/articles/segond-fracture |access-date=2026-05-01 |website=Radiopaedia |language=en-US}}</ref> عام طور فوراً سور ۽ سُڄڻ ٿيندو آهي، ۽ ڄنگهه تي بيهڻ ۾ ڏکيائي يا بيهڻ جي ناڪامي ٿيندي آهي. ڏورا [[اينٺڻ]] ۾ هليا ويندا آهن ۽ تمام ننڍڙي حرڪت به سورناڪ ٿيندي آهي. [[ايڪس ري]] آسانيءَ سان زخم جي تصديق ڪري سگهن ٿا ۽ جراحي بي جاءِ ٿيڻ جي درجي ۽ ڀڃڻ جي قسم تي دارومدار رکندي.<ref>{{Cite web |last=Radiology (ACR) |first=Radiological Society of North America (RSNA) and American College of |title=X-ray (Radiography) - Bone |url=https://www.radiologyinfo.org/en/info/bonerad |access-date=2026-05-01 |website=Radiologyinfo.org |language=en}}</ref>
===ٽٽل ٽينڊن===
{{unreferenced section|date=July 2019}}
ٽينڊن عام طور ڏوري کي هڏي سان ڳنڍيندا آهن. گوڏي ۾ ڪواڊريسيپس ۽ پيٽيلر ٽينڊن ڪڏهن ڪڏهن ڦاٽي سگهن ٿا. انهن ٽينڊنن جا زخم تڏهن ٿيندا آهن، جڏهن گوڏي ۾ زورائتي [[ڏوري سُسڻ|ڏوري سُسڻ]] ٿئي. جيڪڏهن ٽينڊن مڪمل طور ڦاٽي وڃي، تہ ڄنگهه کي موڙڻ يا سڌو ڪرڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي. مڪمل طور ڦاٽل ٽينڊن لاءِ جراحي گهربل هوندي آهي، پر جزوي طور ڦاٽل ٽينڊن جو علاج ڄنگهه کي بي حرڪت رکڻ ۽ پوءِ [[جسماني علاج]] سان ٿي سگهي ٿو.
===حد کان وڌيڪ استعمال===
گوڏي جي حد کان وڌيڪ استعمال وارن زخمن ۾ [[ٽينڊنائٽس]]، [[برسائٽس]]، ڏورن جا ڇڪجڻ، ۽ [[ايليوٽبيئل بينڊ سنڊروم]] شامل آهن. اهي زخم اڪثر هفتن يا مهينن دوران آهستي آهستي پيدا ٿيندا آهن. اهي سرگرميون جيڪي سور پيدا ڪن ٿيون، عام طور شفا کي دير ڪنديون آهن. آرام، برف ۽ دٻاءُ گهڻن حالتن ۾ مددگار ٿيندا آهن. سُڄڻ گهٽجڻ کان پوءِ، [[گرمائش واري پٽي|گرم پيڪ]] رت جي پهچ وڌائي ۽ شفا کي هٿي ڏئي سگهن ٿا. حد کان وڌيڪ استعمال وارا گهڻا زخم وقت سان گهٽجي ويندا آهن، پر جيڪڏهن سرگرميون جلدي ٻيهر شروع ڪيون وڃن تہ اهي وري ڀڙڪي سگهن ٿا.<ref>{{cite web | url = https://www.medlineplus.gov/kneeinjuriesanddisorders.html | title = Knee injuries and disorders | archive-url = https://web.archive.org/web/20160704221329/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/kneeinjuriesanddisorders.html | archive-date = 2016-07-04 | publisher = MedLine Plus | url-status = live | date = 28 June 2016 }}</ref> ماڻهو ورزش کان اڳ گرمائش ڪرڻ، وڏي اثر وارين سرگرمين کي محدود ڪرڻ ۽ وزن کي ضابطي ۾ رکڻ سان حد کان وڌيڪ استعمال وارن زخمن جا امڪان گهٽائي سگهن ٿا.{{citation needed|date=July 2019}}
{{Anchor|HKA}}<!--Hip-knee-ankle angle redirects here-->
===ويرس يا ويلگس بگاڙ===
[[File:Hip-knee-ankle angle.png|thumb|80px|ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه.]]
گوڏي جي سطح تي [[ڪورونل سطح]] ۾ غيرمعمولي زاويه سان لاڳاپيل ٻه خرابيون آهن:
* ''[[جينو ويلگم]]'' هڪ [[ويلگس بگاڙ]] آهي، جنهن ۾ پنڊيءَ جي هڏي ران جي هڏي جي نسبت ٻاهرئين پاسي ڦريل هوندي آهي، جنهن سان knock-kneed شڪل پيدا ٿئي ٿي.
* ''[[جينو ويرم]]'' هڪ [[ويرس بگاڙ]] آهي، جنهن ۾ پنڊيءَ جي هڏي ران جي هڏي جي نسبت اندرئين پاسي ڦريل هوندي آهي، جنهن سان bowlegged بگاڙ پيدا ٿئي ٿو.
ويرس يا ويلگس بگاڙ جو درجو ''ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه'' وسيلي ماپي سگهجي ٿو،<ref name=dahl2009>{{cite journal|last1=W-Dahl|first1=Annette|last2=Toksvig-Larsen|first2=Sören|last3=Roos|first3=Ewa M|title=Association between knee alignment and knee pain in patients surgically treated for medial knee osteoarthritis by high tibial osteotomy. A one year follow-up study|journal=BMC Musculoskeletal Disorders|volume=10|issue=1|pages=154|year=2009|issn=1471-2474|doi=10.1186/1471-2474-10-154|pmid=19995425|pmc=2796991 |doi-access=free }}</ref> جيڪو فيمورل ميڪانيڪي محور ۽ [[ڀيڏي جو سنڌو|ڀيڏي جي سنڌي]] جي مرڪز جي وچ وارو زاويه آهي.<ref name="CherianKapadia2014">{{cite journal|last1=Cherian|first1=Jeffrey J.|last2=Kapadia|first2=Bhaveen H.|last3=Banerjee|first3=Samik|last4=Jauregui|first4=Julio J.|last5=Issa|first5=Kimona|last6=Mont|first6=Michael A.|title=Mechanical, Anatomical, and Kinematic Axis in TKA: Concepts and Practical Applications|journal=Current Reviews in Musculoskeletal Medicine|volume=7|issue=2|year=2014|pages=89–95|issn=1935-973X|doi=10.1007/s12178-014-9218-y|pmid=24671469|pmc=4092202}}</ref> بالغن ۾ اهو عام طور 1.0° کان 1.5° ويرس جي وچ ۾ هوندو آهي.<ref name="SheehyFelson2011">{{cite journal| vauthors = Sheehy L, Felson D, Zhang Y, Niu J, Lam YM, Segal N, Lynch J, Cooke TD | display-authors = 6 |title=Does measurement of the anatomic axis consistently predict hip-knee-ankle angle (HKA) for knee alignment studies in osteoarthritis? Analysis of long limb radiographs from the multicenter osteoarthritis (MOST) study|journal=Osteoarthritis and Cartilage|volume=19|issue=1|year=2011|pages=58–64|issn=1063-4584|doi=10.1016/j.joca.2010.09.011|pmid=20950695|pmc=3038654}}</ref> ٻارن ۾ عام حدون مختلف هونديون آهن.<ref name=Sabharwal2009>{{cite journal|last1=Sabharwal|first1=Sanjeev|last2=Zhao|first2=Caixia|title=The Hip-Knee-Ankle Angle in Children: Reference Values Based on a Full-Length Standing Radiograph|journal=The Journal of Bone and Joint Surgery, American Volume|volume=91|issue=10|year=2009|pages=2461–2468|issn=0021-9355|doi=10.2106/JBJS.I.00015|pmid=19797583}}</ref>
<gallery widths="200">
File:Hip-knee-ankle angle by age.png|عمر موجب ''ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه''، 95% [[اڳڪٿي وقفو]] سان.<ref name=Sabharwal2009/>
</gallery>
===هڏسنڌي ڳرڻ سبب دائمي سور===
{{See also|تنتي بندش#جينيڪيولر تنتي بندش}}
گوڏي جو [[هڏسنڌي ڳرڻ]] سڄي دنيا ۾ سور ۽ معذوري جو وڏو سبب آهي، جنهن جي پکڙجڻ جو اندازو آباديءَ جي 4% لڳايو ويو آهي، خاص طور پوڙهن ماڻهن ۾.<ref name="conger">{{cite journal |vauthors=Conger A, Gililland J, Anderson L, Pelt CE, Peters C, McCormick ZL |display-authors=3 |title=Genicular Nerve Radiofrequency Ablation for the Treatment of Painful Knee Osteoarthritis: Current Evidence and Future Directions |journal=Pain Medicine |volume=22 |issue=Suppl 1 |pages=S20–S23 |date=July 2021 |pmid=34308957 |doi=10.1093/pm/pnab129 |url=https://academic.oup.com/painmedicine/article/22/Supplement_1/S20/6328220 |archive-date=2024-09-18 |access-date=2024-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918113944/https://academic.oup.com/painmedicine/article/22/Supplement_1/S20/6328220 |url-status=live }}</ref> [[ريڊيوفريڪوئنسي ايبليشن#گوڏا|گوڏي جي ڪجهه تنتن جي ريڊيوفريڪوئنسي ايبليشن]] دائمي سنڌي سوزش واري سور کي گهٽائڻ لاءِ هڪ [[ٻاهرين مريض]] وارو طريقيڪار آهي.<ref name=tran-ant/><ref name=fonk/><ref name=conger/> نشانو بڻايل جينيڪيولر تنتن وٽ رکيل ننڍن اليڪٽروڊن وسيلي ريڊيوفريڪوئنسي توانائي ڏيڻ سان، علاج سنڌي پوش جي جزوي حسي تنتي محرومي حاصل ڪري ٿو.<ref name=conger/> گوڏي ۾ وسيع تنتي پهچ هئڻ باوجود، خاص طور مٿئين پاسائتي، مٿئين وچئين ۽ هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنتن کي نشانو بڻائڻ دائمي گوڏي جي سور کي گهٽائڻ لاءِ اثرائتو ايبليشن طريقو ثابت ٿيو آهي.<ref name=conger/> [[طبي تحقيق]] ۾ ڏيکاريو ويو آهي تہ اهڙو علاج طريقيڪار کان پوءِ ٻن سالن تائين گوڏي جي سور ۾ لڳ ڀڳ 50% گهٽتائي پيدا ڪري ٿو.<ref name=conger/>
===جراحي مداخلتون===
{{unreferenced section|date=July 2019}}
[[آرٿروسڪوپي]] ۽ [[آرٿروسڪوپڪ جراحي]] جي اچڻ کان اڳ، ڦاٽل ACL جي جراحي ڪرائيندڙ مريضن کي گهٽ ۾ گهٽ نو مهينا بحالي گهربل هوندي هئي، ۽ شروعات ۾ ڪيترائي هفتا پوري ڊيگهه واري پلستر ۾ گذارڻا پوندا هئا. [[اڳئين صليبي رباط جي ٻيهر جوڙجڪ|هاڻوڪين ٽيڪنيڪن]] سان، اهڙا مريض ٻن هفتن ۾ بغير بيساکين جي هلي سگهن ٿا، ۽ ڪجهه مهينن ۾ ڪجهه راندين ۾ حصو وٺي سگهن ٿا.
نئين جراحي طريقن جي ترقي کان علاوه، جاري تحقيق انهن بنيادي مسئلن تي نظر وجهي رهي آهي، جيڪي رانديگر ۾ شديد گوڏي جي زخم جو امڪان وڌائي سگهن ٿا. اهي نتيجا اثرائتن بچاءَ وارن قدمن ڏانهن وٺي وڃي سگهن ٿا، خاص طور عورت رانديگرن ۾، جن کي نسبتاً هلڪي چوٽ کان ACL ڦاٽڻ لاءِ خاص طور وڌيڪ حساس ڏيکاريو ويو آهي.
'''[[سنڌي ڪارٽليج جي مرمت]] جو علاج''':
* گوڏي جو [[آرٿروسڪوپڪ]] [[ڊيبرائڊمينٽ]] ([[آرٿروسڪوپڪ ڌوئڻ]])
* [[خودڪار ڪونڊروسائيٽ لڳائڻ|موزائڪ-پلاسٽي]]
* مائڪروفرئڪچر (آئيس-پڪنگ)
* [[خودڪار ڪونڊروسائيٽ لڳائڻ]]
* اوستيوڪونڊرل [[آٽوگرافٽ]] ۽ [[ايلوگرافٽ]]
* [[PLC ٻيهر جوڙجڪ]]
== پڻ ڏسو ==
* [[انساني هڏائون پڃرو]]
* [[جوڙ]]
== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:انساني اناٽومي]]
[[زمرو:جوڙ]]
btgwgexeep1r0n808p8b5c1rrywoa10
392066
392065
2026-07-07T17:10:08Z
Intisar Ali
8681
392066
wikitext
text/x-wiki
{{short description|پرائيميٽن ۾ ڄنگهه جو سنڌو}}
{{Infobox anatomy
| Name = گوڏو
| Latin = articulatio genus
| Image = Human knees.jpg
| Caption = انساني گوڏا
| Width = 150px
| Image2 = Blausen 0597 KneeAnatomy Side.png
| Caption2 = ساڄو گوڏو (سامهون-ساڄي پاسي کان منظر)
| Precursor =
| System = [[انساني هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو|هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve = [[فيمورل تنت|فيمورل]]، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]]، [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]
| Lymph =
}}
[[انسان]]ن ۽ ٻين [[پرائيميٽ]]ن ۾، '''گوڏو''' [[ران]] کي [[ڄنگهه]] سان ڳنڍي ٿو ۽ ٻن [[سنڌو|سنڌن]] تي مشتمل هوندو آهي: هڪ [[ران جي هڏي]] ۽ [[پنڊيءَ جي هڏي]] جي وچ ۾ (ٽبيوفيمورل سنڌو)، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ [[گوڏي جي ڍڪڻي]] جي وچ ۾ (پيٽيلوفيمورل سنڌو).<ref>{{cite book |chapter=Anatomy of Knee |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KquYyFiVHtIC&pg=PA10 |pages=10–11 |first=Bimal |last=Chhajer |year=2006 |title=Knee Pain |publisher=Fusion Books |isbn=978-81-8419-181-3}}</ref> اهو انساني جسم جو سڀ کان وڏو سنڌو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Kulowski |first1=Jacob |date=July 1932 |title=Flexion contracture of the knee |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery |volume=14 |issue=3 |pages=618–663 |url=http://jbjs.org/content/14/3/618 |access-date=2015-05-08 |archive-url=https://archive.today/20160803181853/http://jbjs.org/content/14/3/618 |archive-date=2016-08-03 |url-status=dead }} Republished as: {{cite journal |pmid=17975372 |year=2007 |last1=Kulowski |first1=J |title=Flexion contracture of the knee: The mechanics of the muscular contracture and the turnbuckle cast method of treatment; with a review of fifty-five cases. 1932 |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |volume=464 |pages=4–10 |doi=10.1097/BLO.0b013e31815760ca |s2cid=9932906 |doi-access=free }}</ref> گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] سان گڏ ٿوري اندرين ۽ ٻاهرين ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏو چوٽ لڳڻ ۽ [[هڏسنڌي ڳرڻ]] جي پيدا ٿيڻ لاءِ حساس هوندو آهي.
ان کي اڪثر '''ٽبيوفيمورل''' ۽ '''پيٽيلوفيمورل''' جزن تي مشتمل ''مرڪب سنڌو'' چيو ويندو آهي.<ref name="pmid19594940">{{cite journal |doi=10.1186/1745-6673-4-19 |pmid=19594940 |pmc=2726153 |title=Occupational kneeling and radiographic tibiofemoral and patellofemoral osteoarthritis |journal=Journal of Occupational Medicine and Toxicology |volume=4 |pages=19 |year=2009 |last1=Rytter |first1=Søren |last2=Egund |first2=Niels |last3=Jensen |first3=Lilli |last4=Bonde |first4=Jens |doi-access=free }}</ref><ref name="pmid19726621">{{cite journal |doi=10.1177/0363546509341829 |pmid=19726621 |pmc=3832057 |title=Tibiofemoral and Patellofemoral Kinematics After Reconstruction of an Isolated Posterior Cruciate Ligament Injury: In Vivo Analysis During Lunge |journal=The American Journal of Sports Medicine |volume=37 |issue=12 |pages=2377–2385 |year=2009 | vauthors = Gill TJ, Van de Velde SK, Wing DW, Oh LS, Hosseini A, Li G}}</ref> ([[فبيولر پاسائتو رباط]] کي اڪثر ٽبيوفيمورل جزن سان گڏ شمار ڪيو ويندو آهي.)<ref name="pmid17764523">{{cite journal |doi=10.1111/j.1469-7580.2007.00803.x |pmid=17764523 |pmc=2375777 |title=The effect of tibiofemoral loading on proximal tibiofibular joint motion |journal=Journal of Anatomy |volume=211 |issue=5 |pages=647–653 |year=2007 |last1=Scott |first1=Jacob |last2=Lee |first2=Ho |last3=Barsoum |first3=Wael |last4=Van Den Bogert |first4=Antonie J.}}</ref>
{{TOC limit|3}}
==بناوت==
گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[سائنوويئل سنڌو|سائنوويئل سنڌي]] جو هڪ قسم آهي ۽ ٽن فعلي خانن تي مشتمل آهي: پيٽيلوفيمورل سنڌبندي، جيڪا [[گوڏي جي ڍڪڻي]]، يا "kneecap"، ۽ [[ران جي هڏي]] جي اڳئين پاسي موجود [[پيٽيلر نالي]] تي مشتمل آهي، جنهن ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ترڪندي آهي؛ ۽ وچئين ۽ پاسائتين ٽبيوفيمورل سنڌبنديون، جيڪي ران جي هڏي کي [[پنڊيءَ جي هڏي]]، يعني ڄنگهه جي هيٺئين حصي جي مُک هڏي، سان ڳنڍين ٿيون.<ref name="Burgener">{{cite book
| url = https://books.google.com/books?id=brsH_IqPzzoC&pg=PA390
| title = Differential Diagnosis in Magnetic Resonance Imaging
| first1 = Francis A. | last1 = Burgener
| first2 = Steven P. | last2 = Meyers
| first3 = Raymond K. | last3 = Tan
| first4 = Wolfgang | last4 = Zaunbauer
| publisher = Thieme | year = 2002
| isbn = 978-1588900852 |oclc= 48983197| location=Stuttgart }}, p. 390</ref> سنڌو [[سائنوويئل پاڻياٺ]] ۾ ٻڏل هوندو آهي، جيڪا [[سائنوويئل جهلي]] جي اندر موجود هوندي آهي؛ هن جهلي کي [[گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش|سنڌي پوش]] چيو ويندو آهي. گوڏي جو [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] هڪ اهڙو علائقو آهي، جيڪو تازو ٻيهر گهري جاچ ۽ تحقيق جو موضوع بڻيو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Chahla |first1=Jorge |last2=Moatshe |first2=Gilbert|last3=Dean |first3=Chase S.|last4=LaPrade |first4=Robert F.|date=2016|title=Posterolateral Corner of the Knee: Current Concepts|journal=The Archives of Bone and Joint Surgery |volume=4 |issue=2 |pages=97–103 |pmid=27200384 |pmc=4852053 }}</ref>
گوڏو جسم جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان اهم سنڌن مان هڪ آهي. اهو افقي (ڊوڙڻ ۽ هلڻ) ۽ عمودي (ٽپ ڏيڻ) رخن ۾ جسم جو وزن کڻڻ سان لاڳاپيل حرڪت ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/knee-joint/|title=Knee Joint|website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=2021-06-22}}</ref>
ڄمڻ وقت گوڏي جي ڍڪڻي رڳو [[ڪارٽليج]] مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪا ٽن کان پنجن ورهين جي عمر وچ ۾ [[هڏجڻ|هڏجي]] ([[هڏي]] ۾ تبديل ٿي) ويندي آهي. جيئن ته اها انساني جسم جي سڀ کان وڏي [[سيسامائيڊ هڏي]] آهي، تنهنڪري ان جي هڏجڻ واري عمل ۾ گهڻو وڌيڪ وقت لڳندو آهي.<ref>{{cite web|website=HowStuffWorks.com|title=Do babies have kneecaps?|url=http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315132631/http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|archive-date=2013-03-15|date=2009-02-19}}</ref>
{{gallery|mode=packed
|Gray351.png|ساڄي گوڏي جو پاسائتو پاسو
|Gray352.png|ساڄي گوڏي جو پٺيون پاسو
|Gray246.png|ران جي هڏي جون سنڌي سطحون
|Gray257.png|پنڊيءَ جي هڏي جون سنڌي سطحون
}}
===جوڙن (سنڌن) وارو حصو ===
ران جي هڏي جا مُک سنڌي جسم ان جا [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتا]] ۽ [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيان]] [[ڪنڊائيل (ايناٽامي)|ڪنڊائيل]] آهن. اهي هيٺئين ۽ پٺئين پاسي ٿورا هڪٻئي کان پري ٿين ٿا؛ پاسائتو ڪنڊائيل اڳيان کان پٺئين حصي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو هوندو آهي، جڏهن ته وچئين ڪنڊائيل جي ويڪر وڌيڪ هڪجهڙي رهندي آهي.<ref name="Platzer">{{cite book |last=Platzer |first=Werner |title=Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System |publisher=[[ٿائيمي ميڊيڪل پبلشرز|ٿائيمي]] |year=2004 |isbn=978-1588901590 |edition=5th |pages=26, 192–252 |oclc=727951508}}</ref>{{rp|206}} [[سيجيٽل سطح]] ۾ ڪنڊائيلن جي وڪڙ جو اڌوڻ پٺئين پاسي ويندي ننڍو ٿيندو وڃي ٿو. هي گهٽجندڙ اڌوڻ [[اِنوالوٽ]] وچ نقطن جو هڪ سلسلو پيدا ڪري ٿو (يعني اهي گهاڻي تي واقع هوندا آهن). ان مان ٺهندڙ آرپار محورن جو سلسلو مُڙندڙ گوڏي ۾ ترڪڻ ۽ لڙهڻ واري حرڪت جي اجازت ڏئي ٿو، جڏهن ته اهو به يقيني بڻائي ٿو ته پاسائتا رباط ايترا ڍرا رهن جو عمودي محور جي چوڌاري وچئين ڪنڊائيل جي وڪڙ سان لاڳاپيل ڦيري جي اجازت ڏئي سگهن.<ref name="Platzer" />{{rp|194–95}}
پنڊيءَ جي هڏي جي ڪنڊائيلن جو جوڙو وچڪنڊائيلي اڀار وسيلي هڪٻئي کان جدا ٿيل هوندو آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|206}} جيڪو هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين ڳوڙهي تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|202}}
گوڏي جي ڍڪڻي پڻ هڪ سنڌي جسم طور ڪم ڪري ٿي ۽ ان جي پٺئين سطح کي گوڏي جي ٽروڪليا چيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|title=The Netter collection of medical illustrations. Volume 6, Musculoskeletal system. Part II, Spine and lower limb: a compilation of paintings|author=Netter, Frank H. |date=2013|publisher=Elsevier Saunders|others=Iannotti, Joseph P., Parker, Richard D. (Orthopedist), Machado, Carlos A. G.|isbn=978-1416063827|edition=2nd|location=Philadelphia, PA|oclc=821699791}}</ref> اها سنڌي پوش جي سنهي اڳئين ڀت ۾ جڙيل هوندي آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} ان جي پٺئين سطح تي هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين سنڌي سطح هوندي آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|194}} جيڪي ٻئي [[ران جي هڏي جو وچڪنڊائيلي کڏو|پيٽيلر سطح]] سان ڳنڍيل هونديون آهن؛ هيءَ سطح هڏي جي هيٺئين ڇيڙي جي اڳئين پاسي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن کي پاڻ ۾ ملائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|192}}
===سنڌي پوش===
{{Main|گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش}}
سنڌي پوش ۾ هڪ [[سائنوويئل پاڻياٺ|سائنوويئل]] جهلي ۽ هڪ ريشي جهلي هوندي آهي، جن جي وچ ۾ چرٻيءَ جا تهه هوندا آهن. اڳئين پاسي، سائنوويئل جهلي ران جي هڏي ۽ پنڊيءَ جي هڏي ٻنهي تي ڪارٽليج جي ڪناري سان ڳنڍيل هوندي آهي، پر ران جي هڏي تي اها سپراپيٽيلر [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] يا خال سان ڳنڍجي سنڌي جاءِ کي مٿئين پاسي وڌائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|210}} [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو]] سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي چپجڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Reider-etal">{{cite journal |pmid=7204430 |url=http://www.jbjs.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7204430 |year=1981 |last1=Reider |first1=B |title=The anterior aspect of the knee joint |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery. American Volume |volume=63 |issue=3 |pages=351–356 |last2=Marshall |first2=J. L. |last3=Koslin |first3=B |last4=Ring |first4=B |last5=Girgis |first5=F. G. |doi=10.2106/00004623-198163030-00004 |url-access=subscription }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> پٺئين پاسي، سائنوويئل جهلي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن جي ڪنارن سان ڳنڍيل هوندي آهي، جنهن سان ٻه وڌاءَ (گيسٽروڪنيميس جي وچئين مٿي هيٺان سيمي ميمبرينوسس برسا ۽ گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي هيٺان پوپليٽيئل برسا) ٺهن ٿا،<ref name="Ryan 2011">{{cite book |last1=Ryan |first1=Stephanie |title=Anatomy for diagnostic imaging |date=2011 |publisher=Elsevier Ltd |isbn=978-0702029714 |oclc=
729966424 |pages=289, 292|edition=Third |chapter=Chapter 8}}</ref> جيڪي سپراپيٽيلر برسا جهڙا هوندا آهن. انهن ٻن وڌائن جي وچ ۾ سائنوويئل جهلي سنڌي جي مرڪز ۾ ٻنهي صليبي رباطن جي اڳيان کان گذري ٿي، جنهن سان اندرئين پاسي رخ رکندڙ هڪ کيسي جهڙو خال ٺهي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
سائنوويئم پوش ۽ ان جي برسن جي اندرين سطح کي ڍڪي ٿو. سائنوويئم انفراپيٽيلر چرٻيءَ واري گدي کي پڻ ڍڪي ٿو، جيڪا پيٽيلر رباط جي هيٺان موجود هوندي آهي. سائنوويئم ٻن وراڪن جي صورت ۾ چرٻيءَ واري گدي ۾ اڀري ٿو.<ref name="Ryan 2011"/>
===تنتون===
اڳئين پاسي کان ڏسڻ تي، گوڏي جي مٿئين-پاسائتي چوٿين حصي کي [[ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس انٽرميڊيس]] ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[سائياٽڪ تنت]]، مٿئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ [[عام فبيولر تنت]] تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ هيٺئين-پاسائتي چوٿين حصي ۾ هيٺئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ ورجندڙ فبيولر تنتون نمايان آهن؛ مٿئين-وچئين چوٿين حصي کي [[ويسٽس ميڊيئلس]] ۽ ويسٽس انٽرميڊيس ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]] ۽ سائياٽڪ تنتون، ۽ مٿئين وچئين جينيڪيولر تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ جڏهن ته هيٺئين-وچئين چوٿين حصي کي هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنت ۽ [[سيفينس تنت]] جي انفراپيٽيلر شاخ تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name="tran-ant">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Lam K, Baig E, Agur AM, Gofeld M |title=Anatomical Study of the Innervation of Anterior Knee Joint Capsule: Implication for Image-Guided Intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=43 |issue=4 |pages=407–414 |date=May 2018 |pmid=29557887 |doi=10.1097/AAP.0000000000000778 |url=https://www.proquest.com/docview/2720408173|id={{ProQuest|2720408173}} |url-access=subscription }}</ref><ref name="fonk">{{cite journal |vauthors=Fonkoué L, Behets C, Kouassi JK, Coyette M, Detrembleur C, Thienpont E, Cornu O|display-authors=3 |title=Distribution of sensory nerves supplying the knee joint capsule and implications for genicular blockade and radiofrequency ablation: an anatomical study |journal=Surgical and Radiologic Anatomy |volume=41 |issue=12 |pages=1461–1471 |date=December 2019 |pmid=31338537 |doi=10.1007/s00276-019-02291-y |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00276-019-02291-y|url-access=subscription }}</ref>
اوبٽيوريٽر ۽ ٽبيئل تنتن جون سنڌي شاخون گوڏي جي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏين ٿيون، جڏهن ته عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت پڻ اضافي تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ ٽبيئل تنت سڄي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏئي ٿي؛ اوبٽيوريٽر تنت جو پٺيون ڀاڱو ۽ ٽبيئل تنت پٺئين پوش جي مٿئين-وچئين حصي کي تنتي پهچ ڏين ٿا؛ جڏهن ته پٺئين پوش جي مٿئين-پاسائتي حصي کي ٽبيئل تنت، عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name=fonk/><ref name="tran-post">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Gofeld M, Chan V, Agur AM |title=Anatomical study of the innervation of posterior knee joint capsule: implication for image-guided intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=44 |issue=2 |pages=234–238 |date=February 2019 |pmid=30700618 |doi=10.1136/rapm-2018-000015 |url=https://www.proquest.com/docview/2553100556|id={{ProQuest|2553100556}} |url-access=subscription }}</ref>
===برسا===
{{Main|گوڏي جا برسا}}
ڪيترائي [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙي بيٺل آهن. سڀ کان وڏو ڳنڍيل برسا مٿي بيان ڪيل [[سپراپيٽيلر برسا]] آهي. گوڏي جي پٺئين پاسي چار تمام ننڍا برسا موجود آهن. ٻه اڻ ڳنڍيل برسا گوڏي جي ڍڪڻي جي اڳيان ۽ پيٽيلر [[ٽينڊن]] جي هيٺان موجود آهن، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ٻيا برسا پڻ موجود هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
===ڪارٽليج===
[[ڪارٽليج]] هڪ سنهو ۽ لچڪدار [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]] آهي، جيڪو [[هڏي]] جي بچاءَ ڪري ٿو ۽ يقيني بڻائي ٿو ته [[سنڌو|سنڌي]] سطحون هڪٻئي مٿان آسانيءَ سان ترڪي سگهن. ڪارٽليج گوڏي جي نرم ۽ هموار حرڪت کي يقيني بڻائي ٿو. گوڏن ۾ سنڌي ڪارٽليج جا ٻه قسم آهن: ريشي ڪارٽليج ([[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]]) ۽ [[هائيلن ڪارٽليج]]. ريشي ڪارٽليج ۾ ڇڪ سَهڻ جي سگهه هوندي آهي ۽ اهو دٻاءَ جي مزاحمت ڪري سگهي ٿو.{{clarify|date=January 2024}} هائيلن ڪارٽليج انهن سطحن کي ڍڪي ٿو، جن تي سنڌا حرڪت ڪن ٿا. سنڌي ڪارٽليج اندر ڪوليجن ريشن بابت بيننگهوف بيان ڪيو آهي ته اهي هيٺسنڌي هڏي مان شعاعي نموني نڪرن ٿا ۽ نام نهاد گوٿڪ ڪمانون ٺاهين ٿا. ڪارٽليج جي سطح تي اهي ريشا مماسي رخ ۾ نظر اچن ٿا ۽ گسجڻ جي مزاحمت وڌائين ٿا. هائيلن ڪارٽليج اندر رت جون ناليون نه هونديون آهن؛ ان جي خوراڪ ڦهلاءَ وسيلي ٿيندي آهي. سائنوويئل پاڻياٺ ۽ هيٺسنڌي هڏي جو گودو ٻئي هائيلن ڪارٽليج لاءِ خوراڪ جا وسيلا آهن. انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ وسيلي جي کوٽ ڳرڻ جو سبب بڻجي ٿي. ورهين سان ڪارٽليج گسندو وڃي ٿو. ڪارٽليج ۾ پاڻ مرادو بحال ٿيڻ جي سگهه تمام محدود هوندي آهي. نئون ٺهندڙ تاندورو عام طور اصل هائيلن ڪارٽليج کان گهٽ معيار واري ريشي ڪارٽليج جي وڏي حصي تي مشتمل هوندو آهي. نتيجي طور، وقت سان ڪارٽليج ۾ نيون ڏارون ۽ ڦاٽ پيدا ٿيندا آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/science/cartilage|title=Cartilage|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=2021-06-23}}</ref>
===مينسڪس===
{{Main|وچيون مينسڪس|پاسائتو مينسڪس}}
گوڏي جي سنڌي جي [[سنڌي ڊسڪ]]ن کي مينسڪس چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ اهي سنڌي جاءِ کي رڳو جزوي طور ورهائين ٿيون.<ref name="Platzer" />{{rp|26}} اهي ٻه ڊسڪون، وچيون مينسڪس ۽ پاسائتو مينسڪس، ڳنڍيندڙ تاندوري مان ٺهيل آهن، جن ۾ ڪارٽليج جهڙا جيوگهرڙا رکندڙ گهڻا ڪوليجن ريشا هوندا آهن. مضبوط ريشا هڪ ڳانڍاپي کان ٻئي ڳانڍاپي تائين مينسڪس سان گڏ هلن ٿا، جڏهن ته ڪمزور شعاعي ريشا انهن سان هڪٻئي ۾ اڻيل هوندا آهن. مينسڪس گوڏي جي سنڌي جي مرڪز ۾ چپٽا، پاسائتي پاسي سائنوويئل جهلي سان ڳنڍيل، ۽ پنڊيءَ جي هڏي جي سطح مٿان حرڪت ڪرڻ جي قابل هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|208}}<ref>{{cite web|last=Gibbon|first=Anthony|title=Knee Anatomy|url=http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|publisher=North Yorkshire Orthopaedic Specialists|access-date=6 February 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423141216/http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|archive-date=23 April 2013}}</ref> مينسڪس جون مٿيون ۽ هيٺيون سطحون آزاد هونديون آهن. هر مينسڪس جا اڳيان ۽ پٺيان سڱ هوندا آهن، جيڪي پنڊيءَ جي هڏي جي وچڪنڊائيلي علائقي ۾ ملن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/>
وچيون مينسڪس وڏو، گهٽ وڪريل ۽ سنهو هوندو آهي. ان جو پٺيون سڱ (14 ملي ميٽر) اڳئين سڱ (6 ملي ميٽر) کان ٿلهو هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
پاسائتو مينسڪس ننڍو، وڌيڪ وڪريل (لڳ ڀڳ گول) ۽ وچئين مينسڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هڪجهڙي ٿولهه (10 ملي ميٽر) وارو هوندو آهي. پاسائتو مينسڪس سنڌي پوش سان گهٽ ڳنڍيل هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ ان جي پٺئين-پاسائتي سطح مان [[پوپليٽيئس]] ٽينڊن گذري ٿو، جيڪو مينسڪس کي پوش کان جدا ڪري ٿو. پوپليٽيئس ٽينڊن پاسائتي مينسڪس سان ڳنڍيل نه هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
===رباط===
[[File:Knee diagram.svg|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-پاسائتو پاسو]]
[[File:Knee medial view.gif|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-وچيون پاسو]]
گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙيندڙ رباط حرڪتن کي محدود ڪري استحڪام فراهم ڪن ٿا ۽ مينسڪس توڙي ڪيترن برسن سان گڏجي سنڌي پوش جي بچاءَ ڪن ٿا.<ref>{{Citation |last1=Goldman |first1=Lee |title=Goldman's Cecil Medicine |date=2012 |work= |pages=vii |publisher=Elsevier |last2=Schafer |first2=Andrew I.|doi=10.1016/b978-1-4377-1604-7.00513-3 |doi-access=free }}</ref>
====پوش اندر====
گوڏي کي [[صليبي رباط]]ن جو هڪ جوڙو مستحڪم رکي ٿو. اهي ٻئي رباط سائنوويئم کان ٻاهر، پر پوش جي اندر موجود رباط آهن.<ref name="pmid20110155">{{cite journal |vauthors=Kam CK, Chee DW, Peh WC |title=Magnetic resonance imaging of cruciate ligament injuries of the knee |journal=Canadian Association of Radiologists Journal |volume=61 |issue=2 |pages=80–89 |date=April 2010 |pmid=20110155 |doi=10.1016/j.carj.2009.11.003 |s2cid=40819119 |url=}}</ref> [[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي پاسائتي ڪنڊائيل]] کان اڳئين [[وچڪنڊائيلي علائقي]] تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/> اڳيون صليبي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو اڳتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> گوڏي جي وٽجڻ يا مُڙڻ دوران اهو اڪثر ڦاٽي پوندو آهي.<ref>{{Cite web |title=ACL injury - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |access-date=2022-12-30 |website=Mayo Clinic |language=en |archive-date=2018-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123174932/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |url-status=live }}</ref> [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] کان پٺئين وچڪنڊائيلي علائقي تائين پکڙيل هوندو آهي. هي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ پٺتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> هن رباط کي چوٽ لڳڻ غيرمعمولي آهي، پر رباط تي سڌي زوردار ڌڪ جي نتيجي ۾ ٿي سگهي ٿي.{{citation needed|date=April 2022}}
[[گوڏي جو آرپار رباط|آرپار رباط]] پاسائتي مينسڪس کان وچئين مينسڪس تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو مينسڪس جي اڳيان کان گذري ٿو. 10 سيڪڙو حالتن ۾ اهو ڪيترن پٽن ۾ ورهايل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|208}} ٻئي مينسڪس اڳئين پاسي هن رباط وسيلي هڪٻئي سان ڳنڍيل هوندا آهن.<ref name="Diab">{{cite book
| title = Lexicon of Orthopaedic Etymology
| url = https://books.google.com/books?id=fstFQVnw8-wC&pg=PA200
| first = Mohammad | last = Diab
| publisher = Taylor & Francis | year = 1999
| isbn = 978-9057025976 |oclc= 43779363 }}, p. 200</ref> [[پٺيون مينسڪوفيمورل رباط|پٺيون]] (ورِسبرگ جو) ۽ [[اڳيون مينسڪوفيمورل رباط]] (همفري جو) پاسائتي مينسڪس جي پٺئين سڱ کان ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل تائين پکڙيل هوندا آهن. اهي ترتيبوار پٺئين صليبي رباط جي اڳيان ۽ پٺيان کان گذرن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/><ref name="Platzer" />{{rp|208}} [[گوڏي جو ڪورونري رباط|مينسڪوٽبيئل رباط]] (يا "ڪورونري رباط") مينسڪس جي هيٺئين ڪنارن کان ٽبيئل پليٽو جي ڪنارن تائين پکڙيل هوندا آهن.
====پوش کان ٻاهر====
[[پيٽيلر رباط]] گوڏي جي ڍڪڻي کي [[پنڊيءَ جي هڏي جي ڳوڙهي]] سان ڳنڍي ٿو. ان کي ڪڏهن ڪڏهن پيٽيلر ٽينڊن پڻ چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪواڊريسيپس ٽينڊن]] (جيڪو گوڏي جي ڍڪڻي کي وڪوڙي ٿو) ۽ گوڏي جي ڍڪڻي کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍيندڙ حصي جي وچ ۾ ڪا چٽي جدائي ناهي.<ref>{{cite web |title=Definition of patellar tendon |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105032616/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |archive-date=2013-11-05 |access-date=2008-12-11 |publisher=MedicineNet.com}}</ref> هي تمام مضبوط رباط گوڏي جي ڍڪڻي کي ميڪانيڪي اُڀار ڏيڻ ۾ مدد ڪري ٿو<ref name="Moore">{{cite book |last1=Moore |first1=Keith L. |url=https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1 |title=Clinically Oriented Anatomy |last2=Dalley |first2=Arthur F. |last3=Agur |first3=Anne M. R. |publisher=[[لپنڪاٽ وليمز اينڊ ولڪنز]] |year=2006 |isbn=978-0781736398 |page=[https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1/page/594 594] |oclc=57202439 |url-access=registration}}, p. 194</ref> ۽ ران جي هڏي جي ڪنڊائيلن لاءِ ڍڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. پيٽيلر رباط جي پاسائتي ۽ وچئين پاسي، [[پاسائتو ريٽيناڪيولم|پاسائتو ۽ وچيون ريٽيناڪيولم]] [[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس ميڊيئلس|ويسٽس ميڊيئلس ڏورن]] جي ريشن کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍين ٿا. [[ايليوٽبيئل پٽي]] جا ڪجهه ريشا پاسائتي ريٽيناڪيولم ۾ پکڙجن ٿا ۽ وچيون ريٽيناڪيولم ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل مان نڪرندڙ ڪجهه آرپار ريشن کي حاصل ڪري ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
[[وچيون پاسائتو رباط]] (MCL، جنهن کي "ٽبيئل رباط" پڻ چيو ويندو آهي) [[ران جي هڏي جو وچيون ايپي ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل]] کان [[پنڊيءَ جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو ريشن جي ٽن گروهن مان ٺهيل هوندو آهي، جن مان هڪ ٻنهي هڏن جي وچ ۾ پکڙيل هوندو آهي، جڏهن ته ٻه وچئين مينسڪس سان ڳنڍيل هوندا آهن. وچيون پاسائتو رباط جزوي طور [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] سان ڍڪيل هوندو آهي ۽ [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] جو ٽينڊن ان جي هيٺان کان گذرندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} اهو گوڏي جي پاسائتي پاسي تي لڳندڙ زور ([[ويلگس بگاڙ|ويلگس]] زور) سبب گوڏي جي وچئين پاسي کي کلي مُڙڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
==ڏورا==
گوڏي جي سنڌي جي حرڪت جا ذميوار گهڻا ڏورا يا تہ ران جي [[ران جو اڳيون خانو|اڳئين]]، [[ران جو وچيون خانو|وچئين]] يا [[ران جو پٺيون خانو|پٺئين خاني]] سان واسطو رکن ٿا. سڌو ڪندڙ ڏورا عام طور اڳئين خاني سان واسطو رکن ٿا ۽ موڙيندڙ ڏورا پٺئين خاني سان. هن جا ٻه استثنا آهن: گريسلس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ وچئين خاني سان واسطو رکي ٿو، ۽ سارٽوريس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ اڳئين خاني ۾ آهي. ان کان سواءِ، [[انساني ڄنگهه#بناوت|هيٺئين ڄنگهه]] جا ڪجهه ڏورا، خاص طور [[گيسٽروڪنيميس]]، پير کي حرڪت ڏيڻ واري پنهنجي بنيادي ڪم کان علاوه گوڏي کي ڪمزور نموني موڙڻ ۾ مدد ڏين ٿا.
===سڌو ڪندڙ ڏورا===
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو|آرٽيڪيوليرس جينس]] || اڳئين [[ران جي هڏي جو جسم|فيمورل شافٽ]] جو پري وارو ڇيڙو || گوڏي جي سنڌي پوش جو ويجهو وڌاءُ || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي ڇڪڻ ||
|-valign="top"
| ''[[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس فيموريس]]'' || گڏيل [[ريڪٽس فيموريس]] ۽ [[واسٽي|واسٽس]] ڏورا || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي ||[[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] (رڳو ريڪٽس فيموريس) || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ريڪٽس فيموريس ڏورو|ريڪٽس فيموريس]] || [[اڳيون هيٺيون ايليئڪ ڪنڊو]] ۽ هڏائين ڪناري جي ٻاهرين سطح، جيڪا [[ايسيٽابيولم]] جو ايليئڪ حصو ٺاهي ٿي || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] || [[وڏو ٽروڪينٽر]]، [[انٽرٽروڪينٽرڪ لڪير]]، ۽ [[ران جي هڏي]] جي [[لينا اسپيرا]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي کي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] ۽ مستحڪم رکي ٿو || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس انٽرميڊيس ڏورو|ويسٽس انٽرميڊيس]] || اڳيون/پاسائتو [[ران جي هڏي|فيمر]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ميڊيئلس]] || [[ران جي هڏي]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
|}
===موڙيندڙ ڏورا===
'''پٺيون خانو'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]] || [[اڳيون مٿيون ايليئڪ ڪنڊو]] || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[مٿاڇري سرڪمفليڪس ايليئڪ شريان]]، پاسائتي فيمورل شريان، اونهي فيمورل شريان، هيٺ لهندڙ جينيڪيوليٽ شريان، [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || ڪُلهي جو سنڌو: موڙ، پاسائتو ڦيرو ۽ پري ڪرڻ. گوڏي جو سنڌو: موڙ ۽ وچيون ڦيرو || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]] (جزوي طور)
|-valign="top"
| [[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]] || ڊگهو مٿو: [[اسڪيئم جي ڳوڙهي]]، ننڍو مٿو: ران جي هڏي تي [[لينا اسپيرا]]<ref name=Gosling273>[[#Gosling|Gosling 2008, p. 273]]</ref> || [[فبيولا جو مٿو]]<ref name=Gosling273/>، جيڪو [[پاسائتو ٽبيئل ڪنڊائيل]] جي پٺئين حصي سان سنڌبند ٿئي ٿو || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]]، [[پوپليٽيئل شريان]] || ڊگهو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو وچيون (ٽبيئل) حصو، ننڍو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو پاسائتو (عام فبيولر) حصو<ref name=Gosling273/> || گوڏي جو [[موڙ]]، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[پاسائتو ڦيرائي ٿو]] (جڏهن گوڏو مڙيل هجي)، [[ڪُلهي جو سنڌو]] [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] (رڳو ڊگهو مٿو)<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]<ref name=Gosling273/> ([[ٽبيئل تنت|ٽبيئل]]، [[لمبر ڪرنگهي جي تنت 5|L5]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]]) || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[وچيون ڦيرو|وچئين پاسي ڦيرائي ٿو]]<ref name=Gosling273/>|| [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[ٽبيا]] جي وچئين سطح<ref name=Gosling273/> || [[پروفنڊا فيموريس]]، [[گلوٽيئل شريان (ابهام سلجھاءُ)|گلوٽيئل شريان]] || [[سائياٽڪ تنت]]<ref name=Gosling273/> || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي وچئين پاسي ڦيرائي ٿو<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]] || ران جي هڏي جو [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيون]] ۽ [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتو ڪنڊائيل]] || [[ڪيلڪينيس]] || [[سرل شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت]] مان [[ٽبيئل تنت]]، خاص طور تنتي پاڙون [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]] || گوڏي جو هلڪو [[موڙ]] ۽ [[پلينٽر فليڪشن]]|| [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پلينٽيرس ڏورو|پلينٽيرس]] || گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي کان مٿي ران جي هڏي جو پاسائتو سپراڪنڊائيلر ڪنارو || [[ٽينڊو ڪيلڪينيس]] (وچئين پاسي، [[گيسٽروڪنيميس]] ٽينڊن کان اونهو) || [[سرل شريانون]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏو موڙي ٿو ۽ [[پير]] کي [[پلينٽر فليڪس]] ڪري ٿو || [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]] || [[پاسائتي فيمورل ڪنڊائيل]] جي پاسائتي سطح جو وچيون فيسٽ || [[ٽبيئل ڪنڊائيل (ابهام سلجھاءُ)|ٽبيئل ڪنڊائيلن]] هيٺان پٺيون [[ٽبيا]] || [[پوپليٽيئل شريان]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏي جو [[وچيون ڦيرو]] ۽ [[موڙ]] ||
|-
|}
'''وچيون خانو:'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[گريسلس ڏورو|گريسلس]] || [[هيٺيون پيوبيڪ ريمس]]<ref name=Gosling266>[[#Gosling|Gosling et al. 2008, p. 266]]</ref> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[اوبٽيوريٽر شريان]] || [[اوبٽيوريٽر تنت جي اڳئين شاخ]]<ref name=Gosling266/> || گوڏي جو موڙ ۽ [[وچيون ڦيرو]]؛<ref name=Gosling266/> ڪُلهي کي ويجهو آڻڻ، ڪُلهي جو [[موڙ]] ||
|-valign="top"
|}
===رت جي پهچ===
[[File:Gray552.png|thumb|گوڏي جون شريانون]]
[[فيمورل شريان]] ۽ [[پوپليٽيئل شريان]] گوڏي جي سنڌي جي چوڌاري شرياني ڄار يا [[پليڪسس]] ٺاهڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. ان جون ڇهه مُک شاخون آهن: ٻه [[مٿيون جينيڪيولر شريانون]]، ٻه [[هيٺيون جينيڪيولر شريانون]]، [[هيٺ لهندڙ جينيڪيولر شريان]] ۽ [[اڳئين ٽبيئل موٽندڙ شريان|اڳئين ٽبيئل شريان جي موٽندڙ شاخ]].<ref>{{Cite journal |last1=Shim |first1=S. S. |last2=Leung |first2=G. |date=July 1986 |title=Blood supply of the knee joint. A microangiographic study in children and adults |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |issue=208 |pages=119–125 |doi=10.1097/00003086-198607000-00025 |issn=0009-921X |pmid=3522019}}</ref>
وچيون جينيڪيولر شريانون گوڏي جي سنڌي ۾ داخل ٿين ٿيون.
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==<span class="anchor" id="Knee injury"></span>طبي اهميت==
[[File:918 Knee Injury.jpg|thumb|right|400px|گوڏي تي پاسائتو ڌڪ وچئين پاسائتي رباط، اڳئين صليبي رباط ۽ وچئين مينسڪس کي ڦاڙي سگهي ٿو]]
[[گوڏي جو سور]] چوٽ، بي ترتيبي، ڳرڻ، ۽ [[سنڌن جي سوزش]] پيدا ڪندڙ حالتن سبب ٿيندو آهي.<ref name=Afra/> گوڏي جي سڀ کان عام خرابي کي عام طور [[پيٽيلوفيمورل سنڊروم]] چيو ويندو آهي.<ref name=Afra/> گوڏي جي سور جا گهڻا هلڪا ڪيس گهر ۾ آرام ۽ برف سان علاج ٿي سگهن ٿا، پر وڌيڪ سنگين زخمن لاءِ [[جراحي|جراحي]] سنڀال جي ضرورت پوي ٿي.<ref name=Afra/>
پيٽيلوفيمورل سنڊروم جي هڪ صورت ۾ تاندوري سان لاڳاپيل مسئلو شامل هوندو آهي، جيڪو گوڏي ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ۽ ٽروڪليا جي وچ ۾ دٻاءُ ۽ خارش پيدا ڪري ٿو (پيٽيلر دٻاءُ سنڊروم)، جنهن سبب سور ٿئي ٿو. گوڏي جي خرابي جو ٻيو وڏو قسم ڦاٽڻ، ترڪڻ يا بي جاءِ ٿيڻ تي ٻڌل آهي، جيڪو ڄنگهه کي توازن ۾ رکڻ جي گوڏي جي ساختي صلاحيت کي خراب ڪري ٿو (پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي سنڊروم). پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي سنڊروم سور، خراب توازن جو احساس، يا ٻئي پيدا ڪري سگهي ٿو.<ref name=Afra>{{cite journal|vauthors=Afra R, Schepsis A|title=Addressing patellofemoral pathology: Biomechanics and classification|journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine|date=May 28, 2008|url=http://www.rheumatologynetwork.com/articles/addressing-patellofemoral-pathology-biomechanics-and-classification|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518081310/http://www.rheumatologynetwork.com/articles/addressing-patellofemoral-pathology-biomechanics-and-classification|archive-date=May 18, 2015}}</ref>
[[پري پيٽيلر برسائٽس]]، جنهن کي ''گهر جي نوڪرياڻي جو گوڏو'' پڻ چيو ويندو آهي، [[پري پيٽيلر برسا]]، يعني اڳئين گوڏي واري برسا، جي سورناڪ سوزش آهي، جيڪا اڪثر ڇت سازي جهڙي پيشيوراڻي سرگرمي سبب ٿيندي آهي.
عمر پڻ گوڏي جي خرابين ۾ حصو وجهي ٿي. خاص طور پوڙهن ماڻهن ۾، گوڏي جو سور اڪثر [[هڏسنڌي ڳرڻ]] سبب پيدا ٿيندو آهي. ان کان سواءِ، گوڏي جي چوڌاري تاندورن جي ڪمزوري به مسئلي ۾ حصو وجهي سگهي ٿي.<ref name=Pill>{{cite journal |vauthors=Pill SG, Khoury LD, Chin GC |title=MRI for evaluating knee pain in older patients: How useful is it? |journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine |series=<!-- --> |date=October 29, 2008 |volume=25 |issue=11 |url=http://www.rheumatologynetwork.com/articles/mri-evaluating-knee-pain-older-patients-how-useful-it |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518081407/http://www.rheumatologynetwork.com/articles/mri-evaluating-knee-pain-older-patients-how-useful-it |archive-date=May 18, 2015 }}</ref> پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي ڪُلهي جي غيرمعمولي حالتن يا چوڌاري رباطن جي سختي سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name=Afra/>
[[ڪارٽليج]] جا زخم هنن سببن سان ٿي سگهن ٿا:
* حادثا (ڀڃڻ)
* زخم
* [[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]] جو هٽائڻ
* [[اڳيون صليبي رباط]] جو زخم
* [[پٺيون صليبي رباط]] جو زخم
* [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] جو زخم
* [[وچئين گوڏي جا زخم]]
* گوڏي تي گهڻو زور.
هر اهڙو ڪم، جنهن دوران گوڏن تي سخت دٻاءُ پوي، ڪارٽليج لاءِ نقصانڪار ٿي سگهي ٿو. اهو خاص طور انهن پيشائن ۾ ٿيندو آهي، جن ۾ ماڻهن کي بار بار هلڻو، وزن کڻڻو يا ويهڪ ڪرڻي پوي ٿي. سور جا ٻيا سبب گوڏن جو حد کان وڌيڪ استعمال ۽ گسجڻ ٿي سگهن ٿا، خاص طور [[ڏوري ڪمزوري]] ۽ [[وڌيڪ وزن]] سان گڏ.
عام شڪايتون:
* سور وارو، بند، لاڪ ٿيل يا سُڄيل گوڏو.
* متاثر ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن محسوس ڪندا آهن تہ سندن گوڏا ڄڻ هاڻي جهڪي پوندا، يا کين پنهنجي حرڪت بابت بي يقيني محسوس ٿيندي آهي.
===مجموعي فٽنيس ۽ گوڏي جو زخم===
جسماني فٽنيس گوڏي جي مسئلن جي پيدا ٿيڻ سان ويجهي نموني لاڳاپيل آهي. ساڳي سرگرمي، جهڙوڪ ڏاڪڻ چڙهڻ، ڪنهن جسماني طور اڻ فٽ ماڻهوءَ ۾ پيٽيلوفيمورل دٻاءُ سبب سور پيدا ڪري سگهي ٿي، پر ڪنهن ٻئي ماڻهوءَ ۾ نه؛ يا ساڳئي ماڻهوءَ ۾ ڪنهن ٻئي وقت نه. ٿولهه گوڏي جي سور جو ٻيو وڏو سبب آهي. مثال طور، هڪ 30 ورهين جي عورت، جنهن جو وزن 18 ورهين جي عمر ۾، پنهنجي ٽن حملن کان اڳ، {{convert|120|lb|kg}} هو، ۽ هاڻي {{convert|285|lb|kg}} آهي، پنهنجي هر قدم سان پنهنجي پيٽيلوفيمورل سنڌي تي {{convert|660|lb|kg}} اضافي زور وجهي چڪي آهي.<ref>{{cite journal|author=Andrish JT|date=May 8, 2009|title=Sports injuries in weekend warriors: 20 Clinical pearls|url=http://www.psychiatrictimes.com/osteoarthritis/sports-injuries-weekend-warriors-20-clinical-pearls|url-status=dead|journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine|volume=26|issue=5|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091655/http://www.psychiatrictimes.com/osteoarthritis/sports-injuries-weekend-warriors-20-clinical-pearls|archive-date=May 18, 2015}}</ref>
===جسماني سرگرمي سبب عام زخم===
[[File:Prothese-genou-IMG 0033.jpg|thumb|مصنوعي گوڏي جا حصا ڏيکاريندڙ ماڊل]]
انهن راندين ۾، جن ۾ گوڏن تي وڏو دٻاءُ پوي ٿو، خاص طور وٽجڻ وارن زور سان، هڪ يا وڌيڪ رباطن يا ڪارٽليجن جو ڦاٽڻ عام آهي. گوڏي جي سڀ کان عام زخمن مان ڪجهه وچئين پاسي جا هوندا آهن: [[وچئين گوڏي جا زخم]].<ref>{{Cite book |last1=Campbell |first1=Willis C. |title=Campbell's Operative Orthopedics |last2=Canale |first2=S. T. |last3=Beaty |first3=James H. |publisher=Mosby/Elsevier |year=2008 |edition=11th |location=Philadelphia}}</ref>
===اڳئين صليبي رباط جو زخم===
{{Main|اڳئين صليبي رباط جو زخم}}
[[اڳيون صليبي رباط]] گوڏي جو سڀ کان گهڻو زخمي ٿيندڙ رباط آهي. هي زخم راندين دوران عام آهي. گوڏي جو وٽجڻ ACL جي حد کان وڌيڪ ڇڪجڻ يا ڦاٽڻ جو عام سبب آهي. جڏهن ACL زخمي ٿئي ٿو، تڏهن ٽڪ جو آواز ٻڌڻ ۾ اچي سگهي ٿو ۽ ڄنگهه اوچتو ساٿ ڇڏي سگهي ٿي. [[سُڄڻ (طب)|سُڄڻ]] ۽ سور کان سواءِ، هلڻ سورناڪ ٿي سگهي ٿو ۽ گوڏو غيرمستحڪم محسوس ٿيندو. اڳئين صليبي رباط جا ننڍا ڦاٽ وقت سان ڀرجي سگهن ٿا، پر مڪمل ڦاٽل ACL لاءِ جراحي جي ضرورت هوندي آهي. جراحي کان پوءِ بحالي ڊگهي ٿيندي آهي ۽ سنڌي کي مضبوط ڪرڻ لاءِ گهٽ اثر واريون ورزشون سفارش ڪيون وينديون آهن.<ref>[http://sportsmedicine.about.com/od/kneepainandinjuries/Knee_Pain_and_Injuries.htm Knee pain and injuries] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091211214909/http://sportsmedicine.about.com/od/kneepainandinjuries/Knee_Pain_and_Injuries.htm |date=2009-12-11 }} About sports online portal. 2010-01-26</ref>
===مينسڪس ڦاٽڻ جو زخم===
مينسڪس ڌڪ جذب ڪندڙن وانگر ڪم ڪن ٿا ۽ گوڏي جي [[سنڌو|سنڌي]] ۾ ٻن هڏن جي ڇيڙن کي جدا رکن ٿا. گوڏي ۾ ٻه مينسڪس هوندا آهن، وچيون (اندروني) ۽ پاسائتو (ٻاهرين). جڏهن ڪارٽليج ڦاٽي، تہ ان جو مطلب آهي تہ مينسڪس زخمي ٿيو آهي. مينسڪس جا ڦاٽ اڪثر راندين دوران، گوڏي جي وٽجڻ وقت، ٿيندا آهن. مينسڪس جو زخم بي ضرر لڳي سگهي ٿو ۽ ماڻهو ڦاٽڻ کان پوءِ هلڻ جي قابل ٿي سگهي ٿو، پر ٿوري وقت کان پوءِ سُڄڻ ۽ سور شروع ٿي ويندا آهن. ڪڏهن ڪڏهن گوڏو مُڙڻ وقت لاڪ ٿي ويندو آهي. سور اڪثر ويهڪ ڪرڻ وقت ٿيندو آهي. ننڍا [[مينسڪس جو ڦاٽ|مينسڪس ڦاٽ]] احتياطي علاج سان سنڀاليا ويندا آهن، پر گهڻا وڏا ڦاٽ جراحي گهرن ٿا.<ref>{{cite journal | title = Acute knee injuries: use of decision rules for selective radiograph ordering | vauthors = Tandeter HB, Shvartzman P, Stevens MA | journal = Am Fam Physician | date = 1 December 1999 | volume = 60 | issue = 9 | pages = 2599–2608 | pmid = 10605994}}</ref>
===ڀڃڻ===
{{unreferenced section|date=January 2022}}
[[File:Xraymachine.JPG|thumb|گوڏي جي زخم کان پوءِ ممڪن ڀڃڻن جي جاچ لاءِ [[ريڊيوگرافي]]]]
گوڏي جا ڀڃڻ ناياب آهن، پر ٿيندا آهن، خاص طور [[ٽريفڪ ٽڪر|روڊ حادثي]] جي نتيجي ۾. گوڏي جي ڀڃڻن ۾ [[پيٽلا ڀڃڻ]]، ۽ [[اوَلشن ڀڃڻ]] جو هڪ قسم [[سيگونڊ ڀڃڻ]] شامل آهن.<ref>{{Cite web |title=Radiopaedia.org |url=https://radiopaedia.org/articles/segond-fracture |access-date=2026-05-01 |website=Radiopaedia |language=en-US}}</ref> عام طور فوراً سور ۽ سُڄڻ ٿيندو آهي، ۽ ڄنگهه تي بيهڻ ۾ ڏکيائي يا بيهڻ جي ناڪامي ٿيندي آهي. ڏورا [[اينٺڻ]] ۾ هليا ويندا آهن ۽ تمام ننڍڙي حرڪت به سورناڪ ٿيندي آهي. [[ايڪس ري]] آسانيءَ سان زخم جي تصديق ڪري سگهن ٿا ۽ جراحي بي جاءِ ٿيڻ جي درجي ۽ ڀڃڻ جي قسم تي دارومدار رکندي.<ref>{{Cite web |last=Radiology (ACR) |first=Radiological Society of North America (RSNA) and American College of |title=X-ray (Radiography) - Bone |url=https://www.radiologyinfo.org/en/info/bonerad |access-date=2026-05-01 |website=Radiologyinfo.org |language=en}}</ref>
===ٽٽل ٽينڊن===
{{unreferenced section|date=July 2019}}
ٽينڊن عام طور ڏوري کي هڏي سان ڳنڍيندا آهن. گوڏي ۾ ڪواڊريسيپس ۽ پيٽيلر ٽينڊن ڪڏهن ڪڏهن ڦاٽي سگهن ٿا. انهن ٽينڊنن جا زخم تڏهن ٿيندا آهن، جڏهن گوڏي ۾ زورائتي [[ڏوري سُسڻ|ڏوري سُسڻ]] ٿئي. جيڪڏهن ٽينڊن مڪمل طور ڦاٽي وڃي، تہ ڄنگهه کي موڙڻ يا سڌو ڪرڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي. مڪمل طور ڦاٽل ٽينڊن لاءِ جراحي گهربل هوندي آهي، پر جزوي طور ڦاٽل ٽينڊن جو علاج ڄنگهه کي بي حرڪت رکڻ ۽ پوءِ [[جسماني علاج]] سان ٿي سگهي ٿو.
===حد کان وڌيڪ استعمال===
گوڏي جي حد کان وڌيڪ استعمال وارن زخمن ۾ [[ٽينڊنائٽس]]، [[برسائٽس]]، ڏورن جا ڇڪجڻ، ۽ [[ايليوٽبيئل بينڊ سنڊروم]] شامل آهن. اهي زخم اڪثر هفتن يا مهينن دوران آهستي آهستي پيدا ٿيندا آهن. اهي سرگرميون جيڪي سور پيدا ڪن ٿيون، عام طور شفا کي دير ڪنديون آهن. آرام، برف ۽ دٻاءُ گهڻن حالتن ۾ مددگار ٿيندا آهن. سُڄڻ گهٽجڻ کان پوءِ، [[گرمائش واري پٽي|گرم پيڪ]] رت جي پهچ وڌائي ۽ شفا کي هٿي ڏئي سگهن ٿا. حد کان وڌيڪ استعمال وارا گهڻا زخم وقت سان گهٽجي ويندا آهن، پر جيڪڏهن سرگرميون جلدي ٻيهر شروع ڪيون وڃن تہ اهي وري ڀڙڪي سگهن ٿا.<ref>{{cite web | url = https://www.medlineplus.gov/kneeinjuriesanddisorders.html | title = Knee injuries and disorders | archive-url = https://web.archive.org/web/20160704221329/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/kneeinjuriesanddisorders.html | archive-date = 2016-07-04 | publisher = MedLine Plus | url-status = live | date = 28 June 2016 }}</ref> ماڻهو ورزش کان اڳ گرمائش ڪرڻ، وڏي اثر وارين سرگرمين کي محدود ڪرڻ ۽ وزن کي ضابطي ۾ رکڻ سان حد کان وڌيڪ استعمال وارن زخمن جا امڪان گهٽائي سگهن ٿا.{{citation needed|date=July 2019}}
{{Anchor|HKA}}<!--Hip-knee-ankle angle redirects here-->
===ويرس يا ويلگس بگاڙ===
[[File:Hip-knee-ankle angle.png|thumb|80px|ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه.]]
گوڏي جي سطح تي [[ڪورونل سطح]] ۾ غيرمعمولي زاويه سان لاڳاپيل ٻه خرابيون آهن:
* ''[[جينو ويلگم]]'' هڪ [[ويلگس بگاڙ]] آهي، جنهن ۾ پنڊيءَ جي هڏي ران جي هڏي جي نسبت ٻاهرئين پاسي ڦريل هوندي آهي، جنهن سان knock-kneed شڪل پيدا ٿئي ٿي.
* ''[[جينو ويرم]]'' هڪ [[ويرس بگاڙ]] آهي، جنهن ۾ پنڊيءَ جي هڏي ران جي هڏي جي نسبت اندرئين پاسي ڦريل هوندي آهي، جنهن سان bowlegged بگاڙ پيدا ٿئي ٿو.
ويرس يا ويلگس بگاڙ جو درجو ''ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه'' وسيلي ماپي سگهجي ٿو،<ref name=dahl2009>{{cite journal|last1=W-Dahl|first1=Annette|last2=Toksvig-Larsen|first2=Sören|last3=Roos|first3=Ewa M|title=Association between knee alignment and knee pain in patients surgically treated for medial knee osteoarthritis by high tibial osteotomy. A one year follow-up study|journal=BMC Musculoskeletal Disorders|volume=10|issue=1|pages=154|year=2009|issn=1471-2474|doi=10.1186/1471-2474-10-154|pmid=19995425|pmc=2796991 |doi-access=free }}</ref> جيڪو فيمورل ميڪانيڪي محور ۽ [[ڀيڏي جو سنڌو|ڀيڏي جي سنڌي]] جي مرڪز جي وچ وارو زاويه آهي.<ref name="CherianKapadia2014">{{cite journal|last1=Cherian|first1=Jeffrey J.|last2=Kapadia|first2=Bhaveen H.|last3=Banerjee|first3=Samik|last4=Jauregui|first4=Julio J.|last5=Issa|first5=Kimona|last6=Mont|first6=Michael A.|title=Mechanical, Anatomical, and Kinematic Axis in TKA: Concepts and Practical Applications|journal=Current Reviews in Musculoskeletal Medicine|volume=7|issue=2|year=2014|pages=89–95|issn=1935-973X|doi=10.1007/s12178-014-9218-y|pmid=24671469|pmc=4092202}}</ref> بالغن ۾ اهو عام طور 1.0° کان 1.5° ويرس جي وچ ۾ هوندو آهي.<ref name="SheehyFelson2011">{{cite journal| vauthors = Sheehy L, Felson D, Zhang Y, Niu J, Lam YM, Segal N, Lynch J, Cooke TD | display-authors = 6 |title=Does measurement of the anatomic axis consistently predict hip-knee-ankle angle (HKA) for knee alignment studies in osteoarthritis? Analysis of long limb radiographs from the multicenter osteoarthritis (MOST) study|journal=Osteoarthritis and Cartilage|volume=19|issue=1|year=2011|pages=58–64|issn=1063-4584|doi=10.1016/j.joca.2010.09.011|pmid=20950695|pmc=3038654}}</ref> ٻارن ۾ عام حدون مختلف هونديون آهن.<ref name=Sabharwal2009>{{cite journal|last1=Sabharwal|first1=Sanjeev|last2=Zhao|first2=Caixia|title=The Hip-Knee-Ankle Angle in Children: Reference Values Based on a Full-Length Standing Radiograph|journal=The Journal of Bone and Joint Surgery, American Volume|volume=91|issue=10|year=2009|pages=2461–2468|issn=0021-9355|doi=10.2106/JBJS.I.00015|pmid=19797583}}</ref>
<gallery widths="200">
File:Hip-knee-ankle angle by age.png|عمر موجب ''ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه''، 95% [[اڳڪٿي وقفو]] سان.<ref name=Sabharwal2009/>
</gallery>
===هڏسنڌي ڳرڻ سبب دائمي سور===
{{See also|تنتي بندش#جينيڪيولر تنتي بندش}}
گوڏي جو [[هڏسنڌي ڳرڻ]] سڄي دنيا ۾ سور ۽ معذوري جو وڏو سبب آهي، جنهن جي پکڙجڻ جو اندازو آباديءَ جي 4% لڳايو ويو آهي، خاص طور پوڙهن ماڻهن ۾.<ref name="conger">{{cite journal |vauthors=Conger A, Gililland J, Anderson L, Pelt CE, Peters C, McCormick ZL |display-authors=3 |title=Genicular Nerve Radiofrequency Ablation for the Treatment of Painful Knee Osteoarthritis: Current Evidence and Future Directions |journal=Pain Medicine |volume=22 |issue=Suppl 1 |pages=S20–S23 |date=July 2021 |pmid=34308957 |doi=10.1093/pm/pnab129 |url=https://academic.oup.com/painmedicine/article/22/Supplement_1/S20/6328220 |archive-date=2024-09-18 |access-date=2024-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918113944/https://academic.oup.com/painmedicine/article/22/Supplement_1/S20/6328220 |url-status=live }}</ref> [[ريڊيوفريڪوئنسي ايبليشن#گوڏا|گوڏي جي ڪجهه تنتن جي ريڊيوفريڪوئنسي ايبليشن]] دائمي سنڌي سوزش واري سور کي گهٽائڻ لاءِ هڪ [[ٻاهرين مريض]] وارو طريقيڪار آهي.<ref name=tran-ant/><ref name=fonk/><ref name=conger/> نشانو بڻايل جينيڪيولر تنتن وٽ رکيل ننڍن اليڪٽروڊن وسيلي ريڊيوفريڪوئنسي توانائي ڏيڻ سان، علاج سنڌي پوش جي جزوي حسي تنتي محرومي حاصل ڪري ٿو.<ref name=conger/> گوڏي ۾ وسيع تنتي پهچ هئڻ باوجود، خاص طور مٿئين پاسائتي، مٿئين وچئين ۽ هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنتن کي نشانو بڻائڻ دائمي گوڏي جي سور کي گهٽائڻ لاءِ اثرائتو ايبليشن طريقو ثابت ٿيو آهي.<ref name=conger/> [[طبي تحقيق]] ۾ ڏيکاريو ويو آهي تہ اهڙو علاج طريقيڪار کان پوءِ ٻن سالن تائين گوڏي جي سور ۾ لڳ ڀڳ 50% گهٽتائي پيدا ڪري ٿو.<ref name=conger/>
===جراحي مداخلتون===
{{unreferenced section|date=July 2019}}
[[آرٿروسڪوپي]] ۽ [[آرٿروسڪوپڪ جراحي]] جي اچڻ کان اڳ، ڦاٽل ACL جي جراحي ڪرائيندڙ مريضن کي گهٽ ۾ گهٽ نو مهينا بحالي گهربل هوندي هئي، ۽ شروعات ۾ ڪيترائي هفتا پوري ڊيگهه واري پلستر ۾ گذارڻا پوندا هئا. [[اڳئين صليبي رباط جي ٻيهر جوڙجڪ|هاڻوڪين ٽيڪنيڪن]] سان، اهڙا مريض ٻن هفتن ۾ بغير بيساکين جي هلي سگهن ٿا، ۽ ڪجهه مهينن ۾ ڪجهه راندين ۾ حصو وٺي سگهن ٿا.
نئين جراحي طريقن جي ترقي کان علاوه، جاري تحقيق انهن بنيادي مسئلن تي نظر وجهي رهي آهي، جيڪي رانديگر ۾ شديد گوڏي جي زخم جو امڪان وڌائي سگهن ٿا. اهي نتيجا اثرائتن بچاءَ وارن قدمن ڏانهن وٺي وڃي سگهن ٿا، خاص طور عورت رانديگرن ۾، جن کي نسبتاً هلڪي چوٽ کان ACL ڦاٽڻ لاءِ خاص طور وڌيڪ حساس ڏيکاريو ويو آهي.
'''[[سنڌي ڪارٽليج جي مرمت]] جو علاج''':
* گوڏي جو [[آرٿروسڪوپڪ]] [[ڊيبرائڊمينٽ]] ([[آرٿروسڪوپڪ ڌوئڻ]])
* [[خودڪار ڪونڊروسائيٽ لڳائڻ|موزائڪ-پلاسٽي]]
* مائڪروفرئڪچر (آئيس-پڪنگ)
* [[خودڪار ڪونڊروسائيٽ لڳائڻ]]
* اوستيوڪونڊرل [[آٽوگرافٽ]] ۽ [[ايلوگرافٽ]]
* [[PLC ٻيهر جوڙجڪ]]
==عڪس بندي==
===ايم آر آءِ===
[[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) ۽ [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) ٻئي ايم آر آءِ جي T1 ۽ T2 وزن وارن عڪسن ۾ گهٽ شدت وارا هوندا آهن. تنهن هوندي بہ، ACL جي پري واري حصي ۾ اڪثر ڪجهه وڌيڪ سگنل واريون ليڪون ڏسڻ ۾ اينديون آهن، جنهن سبب ايم آر آءِ اسڪينن ۾ ACL، PCL جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ شدت وارو نظر اچي ٿو.<ref name="pmid20110155"/>
<gallery>
File:Knee MRI PD TSE FS Sagittal.jpg|گوڏي جي ايم آر آءِ (PD TSE FS سيجيٽل)
File:Knee MRI T1 TSE Sagittal.jpg|گوڏي جي ايم آر آءِ (T1 TSE سيجيٽل)
File:Knee MRI tse fs sag 320-R.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (سيجيٽل TSE FS)
File:Knee MRI t1 tse sag-R.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (سيجيٽل T1 TSE)
File:Knee MRI t2 tse fs cor 320.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (ڪورونل T2 TSE FS)
File:Knee MRI pd tse fs tra 320.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (آرپار PD TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis pd tse fs sag 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (سيجيٽل TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis t1 tse sag R.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (سيجيٽل T1 TSE)
File:Knee MRI osteoarthritis t2 tse fs cor 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (ڪورونل T2 TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis pd tse fs tra 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (آرپار PD TSE FS)
File:Real-time MRI - Knee (central).ogv|[[حقيقي وقت واري ايم آر آءِ]] — گوڏو
File:Knie ct.gif|گوڏي جي ايم آر
</gallery>
===ايڪس ري===
<gallery>
File:Knee plain X-ray.jpg|گوڏي جو ايڪس ري
File:Knee plain X-ray weight bearing.jpg|گوڏي جو ايڪس ري (وزن کڻندي)
File:Knee plain X-ray weight bearing flexion.jpg|گوڏي جو ايڪس ري (وزن کڻندي، موڙ سان)
</gallery>
===تصويرون===
<gallery>
File:Legamenti crociati.jpg|صليبي رباط
File:Gray348.png|کاٻو گوڏي جو سنڌو پٺيان کان، اندروني رباط ڏيکاريل.
File:Gray351.png|ساڄي گوڏي جي سنڌي جو پوش (ڦوڪيل). پاسائتو پاسو.
File:Knee skeleton lateral anterior views.svg|گوڏي جو اڳيون ۽ پاسائتو منظر.
File:Slide2CAC.JPG|گوڏي جو اڳيون منظر.
</gallery>
== پڻ ڏسو ==
* [[انساني هڏائون پڃرو]]
* [[جوڙ]]
== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:انساني اناٽومي]]
[[زمرو:جوڙ]]
0fj1pggmubav1d1ojrq33vb68k8zsj1
392067
392066
2026-07-07T17:10:29Z
Intisar Ali
8681
392067
wikitext
text/x-wiki
{{short description|پرائيميٽن ۾ ڄنگهه جو سنڌو}}
{{Infobox anatomy
| Name = گوڏو
| Latin = articulatio genus
| Image = Human knees.jpg
| Caption = انساني گوڏا
| Width = 150px
| Image2 = Blausen 0597 KneeAnatomy Side.png
| Caption2 = ساڄو گوڏو (سامهون-ساڄي پاسي کان منظر)
| Precursor =
| System = [[انساني هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو|هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve = [[فيمورل تنت|فيمورل]]، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]]، [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]
| Lymph =
}}
[[انسان]]ن ۽ ٻين [[پرائيميٽ]]ن ۾، '''گوڏو''' [[ران]] کي [[ڄنگهه]] سان ڳنڍي ٿو ۽ ٻن [[سنڌو|سنڌن]] تي مشتمل هوندو آهي: هڪ [[ران جي هڏي]] ۽ [[پنڊيءَ جي هڏي]] جي وچ ۾ (ٽبيوفيمورل سنڌو)، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ [[گوڏي جي ڍڪڻي]] جي وچ ۾ (پيٽيلوفيمورل سنڌو).<ref>{{cite book |chapter=Anatomy of Knee |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KquYyFiVHtIC&pg=PA10 |pages=10–11 |first=Bimal |last=Chhajer |year=2006 |title=Knee Pain |publisher=Fusion Books |isbn=978-81-8419-181-3}}</ref> اهو انساني جسم جو سڀ کان وڏو سنڌو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Kulowski |first1=Jacob |date=July 1932 |title=Flexion contracture of the knee |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery |volume=14 |issue=3 |pages=618–663 |url=http://jbjs.org/content/14/3/618 |access-date=2015-05-08 |archive-url=https://archive.today/20160803181853/http://jbjs.org/content/14/3/618 |archive-date=2016-08-03 |url-status=dead }} Republished as: {{cite journal |pmid=17975372 |year=2007 |last1=Kulowski |first1=J |title=Flexion contracture of the knee: The mechanics of the muscular contracture and the turnbuckle cast method of treatment; with a review of fifty-five cases. 1932 |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |volume=464 |pages=4–10 |doi=10.1097/BLO.0b013e31815760ca |s2cid=9932906 |doi-access=free }}</ref> گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] سان گڏ ٿوري اندرين ۽ ٻاهرين ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏو چوٽ لڳڻ ۽ [[هڏسنڌي ڳرڻ]] جي پيدا ٿيڻ لاءِ حساس هوندو آهي.
ان کي اڪثر '''ٽبيوفيمورل''' ۽ '''پيٽيلوفيمورل''' جزن تي مشتمل ''مرڪب سنڌو'' چيو ويندو آهي.<ref name="pmid19594940">{{cite journal |doi=10.1186/1745-6673-4-19 |pmid=19594940 |pmc=2726153 |title=Occupational kneeling and radiographic tibiofemoral and patellofemoral osteoarthritis |journal=Journal of Occupational Medicine and Toxicology |volume=4 |pages=19 |year=2009 |last1=Rytter |first1=Søren |last2=Egund |first2=Niels |last3=Jensen |first3=Lilli |last4=Bonde |first4=Jens |doi-access=free }}</ref><ref name="pmid19726621">{{cite journal |doi=10.1177/0363546509341829 |pmid=19726621 |pmc=3832057 |title=Tibiofemoral and Patellofemoral Kinematics After Reconstruction of an Isolated Posterior Cruciate Ligament Injury: In Vivo Analysis During Lunge |journal=The American Journal of Sports Medicine |volume=37 |issue=12 |pages=2377–2385 |year=2009 | vauthors = Gill TJ, Van de Velde SK, Wing DW, Oh LS, Hosseini A, Li G}}</ref> ([[فبيولر پاسائتو رباط]] کي اڪثر ٽبيوفيمورل جزن سان گڏ شمار ڪيو ويندو آهي.)<ref name="pmid17764523">{{cite journal |doi=10.1111/j.1469-7580.2007.00803.x |pmid=17764523 |pmc=2375777 |title=The effect of tibiofemoral loading on proximal tibiofibular joint motion |journal=Journal of Anatomy |volume=211 |issue=5 |pages=647–653 |year=2007 |last1=Scott |first1=Jacob |last2=Lee |first2=Ho |last3=Barsoum |first3=Wael |last4=Van Den Bogert |first4=Antonie J.}}</ref>
{{TOC limit|3}}
==بناوت==
گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[سائنوويئل سنڌو|سائنوويئل سنڌي]] جو هڪ قسم آهي ۽ ٽن فعلي خانن تي مشتمل آهي: پيٽيلوفيمورل سنڌبندي، جيڪا [[گوڏي جي ڍڪڻي]]، يا "kneecap"، ۽ [[ران جي هڏي]] جي اڳئين پاسي موجود [[پيٽيلر نالي]] تي مشتمل آهي، جنهن ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ترڪندي آهي؛ ۽ وچئين ۽ پاسائتين ٽبيوفيمورل سنڌبنديون، جيڪي ران جي هڏي کي [[پنڊيءَ جي هڏي]]، يعني ڄنگهه جي هيٺئين حصي جي مُک هڏي، سان ڳنڍين ٿيون.<ref name="Burgener">{{cite book
| url = https://books.google.com/books?id=brsH_IqPzzoC&pg=PA390
| title = Differential Diagnosis in Magnetic Resonance Imaging
| first1 = Francis A. | last1 = Burgener
| first2 = Steven P. | last2 = Meyers
| first3 = Raymond K. | last3 = Tan
| first4 = Wolfgang | last4 = Zaunbauer
| publisher = Thieme | year = 2002
| isbn = 978-1588900852 |oclc= 48983197| location=Stuttgart }}, p. 390</ref> سنڌو [[سائنوويئل پاڻياٺ]] ۾ ٻڏل هوندو آهي، جيڪا [[سائنوويئل جهلي]] جي اندر موجود هوندي آهي؛ هن جهلي کي [[گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش|سنڌي پوش]] چيو ويندو آهي. گوڏي جو [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] هڪ اهڙو علائقو آهي، جيڪو تازو ٻيهر گهري جاچ ۽ تحقيق جو موضوع بڻيو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Chahla |first1=Jorge |last2=Moatshe |first2=Gilbert|last3=Dean |first3=Chase S.|last4=LaPrade |first4=Robert F.|date=2016|title=Posterolateral Corner of the Knee: Current Concepts|journal=The Archives of Bone and Joint Surgery |volume=4 |issue=2 |pages=97–103 |pmid=27200384 |pmc=4852053 }}</ref>
گوڏو جسم جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان اهم سنڌن مان هڪ آهي. اهو افقي (ڊوڙڻ ۽ هلڻ) ۽ عمودي (ٽپ ڏيڻ) رخن ۾ جسم جو وزن کڻڻ سان لاڳاپيل حرڪت ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/knee-joint/|title=Knee Joint|website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=2021-06-22}}</ref>
ڄمڻ وقت گوڏي جي ڍڪڻي رڳو [[ڪارٽليج]] مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪا ٽن کان پنجن ورهين جي عمر وچ ۾ [[هڏجڻ|هڏجي]] ([[هڏي]] ۾ تبديل ٿي) ويندي آهي. جيئن ته اها انساني جسم جي سڀ کان وڏي [[سيسامائيڊ هڏي]] آهي، تنهنڪري ان جي هڏجڻ واري عمل ۾ گهڻو وڌيڪ وقت لڳندو آهي.<ref>{{cite web|website=HowStuffWorks.com|title=Do babies have kneecaps?|url=http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315132631/http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|archive-date=2013-03-15|date=2009-02-19}}</ref>
{{gallery|mode=packed
|Gray351.png|ساڄي گوڏي جو پاسائتو پاسو
|Gray352.png|ساڄي گوڏي جو پٺيون پاسو
|Gray246.png|ران جي هڏي جون سنڌي سطحون
|Gray257.png|پنڊيءَ جي هڏي جون سنڌي سطحون
}}
===جوڙن (سنڌن) وارو حصو ===
ران جي هڏي جا مُک سنڌي جسم ان جا [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتا]] ۽ [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيان]] [[ڪنڊائيل (ايناٽامي)|ڪنڊائيل]] آهن. اهي هيٺئين ۽ پٺئين پاسي ٿورا هڪٻئي کان پري ٿين ٿا؛ پاسائتو ڪنڊائيل اڳيان کان پٺئين حصي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو هوندو آهي، جڏهن ته وچئين ڪنڊائيل جي ويڪر وڌيڪ هڪجهڙي رهندي آهي.<ref name="Platzer">{{cite book |last=Platzer |first=Werner |title=Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System |publisher=[[ٿائيمي ميڊيڪل پبلشرز|ٿائيمي]] |year=2004 |isbn=978-1588901590 |edition=5th |pages=26, 192–252 |oclc=727951508}}</ref>{{rp|206}} [[سيجيٽل سطح]] ۾ ڪنڊائيلن جي وڪڙ جو اڌوڻ پٺئين پاسي ويندي ننڍو ٿيندو وڃي ٿو. هي گهٽجندڙ اڌوڻ [[اِنوالوٽ]] وچ نقطن جو هڪ سلسلو پيدا ڪري ٿو (يعني اهي گهاڻي تي واقع هوندا آهن). ان مان ٺهندڙ آرپار محورن جو سلسلو مُڙندڙ گوڏي ۾ ترڪڻ ۽ لڙهڻ واري حرڪت جي اجازت ڏئي ٿو، جڏهن ته اهو به يقيني بڻائي ٿو ته پاسائتا رباط ايترا ڍرا رهن جو عمودي محور جي چوڌاري وچئين ڪنڊائيل جي وڪڙ سان لاڳاپيل ڦيري جي اجازت ڏئي سگهن.<ref name="Platzer" />{{rp|194–95}}
پنڊيءَ جي هڏي جي ڪنڊائيلن جو جوڙو وچڪنڊائيلي اڀار وسيلي هڪٻئي کان جدا ٿيل هوندو آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|206}} جيڪو هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين ڳوڙهي تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|202}}
گوڏي جي ڍڪڻي پڻ هڪ سنڌي جسم طور ڪم ڪري ٿي ۽ ان جي پٺئين سطح کي گوڏي جي ٽروڪليا چيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|title=The Netter collection of medical illustrations. Volume 6, Musculoskeletal system. Part II, Spine and lower limb: a compilation of paintings|author=Netter, Frank H. |date=2013|publisher=Elsevier Saunders|others=Iannotti, Joseph P., Parker, Richard D. (Orthopedist), Machado, Carlos A. G.|isbn=978-1416063827|edition=2nd|location=Philadelphia, PA|oclc=821699791}}</ref> اها سنڌي پوش جي سنهي اڳئين ڀت ۾ جڙيل هوندي آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} ان جي پٺئين سطح تي هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين سنڌي سطح هوندي آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|194}} جيڪي ٻئي [[ران جي هڏي جو وچڪنڊائيلي کڏو|پيٽيلر سطح]] سان ڳنڍيل هونديون آهن؛ هيءَ سطح هڏي جي هيٺئين ڇيڙي جي اڳئين پاسي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن کي پاڻ ۾ ملائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|192}}
===سنڌي پوش===
{{Main|گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش}}
سنڌي پوش ۾ هڪ [[سائنوويئل پاڻياٺ|سائنوويئل]] جهلي ۽ هڪ ريشي جهلي هوندي آهي، جن جي وچ ۾ چرٻيءَ جا تهه هوندا آهن. اڳئين پاسي، سائنوويئل جهلي ران جي هڏي ۽ پنڊيءَ جي هڏي ٻنهي تي ڪارٽليج جي ڪناري سان ڳنڍيل هوندي آهي، پر ران جي هڏي تي اها سپراپيٽيلر [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] يا خال سان ڳنڍجي سنڌي جاءِ کي مٿئين پاسي وڌائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|210}} [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو]] سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي چپجڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Reider-etal">{{cite journal |pmid=7204430 |url=http://www.jbjs.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7204430 |year=1981 |last1=Reider |first1=B |title=The anterior aspect of the knee joint |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery. American Volume |volume=63 |issue=3 |pages=351–356 |last2=Marshall |first2=J. L. |last3=Koslin |first3=B |last4=Ring |first4=B |last5=Girgis |first5=F. G. |doi=10.2106/00004623-198163030-00004 |url-access=subscription }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> پٺئين پاسي، سائنوويئل جهلي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن جي ڪنارن سان ڳنڍيل هوندي آهي، جنهن سان ٻه وڌاءَ (گيسٽروڪنيميس جي وچئين مٿي هيٺان سيمي ميمبرينوسس برسا ۽ گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي هيٺان پوپليٽيئل برسا) ٺهن ٿا،<ref name="Ryan 2011">{{cite book |last1=Ryan |first1=Stephanie |title=Anatomy for diagnostic imaging |date=2011 |publisher=Elsevier Ltd |isbn=978-0702029714 |oclc=
729966424 |pages=289, 292|edition=Third |chapter=Chapter 8}}</ref> جيڪي سپراپيٽيلر برسا جهڙا هوندا آهن. انهن ٻن وڌائن جي وچ ۾ سائنوويئل جهلي سنڌي جي مرڪز ۾ ٻنهي صليبي رباطن جي اڳيان کان گذري ٿي، جنهن سان اندرئين پاسي رخ رکندڙ هڪ کيسي جهڙو خال ٺهي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
سائنوويئم پوش ۽ ان جي برسن جي اندرين سطح کي ڍڪي ٿو. سائنوويئم انفراپيٽيلر چرٻيءَ واري گدي کي پڻ ڍڪي ٿو، جيڪا پيٽيلر رباط جي هيٺان موجود هوندي آهي. سائنوويئم ٻن وراڪن جي صورت ۾ چرٻيءَ واري گدي ۾ اڀري ٿو.<ref name="Ryan 2011"/>
===تنتون===
اڳئين پاسي کان ڏسڻ تي، گوڏي جي مٿئين-پاسائتي چوٿين حصي کي [[ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس انٽرميڊيس]] ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[سائياٽڪ تنت]]، مٿئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ [[عام فبيولر تنت]] تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ هيٺئين-پاسائتي چوٿين حصي ۾ هيٺئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ ورجندڙ فبيولر تنتون نمايان آهن؛ مٿئين-وچئين چوٿين حصي کي [[ويسٽس ميڊيئلس]] ۽ ويسٽس انٽرميڊيس ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]] ۽ سائياٽڪ تنتون، ۽ مٿئين وچئين جينيڪيولر تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ جڏهن ته هيٺئين-وچئين چوٿين حصي کي هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنت ۽ [[سيفينس تنت]] جي انفراپيٽيلر شاخ تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name="tran-ant">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Lam K, Baig E, Agur AM, Gofeld M |title=Anatomical Study of the Innervation of Anterior Knee Joint Capsule: Implication for Image-Guided Intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=43 |issue=4 |pages=407–414 |date=May 2018 |pmid=29557887 |doi=10.1097/AAP.0000000000000778 |url=https://www.proquest.com/docview/2720408173|id={{ProQuest|2720408173}} |url-access=subscription }}</ref><ref name="fonk">{{cite journal |vauthors=Fonkoué L, Behets C, Kouassi JK, Coyette M, Detrembleur C, Thienpont E, Cornu O|display-authors=3 |title=Distribution of sensory nerves supplying the knee joint capsule and implications for genicular blockade and radiofrequency ablation: an anatomical study |journal=Surgical and Radiologic Anatomy |volume=41 |issue=12 |pages=1461–1471 |date=December 2019 |pmid=31338537 |doi=10.1007/s00276-019-02291-y |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00276-019-02291-y|url-access=subscription }}</ref>
اوبٽيوريٽر ۽ ٽبيئل تنتن جون سنڌي شاخون گوڏي جي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏين ٿيون، جڏهن ته عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت پڻ اضافي تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ ٽبيئل تنت سڄي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏئي ٿي؛ اوبٽيوريٽر تنت جو پٺيون ڀاڱو ۽ ٽبيئل تنت پٺئين پوش جي مٿئين-وچئين حصي کي تنتي پهچ ڏين ٿا؛ جڏهن ته پٺئين پوش جي مٿئين-پاسائتي حصي کي ٽبيئل تنت، عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name=fonk/><ref name="tran-post">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Gofeld M, Chan V, Agur AM |title=Anatomical study of the innervation of posterior knee joint capsule: implication for image-guided intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=44 |issue=2 |pages=234–238 |date=February 2019 |pmid=30700618 |doi=10.1136/rapm-2018-000015 |url=https://www.proquest.com/docview/2553100556|id={{ProQuest|2553100556}} |url-access=subscription }}</ref>
===برسا===
{{Main|گوڏي جا برسا}}
ڪيترائي [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙي بيٺل آهن. سڀ کان وڏو ڳنڍيل برسا مٿي بيان ڪيل [[سپراپيٽيلر برسا]] آهي. گوڏي جي پٺئين پاسي چار تمام ننڍا برسا موجود آهن. ٻه اڻ ڳنڍيل برسا گوڏي جي ڍڪڻي جي اڳيان ۽ پيٽيلر [[ٽينڊن]] جي هيٺان موجود آهن، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ٻيا برسا پڻ موجود هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
===ڪارٽليج===
[[ڪارٽليج]] هڪ سنهو ۽ لچڪدار [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]] آهي، جيڪو [[هڏي]] جي بچاءَ ڪري ٿو ۽ يقيني بڻائي ٿو ته [[سنڌو|سنڌي]] سطحون هڪٻئي مٿان آسانيءَ سان ترڪي سگهن. ڪارٽليج گوڏي جي نرم ۽ هموار حرڪت کي يقيني بڻائي ٿو. گوڏن ۾ سنڌي ڪارٽليج جا ٻه قسم آهن: ريشي ڪارٽليج ([[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]]) ۽ [[هائيلن ڪارٽليج]]. ريشي ڪارٽليج ۾ ڇڪ سَهڻ جي سگهه هوندي آهي ۽ اهو دٻاءَ جي مزاحمت ڪري سگهي ٿو.{{clarify|date=January 2024}} هائيلن ڪارٽليج انهن سطحن کي ڍڪي ٿو، جن تي سنڌا حرڪت ڪن ٿا. سنڌي ڪارٽليج اندر ڪوليجن ريشن بابت بيننگهوف بيان ڪيو آهي ته اهي هيٺسنڌي هڏي مان شعاعي نموني نڪرن ٿا ۽ نام نهاد گوٿڪ ڪمانون ٺاهين ٿا. ڪارٽليج جي سطح تي اهي ريشا مماسي رخ ۾ نظر اچن ٿا ۽ گسجڻ جي مزاحمت وڌائين ٿا. هائيلن ڪارٽليج اندر رت جون ناليون نه هونديون آهن؛ ان جي خوراڪ ڦهلاءَ وسيلي ٿيندي آهي. سائنوويئل پاڻياٺ ۽ هيٺسنڌي هڏي جو گودو ٻئي هائيلن ڪارٽليج لاءِ خوراڪ جا وسيلا آهن. انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ وسيلي جي کوٽ ڳرڻ جو سبب بڻجي ٿي. ورهين سان ڪارٽليج گسندو وڃي ٿو. ڪارٽليج ۾ پاڻ مرادو بحال ٿيڻ جي سگهه تمام محدود هوندي آهي. نئون ٺهندڙ تاندورو عام طور اصل هائيلن ڪارٽليج کان گهٽ معيار واري ريشي ڪارٽليج جي وڏي حصي تي مشتمل هوندو آهي. نتيجي طور، وقت سان ڪارٽليج ۾ نيون ڏارون ۽ ڦاٽ پيدا ٿيندا آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/science/cartilage|title=Cartilage|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=2021-06-23}}</ref>
===مينسڪس===
{{Main|وچيون مينسڪس|پاسائتو مينسڪس}}
گوڏي جي سنڌي جي [[سنڌي ڊسڪ]]ن کي مينسڪس چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ اهي سنڌي جاءِ کي رڳو جزوي طور ورهائين ٿيون.<ref name="Platzer" />{{rp|26}} اهي ٻه ڊسڪون، وچيون مينسڪس ۽ پاسائتو مينسڪس، ڳنڍيندڙ تاندوري مان ٺهيل آهن، جن ۾ ڪارٽليج جهڙا جيوگهرڙا رکندڙ گهڻا ڪوليجن ريشا هوندا آهن. مضبوط ريشا هڪ ڳانڍاپي کان ٻئي ڳانڍاپي تائين مينسڪس سان گڏ هلن ٿا، جڏهن ته ڪمزور شعاعي ريشا انهن سان هڪٻئي ۾ اڻيل هوندا آهن. مينسڪس گوڏي جي سنڌي جي مرڪز ۾ چپٽا، پاسائتي پاسي سائنوويئل جهلي سان ڳنڍيل، ۽ پنڊيءَ جي هڏي جي سطح مٿان حرڪت ڪرڻ جي قابل هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|208}}<ref>{{cite web|last=Gibbon|first=Anthony|title=Knee Anatomy|url=http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|publisher=North Yorkshire Orthopaedic Specialists|access-date=6 February 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423141216/http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|archive-date=23 April 2013}}</ref> مينسڪس جون مٿيون ۽ هيٺيون سطحون آزاد هونديون آهن. هر مينسڪس جا اڳيان ۽ پٺيان سڱ هوندا آهن، جيڪي پنڊيءَ جي هڏي جي وچڪنڊائيلي علائقي ۾ ملن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/>
وچيون مينسڪس وڏو، گهٽ وڪريل ۽ سنهو هوندو آهي. ان جو پٺيون سڱ (14 ملي ميٽر) اڳئين سڱ (6 ملي ميٽر) کان ٿلهو هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
پاسائتو مينسڪس ننڍو، وڌيڪ وڪريل (لڳ ڀڳ گول) ۽ وچئين مينسڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هڪجهڙي ٿولهه (10 ملي ميٽر) وارو هوندو آهي. پاسائتو مينسڪس سنڌي پوش سان گهٽ ڳنڍيل هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ ان جي پٺئين-پاسائتي سطح مان [[پوپليٽيئس]] ٽينڊن گذري ٿو، جيڪو مينسڪس کي پوش کان جدا ڪري ٿو. پوپليٽيئس ٽينڊن پاسائتي مينسڪس سان ڳنڍيل نه هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
===رباط===
[[File:Knee diagram.svg|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-پاسائتو پاسو]]
[[File:Knee medial view.gif|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-وچيون پاسو]]
گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙيندڙ رباط حرڪتن کي محدود ڪري استحڪام فراهم ڪن ٿا ۽ مينسڪس توڙي ڪيترن برسن سان گڏجي سنڌي پوش جي بچاءَ ڪن ٿا.<ref>{{Citation |last1=Goldman |first1=Lee |title=Goldman's Cecil Medicine |date=2012 |work= |pages=vii |publisher=Elsevier |last2=Schafer |first2=Andrew I.|doi=10.1016/b978-1-4377-1604-7.00513-3 |doi-access=free }}</ref>
====پوش اندر====
گوڏي کي [[صليبي رباط]]ن جو هڪ جوڙو مستحڪم رکي ٿو. اهي ٻئي رباط سائنوويئم کان ٻاهر، پر پوش جي اندر موجود رباط آهن.<ref name="pmid20110155">{{cite journal |vauthors=Kam CK, Chee DW, Peh WC |title=Magnetic resonance imaging of cruciate ligament injuries of the knee |journal=Canadian Association of Radiologists Journal |volume=61 |issue=2 |pages=80–89 |date=April 2010 |pmid=20110155 |doi=10.1016/j.carj.2009.11.003 |s2cid=40819119 |url=}}</ref> [[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي پاسائتي ڪنڊائيل]] کان اڳئين [[وچڪنڊائيلي علائقي]] تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/> اڳيون صليبي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو اڳتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> گوڏي جي وٽجڻ يا مُڙڻ دوران اهو اڪثر ڦاٽي پوندو آهي.<ref>{{Cite web |title=ACL injury - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |access-date=2022-12-30 |website=Mayo Clinic |language=en |archive-date=2018-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123174932/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |url-status=live }}</ref> [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] کان پٺئين وچڪنڊائيلي علائقي تائين پکڙيل هوندو آهي. هي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ پٺتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> هن رباط کي چوٽ لڳڻ غيرمعمولي آهي، پر رباط تي سڌي زوردار ڌڪ جي نتيجي ۾ ٿي سگهي ٿي.{{citation needed|date=April 2022}}
[[گوڏي جو آرپار رباط|آرپار رباط]] پاسائتي مينسڪس کان وچئين مينسڪس تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو مينسڪس جي اڳيان کان گذري ٿو. 10 سيڪڙو حالتن ۾ اهو ڪيترن پٽن ۾ ورهايل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|208}} ٻئي مينسڪس اڳئين پاسي هن رباط وسيلي هڪٻئي سان ڳنڍيل هوندا آهن.<ref name="Diab">{{cite book
| title = Lexicon of Orthopaedic Etymology
| url = https://books.google.com/books?id=fstFQVnw8-wC&pg=PA200
| first = Mohammad | last = Diab
| publisher = Taylor & Francis | year = 1999
| isbn = 978-9057025976 |oclc= 43779363 }}, p. 200</ref> [[پٺيون مينسڪوفيمورل رباط|پٺيون]] (ورِسبرگ جو) ۽ [[اڳيون مينسڪوفيمورل رباط]] (همفري جو) پاسائتي مينسڪس جي پٺئين سڱ کان ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل تائين پکڙيل هوندا آهن. اهي ترتيبوار پٺئين صليبي رباط جي اڳيان ۽ پٺيان کان گذرن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/><ref name="Platzer" />{{rp|208}} [[گوڏي جو ڪورونري رباط|مينسڪوٽبيئل رباط]] (يا "ڪورونري رباط") مينسڪس جي هيٺئين ڪنارن کان ٽبيئل پليٽو جي ڪنارن تائين پکڙيل هوندا آهن.
====پوش کان ٻاهر====
[[پيٽيلر رباط]] گوڏي جي ڍڪڻي کي [[پنڊيءَ جي هڏي جي ڳوڙهي]] سان ڳنڍي ٿو. ان کي ڪڏهن ڪڏهن پيٽيلر ٽينڊن پڻ چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪواڊريسيپس ٽينڊن]] (جيڪو گوڏي جي ڍڪڻي کي وڪوڙي ٿو) ۽ گوڏي جي ڍڪڻي کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍيندڙ حصي جي وچ ۾ ڪا چٽي جدائي ناهي.<ref>{{cite web |title=Definition of patellar tendon |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105032616/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |archive-date=2013-11-05 |access-date=2008-12-11 |publisher=MedicineNet.com}}</ref> هي تمام مضبوط رباط گوڏي جي ڍڪڻي کي ميڪانيڪي اُڀار ڏيڻ ۾ مدد ڪري ٿو<ref name="Moore">{{cite book |last1=Moore |first1=Keith L. |url=https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1 |title=Clinically Oriented Anatomy |last2=Dalley |first2=Arthur F. |last3=Agur |first3=Anne M. R. |publisher=[[لپنڪاٽ وليمز اينڊ ولڪنز]] |year=2006 |isbn=978-0781736398 |page=[https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1/page/594 594] |oclc=57202439 |url-access=registration}}, p. 194</ref> ۽ ران جي هڏي جي ڪنڊائيلن لاءِ ڍڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. پيٽيلر رباط جي پاسائتي ۽ وچئين پاسي، [[پاسائتو ريٽيناڪيولم|پاسائتو ۽ وچيون ريٽيناڪيولم]] [[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس ميڊيئلس|ويسٽس ميڊيئلس ڏورن]] جي ريشن کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍين ٿا. [[ايليوٽبيئل پٽي]] جا ڪجهه ريشا پاسائتي ريٽيناڪيولم ۾ پکڙجن ٿا ۽ وچيون ريٽيناڪيولم ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل مان نڪرندڙ ڪجهه آرپار ريشن کي حاصل ڪري ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
[[وچيون پاسائتو رباط]] (MCL، جنهن کي "ٽبيئل رباط" پڻ چيو ويندو آهي) [[ران جي هڏي جو وچيون ايپي ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل]] کان [[پنڊيءَ جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو ريشن جي ٽن گروهن مان ٺهيل هوندو آهي، جن مان هڪ ٻنهي هڏن جي وچ ۾ پکڙيل هوندو آهي، جڏهن ته ٻه وچئين مينسڪس سان ڳنڍيل هوندا آهن. وچيون پاسائتو رباط جزوي طور [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] سان ڍڪيل هوندو آهي ۽ [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] جو ٽينڊن ان جي هيٺان کان گذرندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} اهو گوڏي جي پاسائتي پاسي تي لڳندڙ زور ([[ويلگس بگاڙ|ويلگس]] زور) سبب گوڏي جي وچئين پاسي کي کلي مُڙڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
==ڏورا==
گوڏي جي سنڌي جي حرڪت جا ذميوار گهڻا ڏورا يا تہ ران جي [[ران جو اڳيون خانو|اڳئين]]، [[ران جو وچيون خانو|وچئين]] يا [[ران جو پٺيون خانو|پٺئين خاني]] سان واسطو رکن ٿا. سڌو ڪندڙ ڏورا عام طور اڳئين خاني سان واسطو رکن ٿا ۽ موڙيندڙ ڏورا پٺئين خاني سان. هن جا ٻه استثنا آهن: گريسلس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ وچئين خاني سان واسطو رکي ٿو، ۽ سارٽوريس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ اڳئين خاني ۾ آهي. ان کان سواءِ، [[انساني ڄنگهه#بناوت|هيٺئين ڄنگهه]] جا ڪجهه ڏورا، خاص طور [[گيسٽروڪنيميس]]، پير کي حرڪت ڏيڻ واري پنهنجي بنيادي ڪم کان علاوه گوڏي کي ڪمزور نموني موڙڻ ۾ مدد ڏين ٿا.
===سڌو ڪندڙ ڏورا===
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو|آرٽيڪيوليرس جينس]] || اڳئين [[ران جي هڏي جو جسم|فيمورل شافٽ]] جو پري وارو ڇيڙو || گوڏي جي سنڌي پوش جو ويجهو وڌاءُ || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي ڇڪڻ ||
|-valign="top"
| ''[[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس فيموريس]]'' || گڏيل [[ريڪٽس فيموريس]] ۽ [[واسٽي|واسٽس]] ڏورا || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي ||[[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] (رڳو ريڪٽس فيموريس) || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ريڪٽس فيموريس ڏورو|ريڪٽس فيموريس]] || [[اڳيون هيٺيون ايليئڪ ڪنڊو]] ۽ هڏائين ڪناري جي ٻاهرين سطح، جيڪا [[ايسيٽابيولم]] جو ايليئڪ حصو ٺاهي ٿي || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] || [[وڏو ٽروڪينٽر]]، [[انٽرٽروڪينٽرڪ لڪير]]، ۽ [[ران جي هڏي]] جي [[لينا اسپيرا]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي کي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] ۽ مستحڪم رکي ٿو || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس انٽرميڊيس ڏورو|ويسٽس انٽرميڊيس]] || اڳيون/پاسائتو [[ران جي هڏي|فيمر]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ميڊيئلس]] || [[ران جي هڏي]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
|}
===موڙيندڙ ڏورا===
'''پٺيون خانو'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]] || [[اڳيون مٿيون ايليئڪ ڪنڊو]] || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[مٿاڇري سرڪمفليڪس ايليئڪ شريان]]، پاسائتي فيمورل شريان، اونهي فيمورل شريان، هيٺ لهندڙ جينيڪيوليٽ شريان، [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || ڪُلهي جو سنڌو: موڙ، پاسائتو ڦيرو ۽ پري ڪرڻ. گوڏي جو سنڌو: موڙ ۽ وچيون ڦيرو || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]] (جزوي طور)
|-valign="top"
| [[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]] || ڊگهو مٿو: [[اسڪيئم جي ڳوڙهي]]، ننڍو مٿو: ران جي هڏي تي [[لينا اسپيرا]]<ref name=Gosling273>[[#Gosling|Gosling 2008, p. 273]]</ref> || [[فبيولا جو مٿو]]<ref name=Gosling273/>، جيڪو [[پاسائتو ٽبيئل ڪنڊائيل]] جي پٺئين حصي سان سنڌبند ٿئي ٿو || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]]، [[پوپليٽيئل شريان]] || ڊگهو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو وچيون (ٽبيئل) حصو، ننڍو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو پاسائتو (عام فبيولر) حصو<ref name=Gosling273/> || گوڏي جو [[موڙ]]، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[پاسائتو ڦيرائي ٿو]] (جڏهن گوڏو مڙيل هجي)، [[ڪُلهي جو سنڌو]] [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] (رڳو ڊگهو مٿو)<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]<ref name=Gosling273/> ([[ٽبيئل تنت|ٽبيئل]]، [[لمبر ڪرنگهي جي تنت 5|L5]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]]) || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[وچيون ڦيرو|وچئين پاسي ڦيرائي ٿو]]<ref name=Gosling273/>|| [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[ٽبيا]] جي وچئين سطح<ref name=Gosling273/> || [[پروفنڊا فيموريس]]، [[گلوٽيئل شريان (ابهام سلجھاءُ)|گلوٽيئل شريان]] || [[سائياٽڪ تنت]]<ref name=Gosling273/> || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي وچئين پاسي ڦيرائي ٿو<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]] || ران جي هڏي جو [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيون]] ۽ [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتو ڪنڊائيل]] || [[ڪيلڪينيس]] || [[سرل شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت]] مان [[ٽبيئل تنت]]، خاص طور تنتي پاڙون [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]] || گوڏي جو هلڪو [[موڙ]] ۽ [[پلينٽر فليڪشن]]|| [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پلينٽيرس ڏورو|پلينٽيرس]] || گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي کان مٿي ران جي هڏي جو پاسائتو سپراڪنڊائيلر ڪنارو || [[ٽينڊو ڪيلڪينيس]] (وچئين پاسي، [[گيسٽروڪنيميس]] ٽينڊن کان اونهو) || [[سرل شريانون]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏو موڙي ٿو ۽ [[پير]] کي [[پلينٽر فليڪس]] ڪري ٿو || [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]] || [[پاسائتي فيمورل ڪنڊائيل]] جي پاسائتي سطح جو وچيون فيسٽ || [[ٽبيئل ڪنڊائيل (ابهام سلجھاءُ)|ٽبيئل ڪنڊائيلن]] هيٺان پٺيون [[ٽبيا]] || [[پوپليٽيئل شريان]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏي جو [[وچيون ڦيرو]] ۽ [[موڙ]] ||
|-
|}
'''وچيون خانو:'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[گريسلس ڏورو|گريسلس]] || [[هيٺيون پيوبيڪ ريمس]]<ref name=Gosling266>[[#Gosling|Gosling et al. 2008, p. 266]]</ref> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[اوبٽيوريٽر شريان]] || [[اوبٽيوريٽر تنت جي اڳئين شاخ]]<ref name=Gosling266/> || گوڏي جو موڙ ۽ [[وچيون ڦيرو]]؛<ref name=Gosling266/> ڪُلهي کي ويجهو آڻڻ، ڪُلهي جو [[موڙ]] ||
|-valign="top"
|}
===رت جي پهچ===
[[File:Gray552.png|thumb|گوڏي جون شريانون]]
[[فيمورل شريان]] ۽ [[پوپليٽيئل شريان]] گوڏي جي سنڌي جي چوڌاري شرياني ڄار يا [[پليڪسس]] ٺاهڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. ان جون ڇهه مُک شاخون آهن: ٻه [[مٿيون جينيڪيولر شريانون]]، ٻه [[هيٺيون جينيڪيولر شريانون]]، [[هيٺ لهندڙ جينيڪيولر شريان]] ۽ [[اڳئين ٽبيئل موٽندڙ شريان|اڳئين ٽبيئل شريان جي موٽندڙ شاخ]].<ref>{{Cite journal |last1=Shim |first1=S. S. |last2=Leung |first2=G. |date=July 1986 |title=Blood supply of the knee joint. A microangiographic study in children and adults |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |issue=208 |pages=119–125 |doi=10.1097/00003086-198607000-00025 |issn=0009-921X |pmid=3522019}}</ref>
وچيون جينيڪيولر شريانون گوڏي جي سنڌي ۾ داخل ٿين ٿيون.
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==<span class="anchor" id="Knee injury"></span>طبي اهميت==
[[File:918 Knee Injury.jpg|thumb|right|400px|گوڏي تي پاسائتو ڌڪ وچئين پاسائتي رباط، اڳئين صليبي رباط ۽ وچئين مينسڪس کي ڦاڙي سگهي ٿو]]
[[گوڏي جو سور]] چوٽ، بي ترتيبي، ڳرڻ، ۽ [[سنڌن جي سوزش]] پيدا ڪندڙ حالتن سبب ٿيندو آهي.<ref name=Afra/> گوڏي جي سڀ کان عام خرابي کي عام طور [[پيٽيلوفيمورل سنڊروم]] چيو ويندو آهي.<ref name=Afra/> گوڏي جي سور جا گهڻا هلڪا ڪيس گهر ۾ آرام ۽ برف سان علاج ٿي سگهن ٿا، پر وڌيڪ سنگين زخمن لاءِ [[جراحي|جراحي]] سنڀال جي ضرورت پوي ٿي.<ref name=Afra/>
پيٽيلوفيمورل سنڊروم جي هڪ صورت ۾ تاندوري سان لاڳاپيل مسئلو شامل هوندو آهي، جيڪو گوڏي ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ۽ ٽروڪليا جي وچ ۾ دٻاءُ ۽ خارش پيدا ڪري ٿو (پيٽيلر دٻاءُ سنڊروم)، جنهن سبب سور ٿئي ٿو. گوڏي جي خرابي جو ٻيو وڏو قسم ڦاٽڻ، ترڪڻ يا بي جاءِ ٿيڻ تي ٻڌل آهي، جيڪو ڄنگهه کي توازن ۾ رکڻ جي گوڏي جي ساختي صلاحيت کي خراب ڪري ٿو (پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي سنڊروم). پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي سنڊروم سور، خراب توازن جو احساس، يا ٻئي پيدا ڪري سگهي ٿو.<ref name=Afra>{{cite journal|vauthors=Afra R, Schepsis A|title=Addressing patellofemoral pathology: Biomechanics and classification|journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine|date=May 28, 2008|url=http://www.rheumatologynetwork.com/articles/addressing-patellofemoral-pathology-biomechanics-and-classification|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518081310/http://www.rheumatologynetwork.com/articles/addressing-patellofemoral-pathology-biomechanics-and-classification|archive-date=May 18, 2015}}</ref>
[[پري پيٽيلر برسائٽس]]، جنهن کي ''گهر جي نوڪرياڻي جو گوڏو'' پڻ چيو ويندو آهي، [[پري پيٽيلر برسا]]، يعني اڳئين گوڏي واري برسا، جي سورناڪ سوزش آهي، جيڪا اڪثر ڇت سازي جهڙي پيشيوراڻي سرگرمي سبب ٿيندي آهي.
عمر پڻ گوڏي جي خرابين ۾ حصو وجهي ٿي. خاص طور پوڙهن ماڻهن ۾، گوڏي جو سور اڪثر [[هڏسنڌي ڳرڻ]] سبب پيدا ٿيندو آهي. ان کان سواءِ، گوڏي جي چوڌاري تاندورن جي ڪمزوري به مسئلي ۾ حصو وجهي سگهي ٿي.<ref name=Pill>{{cite journal |vauthors=Pill SG, Khoury LD, Chin GC |title=MRI for evaluating knee pain in older patients: How useful is it? |journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine |series=<!-- --> |date=October 29, 2008 |volume=25 |issue=11 |url=http://www.rheumatologynetwork.com/articles/mri-evaluating-knee-pain-older-patients-how-useful-it |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518081407/http://www.rheumatologynetwork.com/articles/mri-evaluating-knee-pain-older-patients-how-useful-it |archive-date=May 18, 2015 }}</ref> پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي ڪُلهي جي غيرمعمولي حالتن يا چوڌاري رباطن جي سختي سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name=Afra/>
[[ڪارٽليج]] جا زخم هنن سببن سان ٿي سگهن ٿا:
* حادثا (ڀڃڻ)
* زخم
* [[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]] جو هٽائڻ
* [[اڳيون صليبي رباط]] جو زخم
* [[پٺيون صليبي رباط]] جو زخم
* [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] جو زخم
* [[وچئين گوڏي جا زخم]]
* گوڏي تي گهڻو زور.
هر اهڙو ڪم، جنهن دوران گوڏن تي سخت دٻاءُ پوي، ڪارٽليج لاءِ نقصانڪار ٿي سگهي ٿو. اهو خاص طور انهن پيشائن ۾ ٿيندو آهي، جن ۾ ماڻهن کي بار بار هلڻو، وزن کڻڻو يا ويهڪ ڪرڻي پوي ٿي. سور جا ٻيا سبب گوڏن جو حد کان وڌيڪ استعمال ۽ گسجڻ ٿي سگهن ٿا، خاص طور [[ڏوري ڪمزوري]] ۽ [[وڌيڪ وزن]] سان گڏ.
عام شڪايتون:
* سور وارو، بند، لاڪ ٿيل يا سُڄيل گوڏو.
* متاثر ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن محسوس ڪندا آهن تہ سندن گوڏا ڄڻ هاڻي جهڪي پوندا، يا کين پنهنجي حرڪت بابت بي يقيني محسوس ٿيندي آهي.
===مجموعي فٽنيس ۽ گوڏي جو زخم===
جسماني فٽنيس گوڏي جي مسئلن جي پيدا ٿيڻ سان ويجهي نموني لاڳاپيل آهي. ساڳي سرگرمي، جهڙوڪ ڏاڪڻ چڙهڻ، ڪنهن جسماني طور اڻ فٽ ماڻهوءَ ۾ پيٽيلوفيمورل دٻاءُ سبب سور پيدا ڪري سگهي ٿي، پر ڪنهن ٻئي ماڻهوءَ ۾ نه؛ يا ساڳئي ماڻهوءَ ۾ ڪنهن ٻئي وقت نه. ٿولهه گوڏي جي سور جو ٻيو وڏو سبب آهي. مثال طور، هڪ 30 ورهين جي عورت، جنهن جو وزن 18 ورهين جي عمر ۾، پنهنجي ٽن حملن کان اڳ، {{convert|120|lb|kg}} هو، ۽ هاڻي {{convert|285|lb|kg}} آهي، پنهنجي هر قدم سان پنهنجي پيٽيلوفيمورل سنڌي تي {{convert|660|lb|kg}} اضافي زور وجهي چڪي آهي.<ref>{{cite journal|author=Andrish JT|date=May 8, 2009|title=Sports injuries in weekend warriors: 20 Clinical pearls|url=http://www.psychiatrictimes.com/osteoarthritis/sports-injuries-weekend-warriors-20-clinical-pearls|url-status=dead|journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine|volume=26|issue=5|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091655/http://www.psychiatrictimes.com/osteoarthritis/sports-injuries-weekend-warriors-20-clinical-pearls|archive-date=May 18, 2015}}</ref>
===جسماني سرگرمي سبب عام زخم===
[[File:Prothese-genou-IMG 0033.jpg|thumb|مصنوعي گوڏي جا حصا ڏيکاريندڙ ماڊل]]
انهن راندين ۾، جن ۾ گوڏن تي وڏو دٻاءُ پوي ٿو، خاص طور وٽجڻ وارن زور سان، هڪ يا وڌيڪ رباطن يا ڪارٽليجن جو ڦاٽڻ عام آهي. گوڏي جي سڀ کان عام زخمن مان ڪجهه وچئين پاسي جا هوندا آهن: [[وچئين گوڏي جا زخم]].<ref>{{Cite book |last1=Campbell |first1=Willis C. |title=Campbell's Operative Orthopedics |last2=Canale |first2=S. T. |last3=Beaty |first3=James H. |publisher=Mosby/Elsevier |year=2008 |edition=11th |location=Philadelphia}}</ref>
===اڳئين صليبي رباط جو زخم===
{{Main|اڳئين صليبي رباط جو زخم}}
[[اڳيون صليبي رباط]] گوڏي جو سڀ کان گهڻو زخمي ٿيندڙ رباط آهي. هي زخم راندين دوران عام آهي. گوڏي جو وٽجڻ ACL جي حد کان وڌيڪ ڇڪجڻ يا ڦاٽڻ جو عام سبب آهي. جڏهن ACL زخمي ٿئي ٿو، تڏهن ٽڪ جو آواز ٻڌڻ ۾ اچي سگهي ٿو ۽ ڄنگهه اوچتو ساٿ ڇڏي سگهي ٿي. [[سُڄڻ (طب)|سُڄڻ]] ۽ سور کان سواءِ، هلڻ سورناڪ ٿي سگهي ٿو ۽ گوڏو غيرمستحڪم محسوس ٿيندو. اڳئين صليبي رباط جا ننڍا ڦاٽ وقت سان ڀرجي سگهن ٿا، پر مڪمل ڦاٽل ACL لاءِ جراحي جي ضرورت هوندي آهي. جراحي کان پوءِ بحالي ڊگهي ٿيندي آهي ۽ سنڌي کي مضبوط ڪرڻ لاءِ گهٽ اثر واريون ورزشون سفارش ڪيون وينديون آهن.<ref>[http://sportsmedicine.about.com/od/kneepainandinjuries/Knee_Pain_and_Injuries.htm Knee pain and injuries] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091211214909/http://sportsmedicine.about.com/od/kneepainandinjuries/Knee_Pain_and_Injuries.htm |date=2009-12-11 }} About sports online portal. 2010-01-26</ref>
===مينسڪس ڦاٽڻ جو زخم===
مينسڪس ڌڪ جذب ڪندڙن وانگر ڪم ڪن ٿا ۽ گوڏي جي [[سنڌو|سنڌي]] ۾ ٻن هڏن جي ڇيڙن کي جدا رکن ٿا. گوڏي ۾ ٻه مينسڪس هوندا آهن، وچيون (اندروني) ۽ پاسائتو (ٻاهرين). جڏهن ڪارٽليج ڦاٽي، تہ ان جو مطلب آهي تہ مينسڪس زخمي ٿيو آهي. مينسڪس جا ڦاٽ اڪثر راندين دوران، گوڏي جي وٽجڻ وقت، ٿيندا آهن. مينسڪس جو زخم بي ضرر لڳي سگهي ٿو ۽ ماڻهو ڦاٽڻ کان پوءِ هلڻ جي قابل ٿي سگهي ٿو، پر ٿوري وقت کان پوءِ سُڄڻ ۽ سور شروع ٿي ويندا آهن. ڪڏهن ڪڏهن گوڏو مُڙڻ وقت لاڪ ٿي ويندو آهي. سور اڪثر ويهڪ ڪرڻ وقت ٿيندو آهي. ننڍا [[مينسڪس جو ڦاٽ|مينسڪس ڦاٽ]] احتياطي علاج سان سنڀاليا ويندا آهن، پر گهڻا وڏا ڦاٽ جراحي گهرن ٿا.<ref>{{cite journal | title = Acute knee injuries: use of decision rules for selective radiograph ordering | vauthors = Tandeter HB, Shvartzman P, Stevens MA | journal = Am Fam Physician | date = 1 December 1999 | volume = 60 | issue = 9 | pages = 2599–2608 | pmid = 10605994}}</ref>
===ڀڃڻ===
{{unreferenced section|date=January 2022}}
[[File:Xraymachine.JPG|thumb|گوڏي جي زخم کان پوءِ ممڪن ڀڃڻن جي جاچ لاءِ [[ريڊيوگرافي]]]]
گوڏي جا ڀڃڻ ناياب آهن، پر ٿيندا آهن، خاص طور [[ٽريفڪ ٽڪر|روڊ حادثي]] جي نتيجي ۾. گوڏي جي ڀڃڻن ۾ [[پيٽلا ڀڃڻ]]، ۽ [[اوَلشن ڀڃڻ]] جو هڪ قسم [[سيگونڊ ڀڃڻ]] شامل آهن.<ref>{{Cite web |title=Radiopaedia.org |url=https://radiopaedia.org/articles/segond-fracture |access-date=2026-05-01 |website=Radiopaedia |language=en-US}}</ref> عام طور فوراً سور ۽ سُڄڻ ٿيندو آهي، ۽ ڄنگهه تي بيهڻ ۾ ڏکيائي يا بيهڻ جي ناڪامي ٿيندي آهي. ڏورا [[اينٺڻ]] ۾ هليا ويندا آهن ۽ تمام ننڍڙي حرڪت به سورناڪ ٿيندي آهي. [[ايڪس ري]] آسانيءَ سان زخم جي تصديق ڪري سگهن ٿا ۽ جراحي بي جاءِ ٿيڻ جي درجي ۽ ڀڃڻ جي قسم تي دارومدار رکندي.<ref>{{Cite web |last=Radiology (ACR) |first=Radiological Society of North America (RSNA) and American College of |title=X-ray (Radiography) - Bone |url=https://www.radiologyinfo.org/en/info/bonerad |access-date=2026-05-01 |website=Radiologyinfo.org |language=en}}</ref>
===ٽٽل ٽينڊن===
{{unreferenced section|date=July 2019}}
ٽينڊن عام طور ڏوري کي هڏي سان ڳنڍيندا آهن. گوڏي ۾ ڪواڊريسيپس ۽ پيٽيلر ٽينڊن ڪڏهن ڪڏهن ڦاٽي سگهن ٿا. انهن ٽينڊنن جا زخم تڏهن ٿيندا آهن، جڏهن گوڏي ۾ زورائتي [[ڏوري سُسڻ|ڏوري سُسڻ]] ٿئي. جيڪڏهن ٽينڊن مڪمل طور ڦاٽي وڃي، تہ ڄنگهه کي موڙڻ يا سڌو ڪرڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي. مڪمل طور ڦاٽل ٽينڊن لاءِ جراحي گهربل هوندي آهي، پر جزوي طور ڦاٽل ٽينڊن جو علاج ڄنگهه کي بي حرڪت رکڻ ۽ پوءِ [[جسماني علاج]] سان ٿي سگهي ٿو.
===حد کان وڌيڪ استعمال===
گوڏي جي حد کان وڌيڪ استعمال وارن زخمن ۾ [[ٽينڊنائٽس]]، [[برسائٽس]]، ڏورن جا ڇڪجڻ، ۽ [[ايليوٽبيئل بينڊ سنڊروم]] شامل آهن. اهي زخم اڪثر هفتن يا مهينن دوران آهستي آهستي پيدا ٿيندا آهن. اهي سرگرميون جيڪي سور پيدا ڪن ٿيون، عام طور شفا کي دير ڪنديون آهن. آرام، برف ۽ دٻاءُ گهڻن حالتن ۾ مددگار ٿيندا آهن. سُڄڻ گهٽجڻ کان پوءِ، [[گرمائش واري پٽي|گرم پيڪ]] رت جي پهچ وڌائي ۽ شفا کي هٿي ڏئي سگهن ٿا. حد کان وڌيڪ استعمال وارا گهڻا زخم وقت سان گهٽجي ويندا آهن، پر جيڪڏهن سرگرميون جلدي ٻيهر شروع ڪيون وڃن تہ اهي وري ڀڙڪي سگهن ٿا.<ref>{{cite web | url = https://www.medlineplus.gov/kneeinjuriesanddisorders.html | title = Knee injuries and disorders | archive-url = https://web.archive.org/web/20160704221329/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/kneeinjuriesanddisorders.html | archive-date = 2016-07-04 | publisher = MedLine Plus | url-status = live | date = 28 June 2016 }}</ref> ماڻهو ورزش کان اڳ گرمائش ڪرڻ، وڏي اثر وارين سرگرمين کي محدود ڪرڻ ۽ وزن کي ضابطي ۾ رکڻ سان حد کان وڌيڪ استعمال وارن زخمن جا امڪان گهٽائي سگهن ٿا.{{citation needed|date=July 2019}}
{{Anchor|HKA}}<!--Hip-knee-ankle angle redirects here-->
===ويرس يا ويلگس بگاڙ===
[[File:Hip-knee-ankle angle.png|thumb|80px|ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه.]]
گوڏي جي سطح تي [[ڪورونل سطح]] ۾ غيرمعمولي زاويه سان لاڳاپيل ٻه خرابيون آهن:
* ''[[جينو ويلگم]]'' هڪ [[ويلگس بگاڙ]] آهي، جنهن ۾ پنڊيءَ جي هڏي ران جي هڏي جي نسبت ٻاهرئين پاسي ڦريل هوندي آهي، جنهن سان knock-kneed شڪل پيدا ٿئي ٿي.
* ''[[جينو ويرم]]'' هڪ [[ويرس بگاڙ]] آهي، جنهن ۾ پنڊيءَ جي هڏي ران جي هڏي جي نسبت اندرئين پاسي ڦريل هوندي آهي، جنهن سان bowlegged بگاڙ پيدا ٿئي ٿو.
ويرس يا ويلگس بگاڙ جو درجو ''ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه'' وسيلي ماپي سگهجي ٿو،<ref name=dahl2009>{{cite journal|last1=W-Dahl|first1=Annette|last2=Toksvig-Larsen|first2=Sören|last3=Roos|first3=Ewa M|title=Association between knee alignment and knee pain in patients surgically treated for medial knee osteoarthritis by high tibial osteotomy. A one year follow-up study|journal=BMC Musculoskeletal Disorders|volume=10|issue=1|pages=154|year=2009|issn=1471-2474|doi=10.1186/1471-2474-10-154|pmid=19995425|pmc=2796991 |doi-access=free }}</ref> جيڪو فيمورل ميڪانيڪي محور ۽ [[ڀيڏي جو سنڌو|ڀيڏي جي سنڌي]] جي مرڪز جي وچ وارو زاويه آهي.<ref name="CherianKapadia2014">{{cite journal|last1=Cherian|first1=Jeffrey J.|last2=Kapadia|first2=Bhaveen H.|last3=Banerjee|first3=Samik|last4=Jauregui|first4=Julio J.|last5=Issa|first5=Kimona|last6=Mont|first6=Michael A.|title=Mechanical, Anatomical, and Kinematic Axis in TKA: Concepts and Practical Applications|journal=Current Reviews in Musculoskeletal Medicine|volume=7|issue=2|year=2014|pages=89–95|issn=1935-973X|doi=10.1007/s12178-014-9218-y|pmid=24671469|pmc=4092202}}</ref> بالغن ۾ اهو عام طور 1.0° کان 1.5° ويرس جي وچ ۾ هوندو آهي.<ref name="SheehyFelson2011">{{cite journal| vauthors = Sheehy L, Felson D, Zhang Y, Niu J, Lam YM, Segal N, Lynch J, Cooke TD | display-authors = 6 |title=Does measurement of the anatomic axis consistently predict hip-knee-ankle angle (HKA) for knee alignment studies in osteoarthritis? Analysis of long limb radiographs from the multicenter osteoarthritis (MOST) study|journal=Osteoarthritis and Cartilage|volume=19|issue=1|year=2011|pages=58–64|issn=1063-4584|doi=10.1016/j.joca.2010.09.011|pmid=20950695|pmc=3038654}}</ref> ٻارن ۾ عام حدون مختلف هونديون آهن.<ref name=Sabharwal2009>{{cite journal|last1=Sabharwal|first1=Sanjeev|last2=Zhao|first2=Caixia|title=The Hip-Knee-Ankle Angle in Children: Reference Values Based on a Full-Length Standing Radiograph|journal=The Journal of Bone and Joint Surgery, American Volume|volume=91|issue=10|year=2009|pages=2461–2468|issn=0021-9355|doi=10.2106/JBJS.I.00015|pmid=19797583}}</ref>
<gallery widths="200">
File:Hip-knee-ankle angle by age.png|عمر موجب ''ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه''، 95% [[اڳڪٿي وقفو]] سان.<ref name=Sabharwal2009/>
</gallery>
===هڏسنڌي ڳرڻ سبب دائمي سور===
{{See also|تنتي بندش#جينيڪيولر تنتي بندش}}
گوڏي جو [[هڏسنڌي ڳرڻ]] سڄي دنيا ۾ سور ۽ معذوري جو وڏو سبب آهي، جنهن جي پکڙجڻ جو اندازو آباديءَ جي 4% لڳايو ويو آهي، خاص طور پوڙهن ماڻهن ۾.<ref name="conger">{{cite journal |vauthors=Conger A, Gililland J, Anderson L, Pelt CE, Peters C, McCormick ZL |display-authors=3 |title=Genicular Nerve Radiofrequency Ablation for the Treatment of Painful Knee Osteoarthritis: Current Evidence and Future Directions |journal=Pain Medicine |volume=22 |issue=Suppl 1 |pages=S20–S23 |date=July 2021 |pmid=34308957 |doi=10.1093/pm/pnab129 |url=https://academic.oup.com/painmedicine/article/22/Supplement_1/S20/6328220 |archive-date=2024-09-18 |access-date=2024-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918113944/https://academic.oup.com/painmedicine/article/22/Supplement_1/S20/6328220 |url-status=live }}</ref> [[ريڊيوفريڪوئنسي ايبليشن#گوڏا|گوڏي جي ڪجهه تنتن جي ريڊيوفريڪوئنسي ايبليشن]] دائمي سنڌي سوزش واري سور کي گهٽائڻ لاءِ هڪ [[ٻاهرين مريض]] وارو طريقيڪار آهي.<ref name=tran-ant/><ref name=fonk/><ref name=conger/> نشانو بڻايل جينيڪيولر تنتن وٽ رکيل ننڍن اليڪٽروڊن وسيلي ريڊيوفريڪوئنسي توانائي ڏيڻ سان، علاج سنڌي پوش جي جزوي حسي تنتي محرومي حاصل ڪري ٿو.<ref name=conger/> گوڏي ۾ وسيع تنتي پهچ هئڻ باوجود، خاص طور مٿئين پاسائتي، مٿئين وچئين ۽ هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنتن کي نشانو بڻائڻ دائمي گوڏي جي سور کي گهٽائڻ لاءِ اثرائتو ايبليشن طريقو ثابت ٿيو آهي.<ref name=conger/> [[طبي تحقيق]] ۾ ڏيکاريو ويو آهي تہ اهڙو علاج طريقيڪار کان پوءِ ٻن سالن تائين گوڏي جي سور ۾ لڳ ڀڳ 50% گهٽتائي پيدا ڪري ٿو.<ref name=conger/>
===جراحي مداخلتون===
{{unreferenced section|date=July 2026}}
[[آرٿروسڪوپي]] ۽ [[آرٿروسڪوپڪ جراحي]] جي اچڻ کان اڳ، ڦاٽل ACL جي جراحي ڪرائيندڙ مريضن کي گهٽ ۾ گهٽ نو مهينا بحالي گهربل هوندي هئي، ۽ شروعات ۾ ڪيترائي هفتا پوري ڊيگهه واري پلستر ۾ گذارڻا پوندا هئا. [[اڳئين صليبي رباط جي ٻيهر جوڙجڪ|هاڻوڪين ٽيڪنيڪن]] سان، اهڙا مريض ٻن هفتن ۾ بغير بيساکين جي هلي سگهن ٿا، ۽ ڪجهه مهينن ۾ ڪجهه راندين ۾ حصو وٺي سگهن ٿا.
نئين جراحي طريقن جي ترقي کان علاوه، جاري تحقيق انهن بنيادي مسئلن تي نظر وجهي رهي آهي، جيڪي رانديگر ۾ شديد گوڏي جي زخم جو امڪان وڌائي سگهن ٿا. اهي نتيجا اثرائتن بچاءَ وارن قدمن ڏانهن وٺي وڃي سگهن ٿا، خاص طور عورت رانديگرن ۾، جن کي نسبتاً هلڪي چوٽ کان ACL ڦاٽڻ لاءِ خاص طور وڌيڪ حساس ڏيکاريو ويو آهي.
'''[[سنڌي ڪارٽليج جي مرمت]] جو علاج''':
* گوڏي جو [[آرٿروسڪوپڪ]] [[ڊيبرائڊمينٽ]] ([[آرٿروسڪوپڪ ڌوئڻ]])
* [[خودڪار ڪونڊروسائيٽ لڳائڻ|موزائڪ-پلاسٽي]]
* مائڪروفرئڪچر (آئيس-پڪنگ)
* [[خودڪار ڪونڊروسائيٽ لڳائڻ]]
* اوستيوڪونڊرل [[آٽوگرافٽ]] ۽ [[ايلوگرافٽ]]
* [[PLC ٻيهر جوڙجڪ]]
==عڪس بندي==
===ايم آر آءِ===
[[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) ۽ [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) ٻئي ايم آر آءِ جي T1 ۽ T2 وزن وارن عڪسن ۾ گهٽ شدت وارا هوندا آهن. تنهن هوندي بہ، ACL جي پري واري حصي ۾ اڪثر ڪجهه وڌيڪ سگنل واريون ليڪون ڏسڻ ۾ اينديون آهن، جنهن سبب ايم آر آءِ اسڪينن ۾ ACL، PCL جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ شدت وارو نظر اچي ٿو.<ref name="pmid20110155"/>
<gallery>
File:Knee MRI PD TSE FS Sagittal.jpg|گوڏي جي ايم آر آءِ (PD TSE FS سيجيٽل)
File:Knee MRI T1 TSE Sagittal.jpg|گوڏي جي ايم آر آءِ (T1 TSE سيجيٽل)
File:Knee MRI tse fs sag 320-R.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (سيجيٽل TSE FS)
File:Knee MRI t1 tse sag-R.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (سيجيٽل T1 TSE)
File:Knee MRI t2 tse fs cor 320.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (ڪورونل T2 TSE FS)
File:Knee MRI pd tse fs tra 320.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (آرپار PD TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis pd tse fs sag 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (سيجيٽل TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis t1 tse sag R.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (سيجيٽل T1 TSE)
File:Knee MRI osteoarthritis t2 tse fs cor 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (ڪورونل T2 TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis pd tse fs tra 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (آرپار PD TSE FS)
File:Real-time MRI - Knee (central).ogv|[[حقيقي وقت واري ايم آر آءِ]] — گوڏو
File:Knie ct.gif|گوڏي جي ايم آر
</gallery>
===ايڪس ري===
<gallery>
File:Knee plain X-ray.jpg|گوڏي جو ايڪس ري
File:Knee plain X-ray weight bearing.jpg|گوڏي جو ايڪس ري (وزن کڻندي)
File:Knee plain X-ray weight bearing flexion.jpg|گوڏي جو ايڪس ري (وزن کڻندي، موڙ سان)
</gallery>
===تصويرون===
<gallery>
File:Legamenti crociati.jpg|صليبي رباط
File:Gray348.png|کاٻو گوڏي جو سنڌو پٺيان کان، اندروني رباط ڏيکاريل.
File:Gray351.png|ساڄي گوڏي جي سنڌي جو پوش (ڦوڪيل). پاسائتو پاسو.
File:Knee skeleton lateral anterior views.svg|گوڏي جو اڳيون ۽ پاسائتو منظر.
File:Slide2CAC.JPG|گوڏي جو اڳيون منظر.
</gallery>
== پڻ ڏسو ==
* [[انساني هڏائون پڃرو]]
* [[جوڙ]]
== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:انساني اناٽومي]]
[[زمرو:جوڙ]]
659rr8fcp5cgsk4xeycnqojmu179svp
392068
392067
2026-07-07T17:13:31Z
Intisar Ali
8681
392068
wikitext
text/x-wiki
{{short description|پرائيميٽن ۾ ڄنگهه جو سنڌو}}
{{Infobox anatomy
| Name = گوڏو
| Latin = articulatio genus
| Image = Human knees.jpg
| Caption = انساني گوڏا
| Width = 150px
| Image2 = Blausen 0597 KneeAnatomy Side.png
| Caption2 = ساڄو گوڏو (سامهون-ساڄي پاسي کان منظر)
| Precursor =
| System = [[انساني هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو|هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve = [[فيمورل تنت|فيمورل]]، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]]، [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]
| Lymph =
}}
[[انسان]]ن ۽ ٻين [[پرائيميٽ]]ن ۾، '''گوڏو''' [[ران]] کي [[ڄنگهه]] سان ڳنڍي ٿو ۽ ٻن [[سنڌو|سنڌن]] تي مشتمل هوندو آهي: هڪ [[ران جي هڏي]] ۽ [[پنڊيءَ جي هڏي]] جي وچ ۾ (ٽبيوفيمورل سنڌو)، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ [[گوڏي جي ڍڪڻي]] جي وچ ۾ (پيٽيلوفيمورل سنڌو).<ref>{{cite book |chapter=Anatomy of Knee |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KquYyFiVHtIC&pg=PA10 |pages=10–11 |first=Bimal |last=Chhajer |year=2006 |title=Knee Pain |publisher=Fusion Books |isbn=978-81-8419-181-3}}</ref> اهو انساني جسم جو سڀ کان وڏو سنڌو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Kulowski |first1=Jacob |date=July 1932 |title=Flexion contracture of the knee |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery |volume=14 |issue=3 |pages=618–663 |url=http://jbjs.org/content/14/3/618 |access-date=2015-05-08 |archive-url=https://archive.today/20160803181853/http://jbjs.org/content/14/3/618 |archive-date=2016-08-03 |url-status=dead }} Republished as: {{cite journal |pmid=17975372 |year=2007 |last1=Kulowski |first1=J |title=Flexion contracture of the knee: The mechanics of the muscular contracture and the turnbuckle cast method of treatment; with a review of fifty-five cases. 1932 |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |volume=464 |pages=4–10 |doi=10.1097/BLO.0b013e31815760ca |s2cid=9932906 |doi-access=free }}</ref> گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] سان گڏ ٿوري اندرين ۽ ٻاهرين ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏو چوٽ لڳڻ ۽ [[هڏسنڌي ڳرڻ]] جي پيدا ٿيڻ لاءِ حساس هوندو آهي.
ان کي اڪثر '''ٽبيوفيمورل''' ۽ '''پيٽيلوفيمورل''' جزن تي مشتمل ''مرڪب سنڌو'' چيو ويندو آهي.<ref name="pmid19594940">{{cite journal |doi=10.1186/1745-6673-4-19 |pmid=19594940 |pmc=2726153 |title=Occupational kneeling and radiographic tibiofemoral and patellofemoral osteoarthritis |journal=Journal of Occupational Medicine and Toxicology |volume=4 |pages=19 |year=2009 |last1=Rytter |first1=Søren |last2=Egund |first2=Niels |last3=Jensen |first3=Lilli |last4=Bonde |first4=Jens |doi-access=free }}</ref><ref name="pmid19726621">{{cite journal |doi=10.1177/0363546509341829 |pmid=19726621 |pmc=3832057 |title=Tibiofemoral and Patellofemoral Kinematics After Reconstruction of an Isolated Posterior Cruciate Ligament Injury: In Vivo Analysis During Lunge |journal=The American Journal of Sports Medicine |volume=37 |issue=12 |pages=2377–2385 |year=2009 | vauthors = Gill TJ, Van de Velde SK, Wing DW, Oh LS, Hosseini A, Li G}}</ref> ([[فبيولر پاسائتو رباط]] کي اڪثر ٽبيوفيمورل جزن سان گڏ شمار ڪيو ويندو آهي.)<ref name="pmid17764523">{{cite journal |doi=10.1111/j.1469-7580.2007.00803.x |pmid=17764523 |pmc=2375777 |title=The effect of tibiofemoral loading on proximal tibiofibular joint motion |journal=Journal of Anatomy |volume=211 |issue=5 |pages=647–653 |year=2007 |last1=Scott |first1=Jacob |last2=Lee |first2=Ho |last3=Barsoum |first3=Wael |last4=Van Den Bogert |first4=Antonie J.}}</ref>
{{TOC limit|3}}
==بناوت==
گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[سائنوويئل سنڌو|سائنوويئل سنڌي]] جو هڪ قسم آهي ۽ ٽن فعلي خانن تي مشتمل آهي: پيٽيلوفيمورل سنڌبندي، جيڪا [[گوڏي جي ڍڪڻي]]، يا "kneecap"، ۽ [[ران جي هڏي]] جي اڳئين پاسي موجود [[پيٽيلر نالي]] تي مشتمل آهي، جنهن ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ترڪندي آهي؛ ۽ وچئين ۽ پاسائتين ٽبيوفيمورل سنڌبنديون، جيڪي ران جي هڏي کي [[پنڊيءَ جي هڏي]]، يعني ڄنگهه جي هيٺئين حصي جي مُک هڏي، سان ڳنڍين ٿيون.<ref name="Burgener">{{cite book
| url = https://books.google.com/books?id=brsH_IqPzzoC&pg=PA390
| title = Differential Diagnosis in Magnetic Resonance Imaging
| first1 = Francis A. | last1 = Burgener
| first2 = Steven P. | last2 = Meyers
| first3 = Raymond K. | last3 = Tan
| first4 = Wolfgang | last4 = Zaunbauer
| publisher = Thieme | year = 2002
| isbn = 978-1588900852 |oclc= 48983197| location=Stuttgart }}, p. 390</ref> سنڌو [[سائنوويئل پاڻياٺ]] ۾ ٻڏل هوندو آهي، جيڪا [[سائنوويئل جهلي]] جي اندر موجود هوندي آهي؛ هن جهلي کي [[گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش|سنڌي پوش]] چيو ويندو آهي. گوڏي جو [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] هڪ اهڙو علائقو آهي، جيڪو تازو ٻيهر گهري جاچ ۽ تحقيق جو موضوع بڻيو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Chahla |first1=Jorge |last2=Moatshe |first2=Gilbert|last3=Dean |first3=Chase S.|last4=LaPrade |first4=Robert F.|date=2016|title=Posterolateral Corner of the Knee: Current Concepts|journal=The Archives of Bone and Joint Surgery |volume=4 |issue=2 |pages=97–103 |pmid=27200384 |pmc=4852053 }}</ref>
گوڏو جسم جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان اهم سنڌن مان هڪ آهي. اهو افقي (ڊوڙڻ ۽ هلڻ) ۽ عمودي (ٽپ ڏيڻ) رخن ۾ جسم جو وزن کڻڻ سان لاڳاپيل حرڪت ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/knee-joint/|title=Knee Joint|website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=2021-06-22}}</ref>
ڄمڻ وقت گوڏي جي ڍڪڻي رڳو [[ڪارٽليج]] مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪا ٽن کان پنجن ورهين جي عمر وچ ۾ [[هڏجڻ|هڏجي]] ([[هڏي]] ۾ تبديل ٿي) ويندي آهي. جيئن ته اها انساني جسم جي سڀ کان وڏي [[سيسامائيڊ هڏي]] آهي، تنهنڪري ان جي هڏجڻ واري عمل ۾ گهڻو وڌيڪ وقت لڳندو آهي.<ref>{{cite web|website=HowStuffWorks.com|title=Do babies have kneecaps?|url=http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315132631/http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|archive-date=2013-03-15|date=2009-02-19}}</ref>
{{gallery|mode=packed
|Gray351.png|ساڄي گوڏي جو پاسائتو پاسو
|Gray352.png|ساڄي گوڏي جو پٺيون پاسو
|Gray246.png|ران جي هڏي جون سنڌي سطحون
|Gray257.png|پنڊيءَ جي هڏي جون سنڌي سطحون
}}
===جوڙن (سنڌن) وارو حصو ===
ران جي هڏي جا مُک سنڌي جسم ان جا [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتا]] ۽ [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيان]] [[ڪنڊائيل (ايناٽامي)|ڪنڊائيل]] آهن. اهي هيٺئين ۽ پٺئين پاسي ٿورا هڪٻئي کان پري ٿين ٿا؛ پاسائتو ڪنڊائيل اڳيان کان پٺئين حصي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو هوندو آهي، جڏهن ته وچئين ڪنڊائيل جي ويڪر وڌيڪ هڪجهڙي رهندي آهي.<ref name="Platzer">{{cite book |last=Platzer |first=Werner |title=Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System |publisher=[[ٿائيمي ميڊيڪل پبلشرز|ٿائيمي]] |year=2004 |isbn=978-1588901590 |edition=5th |pages=26, 192–252 |oclc=727951508}}</ref>{{rp|206}} [[سيجيٽل سطح]] ۾ ڪنڊائيلن جي وڪڙ جو اڌوڻ پٺئين پاسي ويندي ننڍو ٿيندو وڃي ٿو. هي گهٽجندڙ اڌوڻ [[اِنوالوٽ]] وچ نقطن جو هڪ سلسلو پيدا ڪري ٿو (يعني اهي گهاڻي تي واقع هوندا آهن). ان مان ٺهندڙ آرپار محورن جو سلسلو مُڙندڙ گوڏي ۾ ترڪڻ ۽ لڙهڻ واري حرڪت جي اجازت ڏئي ٿو، جڏهن ته اهو به يقيني بڻائي ٿو ته پاسائتا رباط ايترا ڍرا رهن جو عمودي محور جي چوڌاري وچئين ڪنڊائيل جي وڪڙ سان لاڳاپيل ڦيري جي اجازت ڏئي سگهن.<ref name="Platzer" />{{rp|194–95}}
پنڊيءَ جي هڏي جي ڪنڊائيلن جو جوڙو وچڪنڊائيلي اڀار وسيلي هڪٻئي کان جدا ٿيل هوندو آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|206}} جيڪو هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين ڳوڙهي تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|202}}
گوڏي جي ڍڪڻي پڻ هڪ سنڌي جسم طور ڪم ڪري ٿي ۽ ان جي پٺئين سطح کي گوڏي جي ٽروڪليا چيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|title=The Netter collection of medical illustrations. Volume 6, Musculoskeletal system. Part II, Spine and lower limb: a compilation of paintings|author=Netter, Frank H. |date=2013|publisher=Elsevier Saunders|others=Iannotti, Joseph P., Parker, Richard D. (Orthopedist), Machado, Carlos A. G.|isbn=978-1416063827|edition=2nd|location=Philadelphia, PA|oclc=821699791}}</ref> اها سنڌي پوش جي سنهي اڳئين ڀت ۾ جڙيل هوندي آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} ان جي پٺئين سطح تي هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين سنڌي سطح هوندي آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|194}} جيڪي ٻئي [[ران جي هڏي جو وچڪنڊائيلي کڏو|پيٽيلر سطح]] سان ڳنڍيل هونديون آهن؛ هيءَ سطح هڏي جي هيٺئين ڇيڙي جي اڳئين پاسي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن کي پاڻ ۾ ملائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|192}}
===سنڌي پوش===
{{Main|گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش}}
سنڌي پوش ۾ هڪ [[سائنوويئل پاڻياٺ|سائنوويئل]] جهلي ۽ هڪ ريشي جهلي هوندي آهي، جن جي وچ ۾ چرٻيءَ جا تهه هوندا آهن. اڳئين پاسي، سائنوويئل جهلي ران جي هڏي ۽ پنڊيءَ جي هڏي ٻنهي تي ڪارٽليج جي ڪناري سان ڳنڍيل هوندي آهي، پر ران جي هڏي تي اها سپراپيٽيلر [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] يا خال سان ڳنڍجي سنڌي جاءِ کي مٿئين پاسي وڌائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|210}} [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو]] سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي چپجڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Reider-etal">{{cite journal |pmid=7204430 |url=http://www.jbjs.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7204430 |year=1981 |last1=Reider |first1=B |title=The anterior aspect of the knee joint |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery. American Volume |volume=63 |issue=3 |pages=351–356 |last2=Marshall |first2=J. L. |last3=Koslin |first3=B |last4=Ring |first4=B |last5=Girgis |first5=F. G. |doi=10.2106/00004623-198163030-00004 |url-access=subscription }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> پٺئين پاسي، سائنوويئل جهلي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن جي ڪنارن سان ڳنڍيل هوندي آهي، جنهن سان ٻه وڌاءَ (گيسٽروڪنيميس جي وچئين مٿي هيٺان سيمي ميمبرينوسس برسا ۽ گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي هيٺان پوپليٽيئل برسا) ٺهن ٿا،<ref name="Ryan 2011">{{cite book |last1=Ryan |first1=Stephanie |title=Anatomy for diagnostic imaging |date=2011 |publisher=Elsevier Ltd |isbn=978-0702029714 |oclc=
729966424 |pages=289, 292|edition=Third |chapter=Chapter 8}}</ref> جيڪي سپراپيٽيلر برسا جهڙا هوندا آهن. انهن ٻن وڌائن جي وچ ۾ سائنوويئل جهلي سنڌي جي مرڪز ۾ ٻنهي صليبي رباطن جي اڳيان کان گذري ٿي، جنهن سان اندرئين پاسي رخ رکندڙ هڪ کيسي جهڙو خال ٺهي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
سائنوويئم پوش ۽ ان جي برسن جي اندرين سطح کي ڍڪي ٿو. سائنوويئم انفراپيٽيلر چرٻيءَ واري گدي کي پڻ ڍڪي ٿو، جيڪا پيٽيلر رباط جي هيٺان موجود هوندي آهي. سائنوويئم ٻن وراڪن جي صورت ۾ چرٻيءَ واري گدي ۾ اڀري ٿو.<ref name="Ryan 2011"/>
===تنتون===
اڳئين پاسي کان ڏسڻ تي، گوڏي جي مٿئين-پاسائتي چوٿين حصي کي [[ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس انٽرميڊيس]] ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[سائياٽڪ تنت]]، مٿئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ [[عام فبيولر تنت]] تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ هيٺئين-پاسائتي چوٿين حصي ۾ هيٺئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ ورجندڙ فبيولر تنتون نمايان آهن؛ مٿئين-وچئين چوٿين حصي کي [[ويسٽس ميڊيئلس]] ۽ ويسٽس انٽرميڊيس ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]] ۽ سائياٽڪ تنتون، ۽ مٿئين وچئين جينيڪيولر تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ جڏهن ته هيٺئين-وچئين چوٿين حصي کي هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنت ۽ [[سيفينس تنت]] جي انفراپيٽيلر شاخ تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name="tran-ant">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Lam K, Baig E, Agur AM, Gofeld M |title=Anatomical Study of the Innervation of Anterior Knee Joint Capsule: Implication for Image-Guided Intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=43 |issue=4 |pages=407–414 |date=May 2018 |pmid=29557887 |doi=10.1097/AAP.0000000000000778 |url=https://www.proquest.com/docview/2720408173|id={{ProQuest|2720408173}} |url-access=subscription }}</ref><ref name="fonk">{{cite journal |vauthors=Fonkoué L, Behets C, Kouassi JK, Coyette M, Detrembleur C, Thienpont E, Cornu O|display-authors=3 |title=Distribution of sensory nerves supplying the knee joint capsule and implications for genicular blockade and radiofrequency ablation: an anatomical study |journal=Surgical and Radiologic Anatomy |volume=41 |issue=12 |pages=1461–1471 |date=December 2019 |pmid=31338537 |doi=10.1007/s00276-019-02291-y |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00276-019-02291-y|url-access=subscription }}</ref>
اوبٽيوريٽر ۽ ٽبيئل تنتن جون سنڌي شاخون گوڏي جي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏين ٿيون، جڏهن ته عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت پڻ اضافي تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ ٽبيئل تنت سڄي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏئي ٿي؛ اوبٽيوريٽر تنت جو پٺيون ڀاڱو ۽ ٽبيئل تنت پٺئين پوش جي مٿئين-وچئين حصي کي تنتي پهچ ڏين ٿا؛ جڏهن ته پٺئين پوش جي مٿئين-پاسائتي حصي کي ٽبيئل تنت، عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name=fonk/><ref name="tran-post">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Gofeld M, Chan V, Agur AM |title=Anatomical study of the innervation of posterior knee joint capsule: implication for image-guided intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=44 |issue=2 |pages=234–238 |date=February 2019 |pmid=30700618 |doi=10.1136/rapm-2018-000015 |url=https://www.proquest.com/docview/2553100556|id={{ProQuest|2553100556}} |url-access=subscription }}</ref>
===برسا===
{{Main|گوڏي جا برسا}}
ڪيترائي [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙي بيٺل آهن. سڀ کان وڏو ڳنڍيل برسا مٿي بيان ڪيل [[سپراپيٽيلر برسا]] آهي. گوڏي جي پٺئين پاسي چار تمام ننڍا برسا موجود آهن. ٻه اڻ ڳنڍيل برسا گوڏي جي ڍڪڻي جي اڳيان ۽ پيٽيلر [[ٽينڊن]] جي هيٺان موجود آهن، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ٻيا برسا پڻ موجود هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
===ڪارٽليج===
[[ڪارٽليج]] هڪ سنهو ۽ لچڪدار [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]] آهي، جيڪو [[هڏي]] جي بچاءَ ڪري ٿو ۽ يقيني بڻائي ٿو ته [[سنڌو|سنڌي]] سطحون هڪٻئي مٿان آسانيءَ سان ترڪي سگهن. ڪارٽليج گوڏي جي نرم ۽ هموار حرڪت کي يقيني بڻائي ٿو. گوڏن ۾ سنڌي ڪارٽليج جا ٻه قسم آهن: ريشي ڪارٽليج ([[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]]) ۽ [[هائيلن ڪارٽليج]]. ريشي ڪارٽليج ۾ ڇڪ سَهڻ جي سگهه هوندي آهي ۽ اهو دٻاءَ جي مزاحمت ڪري سگهي ٿو.{{clarify|date=January 2024}} هائيلن ڪارٽليج انهن سطحن کي ڍڪي ٿو، جن تي سنڌا حرڪت ڪن ٿا. سنڌي ڪارٽليج اندر ڪوليجن ريشن بابت بيننگهوف بيان ڪيو آهي ته اهي هيٺسنڌي هڏي مان شعاعي نموني نڪرن ٿا ۽ نام نهاد گوٿڪ ڪمانون ٺاهين ٿا. ڪارٽليج جي سطح تي اهي ريشا مماسي رخ ۾ نظر اچن ٿا ۽ گسجڻ جي مزاحمت وڌائين ٿا. هائيلن ڪارٽليج اندر رت جون ناليون نه هونديون آهن؛ ان جي خوراڪ ڦهلاءَ وسيلي ٿيندي آهي. سائنوويئل پاڻياٺ ۽ هيٺسنڌي هڏي جو گودو ٻئي هائيلن ڪارٽليج لاءِ خوراڪ جا وسيلا آهن. انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ وسيلي جي کوٽ ڳرڻ جو سبب بڻجي ٿي. ورهين سان ڪارٽليج گسندو وڃي ٿو. ڪارٽليج ۾ پاڻ مرادو بحال ٿيڻ جي سگهه تمام محدود هوندي آهي. نئون ٺهندڙ تاندورو عام طور اصل هائيلن ڪارٽليج کان گهٽ معيار واري ريشي ڪارٽليج جي وڏي حصي تي مشتمل هوندو آهي. نتيجي طور، وقت سان ڪارٽليج ۾ نيون ڏارون ۽ ڦاٽ پيدا ٿيندا آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/science/cartilage|title=Cartilage|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=2021-06-23}}</ref>
===مينسڪس===
{{Main|وچيون مينسڪس|پاسائتو مينسڪس}}
گوڏي جي سنڌي جي [[سنڌي ڊسڪ]]ن کي مينسڪس چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ اهي سنڌي جاءِ کي رڳو جزوي طور ورهائين ٿيون.<ref name="Platzer" />{{rp|26}} اهي ٻه ڊسڪون، وچيون مينسڪس ۽ پاسائتو مينسڪس، ڳنڍيندڙ تاندوري مان ٺهيل آهن، جن ۾ ڪارٽليج جهڙا جيوگهرڙا رکندڙ گهڻا ڪوليجن ريشا هوندا آهن. مضبوط ريشا هڪ ڳانڍاپي کان ٻئي ڳانڍاپي تائين مينسڪس سان گڏ هلن ٿا، جڏهن ته ڪمزور شعاعي ريشا انهن سان هڪٻئي ۾ اڻيل هوندا آهن. مينسڪس گوڏي جي سنڌي جي مرڪز ۾ چپٽا، پاسائتي پاسي سائنوويئل جهلي سان ڳنڍيل، ۽ پنڊيءَ جي هڏي جي سطح مٿان حرڪت ڪرڻ جي قابل هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|208}}<ref>{{cite web|last=Gibbon|first=Anthony|title=Knee Anatomy|url=http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|publisher=North Yorkshire Orthopaedic Specialists|access-date=6 February 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423141216/http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|archive-date=23 April 2013}}</ref> مينسڪس جون مٿيون ۽ هيٺيون سطحون آزاد هونديون آهن. هر مينسڪس جا اڳيان ۽ پٺيان سڱ هوندا آهن، جيڪي پنڊيءَ جي هڏي جي وچڪنڊائيلي علائقي ۾ ملن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/>
وچيون مينسڪس وڏو، گهٽ وڪريل ۽ سنهو هوندو آهي. ان جو پٺيون سڱ (14 ملي ميٽر) اڳئين سڱ (6 ملي ميٽر) کان ٿلهو هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
پاسائتو مينسڪس ننڍو، وڌيڪ وڪريل (لڳ ڀڳ گول) ۽ وچئين مينسڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هڪجهڙي ٿولهه (10 ملي ميٽر) وارو هوندو آهي. پاسائتو مينسڪس سنڌي پوش سان گهٽ ڳنڍيل هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ ان جي پٺئين-پاسائتي سطح مان [[پوپليٽيئس]] ٽينڊن گذري ٿو، جيڪو مينسڪس کي پوش کان جدا ڪري ٿو. پوپليٽيئس ٽينڊن پاسائتي مينسڪس سان ڳنڍيل نه هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
===رباط===
[[File:Knee diagram.svg|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-پاسائتو پاسو]]
[[File:Knee medial view.gif|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-وچيون پاسو]]
گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙيندڙ رباط حرڪتن کي محدود ڪري استحڪام فراهم ڪن ٿا ۽ مينسڪس توڙي ڪيترن برسن سان گڏجي سنڌي پوش جي بچاءَ ڪن ٿا.<ref>{{Citation |last1=Goldman |first1=Lee |title=Goldman's Cecil Medicine |date=2012 |work= |pages=vii |publisher=Elsevier |last2=Schafer |first2=Andrew I.|doi=10.1016/b978-1-4377-1604-7.00513-3 |doi-access=free }}</ref>
====پوش اندر====
گوڏي کي [[صليبي رباط]]ن جو هڪ جوڙو مستحڪم رکي ٿو. اهي ٻئي رباط سائنوويئم کان ٻاهر، پر پوش جي اندر موجود رباط آهن.<ref name="pmid20110155">{{cite journal |vauthors=Kam CK, Chee DW, Peh WC |title=Magnetic resonance imaging of cruciate ligament injuries of the knee |journal=Canadian Association of Radiologists Journal |volume=61 |issue=2 |pages=80–89 |date=April 2010 |pmid=20110155 |doi=10.1016/j.carj.2009.11.003 |s2cid=40819119 |url=}}</ref> [[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي پاسائتي ڪنڊائيل]] کان اڳئين [[وچڪنڊائيلي علائقي]] تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/> اڳيون صليبي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو اڳتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> گوڏي جي وٽجڻ يا مُڙڻ دوران اهو اڪثر ڦاٽي پوندو آهي.<ref>{{Cite web |title=ACL injury - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |access-date=2022-12-30 |website=Mayo Clinic |language=en |archive-date=2018-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123174932/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |url-status=live }}</ref> [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] کان پٺئين وچڪنڊائيلي علائقي تائين پکڙيل هوندو آهي. هي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ پٺتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> هن رباط کي چوٽ لڳڻ غيرمعمولي آهي، پر رباط تي سڌي زوردار ڌڪ جي نتيجي ۾ ٿي سگهي ٿي.{{citation needed|date=April 2022}}
[[گوڏي جو آرپار رباط|آرپار رباط]] پاسائتي مينسڪس کان وچئين مينسڪس تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو مينسڪس جي اڳيان کان گذري ٿو. 10 سيڪڙو حالتن ۾ اهو ڪيترن پٽن ۾ ورهايل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|208}} ٻئي مينسڪس اڳئين پاسي هن رباط وسيلي هڪٻئي سان ڳنڍيل هوندا آهن.<ref name="Diab">{{cite book
| title = Lexicon of Orthopaedic Etymology
| url = https://books.google.com/books?id=fstFQVnw8-wC&pg=PA200
| first = Mohammad | last = Diab
| publisher = Taylor & Francis | year = 1999
| isbn = 978-9057025976 |oclc= 43779363 }}, p. 200</ref> [[پٺيون مينسڪوفيمورل رباط|پٺيون]] (ورِسبرگ جو) ۽ [[اڳيون مينسڪوفيمورل رباط]] (همفري جو) پاسائتي مينسڪس جي پٺئين سڱ کان ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل تائين پکڙيل هوندا آهن. اهي ترتيبوار پٺئين صليبي رباط جي اڳيان ۽ پٺيان کان گذرن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/><ref name="Platzer" />{{rp|208}} [[گوڏي جو ڪورونري رباط|مينسڪوٽبيئل رباط]] (يا "ڪورونري رباط") مينسڪس جي هيٺئين ڪنارن کان ٽبيئل پليٽو جي ڪنارن تائين پکڙيل هوندا آهن.
====پوش کان ٻاهر====
[[پيٽيلر رباط]] گوڏي جي ڍڪڻي کي [[پنڊيءَ جي هڏي جي ڳوڙهي]] سان ڳنڍي ٿو. ان کي ڪڏهن ڪڏهن پيٽيلر ٽينڊن پڻ چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪواڊريسيپس ٽينڊن]] (جيڪو گوڏي جي ڍڪڻي کي وڪوڙي ٿو) ۽ گوڏي جي ڍڪڻي کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍيندڙ حصي جي وچ ۾ ڪا چٽي جدائي ناهي.<ref>{{cite web |title=Definition of patellar tendon |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105032616/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |archive-date=2013-11-05 |access-date=2008-12-11 |publisher=MedicineNet.com}}</ref> هي تمام مضبوط رباط گوڏي جي ڍڪڻي کي ميڪانيڪي اُڀار ڏيڻ ۾ مدد ڪري ٿو<ref name="Moore">{{cite book |last1=Moore |first1=Keith L. |url=https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1 |title=Clinically Oriented Anatomy |last2=Dalley |first2=Arthur F. |last3=Agur |first3=Anne M. R. |publisher=[[لپنڪاٽ وليمز اينڊ ولڪنز]] |year=2006 |isbn=978-0781736398 |page=[https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1/page/594 594] |oclc=57202439 |url-access=registration}}, p. 194</ref> ۽ ران جي هڏي جي ڪنڊائيلن لاءِ ڍڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. پيٽيلر رباط جي پاسائتي ۽ وچئين پاسي، [[پاسائتو ريٽيناڪيولم|پاسائتو ۽ وچيون ريٽيناڪيولم]] [[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس ميڊيئلس|ويسٽس ميڊيئلس ڏورن]] جي ريشن کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍين ٿا. [[ايليوٽبيئل پٽي]] جا ڪجهه ريشا پاسائتي ريٽيناڪيولم ۾ پکڙجن ٿا ۽ وچيون ريٽيناڪيولم ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل مان نڪرندڙ ڪجهه آرپار ريشن کي حاصل ڪري ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
[[وچيون پاسائتو رباط]] (MCL، جنهن کي "ٽبيئل رباط" پڻ چيو ويندو آهي) [[ران جي هڏي جو وچيون ايپي ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل]] کان [[پنڊيءَ جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو ريشن جي ٽن گروهن مان ٺهيل هوندو آهي، جن مان هڪ ٻنهي هڏن جي وچ ۾ پکڙيل هوندو آهي، جڏهن ته ٻه وچئين مينسڪس سان ڳنڍيل هوندا آهن. وچيون پاسائتو رباط جزوي طور [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] سان ڍڪيل هوندو آهي ۽ [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] جو ٽينڊن ان جي هيٺان کان گذرندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} اهو گوڏي جي پاسائتي پاسي تي لڳندڙ زور ([[ويلگس بگاڙ|ويلگس]] زور) سبب گوڏي جي وچئين پاسي کي کلي مُڙڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
==ڏورا==
گوڏي جي سنڌي جي حرڪت جا ذميوار گهڻا ڏورا يا تہ ران جي [[ران جو اڳيون خانو|اڳئين]]، [[ران جو وچيون خانو|وچئين]] يا [[ران جو پٺيون خانو|پٺئين خاني]] سان واسطو رکن ٿا. سڌو ڪندڙ ڏورا عام طور اڳئين خاني سان واسطو رکن ٿا ۽ موڙيندڙ ڏورا پٺئين خاني سان. هن جا ٻه استثنا آهن: گريسلس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ وچئين خاني سان واسطو رکي ٿو، ۽ سارٽوريس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ اڳئين خاني ۾ آهي. ان کان سواءِ، [[انساني ڄنگهه#بناوت|هيٺئين ڄنگهه]] جا ڪجهه ڏورا، خاص طور [[گيسٽروڪنيميس]]، پير کي حرڪت ڏيڻ واري پنهنجي بنيادي ڪم کان علاوه گوڏي کي ڪمزور نموني موڙڻ ۾ مدد ڏين ٿا.
===سڌو ڪندڙ ڏورا===
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو|آرٽيڪيوليرس جينس]] || اڳئين [[ران جي هڏي جو جسم|فيمورل شافٽ]] جو پري وارو ڇيڙو || گوڏي جي سنڌي پوش جو ويجهو وڌاءُ || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي ڇڪڻ ||
|-valign="top"
| ''[[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس فيموريس]]'' || گڏيل [[ريڪٽس فيموريس]] ۽ [[واسٽي|واسٽس]] ڏورا || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي ||[[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] (رڳو ريڪٽس فيموريس) || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ريڪٽس فيموريس ڏورو|ريڪٽس فيموريس]] || [[اڳيون هيٺيون ايليئڪ ڪنڊو]] ۽ هڏائين ڪناري جي ٻاهرين سطح، جيڪا [[ايسيٽابيولم]] جو ايليئڪ حصو ٺاهي ٿي || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] || [[وڏو ٽروڪينٽر]]، [[انٽرٽروڪينٽرڪ لڪير]]، ۽ [[ران جي هڏي]] جي [[لينا اسپيرا]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي کي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] ۽ مستحڪم رکي ٿو || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس انٽرميڊيس ڏورو|ويسٽس انٽرميڊيس]] || اڳيون/پاسائتو [[ران جي هڏي|فيمر]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ميڊيئلس]] || [[ران جي هڏي]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
|}
===موڙيندڙ ڏورا===
'''پٺيون خانو'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]] || [[اڳيون مٿيون ايليئڪ ڪنڊو]] || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[مٿاڇري سرڪمفليڪس ايليئڪ شريان]]، پاسائتي فيمورل شريان، اونهي فيمورل شريان، هيٺ لهندڙ جينيڪيوليٽ شريان، [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || ڪُلهي جو سنڌو: موڙ، پاسائتو ڦيرو ۽ پري ڪرڻ. گوڏي جو سنڌو: موڙ ۽ وچيون ڦيرو || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]] (جزوي طور)
|-valign="top"
| [[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]] || ڊگهو مٿو: [[اسڪيئم جي ڳوڙهي]]، ننڍو مٿو: ران جي هڏي تي [[لينا اسپيرا]]<ref name=Gosling273>[[#Gosling|Gosling 2008, p. 273]]</ref> || [[فبيولا جو مٿو]]<ref name=Gosling273/>، جيڪو [[پاسائتو ٽبيئل ڪنڊائيل]] جي پٺئين حصي سان سنڌبند ٿئي ٿو || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]]، [[پوپليٽيئل شريان]] || ڊگهو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو وچيون (ٽبيئل) حصو، ننڍو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو پاسائتو (عام فبيولر) حصو<ref name=Gosling273/> || گوڏي جو [[موڙ]]، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[پاسائتو ڦيرائي ٿو]] (جڏهن گوڏو مڙيل هجي)، [[ڪُلهي جو سنڌو]] [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] (رڳو ڊگهو مٿو)<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]<ref name=Gosling273/> ([[ٽبيئل تنت|ٽبيئل]]، [[لمبر ڪرنگهي جي تنت 5|L5]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]]) || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[وچيون ڦيرو|وچئين پاسي ڦيرائي ٿو]]<ref name=Gosling273/>|| [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[ٽبيا]] جي وچئين سطح<ref name=Gosling273/> || [[پروفنڊا فيموريس]]، [[گلوٽيئل شريان (ابهام سلجھاءُ)|گلوٽيئل شريان]] || [[سائياٽڪ تنت]]<ref name=Gosling273/> || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي وچئين پاسي ڦيرائي ٿو<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]] || ران جي هڏي جو [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيون]] ۽ [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتو ڪنڊائيل]] || [[ڪيلڪينيس]] || [[سرل شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت]] مان [[ٽبيئل تنت]]، خاص طور تنتي پاڙون [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]] || گوڏي جو هلڪو [[موڙ]] ۽ [[پلينٽر فليڪشن]]|| [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پلينٽيرس ڏورو|پلينٽيرس]] || گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي کان مٿي ران جي هڏي جو پاسائتو سپراڪنڊائيلر ڪنارو || [[ٽينڊو ڪيلڪينيس]] (وچئين پاسي، [[گيسٽروڪنيميس]] ٽينڊن کان اونهو) || [[سرل شريانون]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏو موڙي ٿو ۽ [[پير]] کي [[پلينٽر فليڪس]] ڪري ٿو || [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]] || [[پاسائتي فيمورل ڪنڊائيل]] جي پاسائتي سطح جو وچيون فيسٽ || [[ٽبيئل ڪنڊائيل (ابهام سلجھاءُ)|ٽبيئل ڪنڊائيلن]] هيٺان پٺيون [[ٽبيا]] || [[پوپليٽيئل شريان]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏي جو [[وچيون ڦيرو]] ۽ [[موڙ]] ||
|-
|}
'''وچيون خانو:'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[گريسلس ڏورو|گريسلس]] || [[هيٺيون پيوبيڪ ريمس]]<ref name=Gosling266>[[#Gosling|Gosling et al. 2008, p. 266]]</ref> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[اوبٽيوريٽر شريان]] || [[اوبٽيوريٽر تنت جي اڳئين شاخ]]<ref name=Gosling266/> || گوڏي جو موڙ ۽ [[وچيون ڦيرو]]؛<ref name=Gosling266/> ڪُلهي کي ويجهو آڻڻ، ڪُلهي جو [[موڙ]] ||
|-valign="top"
|}
===رت جي پهچ===
[[File:Gray552.png|thumb|گوڏي جون شريانون]]
[[فيمورل شريان]] ۽ [[پوپليٽيئل شريان]] گوڏي جي سنڌي جي چوڌاري شرياني ڄار يا [[پليڪسس]] ٺاهڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. ان جون ڇهه مُک شاخون آهن: ٻه [[مٿيون جينيڪيولر شريانون]]، ٻه [[هيٺيون جينيڪيولر شريانون]]، [[هيٺ لهندڙ جينيڪيولر شريان]] ۽ [[اڳئين ٽبيئل موٽندڙ شريان|اڳئين ٽبيئل شريان جي موٽندڙ شاخ]].<ref>{{Cite journal |last1=Shim |first1=S. S. |last2=Leung |first2=G. |date=July 1986 |title=Blood supply of the knee joint. A microangiographic study in children and adults |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |issue=208 |pages=119–125 |doi=10.1097/00003086-198607000-00025 |issn=0009-921X |pmid=3522019}}</ref>
وچيون جينيڪيولر شريانون گوڏي جي سنڌي ۾ داخل ٿين ٿيون.
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==<span class="anchor" id="Knee injury"></span>طبي اهميت==
[[File:918 Knee Injury.jpg|thumb|right|400px|گوڏي تي پاسائتو ڌڪ وچئين پاسائتي رباط، اڳئين صليبي رباط ۽ وچئين مينسڪس کي ڦاڙي سگهي ٿو]]
[[گوڏي جو سور]] چوٽ، بي ترتيبي، ڳرڻ، ۽ [[سنڌن جي سوزش]] پيدا ڪندڙ حالتن سبب ٿيندو آهي.<ref name=Afra/> گوڏي جي سڀ کان عام خرابي کي عام طور [[پيٽيلوفيمورل سنڊروم]] چيو ويندو آهي.<ref name=Afra/> گوڏي جي سور جا گهڻا هلڪا ڪيس گهر ۾ آرام ۽ برف سان علاج ٿي سگهن ٿا، پر وڌيڪ سنگين زخمن لاءِ [[جراحي|جراحي]] سنڀال جي ضرورت پوي ٿي.<ref name=Afra/>
پيٽيلوفيمورل سنڊروم جي هڪ صورت ۾ تاندوري سان لاڳاپيل مسئلو شامل هوندو آهي، جيڪو گوڏي ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ۽ ٽروڪليا جي وچ ۾ دٻاءُ ۽ خارش پيدا ڪري ٿو (پيٽيلر دٻاءُ سنڊروم)، جنهن سبب سور ٿئي ٿو. گوڏي جي خرابي جو ٻيو وڏو قسم ڦاٽڻ، ترڪڻ يا بي جاءِ ٿيڻ تي ٻڌل آهي، جيڪو ڄنگهه کي توازن ۾ رکڻ جي گوڏي جي ساختي صلاحيت کي خراب ڪري ٿو (پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي سنڊروم). پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي سنڊروم سور، خراب توازن جو احساس، يا ٻئي پيدا ڪري سگهي ٿو.<ref name=Afra>{{cite journal|vauthors=Afra R, Schepsis A|title=Addressing patellofemoral pathology: Biomechanics and classification|journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine|date=May 28, 2008|url=http://www.rheumatologynetwork.com/articles/addressing-patellofemoral-pathology-biomechanics-and-classification|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518081310/http://www.rheumatologynetwork.com/articles/addressing-patellofemoral-pathology-biomechanics-and-classification|archive-date=May 18, 2015}}</ref>
[[پري پيٽيلر برسائٽس]]، جنهن کي ''گهر جي نوڪرياڻي جو گوڏو'' پڻ چيو ويندو آهي، [[پري پيٽيلر برسا]]، يعني اڳئين گوڏي واري برسا، جي سورناڪ سوزش آهي، جيڪا اڪثر ڇت سازي جهڙي پيشيوراڻي سرگرمي سبب ٿيندي آهي.
عمر پڻ گوڏي جي خرابين ۾ حصو وجهي ٿي. خاص طور پوڙهن ماڻهن ۾، گوڏي جو سور اڪثر [[هڏسنڌي ڳرڻ]] سبب پيدا ٿيندو آهي. ان کان سواءِ، گوڏي جي چوڌاري تاندورن جي ڪمزوري به مسئلي ۾ حصو وجهي سگهي ٿي.<ref name=Pill>{{cite journal |vauthors=Pill SG, Khoury LD, Chin GC |title=MRI for evaluating knee pain in older patients: How useful is it? |journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine |series=<!-- --> |date=October 29, 2008 |volume=25 |issue=11 |url=http://www.rheumatologynetwork.com/articles/mri-evaluating-knee-pain-older-patients-how-useful-it |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518081407/http://www.rheumatologynetwork.com/articles/mri-evaluating-knee-pain-older-patients-how-useful-it |archive-date=May 18, 2015 }}</ref> پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي ڪُلهي جي غيرمعمولي حالتن يا چوڌاري رباطن جي سختي سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name=Afra/>
[[ڪارٽليج]] جا زخم هنن سببن سان ٿي سگهن ٿا:
* حادثا (ڀڃڻ)
* زخم
* [[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]] جو هٽائڻ
* [[اڳيون صليبي رباط]] جو زخم
* [[پٺيون صليبي رباط]] جو زخم
* [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] جو زخم
* [[وچئين گوڏي جا زخم]]
* گوڏي تي گهڻو زور.
هر اهڙو ڪم، جنهن دوران گوڏن تي سخت دٻاءُ پوي، ڪارٽليج لاءِ نقصانڪار ٿي سگهي ٿو. اهو خاص طور انهن پيشائن ۾ ٿيندو آهي، جن ۾ ماڻهن کي بار بار هلڻو، وزن کڻڻو يا ويهڪ ڪرڻي پوي ٿي. سور جا ٻيا سبب گوڏن جو حد کان وڌيڪ استعمال ۽ گسجڻ ٿي سگهن ٿا، خاص طور [[ڏوري ڪمزوري]] ۽ [[وڌيڪ وزن]] سان گڏ.
عام شڪايتون:
* سور وارو، بند، لاڪ ٿيل يا سُڄيل گوڏو.
* متاثر ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن محسوس ڪندا آهن تہ سندن گوڏا ڄڻ هاڻي جهڪي پوندا، يا کين پنهنجي حرڪت بابت بي يقيني محسوس ٿيندي آهي.
===مجموعي فٽنيس ۽ گوڏي جو زخم===
جسماني فٽنيس گوڏي جي مسئلن جي پيدا ٿيڻ سان ويجهي نموني لاڳاپيل آهي. ساڳي سرگرمي، جهڙوڪ ڏاڪڻ چڙهڻ، ڪنهن جسماني طور اڻ فٽ ماڻهوءَ ۾ پيٽيلوفيمورل دٻاءُ سبب سور پيدا ڪري سگهي ٿي، پر ڪنهن ٻئي ماڻهوءَ ۾ نه؛ يا ساڳئي ماڻهوءَ ۾ ڪنهن ٻئي وقت نه. ٿولهه گوڏي جي سور جو ٻيو وڏو سبب آهي. مثال طور، هڪ 30 ورهين جي عورت، جنهن جو وزن 18 ورهين جي عمر ۾، پنهنجي ٽن حملن کان اڳ، {{convert|120|lb|kg}} هو، ۽ هاڻي {{convert|285|lb|kg}} آهي، پنهنجي هر قدم سان پنهنجي پيٽيلوفيمورل سنڌي تي {{convert|660|lb|kg}} اضافي زور وجهي چڪي آهي.<ref>{{cite journal|author=Andrish JT|date=May 8, 2009|title=Sports injuries in weekend warriors: 20 Clinical pearls|url=http://www.psychiatrictimes.com/osteoarthritis/sports-injuries-weekend-warriors-20-clinical-pearls|url-status=dead|journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine|volume=26|issue=5|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091655/http://www.psychiatrictimes.com/osteoarthritis/sports-injuries-weekend-warriors-20-clinical-pearls|archive-date=May 18, 2015}}</ref>
===جسماني سرگرمي سبب عام زخم===
[[File:Prothese-genou-IMG 0033.jpg|thumb|مصنوعي گوڏي جا حصا ڏيکاريندڙ ماڊل]]
انهن راندين ۾، جن ۾ گوڏن تي وڏو دٻاءُ پوي ٿو، خاص طور وٽجڻ وارن زور سان، هڪ يا وڌيڪ رباطن يا ڪارٽليجن جو ڦاٽڻ عام آهي. گوڏي جي سڀ کان عام زخمن مان ڪجهه وچئين پاسي جا هوندا آهن: [[وچئين گوڏي جا زخم]].<ref>{{Cite book |last1=Campbell |first1=Willis C. |title=Campbell's Operative Orthopedics |last2=Canale |first2=S. T. |last3=Beaty |first3=James H. |publisher=Mosby/Elsevier |year=2008 |edition=11th |location=Philadelphia}}</ref>
===اڳئين صليبي رباط جو زخم===
{{Main|اڳئين صليبي رباط جو زخم}}
[[اڳيون صليبي رباط]] گوڏي جو سڀ کان گهڻو زخمي ٿيندڙ رباط آهي. هي زخم راندين دوران عام آهي. گوڏي جو وٽجڻ ACL جي حد کان وڌيڪ ڇڪجڻ يا ڦاٽڻ جو عام سبب آهي. جڏهن ACL زخمي ٿئي ٿو، تڏهن ٽڪ جو آواز ٻڌڻ ۾ اچي سگهي ٿو ۽ ڄنگهه اوچتو ساٿ ڇڏي سگهي ٿي. [[سُڄڻ (طب)|سُڄڻ]] ۽ سور کان سواءِ، هلڻ سورناڪ ٿي سگهي ٿو ۽ گوڏو غيرمستحڪم محسوس ٿيندو. اڳئين صليبي رباط جا ننڍا ڦاٽ وقت سان ڀرجي سگهن ٿا، پر مڪمل ڦاٽل ACL لاءِ جراحي جي ضرورت هوندي آهي. جراحي کان پوءِ بحالي ڊگهي ٿيندي آهي ۽ سنڌي کي مضبوط ڪرڻ لاءِ گهٽ اثر واريون ورزشون سفارش ڪيون وينديون آهن.<ref>[http://sportsmedicine.about.com/od/kneepainandinjuries/Knee_Pain_and_Injuries.htm Knee pain and injuries] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091211214909/http://sportsmedicine.about.com/od/kneepainandinjuries/Knee_Pain_and_Injuries.htm |date=2009-12-11 }} About sports online portal. 2010-01-26</ref>
===مينسڪس ڦاٽڻ جو زخم===
مينسڪس ڌڪ جذب ڪندڙن وانگر ڪم ڪن ٿا ۽ گوڏي جي [[سنڌو|سنڌي]] ۾ ٻن هڏن جي ڇيڙن کي جدا رکن ٿا. گوڏي ۾ ٻه مينسڪس هوندا آهن، وچيون (اندروني) ۽ پاسائتو (ٻاهرين). جڏهن ڪارٽليج ڦاٽي، تہ ان جو مطلب آهي تہ مينسڪس زخمي ٿيو آهي. مينسڪس جا ڦاٽ اڪثر راندين دوران، گوڏي جي وٽجڻ وقت، ٿيندا آهن. مينسڪس جو زخم بي ضرر لڳي سگهي ٿو ۽ ماڻهو ڦاٽڻ کان پوءِ هلڻ جي قابل ٿي سگهي ٿو، پر ٿوري وقت کان پوءِ سُڄڻ ۽ سور شروع ٿي ويندا آهن. ڪڏهن ڪڏهن گوڏو مُڙڻ وقت لاڪ ٿي ويندو آهي. سور اڪثر ويهڪ ڪرڻ وقت ٿيندو آهي. ننڍا [[مينسڪس جو ڦاٽ|مينسڪس ڦاٽ]] احتياطي علاج سان سنڀاليا ويندا آهن، پر گهڻا وڏا ڦاٽ جراحي گهرن ٿا.<ref>{{cite journal | title = Acute knee injuries: use of decision rules for selective radiograph ordering | vauthors = Tandeter HB, Shvartzman P, Stevens MA | journal = Am Fam Physician | date = 1 December 1999 | volume = 60 | issue = 9 | pages = 2599–2608 | pmid = 10605994}}</ref>
===ڀڃڻ===
{{unreferenced section|date=January 2022}}
[[File:Xraymachine.JPG|thumb|گوڏي جي زخم کان پوءِ ممڪن ڀڃڻن جي جاچ لاءِ [[ريڊيوگرافي]]]]
گوڏي جا ڀڃڻ ناياب آهن، پر ٿيندا آهن، خاص طور [[ٽريفڪ ٽڪر|روڊ حادثي]] جي نتيجي ۾. گوڏي جي ڀڃڻن ۾ [[پيٽلا ڀڃڻ]]، ۽ [[اوَلشن ڀڃڻ]] جو هڪ قسم [[سيگونڊ ڀڃڻ]] شامل آهن.<ref>{{Cite web |title=Radiopaedia.org |url=https://radiopaedia.org/articles/segond-fracture |access-date=2026-05-01 |website=Radiopaedia |language=en-US}}</ref> عام طور فوراً سور ۽ سُڄڻ ٿيندو آهي، ۽ ڄنگهه تي بيهڻ ۾ ڏکيائي يا بيهڻ جي ناڪامي ٿيندي آهي. ڏورا [[اينٺڻ]] ۾ هليا ويندا آهن ۽ تمام ننڍڙي حرڪت به سورناڪ ٿيندي آهي. [[ايڪس ري]] آسانيءَ سان زخم جي تصديق ڪري سگهن ٿا ۽ جراحي بي جاءِ ٿيڻ جي درجي ۽ ڀڃڻ جي قسم تي دارومدار رکندي.<ref>{{Cite web |last=Radiology (ACR) |first=Radiological Society of North America (RSNA) and American College of |title=X-ray (Radiography) - Bone |url=https://www.radiologyinfo.org/en/info/bonerad |access-date=2026-05-01 |website=Radiologyinfo.org |language=en}}</ref>
===ٽٽل ٽينڊن===
{{unreferenced section|date=July 2019}}
ٽينڊن عام طور ڏوري کي هڏي سان ڳنڍيندا آهن. گوڏي ۾ ڪواڊريسيپس ۽ پيٽيلر ٽينڊن ڪڏهن ڪڏهن ڦاٽي سگهن ٿا. انهن ٽينڊنن جا زخم تڏهن ٿيندا آهن، جڏهن گوڏي ۾ زورائتي [[ڏوري سُسڻ|ڏوري سُسڻ]] ٿئي. جيڪڏهن ٽينڊن مڪمل طور ڦاٽي وڃي، تہ ڄنگهه کي موڙڻ يا سڌو ڪرڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي. مڪمل طور ڦاٽل ٽينڊن لاءِ جراحي گهربل هوندي آهي، پر جزوي طور ڦاٽل ٽينڊن جو علاج ڄنگهه کي بي حرڪت رکڻ ۽ پوءِ [[جسماني علاج]] سان ٿي سگهي ٿو.
===حد کان وڌيڪ استعمال===
گوڏي جي حد کان وڌيڪ استعمال وارن زخمن ۾ [[ٽينڊنائٽس]]، [[برسائٽس]]، ڏورن جا ڇڪجڻ، ۽ [[ايليوٽبيئل بينڊ سنڊروم]] شامل آهن. اهي زخم اڪثر هفتن يا مهينن دوران آهستي آهستي پيدا ٿيندا آهن. اهي سرگرميون جيڪي سور پيدا ڪن ٿيون، عام طور شفا کي دير ڪنديون آهن. آرام، برف ۽ دٻاءُ گهڻن حالتن ۾ مددگار ٿيندا آهن. سُڄڻ گهٽجڻ کان پوءِ، [[گرمائش واري پٽي|گرم پيڪ]] رت جي پهچ وڌائي ۽ شفا کي هٿي ڏئي سگهن ٿا. حد کان وڌيڪ استعمال وارا گهڻا زخم وقت سان گهٽجي ويندا آهن، پر جيڪڏهن سرگرميون جلدي ٻيهر شروع ڪيون وڃن تہ اهي وري ڀڙڪي سگهن ٿا.<ref>{{cite web | url = https://www.medlineplus.gov/kneeinjuriesanddisorders.html | title = Knee injuries and disorders | archive-url = https://web.archive.org/web/20160704221329/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/kneeinjuriesanddisorders.html | archive-date = 2016-07-04 | publisher = MedLine Plus | url-status = live | date = 28 June 2016 }}</ref> ماڻهو ورزش کان اڳ گرمائش ڪرڻ، وڏي اثر وارين سرگرمين کي محدود ڪرڻ ۽ وزن کي ضابطي ۾ رکڻ سان حد کان وڌيڪ استعمال وارن زخمن جا امڪان گهٽائي سگهن ٿا.{{citation needed|date=July 2019}}
{{Anchor|HKA}}<!--Hip-knee-ankle angle redirects here-->
===ويرس يا ويلگس بگاڙ===
[[File:Hip-knee-ankle angle.png|thumb|80px|ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه.]]
گوڏي جي سطح تي [[ڪورونل سطح]] ۾ غيرمعمولي زاويه سان لاڳاپيل ٻه خرابيون آهن:
* ''[[جينو ويلگم]]'' هڪ [[ويلگس بگاڙ]] آهي، جنهن ۾ پنڊيءَ جي هڏي ران جي هڏي جي نسبت ٻاهرئين پاسي ڦريل هوندي آهي، جنهن سان knock-kneed شڪل پيدا ٿئي ٿي.
* ''[[جينو ويرم]]'' هڪ [[ويرس بگاڙ]] آهي، جنهن ۾ پنڊيءَ جي هڏي ران جي هڏي جي نسبت اندرئين پاسي ڦريل هوندي آهي، جنهن سان bowlegged بگاڙ پيدا ٿئي ٿو.
ويرس يا ويلگس بگاڙ جو درجو ''ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه'' وسيلي ماپي سگهجي ٿو،<ref name=dahl2009>{{cite journal|last1=W-Dahl|first1=Annette|last2=Toksvig-Larsen|first2=Sören|last3=Roos|first3=Ewa M|title=Association between knee alignment and knee pain in patients surgically treated for medial knee osteoarthritis by high tibial osteotomy. A one year follow-up study|journal=BMC Musculoskeletal Disorders|volume=10|issue=1|pages=154|year=2009|issn=1471-2474|doi=10.1186/1471-2474-10-154|pmid=19995425|pmc=2796991 |doi-access=free }}</ref> جيڪو فيمورل ميڪانيڪي محور ۽ [[ڀيڏي جو سنڌو|ڀيڏي جي سنڌي]] جي مرڪز جي وچ وارو زاويه آهي.<ref name="CherianKapadia2014">{{cite journal|last1=Cherian|first1=Jeffrey J.|last2=Kapadia|first2=Bhaveen H.|last3=Banerjee|first3=Samik|last4=Jauregui|first4=Julio J.|last5=Issa|first5=Kimona|last6=Mont|first6=Michael A.|title=Mechanical, Anatomical, and Kinematic Axis in TKA: Concepts and Practical Applications|journal=Current Reviews in Musculoskeletal Medicine|volume=7|issue=2|year=2014|pages=89–95|issn=1935-973X|doi=10.1007/s12178-014-9218-y|pmid=24671469|pmc=4092202}}</ref> بالغن ۾ اهو عام طور 1.0° کان 1.5° ويرس جي وچ ۾ هوندو آهي.<ref name="SheehyFelson2011">{{cite journal| vauthors = Sheehy L, Felson D, Zhang Y, Niu J, Lam YM, Segal N, Lynch J, Cooke TD | display-authors = 6 |title=Does measurement of the anatomic axis consistently predict hip-knee-ankle angle (HKA) for knee alignment studies in osteoarthritis? Analysis of long limb radiographs from the multicenter osteoarthritis (MOST) study|journal=Osteoarthritis and Cartilage|volume=19|issue=1|year=2011|pages=58–64|issn=1063-4584|doi=10.1016/j.joca.2010.09.011|pmid=20950695|pmc=3038654}}</ref> ٻارن ۾ عام حدون مختلف هونديون آهن.<ref name=Sabharwal2009>{{cite journal|last1=Sabharwal|first1=Sanjeev|last2=Zhao|first2=Caixia|title=The Hip-Knee-Ankle Angle in Children: Reference Values Based on a Full-Length Standing Radiograph|journal=The Journal of Bone and Joint Surgery, American Volume|volume=91|issue=10|year=2009|pages=2461–2468|issn=0021-9355|doi=10.2106/JBJS.I.00015|pmid=19797583}}</ref>
<gallery widths="200">
File:Hip-knee-ankle angle by age.png|عمر موجب ''ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه''، 95% [[اڳڪٿي وقفو]] سان.<ref name=Sabharwal2009/>
</gallery>
===هڏسنڌي ڳرڻ سبب دائمي سور===
{{See also|تنتي بندش#جينيڪيولر تنتي بندش}}
گوڏي جو [[هڏسنڌي ڳرڻ]] سڄي دنيا ۾ سور ۽ معذوري جو وڏو سبب آهي، جنهن جي پکڙجڻ جو اندازو آباديءَ جي 4% لڳايو ويو آهي، خاص طور پوڙهن ماڻهن ۾.<ref name="conger">{{cite journal |vauthors=Conger A, Gililland J, Anderson L, Pelt CE, Peters C, McCormick ZL |display-authors=3 |title=Genicular Nerve Radiofrequency Ablation for the Treatment of Painful Knee Osteoarthritis: Current Evidence and Future Directions |journal=Pain Medicine |volume=22 |issue=Suppl 1 |pages=S20–S23 |date=July 2021 |pmid=34308957 |doi=10.1093/pm/pnab129 |url=https://academic.oup.com/painmedicine/article/22/Supplement_1/S20/6328220 |archive-date=2024-09-18 |access-date=2024-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918113944/https://academic.oup.com/painmedicine/article/22/Supplement_1/S20/6328220 |url-status=live }}</ref> [[ريڊيوفريڪوئنسي ايبليشن#گوڏا|گوڏي جي ڪجهه تنتن جي ريڊيوفريڪوئنسي ايبليشن]] دائمي سنڌي سوزش واري سور کي گهٽائڻ لاءِ هڪ [[ٻاهرين مريض]] وارو طريقيڪار آهي.<ref name=tran-ant/><ref name=fonk/><ref name=conger/> نشانو بڻايل جينيڪيولر تنتن وٽ رکيل ننڍن اليڪٽروڊن وسيلي ريڊيوفريڪوئنسي توانائي ڏيڻ سان، علاج سنڌي پوش جي جزوي حسي تنتي محرومي حاصل ڪري ٿو.<ref name=conger/> گوڏي ۾ وسيع تنتي پهچ هئڻ باوجود، خاص طور مٿئين پاسائتي، مٿئين وچئين ۽ هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنتن کي نشانو بڻائڻ دائمي گوڏي جي سور کي گهٽائڻ لاءِ اثرائتو ايبليشن طريقو ثابت ٿيو آهي.<ref name=conger/> [[طبي تحقيق]] ۾ ڏيکاريو ويو آهي تہ اهڙو علاج طريقيڪار کان پوءِ ٻن سالن تائين گوڏي جي سور ۾ لڳ ڀڳ 50% گهٽتائي پيدا ڪري ٿو.<ref name=conger/>
===جراحي مداخلتون===
{{unreferenced section|date=July 2026}}
[[آرٿروسڪوپي]] ۽ [[آرٿروسڪوپڪ جراحي]] جي اچڻ کان اڳ، ڦاٽل ACL جي جراحي ڪرائيندڙ مريضن کي گهٽ ۾ گهٽ نو مهينا بحالي گهربل هوندي هئي، ۽ شروعات ۾ ڪيترائي هفتا پوري ڊيگهه واري پلستر ۾ گذارڻا پوندا هئا. [[اڳئين صليبي رباط جي ٻيهر جوڙجڪ|هاڻوڪين ٽيڪنيڪن]] سان، اهڙا مريض ٻن هفتن ۾ بغير بيساکين جي هلي سگهن ٿا، ۽ ڪجهه مهينن ۾ ڪجهه راندين ۾ حصو وٺي سگهن ٿا.
نئين جراحي طريقن جي ترقي کان علاوه، جاري تحقيق انهن بنيادي مسئلن تي نظر وجهي رهي آهي، جيڪي رانديگر ۾ شديد گوڏي جي زخم جو امڪان وڌائي سگهن ٿا. اهي نتيجا اثرائتن بچاءَ وارن قدمن ڏانهن وٺي وڃي سگهن ٿا، خاص طور عورت رانديگرن ۾، جن کي نسبتاً هلڪي چوٽ کان ACL ڦاٽڻ لاءِ خاص طور وڌيڪ حساس ڏيکاريو ويو آهي.
'''[[سنڌي ڪارٽليج جي مرمت]] جو علاج''':
* گوڏي جو [[آرٿروسڪوپڪ]] [[ڊيبرائڊمينٽ]] ([[آرٿروسڪوپڪ ڌوئڻ]])
* [[خودڪار ڪونڊروسائيٽ لڳائڻ|موزائڪ-پلاسٽي]]
* مائڪروفرئڪچر (آئيس-پڪنگ)
* [[خودڪار ڪونڊروسائيٽ لڳائڻ]]
* اوستيوڪونڊرل [[آٽوگرافٽ]] ۽ [[ايلوگرافٽ]]
* [[PLC ٻيهر جوڙجڪ]]
==عڪس بندي==
===ايم آر آءِ===
[[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) ۽ [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) ٻئي ايم آر آءِ جي T1 ۽ T2 وزن وارن عڪسن ۾ گهٽ شدت وارا هوندا آهن. تنهن هوندي بہ، ACL جي پري واري حصي ۾ اڪثر ڪجهه وڌيڪ سگنل واريون ليڪون ڏسڻ ۾ اينديون آهن، جنهن سبب ايم آر آءِ اسڪينن ۾ ACL، PCL جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ شدت وارو نظر اچي ٿو.<ref name="pmid20110155"/>
<gallery>
File:Knee MRI PD TSE FS Sagittal.jpg|گوڏي جي ايم آر آءِ (PD TSE FS سيجيٽل)
File:Knee MRI T1 TSE Sagittal.jpg|گوڏي جي ايم آر آءِ (T1 TSE سيجيٽل)
File:Knee MRI tse fs sag 320-R.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (سيجيٽل TSE FS)
File:Knee MRI t1 tse sag-R.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (سيجيٽل T1 TSE)
File:Knee MRI t2 tse fs cor 320.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (ڪورونل T2 TSE FS)
File:Knee MRI pd tse fs tra 320.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (آرپار PD TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis pd tse fs sag 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (سيجيٽل TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis t1 tse sag R.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (سيجيٽل T1 TSE)
File:Knee MRI osteoarthritis t2 tse fs cor 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (ڪورونل T2 TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis pd tse fs tra 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (آرپار PD TSE FS)
File:Real-time MRI - Knee (central).ogv|[[حقيقي وقت واري ايم آر آءِ]] — گوڏو
File:Knie ct.gif|گوڏي جي ايم آر
</gallery>
===ايڪس ري===
<gallery>
File:Knee plain X-ray.jpg|گوڏي جو ايڪس ري
File:Knee plain X-ray weight bearing.jpg|گوڏي جو ايڪس ري (وزن کڻندي)
File:Knee plain X-ray weight bearing flexion.jpg|گوڏي جو ايڪس ري (وزن کڻندي، موڙ سان)
</gallery>
===تصويرون===
<gallery>
File:Legamenti crociati.jpg|صليبي رباط
File:Gray348.png|کاٻو گوڏي جو سنڌو پٺيان کان، اندروني رباط ڏيکاريل.
File:Gray351.png|ساڄي گوڏي جي سنڌي جو پوش (ڦوڪيل). پاسائتو پاسو.
File:Knee skeleton lateral anterior views.svg|گوڏي جو اڳيون ۽ پاسائتو منظر.
File:Slide2CAC.JPG|گوڏي جو اڳيون منظر.
</gallery>
==ٻيا جانور==
{{unreferenced section|date=July 2019}}
انسانن ۾، ”گوڏو“ اصطلاح ٽنگ ۾ [[ران جي هڏي]]، [[پنڊيءَ جي هڏي]] ۽ [[گوڏي جي چَپڻي]] جي وچ وارن سنڌن لاءِ استعمال ٿيندو آهي.
[[چؤپايو|چؤپاين]] جهڙوڪ ڪتن، گهوڙن ۽ ڪوئن ۾، [[پوئين ٽنگ]] ۾ ران جي هڏي، پنڊيءَ جي هڏي ۽ گوڏي جي چَپڻي جي وچ وارن [[هم ساختگي (حياتيات)|هم ساخت]] سنڌن کي [[اسٽائفل سنڌو]] چيو ويندو آهي. چؤپاين ۾، خاص ڪري گهوڙن، [[کُرن وارا جانور|کُرن وارن جانورن]] ۽ هاٿين ۾، عام ٻوليءَ جو اصطلاح ”گوڏو“ گهڻو ڪري [[اڳين ٽنگ]] ۾ اڳتي مُنهن ڪندڙ سنڌي، يعني [[ڪارپل هڏيون|ڪارپس]]، لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي، جيڪو انساني [[ڪرائي]] جو هم ساخت آهي.
[[پکين جا پير ۽ ٽنگون#ڍانچو|پکين]] ۾، ”گوڏو“ ران جي هڏي ۽ ٽبيوٽارسس جي وچ وارو سنڌو آهي، جنهن ۾ گوڏي جي چَپڻي (جيڪڏهن موجود هجي) پڻ شامل آهي. عام ٻوليءَ ۾ ”گوڏو“ اصطلاح ٽبيوٽارسس ۽ ٽارسوميٽاٽارسس جي وچ واري سنڌي لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهي ٿو؛ هي سنڌو هيٺئين پاسي هوندو آهي ۽ کنڀن سان نه ڍڪيل هجڻ سبب گهڻو ڪري وڌيڪ چٽو نظر ايندو آهي، ۽ اهو انساني [[ڀيڏو|ڀيڏي]] جو هم ساخت آهي.
جيتن ۽ ٻين جانورن ۾، ”گوڏو“ اصطلاح وڏي پيماني تي ڪنهن به [[قبضي وارو سنڌو|قبضي واري سنڌي]] لاءِ استعمال ٿيندو آهي.
== پڻ ڏسو ==
* [[انساني هڏائون پڃرو]]
* [[جوڙ]]
== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:انساني اناٽومي]]
[[زمرو:جوڙ]]
gwklz9afhrdk1mgasqasxhh51qso4f9
392069
392068
2026-07-07T17:13:53Z
Intisar Ali
8681
392069
wikitext
text/x-wiki
{{short description|پرائيميٽن ۾ ڄنگهه جو سنڌو}}
{{Infobox anatomy
| Name = گوڏو
| Latin = articulatio genus
| Image = Human knees.jpg
| Caption = انساني گوڏا
| Width = 150px
| Image2 = Blausen 0597 KneeAnatomy Side.png
| Caption2 = ساڄو گوڏو (سامهون-ساڄي پاسي کان منظر)
| Precursor =
| System = [[انساني هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو|هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve = [[فيمورل تنت|فيمورل]]، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]]، [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]
| Lymph =
}}
[[انسان]]ن ۽ ٻين [[پرائيميٽ]]ن ۾، '''گوڏو''' [[ران]] کي [[ڄنگهه]] سان ڳنڍي ٿو ۽ ٻن [[سنڌو|سنڌن]] تي مشتمل هوندو آهي: هڪ [[ران جي هڏي]] ۽ [[پنڊيءَ جي هڏي]] جي وچ ۾ (ٽبيوفيمورل سنڌو)، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ [[گوڏي جي ڍڪڻي]] جي وچ ۾ (پيٽيلوفيمورل سنڌو).<ref>{{cite book |chapter=Anatomy of Knee |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KquYyFiVHtIC&pg=PA10 |pages=10–11 |first=Bimal |last=Chhajer |year=2006 |title=Knee Pain |publisher=Fusion Books |isbn=978-81-8419-181-3}}</ref> اهو انساني جسم جو سڀ کان وڏو سنڌو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Kulowski |first1=Jacob |date=July 1932 |title=Flexion contracture of the knee |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery |volume=14 |issue=3 |pages=618–663 |url=http://jbjs.org/content/14/3/618 |access-date=2015-05-08 |archive-url=https://archive.today/20160803181853/http://jbjs.org/content/14/3/618 |archive-date=2016-08-03 |url-status=dead }} Republished as: {{cite journal |pmid=17975372 |year=2007 |last1=Kulowski |first1=J |title=Flexion contracture of the knee: The mechanics of the muscular contracture and the turnbuckle cast method of treatment; with a review of fifty-five cases. 1932 |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |volume=464 |pages=4–10 |doi=10.1097/BLO.0b013e31815760ca |s2cid=9932906 |doi-access=free }}</ref> گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] سان گڏ ٿوري اندرين ۽ ٻاهرين ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏو چوٽ لڳڻ ۽ [[هڏسنڌي ڳرڻ]] جي پيدا ٿيڻ لاءِ حساس هوندو آهي.
ان کي اڪثر '''ٽبيوفيمورل''' ۽ '''پيٽيلوفيمورل''' جزن تي مشتمل ''مرڪب سنڌو'' چيو ويندو آهي.<ref name="pmid19594940">{{cite journal |doi=10.1186/1745-6673-4-19 |pmid=19594940 |pmc=2726153 |title=Occupational kneeling and radiographic tibiofemoral and patellofemoral osteoarthritis |journal=Journal of Occupational Medicine and Toxicology |volume=4 |pages=19 |year=2009 |last1=Rytter |first1=Søren |last2=Egund |first2=Niels |last3=Jensen |first3=Lilli |last4=Bonde |first4=Jens |doi-access=free }}</ref><ref name="pmid19726621">{{cite journal |doi=10.1177/0363546509341829 |pmid=19726621 |pmc=3832057 |title=Tibiofemoral and Patellofemoral Kinematics After Reconstruction of an Isolated Posterior Cruciate Ligament Injury: In Vivo Analysis During Lunge |journal=The American Journal of Sports Medicine |volume=37 |issue=12 |pages=2377–2385 |year=2009 | vauthors = Gill TJ, Van de Velde SK, Wing DW, Oh LS, Hosseini A, Li G}}</ref> ([[فبيولر پاسائتو رباط]] کي اڪثر ٽبيوفيمورل جزن سان گڏ شمار ڪيو ويندو آهي.)<ref name="pmid17764523">{{cite journal |doi=10.1111/j.1469-7580.2007.00803.x |pmid=17764523 |pmc=2375777 |title=The effect of tibiofemoral loading on proximal tibiofibular joint motion |journal=Journal of Anatomy |volume=211 |issue=5 |pages=647–653 |year=2007 |last1=Scott |first1=Jacob |last2=Lee |first2=Ho |last3=Barsoum |first3=Wael |last4=Van Den Bogert |first4=Antonie J.}}</ref>
{{TOC limit|3}}
==بناوت==
گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[سائنوويئل سنڌو|سائنوويئل سنڌي]] جو هڪ قسم آهي ۽ ٽن فعلي خانن تي مشتمل آهي: پيٽيلوفيمورل سنڌبندي، جيڪا [[گوڏي جي ڍڪڻي]]، يا "kneecap"، ۽ [[ران جي هڏي]] جي اڳئين پاسي موجود [[پيٽيلر نالي]] تي مشتمل آهي، جنهن ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ترڪندي آهي؛ ۽ وچئين ۽ پاسائتين ٽبيوفيمورل سنڌبنديون، جيڪي ران جي هڏي کي [[پنڊيءَ جي هڏي]]، يعني ڄنگهه جي هيٺئين حصي جي مُک هڏي، سان ڳنڍين ٿيون.<ref name="Burgener">{{cite book
| url = https://books.google.com/books?id=brsH_IqPzzoC&pg=PA390
| title = Differential Diagnosis in Magnetic Resonance Imaging
| first1 = Francis A. | last1 = Burgener
| first2 = Steven P. | last2 = Meyers
| first3 = Raymond K. | last3 = Tan
| first4 = Wolfgang | last4 = Zaunbauer
| publisher = Thieme | year = 2002
| isbn = 978-1588900852 |oclc= 48983197| location=Stuttgart }}, p. 390</ref> سنڌو [[سائنوويئل پاڻياٺ]] ۾ ٻڏل هوندو آهي، جيڪا [[سائنوويئل جهلي]] جي اندر موجود هوندي آهي؛ هن جهلي کي [[گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش|سنڌي پوش]] چيو ويندو آهي. گوڏي جو [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] هڪ اهڙو علائقو آهي، جيڪو تازو ٻيهر گهري جاچ ۽ تحقيق جو موضوع بڻيو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Chahla |first1=Jorge |last2=Moatshe |first2=Gilbert|last3=Dean |first3=Chase S.|last4=LaPrade |first4=Robert F.|date=2016|title=Posterolateral Corner of the Knee: Current Concepts|journal=The Archives of Bone and Joint Surgery |volume=4 |issue=2 |pages=97–103 |pmid=27200384 |pmc=4852053 }}</ref>
گوڏو جسم جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان اهم سنڌن مان هڪ آهي. اهو افقي (ڊوڙڻ ۽ هلڻ) ۽ عمودي (ٽپ ڏيڻ) رخن ۾ جسم جو وزن کڻڻ سان لاڳاپيل حرڪت ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/knee-joint/|title=Knee Joint|website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=2021-06-22}}</ref>
ڄمڻ وقت گوڏي جي ڍڪڻي رڳو [[ڪارٽليج]] مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪا ٽن کان پنجن ورهين جي عمر وچ ۾ [[هڏجڻ|هڏجي]] ([[هڏي]] ۾ تبديل ٿي) ويندي آهي. جيئن ته اها انساني جسم جي سڀ کان وڏي [[سيسامائيڊ هڏي]] آهي، تنهنڪري ان جي هڏجڻ واري عمل ۾ گهڻو وڌيڪ وقت لڳندو آهي.<ref>{{cite web|website=HowStuffWorks.com|title=Do babies have kneecaps?|url=http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315132631/http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|archive-date=2013-03-15|date=2009-02-19}}</ref>
{{gallery|mode=packed
|Gray351.png|ساڄي گوڏي جو پاسائتو پاسو
|Gray352.png|ساڄي گوڏي جو پٺيون پاسو
|Gray246.png|ران جي هڏي جون سنڌي سطحون
|Gray257.png|پنڊيءَ جي هڏي جون سنڌي سطحون
}}
===جوڙن (سنڌن) وارو حصو ===
ران جي هڏي جا مُک سنڌي جسم ان جا [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتا]] ۽ [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيان]] [[ڪنڊائيل (ايناٽامي)|ڪنڊائيل]] آهن. اهي هيٺئين ۽ پٺئين پاسي ٿورا هڪٻئي کان پري ٿين ٿا؛ پاسائتو ڪنڊائيل اڳيان کان پٺئين حصي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو هوندو آهي، جڏهن ته وچئين ڪنڊائيل جي ويڪر وڌيڪ هڪجهڙي رهندي آهي.<ref name="Platzer">{{cite book |last=Platzer |first=Werner |title=Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System |publisher=[[ٿائيمي ميڊيڪل پبلشرز|ٿائيمي]] |year=2004 |isbn=978-1588901590 |edition=5th |pages=26, 192–252 |oclc=727951508}}</ref>{{rp|206}} [[سيجيٽل سطح]] ۾ ڪنڊائيلن جي وڪڙ جو اڌوڻ پٺئين پاسي ويندي ننڍو ٿيندو وڃي ٿو. هي گهٽجندڙ اڌوڻ [[اِنوالوٽ]] وچ نقطن جو هڪ سلسلو پيدا ڪري ٿو (يعني اهي گهاڻي تي واقع هوندا آهن). ان مان ٺهندڙ آرپار محورن جو سلسلو مُڙندڙ گوڏي ۾ ترڪڻ ۽ لڙهڻ واري حرڪت جي اجازت ڏئي ٿو، جڏهن ته اهو به يقيني بڻائي ٿو ته پاسائتا رباط ايترا ڍرا رهن جو عمودي محور جي چوڌاري وچئين ڪنڊائيل جي وڪڙ سان لاڳاپيل ڦيري جي اجازت ڏئي سگهن.<ref name="Platzer" />{{rp|194–95}}
پنڊيءَ جي هڏي جي ڪنڊائيلن جو جوڙو وچڪنڊائيلي اڀار وسيلي هڪٻئي کان جدا ٿيل هوندو آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|206}} جيڪو هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين ڳوڙهي تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|202}}
گوڏي جي ڍڪڻي پڻ هڪ سنڌي جسم طور ڪم ڪري ٿي ۽ ان جي پٺئين سطح کي گوڏي جي ٽروڪليا چيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|title=The Netter collection of medical illustrations. Volume 6, Musculoskeletal system. Part II, Spine and lower limb: a compilation of paintings|author=Netter, Frank H. |date=2013|publisher=Elsevier Saunders|others=Iannotti, Joseph P., Parker, Richard D. (Orthopedist), Machado, Carlos A. G.|isbn=978-1416063827|edition=2nd|location=Philadelphia, PA|oclc=821699791}}</ref> اها سنڌي پوش جي سنهي اڳئين ڀت ۾ جڙيل هوندي آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} ان جي پٺئين سطح تي هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين سنڌي سطح هوندي آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|194}} جيڪي ٻئي [[ران جي هڏي جو وچڪنڊائيلي کڏو|پيٽيلر سطح]] سان ڳنڍيل هونديون آهن؛ هيءَ سطح هڏي جي هيٺئين ڇيڙي جي اڳئين پاسي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن کي پاڻ ۾ ملائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|192}}
===سنڌي پوش===
{{Main|گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش}}
سنڌي پوش ۾ هڪ [[سائنوويئل پاڻياٺ|سائنوويئل]] جهلي ۽ هڪ ريشي جهلي هوندي آهي، جن جي وچ ۾ چرٻيءَ جا تهه هوندا آهن. اڳئين پاسي، سائنوويئل جهلي ران جي هڏي ۽ پنڊيءَ جي هڏي ٻنهي تي ڪارٽليج جي ڪناري سان ڳنڍيل هوندي آهي، پر ران جي هڏي تي اها سپراپيٽيلر [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] يا خال سان ڳنڍجي سنڌي جاءِ کي مٿئين پاسي وڌائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|210}} [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو]] سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي چپجڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Reider-etal">{{cite journal |pmid=7204430 |url=http://www.jbjs.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7204430 |year=1981 |last1=Reider |first1=B |title=The anterior aspect of the knee joint |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery. American Volume |volume=63 |issue=3 |pages=351–356 |last2=Marshall |first2=J. L. |last3=Koslin |first3=B |last4=Ring |first4=B |last5=Girgis |first5=F. G. |doi=10.2106/00004623-198163030-00004 |url-access=subscription }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> پٺئين پاسي، سائنوويئل جهلي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن جي ڪنارن سان ڳنڍيل هوندي آهي، جنهن سان ٻه وڌاءَ (گيسٽروڪنيميس جي وچئين مٿي هيٺان سيمي ميمبرينوسس برسا ۽ گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي هيٺان پوپليٽيئل برسا) ٺهن ٿا،<ref name="Ryan 2011">{{cite book |last1=Ryan |first1=Stephanie |title=Anatomy for diagnostic imaging |date=2011 |publisher=Elsevier Ltd |isbn=978-0702029714 |oclc=
729966424 |pages=289, 292|edition=Third |chapter=Chapter 8}}</ref> جيڪي سپراپيٽيلر برسا جهڙا هوندا آهن. انهن ٻن وڌائن جي وچ ۾ سائنوويئل جهلي سنڌي جي مرڪز ۾ ٻنهي صليبي رباطن جي اڳيان کان گذري ٿي، جنهن سان اندرئين پاسي رخ رکندڙ هڪ کيسي جهڙو خال ٺهي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
سائنوويئم پوش ۽ ان جي برسن جي اندرين سطح کي ڍڪي ٿو. سائنوويئم انفراپيٽيلر چرٻيءَ واري گدي کي پڻ ڍڪي ٿو، جيڪا پيٽيلر رباط جي هيٺان موجود هوندي آهي. سائنوويئم ٻن وراڪن جي صورت ۾ چرٻيءَ واري گدي ۾ اڀري ٿو.<ref name="Ryan 2011"/>
===تنتون===
اڳئين پاسي کان ڏسڻ تي، گوڏي جي مٿئين-پاسائتي چوٿين حصي کي [[ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس انٽرميڊيس]] ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[سائياٽڪ تنت]]، مٿئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ [[عام فبيولر تنت]] تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ هيٺئين-پاسائتي چوٿين حصي ۾ هيٺئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ ورجندڙ فبيولر تنتون نمايان آهن؛ مٿئين-وچئين چوٿين حصي کي [[ويسٽس ميڊيئلس]] ۽ ويسٽس انٽرميڊيس ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]] ۽ سائياٽڪ تنتون، ۽ مٿئين وچئين جينيڪيولر تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ جڏهن ته هيٺئين-وچئين چوٿين حصي کي هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنت ۽ [[سيفينس تنت]] جي انفراپيٽيلر شاخ تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name="tran-ant">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Lam K, Baig E, Agur AM, Gofeld M |title=Anatomical Study of the Innervation of Anterior Knee Joint Capsule: Implication for Image-Guided Intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=43 |issue=4 |pages=407–414 |date=May 2018 |pmid=29557887 |doi=10.1097/AAP.0000000000000778 |url=https://www.proquest.com/docview/2720408173|id={{ProQuest|2720408173}} |url-access=subscription }}</ref><ref name="fonk">{{cite journal |vauthors=Fonkoué L, Behets C, Kouassi JK, Coyette M, Detrembleur C, Thienpont E, Cornu O|display-authors=3 |title=Distribution of sensory nerves supplying the knee joint capsule and implications for genicular blockade and radiofrequency ablation: an anatomical study |journal=Surgical and Radiologic Anatomy |volume=41 |issue=12 |pages=1461–1471 |date=December 2019 |pmid=31338537 |doi=10.1007/s00276-019-02291-y |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00276-019-02291-y|url-access=subscription }}</ref>
اوبٽيوريٽر ۽ ٽبيئل تنتن جون سنڌي شاخون گوڏي جي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏين ٿيون، جڏهن ته عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت پڻ اضافي تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ ٽبيئل تنت سڄي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏئي ٿي؛ اوبٽيوريٽر تنت جو پٺيون ڀاڱو ۽ ٽبيئل تنت پٺئين پوش جي مٿئين-وچئين حصي کي تنتي پهچ ڏين ٿا؛ جڏهن ته پٺئين پوش جي مٿئين-پاسائتي حصي کي ٽبيئل تنت، عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name=fonk/><ref name="tran-post">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Gofeld M, Chan V, Agur AM |title=Anatomical study of the innervation of posterior knee joint capsule: implication for image-guided intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=44 |issue=2 |pages=234–238 |date=February 2019 |pmid=30700618 |doi=10.1136/rapm-2018-000015 |url=https://www.proquest.com/docview/2553100556|id={{ProQuest|2553100556}} |url-access=subscription }}</ref>
===برسا===
{{Main|گوڏي جا برسا}}
ڪيترائي [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙي بيٺل آهن. سڀ کان وڏو ڳنڍيل برسا مٿي بيان ڪيل [[سپراپيٽيلر برسا]] آهي. گوڏي جي پٺئين پاسي چار تمام ننڍا برسا موجود آهن. ٻه اڻ ڳنڍيل برسا گوڏي جي ڍڪڻي جي اڳيان ۽ پيٽيلر [[ٽينڊن]] جي هيٺان موجود آهن، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ٻيا برسا پڻ موجود هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
===ڪارٽليج===
[[ڪارٽليج]] هڪ سنهو ۽ لچڪدار [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]] آهي، جيڪو [[هڏي]] جي بچاءَ ڪري ٿو ۽ يقيني بڻائي ٿو ته [[سنڌو|سنڌي]] سطحون هڪٻئي مٿان آسانيءَ سان ترڪي سگهن. ڪارٽليج گوڏي جي نرم ۽ هموار حرڪت کي يقيني بڻائي ٿو. گوڏن ۾ سنڌي ڪارٽليج جا ٻه قسم آهن: ريشي ڪارٽليج ([[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]]) ۽ [[هائيلن ڪارٽليج]]. ريشي ڪارٽليج ۾ ڇڪ سَهڻ جي سگهه هوندي آهي ۽ اهو دٻاءَ جي مزاحمت ڪري سگهي ٿو.{{clarify|date=January 2024}} هائيلن ڪارٽليج انهن سطحن کي ڍڪي ٿو، جن تي سنڌا حرڪت ڪن ٿا. سنڌي ڪارٽليج اندر ڪوليجن ريشن بابت بيننگهوف بيان ڪيو آهي ته اهي هيٺسنڌي هڏي مان شعاعي نموني نڪرن ٿا ۽ نام نهاد گوٿڪ ڪمانون ٺاهين ٿا. ڪارٽليج جي سطح تي اهي ريشا مماسي رخ ۾ نظر اچن ٿا ۽ گسجڻ جي مزاحمت وڌائين ٿا. هائيلن ڪارٽليج اندر رت جون ناليون نه هونديون آهن؛ ان جي خوراڪ ڦهلاءَ وسيلي ٿيندي آهي. سائنوويئل پاڻياٺ ۽ هيٺسنڌي هڏي جو گودو ٻئي هائيلن ڪارٽليج لاءِ خوراڪ جا وسيلا آهن. انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ وسيلي جي کوٽ ڳرڻ جو سبب بڻجي ٿي. ورهين سان ڪارٽليج گسندو وڃي ٿو. ڪارٽليج ۾ پاڻ مرادو بحال ٿيڻ جي سگهه تمام محدود هوندي آهي. نئون ٺهندڙ تاندورو عام طور اصل هائيلن ڪارٽليج کان گهٽ معيار واري ريشي ڪارٽليج جي وڏي حصي تي مشتمل هوندو آهي. نتيجي طور، وقت سان ڪارٽليج ۾ نيون ڏارون ۽ ڦاٽ پيدا ٿيندا آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/science/cartilage|title=Cartilage|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=2021-06-23}}</ref>
===مينسڪس===
{{Main|وچيون مينسڪس|پاسائتو مينسڪس}}
گوڏي جي سنڌي جي [[سنڌي ڊسڪ]]ن کي مينسڪس چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ اهي سنڌي جاءِ کي رڳو جزوي طور ورهائين ٿيون.<ref name="Platzer" />{{rp|26}} اهي ٻه ڊسڪون، وچيون مينسڪس ۽ پاسائتو مينسڪس، ڳنڍيندڙ تاندوري مان ٺهيل آهن، جن ۾ ڪارٽليج جهڙا جيوگهرڙا رکندڙ گهڻا ڪوليجن ريشا هوندا آهن. مضبوط ريشا هڪ ڳانڍاپي کان ٻئي ڳانڍاپي تائين مينسڪس سان گڏ هلن ٿا، جڏهن ته ڪمزور شعاعي ريشا انهن سان هڪٻئي ۾ اڻيل هوندا آهن. مينسڪس گوڏي جي سنڌي جي مرڪز ۾ چپٽا، پاسائتي پاسي سائنوويئل جهلي سان ڳنڍيل، ۽ پنڊيءَ جي هڏي جي سطح مٿان حرڪت ڪرڻ جي قابل هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|208}}<ref>{{cite web|last=Gibbon|first=Anthony|title=Knee Anatomy|url=http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|publisher=North Yorkshire Orthopaedic Specialists|access-date=6 February 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423141216/http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|archive-date=23 April 2013}}</ref> مينسڪس جون مٿيون ۽ هيٺيون سطحون آزاد هونديون آهن. هر مينسڪس جا اڳيان ۽ پٺيان سڱ هوندا آهن، جيڪي پنڊيءَ جي هڏي جي وچڪنڊائيلي علائقي ۾ ملن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/>
وچيون مينسڪس وڏو، گهٽ وڪريل ۽ سنهو هوندو آهي. ان جو پٺيون سڱ (14 ملي ميٽر) اڳئين سڱ (6 ملي ميٽر) کان ٿلهو هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
پاسائتو مينسڪس ننڍو، وڌيڪ وڪريل (لڳ ڀڳ گول) ۽ وچئين مينسڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هڪجهڙي ٿولهه (10 ملي ميٽر) وارو هوندو آهي. پاسائتو مينسڪس سنڌي پوش سان گهٽ ڳنڍيل هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ ان جي پٺئين-پاسائتي سطح مان [[پوپليٽيئس]] ٽينڊن گذري ٿو، جيڪو مينسڪس کي پوش کان جدا ڪري ٿو. پوپليٽيئس ٽينڊن پاسائتي مينسڪس سان ڳنڍيل نه هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
===رباط===
[[File:Knee diagram.svg|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-پاسائتو پاسو]]
[[File:Knee medial view.gif|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-وچيون پاسو]]
گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙيندڙ رباط حرڪتن کي محدود ڪري استحڪام فراهم ڪن ٿا ۽ مينسڪس توڙي ڪيترن برسن سان گڏجي سنڌي پوش جي بچاءَ ڪن ٿا.<ref>{{Citation |last1=Goldman |first1=Lee |title=Goldman's Cecil Medicine |date=2012 |work= |pages=vii |publisher=Elsevier |last2=Schafer |first2=Andrew I.|doi=10.1016/b978-1-4377-1604-7.00513-3 |doi-access=free }}</ref>
====پوش اندر====
گوڏي کي [[صليبي رباط]]ن جو هڪ جوڙو مستحڪم رکي ٿو. اهي ٻئي رباط سائنوويئم کان ٻاهر، پر پوش جي اندر موجود رباط آهن.<ref name="pmid20110155">{{cite journal |vauthors=Kam CK, Chee DW, Peh WC |title=Magnetic resonance imaging of cruciate ligament injuries of the knee |journal=Canadian Association of Radiologists Journal |volume=61 |issue=2 |pages=80–89 |date=April 2010 |pmid=20110155 |doi=10.1016/j.carj.2009.11.003 |s2cid=40819119 |url=}}</ref> [[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي پاسائتي ڪنڊائيل]] کان اڳئين [[وچڪنڊائيلي علائقي]] تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/> اڳيون صليبي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو اڳتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> گوڏي جي وٽجڻ يا مُڙڻ دوران اهو اڪثر ڦاٽي پوندو آهي.<ref>{{Cite web |title=ACL injury - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |access-date=2022-12-30 |website=Mayo Clinic |language=en |archive-date=2018-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123174932/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |url-status=live }}</ref> [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] کان پٺئين وچڪنڊائيلي علائقي تائين پکڙيل هوندو آهي. هي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ پٺتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> هن رباط کي چوٽ لڳڻ غيرمعمولي آهي، پر رباط تي سڌي زوردار ڌڪ جي نتيجي ۾ ٿي سگهي ٿي.{{citation needed|date=April 2022}}
[[گوڏي جو آرپار رباط|آرپار رباط]] پاسائتي مينسڪس کان وچئين مينسڪس تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو مينسڪس جي اڳيان کان گذري ٿو. 10 سيڪڙو حالتن ۾ اهو ڪيترن پٽن ۾ ورهايل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|208}} ٻئي مينسڪس اڳئين پاسي هن رباط وسيلي هڪٻئي سان ڳنڍيل هوندا آهن.<ref name="Diab">{{cite book
| title = Lexicon of Orthopaedic Etymology
| url = https://books.google.com/books?id=fstFQVnw8-wC&pg=PA200
| first = Mohammad | last = Diab
| publisher = Taylor & Francis | year = 1999
| isbn = 978-9057025976 |oclc= 43779363 }}, p. 200</ref> [[پٺيون مينسڪوفيمورل رباط|پٺيون]] (ورِسبرگ جو) ۽ [[اڳيون مينسڪوفيمورل رباط]] (همفري جو) پاسائتي مينسڪس جي پٺئين سڱ کان ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل تائين پکڙيل هوندا آهن. اهي ترتيبوار پٺئين صليبي رباط جي اڳيان ۽ پٺيان کان گذرن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/><ref name="Platzer" />{{rp|208}} [[گوڏي جو ڪورونري رباط|مينسڪوٽبيئل رباط]] (يا "ڪورونري رباط") مينسڪس جي هيٺئين ڪنارن کان ٽبيئل پليٽو جي ڪنارن تائين پکڙيل هوندا آهن.
====پوش کان ٻاهر====
[[پيٽيلر رباط]] گوڏي جي ڍڪڻي کي [[پنڊيءَ جي هڏي جي ڳوڙهي]] سان ڳنڍي ٿو. ان کي ڪڏهن ڪڏهن پيٽيلر ٽينڊن پڻ چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪواڊريسيپس ٽينڊن]] (جيڪو گوڏي جي ڍڪڻي کي وڪوڙي ٿو) ۽ گوڏي جي ڍڪڻي کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍيندڙ حصي جي وچ ۾ ڪا چٽي جدائي ناهي.<ref>{{cite web |title=Definition of patellar tendon |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105032616/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |archive-date=2013-11-05 |access-date=2008-12-11 |publisher=MedicineNet.com}}</ref> هي تمام مضبوط رباط گوڏي جي ڍڪڻي کي ميڪانيڪي اُڀار ڏيڻ ۾ مدد ڪري ٿو<ref name="Moore">{{cite book |last1=Moore |first1=Keith L. |url=https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1 |title=Clinically Oriented Anatomy |last2=Dalley |first2=Arthur F. |last3=Agur |first3=Anne M. R. |publisher=[[لپنڪاٽ وليمز اينڊ ولڪنز]] |year=2006 |isbn=978-0781736398 |page=[https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1/page/594 594] |oclc=57202439 |url-access=registration}}, p. 194</ref> ۽ ران جي هڏي جي ڪنڊائيلن لاءِ ڍڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. پيٽيلر رباط جي پاسائتي ۽ وچئين پاسي، [[پاسائتو ريٽيناڪيولم|پاسائتو ۽ وچيون ريٽيناڪيولم]] [[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس ميڊيئلس|ويسٽس ميڊيئلس ڏورن]] جي ريشن کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍين ٿا. [[ايليوٽبيئل پٽي]] جا ڪجهه ريشا پاسائتي ريٽيناڪيولم ۾ پکڙجن ٿا ۽ وچيون ريٽيناڪيولم ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل مان نڪرندڙ ڪجهه آرپار ريشن کي حاصل ڪري ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
[[وچيون پاسائتو رباط]] (MCL، جنهن کي "ٽبيئل رباط" پڻ چيو ويندو آهي) [[ران جي هڏي جو وچيون ايپي ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل]] کان [[پنڊيءَ جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو ريشن جي ٽن گروهن مان ٺهيل هوندو آهي، جن مان هڪ ٻنهي هڏن جي وچ ۾ پکڙيل هوندو آهي، جڏهن ته ٻه وچئين مينسڪس سان ڳنڍيل هوندا آهن. وچيون پاسائتو رباط جزوي طور [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] سان ڍڪيل هوندو آهي ۽ [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] جو ٽينڊن ان جي هيٺان کان گذرندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} اهو گوڏي جي پاسائتي پاسي تي لڳندڙ زور ([[ويلگس بگاڙ|ويلگس]] زور) سبب گوڏي جي وچئين پاسي کي کلي مُڙڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
==ڏورا==
گوڏي جي سنڌي جي حرڪت جا ذميوار گهڻا ڏورا يا تہ ران جي [[ران جو اڳيون خانو|اڳئين]]، [[ران جو وچيون خانو|وچئين]] يا [[ران جو پٺيون خانو|پٺئين خاني]] سان واسطو رکن ٿا. سڌو ڪندڙ ڏورا عام طور اڳئين خاني سان واسطو رکن ٿا ۽ موڙيندڙ ڏورا پٺئين خاني سان. هن جا ٻه استثنا آهن: گريسلس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ وچئين خاني سان واسطو رکي ٿو، ۽ سارٽوريس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ اڳئين خاني ۾ آهي. ان کان سواءِ، [[انساني ڄنگهه#بناوت|هيٺئين ڄنگهه]] جا ڪجهه ڏورا، خاص طور [[گيسٽروڪنيميس]]، پير کي حرڪت ڏيڻ واري پنهنجي بنيادي ڪم کان علاوه گوڏي کي ڪمزور نموني موڙڻ ۾ مدد ڏين ٿا.
===سڌو ڪندڙ ڏورا===
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو|آرٽيڪيوليرس جينس]] || اڳئين [[ران جي هڏي جو جسم|فيمورل شافٽ]] جو پري وارو ڇيڙو || گوڏي جي سنڌي پوش جو ويجهو وڌاءُ || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي ڇڪڻ ||
|-valign="top"
| ''[[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس فيموريس]]'' || گڏيل [[ريڪٽس فيموريس]] ۽ [[واسٽي|واسٽس]] ڏورا || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي ||[[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] (رڳو ريڪٽس فيموريس) || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ريڪٽس فيموريس ڏورو|ريڪٽس فيموريس]] || [[اڳيون هيٺيون ايليئڪ ڪنڊو]] ۽ هڏائين ڪناري جي ٻاهرين سطح، جيڪا [[ايسيٽابيولم]] جو ايليئڪ حصو ٺاهي ٿي || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] || [[وڏو ٽروڪينٽر]]، [[انٽرٽروڪينٽرڪ لڪير]]، ۽ [[ران جي هڏي]] جي [[لينا اسپيرا]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي کي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] ۽ مستحڪم رکي ٿو || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس انٽرميڊيس ڏورو|ويسٽس انٽرميڊيس]] || اڳيون/پاسائتو [[ران جي هڏي|فيمر]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ميڊيئلس]] || [[ران جي هڏي]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
|}
===موڙيندڙ ڏورا===
'''پٺيون خانو'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]] || [[اڳيون مٿيون ايليئڪ ڪنڊو]] || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[مٿاڇري سرڪمفليڪس ايليئڪ شريان]]، پاسائتي فيمورل شريان، اونهي فيمورل شريان، هيٺ لهندڙ جينيڪيوليٽ شريان، [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || ڪُلهي جو سنڌو: موڙ، پاسائتو ڦيرو ۽ پري ڪرڻ. گوڏي جو سنڌو: موڙ ۽ وچيون ڦيرو || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]] (جزوي طور)
|-valign="top"
| [[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]] || ڊگهو مٿو: [[اسڪيئم جي ڳوڙهي]]، ننڍو مٿو: ران جي هڏي تي [[لينا اسپيرا]]<ref name=Gosling273>[[#Gosling|Gosling 2008, p. 273]]</ref> || [[فبيولا جو مٿو]]<ref name=Gosling273/>، جيڪو [[پاسائتو ٽبيئل ڪنڊائيل]] جي پٺئين حصي سان سنڌبند ٿئي ٿو || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]]، [[پوپليٽيئل شريان]] || ڊگهو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو وچيون (ٽبيئل) حصو، ننڍو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو پاسائتو (عام فبيولر) حصو<ref name=Gosling273/> || گوڏي جو [[موڙ]]، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[پاسائتو ڦيرائي ٿو]] (جڏهن گوڏو مڙيل هجي)، [[ڪُلهي جو سنڌو]] [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] (رڳو ڊگهو مٿو)<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]<ref name=Gosling273/> ([[ٽبيئل تنت|ٽبيئل]]، [[لمبر ڪرنگهي جي تنت 5|L5]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]]) || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[وچيون ڦيرو|وچئين پاسي ڦيرائي ٿو]]<ref name=Gosling273/>|| [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[ٽبيا]] جي وچئين سطح<ref name=Gosling273/> || [[پروفنڊا فيموريس]]، [[گلوٽيئل شريان (ابهام سلجھاءُ)|گلوٽيئل شريان]] || [[سائياٽڪ تنت]]<ref name=Gosling273/> || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي وچئين پاسي ڦيرائي ٿو<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]] || ران جي هڏي جو [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيون]] ۽ [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتو ڪنڊائيل]] || [[ڪيلڪينيس]] || [[سرل شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت]] مان [[ٽبيئل تنت]]، خاص طور تنتي پاڙون [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]] || گوڏي جو هلڪو [[موڙ]] ۽ [[پلينٽر فليڪشن]]|| [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پلينٽيرس ڏورو|پلينٽيرس]] || گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي کان مٿي ران جي هڏي جو پاسائتو سپراڪنڊائيلر ڪنارو || [[ٽينڊو ڪيلڪينيس]] (وچئين پاسي، [[گيسٽروڪنيميس]] ٽينڊن کان اونهو) || [[سرل شريانون]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏو موڙي ٿو ۽ [[پير]] کي [[پلينٽر فليڪس]] ڪري ٿو || [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]] || [[پاسائتي فيمورل ڪنڊائيل]] جي پاسائتي سطح جو وچيون فيسٽ || [[ٽبيئل ڪنڊائيل (ابهام سلجھاءُ)|ٽبيئل ڪنڊائيلن]] هيٺان پٺيون [[ٽبيا]] || [[پوپليٽيئل شريان]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏي جو [[وچيون ڦيرو]] ۽ [[موڙ]] ||
|-
|}
'''وچيون خانو:'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[گريسلس ڏورو|گريسلس]] || [[هيٺيون پيوبيڪ ريمس]]<ref name=Gosling266>[[#Gosling|Gosling et al. 2008, p. 266]]</ref> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[اوبٽيوريٽر شريان]] || [[اوبٽيوريٽر تنت جي اڳئين شاخ]]<ref name=Gosling266/> || گوڏي جو موڙ ۽ [[وچيون ڦيرو]]؛<ref name=Gosling266/> ڪُلهي کي ويجهو آڻڻ، ڪُلهي جو [[موڙ]] ||
|-valign="top"
|}
===رت جي پهچ===
[[File:Gray552.png|thumb|گوڏي جون شريانون]]
[[فيمورل شريان]] ۽ [[پوپليٽيئل شريان]] گوڏي جي سنڌي جي چوڌاري شرياني ڄار يا [[پليڪسس]] ٺاهڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. ان جون ڇهه مُک شاخون آهن: ٻه [[مٿيون جينيڪيولر شريانون]]، ٻه [[هيٺيون جينيڪيولر شريانون]]، [[هيٺ لهندڙ جينيڪيولر شريان]] ۽ [[اڳئين ٽبيئل موٽندڙ شريان|اڳئين ٽبيئل شريان جي موٽندڙ شاخ]].<ref>{{Cite journal |last1=Shim |first1=S. S. |last2=Leung |first2=G. |date=July 1986 |title=Blood supply of the knee joint. A microangiographic study in children and adults |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |issue=208 |pages=119–125 |doi=10.1097/00003086-198607000-00025 |issn=0009-921X |pmid=3522019}}</ref>
وچيون جينيڪيولر شريانون گوڏي جي سنڌي ۾ داخل ٿين ٿيون.
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==<span class="anchor" id="Knee injury"></span>طبي اهميت==
[[File:918 Knee Injury.jpg|thumb|right|400px|گوڏي تي پاسائتو ڌڪ وچئين پاسائتي رباط، اڳئين صليبي رباط ۽ وچئين مينسڪس کي ڦاڙي سگهي ٿو]]
[[گوڏي جو سور]] چوٽ، بي ترتيبي، ڳرڻ، ۽ [[سنڌن جي سوزش]] پيدا ڪندڙ حالتن سبب ٿيندو آهي.<ref name=Afra/> گوڏي جي سڀ کان عام خرابي کي عام طور [[پيٽيلوفيمورل سنڊروم]] چيو ويندو آهي.<ref name=Afra/> گوڏي جي سور جا گهڻا هلڪا ڪيس گهر ۾ آرام ۽ برف سان علاج ٿي سگهن ٿا، پر وڌيڪ سنگين زخمن لاءِ [[جراحي|جراحي]] سنڀال جي ضرورت پوي ٿي.<ref name=Afra/>
پيٽيلوفيمورل سنڊروم جي هڪ صورت ۾ تاندوري سان لاڳاپيل مسئلو شامل هوندو آهي، جيڪو گوڏي ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ۽ ٽروڪليا جي وچ ۾ دٻاءُ ۽ خارش پيدا ڪري ٿو (پيٽيلر دٻاءُ سنڊروم)، جنهن سبب سور ٿئي ٿو. گوڏي جي خرابي جو ٻيو وڏو قسم ڦاٽڻ، ترڪڻ يا بي جاءِ ٿيڻ تي ٻڌل آهي، جيڪو ڄنگهه کي توازن ۾ رکڻ جي گوڏي جي ساختي صلاحيت کي خراب ڪري ٿو (پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي سنڊروم). پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي سنڊروم سور، خراب توازن جو احساس، يا ٻئي پيدا ڪري سگهي ٿو.<ref name=Afra>{{cite journal|vauthors=Afra R, Schepsis A|title=Addressing patellofemoral pathology: Biomechanics and classification|journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine|date=May 28, 2008|url=http://www.rheumatologynetwork.com/articles/addressing-patellofemoral-pathology-biomechanics-and-classification|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518081310/http://www.rheumatologynetwork.com/articles/addressing-patellofemoral-pathology-biomechanics-and-classification|archive-date=May 18, 2015}}</ref>
[[پري پيٽيلر برسائٽس]]، جنهن کي ''گهر جي نوڪرياڻي جو گوڏو'' پڻ چيو ويندو آهي، [[پري پيٽيلر برسا]]، يعني اڳئين گوڏي واري برسا، جي سورناڪ سوزش آهي، جيڪا اڪثر ڇت سازي جهڙي پيشيوراڻي سرگرمي سبب ٿيندي آهي.
عمر پڻ گوڏي جي خرابين ۾ حصو وجهي ٿي. خاص طور پوڙهن ماڻهن ۾، گوڏي جو سور اڪثر [[هڏسنڌي ڳرڻ]] سبب پيدا ٿيندو آهي. ان کان سواءِ، گوڏي جي چوڌاري تاندورن جي ڪمزوري به مسئلي ۾ حصو وجهي سگهي ٿي.<ref name=Pill>{{cite journal |vauthors=Pill SG, Khoury LD, Chin GC |title=MRI for evaluating knee pain in older patients: How useful is it? |journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine |series=<!-- --> |date=October 29, 2008 |volume=25 |issue=11 |url=http://www.rheumatologynetwork.com/articles/mri-evaluating-knee-pain-older-patients-how-useful-it |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518081407/http://www.rheumatologynetwork.com/articles/mri-evaluating-knee-pain-older-patients-how-useful-it |archive-date=May 18, 2015 }}</ref> پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي ڪُلهي جي غيرمعمولي حالتن يا چوڌاري رباطن جي سختي سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name=Afra/>
[[ڪارٽليج]] جا زخم هنن سببن سان ٿي سگهن ٿا:
* حادثا (ڀڃڻ)
* زخم
* [[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]] جو هٽائڻ
* [[اڳيون صليبي رباط]] جو زخم
* [[پٺيون صليبي رباط]] جو زخم
* [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] جو زخم
* [[وچئين گوڏي جا زخم]]
* گوڏي تي گهڻو زور.
هر اهڙو ڪم، جنهن دوران گوڏن تي سخت دٻاءُ پوي، ڪارٽليج لاءِ نقصانڪار ٿي سگهي ٿو. اهو خاص طور انهن پيشائن ۾ ٿيندو آهي، جن ۾ ماڻهن کي بار بار هلڻو، وزن کڻڻو يا ويهڪ ڪرڻي پوي ٿي. سور جا ٻيا سبب گوڏن جو حد کان وڌيڪ استعمال ۽ گسجڻ ٿي سگهن ٿا، خاص طور [[ڏوري ڪمزوري]] ۽ [[وڌيڪ وزن]] سان گڏ.
عام شڪايتون:
* سور وارو، بند، لاڪ ٿيل يا سُڄيل گوڏو.
* متاثر ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن محسوس ڪندا آهن تہ سندن گوڏا ڄڻ هاڻي جهڪي پوندا، يا کين پنهنجي حرڪت بابت بي يقيني محسوس ٿيندي آهي.
===مجموعي فٽنيس ۽ گوڏي جو زخم===
جسماني فٽنيس گوڏي جي مسئلن جي پيدا ٿيڻ سان ويجهي نموني لاڳاپيل آهي. ساڳي سرگرمي، جهڙوڪ ڏاڪڻ چڙهڻ، ڪنهن جسماني طور اڻ فٽ ماڻهوءَ ۾ پيٽيلوفيمورل دٻاءُ سبب سور پيدا ڪري سگهي ٿي، پر ڪنهن ٻئي ماڻهوءَ ۾ نه؛ يا ساڳئي ماڻهوءَ ۾ ڪنهن ٻئي وقت نه. ٿولهه گوڏي جي سور جو ٻيو وڏو سبب آهي. مثال طور، هڪ 30 ورهين جي عورت، جنهن جو وزن 18 ورهين جي عمر ۾، پنهنجي ٽن حملن کان اڳ، {{convert|120|lb|kg}} هو، ۽ هاڻي {{convert|285|lb|kg}} آهي، پنهنجي هر قدم سان پنهنجي پيٽيلوفيمورل سنڌي تي {{convert|660|lb|kg}} اضافي زور وجهي چڪي آهي.<ref>{{cite journal|author=Andrish JT|date=May 8, 2009|title=Sports injuries in weekend warriors: 20 Clinical pearls|url=http://www.psychiatrictimes.com/osteoarthritis/sports-injuries-weekend-warriors-20-clinical-pearls|url-status=dead|journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine|volume=26|issue=5|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091655/http://www.psychiatrictimes.com/osteoarthritis/sports-injuries-weekend-warriors-20-clinical-pearls|archive-date=May 18, 2015}}</ref>
===جسماني سرگرمي سبب عام زخم===
[[File:Prothese-genou-IMG 0033.jpg|thumb|مصنوعي گوڏي جا حصا ڏيکاريندڙ ماڊل]]
انهن راندين ۾، جن ۾ گوڏن تي وڏو دٻاءُ پوي ٿو، خاص طور وٽجڻ وارن زور سان، هڪ يا وڌيڪ رباطن يا ڪارٽليجن جو ڦاٽڻ عام آهي. گوڏي جي سڀ کان عام زخمن مان ڪجهه وچئين پاسي جا هوندا آهن: [[وچئين گوڏي جا زخم]].<ref>{{Cite book |last1=Campbell |first1=Willis C. |title=Campbell's Operative Orthopedics |last2=Canale |first2=S. T. |last3=Beaty |first3=James H. |publisher=Mosby/Elsevier |year=2008 |edition=11th |location=Philadelphia}}</ref>
===اڳئين صليبي رباط جو زخم===
{{Main|اڳئين صليبي رباط جو زخم}}
[[اڳيون صليبي رباط]] گوڏي جو سڀ کان گهڻو زخمي ٿيندڙ رباط آهي. هي زخم راندين دوران عام آهي. گوڏي جو وٽجڻ ACL جي حد کان وڌيڪ ڇڪجڻ يا ڦاٽڻ جو عام سبب آهي. جڏهن ACL زخمي ٿئي ٿو، تڏهن ٽڪ جو آواز ٻڌڻ ۾ اچي سگهي ٿو ۽ ڄنگهه اوچتو ساٿ ڇڏي سگهي ٿي. [[سُڄڻ (طب)|سُڄڻ]] ۽ سور کان سواءِ، هلڻ سورناڪ ٿي سگهي ٿو ۽ گوڏو غيرمستحڪم محسوس ٿيندو. اڳئين صليبي رباط جا ننڍا ڦاٽ وقت سان ڀرجي سگهن ٿا، پر مڪمل ڦاٽل ACL لاءِ جراحي جي ضرورت هوندي آهي. جراحي کان پوءِ بحالي ڊگهي ٿيندي آهي ۽ سنڌي کي مضبوط ڪرڻ لاءِ گهٽ اثر واريون ورزشون سفارش ڪيون وينديون آهن.<ref>[http://sportsmedicine.about.com/od/kneepainandinjuries/Knee_Pain_and_Injuries.htm Knee pain and injuries] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091211214909/http://sportsmedicine.about.com/od/kneepainandinjuries/Knee_Pain_and_Injuries.htm |date=2009-12-11 }} About sports online portal. 2010-01-26</ref>
===مينسڪس ڦاٽڻ جو زخم===
مينسڪس ڌڪ جذب ڪندڙن وانگر ڪم ڪن ٿا ۽ گوڏي جي [[سنڌو|سنڌي]] ۾ ٻن هڏن جي ڇيڙن کي جدا رکن ٿا. گوڏي ۾ ٻه مينسڪس هوندا آهن، وچيون (اندروني) ۽ پاسائتو (ٻاهرين). جڏهن ڪارٽليج ڦاٽي، تہ ان جو مطلب آهي تہ مينسڪس زخمي ٿيو آهي. مينسڪس جا ڦاٽ اڪثر راندين دوران، گوڏي جي وٽجڻ وقت، ٿيندا آهن. مينسڪس جو زخم بي ضرر لڳي سگهي ٿو ۽ ماڻهو ڦاٽڻ کان پوءِ هلڻ جي قابل ٿي سگهي ٿو، پر ٿوري وقت کان پوءِ سُڄڻ ۽ سور شروع ٿي ويندا آهن. ڪڏهن ڪڏهن گوڏو مُڙڻ وقت لاڪ ٿي ويندو آهي. سور اڪثر ويهڪ ڪرڻ وقت ٿيندو آهي. ننڍا [[مينسڪس جو ڦاٽ|مينسڪس ڦاٽ]] احتياطي علاج سان سنڀاليا ويندا آهن، پر گهڻا وڏا ڦاٽ جراحي گهرن ٿا.<ref>{{cite journal | title = Acute knee injuries: use of decision rules for selective radiograph ordering | vauthors = Tandeter HB, Shvartzman P, Stevens MA | journal = Am Fam Physician | date = 1 December 1999 | volume = 60 | issue = 9 | pages = 2599–2608 | pmid = 10605994}}</ref>
===ڀڃڻ===
{{unreferenced section|date=January 2022}}
[[File:Xraymachine.JPG|thumb|گوڏي جي زخم کان پوءِ ممڪن ڀڃڻن جي جاچ لاءِ [[ريڊيوگرافي]]]]
گوڏي جا ڀڃڻ ناياب آهن، پر ٿيندا آهن، خاص طور [[ٽريفڪ ٽڪر|روڊ حادثي]] جي نتيجي ۾. گوڏي جي ڀڃڻن ۾ [[پيٽلا ڀڃڻ]]، ۽ [[اوَلشن ڀڃڻ]] جو هڪ قسم [[سيگونڊ ڀڃڻ]] شامل آهن.<ref>{{Cite web |title=Radiopaedia.org |url=https://radiopaedia.org/articles/segond-fracture |access-date=2026-05-01 |website=Radiopaedia |language=en-US}}</ref> عام طور فوراً سور ۽ سُڄڻ ٿيندو آهي، ۽ ڄنگهه تي بيهڻ ۾ ڏکيائي يا بيهڻ جي ناڪامي ٿيندي آهي. ڏورا [[اينٺڻ]] ۾ هليا ويندا آهن ۽ تمام ننڍڙي حرڪت به سورناڪ ٿيندي آهي. [[ايڪس ري]] آسانيءَ سان زخم جي تصديق ڪري سگهن ٿا ۽ جراحي بي جاءِ ٿيڻ جي درجي ۽ ڀڃڻ جي قسم تي دارومدار رکندي.<ref>{{Cite web |last=Radiology (ACR) |first=Radiological Society of North America (RSNA) and American College of |title=X-ray (Radiography) - Bone |url=https://www.radiologyinfo.org/en/info/bonerad |access-date=2026-05-01 |website=Radiologyinfo.org |language=en}}</ref>
===ٽٽل ٽينڊن===
{{unreferenced section|date=July 2019}}
ٽينڊن عام طور ڏوري کي هڏي سان ڳنڍيندا آهن. گوڏي ۾ ڪواڊريسيپس ۽ پيٽيلر ٽينڊن ڪڏهن ڪڏهن ڦاٽي سگهن ٿا. انهن ٽينڊنن جا زخم تڏهن ٿيندا آهن، جڏهن گوڏي ۾ زورائتي [[ڏوري سُسڻ|ڏوري سُسڻ]] ٿئي. جيڪڏهن ٽينڊن مڪمل طور ڦاٽي وڃي، تہ ڄنگهه کي موڙڻ يا سڌو ڪرڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي. مڪمل طور ڦاٽل ٽينڊن لاءِ جراحي گهربل هوندي آهي، پر جزوي طور ڦاٽل ٽينڊن جو علاج ڄنگهه کي بي حرڪت رکڻ ۽ پوءِ [[جسماني علاج]] سان ٿي سگهي ٿو.
===حد کان وڌيڪ استعمال===
گوڏي جي حد کان وڌيڪ استعمال وارن زخمن ۾ [[ٽينڊنائٽس]]، [[برسائٽس]]، ڏورن جا ڇڪجڻ، ۽ [[ايليوٽبيئل بينڊ سنڊروم]] شامل آهن. اهي زخم اڪثر هفتن يا مهينن دوران آهستي آهستي پيدا ٿيندا آهن. اهي سرگرميون جيڪي سور پيدا ڪن ٿيون، عام طور شفا کي دير ڪنديون آهن. آرام، برف ۽ دٻاءُ گهڻن حالتن ۾ مددگار ٿيندا آهن. سُڄڻ گهٽجڻ کان پوءِ، [[گرمائش واري پٽي|گرم پيڪ]] رت جي پهچ وڌائي ۽ شفا کي هٿي ڏئي سگهن ٿا. حد کان وڌيڪ استعمال وارا گهڻا زخم وقت سان گهٽجي ويندا آهن، پر جيڪڏهن سرگرميون جلدي ٻيهر شروع ڪيون وڃن تہ اهي وري ڀڙڪي سگهن ٿا.<ref>{{cite web | url = https://www.medlineplus.gov/kneeinjuriesanddisorders.html | title = Knee injuries and disorders | archive-url = https://web.archive.org/web/20160704221329/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/kneeinjuriesanddisorders.html | archive-date = 2016-07-04 | publisher = MedLine Plus | url-status = live | date = 28 June 2016 }}</ref> ماڻهو ورزش کان اڳ گرمائش ڪرڻ، وڏي اثر وارين سرگرمين کي محدود ڪرڻ ۽ وزن کي ضابطي ۾ رکڻ سان حد کان وڌيڪ استعمال وارن زخمن جا امڪان گهٽائي سگهن ٿا.{{citation needed|date=July 2019}}
{{Anchor|HKA}}<!--Hip-knee-ankle angle redirects here-->
===ويرس يا ويلگس بگاڙ===
[[File:Hip-knee-ankle angle.png|thumb|80px|ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه.]]
گوڏي جي سطح تي [[ڪورونل سطح]] ۾ غيرمعمولي زاويه سان لاڳاپيل ٻه خرابيون آهن:
* ''[[جينو ويلگم]]'' هڪ [[ويلگس بگاڙ]] آهي، جنهن ۾ پنڊيءَ جي هڏي ران جي هڏي جي نسبت ٻاهرئين پاسي ڦريل هوندي آهي، جنهن سان knock-kneed شڪل پيدا ٿئي ٿي.
* ''[[جينو ويرم]]'' هڪ [[ويرس بگاڙ]] آهي، جنهن ۾ پنڊيءَ جي هڏي ران جي هڏي جي نسبت اندرئين پاسي ڦريل هوندي آهي، جنهن سان bowlegged بگاڙ پيدا ٿئي ٿو.
ويرس يا ويلگس بگاڙ جو درجو ''ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه'' وسيلي ماپي سگهجي ٿو،<ref name=dahl2009>{{cite journal|last1=W-Dahl|first1=Annette|last2=Toksvig-Larsen|first2=Sören|last3=Roos|first3=Ewa M|title=Association between knee alignment and knee pain in patients surgically treated for medial knee osteoarthritis by high tibial osteotomy. A one year follow-up study|journal=BMC Musculoskeletal Disorders|volume=10|issue=1|pages=154|year=2009|issn=1471-2474|doi=10.1186/1471-2474-10-154|pmid=19995425|pmc=2796991 |doi-access=free }}</ref> جيڪو فيمورل ميڪانيڪي محور ۽ [[ڀيڏي جو سنڌو|ڀيڏي جي سنڌي]] جي مرڪز جي وچ وارو زاويه آهي.<ref name="CherianKapadia2014">{{cite journal|last1=Cherian|first1=Jeffrey J.|last2=Kapadia|first2=Bhaveen H.|last3=Banerjee|first3=Samik|last4=Jauregui|first4=Julio J.|last5=Issa|first5=Kimona|last6=Mont|first6=Michael A.|title=Mechanical, Anatomical, and Kinematic Axis in TKA: Concepts and Practical Applications|journal=Current Reviews in Musculoskeletal Medicine|volume=7|issue=2|year=2014|pages=89–95|issn=1935-973X|doi=10.1007/s12178-014-9218-y|pmid=24671469|pmc=4092202}}</ref> بالغن ۾ اهو عام طور 1.0° کان 1.5° ويرس جي وچ ۾ هوندو آهي.<ref name="SheehyFelson2011">{{cite journal| vauthors = Sheehy L, Felson D, Zhang Y, Niu J, Lam YM, Segal N, Lynch J, Cooke TD | display-authors = 6 |title=Does measurement of the anatomic axis consistently predict hip-knee-ankle angle (HKA) for knee alignment studies in osteoarthritis? Analysis of long limb radiographs from the multicenter osteoarthritis (MOST) study|journal=Osteoarthritis and Cartilage|volume=19|issue=1|year=2011|pages=58–64|issn=1063-4584|doi=10.1016/j.joca.2010.09.011|pmid=20950695|pmc=3038654}}</ref> ٻارن ۾ عام حدون مختلف هونديون آهن.<ref name=Sabharwal2009>{{cite journal|last1=Sabharwal|first1=Sanjeev|last2=Zhao|first2=Caixia|title=The Hip-Knee-Ankle Angle in Children: Reference Values Based on a Full-Length Standing Radiograph|journal=The Journal of Bone and Joint Surgery, American Volume|volume=91|issue=10|year=2009|pages=2461–2468|issn=0021-9355|doi=10.2106/JBJS.I.00015|pmid=19797583}}</ref>
<gallery widths="200">
File:Hip-knee-ankle angle by age.png|عمر موجب ''ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه''، 95% [[اڳڪٿي وقفو]] سان.<ref name=Sabharwal2009/>
</gallery>
===هڏسنڌي ڳرڻ سبب دائمي سور===
{{See also|تنتي بندش#جينيڪيولر تنتي بندش}}
گوڏي جو [[هڏسنڌي ڳرڻ]] سڄي دنيا ۾ سور ۽ معذوري جو وڏو سبب آهي، جنهن جي پکڙجڻ جو اندازو آباديءَ جي 4% لڳايو ويو آهي، خاص طور پوڙهن ماڻهن ۾.<ref name="conger">{{cite journal |vauthors=Conger A, Gililland J, Anderson L, Pelt CE, Peters C, McCormick ZL |display-authors=3 |title=Genicular Nerve Radiofrequency Ablation for the Treatment of Painful Knee Osteoarthritis: Current Evidence and Future Directions |journal=Pain Medicine |volume=22 |issue=Suppl 1 |pages=S20–S23 |date=July 2021 |pmid=34308957 |doi=10.1093/pm/pnab129 |url=https://academic.oup.com/painmedicine/article/22/Supplement_1/S20/6328220 |archive-date=2024-09-18 |access-date=2024-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918113944/https://academic.oup.com/painmedicine/article/22/Supplement_1/S20/6328220 |url-status=live }}</ref> [[ريڊيوفريڪوئنسي ايبليشن#گوڏا|گوڏي جي ڪجهه تنتن جي ريڊيوفريڪوئنسي ايبليشن]] دائمي سنڌي سوزش واري سور کي گهٽائڻ لاءِ هڪ [[ٻاهرين مريض]] وارو طريقيڪار آهي.<ref name=tran-ant/><ref name=fonk/><ref name=conger/> نشانو بڻايل جينيڪيولر تنتن وٽ رکيل ننڍن اليڪٽروڊن وسيلي ريڊيوفريڪوئنسي توانائي ڏيڻ سان، علاج سنڌي پوش جي جزوي حسي تنتي محرومي حاصل ڪري ٿو.<ref name=conger/> گوڏي ۾ وسيع تنتي پهچ هئڻ باوجود، خاص طور مٿئين پاسائتي، مٿئين وچئين ۽ هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنتن کي نشانو بڻائڻ دائمي گوڏي جي سور کي گهٽائڻ لاءِ اثرائتو ايبليشن طريقو ثابت ٿيو آهي.<ref name=conger/> [[طبي تحقيق]] ۾ ڏيکاريو ويو آهي تہ اهڙو علاج طريقيڪار کان پوءِ ٻن سالن تائين گوڏي جي سور ۾ لڳ ڀڳ 50% گهٽتائي پيدا ڪري ٿو.<ref name=conger/>
===جراحي مداخلتون===
{{unreferenced section|date=July 2026}}
[[آرٿروسڪوپي]] ۽ [[آرٿروسڪوپڪ جراحي]] جي اچڻ کان اڳ، ڦاٽل ACL جي جراحي ڪرائيندڙ مريضن کي گهٽ ۾ گهٽ نو مهينا بحالي گهربل هوندي هئي، ۽ شروعات ۾ ڪيترائي هفتا پوري ڊيگهه واري پلستر ۾ گذارڻا پوندا هئا. [[اڳئين صليبي رباط جي ٻيهر جوڙجڪ|هاڻوڪين ٽيڪنيڪن]] سان، اهڙا مريض ٻن هفتن ۾ بغير بيساکين جي هلي سگهن ٿا، ۽ ڪجهه مهينن ۾ ڪجهه راندين ۾ حصو وٺي سگهن ٿا.
نئين جراحي طريقن جي ترقي کان علاوه، جاري تحقيق انهن بنيادي مسئلن تي نظر وجهي رهي آهي، جيڪي رانديگر ۾ شديد گوڏي جي زخم جو امڪان وڌائي سگهن ٿا. اهي نتيجا اثرائتن بچاءَ وارن قدمن ڏانهن وٺي وڃي سگهن ٿا، خاص طور عورت رانديگرن ۾، جن کي نسبتاً هلڪي چوٽ کان ACL ڦاٽڻ لاءِ خاص طور وڌيڪ حساس ڏيکاريو ويو آهي.
'''[[سنڌي ڪارٽليج جي مرمت]] جو علاج''':
* گوڏي جو [[آرٿروسڪوپڪ]] [[ڊيبرائڊمينٽ]] ([[آرٿروسڪوپڪ ڌوئڻ]])
* [[خودڪار ڪونڊروسائيٽ لڳائڻ|موزائڪ-پلاسٽي]]
* مائڪروفرئڪچر (آئيس-پڪنگ)
* [[خودڪار ڪونڊروسائيٽ لڳائڻ]]
* اوستيوڪونڊرل [[آٽوگرافٽ]] ۽ [[ايلوگرافٽ]]
* [[PLC ٻيهر جوڙجڪ]]
==عڪس بندي==
===ايم آر آءِ===
[[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) ۽ [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) ٻئي ايم آر آءِ جي T1 ۽ T2 وزن وارن عڪسن ۾ گهٽ شدت وارا هوندا آهن. تنهن هوندي بہ، ACL جي پري واري حصي ۾ اڪثر ڪجهه وڌيڪ سگنل واريون ليڪون ڏسڻ ۾ اينديون آهن، جنهن سبب ايم آر آءِ اسڪينن ۾ ACL، PCL جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ شدت وارو نظر اچي ٿو.<ref name="pmid20110155"/>
<gallery>
File:Knee MRI PD TSE FS Sagittal.jpg|گوڏي جي ايم آر آءِ (PD TSE FS سيجيٽل)
File:Knee MRI T1 TSE Sagittal.jpg|گوڏي جي ايم آر آءِ (T1 TSE سيجيٽل)
File:Knee MRI tse fs sag 320-R.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (سيجيٽل TSE FS)
File:Knee MRI t1 tse sag-R.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (سيجيٽل T1 TSE)
File:Knee MRI t2 tse fs cor 320.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (ڪورونل T2 TSE FS)
File:Knee MRI pd tse fs tra 320.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (آرپار PD TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis pd tse fs sag 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (سيجيٽل TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis t1 tse sag R.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (سيجيٽل T1 TSE)
File:Knee MRI osteoarthritis t2 tse fs cor 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (ڪورونل T2 TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis pd tse fs tra 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (آرپار PD TSE FS)
File:Real-time MRI - Knee (central).ogv|[[حقيقي وقت واري ايم آر آءِ]] — گوڏو
File:Knie ct.gif|گوڏي جي ايم آر
</gallery>
===ايڪس ري===
<gallery>
File:Knee plain X-ray.jpg|گوڏي جو ايڪس ري
File:Knee plain X-ray weight bearing.jpg|گوڏي جو ايڪس ري (وزن کڻندي)
File:Knee plain X-ray weight bearing flexion.jpg|گوڏي جو ايڪس ري (وزن کڻندي، موڙ سان)
</gallery>
===تصويرون===
<gallery>
File:Legamenti crociati.jpg|صليبي رباط
File:Gray348.png|کاٻو گوڏي جو سنڌو پٺيان کان، اندروني رباط ڏيکاريل.
File:Gray351.png|ساڄي گوڏي جي سنڌي جو پوش (ڦوڪيل). پاسائتو پاسو.
File:Knee skeleton lateral anterior views.svg|گوڏي جو اڳيون ۽ پاسائتو منظر.
File:Slide2CAC.JPG|گوڏي جو اڳيون منظر.
</gallery>
==ٻيا جانور==
{{unreferenced section|date=July 2026}}
انسانن ۾، ”گوڏو“ اصطلاح ٽنگ ۾ [[ران جي هڏي]]، [[پنڊيءَ جي هڏي]] ۽ [[گوڏي جي چَپڻي]] جي وچ وارن سنڌن لاءِ استعمال ٿيندو آهي.
[[چؤپايو|چؤپاين]] جهڙوڪ ڪتن، گهوڙن ۽ ڪوئن ۾، [[پوئين ٽنگ]] ۾ ران جي هڏي، پنڊيءَ جي هڏي ۽ گوڏي جي چَپڻي جي وچ وارن [[هم ساختگي (حياتيات)|هم ساخت]] سنڌن کي [[اسٽائفل سنڌو]] چيو ويندو آهي. چؤپاين ۾، خاص ڪري گهوڙن، [[کُرن وارا جانور|کُرن وارن جانورن]] ۽ هاٿين ۾، عام ٻوليءَ جو اصطلاح ”گوڏو“ گهڻو ڪري [[اڳين ٽنگ]] ۾ اڳتي مُنهن ڪندڙ سنڌي، يعني [[ڪارپل هڏيون|ڪارپس]]، لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي، جيڪو انساني [[ڪرائي]] جو هم ساخت آهي.
[[پکين جا پير ۽ ٽنگون#ڍانچو|پکين]] ۾، ”گوڏو“ ران جي هڏي ۽ ٽبيوٽارسس جي وچ وارو سنڌو آهي، جنهن ۾ گوڏي جي چَپڻي (جيڪڏهن موجود هجي) پڻ شامل آهي. عام ٻوليءَ ۾ ”گوڏو“ اصطلاح ٽبيوٽارسس ۽ ٽارسوميٽاٽارسس جي وچ واري سنڌي لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهي ٿو؛ هي سنڌو هيٺئين پاسي هوندو آهي ۽ کنڀن سان نه ڍڪيل هجڻ سبب گهڻو ڪري وڌيڪ چٽو نظر ايندو آهي، ۽ اهو انساني [[ڀيڏو|ڀيڏي]] جو هم ساخت آهي.
جيتن ۽ ٻين جانورن ۾، ”گوڏو“ اصطلاح وڏي پيماني تي ڪنهن به [[قبضي وارو سنڌو|قبضي واري سنڌي]] لاءِ استعمال ٿيندو آهي.
== پڻ ڏسو ==
* [[انساني هڏائون پڃرو]]
* [[جوڙ]]
== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:انساني اناٽومي]]
[[زمرو:جوڙ]]
8phgetppiacm33obmtbv158fmrpu5yh
392070
392069
2026-07-07T17:17:46Z
Intisar Ali
8681
392070
wikitext
text/x-wiki
{{short description|پرائيميٽن ۾ ڄنگهه جو سنڌو}}
{{Infobox anatomy
| Name = گوڏو
| Latin = articulatio genus
| Image = Human knees.jpg
| Caption = انساني گوڏا
| Width = 150px
| Image2 = Blausen 0597 KneeAnatomy Side.png
| Caption2 = ساڄو گوڏو (سامهون-ساڄي پاسي کان منظر)
| Precursor =
| System = [[انساني هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو|هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve = [[فيمورل تنت|فيمورل]]، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]]، [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]
| Lymph =
}}
[[انسان]]ن ۽ ٻين [[پرائيميٽ]]ن ۾، '''گوڏو''' [[ران]] کي [[ڄنگهه]] سان ڳنڍي ٿو ۽ ٻن [[سنڌو|سنڌن]] تي مشتمل هوندو آهي: هڪ [[ران جي هڏي]] ۽ [[پنڊيءَ جي هڏي]] جي وچ ۾ (ٽبيوفيمورل سنڌو)، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ [[گوڏي جي ڍڪڻي]] جي وچ ۾ (پيٽيلوفيمورل سنڌو).<ref>{{cite book |chapter=Anatomy of Knee |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KquYyFiVHtIC&pg=PA10 |pages=10–11 |first=Bimal |last=Chhajer |year=2006 |title=Knee Pain |publisher=Fusion Books |isbn=978-81-8419-181-3}}</ref> اهو انساني جسم جو سڀ کان وڏو سنڌو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Kulowski |first1=Jacob |date=July 1932 |title=Flexion contracture of the knee |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery |volume=14 |issue=3 |pages=618–663 |url=http://jbjs.org/content/14/3/618 |access-date=2015-05-08 |archive-url=https://archive.today/20160803181853/http://jbjs.org/content/14/3/618 |archive-date=2016-08-03 |url-status=dead }} Republished as: {{cite journal |pmid=17975372 |year=2007 |last1=Kulowski |first1=J |title=Flexion contracture of the knee: The mechanics of the muscular contracture and the turnbuckle cast method of treatment; with a review of fifty-five cases. 1932 |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |volume=464 |pages=4–10 |doi=10.1097/BLO.0b013e31815760ca |s2cid=9932906 |doi-access=free }}</ref> گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] سان گڏ ٿوري اندرين ۽ ٻاهرين ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏو چوٽ لڳڻ ۽ [[هڏسنڌي ڳرڻ]] جي پيدا ٿيڻ لاءِ حساس هوندو آهي.
ان کي اڪثر '''ٽبيوفيمورل''' ۽ '''پيٽيلوفيمورل''' جزن تي مشتمل ''مرڪب سنڌو'' چيو ويندو آهي.<ref name="pmid19594940">{{cite journal |doi=10.1186/1745-6673-4-19 |pmid=19594940 |pmc=2726153 |title=Occupational kneeling and radiographic tibiofemoral and patellofemoral osteoarthritis |journal=Journal of Occupational Medicine and Toxicology |volume=4 |pages=19 |year=2009 |last1=Rytter |first1=Søren |last2=Egund |first2=Niels |last3=Jensen |first3=Lilli |last4=Bonde |first4=Jens |doi-access=free }}</ref><ref name="pmid19726621">{{cite journal |doi=10.1177/0363546509341829 |pmid=19726621 |pmc=3832057 |title=Tibiofemoral and Patellofemoral Kinematics After Reconstruction of an Isolated Posterior Cruciate Ligament Injury: In Vivo Analysis During Lunge |journal=The American Journal of Sports Medicine |volume=37 |issue=12 |pages=2377–2385 |year=2009 | vauthors = Gill TJ, Van de Velde SK, Wing DW, Oh LS, Hosseini A, Li G}}</ref> ([[فبيولر پاسائتو رباط]] کي اڪثر ٽبيوفيمورل جزن سان گڏ شمار ڪيو ويندو آهي.)<ref name="pmid17764523">{{cite journal |doi=10.1111/j.1469-7580.2007.00803.x |pmid=17764523 |pmc=2375777 |title=The effect of tibiofemoral loading on proximal tibiofibular joint motion |journal=Journal of Anatomy |volume=211 |issue=5 |pages=647–653 |year=2007 |last1=Scott |first1=Jacob |last2=Lee |first2=Ho |last3=Barsoum |first3=Wael |last4=Van Den Bogert |first4=Antonie J.}}</ref>
{{TOC limit|3}}
==بناوت==
گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[سائنوويئل سنڌو|سائنوويئل سنڌي]] جو هڪ قسم آهي ۽ ٽن فعلي خانن تي مشتمل آهي: پيٽيلوفيمورل سنڌبندي، جيڪا [[گوڏي جي ڍڪڻي]]، يا "kneecap"، ۽ [[ران جي هڏي]] جي اڳئين پاسي موجود [[پيٽيلر نالي]] تي مشتمل آهي، جنهن ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ترڪندي آهي؛ ۽ وچئين ۽ پاسائتين ٽبيوفيمورل سنڌبنديون، جيڪي ران جي هڏي کي [[پنڊيءَ جي هڏي]]، يعني ڄنگهه جي هيٺئين حصي جي مُک هڏي، سان ڳنڍين ٿيون.<ref name="Burgener">{{cite book
| url = https://books.google.com/books?id=brsH_IqPzzoC&pg=PA390
| title = Differential Diagnosis in Magnetic Resonance Imaging
| first1 = Francis A. | last1 = Burgener
| first2 = Steven P. | last2 = Meyers
| first3 = Raymond K. | last3 = Tan
| first4 = Wolfgang | last4 = Zaunbauer
| publisher = Thieme | year = 2002
| isbn = 978-1588900852 |oclc= 48983197| location=Stuttgart }}, p. 390</ref> سنڌو [[سائنوويئل پاڻياٺ]] ۾ ٻڏل هوندو آهي، جيڪا [[سائنوويئل جهلي]] جي اندر موجود هوندي آهي؛ هن جهلي کي [[گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش|سنڌي پوش]] چيو ويندو آهي. گوڏي جو [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] هڪ اهڙو علائقو آهي، جيڪو تازو ٻيهر گهري جاچ ۽ تحقيق جو موضوع بڻيو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Chahla |first1=Jorge |last2=Moatshe |first2=Gilbert|last3=Dean |first3=Chase S.|last4=LaPrade |first4=Robert F.|date=2016|title=Posterolateral Corner of the Knee: Current Concepts|journal=The Archives of Bone and Joint Surgery |volume=4 |issue=2 |pages=97–103 |pmid=27200384 |pmc=4852053 }}</ref>
گوڏو جسم جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان اهم سنڌن مان هڪ آهي. اهو افقي (ڊوڙڻ ۽ هلڻ) ۽ عمودي (ٽپ ڏيڻ) رخن ۾ جسم جو وزن کڻڻ سان لاڳاپيل حرڪت ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/knee-joint/|title=Knee Joint|website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=2021-06-22}}</ref>
ڄمڻ وقت گوڏي جي ڍڪڻي رڳو [[ڪارٽليج]] مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪا ٽن کان پنجن ورهين جي عمر وچ ۾ [[هڏجڻ|هڏجي]] ([[هڏي]] ۾ تبديل ٿي) ويندي آهي. جيئن ته اها انساني جسم جي سڀ کان وڏي [[سيسامائيڊ هڏي]] آهي، تنهنڪري ان جي هڏجڻ واري عمل ۾ گهڻو وڌيڪ وقت لڳندو آهي.<ref>{{cite web|website=HowStuffWorks.com|title=Do babies have kneecaps?|url=http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315132631/http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|archive-date=2013-03-15|date=2009-02-19}}</ref>
{{gallery|mode=packed
|Gray351.png|ساڄي گوڏي جو پاسائتو پاسو
|Gray352.png|ساڄي گوڏي جو پٺيون پاسو
|Gray246.png|ران جي هڏي جون سنڌي سطحون
|Gray257.png|پنڊيءَ جي هڏي جون سنڌي سطحون
}}
===جوڙن (سنڌن) وارو حصو ===
ران جي هڏي جا مُک سنڌي جسم ان جا [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتا]] ۽ [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيان]] [[ڪنڊائيل (ايناٽامي)|ڪنڊائيل]] آهن. اهي هيٺئين ۽ پٺئين پاسي ٿورا هڪٻئي کان پري ٿين ٿا؛ پاسائتو ڪنڊائيل اڳيان کان پٺئين حصي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو هوندو آهي، جڏهن ته وچئين ڪنڊائيل جي ويڪر وڌيڪ هڪجهڙي رهندي آهي.<ref name="Platzer">{{cite book |last=Platzer |first=Werner |title=Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System |publisher=[[ٿائيمي ميڊيڪل پبلشرز|ٿائيمي]] |year=2004 |isbn=978-1588901590 |edition=5th |pages=26, 192–252 |oclc=727951508}}</ref>{{rp|206}} [[سيجيٽل سطح]] ۾ ڪنڊائيلن جي وڪڙ جو اڌوڻ پٺئين پاسي ويندي ننڍو ٿيندو وڃي ٿو. هي گهٽجندڙ اڌوڻ [[اِنوالوٽ]] وچ نقطن جو هڪ سلسلو پيدا ڪري ٿو (يعني اهي گهاڻي تي واقع هوندا آهن). ان مان ٺهندڙ آرپار محورن جو سلسلو مُڙندڙ گوڏي ۾ ترڪڻ ۽ لڙهڻ واري حرڪت جي اجازت ڏئي ٿو، جڏهن ته اهو به يقيني بڻائي ٿو ته پاسائتا رباط ايترا ڍرا رهن جو عمودي محور جي چوڌاري وچئين ڪنڊائيل جي وڪڙ سان لاڳاپيل ڦيري جي اجازت ڏئي سگهن.<ref name="Platzer" />{{rp|194–95}}
پنڊيءَ جي هڏي جي ڪنڊائيلن جو جوڙو وچڪنڊائيلي اڀار وسيلي هڪٻئي کان جدا ٿيل هوندو آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|206}} جيڪو هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين ڳوڙهي تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|202}}
گوڏي جي ڍڪڻي پڻ هڪ سنڌي جسم طور ڪم ڪري ٿي ۽ ان جي پٺئين سطح کي گوڏي جي ٽروڪليا چيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|title=The Netter collection of medical illustrations. Volume 6, Musculoskeletal system. Part II, Spine and lower limb: a compilation of paintings|author=Netter, Frank H. |date=2013|publisher=Elsevier Saunders|others=Iannotti, Joseph P., Parker, Richard D. (Orthopedist), Machado, Carlos A. G.|isbn=978-1416063827|edition=2nd|location=Philadelphia, PA|oclc=821699791}}</ref> اها سنڌي پوش جي سنهي اڳئين ڀت ۾ جڙيل هوندي آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} ان جي پٺئين سطح تي هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين سنڌي سطح هوندي آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|194}} جيڪي ٻئي [[ران جي هڏي جو وچڪنڊائيلي کڏو|پيٽيلر سطح]] سان ڳنڍيل هونديون آهن؛ هيءَ سطح هڏي جي هيٺئين ڇيڙي جي اڳئين پاسي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن کي پاڻ ۾ ملائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|192}}
===سنڌي پوش===
{{Main|گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش}}
سنڌي پوش ۾ هڪ [[سائنوويئل پاڻياٺ|سائنوويئل]] جهلي ۽ هڪ ريشي جهلي هوندي آهي، جن جي وچ ۾ چرٻيءَ جا تهه هوندا آهن. اڳئين پاسي، سائنوويئل جهلي ران جي هڏي ۽ پنڊيءَ جي هڏي ٻنهي تي ڪارٽليج جي ڪناري سان ڳنڍيل هوندي آهي، پر ران جي هڏي تي اها سپراپيٽيلر [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] يا خال سان ڳنڍجي سنڌي جاءِ کي مٿئين پاسي وڌائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|210}} [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو]] سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي چپجڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Reider-etal">{{cite journal |pmid=7204430 |url=http://www.jbjs.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7204430 |year=1981 |last1=Reider |first1=B |title=The anterior aspect of the knee joint |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery. American Volume |volume=63 |issue=3 |pages=351–356 |last2=Marshall |first2=J. L. |last3=Koslin |first3=B |last4=Ring |first4=B |last5=Girgis |first5=F. G. |doi=10.2106/00004623-198163030-00004 |url-access=subscription }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> پٺئين پاسي، سائنوويئل جهلي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن جي ڪنارن سان ڳنڍيل هوندي آهي، جنهن سان ٻه وڌاءَ (گيسٽروڪنيميس جي وچئين مٿي هيٺان سيمي ميمبرينوسس برسا ۽ گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي هيٺان پوپليٽيئل برسا) ٺهن ٿا،<ref name="Ryan 2011">{{cite book |last1=Ryan |first1=Stephanie |title=Anatomy for diagnostic imaging |date=2011 |publisher=Elsevier Ltd |isbn=978-0702029714 |oclc=
729966424 |pages=289, 292|edition=Third |chapter=Chapter 8}}</ref> جيڪي سپراپيٽيلر برسا جهڙا هوندا آهن. انهن ٻن وڌائن جي وچ ۾ سائنوويئل جهلي سنڌي جي مرڪز ۾ ٻنهي صليبي رباطن جي اڳيان کان گذري ٿي، جنهن سان اندرئين پاسي رخ رکندڙ هڪ کيسي جهڙو خال ٺهي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
سائنوويئم پوش ۽ ان جي برسن جي اندرين سطح کي ڍڪي ٿو. سائنوويئم انفراپيٽيلر چرٻيءَ واري گدي کي پڻ ڍڪي ٿو، جيڪا پيٽيلر رباط جي هيٺان موجود هوندي آهي. سائنوويئم ٻن وراڪن جي صورت ۾ چرٻيءَ واري گدي ۾ اڀري ٿو.<ref name="Ryan 2011"/>
===تنتون===
اڳئين پاسي کان ڏسڻ تي، گوڏي جي مٿئين-پاسائتي چوٿين حصي کي [[ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس انٽرميڊيس]] ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[سائياٽڪ تنت]]، مٿئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ [[عام فبيولر تنت]] تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ هيٺئين-پاسائتي چوٿين حصي ۾ هيٺئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ ورجندڙ فبيولر تنتون نمايان آهن؛ مٿئين-وچئين چوٿين حصي کي [[ويسٽس ميڊيئلس]] ۽ ويسٽس انٽرميڊيس ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]] ۽ سائياٽڪ تنتون، ۽ مٿئين وچئين جينيڪيولر تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ جڏهن ته هيٺئين-وچئين چوٿين حصي کي هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنت ۽ [[سيفينس تنت]] جي انفراپيٽيلر شاخ تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name="tran-ant">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Lam K, Baig E, Agur AM, Gofeld M |title=Anatomical Study of the Innervation of Anterior Knee Joint Capsule: Implication for Image-Guided Intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=43 |issue=4 |pages=407–414 |date=May 2018 |pmid=29557887 |doi=10.1097/AAP.0000000000000778 |url=https://www.proquest.com/docview/2720408173|id={{ProQuest|2720408173}} |url-access=subscription }}</ref><ref name="fonk">{{cite journal |vauthors=Fonkoué L, Behets C, Kouassi JK, Coyette M, Detrembleur C, Thienpont E, Cornu O|display-authors=3 |title=Distribution of sensory nerves supplying the knee joint capsule and implications for genicular blockade and radiofrequency ablation: an anatomical study |journal=Surgical and Radiologic Anatomy |volume=41 |issue=12 |pages=1461–1471 |date=December 2019 |pmid=31338537 |doi=10.1007/s00276-019-02291-y |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00276-019-02291-y|url-access=subscription }}</ref>
اوبٽيوريٽر ۽ ٽبيئل تنتن جون سنڌي شاخون گوڏي جي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏين ٿيون، جڏهن ته عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت پڻ اضافي تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ ٽبيئل تنت سڄي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏئي ٿي؛ اوبٽيوريٽر تنت جو پٺيون ڀاڱو ۽ ٽبيئل تنت پٺئين پوش جي مٿئين-وچئين حصي کي تنتي پهچ ڏين ٿا؛ جڏهن ته پٺئين پوش جي مٿئين-پاسائتي حصي کي ٽبيئل تنت، عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name=fonk/><ref name="tran-post">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Gofeld M, Chan V, Agur AM |title=Anatomical study of the innervation of posterior knee joint capsule: implication for image-guided intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=44 |issue=2 |pages=234–238 |date=February 2019 |pmid=30700618 |doi=10.1136/rapm-2018-000015 |url=https://www.proquest.com/docview/2553100556|id={{ProQuest|2553100556}} |url-access=subscription }}</ref>
===برسا===
{{Main|گوڏي جا برسا}}
ڪيترائي [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙي بيٺل آهن. سڀ کان وڏو ڳنڍيل برسا مٿي بيان ڪيل [[سپراپيٽيلر برسا]] آهي. گوڏي جي پٺئين پاسي چار تمام ننڍا برسا موجود آهن. ٻه اڻ ڳنڍيل برسا گوڏي جي ڍڪڻي جي اڳيان ۽ پيٽيلر [[ٽينڊن]] جي هيٺان موجود آهن، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ٻيا برسا پڻ موجود هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
===ڪارٽليج===
[[ڪارٽليج]] هڪ سنهو ۽ لچڪدار [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]] آهي، جيڪو [[هڏي]] جي بچاءَ ڪري ٿو ۽ يقيني بڻائي ٿو ته [[سنڌو|سنڌي]] سطحون هڪٻئي مٿان آسانيءَ سان ترڪي سگهن. ڪارٽليج گوڏي جي نرم ۽ هموار حرڪت کي يقيني بڻائي ٿو. گوڏن ۾ سنڌي ڪارٽليج جا ٻه قسم آهن: ريشي ڪارٽليج ([[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]]) ۽ [[هائيلن ڪارٽليج]]. ريشي ڪارٽليج ۾ ڇڪ سَهڻ جي سگهه هوندي آهي ۽ اهو دٻاءَ جي مزاحمت ڪري سگهي ٿو.{{clarify|date=January 2024}} هائيلن ڪارٽليج انهن سطحن کي ڍڪي ٿو، جن تي سنڌا حرڪت ڪن ٿا. سنڌي ڪارٽليج اندر ڪوليجن ريشن بابت بيننگهوف بيان ڪيو آهي ته اهي هيٺسنڌي هڏي مان شعاعي نموني نڪرن ٿا ۽ نام نهاد گوٿڪ ڪمانون ٺاهين ٿا. ڪارٽليج جي سطح تي اهي ريشا مماسي رخ ۾ نظر اچن ٿا ۽ گسجڻ جي مزاحمت وڌائين ٿا. هائيلن ڪارٽليج اندر رت جون ناليون نه هونديون آهن؛ ان جي خوراڪ ڦهلاءَ وسيلي ٿيندي آهي. سائنوويئل پاڻياٺ ۽ هيٺسنڌي هڏي جو گودو ٻئي هائيلن ڪارٽليج لاءِ خوراڪ جا وسيلا آهن. انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ وسيلي جي کوٽ ڳرڻ جو سبب بڻجي ٿي. ورهين سان ڪارٽليج گسندو وڃي ٿو. ڪارٽليج ۾ پاڻ مرادو بحال ٿيڻ جي سگهه تمام محدود هوندي آهي. نئون ٺهندڙ تاندورو عام طور اصل هائيلن ڪارٽليج کان گهٽ معيار واري ريشي ڪارٽليج جي وڏي حصي تي مشتمل هوندو آهي. نتيجي طور، وقت سان ڪارٽليج ۾ نيون ڏارون ۽ ڦاٽ پيدا ٿيندا آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/science/cartilage|title=Cartilage|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=2021-06-23}}</ref>
===مينسڪس===
{{Main|وچيون مينسڪس|پاسائتو مينسڪس}}
گوڏي جي سنڌي جي [[سنڌي ڊسڪ]]ن کي مينسڪس چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ اهي سنڌي جاءِ کي رڳو جزوي طور ورهائين ٿيون.<ref name="Platzer" />{{rp|26}} اهي ٻه ڊسڪون، وچيون مينسڪس ۽ پاسائتو مينسڪس، ڳنڍيندڙ تاندوري مان ٺهيل آهن، جن ۾ ڪارٽليج جهڙا جيوگهرڙا رکندڙ گهڻا ڪوليجن ريشا هوندا آهن. مضبوط ريشا هڪ ڳانڍاپي کان ٻئي ڳانڍاپي تائين مينسڪس سان گڏ هلن ٿا، جڏهن ته ڪمزور شعاعي ريشا انهن سان هڪٻئي ۾ اڻيل هوندا آهن. مينسڪس گوڏي جي سنڌي جي مرڪز ۾ چپٽا، پاسائتي پاسي سائنوويئل جهلي سان ڳنڍيل، ۽ پنڊيءَ جي هڏي جي سطح مٿان حرڪت ڪرڻ جي قابل هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|208}}<ref>{{cite web|last=Gibbon|first=Anthony|title=Knee Anatomy|url=http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|publisher=North Yorkshire Orthopaedic Specialists|access-date=6 February 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423141216/http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|archive-date=23 April 2013}}</ref> مينسڪس جون مٿيون ۽ هيٺيون سطحون آزاد هونديون آهن. هر مينسڪس جا اڳيان ۽ پٺيان سڱ هوندا آهن، جيڪي پنڊيءَ جي هڏي جي وچڪنڊائيلي علائقي ۾ ملن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/>
وچيون مينسڪس وڏو، گهٽ وڪريل ۽ سنهو هوندو آهي. ان جو پٺيون سڱ (14 ملي ميٽر) اڳئين سڱ (6 ملي ميٽر) کان ٿلهو هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
پاسائتو مينسڪس ننڍو، وڌيڪ وڪريل (لڳ ڀڳ گول) ۽ وچئين مينسڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هڪجهڙي ٿولهه (10 ملي ميٽر) وارو هوندو آهي. پاسائتو مينسڪس سنڌي پوش سان گهٽ ڳنڍيل هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ ان جي پٺئين-پاسائتي سطح مان [[پوپليٽيئس]] ٽينڊن گذري ٿو، جيڪو مينسڪس کي پوش کان جدا ڪري ٿو. پوپليٽيئس ٽينڊن پاسائتي مينسڪس سان ڳنڍيل نه هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
===رباط===
[[File:Knee diagram.svg|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-پاسائتو پاسو]]
[[File:Knee medial view.gif|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-وچيون پاسو]]
گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙيندڙ رباط حرڪتن کي محدود ڪري استحڪام فراهم ڪن ٿا ۽ مينسڪس توڙي ڪيترن برسن سان گڏجي سنڌي پوش جي بچاءَ ڪن ٿا.<ref>{{Citation |last1=Goldman |first1=Lee |title=Goldman's Cecil Medicine |date=2012 |work= |pages=vii |publisher=Elsevier |last2=Schafer |first2=Andrew I.|doi=10.1016/b978-1-4377-1604-7.00513-3 |doi-access=free }}</ref>
====پوش اندر====
گوڏي کي [[صليبي رباط]]ن جو هڪ جوڙو مستحڪم رکي ٿو. اهي ٻئي رباط سائنوويئم کان ٻاهر، پر پوش جي اندر موجود رباط آهن.<ref name="pmid20110155">{{cite journal |vauthors=Kam CK, Chee DW, Peh WC |title=Magnetic resonance imaging of cruciate ligament injuries of the knee |journal=Canadian Association of Radiologists Journal |volume=61 |issue=2 |pages=80–89 |date=April 2010 |pmid=20110155 |doi=10.1016/j.carj.2009.11.003 |s2cid=40819119 |url=}}</ref> [[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي پاسائتي ڪنڊائيل]] کان اڳئين [[وچڪنڊائيلي علائقي]] تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/> اڳيون صليبي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو اڳتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> گوڏي جي وٽجڻ يا مُڙڻ دوران اهو اڪثر ڦاٽي پوندو آهي.<ref>{{Cite web |title=ACL injury - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |access-date=2022-12-30 |website=Mayo Clinic |language=en |archive-date=2018-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123174932/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |url-status=live }}</ref> [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] کان پٺئين وچڪنڊائيلي علائقي تائين پکڙيل هوندو آهي. هي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ پٺتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> هن رباط کي چوٽ لڳڻ غيرمعمولي آهي، پر رباط تي سڌي زوردار ڌڪ جي نتيجي ۾ ٿي سگهي ٿي.{{citation needed|date=April 2022}}
[[گوڏي جو آرپار رباط|آرپار رباط]] پاسائتي مينسڪس کان وچئين مينسڪس تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو مينسڪس جي اڳيان کان گذري ٿو. 10 سيڪڙو حالتن ۾ اهو ڪيترن پٽن ۾ ورهايل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|208}} ٻئي مينسڪس اڳئين پاسي هن رباط وسيلي هڪٻئي سان ڳنڍيل هوندا آهن.<ref name="Diab">{{cite book
| title = Lexicon of Orthopaedic Etymology
| url = https://books.google.com/books?id=fstFQVnw8-wC&pg=PA200
| first = Mohammad | last = Diab
| publisher = Taylor & Francis | year = 1999
| isbn = 978-9057025976 |oclc= 43779363 }}, p. 200</ref> [[پٺيون مينسڪوفيمورل رباط|پٺيون]] (ورِسبرگ جو) ۽ [[اڳيون مينسڪوفيمورل رباط]] (همفري جو) پاسائتي مينسڪس جي پٺئين سڱ کان ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل تائين پکڙيل هوندا آهن. اهي ترتيبوار پٺئين صليبي رباط جي اڳيان ۽ پٺيان کان گذرن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/><ref name="Platzer" />{{rp|208}} [[گوڏي جو ڪورونري رباط|مينسڪوٽبيئل رباط]] (يا "ڪورونري رباط") مينسڪس جي هيٺئين ڪنارن کان ٽبيئل پليٽو جي ڪنارن تائين پکڙيل هوندا آهن.
====پوش کان ٻاهر====
[[پيٽيلر رباط]] گوڏي جي ڍڪڻي کي [[پنڊيءَ جي هڏي جي ڳوڙهي]] سان ڳنڍي ٿو. ان کي ڪڏهن ڪڏهن پيٽيلر ٽينڊن پڻ چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪواڊريسيپس ٽينڊن]] (جيڪو گوڏي جي ڍڪڻي کي وڪوڙي ٿو) ۽ گوڏي جي ڍڪڻي کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍيندڙ حصي جي وچ ۾ ڪا چٽي جدائي ناهي.<ref>{{cite web |title=Definition of patellar tendon |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105032616/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |archive-date=2013-11-05 |access-date=2008-12-11 |publisher=MedicineNet.com}}</ref> هي تمام مضبوط رباط گوڏي جي ڍڪڻي کي ميڪانيڪي اُڀار ڏيڻ ۾ مدد ڪري ٿو<ref name="Moore">{{cite book |last1=Moore |first1=Keith L. |url=https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1 |title=Clinically Oriented Anatomy |last2=Dalley |first2=Arthur F. |last3=Agur |first3=Anne M. R. |publisher=[[لپنڪاٽ وليمز اينڊ ولڪنز]] |year=2006 |isbn=978-0781736398 |page=[https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1/page/594 594] |oclc=57202439 |url-access=registration}}, p. 194</ref> ۽ ران جي هڏي جي ڪنڊائيلن لاءِ ڍڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. پيٽيلر رباط جي پاسائتي ۽ وچئين پاسي، [[پاسائتو ريٽيناڪيولم|پاسائتو ۽ وچيون ريٽيناڪيولم]] [[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس ميڊيئلس|ويسٽس ميڊيئلس ڏورن]] جي ريشن کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍين ٿا. [[ايليوٽبيئل پٽي]] جا ڪجهه ريشا پاسائتي ريٽيناڪيولم ۾ پکڙجن ٿا ۽ وچيون ريٽيناڪيولم ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل مان نڪرندڙ ڪجهه آرپار ريشن کي حاصل ڪري ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
[[وچيون پاسائتو رباط]] (MCL، جنهن کي "ٽبيئل رباط" پڻ چيو ويندو آهي) [[ران جي هڏي جو وچيون ايپي ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل]] کان [[پنڊيءَ جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو ريشن جي ٽن گروهن مان ٺهيل هوندو آهي، جن مان هڪ ٻنهي هڏن جي وچ ۾ پکڙيل هوندو آهي، جڏهن ته ٻه وچئين مينسڪس سان ڳنڍيل هوندا آهن. وچيون پاسائتو رباط جزوي طور [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] سان ڍڪيل هوندو آهي ۽ [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] جو ٽينڊن ان جي هيٺان کان گذرندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} اهو گوڏي جي پاسائتي پاسي تي لڳندڙ زور ([[ويلگس بگاڙ|ويلگس]] زور) سبب گوڏي جي وچئين پاسي کي کلي مُڙڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
==ڏورا==
گوڏي جي سنڌي جي حرڪت جا ذميوار گهڻا ڏورا يا تہ ران جي [[ران جو اڳيون خانو|اڳئين]]، [[ران جو وچيون خانو|وچئين]] يا [[ران جو پٺيون خانو|پٺئين خاني]] سان واسطو رکن ٿا. سڌو ڪندڙ ڏورا عام طور اڳئين خاني سان واسطو رکن ٿا ۽ موڙيندڙ ڏورا پٺئين خاني سان. هن جا ٻه استثنا آهن: گريسلس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ وچئين خاني سان واسطو رکي ٿو، ۽ سارٽوريس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ اڳئين خاني ۾ آهي. ان کان سواءِ، [[انساني ڄنگهه#بناوت|هيٺئين ڄنگهه]] جا ڪجهه ڏورا، خاص طور [[گيسٽروڪنيميس]]، پير کي حرڪت ڏيڻ واري پنهنجي بنيادي ڪم کان علاوه گوڏي کي ڪمزور نموني موڙڻ ۾ مدد ڏين ٿا.
===سڌو ڪندڙ ڏورا===
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو|آرٽيڪيوليرس جينس]] || اڳئين [[ران جي هڏي جو جسم|فيمورل شافٽ]] جو پري وارو ڇيڙو || گوڏي جي سنڌي پوش جو ويجهو وڌاءُ || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي ڇڪڻ ||
|-valign="top"
| ''[[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس فيموريس]]'' || گڏيل [[ريڪٽس فيموريس]] ۽ [[واسٽي|واسٽس]] ڏورا || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي ||[[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] (رڳو ريڪٽس فيموريس) || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ريڪٽس فيموريس ڏورو|ريڪٽس فيموريس]] || [[اڳيون هيٺيون ايليئڪ ڪنڊو]] ۽ هڏائين ڪناري جي ٻاهرين سطح، جيڪا [[ايسيٽابيولم]] جو ايليئڪ حصو ٺاهي ٿي || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] || [[وڏو ٽروڪينٽر]]، [[انٽرٽروڪينٽرڪ لڪير]]، ۽ [[ران جي هڏي]] جي [[لينا اسپيرا]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي کي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] ۽ مستحڪم رکي ٿو || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس انٽرميڊيس ڏورو|ويسٽس انٽرميڊيس]] || اڳيون/پاسائتو [[ران جي هڏي|فيمر]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ميڊيئلس]] || [[ران جي هڏي]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
|}
===موڙيندڙ ڏورا===
'''پٺيون خانو'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]] || [[اڳيون مٿيون ايليئڪ ڪنڊو]] || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[مٿاڇري سرڪمفليڪس ايليئڪ شريان]]، پاسائتي فيمورل شريان، اونهي فيمورل شريان، هيٺ لهندڙ جينيڪيوليٽ شريان، [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || ڪُلهي جو سنڌو: موڙ، پاسائتو ڦيرو ۽ پري ڪرڻ. گوڏي جو سنڌو: موڙ ۽ وچيون ڦيرو || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]] (جزوي طور)
|-valign="top"
| [[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]] || ڊگهو مٿو: [[اسڪيئم جي ڳوڙهي]]، ننڍو مٿو: ران جي هڏي تي [[لينا اسپيرا]]<ref name=Gosling273>[[#Gosling|Gosling 2008, p. 273]]</ref> || [[فبيولا جو مٿو]]<ref name=Gosling273/>، جيڪو [[پاسائتو ٽبيئل ڪنڊائيل]] جي پٺئين حصي سان سنڌبند ٿئي ٿو || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]]، [[پوپليٽيئل شريان]] || ڊگهو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو وچيون (ٽبيئل) حصو، ننڍو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو پاسائتو (عام فبيولر) حصو<ref name=Gosling273/> || گوڏي جو [[موڙ]]، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[پاسائتو ڦيرائي ٿو]] (جڏهن گوڏو مڙيل هجي)، [[ڪُلهي جو سنڌو]] [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] (رڳو ڊگهو مٿو)<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]<ref name=Gosling273/> ([[ٽبيئل تنت|ٽبيئل]]، [[لمبر ڪرنگهي جي تنت 5|L5]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]]) || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[وچيون ڦيرو|وچئين پاسي ڦيرائي ٿو]]<ref name=Gosling273/>|| [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[ٽبيا]] جي وچئين سطح<ref name=Gosling273/> || [[پروفنڊا فيموريس]]، [[گلوٽيئل شريان (ابهام سلجھاءُ)|گلوٽيئل شريان]] || [[سائياٽڪ تنت]]<ref name=Gosling273/> || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي وچئين پاسي ڦيرائي ٿو<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]] || ران جي هڏي جو [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيون]] ۽ [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتو ڪنڊائيل]] || [[ڪيلڪينيس]] || [[سرل شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت]] مان [[ٽبيئل تنت]]، خاص طور تنتي پاڙون [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]] || گوڏي جو هلڪو [[موڙ]] ۽ [[پلينٽر فليڪشن]]|| [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پلينٽيرس ڏورو|پلينٽيرس]] || گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي کان مٿي ران جي هڏي جو پاسائتو سپراڪنڊائيلر ڪنارو || [[ٽينڊو ڪيلڪينيس]] (وچئين پاسي، [[گيسٽروڪنيميس]] ٽينڊن کان اونهو) || [[سرل شريانون]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏو موڙي ٿو ۽ [[پير]] کي [[پلينٽر فليڪس]] ڪري ٿو || [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]] || [[پاسائتي فيمورل ڪنڊائيل]] جي پاسائتي سطح جو وچيون فيسٽ || [[ٽبيئل ڪنڊائيل (ابهام سلجھاءُ)|ٽبيئل ڪنڊائيلن]] هيٺان پٺيون [[ٽبيا]] || [[پوپليٽيئل شريان]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏي جو [[وچيون ڦيرو]] ۽ [[موڙ]] ||
|-
|}
'''وچيون خانو:'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[گريسلس ڏورو|گريسلس]] || [[هيٺيون پيوبيڪ ريمس]]<ref name=Gosling266>[[#Gosling|Gosling et al. 2008, p. 266]]</ref> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[اوبٽيوريٽر شريان]] || [[اوبٽيوريٽر تنت جي اڳئين شاخ]]<ref name=Gosling266/> || گوڏي جو موڙ ۽ [[وچيون ڦيرو]]؛<ref name=Gosling266/> ڪُلهي کي ويجهو آڻڻ، ڪُلهي جو [[موڙ]] ||
|-valign="top"
|}
===رت جي پهچ===
[[File:Gray552.png|thumb|گوڏي جون شريانون]]
[[فيمورل شريان]] ۽ [[پوپليٽيئل شريان]] گوڏي جي سنڌي جي چوڌاري شرياني ڄار يا [[پليڪسس]] ٺاهڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. ان جون ڇهه مُک شاخون آهن: ٻه [[مٿيون جينيڪيولر شريانون]]، ٻه [[هيٺيون جينيڪيولر شريانون]]، [[هيٺ لهندڙ جينيڪيولر شريان]] ۽ [[اڳئين ٽبيئل موٽندڙ شريان|اڳئين ٽبيئل شريان جي موٽندڙ شاخ]].<ref>{{Cite journal |last1=Shim |first1=S. S. |last2=Leung |first2=G. |date=July 1986 |title=Blood supply of the knee joint. A microangiographic study in children and adults |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |issue=208 |pages=119–125 |doi=10.1097/00003086-198607000-00025 |issn=0009-921X |pmid=3522019}}</ref>
وچيون جينيڪيولر شريانون گوڏي جي سنڌي ۾ داخل ٿين ٿيون.
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==<span class="anchor" id="Knee injury"></span>طبي اهميت==
[[File:918 Knee Injury.jpg|thumb|right|400px|گوڏي تي پاسائتو ڌڪ وچئين پاسائتي رباط، اڳئين صليبي رباط ۽ وچئين مينسڪس کي ڦاڙي سگهي ٿو]]
[[گوڏي جو سور]] چوٽ، بي ترتيبي، ڳرڻ، ۽ [[سنڌن جي سوزش]] پيدا ڪندڙ حالتن سبب ٿيندو آهي.<ref name=Afra/> گوڏي جي سڀ کان عام خرابي کي عام طور [[پيٽيلوفيمورل سنڊروم]] چيو ويندو آهي.<ref name=Afra/> گوڏي جي سور جا گهڻا هلڪا ڪيس گهر ۾ آرام ۽ برف سان علاج ٿي سگهن ٿا، پر وڌيڪ سنگين زخمن لاءِ [[جراحي|جراحي]] سنڀال جي ضرورت پوي ٿي.<ref name=Afra/>
پيٽيلوفيمورل سنڊروم جي هڪ صورت ۾ تاندوري سان لاڳاپيل مسئلو شامل هوندو آهي، جيڪو گوڏي ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ۽ ٽروڪليا جي وچ ۾ دٻاءُ ۽ خارش پيدا ڪري ٿو (پيٽيلر دٻاءُ سنڊروم)، جنهن سبب سور ٿئي ٿو. گوڏي جي خرابي جو ٻيو وڏو قسم ڦاٽڻ، ترڪڻ يا بي جاءِ ٿيڻ تي ٻڌل آهي، جيڪو ڄنگهه کي توازن ۾ رکڻ جي گوڏي جي ساختي صلاحيت کي خراب ڪري ٿو (پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي سنڊروم). پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي سنڊروم سور، خراب توازن جو احساس، يا ٻئي پيدا ڪري سگهي ٿو.<ref name=Afra>{{cite journal|vauthors=Afra R, Schepsis A|title=Addressing patellofemoral pathology: Biomechanics and classification|journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine|date=May 28, 2008|url=http://www.rheumatologynetwork.com/articles/addressing-patellofemoral-pathology-biomechanics-and-classification|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518081310/http://www.rheumatologynetwork.com/articles/addressing-patellofemoral-pathology-biomechanics-and-classification|archive-date=May 18, 2015}}</ref>
[[پري پيٽيلر برسائٽس]]، جنهن کي ''گهر جي نوڪرياڻي جو گوڏو'' پڻ چيو ويندو آهي، [[پري پيٽيلر برسا]]، يعني اڳئين گوڏي واري برسا، جي سورناڪ سوزش آهي، جيڪا اڪثر ڇت سازي جهڙي پيشيوراڻي سرگرمي سبب ٿيندي آهي.
عمر پڻ گوڏي جي خرابين ۾ حصو وجهي ٿي. خاص طور پوڙهن ماڻهن ۾، گوڏي جو سور اڪثر [[هڏسنڌي ڳرڻ]] سبب پيدا ٿيندو آهي. ان کان سواءِ، گوڏي جي چوڌاري تاندورن جي ڪمزوري به مسئلي ۾ حصو وجهي سگهي ٿي.<ref name=Pill>{{cite journal |vauthors=Pill SG, Khoury LD, Chin GC |title=MRI for evaluating knee pain in older patients: How useful is it? |journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine |series=<!-- --> |date=October 29, 2008 |volume=25 |issue=11 |url=http://www.rheumatologynetwork.com/articles/mri-evaluating-knee-pain-older-patients-how-useful-it |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518081407/http://www.rheumatologynetwork.com/articles/mri-evaluating-knee-pain-older-patients-how-useful-it |archive-date=May 18, 2015 }}</ref> پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي ڪُلهي جي غيرمعمولي حالتن يا چوڌاري رباطن جي سختي سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name=Afra/>
[[ڪارٽليج]] جا زخم هنن سببن سان ٿي سگهن ٿا:
* حادثا (ڀڃڻ)
* زخم
* [[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]] جو هٽائڻ
* [[اڳيون صليبي رباط]] جو زخم
* [[پٺيون صليبي رباط]] جو زخم
* [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] جو زخم
* [[وچئين گوڏي جا زخم]]
* گوڏي تي گهڻو زور.
هر اهڙو ڪم، جنهن دوران گوڏن تي سخت دٻاءُ پوي، ڪارٽليج لاءِ نقصانڪار ٿي سگهي ٿو. اهو خاص طور انهن پيشائن ۾ ٿيندو آهي، جن ۾ ماڻهن کي بار بار هلڻو، وزن کڻڻو يا ويهڪ ڪرڻي پوي ٿي. سور جا ٻيا سبب گوڏن جو حد کان وڌيڪ استعمال ۽ گسجڻ ٿي سگهن ٿا، خاص طور [[ڏوري ڪمزوري]] ۽ [[وڌيڪ وزن]] سان گڏ.
عام شڪايتون:
* سور وارو، بند، لاڪ ٿيل يا سُڄيل گوڏو.
* متاثر ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن محسوس ڪندا آهن تہ سندن گوڏا ڄڻ هاڻي جهڪي پوندا، يا کين پنهنجي حرڪت بابت بي يقيني محسوس ٿيندي آهي.
===مجموعي فٽنيس ۽ گوڏي جو زخم===
جسماني فٽنيس گوڏي جي مسئلن جي پيدا ٿيڻ سان ويجهي نموني لاڳاپيل آهي. ساڳي سرگرمي، جهڙوڪ ڏاڪڻ چڙهڻ، ڪنهن جسماني طور اڻ فٽ ماڻهوءَ ۾ پيٽيلوفيمورل دٻاءُ سبب سور پيدا ڪري سگهي ٿي، پر ڪنهن ٻئي ماڻهوءَ ۾ نه؛ يا ساڳئي ماڻهوءَ ۾ ڪنهن ٻئي وقت نه. ٿولهه گوڏي جي سور جو ٻيو وڏو سبب آهي. مثال طور، هڪ 30 ورهين جي عورت، جنهن جو وزن 18 ورهين جي عمر ۾، پنهنجي ٽن حملن کان اڳ، {{convert|120|lb|kg}} هو، ۽ هاڻي {{convert|285|lb|kg}} آهي، پنهنجي هر قدم سان پنهنجي پيٽيلوفيمورل سنڌي تي {{convert|660|lb|kg}} اضافي زور وجهي چڪي آهي.<ref>{{cite journal|author=Andrish JT|date=May 8, 2009|title=Sports injuries in weekend warriors: 20 Clinical pearls|url=http://www.psychiatrictimes.com/osteoarthritis/sports-injuries-weekend-warriors-20-clinical-pearls|url-status=dead|journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine|volume=26|issue=5|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091655/http://www.psychiatrictimes.com/osteoarthritis/sports-injuries-weekend-warriors-20-clinical-pearls|archive-date=May 18, 2015}}</ref>
===جسماني سرگرمي سبب عام زخم===
[[File:Prothese-genou-IMG 0033.jpg|thumb|مصنوعي گوڏي جا حصا ڏيکاريندڙ ماڊل]]
انهن راندين ۾، جن ۾ گوڏن تي وڏو دٻاءُ پوي ٿو، خاص طور وٽجڻ وارن زور سان، هڪ يا وڌيڪ رباطن يا ڪارٽليجن جو ڦاٽڻ عام آهي. گوڏي جي سڀ کان عام زخمن مان ڪجهه وچئين پاسي جا هوندا آهن: [[وچئين گوڏي جا زخم]].<ref>{{Cite book |last1=Campbell |first1=Willis C. |title=Campbell's Operative Orthopedics |last2=Canale |first2=S. T. |last3=Beaty |first3=James H. |publisher=Mosby/Elsevier |year=2008 |edition=11th |location=Philadelphia}}</ref>
===اڳئين صليبي رباط جو زخم===
{{Main|اڳئين صليبي رباط جو زخم}}
[[اڳيون صليبي رباط]] گوڏي جو سڀ کان گهڻو زخمي ٿيندڙ رباط آهي. هي زخم راندين دوران عام آهي. گوڏي جو وٽجڻ ACL جي حد کان وڌيڪ ڇڪجڻ يا ڦاٽڻ جو عام سبب آهي. جڏهن ACL زخمي ٿئي ٿو، تڏهن ٽڪ جو آواز ٻڌڻ ۾ اچي سگهي ٿو ۽ ڄنگهه اوچتو ساٿ ڇڏي سگهي ٿي. [[سُڄڻ (طب)|سُڄڻ]] ۽ سور کان سواءِ، هلڻ سورناڪ ٿي سگهي ٿو ۽ گوڏو غيرمستحڪم محسوس ٿيندو. اڳئين صليبي رباط جا ننڍا ڦاٽ وقت سان ڀرجي سگهن ٿا، پر مڪمل ڦاٽل ACL لاءِ جراحي جي ضرورت هوندي آهي. جراحي کان پوءِ بحالي ڊگهي ٿيندي آهي ۽ سنڌي کي مضبوط ڪرڻ لاءِ گهٽ اثر واريون ورزشون سفارش ڪيون وينديون آهن.<ref>[http://sportsmedicine.about.com/od/kneepainandinjuries/Knee_Pain_and_Injuries.htm Knee pain and injuries] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091211214909/http://sportsmedicine.about.com/od/kneepainandinjuries/Knee_Pain_and_Injuries.htm |date=2009-12-11 }} About sports online portal. 2010-01-26</ref>
===مينسڪس ڦاٽڻ جو زخم===
مينسڪس ڌڪ جذب ڪندڙن وانگر ڪم ڪن ٿا ۽ گوڏي جي [[سنڌو|سنڌي]] ۾ ٻن هڏن جي ڇيڙن کي جدا رکن ٿا. گوڏي ۾ ٻه مينسڪس هوندا آهن، وچيون (اندروني) ۽ پاسائتو (ٻاهرين). جڏهن ڪارٽليج ڦاٽي، تہ ان جو مطلب آهي تہ مينسڪس زخمي ٿيو آهي. مينسڪس جا ڦاٽ اڪثر راندين دوران، گوڏي جي وٽجڻ وقت، ٿيندا آهن. مينسڪس جو زخم بي ضرر لڳي سگهي ٿو ۽ ماڻهو ڦاٽڻ کان پوءِ هلڻ جي قابل ٿي سگهي ٿو، پر ٿوري وقت کان پوءِ سُڄڻ ۽ سور شروع ٿي ويندا آهن. ڪڏهن ڪڏهن گوڏو مُڙڻ وقت لاڪ ٿي ويندو آهي. سور اڪثر ويهڪ ڪرڻ وقت ٿيندو آهي. ننڍا [[مينسڪس جو ڦاٽ|مينسڪس ڦاٽ]] احتياطي علاج سان سنڀاليا ويندا آهن، پر گهڻا وڏا ڦاٽ جراحي گهرن ٿا.<ref>{{cite journal | title = Acute knee injuries: use of decision rules for selective radiograph ordering | vauthors = Tandeter HB, Shvartzman P, Stevens MA | journal = Am Fam Physician | date = 1 December 1999 | volume = 60 | issue = 9 | pages = 2599–2608 | pmid = 10605994}}</ref>
===ڀڃڻ===
{{unreferenced section|date=January 2022}}
[[File:Xraymachine.JPG|thumb|گوڏي جي زخم کان پوءِ ممڪن ڀڃڻن جي جاچ لاءِ [[ريڊيوگرافي]]]]
گوڏي جا ڀڃڻ ناياب آهن، پر ٿيندا آهن، خاص طور [[ٽريفڪ ٽڪر|روڊ حادثي]] جي نتيجي ۾. گوڏي جي ڀڃڻن ۾ [[پيٽلا ڀڃڻ]]، ۽ [[اوَلشن ڀڃڻ]] جو هڪ قسم [[سيگونڊ ڀڃڻ]] شامل آهن.<ref>{{Cite web |title=Radiopaedia.org |url=https://radiopaedia.org/articles/segond-fracture |access-date=2026-05-01 |website=Radiopaedia |language=en-US}}</ref> عام طور فوراً سور ۽ سُڄڻ ٿيندو آهي، ۽ ڄنگهه تي بيهڻ ۾ ڏکيائي يا بيهڻ جي ناڪامي ٿيندي آهي. ڏورا [[اينٺڻ]] ۾ هليا ويندا آهن ۽ تمام ننڍڙي حرڪت به سورناڪ ٿيندي آهي. [[ايڪس ري]] آسانيءَ سان زخم جي تصديق ڪري سگهن ٿا ۽ جراحي بي جاءِ ٿيڻ جي درجي ۽ ڀڃڻ جي قسم تي دارومدار رکندي.<ref>{{Cite web |last=Radiology (ACR) |first=Radiological Society of North America (RSNA) and American College of |title=X-ray (Radiography) - Bone |url=https://www.radiologyinfo.org/en/info/bonerad |access-date=2026-05-01 |website=Radiologyinfo.org |language=en}}</ref>
===ٽٽل ٽينڊن===
{{unreferenced section|date=July 2019}}
ٽينڊن عام طور ڏوري کي هڏي سان ڳنڍيندا آهن. گوڏي ۾ ڪواڊريسيپس ۽ پيٽيلر ٽينڊن ڪڏهن ڪڏهن ڦاٽي سگهن ٿا. انهن ٽينڊنن جا زخم تڏهن ٿيندا آهن، جڏهن گوڏي ۾ زورائتي [[ڏوري سُسڻ|ڏوري سُسڻ]] ٿئي. جيڪڏهن ٽينڊن مڪمل طور ڦاٽي وڃي، تہ ڄنگهه کي موڙڻ يا سڌو ڪرڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي. مڪمل طور ڦاٽل ٽينڊن لاءِ جراحي گهربل هوندي آهي، پر جزوي طور ڦاٽل ٽينڊن جو علاج ڄنگهه کي بي حرڪت رکڻ ۽ پوءِ [[جسماني علاج]] سان ٿي سگهي ٿو.
===حد کان وڌيڪ استعمال===
گوڏي جي حد کان وڌيڪ استعمال وارن زخمن ۾ [[ٽينڊنائٽس]]، [[برسائٽس]]، ڏورن جا ڇڪجڻ، ۽ [[ايليوٽبيئل بينڊ سنڊروم]] شامل آهن. اهي زخم اڪثر هفتن يا مهينن دوران آهستي آهستي پيدا ٿيندا آهن. اهي سرگرميون جيڪي سور پيدا ڪن ٿيون، عام طور شفا کي دير ڪنديون آهن. آرام، برف ۽ دٻاءُ گهڻن حالتن ۾ مددگار ٿيندا آهن. سُڄڻ گهٽجڻ کان پوءِ، [[گرمائش واري پٽي|گرم پيڪ]] رت جي پهچ وڌائي ۽ شفا کي هٿي ڏئي سگهن ٿا. حد کان وڌيڪ استعمال وارا گهڻا زخم وقت سان گهٽجي ويندا آهن، پر جيڪڏهن سرگرميون جلدي ٻيهر شروع ڪيون وڃن تہ اهي وري ڀڙڪي سگهن ٿا.<ref>{{cite web | url = https://www.medlineplus.gov/kneeinjuriesanddisorders.html | title = Knee injuries and disorders | archive-url = https://web.archive.org/web/20160704221329/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/kneeinjuriesanddisorders.html | archive-date = 2016-07-04 | publisher = MedLine Plus | url-status = live | date = 28 June 2016 }}</ref> ماڻهو ورزش کان اڳ گرمائش ڪرڻ، وڏي اثر وارين سرگرمين کي محدود ڪرڻ ۽ وزن کي ضابطي ۾ رکڻ سان حد کان وڌيڪ استعمال وارن زخمن جا امڪان گهٽائي سگهن ٿا.{{citation needed|date=July 2019}}
{{Anchor|HKA}}<!--Hip-knee-ankle angle redirects here-->
===ويرس يا ويلگس بگاڙ===
[[File:Hip-knee-ankle angle.png|thumb|80px|ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه.]]
گوڏي جي سطح تي [[ڪورونل سطح]] ۾ غيرمعمولي زاويه سان لاڳاپيل ٻه خرابيون آهن:
* ''[[جينو ويلگم]]'' هڪ [[ويلگس بگاڙ]] آهي، جنهن ۾ پنڊيءَ جي هڏي ران جي هڏي جي نسبت ٻاهرئين پاسي ڦريل هوندي آهي، جنهن سان knock-kneed شڪل پيدا ٿئي ٿي.
* ''[[جينو ويرم]]'' هڪ [[ويرس بگاڙ]] آهي، جنهن ۾ پنڊيءَ جي هڏي ران جي هڏي جي نسبت اندرئين پاسي ڦريل هوندي آهي، جنهن سان bowlegged بگاڙ پيدا ٿئي ٿو.
ويرس يا ويلگس بگاڙ جو درجو ''ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه'' وسيلي ماپي سگهجي ٿو،<ref name=dahl2009>{{cite journal|last1=W-Dahl|first1=Annette|last2=Toksvig-Larsen|first2=Sören|last3=Roos|first3=Ewa M|title=Association between knee alignment and knee pain in patients surgically treated for medial knee osteoarthritis by high tibial osteotomy. A one year follow-up study|journal=BMC Musculoskeletal Disorders|volume=10|issue=1|pages=154|year=2009|issn=1471-2474|doi=10.1186/1471-2474-10-154|pmid=19995425|pmc=2796991 |doi-access=free }}</ref> جيڪو فيمورل ميڪانيڪي محور ۽ [[ڀيڏي جو سنڌو|ڀيڏي جي سنڌي]] جي مرڪز جي وچ وارو زاويه آهي.<ref name="CherianKapadia2014">{{cite journal|last1=Cherian|first1=Jeffrey J.|last2=Kapadia|first2=Bhaveen H.|last3=Banerjee|first3=Samik|last4=Jauregui|first4=Julio J.|last5=Issa|first5=Kimona|last6=Mont|first6=Michael A.|title=Mechanical, Anatomical, and Kinematic Axis in TKA: Concepts and Practical Applications|journal=Current Reviews in Musculoskeletal Medicine|volume=7|issue=2|year=2014|pages=89–95|issn=1935-973X|doi=10.1007/s12178-014-9218-y|pmid=24671469|pmc=4092202}}</ref> بالغن ۾ اهو عام طور 1.0° کان 1.5° ويرس جي وچ ۾ هوندو آهي.<ref name="SheehyFelson2011">{{cite journal| vauthors = Sheehy L, Felson D, Zhang Y, Niu J, Lam YM, Segal N, Lynch J, Cooke TD | display-authors = 6 |title=Does measurement of the anatomic axis consistently predict hip-knee-ankle angle (HKA) for knee alignment studies in osteoarthritis? Analysis of long limb radiographs from the multicenter osteoarthritis (MOST) study|journal=Osteoarthritis and Cartilage|volume=19|issue=1|year=2011|pages=58–64|issn=1063-4584|doi=10.1016/j.joca.2010.09.011|pmid=20950695|pmc=3038654}}</ref> ٻارن ۾ عام حدون مختلف هونديون آهن.<ref name=Sabharwal2009>{{cite journal|last1=Sabharwal|first1=Sanjeev|last2=Zhao|first2=Caixia|title=The Hip-Knee-Ankle Angle in Children: Reference Values Based on a Full-Length Standing Radiograph|journal=The Journal of Bone and Joint Surgery, American Volume|volume=91|issue=10|year=2009|pages=2461–2468|issn=0021-9355|doi=10.2106/JBJS.I.00015|pmid=19797583}}</ref>
<gallery widths="200">
File:Hip-knee-ankle angle by age.png|عمر موجب ''ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه''، 95% [[اڳڪٿي وقفو]] سان.<ref name=Sabharwal2009/>
</gallery>
===هڏسنڌي ڳرڻ سبب دائمي سور===
{{See also|تنتي بندش#جينيڪيولر تنتي بندش}}
گوڏي جو [[هڏسنڌي ڳرڻ]] سڄي دنيا ۾ سور ۽ معذوري جو وڏو سبب آهي، جنهن جي پکڙجڻ جو اندازو آباديءَ جي 4% لڳايو ويو آهي، خاص طور پوڙهن ماڻهن ۾.<ref name="conger">{{cite journal |vauthors=Conger A, Gililland J, Anderson L, Pelt CE, Peters C, McCormick ZL |display-authors=3 |title=Genicular Nerve Radiofrequency Ablation for the Treatment of Painful Knee Osteoarthritis: Current Evidence and Future Directions |journal=Pain Medicine |volume=22 |issue=Suppl 1 |pages=S20–S23 |date=July 2021 |pmid=34308957 |doi=10.1093/pm/pnab129 |url=https://academic.oup.com/painmedicine/article/22/Supplement_1/S20/6328220 |archive-date=2024-09-18 |access-date=2024-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918113944/https://academic.oup.com/painmedicine/article/22/Supplement_1/S20/6328220 |url-status=live }}</ref> [[ريڊيوفريڪوئنسي ايبليشن#گوڏا|گوڏي جي ڪجهه تنتن جي ريڊيوفريڪوئنسي ايبليشن]] دائمي سنڌي سوزش واري سور کي گهٽائڻ لاءِ هڪ [[ٻاهرين مريض]] وارو طريقيڪار آهي.<ref name=tran-ant/><ref name=fonk/><ref name=conger/> نشانو بڻايل جينيڪيولر تنتن وٽ رکيل ننڍن اليڪٽروڊن وسيلي ريڊيوفريڪوئنسي توانائي ڏيڻ سان، علاج سنڌي پوش جي جزوي حسي تنتي محرومي حاصل ڪري ٿو.<ref name=conger/> گوڏي ۾ وسيع تنتي پهچ هئڻ باوجود، خاص طور مٿئين پاسائتي، مٿئين وچئين ۽ هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنتن کي نشانو بڻائڻ دائمي گوڏي جي سور کي گهٽائڻ لاءِ اثرائتو ايبليشن طريقو ثابت ٿيو آهي.<ref name=conger/> [[طبي تحقيق]] ۾ ڏيکاريو ويو آهي تہ اهڙو علاج طريقيڪار کان پوءِ ٻن سالن تائين گوڏي جي سور ۾ لڳ ڀڳ 50% گهٽتائي پيدا ڪري ٿو.<ref name=conger/>
===جراحي مداخلتون===
{{unreferenced section|date=July 2026}}
[[آرٿروسڪوپي]] ۽ [[آرٿروسڪوپڪ جراحي]] جي اچڻ کان اڳ، ڦاٽل ACL جي جراحي ڪرائيندڙ مريضن کي گهٽ ۾ گهٽ نو مهينا بحالي گهربل هوندي هئي، ۽ شروعات ۾ ڪيترائي هفتا پوري ڊيگهه واري پلستر ۾ گذارڻا پوندا هئا. [[اڳئين صليبي رباط جي ٻيهر جوڙجڪ|هاڻوڪين ٽيڪنيڪن]] سان، اهڙا مريض ٻن هفتن ۾ بغير بيساکين جي هلي سگهن ٿا، ۽ ڪجهه مهينن ۾ ڪجهه راندين ۾ حصو وٺي سگهن ٿا.
نئين جراحي طريقن جي ترقي کان علاوه، جاري تحقيق انهن بنيادي مسئلن تي نظر وجهي رهي آهي، جيڪي رانديگر ۾ شديد گوڏي جي زخم جو امڪان وڌائي سگهن ٿا. اهي نتيجا اثرائتن بچاءَ وارن قدمن ڏانهن وٺي وڃي سگهن ٿا، خاص طور عورت رانديگرن ۾، جن کي نسبتاً هلڪي چوٽ کان ACL ڦاٽڻ لاءِ خاص طور وڌيڪ حساس ڏيکاريو ويو آهي.
'''[[سنڌي ڪارٽليج جي مرمت]] جو علاج''':
* گوڏي جو [[آرٿروسڪوپڪ]] [[ڊيبرائڊمينٽ]] ([[آرٿروسڪوپڪ ڌوئڻ]])
* [[خودڪار ڪونڊروسائيٽ لڳائڻ|موزائڪ-پلاسٽي]]
* مائڪروفرئڪچر (آئيس-پڪنگ)
* [[خودڪار ڪونڊروسائيٽ لڳائڻ]]
* اوستيوڪونڊرل [[آٽوگرافٽ]] ۽ [[ايلوگرافٽ]]
* [[PLC ٻيهر جوڙجڪ]]
==عڪس بندي==
===ايم آر آءِ===
[[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) ۽ [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) ٻئي ايم آر آءِ جي T1 ۽ T2 وزن وارن عڪسن ۾ گهٽ شدت وارا هوندا آهن. تنهن هوندي بہ، ACL جي پري واري حصي ۾ اڪثر ڪجهه وڌيڪ سگنل واريون ليڪون ڏسڻ ۾ اينديون آهن، جنهن سبب ايم آر آءِ اسڪينن ۾ ACL، PCL جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ شدت وارو نظر اچي ٿو.<ref name="pmid20110155"/>
<gallery>
File:Knee MRI PD TSE FS Sagittal.jpg|گوڏي جي ايم آر آءِ (PD TSE FS سيجيٽل)
File:Knee MRI T1 TSE Sagittal.jpg|گوڏي جي ايم آر آءِ (T1 TSE سيجيٽل)
File:Knee MRI tse fs sag 320-R.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (سيجيٽل TSE FS)
File:Knee MRI t1 tse sag-R.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (سيجيٽل T1 TSE)
File:Knee MRI t2 tse fs cor 320.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (ڪورونل T2 TSE FS)
File:Knee MRI pd tse fs tra 320.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (آرپار PD TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis pd tse fs sag 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (سيجيٽل TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis t1 tse sag R.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (سيجيٽل T1 TSE)
File:Knee MRI osteoarthritis t2 tse fs cor 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (ڪورونل T2 TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis pd tse fs tra 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (آرپار PD TSE FS)
File:Real-time MRI - Knee (central).ogv|[[حقيقي وقت واري ايم آر آءِ]] — گوڏو
File:Knie ct.gif|گوڏي جي ايم آر
</gallery>
===ايڪس ري===
<gallery>
File:Knee plain X-ray.jpg|گوڏي جو ايڪس ري
File:Knee plain X-ray weight bearing.jpg|گوڏي جو ايڪس ري (وزن کڻندي)
File:Knee plain X-ray weight bearing flexion.jpg|گوڏي جو ايڪس ري (وزن کڻندي، موڙ سان)
</gallery>
===تصويرون===
<gallery>
File:Legamenti crociati.jpg|صليبي رباط
File:Gray348.png|کاٻو گوڏي جو سنڌو پٺيان کان، اندروني رباط ڏيکاريل.
File:Gray351.png|ساڄي گوڏي جي سنڌي جو پوش (ڦوڪيل). پاسائتو پاسو.
File:Knee skeleton lateral anterior views.svg|گوڏي جو اڳيون ۽ پاسائتو منظر.
File:Slide2CAC.JPG|گوڏي جو اڳيون منظر.
</gallery>
==ٻيا جانور==
{{unreferenced section|date=July 2026}}
انسانن ۾، ”گوڏو“ اصطلاح ٽنگ ۾ [[ران جي هڏي]]، [[پنڊيءَ جي هڏي]] ۽ [[گوڏي جي چَپڻي]] جي وچ وارن سنڌن لاءِ استعمال ٿيندو آهي.
[[چؤپايو|چؤپاين]] جهڙوڪ ڪتن، گهوڙن ۽ ڪوئن ۾، [[پوئين ٽنگ]] ۾ ران جي هڏي، پنڊيءَ جي هڏي ۽ گوڏي جي چَپڻي جي وچ وارن [[هم ساختگي (حياتيات)|هم ساخت]] سنڌن کي [[اسٽائفل سنڌو]] چيو ويندو آهي. چؤپاين ۾، خاص ڪري گهوڙن، [[کُرن وارا جانور|کُرن وارن جانورن]] ۽ هاٿين ۾، عام ٻوليءَ جو اصطلاح ”گوڏو“ گهڻو ڪري [[اڳين ٽنگ]] ۾ اڳتي مُنهن ڪندڙ سنڌي، يعني [[ڪارپل هڏيون|ڪارپس]]، لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي، جيڪو انساني [[ڪرائي]] جو هم ساخت آهي.
[[پکين جا پير ۽ ٽنگون#ڍانچو|پکين]] ۾، ”گوڏو“ ران جي هڏي ۽ ٽبيوٽارسس جي وچ وارو سنڌو آهي، جنهن ۾ گوڏي جي چَپڻي (جيڪڏهن موجود هجي) پڻ شامل آهي. عام ٻوليءَ ۾ ”گوڏو“ اصطلاح ٽبيوٽارسس ۽ ٽارسوميٽاٽارسس جي وچ واري سنڌي لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهي ٿو؛ هي سنڌو هيٺئين پاسي هوندو آهي ۽ کنڀن سان نه ڍڪيل هجڻ سبب گهڻو ڪري وڌيڪ چٽو نظر ايندو آهي، ۽ اهو انساني [[ڀيڏو|ڀيڏي]] جو هم ساخت آهي.
جيتن ۽ ٻين جانورن ۾، ”گوڏو“ اصطلاح وڏي پيماني تي ڪنهن به [[قبضي وارو سنڌو|قبضي واري سنڌي]] لاءِ استعمال ٿيندو آهي.
== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:انساني اناٽومي]]
[[زمرو:جوڙ]]
p7lqdie1mp4m9k3a4mws82nnxfugncs
392071
392070
2026-07-07T17:18:37Z
Intisar Ali
8681
392071
wikitext
text/x-wiki
{{short description|پرائيميٽن ۾ ڄنگهه جو سنڌو}}
{{Infobox anatomy
| Name = گوڏو
| Latin = articulatio genus
| Image = Human knees.jpg
| Caption = انساني گوڏا
| Width = 150px
| Image2 = Blausen 0597 KneeAnatomy Side.png
| Caption2 = ساڄو گوڏو (سامهون-ساڄي پاسي کان منظر)
| Precursor =
| System = [[انساني هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو|هڏن ۽ ڏورن جو سرشتو]]
| Artery =
| Vein =
| Nerve = [[فيمورل تنت|فيمورل]]، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]]، [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]
| Lymph =
}}
[[انسان]]ن ۽ ٻين [[پرائيميٽ]]ن ۾، '''گوڏو''' [[ران]] کي [[ڄنگهه]] سان ڳنڍي ٿو ۽ ٻن [[سنڌو|سنڌن]] تي مشتمل هوندو آهي: هڪ [[ران جي هڏي]] ۽ [[پنڊيءَ جي هڏي]] جي وچ ۾ (ٽبيوفيمورل سنڌو)، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ [[گوڏي جي ڍڪڻي]] جي وچ ۾ (پيٽيلوفيمورل سنڌو).<ref>{{cite book |chapter=Anatomy of Knee |chapter-url=https://books.google.com/books?id=KquYyFiVHtIC&pg=PA10 |pages=10–11 |first=Bimal |last=Chhajer |year=2006 |title=Knee Pain |publisher=Fusion Books |isbn=978-81-8419-181-3}}</ref> اهو انساني جسم جو سڀ کان وڏو سنڌو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Kulowski |first1=Jacob |date=July 1932 |title=Flexion contracture of the knee |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery |volume=14 |issue=3 |pages=618–663 |url=http://jbjs.org/content/14/3/618 |access-date=2015-05-08 |archive-url=https://archive.today/20160803181853/http://jbjs.org/content/14/3/618 |archive-date=2016-08-03 |url-status=dead }} Republished as: {{cite journal |pmid=17975372 |year=2007 |last1=Kulowski |first1=J |title=Flexion contracture of the knee: The mechanics of the muscular contracture and the turnbuckle cast method of treatment; with a review of fifty-five cases. 1932 |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |volume=464 |pages=4–10 |doi=10.1097/BLO.0b013e31815760ca |s2cid=9932906 |doi-access=free }}</ref> گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] سان گڏ ٿوري اندرين ۽ ٻاهرين ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏو چوٽ لڳڻ ۽ [[هڏسنڌي ڳرڻ]] جي پيدا ٿيڻ لاءِ حساس هوندو آهي.
ان کي اڪثر '''ٽبيوفيمورل''' ۽ '''پيٽيلوفيمورل''' جزن تي مشتمل ''مرڪب سنڌو'' چيو ويندو آهي.<ref name="pmid19594940">{{cite journal |doi=10.1186/1745-6673-4-19 |pmid=19594940 |pmc=2726153 |title=Occupational kneeling and radiographic tibiofemoral and patellofemoral osteoarthritis |journal=Journal of Occupational Medicine and Toxicology |volume=4 |pages=19 |year=2009 |last1=Rytter |first1=Søren |last2=Egund |first2=Niels |last3=Jensen |first3=Lilli |last4=Bonde |first4=Jens |doi-access=free }}</ref><ref name="pmid19726621">{{cite journal |doi=10.1177/0363546509341829 |pmid=19726621 |pmc=3832057 |title=Tibiofemoral and Patellofemoral Kinematics After Reconstruction of an Isolated Posterior Cruciate Ligament Injury: In Vivo Analysis During Lunge |journal=The American Journal of Sports Medicine |volume=37 |issue=12 |pages=2377–2385 |year=2009 | vauthors = Gill TJ, Van de Velde SK, Wing DW, Oh LS, Hosseini A, Li G}}</ref> ([[فبيولر پاسائتو رباط]] کي اڪثر ٽبيوفيمورل جزن سان گڏ شمار ڪيو ويندو آهي.)<ref name="pmid17764523">{{cite journal |doi=10.1111/j.1469-7580.2007.00803.x |pmid=17764523 |pmc=2375777 |title=The effect of tibiofemoral loading on proximal tibiofibular joint motion |journal=Journal of Anatomy |volume=211 |issue=5 |pages=647–653 |year=2007 |last1=Scott |first1=Jacob |last2=Lee |first2=Ho |last3=Barsoum |first3=Wael |last4=Van Den Bogert |first4=Antonie J.}}</ref>
{{TOC limit|3}}
==بناوت==
گوڏو هڪ تبديل ٿيل [[قبضي وارو سنڌو]] آهي، جيڪو [[سائنوويئل سنڌو|سائنوويئل سنڌي]] جو هڪ قسم آهي ۽ ٽن فعلي خانن تي مشتمل آهي: پيٽيلوفيمورل سنڌبندي، جيڪا [[گوڏي جي ڍڪڻي]]، يا "kneecap"، ۽ [[ران جي هڏي]] جي اڳئين پاسي موجود [[پيٽيلر نالي]] تي مشتمل آهي، جنهن ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ترڪندي آهي؛ ۽ وچئين ۽ پاسائتين ٽبيوفيمورل سنڌبنديون، جيڪي ران جي هڏي کي [[پنڊيءَ جي هڏي]]، يعني ڄنگهه جي هيٺئين حصي جي مُک هڏي، سان ڳنڍين ٿيون.<ref name="Burgener">{{cite book
| url = https://books.google.com/books?id=brsH_IqPzzoC&pg=PA390
| title = Differential Diagnosis in Magnetic Resonance Imaging
| first1 = Francis A. | last1 = Burgener
| first2 = Steven P. | last2 = Meyers
| first3 = Raymond K. | last3 = Tan
| first4 = Wolfgang | last4 = Zaunbauer
| publisher = Thieme | year = 2002
| isbn = 978-1588900852 |oclc= 48983197| location=Stuttgart }}, p. 390</ref> سنڌو [[سائنوويئل پاڻياٺ]] ۾ ٻڏل هوندو آهي، جيڪا [[سائنوويئل جهلي]] جي اندر موجود هوندي آهي؛ هن جهلي کي [[گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش|سنڌي پوش]] چيو ويندو آهي. گوڏي جو [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] هڪ اهڙو علائقو آهي، جيڪو تازو ٻيهر گهري جاچ ۽ تحقيق جو موضوع بڻيو آهي.<ref>{{cite journal |last1=Chahla |first1=Jorge |last2=Moatshe |first2=Gilbert|last3=Dean |first3=Chase S.|last4=LaPrade |first4=Robert F.|date=2016|title=Posterolateral Corner of the Knee: Current Concepts|journal=The Archives of Bone and Joint Surgery |volume=4 |issue=2 |pages=97–103 |pmid=27200384 |pmc=4852053 }}</ref>
گوڏو جسم جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان اهم سنڌن مان هڪ آهي. اهو افقي (ڊوڙڻ ۽ هلڻ) ۽ عمودي (ٽپ ڏيڻ) رخن ۾ جسم جو وزن کڻڻ سان لاڳاپيل حرڪت ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/knee-joint/|title=Knee Joint|website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=2021-06-22}}</ref>
ڄمڻ وقت گوڏي جي ڍڪڻي رڳو [[ڪارٽليج]] مان ٺهيل هوندي آهي، جيڪا ٽن کان پنجن ورهين جي عمر وچ ۾ [[هڏجڻ|هڏجي]] ([[هڏي]] ۾ تبديل ٿي) ويندي آهي. جيئن ته اها انساني جسم جي سڀ کان وڏي [[سيسامائيڊ هڏي]] آهي، تنهنڪري ان جي هڏجڻ واري عمل ۾ گهڻو وڌيڪ وقت لڳندو آهي.<ref>{{cite web|website=HowStuffWorks.com|title=Do babies have kneecaps?|url=http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315132631/http://science.howstuffworks.com/life/human-biology/babies-kneecaps1.htm|archive-date=2013-03-15|date=2009-02-19}}</ref>
{{gallery|mode=packed
|Gray351.png|ساڄي گوڏي جو پاسائتو پاسو
|Gray352.png|ساڄي گوڏي جو پٺيون پاسو
|Gray246.png|ران جي هڏي جون سنڌي سطحون
|Gray257.png|پنڊيءَ جي هڏي جون سنڌي سطحون
}}
===جوڙن (سنڌن) وارو حصو ===
ران جي هڏي جا مُک سنڌي جسم ان جا [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتا]] ۽ [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيان]] [[ڪنڊائيل (ايناٽامي)|ڪنڊائيل]] آهن. اهي هيٺئين ۽ پٺئين پاسي ٿورا هڪٻئي کان پري ٿين ٿا؛ پاسائتو ڪنڊائيل اڳيان کان پٺئين حصي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ويڪرو هوندو آهي، جڏهن ته وچئين ڪنڊائيل جي ويڪر وڌيڪ هڪجهڙي رهندي آهي.<ref name="Platzer">{{cite book |last=Platzer |first=Werner |title=Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System |publisher=[[ٿائيمي ميڊيڪل پبلشرز|ٿائيمي]] |year=2004 |isbn=978-1588901590 |edition=5th |pages=26, 192–252 |oclc=727951508}}</ref>{{rp|206}} [[سيجيٽل سطح]] ۾ ڪنڊائيلن جي وڪڙ جو اڌوڻ پٺئين پاسي ويندي ننڍو ٿيندو وڃي ٿو. هي گهٽجندڙ اڌوڻ [[اِنوالوٽ]] وچ نقطن جو هڪ سلسلو پيدا ڪري ٿو (يعني اهي گهاڻي تي واقع هوندا آهن). ان مان ٺهندڙ آرپار محورن جو سلسلو مُڙندڙ گوڏي ۾ ترڪڻ ۽ لڙهڻ واري حرڪت جي اجازت ڏئي ٿو، جڏهن ته اهو به يقيني بڻائي ٿو ته پاسائتا رباط ايترا ڍرا رهن جو عمودي محور جي چوڌاري وچئين ڪنڊائيل جي وڪڙ سان لاڳاپيل ڦيري جي اجازت ڏئي سگهن.<ref name="Platzer" />{{rp|194–95}}
پنڊيءَ جي هڏي جي ڪنڊائيلن جو جوڙو وچڪنڊائيلي اڀار وسيلي هڪٻئي کان جدا ٿيل هوندو آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|206}} جيڪو هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين ڳوڙهي تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|202}}
گوڏي جي ڍڪڻي پڻ هڪ سنڌي جسم طور ڪم ڪري ٿي ۽ ان جي پٺئين سطح کي گوڏي جي ٽروڪليا چيو ويندو آهي.<ref>{{cite book|title=The Netter collection of medical illustrations. Volume 6, Musculoskeletal system. Part II, Spine and lower limb: a compilation of paintings|author=Netter, Frank H. |date=2013|publisher=Elsevier Saunders|others=Iannotti, Joseph P., Parker, Richard D. (Orthopedist), Machado, Carlos A. G.|isbn=978-1416063827|edition=2nd|location=Philadelphia, PA|oclc=821699791}}</ref> اها سنڌي پوش جي سنهي اڳئين ڀت ۾ جڙيل هوندي آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} ان جي پٺئين سطح تي هڪ پاسائتي ۽ هڪ وچئين سنڌي سطح هوندي آهي،<ref name="Platzer" />{{rp|194}} جيڪي ٻئي [[ران جي هڏي جو وچڪنڊائيلي کڏو|پيٽيلر سطح]] سان ڳنڍيل هونديون آهن؛ هيءَ سطح هڏي جي هيٺئين ڇيڙي جي اڳئين پاسي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن کي پاڻ ۾ ملائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|192}}
===سنڌي پوش===
{{Main|گوڏي جي سنڌي جو سنڌي پوش}}
سنڌي پوش ۾ هڪ [[سائنوويئل پاڻياٺ|سائنوويئل]] جهلي ۽ هڪ ريشي جهلي هوندي آهي، جن جي وچ ۾ چرٻيءَ جا تهه هوندا آهن. اڳئين پاسي، سائنوويئل جهلي ران جي هڏي ۽ پنڊيءَ جي هڏي ٻنهي تي ڪارٽليج جي ڪناري سان ڳنڍيل هوندي آهي، پر ران جي هڏي تي اها سپراپيٽيلر [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] يا خال سان ڳنڍجي سنڌي جاءِ کي مٿئين پاسي وڌائي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|210}} [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو]] سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي چپجڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Reider-etal">{{cite journal |pmid=7204430 |url=http://www.jbjs.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7204430 |year=1981 |last1=Reider |first1=B |title=The anterior aspect of the knee joint |journal=The Journal of Bone and Joint Surgery. American Volume |volume=63 |issue=3 |pages=351–356 |last2=Marshall |first2=J. L. |last3=Koslin |first3=B |last4=Ring |first4=B |last5=Girgis |first5=F. G. |doi=10.2106/00004623-198163030-00004 |url-access=subscription }}{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> پٺئين پاسي، سائنوويئل جهلي ٻنهي فيمورل ڪنڊائيلن جي ڪنارن سان ڳنڍيل هوندي آهي، جنهن سان ٻه وڌاءَ (گيسٽروڪنيميس جي وچئين مٿي هيٺان سيمي ميمبرينوسس برسا ۽ گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي هيٺان پوپليٽيئل برسا) ٺهن ٿا،<ref name="Ryan 2011">{{cite book |last1=Ryan |first1=Stephanie |title=Anatomy for diagnostic imaging |date=2011 |publisher=Elsevier Ltd |isbn=978-0702029714 |oclc=
729966424 |pages=289, 292|edition=Third |chapter=Chapter 8}}</ref> جيڪي سپراپيٽيلر برسا جهڙا هوندا آهن. انهن ٻن وڌائن جي وچ ۾ سائنوويئل جهلي سنڌي جي مرڪز ۾ ٻنهي صليبي رباطن جي اڳيان کان گذري ٿي، جنهن سان اندرئين پاسي رخ رکندڙ هڪ کيسي جهڙو خال ٺهي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
سائنوويئم پوش ۽ ان جي برسن جي اندرين سطح کي ڍڪي ٿو. سائنوويئم انفراپيٽيلر چرٻيءَ واري گدي کي پڻ ڍڪي ٿو، جيڪا پيٽيلر رباط جي هيٺان موجود هوندي آهي. سائنوويئم ٻن وراڪن جي صورت ۾ چرٻيءَ واري گدي ۾ اڀري ٿو.<ref name="Ryan 2011"/>
===تنتون===
اڳئين پاسي کان ڏسڻ تي، گوڏي جي مٿئين-پاسائتي چوٿين حصي کي [[ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس انٽرميڊيس]] ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[سائياٽڪ تنت]]، مٿئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ [[عام فبيولر تنت]] تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ هيٺئين-پاسائتي چوٿين حصي ۾ هيٺئين پاسائتي جينيڪيولر تنت ۽ ورجندڙ فبيولر تنتون نمايان آهن؛ مٿئين-وچئين چوٿين حصي کي [[ويسٽس ميڊيئلس]] ۽ ويسٽس انٽرميڊيس ڏورن ڏانهن ويندڙ تنتون، [[اوبٽيوريٽر تنت|اوبٽيوريٽر]] ۽ سائياٽڪ تنتون، ۽ مٿئين وچئين جينيڪيولر تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ جڏهن ته هيٺئين-وچئين چوٿين حصي کي هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنت ۽ [[سيفينس تنت]] جي انفراپيٽيلر شاخ تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name="tran-ant">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Lam K, Baig E, Agur AM, Gofeld M |title=Anatomical Study of the Innervation of Anterior Knee Joint Capsule: Implication for Image-Guided Intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=43 |issue=4 |pages=407–414 |date=May 2018 |pmid=29557887 |doi=10.1097/AAP.0000000000000778 |url=https://www.proquest.com/docview/2720408173|id={{ProQuest|2720408173}} |url-access=subscription }}</ref><ref name="fonk">{{cite journal |vauthors=Fonkoué L, Behets C, Kouassi JK, Coyette M, Detrembleur C, Thienpont E, Cornu O|display-authors=3 |title=Distribution of sensory nerves supplying the knee joint capsule and implications for genicular blockade and radiofrequency ablation: an anatomical study |journal=Surgical and Radiologic Anatomy |volume=41 |issue=12 |pages=1461–1471 |date=December 2019 |pmid=31338537 |doi=10.1007/s00276-019-02291-y |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00276-019-02291-y|url-access=subscription }}</ref>
اوبٽيوريٽر ۽ ٽبيئل تنتن جون سنڌي شاخون گوڏي جي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏين ٿيون، جڏهن ته عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت پڻ اضافي تنتي پهچ ڏين ٿيون؛ ٽبيئل تنت سڄي پٺئين پوش کي تنتي پهچ ڏئي ٿي؛ اوبٽيوريٽر تنت جو پٺيون ڀاڱو ۽ ٽبيئل تنت پٺئين پوش جي مٿئين-وچئين حصي کي تنتي پهچ ڏين ٿا؛ جڏهن ته پٺئين پوش جي مٿئين-پاسائتي حصي کي ٽبيئل تنت، عام فبيولر تنت ۽ سائياٽڪ تنت تنتي پهچ ڏين ٿيون.<ref name=fonk/><ref name="tran-post">{{cite journal |vauthors=Tran J, Peng PW, Gofeld M, Chan V, Agur AM |title=Anatomical study of the innervation of posterior knee joint capsule: implication for image-guided intervention |journal=Regional Anesthesia and Pain Medicine |volume=44 |issue=2 |pages=234–238 |date=February 2019 |pmid=30700618 |doi=10.1136/rapm-2018-000015 |url=https://www.proquest.com/docview/2553100556|id={{ProQuest|2553100556}} |url-access=subscription }}</ref>
===برسا===
{{Main|گوڏي جا برسا}}
ڪيترائي [[برسا (ايناٽامي)|برسا]] گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙي بيٺل آهن. سڀ کان وڏو ڳنڍيل برسا مٿي بيان ڪيل [[سپراپيٽيلر برسا]] آهي. گوڏي جي پٺئين پاسي چار تمام ننڍا برسا موجود آهن. ٻه اڻ ڳنڍيل برسا گوڏي جي ڍڪڻي جي اڳيان ۽ پيٽيلر [[ٽينڊن]] جي هيٺان موجود آهن، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ٻيا برسا پڻ موجود هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|210}}
===ڪارٽليج===
[[ڪارٽليج]] هڪ سنهو ۽ لچڪدار [[تاندورو (حياتيات)|تاندورو]] آهي، جيڪو [[هڏي]] جي بچاءَ ڪري ٿو ۽ يقيني بڻائي ٿو ته [[سنڌو|سنڌي]] سطحون هڪٻئي مٿان آسانيءَ سان ترڪي سگهن. ڪارٽليج گوڏي جي نرم ۽ هموار حرڪت کي يقيني بڻائي ٿو. گوڏن ۾ سنڌي ڪارٽليج جا ٻه قسم آهن: ريشي ڪارٽليج ([[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]]) ۽ [[هائيلن ڪارٽليج]]. ريشي ڪارٽليج ۾ ڇڪ سَهڻ جي سگهه هوندي آهي ۽ اهو دٻاءَ جي مزاحمت ڪري سگهي ٿو.{{clarify|date=January 2024}} هائيلن ڪارٽليج انهن سطحن کي ڍڪي ٿو، جن تي سنڌا حرڪت ڪن ٿا. سنڌي ڪارٽليج اندر ڪوليجن ريشن بابت بيننگهوف بيان ڪيو آهي ته اهي هيٺسنڌي هڏي مان شعاعي نموني نڪرن ٿا ۽ نام نهاد گوٿڪ ڪمانون ٺاهين ٿا. ڪارٽليج جي سطح تي اهي ريشا مماسي رخ ۾ نظر اچن ٿا ۽ گسجڻ جي مزاحمت وڌائين ٿا. هائيلن ڪارٽليج اندر رت جون ناليون نه هونديون آهن؛ ان جي خوراڪ ڦهلاءَ وسيلي ٿيندي آهي. سائنوويئل پاڻياٺ ۽ هيٺسنڌي هڏي جو گودو ٻئي هائيلن ڪارٽليج لاءِ خوراڪ جا وسيلا آهن. انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ وسيلي جي کوٽ ڳرڻ جو سبب بڻجي ٿي. ورهين سان ڪارٽليج گسندو وڃي ٿو. ڪارٽليج ۾ پاڻ مرادو بحال ٿيڻ جي سگهه تمام محدود هوندي آهي. نئون ٺهندڙ تاندورو عام طور اصل هائيلن ڪارٽليج کان گهٽ معيار واري ريشي ڪارٽليج جي وڏي حصي تي مشتمل هوندو آهي. نتيجي طور، وقت سان ڪارٽليج ۾ نيون ڏارون ۽ ڦاٽ پيدا ٿيندا آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/science/cartilage|title=Cartilage|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=2021-06-23}}</ref>
===مينسڪس===
{{Main|وچيون مينسڪس|پاسائتو مينسڪس}}
گوڏي جي سنڌي جي [[سنڌي ڊسڪ]]ن کي مينسڪس چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ اهي سنڌي جاءِ کي رڳو جزوي طور ورهائين ٿيون.<ref name="Platzer" />{{rp|26}} اهي ٻه ڊسڪون، وچيون مينسڪس ۽ پاسائتو مينسڪس، ڳنڍيندڙ تاندوري مان ٺهيل آهن، جن ۾ ڪارٽليج جهڙا جيوگهرڙا رکندڙ گهڻا ڪوليجن ريشا هوندا آهن. مضبوط ريشا هڪ ڳانڍاپي کان ٻئي ڳانڍاپي تائين مينسڪس سان گڏ هلن ٿا، جڏهن ته ڪمزور شعاعي ريشا انهن سان هڪٻئي ۾ اڻيل هوندا آهن. مينسڪس گوڏي جي سنڌي جي مرڪز ۾ چپٽا، پاسائتي پاسي سائنوويئل جهلي سان ڳنڍيل، ۽ پنڊيءَ جي هڏي جي سطح مٿان حرڪت ڪرڻ جي قابل هوندا آهن.<ref name="Platzer" />{{rp|208}}<ref>{{cite web|last=Gibbon|first=Anthony|title=Knee Anatomy|url=http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|publisher=North Yorkshire Orthopaedic Specialists|access-date=6 February 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423141216/http://tony-gibbon.co.uk/treatment/knee-treatment/anatomy/knee-anatomy|archive-date=23 April 2013}}</ref> مينسڪس جون مٿيون ۽ هيٺيون سطحون آزاد هونديون آهن. هر مينسڪس جا اڳيان ۽ پٺيان سڱ هوندا آهن، جيڪي پنڊيءَ جي هڏي جي وچڪنڊائيلي علائقي ۾ ملن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/>
وچيون مينسڪس وڏو، گهٽ وڪريل ۽ سنهو هوندو آهي. ان جو پٺيون سڱ (14 ملي ميٽر) اڳئين سڱ (6 ملي ميٽر) کان ٿلهو هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
پاسائتو مينسڪس ننڍو، وڌيڪ وڪريل (لڳ ڀڳ گول) ۽ وچئين مينسڪس جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هڪجهڙي ٿولهه (10 ملي ميٽر) وارو هوندو آهي. پاسائتو مينسڪس سنڌي پوش سان گهٽ ڳنڍيل هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ ان جي پٺئين-پاسائتي سطح مان [[پوپليٽيئس]] ٽينڊن گذري ٿو، جيڪو مينسڪس کي پوش کان جدا ڪري ٿو. پوپليٽيئس ٽينڊن پاسائتي مينسڪس سان ڳنڍيل نه هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/>
===رباط===
[[File:Knee diagram.svg|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-پاسائتو پاسو]]
[[File:Knee medial view.gif|thumb|ساڄي گوڏي جو اڳيون-وچيون پاسو]]
گوڏي جي سنڌي کي وڪوڙيندڙ رباط حرڪتن کي محدود ڪري استحڪام فراهم ڪن ٿا ۽ مينسڪس توڙي ڪيترن برسن سان گڏجي سنڌي پوش جي بچاءَ ڪن ٿا.<ref>{{Citation |last1=Goldman |first1=Lee |title=Goldman's Cecil Medicine |date=2012 |work= |pages=vii |publisher=Elsevier |last2=Schafer |first2=Andrew I.|doi=10.1016/b978-1-4377-1604-7.00513-3 |doi-access=free }}</ref>
====پوش اندر====
گوڏي کي [[صليبي رباط]]ن جو هڪ جوڙو مستحڪم رکي ٿو. اهي ٻئي رباط سائنوويئم کان ٻاهر، پر پوش جي اندر موجود رباط آهن.<ref name="pmid20110155">{{cite journal |vauthors=Kam CK, Chee DW, Peh WC |title=Magnetic resonance imaging of cruciate ligament injuries of the knee |journal=Canadian Association of Radiologists Journal |volume=61 |issue=2 |pages=80–89 |date=April 2010 |pmid=20110155 |doi=10.1016/j.carj.2009.11.003 |s2cid=40819119 |url=}}</ref> [[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي پاسائتي ڪنڊائيل]] کان اڳئين [[وچڪنڊائيلي علائقي]] تائين پکڙيل هوندو آهي.<ref name="Ryan 2011"/> اڳيون صليبي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو اڳتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> گوڏي جي وٽجڻ يا مُڙڻ دوران اهو اڪثر ڦاٽي پوندو آهي.<ref>{{Cite web |title=ACL injury - Symptoms and causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |access-date=2022-12-30 |website=Mayo Clinic |language=en |archive-date=2018-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123174932/https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acl-injury/symptoms-causes/syc-20350738 |url-status=live }}</ref> [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] کان پٺئين وچڪنڊائيلي علائقي تائين پکڙيل هوندو آهي. هي رباط پنڊيءَ جي هڏي کي ران جي هڏي جي ڀيٽ ۾ پٺتي سرڪڻ کان روڪي ٿو.<ref name="Ryan 2011"/> هن رباط کي چوٽ لڳڻ غيرمعمولي آهي، پر رباط تي سڌي زوردار ڌڪ جي نتيجي ۾ ٿي سگهي ٿي.{{citation needed|date=April 2022}}
[[گوڏي جو آرپار رباط|آرپار رباط]] پاسائتي مينسڪس کان وچئين مينسڪس تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو مينسڪس جي اڳيان کان گذري ٿو. 10 سيڪڙو حالتن ۾ اهو ڪيترن پٽن ۾ ورهايل هوندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|208}} ٻئي مينسڪس اڳئين پاسي هن رباط وسيلي هڪٻئي سان ڳنڍيل هوندا آهن.<ref name="Diab">{{cite book
| title = Lexicon of Orthopaedic Etymology
| url = https://books.google.com/books?id=fstFQVnw8-wC&pg=PA200
| first = Mohammad | last = Diab
| publisher = Taylor & Francis | year = 1999
| isbn = 978-9057025976 |oclc= 43779363 }}, p. 200</ref> [[پٺيون مينسڪوفيمورل رباط|پٺيون]] (ورِسبرگ جو) ۽ [[اڳيون مينسڪوفيمورل رباط]] (همفري جو) پاسائتي مينسڪس جي پٺئين سڱ کان ران جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل تائين پکڙيل هوندا آهن. اهي ترتيبوار پٺئين صليبي رباط جي اڳيان ۽ پٺيان کان گذرن ٿا.<ref name="Ryan 2011"/><ref name="Platzer" />{{rp|208}} [[گوڏي جو ڪورونري رباط|مينسڪوٽبيئل رباط]] (يا "ڪورونري رباط") مينسڪس جي هيٺئين ڪنارن کان ٽبيئل پليٽو جي ڪنارن تائين پکڙيل هوندا آهن.
====پوش کان ٻاهر====
[[پيٽيلر رباط]] گوڏي جي ڍڪڻي کي [[پنڊيءَ جي هڏي جي ڳوڙهي]] سان ڳنڍي ٿو. ان کي ڪڏهن ڪڏهن پيٽيلر ٽينڊن پڻ چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ [[ڪواڊريسيپس ٽينڊن]] (جيڪو گوڏي جي ڍڪڻي کي وڪوڙي ٿو) ۽ گوڏي جي ڍڪڻي کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍيندڙ حصي جي وچ ۾ ڪا چٽي جدائي ناهي.<ref>{{cite web |title=Definition of patellar tendon |url=http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105032616/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=34200 |archive-date=2013-11-05 |access-date=2008-12-11 |publisher=MedicineNet.com}}</ref> هي تمام مضبوط رباط گوڏي جي ڍڪڻي کي ميڪانيڪي اُڀار ڏيڻ ۾ مدد ڪري ٿو<ref name="Moore">{{cite book |last1=Moore |first1=Keith L. |url=https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1 |title=Clinically Oriented Anatomy |last2=Dalley |first2=Arthur F. |last3=Agur |first3=Anne M. R. |publisher=[[لپنڪاٽ وليمز اينڊ ولڪنز]] |year=2006 |isbn=978-0781736398 |page=[https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1/page/594 594] |oclc=57202439 |url-access=registration}}, p. 194</ref> ۽ ران جي هڏي جي ڪنڊائيلن لاءِ ڍڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. پيٽيلر رباط جي پاسائتي ۽ وچئين پاسي، [[پاسائتو ريٽيناڪيولم|پاسائتو ۽ وچيون ريٽيناڪيولم]] [[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] ۽ [[ويسٽس ميڊيئلس|ويسٽس ميڊيئلس ڏورن]] جي ريشن کي پنڊيءَ جي هڏي سان ڳنڍين ٿا. [[ايليوٽبيئل پٽي]] جا ڪجهه ريشا پاسائتي ريٽيناڪيولم ۾ پکڙجن ٿا ۽ وچيون ريٽيناڪيولم ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل مان نڪرندڙ ڪجهه آرپار ريشن کي حاصل ڪري ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
[[وچيون پاسائتو رباط]] (MCL، جنهن کي "ٽبيئل رباط" پڻ چيو ويندو آهي) [[ران جي هڏي جو وچيون ايپي ڪنڊائيل|ران جي هڏي جي وچئين ايپي ڪنڊائيل]] کان [[پنڊيءَ جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڪنڊائيل]] تائين پکڙيل هوندو آهي. اهو ريشن جي ٽن گروهن مان ٺهيل هوندو آهي، جن مان هڪ ٻنهي هڏن جي وچ ۾ پکڙيل هوندو آهي، جڏهن ته ٻه وچئين مينسڪس سان ڳنڍيل هوندا آهن. وچيون پاسائتو رباط جزوي طور [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] سان ڍڪيل هوندو آهي ۽ [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] جو ٽينڊن ان جي هيٺان کان گذرندو آهي.<ref name="Platzer" />{{rp|206}} اهو گوڏي جي پاسائتي پاسي تي لڳندڙ زور ([[ويلگس بگاڙ|ويلگس]] زور) سبب گوڏي جي وچئين پاسي کي کلي مُڙڻ کان بچائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|206}}
==ڏورا==
گوڏي جي سنڌي جي حرڪت جا ذميوار گهڻا ڏورا يا تہ ران جي [[ران جو اڳيون خانو|اڳئين]]، [[ران جو وچيون خانو|وچئين]] يا [[ران جو پٺيون خانو|پٺئين خاني]] سان واسطو رکن ٿا. سڌو ڪندڙ ڏورا عام طور اڳئين خاني سان واسطو رکن ٿا ۽ موڙيندڙ ڏورا پٺئين خاني سان. هن جا ٻه استثنا آهن: گريسلس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ وچئين خاني سان واسطو رکي ٿو، ۽ سارٽوريس، جيڪو موڙيندڙ ڏورو آهي ۽ اڳئين خاني ۾ آهي. ان کان سواءِ، [[انساني ڄنگهه#بناوت|هيٺئين ڄنگهه]] جا ڪجهه ڏورا، خاص طور [[گيسٽروڪنيميس]]، پير کي حرڪت ڏيڻ واري پنهنجي بنيادي ڪم کان علاوه گوڏي کي ڪمزور نموني موڙڻ ۾ مدد ڏين ٿا.
===سڌو ڪندڙ ڏورا===
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[آرٽيڪيوليرس جينس ڏورو|آرٽيڪيوليرس جينس]] || اڳئين [[ران جي هڏي جو جسم|فيمورل شافٽ]] جو پري وارو ڇيڙو || گوڏي جي سنڌي پوش جو ويجهو وڌاءُ || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي سڌائي دوران سپراپيٽيلر برسا کي ڇڪڻ ||
|-valign="top"
| ''[[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس فيموريس]]'' || گڏيل [[ريڪٽس فيموريس]] ۽ [[واسٽي|واسٽس]] ڏورا || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي ||[[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] (رڳو ريڪٽس فيموريس) || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ريڪٽس فيموريس ڏورو|ريڪٽس فيموريس]] || [[اڳيون هيٺيون ايليئڪ ڪنڊو]] ۽ هڏائين ڪناري جي ٻاهرين سطح، جيڪا [[ايسيٽابيولم]] جو ايليئڪ حصو ٺاهي ٿي || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]]؛ ڪُلهي جو [[موڙ]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ليٽيرالس ڏورو|ويسٽس ليٽيرالس]] || [[وڏو ٽروڪينٽر]]، [[انٽرٽروڪينٽرڪ لڪير]]، ۽ [[ران جي هڏي]] جي [[لينا اسپيرا]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي کي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] ۽ مستحڪم رکي ٿو || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس انٽرميڊيس ڏورو|ويسٽس انٽرميڊيس]] || اڳيون/پاسائتو [[ران جي هڏي|فيمر]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
| {{spaces|5}}[[ويسٽس ميڊيئلس]] || [[ران جي هڏي]] || [[گوڏي جي ڍڪڻي]] ۽ [[ٽبيئل ٽيوبرسٽي]]، [[پيٽيلر رباط]] وسيلي || [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || گوڏي جي [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] || [[هيم اسٽرنگ]]
|-valign="top"
|}
===موڙيندڙ ڏورا===
'''پٺيون خانو'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]] || [[اڳيون مٿيون ايليئڪ ڪنڊو]] || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[مٿاڇري سرڪمفليڪس ايليئڪ شريان]]، پاسائتي فيمورل شريان، اونهي فيمورل شريان، هيٺ لهندڙ جينيڪيوليٽ شريان، [[فيمورل شريان]] || [[فيمورل تنت]] || ڪُلهي جو سنڌو: موڙ، پاسائتو ڦيرو ۽ پري ڪرڻ. گوڏي جو سنڌو: موڙ ۽ وچيون ڦيرو || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]] (جزوي طور)
|-valign="top"
| [[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]] || ڊگهو مٿو: [[اسڪيئم جي ڳوڙهي]]، ننڍو مٿو: ران جي هڏي تي [[لينا اسپيرا]]<ref name=Gosling273>[[#Gosling|Gosling 2008, p. 273]]</ref> || [[فبيولا جو مٿو]]<ref name=Gosling273/>، جيڪو [[پاسائتو ٽبيئل ڪنڊائيل]] جي پٺئين حصي سان سنڌبند ٿئي ٿو || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]]، [[پوپليٽيئل شريان]] || ڊگهو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو وچيون (ٽبيئل) حصو، ننڍو مٿو: [[سائياٽڪ تنت]] جو پاسائتو (عام فبيولر) حصو<ref name=Gosling273/> || گوڏي جو [[موڙ]]، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[پاسائتو ڦيرائي ٿو]] (جڏهن گوڏو مڙيل هجي)، [[ڪُلهي جو سنڌو]] [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌو ڪري ٿو]] (رڳو ڊگهو مٿو)<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[هيٺين گلوٽيئل شريان]]، [[سوراخ ڪندڙ شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت|سائياٽڪ]]<ref name=Gosling273/> ([[ٽبيئل تنت|ٽبيئل]]، [[لمبر ڪرنگهي جي تنت 5|L5]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]]) || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي [[وچيون ڦيرو|وچئين پاسي ڦيرائي ٿو]]<ref name=Gosling273/>|| [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]] || اسڪيئم جي ڳوڙهي<ref name=Gosling273/> || [[ٽبيا]] جي وچئين سطح<ref name=Gosling273/> || [[پروفنڊا فيموريس]]، [[گلوٽيئل شريان (ابهام سلجھاءُ)|گلوٽيئل شريان]] || [[سائياٽڪ تنت]]<ref name=Gosling273/> || گوڏو موڙي ٿو، ڪُلهي جو سنڌو سڌو ڪري ٿو، گوڏي وٽ ڄنگهه کي وچئين پاسي ڦيرائي ٿو<ref name=Gosling273/> || [[ڪواڊريسيپس ڏورو]]
|-valign="top"
| [[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]] || ران جي هڏي جو [[ران جي هڏي جو وچيون ڪنڊائيل|وچيون]] ۽ [[ران جي هڏي جو پاسائتو ڪنڊائيل|پاسائتو ڪنڊائيل]] || [[ڪيلڪينيس]] || [[سرل شريانون]] || [[سائياٽڪ تنت]] مان [[ٽبيئل تنت]]، خاص طور تنتي پاڙون [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 1|S1]]، [[سيڪرل ڪرنگهي جي تنت 2|S2]] || گوڏي جو هلڪو [[موڙ]] ۽ [[پلينٽر فليڪشن]]|| [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پلينٽيرس ڏورو|پلينٽيرس]] || گيسٽروڪنيميس جي پاسائتي مٿي کان مٿي ران جي هڏي جو پاسائتو سپراڪنڊائيلر ڪنارو || [[ٽينڊو ڪيلڪينيس]] (وچئين پاسي، [[گيسٽروڪنيميس]] ٽينڊن کان اونهو) || [[سرل شريانون]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏو موڙي ٿو ۽ [[پير]] کي [[پلينٽر فليڪس]] ڪري ٿو || [[ٽبيئلس اينٽيرير ڏورو]]
|-valign="top"
| [[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]] || [[پاسائتي فيمورل ڪنڊائيل]] جي پاسائتي سطح جو وچيون فيسٽ || [[ٽبيئل ڪنڊائيل (ابهام سلجھاءُ)|ٽبيئل ڪنڊائيلن]] هيٺان پٺيون [[ٽبيا]] || [[پوپليٽيئل شريان]] || [[ٽبيئل تنت]] || گوڏي جو [[وچيون ڦيرو]] ۽ [[موڙ]] ||
|-
|}
'''وچيون خانو:'''
{| class="wikitable" width="100%"
! width="12%" | ڏورو !! width="16%" |بڻ !! width="16%" | لڳاءُ !! width="12%" | شريان !! width="12%" | تنت !! width="20%" | ڪم !! width="12%" |مخالف ڏورو
|-valign="top"
| [[گريسلس ڏورو|گريسلس]] || [[هيٺيون پيوبيڪ ريمس]]<ref name=Gosling266>[[#Gosling|Gosling et al. 2008, p. 266]]</ref> || [[پيس اينسيرينس (ڄنگهه)|پيس اينسيرينس]] || [[اوبٽيوريٽر شريان]] || [[اوبٽيوريٽر تنت جي اڳئين شاخ]]<ref name=Gosling266/> || گوڏي جو موڙ ۽ [[وچيون ڦيرو]]؛<ref name=Gosling266/> ڪُلهي کي ويجهو آڻڻ، ڪُلهي جو [[موڙ]] ||
|-valign="top"
|}
===رت جي پهچ===
[[File:Gray552.png|thumb|گوڏي جون شريانون]]
[[فيمورل شريان]] ۽ [[پوپليٽيئل شريان]] گوڏي جي سنڌي جي چوڌاري شرياني ڄار يا [[پليڪسس]] ٺاهڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. ان جون ڇهه مُک شاخون آهن: ٻه [[مٿيون جينيڪيولر شريانون]]، ٻه [[هيٺيون جينيڪيولر شريانون]]، [[هيٺ لهندڙ جينيڪيولر شريان]] ۽ [[اڳئين ٽبيئل موٽندڙ شريان|اڳئين ٽبيئل شريان جي موٽندڙ شاخ]].<ref>{{Cite journal |last1=Shim |first1=S. S. |last2=Leung |first2=G. |date=July 1986 |title=Blood supply of the knee joint. A microangiographic study in children and adults |journal=Clinical Orthopaedics and Related Research |issue=208 |pages=119–125 |doi=10.1097/00003086-198607000-00025 |issn=0009-921X |pmid=3522019}}</ref>
وچيون جينيڪيولر شريانون گوڏي جي سنڌي ۾ داخل ٿين ٿيون.
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==ڪم==
گوڏو هڪ فرضي آرپار محور جي چوڌاري [[موڙ]] ۽ [[سڌائي (حرڪتي علم)|سڌائي]] جي اجازت ڏئي ٿو، ۽ مُڙيل حالت ۾ هيٺئين ڄنگهه جي محور جي چوڌاري ٿوري وچئين ۽ پاسائتي ڦيري جي به اجازت ڏئي ٿو. گوڏي جي سنڌي کي "حرڪت ڪندڙ" چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ ڦيري دوران ران جي هڏي ۽ پاسائتو مينسڪس<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|399}} پنڊيءَ جي هڏي مٿان حرڪت ڪن ٿا، جڏهن تہ سڌائي-موڙ دوران ران جي هڏي ٻنهي مينسڪس مٿان لڙهي ۽ ترڪي ٿي.<ref name="Platzer" />{{rp|212–213}}
سڌائي/موڙ جي حرڪتن جي آرپار محور جو مرڪز اتي هوندو آهي، جتي ٻئي پاسائتا رباط ۽ ٻئي صليبي رباط هڪٻئي کي ڪاٽين ٿا. موڙ دوران هي مرڪز مٿي ۽ پٺتي سرڪي ٿو، جڏهن تہ مرڪز ۽ ران جي هڏي جي سنڌي سطحن جي وچ وارو فاصلو فيمورل ڪنڊائيلن جي گهٽجندڙ وڪڙ سان گڏ متحرڪ نموني بدلجي ٿو. حرڪت جي ڪل حد ڪيترن عنصرن تي دارومدار رکي ٿي، جهڙوڪ نرم تاندورن جون روڪون، سرگرم ناڪافي پن، ۽ هيم اسٽرنگ جي ڇڪ.<ref name="Thieme-Atlas" />{{rp|398}}
{| class="wikitable" align="right"
|+ وڌ ۾ وڌ حرڪتون <ref name="Thieme-Atlas">{{cite book
| title = Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System
| publisher = Thieme |location=New York| year = 2006 | isbn = 978-1588904195 |oclc=
474717189}}</ref>{{rp|398–399}} ۽ ڏورا<ref name="Platzer" />{{rp|252}}
|-
! سڌائي 5–10° !! موڙ 120–150°
|-
| [[ڪواڊريسيپس فيموريس ڏورو|ڪواڊريسيپس]] ([[ٽينسر فيشيا ليٽي]] جي<br/>ڪجهه مدد سان)
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>[[سيمي ميمبرينوسس ڏورو|سيمي ميمبرينوسس]]<br/>[[سيمي ٽينڊينوسس ڏورو|سيمي ٽينڊينوسس]]<br/>[[بائيسپس فيموريس ڏورو|بائيسپس فيموريس]]<br/>[[گريسلس ڏورو|گريسلس]]<br/>[[سارٽوريس ڏورو|سارٽوريس]]<br/>[[پوپليٽيئس ڏورو|پوپليٽيئس]]<br/>[[گيسٽروڪنيميس ڏورو|گيسٽروڪنيميس]]
|-
! اندريون ڦيرو* 10° !! ٻاهريون ڦيرو* 30–40°
|-
| (اهميت جي ترتيب سان)<br/>سيمي ميمبرينوسس<br/>سيمي ٽينڊينوسس<br/>گريسلس<br/>سارٽوريس<br/>پوپليٽيئس
| بائيسپس فيموريس
|-
| colspan=2 | *(گوڏو 90° مُڙيل)
|}
===سڌي حالت===
گوڏو سڌو هئڻ وقت [[فبيولر پاسائتو رباط|پاسائتو]] ۽ [[وچيون پاسائتو رباط]] ٻئي، ۽ [[اڳيون صليبي رباط|اڳئين صليبي رباط]] جو اڳيون حصو، ڇڪيل هوندا آهن. سڌائي دوران فيمورل ڪنڊائيل اهڙي حالت ۾ ترڪن ۽ لڙهن ٿا، جيڪا [[ٽبيئل پاسائتو رباط]] جي مڪمل کُلڻ جو سبب بڻجي ٿي. سڌائي جي آخري 10° دوران هڪ '''لازمي آخري ڦيرو''' شروع ٿئي ٿو، جنهن ۾ گوڏو 5° وچئين پاسي ڦرندو آهي. آخري ڦيرو وزن نه کڻندڙ ڄنگهه ۾ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري، ۽ وزن کڻندڙ ڄنگهه ۾ ران جي هڏي جي وچئين ڦيري وسيلي پيدا ٿئي ٿو. هي آخري ڦيرو وچئين فيمورل ڪنڊائيل جي شڪل سبب ممڪن ٿئي ٿو، جنهن ۾ پوپليٽيئس ڏوري ۽ [[ايليوٽبيئل پٽي]] جي سُسڻ مدد ڪري ٿي، ۽ اهو اڳئين صليبي رباط جي ڇڪجڻ سبب پيدا ٿئي ٿو. ٻئي صليبي رباط ٿورا کلي وڃن ٿا ۽ ٻئي پاسائتا رباط ڇڪجي وڃن ٿا.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
===مُڙيل حالت===
مُڙيل حالت ۾ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن، جڏهن تہ صليبي رباط ڇڪيل هوندا آهن. ڦيري کي وٽيل صليبي رباط ضابطي ۾ رکن ٿا؛ پنڊيءَ جي هڏي جي وچئين ڦيري دوران ٻئي رباط هڪٻئي جي چوڌاري وڪڙجي وڃن ٿا، جنهن سان ممڪن ڦيري جي مقدار گهٽجي ٿي، جڏهن تہ پنڊيءَ جي هڏي جي پاسائتي ڦيري دوران اهي کلي وڃن ٿا. صليبي رباطن جي ترڇي حالت سبب، انهن مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ حصو سدائين ڇڪيل هوندو آهي ۽ اهي رباط سنڌي کي ضابطي ۾ رکن ٿا، جڏهن تہ پاسائتا رباط ڍرا هوندا آهن. وڌيڪ اهو تہ ٽبيئل پاسائتي رباط جا پٺيان ريشا انتهائي وچئين ڦيري دوران ڇڪجي وڃن ٿا، ۽ هي رباط پاسائتي ڦيري کي پڻ 45–60° تائين گهٽائي ٿو.<ref name="Platzer" />{{rp|212}}
==<span class="anchor" id="Knee injury"></span>طبي اهميت==
[[File:918 Knee Injury.jpg|thumb|right|400px|گوڏي تي پاسائتو ڌڪ وچئين پاسائتي رباط، اڳئين صليبي رباط ۽ وچئين مينسڪس کي ڦاڙي سگهي ٿو]]
[[گوڏي جو سور]] چوٽ، بي ترتيبي، ڳرڻ، ۽ [[سنڌن جي سوزش]] پيدا ڪندڙ حالتن سبب ٿيندو آهي.<ref name=Afra/> گوڏي جي سڀ کان عام خرابي کي عام طور [[پيٽيلوفيمورل سنڊروم]] چيو ويندو آهي.<ref name=Afra/> گوڏي جي سور جا گهڻا هلڪا ڪيس گهر ۾ آرام ۽ برف سان علاج ٿي سگهن ٿا، پر وڌيڪ سنگين زخمن لاءِ [[جراحي|جراحي]] سنڀال جي ضرورت پوي ٿي.<ref name=Afra/>
پيٽيلوفيمورل سنڊروم جي هڪ صورت ۾ تاندوري سان لاڳاپيل مسئلو شامل هوندو آهي، جيڪو گوڏي ۾ گوڏي جي ڍڪڻي ۽ ٽروڪليا جي وچ ۾ دٻاءُ ۽ خارش پيدا ڪري ٿو (پيٽيلر دٻاءُ سنڊروم)، جنهن سبب سور ٿئي ٿو. گوڏي جي خرابي جو ٻيو وڏو قسم ڦاٽڻ، ترڪڻ يا بي جاءِ ٿيڻ تي ٻڌل آهي، جيڪو ڄنگهه کي توازن ۾ رکڻ جي گوڏي جي ساختي صلاحيت کي خراب ڪري ٿو (پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي سنڊروم). پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي سنڊروم سور، خراب توازن جو احساس، يا ٻئي پيدا ڪري سگهي ٿو.<ref name=Afra>{{cite journal|vauthors=Afra R, Schepsis A|title=Addressing patellofemoral pathology: Biomechanics and classification|journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine|date=May 28, 2008|url=http://www.rheumatologynetwork.com/articles/addressing-patellofemoral-pathology-biomechanics-and-classification|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518081310/http://www.rheumatologynetwork.com/articles/addressing-patellofemoral-pathology-biomechanics-and-classification|archive-date=May 18, 2015}}</ref>
[[پري پيٽيلر برسائٽس]]، جنهن کي ''گهر جي نوڪرياڻي جو گوڏو'' پڻ چيو ويندو آهي، [[پري پيٽيلر برسا]]، يعني اڳئين گوڏي واري برسا، جي سورناڪ سوزش آهي، جيڪا اڪثر ڇت سازي جهڙي پيشيوراڻي سرگرمي سبب ٿيندي آهي.
عمر پڻ گوڏي جي خرابين ۾ حصو وجهي ٿي. خاص طور پوڙهن ماڻهن ۾، گوڏي جو سور اڪثر [[هڏسنڌي ڳرڻ]] سبب پيدا ٿيندو آهي. ان کان سواءِ، گوڏي جي چوڌاري تاندورن جي ڪمزوري به مسئلي ۾ حصو وجهي سگهي ٿي.<ref name=Pill>{{cite journal |vauthors=Pill SG, Khoury LD, Chin GC |title=MRI for evaluating knee pain in older patients: How useful is it? |journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine |series=<!-- --> |date=October 29, 2008 |volume=25 |issue=11 |url=http://www.rheumatologynetwork.com/articles/mri-evaluating-knee-pain-older-patients-how-useful-it |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518081407/http://www.rheumatologynetwork.com/articles/mri-evaluating-knee-pain-older-patients-how-useful-it |archive-date=May 18, 2015 }}</ref> پيٽيلوفيمورل بي استحڪامي ڪُلهي جي غيرمعمولي حالتن يا چوڌاري رباطن جي سختي سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name=Afra/>
[[ڪارٽليج]] جا زخم هنن سببن سان ٿي سگهن ٿا:
* حادثا (ڀڃڻ)
* زخم
* [[مينسڪس (ايناٽامي)|مينسڪس]] جو هٽائڻ
* [[اڳيون صليبي رباط]] جو زخم
* [[پٺيون صليبي رباط]] جو زخم
* [[پٺيون پاسائتو ڪنڊو]] جو زخم
* [[وچئين گوڏي جا زخم]]
* گوڏي تي گهڻو زور.
هر اهڙو ڪم، جنهن دوران گوڏن تي سخت دٻاءُ پوي، ڪارٽليج لاءِ نقصانڪار ٿي سگهي ٿو. اهو خاص طور انهن پيشائن ۾ ٿيندو آهي، جن ۾ ماڻهن کي بار بار هلڻو، وزن کڻڻو يا ويهڪ ڪرڻي پوي ٿي. سور جا ٻيا سبب گوڏن جو حد کان وڌيڪ استعمال ۽ گسجڻ ٿي سگهن ٿا، خاص طور [[ڏوري ڪمزوري]] ۽ [[وڌيڪ وزن]] سان گڏ.
عام شڪايتون:
* سور وارو، بند، لاڪ ٿيل يا سُڄيل گوڏو.
* متاثر ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن محسوس ڪندا آهن تہ سندن گوڏا ڄڻ هاڻي جهڪي پوندا، يا کين پنهنجي حرڪت بابت بي يقيني محسوس ٿيندي آهي.
===مجموعي فٽنيس ۽ گوڏي جو زخم===
جسماني فٽنيس گوڏي جي مسئلن جي پيدا ٿيڻ سان ويجهي نموني لاڳاپيل آهي. ساڳي سرگرمي، جهڙوڪ ڏاڪڻ چڙهڻ، ڪنهن جسماني طور اڻ فٽ ماڻهوءَ ۾ پيٽيلوفيمورل دٻاءُ سبب سور پيدا ڪري سگهي ٿي، پر ڪنهن ٻئي ماڻهوءَ ۾ نه؛ يا ساڳئي ماڻهوءَ ۾ ڪنهن ٻئي وقت نه. ٿولهه گوڏي جي سور جو ٻيو وڏو سبب آهي. مثال طور، هڪ 30 ورهين جي عورت، جنهن جو وزن 18 ورهين جي عمر ۾، پنهنجي ٽن حملن کان اڳ، {{convert|120|lb|kg}} هو، ۽ هاڻي {{convert|285|lb|kg}} آهي، پنهنجي هر قدم سان پنهنجي پيٽيلوفيمورل سنڌي تي {{convert|660|lb|kg}} اضافي زور وجهي چڪي آهي.<ref>{{cite journal|author=Andrish JT|date=May 8, 2009|title=Sports injuries in weekend warriors: 20 Clinical pearls|url=http://www.psychiatrictimes.com/osteoarthritis/sports-injuries-weekend-warriors-20-clinical-pearls|url-status=dead|journal=The Journal of Musculoskeletal Medicine|volume=26|issue=5|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091655/http://www.psychiatrictimes.com/osteoarthritis/sports-injuries-weekend-warriors-20-clinical-pearls|archive-date=May 18, 2015}}</ref>
===جسماني سرگرمي سبب عام زخم===
[[File:Prothese-genou-IMG 0033.jpg|thumb|مصنوعي گوڏي جا حصا ڏيکاريندڙ ماڊل]]
انهن راندين ۾، جن ۾ گوڏن تي وڏو دٻاءُ پوي ٿو، خاص طور وٽجڻ وارن زور سان، هڪ يا وڌيڪ رباطن يا ڪارٽليجن جو ڦاٽڻ عام آهي. گوڏي جي سڀ کان عام زخمن مان ڪجهه وچئين پاسي جا هوندا آهن: [[وچئين گوڏي جا زخم]].<ref>{{Cite book |last1=Campbell |first1=Willis C. |title=Campbell's Operative Orthopedics |last2=Canale |first2=S. T. |last3=Beaty |first3=James H. |publisher=Mosby/Elsevier |year=2008 |edition=11th |location=Philadelphia}}</ref>
===اڳئين صليبي رباط جو زخم===
{{Main|اڳئين صليبي رباط جو زخم}}
[[اڳيون صليبي رباط]] گوڏي جو سڀ کان گهڻو زخمي ٿيندڙ رباط آهي. هي زخم راندين دوران عام آهي. گوڏي جو وٽجڻ ACL جي حد کان وڌيڪ ڇڪجڻ يا ڦاٽڻ جو عام سبب آهي. جڏهن ACL زخمي ٿئي ٿو، تڏهن ٽڪ جو آواز ٻڌڻ ۾ اچي سگهي ٿو ۽ ڄنگهه اوچتو ساٿ ڇڏي سگهي ٿي. [[سُڄڻ (طب)|سُڄڻ]] ۽ سور کان سواءِ، هلڻ سورناڪ ٿي سگهي ٿو ۽ گوڏو غيرمستحڪم محسوس ٿيندو. اڳئين صليبي رباط جا ننڍا ڦاٽ وقت سان ڀرجي سگهن ٿا، پر مڪمل ڦاٽل ACL لاءِ جراحي جي ضرورت هوندي آهي. جراحي کان پوءِ بحالي ڊگهي ٿيندي آهي ۽ سنڌي کي مضبوط ڪرڻ لاءِ گهٽ اثر واريون ورزشون سفارش ڪيون وينديون آهن.<ref>[http://sportsmedicine.about.com/od/kneepainandinjuries/Knee_Pain_and_Injuries.htm Knee pain and injuries] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091211214909/http://sportsmedicine.about.com/od/kneepainandinjuries/Knee_Pain_and_Injuries.htm |date=2009-12-11 }} About sports online portal. 2010-01-26</ref>
===مينسڪس ڦاٽڻ جو زخم===
مينسڪس ڌڪ جذب ڪندڙن وانگر ڪم ڪن ٿا ۽ گوڏي جي [[سنڌو|سنڌي]] ۾ ٻن هڏن جي ڇيڙن کي جدا رکن ٿا. گوڏي ۾ ٻه مينسڪس هوندا آهن، وچيون (اندروني) ۽ پاسائتو (ٻاهرين). جڏهن ڪارٽليج ڦاٽي، تہ ان جو مطلب آهي تہ مينسڪس زخمي ٿيو آهي. مينسڪس جا ڦاٽ اڪثر راندين دوران، گوڏي جي وٽجڻ وقت، ٿيندا آهن. مينسڪس جو زخم بي ضرر لڳي سگهي ٿو ۽ ماڻهو ڦاٽڻ کان پوءِ هلڻ جي قابل ٿي سگهي ٿو، پر ٿوري وقت کان پوءِ سُڄڻ ۽ سور شروع ٿي ويندا آهن. ڪڏهن ڪڏهن گوڏو مُڙڻ وقت لاڪ ٿي ويندو آهي. سور اڪثر ويهڪ ڪرڻ وقت ٿيندو آهي. ننڍا [[مينسڪس جو ڦاٽ|مينسڪس ڦاٽ]] احتياطي علاج سان سنڀاليا ويندا آهن، پر گهڻا وڏا ڦاٽ جراحي گهرن ٿا.<ref>{{cite journal | title = Acute knee injuries: use of decision rules for selective radiograph ordering | vauthors = Tandeter HB, Shvartzman P, Stevens MA | journal = Am Fam Physician | date = 1 December 1999 | volume = 60 | issue = 9 | pages = 2599–2608 | pmid = 10605994}}</ref>
===ڀڃڻ===
{{unreferenced section|date=January 2022}}
[[File:Xraymachine.JPG|thumb|گوڏي جي زخم کان پوءِ ممڪن ڀڃڻن جي جاچ لاءِ [[ريڊيوگرافي]]]]
گوڏي جا ڀڃڻ ناياب آهن، پر ٿيندا آهن، خاص طور [[ٽريفڪ ٽڪر|روڊ حادثي]] جي نتيجي ۾. گوڏي جي ڀڃڻن ۾ [[پيٽلا ڀڃڻ]]، ۽ [[اوَلشن ڀڃڻ]] جو هڪ قسم [[سيگونڊ ڀڃڻ]] شامل آهن.<ref>{{Cite web |title=Radiopaedia.org |url=https://radiopaedia.org/articles/segond-fracture |access-date=2026-05-01 |website=Radiopaedia |language=en-US}}</ref> عام طور فوراً سور ۽ سُڄڻ ٿيندو آهي، ۽ ڄنگهه تي بيهڻ ۾ ڏکيائي يا بيهڻ جي ناڪامي ٿيندي آهي. ڏورا [[اينٺڻ]] ۾ هليا ويندا آهن ۽ تمام ننڍڙي حرڪت به سورناڪ ٿيندي آهي. [[ايڪس ري]] آسانيءَ سان زخم جي تصديق ڪري سگهن ٿا ۽ جراحي بي جاءِ ٿيڻ جي درجي ۽ ڀڃڻ جي قسم تي دارومدار رکندي.<ref>{{Cite web |last=Radiology (ACR) |first=Radiological Society of North America (RSNA) and American College of |title=X-ray (Radiography) - Bone |url=https://www.radiologyinfo.org/en/info/bonerad |access-date=2026-05-01 |website=Radiologyinfo.org |language=en}}</ref>
===ٽٽل ٽينڊن===
{{unreferenced section|date=July 2019}}
ٽينڊن عام طور ڏوري کي هڏي سان ڳنڍيندا آهن. گوڏي ۾ ڪواڊريسيپس ۽ پيٽيلر ٽينڊن ڪڏهن ڪڏهن ڦاٽي سگهن ٿا. انهن ٽينڊنن جا زخم تڏهن ٿيندا آهن، جڏهن گوڏي ۾ زورائتي [[ڏوري سُسڻ|ڏوري سُسڻ]] ٿئي. جيڪڏهن ٽينڊن مڪمل طور ڦاٽي وڃي، تہ ڄنگهه کي موڙڻ يا سڌو ڪرڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي. مڪمل طور ڦاٽل ٽينڊن لاءِ جراحي گهربل هوندي آهي، پر جزوي طور ڦاٽل ٽينڊن جو علاج ڄنگهه کي بي حرڪت رکڻ ۽ پوءِ [[جسماني علاج]] سان ٿي سگهي ٿو.
===حد کان وڌيڪ استعمال===
گوڏي جي حد کان وڌيڪ استعمال وارن زخمن ۾ [[ٽينڊنائٽس]]، [[برسائٽس]]، ڏورن جا ڇڪجڻ، ۽ [[ايليوٽبيئل بينڊ سنڊروم]] شامل آهن. اهي زخم اڪثر هفتن يا مهينن دوران آهستي آهستي پيدا ٿيندا آهن. اهي سرگرميون جيڪي سور پيدا ڪن ٿيون، عام طور شفا کي دير ڪنديون آهن. آرام، برف ۽ دٻاءُ گهڻن حالتن ۾ مددگار ٿيندا آهن. سُڄڻ گهٽجڻ کان پوءِ، [[گرمائش واري پٽي|گرم پيڪ]] رت جي پهچ وڌائي ۽ شفا کي هٿي ڏئي سگهن ٿا. حد کان وڌيڪ استعمال وارا گهڻا زخم وقت سان گهٽجي ويندا آهن، پر جيڪڏهن سرگرميون جلدي ٻيهر شروع ڪيون وڃن تہ اهي وري ڀڙڪي سگهن ٿا.<ref>{{cite web | url = https://www.medlineplus.gov/kneeinjuriesanddisorders.html | title = Knee injuries and disorders | archive-url = https://web.archive.org/web/20160704221329/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/kneeinjuriesanddisorders.html | archive-date = 2016-07-04 | publisher = MedLine Plus | url-status = live | date = 28 June 2016 }}</ref> ماڻهو ورزش کان اڳ گرمائش ڪرڻ، وڏي اثر وارين سرگرمين کي محدود ڪرڻ ۽ وزن کي ضابطي ۾ رکڻ سان حد کان وڌيڪ استعمال وارن زخمن جا امڪان گهٽائي سگهن ٿا.{{citation needed|date=July 2019}}
{{Anchor|HKA}}<!--Hip-knee-ankle angle redirects here-->
===ويرس يا ويلگس بگاڙ===
[[File:Hip-knee-ankle angle.png|thumb|80px|ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه.]]
گوڏي جي سطح تي [[ڪورونل سطح]] ۾ غيرمعمولي زاويه سان لاڳاپيل ٻه خرابيون آهن:
* ''[[جينو ويلگم]]'' هڪ [[ويلگس بگاڙ]] آهي، جنهن ۾ پنڊيءَ جي هڏي ران جي هڏي جي نسبت ٻاهرئين پاسي ڦريل هوندي آهي، جنهن سان knock-kneed شڪل پيدا ٿئي ٿي.
* ''[[جينو ويرم]]'' هڪ [[ويرس بگاڙ]] آهي، جنهن ۾ پنڊيءَ جي هڏي ران جي هڏي جي نسبت اندرئين پاسي ڦريل هوندي آهي، جنهن سان bowlegged بگاڙ پيدا ٿئي ٿو.
ويرس يا ويلگس بگاڙ جو درجو ''ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه'' وسيلي ماپي سگهجي ٿو،<ref name=dahl2009>{{cite journal|last1=W-Dahl|first1=Annette|last2=Toksvig-Larsen|first2=Sören|last3=Roos|first3=Ewa M|title=Association between knee alignment and knee pain in patients surgically treated for medial knee osteoarthritis by high tibial osteotomy. A one year follow-up study|journal=BMC Musculoskeletal Disorders|volume=10|issue=1|pages=154|year=2009|issn=1471-2474|doi=10.1186/1471-2474-10-154|pmid=19995425|pmc=2796991 |doi-access=free }}</ref> جيڪو فيمورل ميڪانيڪي محور ۽ [[ڀيڏي جو سنڌو|ڀيڏي جي سنڌي]] جي مرڪز جي وچ وارو زاويه آهي.<ref name="CherianKapadia2014">{{cite journal|last1=Cherian|first1=Jeffrey J.|last2=Kapadia|first2=Bhaveen H.|last3=Banerjee|first3=Samik|last4=Jauregui|first4=Julio J.|last5=Issa|first5=Kimona|last6=Mont|first6=Michael A.|title=Mechanical, Anatomical, and Kinematic Axis in TKA: Concepts and Practical Applications|journal=Current Reviews in Musculoskeletal Medicine|volume=7|issue=2|year=2014|pages=89–95|issn=1935-973X|doi=10.1007/s12178-014-9218-y|pmid=24671469|pmc=4092202}}</ref> بالغن ۾ اهو عام طور 1.0° کان 1.5° ويرس جي وچ ۾ هوندو آهي.<ref name="SheehyFelson2011">{{cite journal| vauthors = Sheehy L, Felson D, Zhang Y, Niu J, Lam YM, Segal N, Lynch J, Cooke TD | display-authors = 6 |title=Does measurement of the anatomic axis consistently predict hip-knee-ankle angle (HKA) for knee alignment studies in osteoarthritis? Analysis of long limb radiographs from the multicenter osteoarthritis (MOST) study|journal=Osteoarthritis and Cartilage|volume=19|issue=1|year=2011|pages=58–64|issn=1063-4584|doi=10.1016/j.joca.2010.09.011|pmid=20950695|pmc=3038654}}</ref> ٻارن ۾ عام حدون مختلف هونديون آهن.<ref name=Sabharwal2009>{{cite journal|last1=Sabharwal|first1=Sanjeev|last2=Zhao|first2=Caixia|title=The Hip-Knee-Ankle Angle in Children: Reference Values Based on a Full-Length Standing Radiograph|journal=The Journal of Bone and Joint Surgery, American Volume|volume=91|issue=10|year=2009|pages=2461–2468|issn=0021-9355|doi=10.2106/JBJS.I.00015|pmid=19797583}}</ref>
<gallery widths="200">
File:Hip-knee-ankle angle by age.png|عمر موجب ''ڪُلهو-گوڏو-ڀيڏو زاويه''، 95% [[اڳڪٿي وقفو]] سان.<ref name=Sabharwal2009/>
</gallery>
===هڏسنڌي ڳرڻ سبب دائمي سور===
{{See also|تنتي بندش#جينيڪيولر تنتي بندش}}
گوڏي جو [[هڏسنڌي ڳرڻ]] سڄي دنيا ۾ سور ۽ معذوري جو وڏو سبب آهي، جنهن جي پکڙجڻ جو اندازو آباديءَ جي 4% لڳايو ويو آهي، خاص طور پوڙهن ماڻهن ۾.<ref name="conger">{{cite journal |vauthors=Conger A, Gililland J, Anderson L, Pelt CE, Peters C, McCormick ZL |display-authors=3 |title=Genicular Nerve Radiofrequency Ablation for the Treatment of Painful Knee Osteoarthritis: Current Evidence and Future Directions |journal=Pain Medicine |volume=22 |issue=Suppl 1 |pages=S20–S23 |date=July 2021 |pmid=34308957 |doi=10.1093/pm/pnab129 |url=https://academic.oup.com/painmedicine/article/22/Supplement_1/S20/6328220 |archive-date=2024-09-18 |access-date=2024-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918113944/https://academic.oup.com/painmedicine/article/22/Supplement_1/S20/6328220 |url-status=live }}</ref> [[ريڊيوفريڪوئنسي ايبليشن#گوڏا|گوڏي جي ڪجهه تنتن جي ريڊيوفريڪوئنسي ايبليشن]] دائمي سنڌي سوزش واري سور کي گهٽائڻ لاءِ هڪ [[ٻاهرين مريض]] وارو طريقيڪار آهي.<ref name=tran-ant/><ref name=fonk/><ref name=conger/> نشانو بڻايل جينيڪيولر تنتن وٽ رکيل ننڍن اليڪٽروڊن وسيلي ريڊيوفريڪوئنسي توانائي ڏيڻ سان، علاج سنڌي پوش جي جزوي حسي تنتي محرومي حاصل ڪري ٿو.<ref name=conger/> گوڏي ۾ وسيع تنتي پهچ هئڻ باوجود، خاص طور مٿئين پاسائتي، مٿئين وچئين ۽ هيٺئين وچئين جينيڪيولر تنتن کي نشانو بڻائڻ دائمي گوڏي جي سور کي گهٽائڻ لاءِ اثرائتو ايبليشن طريقو ثابت ٿيو آهي.<ref name=conger/> [[طبي تحقيق]] ۾ ڏيکاريو ويو آهي تہ اهڙو علاج طريقيڪار کان پوءِ ٻن سالن تائين گوڏي جي سور ۾ لڳ ڀڳ 50% گهٽتائي پيدا ڪري ٿو.<ref name=conger/>
===جراحي مداخلتون===
{{unreferenced section|date=July 2026}}
[[آرٿروسڪوپي]] ۽ [[آرٿروسڪوپڪ جراحي]] جي اچڻ کان اڳ، ڦاٽل ACL جي جراحي ڪرائيندڙ مريضن کي گهٽ ۾ گهٽ نو مهينا بحالي گهربل هوندي هئي، ۽ شروعات ۾ ڪيترائي هفتا پوري ڊيگهه واري پلستر ۾ گذارڻا پوندا هئا. [[اڳئين صليبي رباط جي ٻيهر جوڙجڪ|هاڻوڪين ٽيڪنيڪن]] سان، اهڙا مريض ٻن هفتن ۾ بغير بيساکين جي هلي سگهن ٿا، ۽ ڪجهه مهينن ۾ ڪجهه راندين ۾ حصو وٺي سگهن ٿا.
نئين جراحي طريقن جي ترقي کان علاوه، جاري تحقيق انهن بنيادي مسئلن تي نظر وجهي رهي آهي، جيڪي رانديگر ۾ شديد گوڏي جي زخم جو امڪان وڌائي سگهن ٿا. اهي نتيجا اثرائتن بچاءَ وارن قدمن ڏانهن وٺي وڃي سگهن ٿا، خاص طور عورت رانديگرن ۾، جن کي نسبتاً هلڪي چوٽ کان ACL ڦاٽڻ لاءِ خاص طور وڌيڪ حساس ڏيکاريو ويو آهي.
'''[[سنڌي ڪارٽليج جي مرمت]] جو علاج''':
* گوڏي جو [[آرٿروسڪوپڪ]] [[ڊيبرائڊمينٽ]] ([[آرٿروسڪوپڪ ڌوئڻ]])
* [[خودڪار ڪونڊروسائيٽ لڳائڻ|موزائڪ-پلاسٽي]]
* مائڪروفرئڪچر (آئيس-پڪنگ)
* [[خودڪار ڪونڊروسائيٽ لڳائڻ]]
* اوستيوڪونڊرل [[آٽوگرافٽ]] ۽ [[ايلوگرافٽ]]
* [[PLC ٻيهر جوڙجڪ]]
==عڪس بندي==
===ايم آر آءِ===
[[اڳيون صليبي رباط]] (ACL) ۽ [[پٺيون صليبي رباط]] (PCL) ٻئي ايم آر آءِ جي T1 ۽ T2 وزن وارن عڪسن ۾ گهٽ شدت وارا هوندا آهن. تنهن هوندي بہ، ACL جي پري واري حصي ۾ اڪثر ڪجهه وڌيڪ سگنل واريون ليڪون ڏسڻ ۾ اينديون آهن، جنهن سبب ايم آر آءِ اسڪينن ۾ ACL، PCL جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ شدت وارو نظر اچي ٿو.<ref name="pmid20110155"/>
<gallery>
File:Knee MRI PD TSE FS Sagittal.jpg|گوڏي جي ايم آر آءِ (PD TSE FS سيجيٽل)
File:Knee MRI T1 TSE Sagittal.jpg|گوڏي جي ايم آر آءِ (T1 TSE سيجيٽل)
File:Knee MRI tse fs sag 320-R.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (سيجيٽل TSE FS)
File:Knee MRI t1 tse sag-R.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (سيجيٽل T1 TSE)
File:Knee MRI t2 tse fs cor 320.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (ڪورونل T2 TSE FS)
File:Knee MRI pd tse fs tra 320.ogg|گوڏي جي ايم آر آءِ (آرپار PD TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis pd tse fs sag 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (سيجيٽل TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis t1 tse sag R.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (سيجيٽل T1 TSE)
File:Knee MRI osteoarthritis t2 tse fs cor 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (ڪورونل T2 TSE FS)
File:Knee MRI osteoarthritis pd tse fs tra 320.ogg|گوڏي جي هڏسنڌي ڳرڻ جي ايم آر آءِ (آرپار PD TSE FS)
File:Real-time MRI - Knee (central).ogv|[[حقيقي وقت واري ايم آر آءِ]] — گوڏو
File:Knie ct.gif|گوڏي جي ايم آر
</gallery>
===ايڪس ري===
<gallery>
File:Knee plain X-ray.jpg|گوڏي جو ايڪس ري
File:Knee plain X-ray weight bearing.jpg|گوڏي جو ايڪس ري (وزن کڻندي)
File:Knee plain X-ray weight bearing flexion.jpg|گوڏي جو ايڪس ري (وزن کڻندي، موڙ سان)
</gallery>
===تصويرون===
<gallery>
File:Legamenti crociati.jpg|صليبي رباط
File:Gray348.png|کاٻو گوڏي جو سنڌو پٺيان کان، اندروني رباط ڏيکاريل.
File:Gray351.png|ساڄي گوڏي جي سنڌي جو پوش (ڦوڪيل). پاسائتو پاسو.
File:Knee skeleton lateral anterior views.svg|گوڏي جو اڳيون ۽ پاسائتو منظر.
File:Slide2CAC.JPG|گوڏي جو اڳيون منظر.
</gallery>
==ٻيا جانور==
{{unreferenced section|date=July 2026}}
انسانن ۾، ”گوڏو“ اصطلاح ٽنگ ۾ [[ران جي هڏي]]، [[پنڊيءَ جي هڏي]] ۽ [[گوڏي جي چَپڻي]] جي وچ وارن سنڌن لاءِ استعمال ٿيندو آهي.
[[چؤپايو|چؤپاين]] جهڙوڪ ڪتن، گهوڙن ۽ ڪوئن ۾، [[پوئين ٽنگ]] ۾ ران جي هڏي، پنڊيءَ جي هڏي ۽ گوڏي جي چَپڻي جي وچ وارن [[هم ساختگي (حياتيات)|هم ساخت]] سنڌن کي [[اسٽائفل سنڌو]] چيو ويندو آهي. چؤپاين ۾، خاص ڪري گهوڙن، [[کُرن وارا جانور|کُرن وارن جانورن]] ۽ هاٿين ۾، عام ٻوليءَ جو اصطلاح ”گوڏو“ گهڻو ڪري [[اڳين ٽنگ]] ۾ اڳتي مُنهن ڪندڙ سنڌي، يعني [[ڪارپل هڏيون|ڪارپس]]، لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي، جيڪو انساني [[ڪرائي]] جو هم ساخت آهي.
[[پکين جا پير ۽ ٽنگون#ڍانچو|پکين]] ۾، ”گوڏو“ ران جي هڏي ۽ ٽبيوٽارسس جي وچ وارو سنڌو آهي، جنهن ۾ گوڏي جي چَپڻي (جيڪڏهن موجود هجي) پڻ شامل آهي. عام ٻوليءَ ۾ ”گوڏو“ اصطلاح ٽبيوٽارسس ۽ ٽارسوميٽاٽارسس جي وچ واري سنڌي لاءِ پڻ استعمال ٿي سگهي ٿو؛ هي سنڌو هيٺئين پاسي هوندو آهي ۽ کنڀن سان نه ڍڪيل هجڻ سبب گهڻو ڪري وڌيڪ چٽو نظر ايندو آهي، ۽ اهو انساني [[ڀيڏو|ڀيڏي]] جو هم ساخت آهي.
جيتن ۽ ٻين جانورن ۾، ”گوڏو“ اصطلاح وڏي پيماني تي ڪنهن به [[قبضي وارو سنڌو|قبضي واري سنڌي]] لاءِ استعمال ٿيندو آهي.
== پڻ ڏسو ==
{{col div|colwidth=30em}}
* [[سنڌي جي تاندورائپ]]
* [[سنڌي جي ڪارٽليج جي مرمت]]
* [[گوڏي جي چَپڻي جي ڪارٽليج جي نرم ٿيڻ]]
* [[فبيولر پاسي وارو رباط]]
* [[جينيڪيولم]]
* [[گوڏو کوڙڻ]]
* [[گوڏي جو سنڌي سور]]
* [[گوڏي جي ڪارٽليج جي مٽاسٽا وارو علاج]]
* [[گوڏي جي چڪاس]]
* [[گوڏي جي چَپڻي ٽوڙڻ]]
* [[گوڏن ڀر ويهڻ]]
* [[ڪنيسيٽيا]]
* [[وچيون پاسي وارو رباط]]
* گوڏي جي جزوي مٽاسٽا، [[هڪ خاني واري گوڏي جي سنڌي مٽاسٽا]]
* [[پوئين پاسي واري ڪنڊ جون چوٽون]]
* [[عڪسِي هٿوڙو]]
{{colend}}
== حوالا ==
{{Reflist|30em}}
== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
* {{Commons category-inline|Knee}}
* [https://humanbodypartsanatomy.com/knee-anatomy-parts-names-functions-diagram/ گوڏي جي ايناٽامي]، ميڊيڪل ڪاليج جي شاگردن ۽ طبي ماهرن لاءِ تفصيلي رهنما.
{{Wiktionary|knee}}
{{انساني علائقائي ايناٽامي}}
{{هيٺين عضون جا سنڌا}}
{{Authority control}}
[[زمرو:گوڏو| ]]
[[زمرو:وڊيو ڪلپ رکندڙ مضمون]]
[[زمرو:سنڌا|*گوڏو]]
sj6idzgqc385i884qk4cqvellzgxa61
دن
0
91436
392052
361880
2026-07-07T16:18:19Z
Intisar Ali
8681
392052
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|پيٽ تي اهو نشان جيڪو پيدائش کانپوءِ ناڙو ڪٽجڻ سان ٺهي ٿو}}
{{Infobox anatomy
|Name = دن (Navel)
|Latin = umbilicus
|Image = Human navel, female.jpg
|Caption = دن پيٽ تي هڪ نشان آهي جيڪو [[ناڙو]] (Umbilical cord) ڌار ٿيڻ کانپوءِ رهجي وڃي ٿو.
|Precursor = [[ناڙو]]
|Artery = [[دن جي شريان]]
|Vein = [[دن جي رڳ]]
}}
'''دن'''، ناف يا ناڙ (Navel)، جنهن کي طبي ٻوليءَ ۾ '''امبيليڪس''' (Umbilicus) ۽ عام ٻوليءَ ۾ '''بلي بٽڻ''' (Belly button) چيو ويندو آهي، [[پيٽ]] تي هڪ نشان يا کڏي وانگر هوندي آهي. هي اهو هنڌ آهي جتي پيدائش کان اڳ ٻار جو [[ناڙو]] جڙيل هوندو آهي.<ref>{{cite web|title=Definition of NAVEL|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/navel|website=Merriam-Webster|date=24 November 2023 |language=en}}</ref>
==بناوت==
{{See also|ناڙيءَ واري نس|ناڙيءَ واري شريان}}
[[File:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|thumb|upright|[[ليونارڊو دا ونچي]] جي ''[[وٽرووين انسان]]'' واري هن خاڪي ۾ دن دائري جو مرڪز آهي.]]
دن کي پيٽ کي ڏسڻ ۾ چئن ڀاڱن ۾ ورهائڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref name="Openstax Anatomy & Physiology">{{cite web | url=http://cnx.org/content/col11496/latest/ | title=Anatomy & Physiology | date=25 April 2013 | publisher=Openstax college at Connexions | access-date=16 November 2013 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629060130/http://cnx.org/content/col11496/latest/ | url-status=live }}</ref>
دن پيٽ تي هڪ نمايان [[داغ#دن|داغ]] آهي، جنهن جي جاءِ انسانن ۾ نسبتاً هڪجهڙي هوندي آهي. دن جي سطح تي چيلهه جي چوڌاري چمڙي کي ڏهين ٿوراسڪ [[ڪرنگهي جي تنت|ڪرنگهي جي تنت]] (T10 [[ڊرماٽوم (ايناٽامي)|ڊرماٽوم]]) وسيلي تنتي پهچ ملي ٿي. دن پاڻ عام طور اهڙي عمودي سطح تي هوندو آهي، جيڪا L3 ۽ L4 [[مُهرا|مُهرن]] جي سنگم ([[دن مان گذرندڙ سطح]]) سان ٺهڪي اچي ٿي،<ref>{{cite book |last=Ellis |first=Harold |title=Clinical Anatomy: Applied Anatomy for Students and Junior Doctors |publisher=Wiley |location=New York |year=2006 |isbn=1-4051-3804-1 }}{{page needed|date=August 2015}}</ref> جڏهن تہ ماڻهن ۾ عام ڦيرڦار سبب اهو L3 کان L5 مُهرن جي وچ ۾ ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite book|last1=O'Rahilly|first1=Ronan|title=Basic Human Anatomy: A Regional Study of Human Structure|last2=Müller|first2=Fabiola|last3=Carpenter|first3=Stanley|last4=Swenson|first4=Rand|publisher=Dartmouth Medical School|year=2004|chapter=Abdominal walls|chapter-url=http://www.dartmouth.edu/~humananatomy/part_5/chapter_25.html|archive-url=https://archive.today/20120724132801/http://www.dartmouth.edu/~humananatomy/part_5/chapter_25.html|archive-date=24 July 2012|access-date=10 November 2010}}</ref>
بالغ ماڻهوءَ جي دن جي حصن ۾ "ناڙيءَ جي رهت" يا "ناڙيءَ جي چوٽي" شامل آهي، جيڪا ناڙيءَ جي ڌار ٿيڻ کان پوءِ رهجي ويل، اڪثر ٻاهر نڪتل داغ هوندي آهي. اها دن جي وچ ۾ هوندي آهي ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان کي ''پيٽ جو بٽڻ'' پڻ چيو ويندو آهي. ناڙيءَ جي رهت جي چوڌاري "ناڙيءَ جو ڪالر" هوندو آهي، جيڪو گهاٽي ريشي دار [[ناڙيءَ جي ڇلي]] مان ٺهيل هوندو آهي. ناڙيءَ جي ڪالر جي چوڌاري دن ڀر واري چمڙي هوندي آهي. دن جي بلڪل پٺيان ناڙيءَ مان ٺهيل هڪ ٿلهي ريشي دار ڏوري هوندي آهي، جنهن کي [[يوراڪس]] چيو ويندو آهي ۽ جيڪا [[مثانو|مثاني]] مان نڪري ٿي.<ref name=Parts>{{cite journal |last1=Khati |first1=Nadia J. |last2=Enquist |first2=Erik G. |last3=Javitt |first3=Marcia C. |title=Imaging of the Umbilicus and Periumbilical Region |journal=Radiographics |volume=18 |issue=2 |pages=413–4 |year=1998 |doi=10.1148/radiographics.18.2.9536487|pmid=9536487 }}</ref>
دن هڪ داغ هئڻ سبب هر ماڻهوءَ ۾ منفرد هوندو آهي، ۽ طبي ماهرن ان جون مختلف عام شڪليون درجي بند ڪيون آهن.<ref>{{cite book |last=Shiffman |first=Melvin |title=Adult Umbilical Reconstruction: Principles and Techniques |publisher= Springer |location=Switzerland |year=2017 |isbn=978-3-319-43885-6 |page=53 |chapter=7.3 }}</ref><ref name=Types>{{cite book |last=Mohamed |first=Fahmy |chapter=Umbilicus Types and Shapes |publisher=Springer |location=Egypt |year=2018 |doi=10.1007/978-3-319-62383-2_22 |pages=105–8 |title=Umbilicus and Umbilical Cord |isbn=978-3-319-62382-5 }}</ref>{{Explain|date=November 2021}}
* '''ٻاهر نڪتل''': اهڙو دن، جنهن ۾ ناڙيءَ جي چوٽي دن ڀر واري چمڙي کان ٻاهر نڪتل هجي، ٻاهر نڪتل دن سڏبو آهي. بنيادي طور هر اهو دن، جيڪو اندر ڌنسيل نه هجي.
** '''وڪڙيل/گول ڦرندڙ''': هڪ ناياب شڪل، جنهن ۾ ناڙيءَ جو داغ وڪڙ يا گول ڦيرو ٺاهيندو آهي.
** '''ڦاٽل''': ٻاهر نڪتل ناڙيءَ جو داغ ٻاهر ڏانهن وڌيل هوندو آهي، پر هڪ ڏار ان کي ٻن حصن ۾ ورهائيندو آهي، جيڪو ناڙيءَ جي داغ مان ڪجهه حصي يا پوريءَ طرح گذرندو آهي. هيءَ شڪل ڏسڻ ۾ ڪافي جي داڻي جهڙي هوندي آهي.
** '''اڀار''': ناڙيءَ جي رهت مڪمل طور کليل ۽ ٻاهر نڪتل هوندي آهي، جنهن سان سڄو ناڙيءَ وارو داغ ظاهر ٿيندو آهي.
** '''ڇلو''': جيتوڻيڪ ناڙيءَ جي سڄي رهت ناڙيءَ جي ڪالر کان ٻاهر هوندي آهي، پر ڳنڍ جو وچ هڪ اونهي ڏار سبب اندر ڌنسيل هوندو آهي. ڦاٽل ٻاهر نڪتل دن جي ابتڙ، هن شڪل ۾ ڏار وچ تائين محدود هوندو آهي ۽ ڪنهن به رخ ۾ ناڙيءَ جي رهت کان اڳتي نه وڌندو آهي؛ هيءَ شڪل گهڻي ڀاڱي ''ڊونٽ'' جهڙي هوندي آهي.<ref>{{cite book |last=Stephen Cullen |first=Thomas |title=Umbilicus |chapter-url=https://archive.org/details/embryologyanatom00culluoft |publisher= W.B.Saunders Company |location=Australia |year=1916 |isbn=978-0-7334-2609-4 |page=1.1–1.7 |chapter=2 }}</ref>
* '''اندر ڌنسيل''': اهڙو دن، جنهن ۾ ناڙيءَ جي چوٽي دن ڀر واري چمڙي کان ٻاهر نه نڪري. هر اهو دن، جيڪو اندر ڌنسيل هجي.
** '''گول''': گول دن مڪمل طور دائري جهڙا هوندا آهن ۽ انهن مٿان چمڙيءَ جو ڍڪ نه هوندو آهي.
** '''عمودي''': ڪجهه دن وڌيڪ ڊگهي کوکلي شڪل ۾ هوندا آهن، جيڪا [[لينا البا (پيٽ)|لينا البا]] سان متوازي هوندي آهي.
** '''بيضوي''': هن شڪل جا ٽي قسم آهن؛ مٿيون ڍڪ، هيٺيون ڍڪ، ۽ بنا ڍڪ جي.
** '''T-شڪل وارو''': جيئن نالي مان ظاهر آهي، داغ T جي شڪل ۾ هوندو آهي ۽ ان جي مٿان مختلف حد تائين چمڙيءَ جو ڍڪ ٿي سگهي ٿو.
** '''افقي''': هن قسم ۾ داغ سڀ کان گهٽ نظر ايندو آهي، ڇاڪاڻ تہ [[تاندوري سنگم]] جون قدرتي لڪيرون داغ جي مٿان وڪڙجي وڃن ٿيون.
* '''بگڙيل''': هر اهو دن، جيڪو ٻين قسمن مان ڪنهن به قسم ۾ چڱيءَ طرح شامل نه ٿئي.
<gallery widths="200" heights="200">
File:T-shaped navel.jpg|هڪ "T"-شڪل وارو اندر ڌنسيل دن
File:Female Outie 2.jpg|هڪ ٻاهر نڪتل دن
File:Innie navel.jpg|هڪ بيضوي دن
File:Navel lint.png|هڪ افقي دن
</gallery>
== طبي اهميت ==
[[File:Femalelaparoscopic.jpg|thumb|دن جي ويجهو ليپروسڪوپڪ سرجري جا نشان]]
دن سرجريءَ لاءِ هڪ اهم هنڌ آهي. گهٽ ۾ گهٽ نشان ڇڏڻ لاءِ ڪيترائي آپريشن، جهڙوڪ پيتي جو آپريشن (Gall bladder surgery) يا اپينڊڪس، دن جي رستي ڪيا ويندا آهن.<ref>{{cite journal |last1=Bruekers |first1=Sven E. |last2=van der Lei |first2=Berend |last3=Tan |first3=Tik L. |last4=Luijendijk |first4=Roland W. |last5=Stevens |first5=Hieronymus P. J. D. |title='Scarless' Umbilicoplasty |journal=Annals of Plastic Surgery |volume=63 |issue=1 |pages=15–20 |year=2009 |pmid=19546666 |doi=10.1097/SAP.0b013e3181877b60 |s2cid=206034192 }}</ref>
دن جي بيمارين ۾ "امبليڪل هرنيا" (Umbilical hernia) شامل آهي، جنهن ۾ دن تمام گهڻي ٻاهر نڪري ايندي آهي. نوزائيده ٻارن ۾ دن جي انفيڪشن کي "اومفلائٽس" (Omphalitis) چيو ويندو آهي.<ref>{{cite book |last=Cunningham|first = F. |title=Williams Obstetrics: The Newborn |publisher=McGraw-Hill |edition=24th }}</ref>
== سماج ۽ ثقافت ==
دنيا جي مختلف ثقافتن ۾ دن بابت مختلف خيال آهن. هندستاني ثقافت ۾، ساڙهي يا لنگا پائڻ وقت دن کي ظاهر ڪرڻ فيشن جو حصو رهيو آهي.<ref name="Mukulika">Banerjee, Mukulika & Miller, Daniel (2003) ''The Sari''. Oxford; New York: Berg {{ISBN|1-85973-732-3}}</ref> جپان ۾ دن کي زندگيءَ جي مرڪز جي علامت سمجهيو ويندو آهي. عرب ثقافت ۾ "بيلي ڊانس" دن ۽ پيٽ جي حرڪت تي ٻڌل هڪ فن آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.bellydance.org/articles/bellydance_history/|title=Belly Dance History|website=bellydance.org}}</ref>
هندو ۽ ٻڌ مذهب ۾، دن کي جسم جي توانائي جو مرڪز يا "چڪرا" (Manipura chakra) چيو ويندو آهي.
== پڻ ڏسو ==
* [[ناڙو]]
* [[پيٽ]]
* [[دن جو نشان]]
== حوالا ==
{{Reflist}}
[[Category:پيٽ]]
[[Category:اناتومي]]
js5xydz1t8hs5ktn8qpajou1tzownic
392053
392052
2026-07-07T16:20:03Z
Intisar Ali
8681
392053
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|پيٽ تي اهو نشان جيڪو پيدائش کانپوءِ ناڙو ڪٽجڻ سان ٺهي ٿو}}
{{Infobox anatomy
|Name = دن (Navel)
|Latin = umbilicus
|Image = Human navel, female.jpg
|Caption = دن پيٽ تي هڪ نشان آهي جيڪو [[ناڙو]] (Umbilical cord) ڌار ٿيڻ کانپوءِ رهجي وڃي ٿو.
|Precursor = [[ناڙو]]
|Artery = [[دن جي شريان]]
|Vein = [[دن جي رڳ]]
}}
'''دن'''، ناف يا ناڙ (Navel)، جنهن کي طبي ٻوليءَ ۾ '''امبيليڪس''' (Umbilicus) ۽ عام ٻوليءَ ۾ '''بلي بٽڻ''' (Belly button) چيو ويندو آهي، [[پيٽ]] تي هڪ نشان يا کڏي وانگر هوندي آهي. هي اهو هنڌ آهي جتي پيدائش کان اڳ ٻار جو [[ناڙو]] جڙيل هوندو آهي.<ref>{{cite web|title=Definition of NAVEL|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/navel|website=Merriam-Webster|date=24 November 2023 |language=en}}</ref>
==بناوت==
{{See also|ناڙيءَ واري نس|ناڙيءَ واري شريان}}
[[File:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|thumb|upright|[[ليونارڊو دا ونچي]] جي ''[[وٽرووين انسان]]'' واري هن خاڪي ۾ دن دائري جو مرڪز آهي.]]
دن کي پيٽ کي ڏسڻ ۾ چئن ڀاڱن ۾ ورهائڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref name="Openstax Anatomy & Physiology">{{cite web | url=http://cnx.org/content/col11496/latest/ | title=Anatomy & Physiology | date=25 April 2013 | publisher=Openstax college at Connexions | access-date=16 November 2013 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629060130/http://cnx.org/content/col11496/latest/ | url-status=live }}</ref>
دن پيٽ تي هڪ نمايان [[داغ#دن|داغ]] آهي، جنهن جي جاءِ انسانن ۾ نسبتاً هڪجهڙي هوندي آهي. دن جي سطح تي چيلهه جي چوڌاري چمڙي کي ڏهين ٿوراسڪ [[ڪرنگهي جي تنت|ڪرنگهي جي تنت]] (T10 [[ڊرماٽوم (ايناٽامي)|ڊرماٽوم]]) وسيلي تنتي پهچ ملي ٿي. دن پاڻ عام طور اهڙي عمودي سطح تي هوندو آهي، جيڪا L3 ۽ L4 [[مُهرا|مُهرن]] جي سنگم ([[دن مان گذرندڙ سطح]]) سان ٺهڪي اچي ٿي،<ref>{{cite book |last=Ellis |first=Harold |title=Clinical Anatomy: Applied Anatomy for Students and Junior Doctors |publisher=Wiley |location=New York |year=2006 |isbn=1-4051-3804-1 }}{{page needed|date=August 2015}}</ref> جڏهن تہ ماڻهن ۾ عام ڦيرڦار سبب اهو L3 کان L5 مُهرن جي وچ ۾ ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite book|last1=O'Rahilly|first1=Ronan|title=Basic Human Anatomy: A Regional Study of Human Structure|last2=Müller|first2=Fabiola|last3=Carpenter|first3=Stanley|last4=Swenson|first4=Rand|publisher=Dartmouth Medical School|year=2004|chapter=Abdominal walls|chapter-url=http://www.dartmouth.edu/~humananatomy/part_5/chapter_25.html|archive-url=https://archive.today/20120724132801/http://www.dartmouth.edu/~humananatomy/part_5/chapter_25.html|archive-date=24 July 2012|access-date=10 November 2010}}</ref>
بالغ ماڻهوءَ جي دن جي حصن ۾ "ناڙيءَ جي رهت" يا "ناڙيءَ جي چوٽي" شامل آهي، جيڪا ناڙيءَ جي ڌار ٿيڻ کان پوءِ رهجي ويل، اڪثر ٻاهر نڪتل داغ هوندي آهي. اها دن جي وچ ۾ هوندي آهي ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان کي ''پيٽ جو بٽڻ'' پڻ چيو ويندو آهي. ناڙيءَ جي رهت جي چوڌاري "ناڙيءَ جو ڪالر" هوندو آهي، جيڪو گهاٽي ريشي دار [[ناڙيءَ جي ڇلي]] مان ٺهيل هوندو آهي. ناڙيءَ جي ڪالر جي چوڌاري دن ڀر واري چمڙي هوندي آهي. دن جي بلڪل پٺيان ناڙيءَ مان ٺهيل هڪ ٿلهي ريشي دار ڏوري هوندي آهي، جنهن کي [[يوراڪس]] چيو ويندو آهي ۽ جيڪا [[مثانو|مثاني]] مان نڪري ٿي.<ref name=Parts>{{cite journal |last1=Khati |first1=Nadia J. |last2=Enquist |first2=Erik G. |last3=Javitt |first3=Marcia C. |title=Imaging of the Umbilicus and Periumbilical Region |journal=Radiographics |volume=18 |issue=2 |pages=413–4 |year=1998 |doi=10.1148/radiographics.18.2.9536487|pmid=9536487 }}</ref>
دن هڪ داغ هئڻ سبب هر ماڻهوءَ ۾ منفرد هوندو آهي، ۽ طبي ماهرن ان جون مختلف عام شڪليون درجي بند ڪيون آهن.<ref>{{cite book |last=Shiffman |first=Melvin |title=Adult Umbilical Reconstruction: Principles and Techniques |publisher= Springer |location=Switzerland |year=2017 |isbn=978-3-319-43885-6 |page=53 |chapter=7.3 }}</ref><ref name=Types>{{cite book |last=Mohamed |first=Fahmy |chapter=Umbilicus Types and Shapes |publisher=Springer |location=Egypt |year=2018 |doi=10.1007/978-3-319-62383-2_22 |pages=105–8 |title=Umbilicus and Umbilical Cord |isbn=978-3-319-62382-5 }}</ref>{{Explain|date=November 2021}}
* '''ٻاهر نڪتل''': اهڙو دن، جنهن ۾ ناڙيءَ جي چوٽي دن ڀر واري چمڙي کان ٻاهر نڪتل هجي، ٻاهر نڪتل دن سڏبو آهي. بنيادي طور هر اهو دن، جيڪو اندر ڌنسيل نه هجي.
** '''وڪڙيل/گول ڦرندڙ''': هڪ ناياب شڪل، جنهن ۾ ناڙيءَ جو داغ وڪڙ يا گول ڦيرو ٺاهيندو آهي.
** '''ڦاٽل''': ٻاهر نڪتل ناڙيءَ جو داغ ٻاهر ڏانهن وڌيل هوندو آهي، پر هڪ ڏار ان کي ٻن حصن ۾ ورهائيندو آهي، جيڪو ناڙيءَ جي داغ مان ڪجهه حصي يا پوريءَ طرح گذرندو آهي. هيءَ شڪل ڏسڻ ۾ ڪافي جي داڻي جهڙي هوندي آهي.
** '''اڀار''': ناڙيءَ جي رهت مڪمل طور کليل ۽ ٻاهر نڪتل هوندي آهي، جنهن سان سڄو ناڙيءَ وارو داغ ظاهر ٿيندو آهي.
** '''ڇلو''': جيتوڻيڪ ناڙيءَ جي سڄي رهت ناڙيءَ جي ڪالر کان ٻاهر هوندي آهي، پر ڳنڍ جو وچ هڪ اونهي ڏار سبب اندر ڌنسيل هوندو آهي. ڦاٽل ٻاهر نڪتل دن جي ابتڙ، هن شڪل ۾ ڏار وچ تائين محدود هوندو آهي ۽ ڪنهن به رخ ۾ ناڙيءَ جي رهت کان اڳتي نه وڌندو آهي؛ هيءَ شڪل گهڻي ڀاڱي ''ڊونٽ'' جهڙي هوندي آهي.<ref>{{cite book |last=Stephen Cullen |first=Thomas |title=Umbilicus |chapter-url=https://archive.org/details/embryologyanatom00culluoft |publisher= W.B.Saunders Company |location=Australia |year=1916 |isbn=978-0-7334-2609-4 |page=1.1–1.7 |chapter=2 }}</ref>
* '''اندر ڌنسيل''': اهڙو دن، جنهن ۾ ناڙيءَ جي چوٽي دن ڀر واري چمڙي کان ٻاهر نه نڪري. هر اهو دن، جيڪو اندر ڌنسيل هجي.
** '''گول''': گول دن مڪمل طور دائري جهڙا هوندا آهن ۽ انهن مٿان چمڙيءَ جو ڍڪ نه هوندو آهي.
** '''عمودي''': ڪجهه دن وڌيڪ ڊگهي کوکلي شڪل ۾ هوندا آهن، جيڪا [[لينا البا (پيٽ)|لينا البا]] سان متوازي هوندي آهي.
** '''بيضوي''': هن شڪل جا ٽي قسم آهن؛ مٿيون ڍڪ، هيٺيون ڍڪ، ۽ بنا ڍڪ جي.
** '''T-شڪل وارو''': جيئن نالي مان ظاهر آهي، داغ T جي شڪل ۾ هوندو آهي ۽ ان جي مٿان مختلف حد تائين چمڙيءَ جو ڍڪ ٿي سگهي ٿو.
** '''افقي''': هن قسم ۾ داغ سڀ کان گهٽ نظر ايندو آهي، ڇاڪاڻ تہ [[تاندوري سنگم]] جون قدرتي لڪيرون داغ جي مٿان وڪڙجي وڃن ٿيون.
* '''بگڙيل''': هر اهو دن، جيڪو ٻين قسمن مان ڪنهن به قسم ۾ چڱيءَ طرح شامل نه ٿئي.
<gallery widths="200" heights="200">
File:T-shaped navel.jpg|هڪ "T"-شڪل وارو اندر ڌنسيل دن
File:Female Outie 2.jpg|هڪ ٻاهر نڪتل دن
File:Innie navel.jpg|هڪ بيضوي دن
File:Navel lint.png|هڪ افقي دن
</gallery>
==طبي اهميت==
[[File:Femalelaparoscopic.jpg|thumb|alt=ليپروسڪوپي طريقيڪار کان پوءِ هڪ عورت جو دن.|[[ليپروسڪوپي|ليپروسڪوپي طريقيڪار]] کان پوءِ هڪ عورت جو دن]]
===خرابيون===
ٻاهر نڪتل دن کي ڪڏهن ڪڏهن [[ناڙيءَ جي هرنيا]] سمجهيو ويندو آهي؛ پر ناڙيءَ جي هرنيا جي ابتڙ، ان جي شڪل بلڪل مختلف هوندي آهي ۽ ان سان صحت جو ڪو مسئلو لاڳاپيل نه هوندو آهي. دن (خاص طور پيٽ جي ڀت) جي اڀار کي [[ناڙيءَ جي هرنيا]] تڏهن سمجهيو ويندو آهي، جڏهن اهو 5 [[سينٽي ميٽر]] يا ان کان وڌيڪ ٻاهر نڪتل هجي. ناڙيءَ جي هرنيا جو قطر عام طور 1/2 انچ يا ان کان وڌيڪ هوندو آهي.<ref name="pmid11369993">{{cite journal |last1=Meier |first1=Donald E. |last2=OlaOlorun |first2=David A. |last3=Omodele |first3=Rachael A. |last4=Nkor |first4=Sunday K. |last5=Tarpley |first5=John L. |title=Incidence of Umbilical Hernia in African Children: Redefinition of 'Normal' and Reevaluation of Indications for Repair |journal=World Journal of Surgery |volume=25 |issue=5 |pages=645–8 |year=2001 |pmid=11369993 |doi=10.1007/s002680020072 |s2cid=22628578 }}</ref> جيتوڻيڪ انساني دن جي شڪل تي خوراڪ ۽ ورزش ۾ ڊگهي مدي وارين تبديلين جو اثر پئجي سگهي ٿو، پر ان جي شڪل ۾ اوچتي تبديلي [[پيٽ ۾ پاڻياٺ گڏ ٿيڻ]] جو نتيجو ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |first=Steven K. |last=Herrine |title=Ascites |url=http://www.merckmanuals.com/home/liver_and_gallbladder_disorders/manifestations_of_liver_disease/ascites.html |publisher=[[مرڪ دستور]] |access-date=4 January 2015 |archive-date=21 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150321004802/http://www.merckmanuals.com/home/liver_and_gallbladder_disorders/manifestations_of_liver_disease/ascites.html |url-status=live }}</ref>
{{clear left}}
پيٽ ۾ پاڻياٺ گڏ ٿيڻ ۽ ناڙيءَ جي هرنيا سبب شڪل ۾ ممڪن تبديليءَ کان سواءِ، دن ۾ ناڙيءَ وارو [[سائنس (ايناٽامي)|سائنس]] يا ناسور پڻ ٿي سگهي ٿو، جيڪو ناياب حالتن ۾ دن مان حيض وارو يا پاخاني وارو مادو خارج ٿيڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. دن مان حيض وارو مادو خارج ٿيڻ هڪ ناياب خرابي آهي، جيڪا ناڙيءَ واري [[اينڊوميٽريوسس]] سان لاڳاپيل هوندي آهي.<ref name="BagadeGuirguis2009">{{cite journal |last1=Bagade |first1=Pallavi V |last2=Guirguis |first2=Mamdouh M |title=Menstruating from the umbilicus as a rare case of primary umbilical endometriosis: a case report |journal=Journal of Medical Case Reports |volume=3 |page=9326 |year=2009 |pmid=20062755 |pmc=2803849 |doi=10.1186/1752-1947-3-9326 |doi-access=free }}</ref>
===ٻيون خرابيون===
* [[اومفالائٽس]]، [[نئون ڄاول ٻار|نئين ڄاول ٻار]] ۾ دن جي هڪ سوزشي حالت، جيڪا عام طور بيڪٽيريائي انفيڪشن سبب ٿيندي آهي.<ref>{{cite book |last=Cunningham|first = F. |title=Williams Obstetrics: The Newborn |publisher=McGraw-Hill |edition=24th }}</ref><ref>Fleisher, Gary R. Textbook of Pediatric Emergency Medicine. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2006, p. 928.</ref>
===جراحي===
داغ کي گهٽ کان گهٽ رکڻ لاءِ دن کي مختلف جراحين ۾ چير ڏيڻ جي مناسب جاءِ سمجهيو ويندو آهي، جن ۾ معدي مان [[اپينڊڪس ڪڍڻ جي جراحي]]،<ref>{{cite journal |last1=Kaehler |first1=G. |last2=Schoenberg |first2=M. B. |last3=Kienle |first3=P. |last4=Post |first4=S. |last5=Magdeburg |first5=R. |title=Transgastric appendicectomy |journal=British Journal of Surgery |volume=100 |issue=7 |pages=911–5 |year=2013 |pmid=23575528 |doi=10.1002/bjs.9115 |s2cid=24285562 |doi-access=free}}
*{{cite news |author=Sarah Glynn |date=12 April 2013 |title=Scarless Surgery Through The Navel Feasible Alternative For Appendicitis |work=Medical News Today |url=http://www.medicalnewstoday.com/articles/259007.php |archive-date=3 March 2016 |access-date=2 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220059/http://www.medicalnewstoday.com/articles/259007.php |url-status=live }}</ref> [[پِتو|پِتي]] جي جراحي،<ref>{{cite press release|title=SRMC Surgeon Offers Gallbladder Removal through Belly Button Incision with da Vinci System|publisher=Southeastern Health|date=9 December 2013|url=http://www.srmc.org/main/aboutfastfact/aboutnewsarticles/892-srmc-surgeon-offers-gallbladder-removal-through-belly-button-incision-with-da-vincir-system.html|access-date=16 August 2015|archive-url=https://archive.today/20150104162519/http://www.srmc.org/main/aboutfastfact/aboutnewsarticles/892-srmc-surgeon-offers-gallbladder-removal-through-belly-button-incision-with-da-vincir-system.html|archive-date=4 January 2015}}</ref> ۽ خود [[دن جي پلاسٽڪ جراحي]]<ref>{{cite journal |last1=Bruekers |first1=Sven E. |last2=van der Lei |first2=Berend |last3=Tan |first3=Tik L. |last4=Luijendijk |first4=Roland W. |last5=Stevens |first5=Hieronymus P. J. D. |title='Scarless' Umbilicoplasty |journal=Annals of Plastic Surgery |volume=63 |issue=1 |pages=15–20 |year=2009 |pmid=19546666 |doi=10.1097/SAP.0b013e3181877b60 |s2cid=206034192 }}</ref> جو طريقيڪار شامل آهن.
== سماج ۽ ثقافت ==
دنيا جي مختلف ثقافتن ۾ دن بابت مختلف خيال آهن. هندستاني ثقافت ۾، ساڙهي يا لنگا پائڻ وقت دن کي ظاهر ڪرڻ فيشن جو حصو رهيو آهي.<ref name="Mukulika">Banerjee, Mukulika & Miller, Daniel (2003) ''The Sari''. Oxford; New York: Berg {{ISBN|1-85973-732-3}}</ref> جپان ۾ دن کي زندگيءَ جي مرڪز جي علامت سمجهيو ويندو آهي. عرب ثقافت ۾ "بيلي ڊانس" دن ۽ پيٽ جي حرڪت تي ٻڌل هڪ فن آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.bellydance.org/articles/bellydance_history/|title=Belly Dance History|website=bellydance.org}}</ref>
هندو ۽ ٻڌ مذهب ۾، دن کي جسم جي توانائي جو مرڪز يا "چڪرا" (Manipura chakra) چيو ويندو آهي.
== پڻ ڏسو ==
* [[ناڙو]]
* [[پيٽ]]
* [[دن جو نشان]]
== حوالا ==
{{Reflist}}
[[Category:پيٽ]]
[[Category:اناتومي]]
fwwd2nfru1xt961xgnv552qxpoimx9s
392054
392053
2026-07-07T16:21:26Z
Intisar Ali
8681
392054
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|پيٽ تي اهو نشان جيڪو پيدائش کانپوءِ ناڙو ڪٽجڻ سان ٺهي ٿو}}
{{Infobox anatomy
|Name = دن (Navel)
|Latin = umbilicus
|Image = Human navel, female.jpg
|Caption = دن پيٽ تي هڪ نشان آهي جيڪو [[ناڙو]] (Umbilical cord) ڌار ٿيڻ کانپوءِ رهجي وڃي ٿو.
|Precursor = [[ناڙو]]
|Artery = [[دن جي شريان]]
|Vein = [[دن جي رڳ]]
}}
'''دن'''، ناف يا ناڙ (Navel)، جنهن کي طبي ٻوليءَ ۾ '''امبيليڪس''' (Umbilicus) ۽ عام ٻوليءَ ۾ '''بلي بٽڻ''' (Belly button) چيو ويندو آهي، [[پيٽ]] تي هڪ نشان يا کڏي وانگر هوندي آهي. هي اهو هنڌ آهي جتي پيدائش کان اڳ ٻار جو [[ناڙو]] جڙيل هوندو آهي.<ref>{{cite web|title=Definition of NAVEL|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/navel|website=Merriam-Webster|date=24 November 2023 |language=en}}</ref>
==بناوت==
{{See also|ناڙيءَ واري نس|ناڙيءَ واري شريان}}
[[File:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|thumb|upright|[[ليونارڊو دا ونچي]] جي ''[[وٽرووين انسان]]'' واري هن خاڪي ۾ دن دائري جو مرڪز آهي.]]
دن کي پيٽ کي ڏسڻ ۾ چئن ڀاڱن ۾ ورهائڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref name="Openstax Anatomy & Physiology">{{cite web | url=http://cnx.org/content/col11496/latest/ | title=Anatomy & Physiology | date=25 April 2013 | publisher=Openstax college at Connexions | access-date=16 November 2013 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629060130/http://cnx.org/content/col11496/latest/ | url-status=live }}</ref>
دن پيٽ تي هڪ نمايان [[داغ#دن|داغ]] آهي، جنهن جي جاءِ انسانن ۾ نسبتاً هڪجهڙي هوندي آهي. دن جي سطح تي چيلهه جي چوڌاري چمڙي کي ڏهين ٿوراسڪ [[ڪرنگهي جي تنت|ڪرنگهي جي تنت]] (T10 [[ڊرماٽوم (ايناٽامي)|ڊرماٽوم]]) وسيلي تنتي پهچ ملي ٿي. دن پاڻ عام طور اهڙي عمودي سطح تي هوندو آهي، جيڪا L3 ۽ L4 [[مُهرا|مُهرن]] جي سنگم ([[دن مان گذرندڙ سطح]]) سان ٺهڪي اچي ٿي،<ref>{{cite book |last=Ellis |first=Harold |title=Clinical Anatomy: Applied Anatomy for Students and Junior Doctors |publisher=Wiley |location=New York |year=2006 |isbn=1-4051-3804-1 }}{{page needed|date=August 2015}}</ref> جڏهن تہ ماڻهن ۾ عام ڦيرڦار سبب اهو L3 کان L5 مُهرن جي وچ ۾ ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite book|last1=O'Rahilly|first1=Ronan|title=Basic Human Anatomy: A Regional Study of Human Structure|last2=Müller|first2=Fabiola|last3=Carpenter|first3=Stanley|last4=Swenson|first4=Rand|publisher=Dartmouth Medical School|year=2004|chapter=Abdominal walls|chapter-url=http://www.dartmouth.edu/~humananatomy/part_5/chapter_25.html|archive-url=https://archive.today/20120724132801/http://www.dartmouth.edu/~humananatomy/part_5/chapter_25.html|archive-date=24 July 2012|access-date=10 November 2010}}</ref>
بالغ ماڻهوءَ جي دن جي حصن ۾ "ناڙيءَ جي رهت" يا "ناڙيءَ جي چوٽي" شامل آهي، جيڪا ناڙيءَ جي ڌار ٿيڻ کان پوءِ رهجي ويل، اڪثر ٻاهر نڪتل داغ هوندي آهي. اها دن جي وچ ۾ هوندي آهي ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان کي ''پيٽ جو بٽڻ'' پڻ چيو ويندو آهي. ناڙيءَ جي رهت جي چوڌاري "ناڙيءَ جو ڪالر" هوندو آهي، جيڪو گهاٽي ريشي دار [[ناڙيءَ جي ڇلي]] مان ٺهيل هوندو آهي. ناڙيءَ جي ڪالر جي چوڌاري دن ڀر واري چمڙي هوندي آهي. دن جي بلڪل پٺيان ناڙيءَ مان ٺهيل هڪ ٿلهي ريشي دار ڏوري هوندي آهي، جنهن کي [[يوراڪس]] چيو ويندو آهي ۽ جيڪا [[مثانو|مثاني]] مان نڪري ٿي.<ref name=Parts>{{cite journal |last1=Khati |first1=Nadia J. |last2=Enquist |first2=Erik G. |last3=Javitt |first3=Marcia C. |title=Imaging of the Umbilicus and Periumbilical Region |journal=Radiographics |volume=18 |issue=2 |pages=413–4 |year=1998 |doi=10.1148/radiographics.18.2.9536487|pmid=9536487 }}</ref>
دن هڪ داغ هئڻ سبب هر ماڻهوءَ ۾ منفرد هوندو آهي، ۽ طبي ماهرن ان جون مختلف عام شڪليون درجي بند ڪيون آهن.<ref>{{cite book |last=Shiffman |first=Melvin |title=Adult Umbilical Reconstruction: Principles and Techniques |publisher= Springer |location=Switzerland |year=2017 |isbn=978-3-319-43885-6 |page=53 |chapter=7.3 }}</ref><ref name=Types>{{cite book |last=Mohamed |first=Fahmy |chapter=Umbilicus Types and Shapes |publisher=Springer |location=Egypt |year=2018 |doi=10.1007/978-3-319-62383-2_22 |pages=105–8 |title=Umbilicus and Umbilical Cord |isbn=978-3-319-62382-5 }}</ref>{{Explain|date=November 2021}}
* '''ٻاهر نڪتل''': اهڙو دن، جنهن ۾ ناڙيءَ جي چوٽي دن ڀر واري چمڙي کان ٻاهر نڪتل هجي، ٻاهر نڪتل دن سڏبو آهي. بنيادي طور هر اهو دن، جيڪو اندر ڌنسيل نه هجي.
** '''وڪڙيل/گول ڦرندڙ''': هڪ ناياب شڪل، جنهن ۾ ناڙيءَ جو داغ وڪڙ يا گول ڦيرو ٺاهيندو آهي.
** '''ڦاٽل''': ٻاهر نڪتل ناڙيءَ جو داغ ٻاهر ڏانهن وڌيل هوندو آهي، پر هڪ ڏار ان کي ٻن حصن ۾ ورهائيندو آهي، جيڪو ناڙيءَ جي داغ مان ڪجهه حصي يا پوريءَ طرح گذرندو آهي. هيءَ شڪل ڏسڻ ۾ ڪافي جي داڻي جهڙي هوندي آهي.
** '''اڀار''': ناڙيءَ جي رهت مڪمل طور کليل ۽ ٻاهر نڪتل هوندي آهي، جنهن سان سڄو ناڙيءَ وارو داغ ظاهر ٿيندو آهي.
** '''ڇلو''': جيتوڻيڪ ناڙيءَ جي سڄي رهت ناڙيءَ جي ڪالر کان ٻاهر هوندي آهي، پر ڳنڍ جو وچ هڪ اونهي ڏار سبب اندر ڌنسيل هوندو آهي. ڦاٽل ٻاهر نڪتل دن جي ابتڙ، هن شڪل ۾ ڏار وچ تائين محدود هوندو آهي ۽ ڪنهن به رخ ۾ ناڙيءَ جي رهت کان اڳتي نه وڌندو آهي؛ هيءَ شڪل گهڻي ڀاڱي ''ڊونٽ'' جهڙي هوندي آهي.<ref>{{cite book |last=Stephen Cullen |first=Thomas |title=Umbilicus |chapter-url=https://archive.org/details/embryologyanatom00culluoft |publisher= W.B.Saunders Company |location=Australia |year=1916 |isbn=978-0-7334-2609-4 |page=1.1–1.7 |chapter=2 }}</ref>
* '''اندر ڌنسيل''': اهڙو دن، جنهن ۾ ناڙيءَ جي چوٽي دن ڀر واري چمڙي کان ٻاهر نه نڪري. هر اهو دن، جيڪو اندر ڌنسيل هجي.
** '''گول''': گول دن مڪمل طور دائري جهڙا هوندا آهن ۽ انهن مٿان چمڙيءَ جو ڍڪ نه هوندو آهي.
** '''عمودي''': ڪجهه دن وڌيڪ ڊگهي کوکلي شڪل ۾ هوندا آهن، جيڪا [[لينا البا (پيٽ)|لينا البا]] سان متوازي هوندي آهي.
** '''بيضوي''': هن شڪل جا ٽي قسم آهن؛ مٿيون ڍڪ، هيٺيون ڍڪ، ۽ بنا ڍڪ جي.
** '''T-شڪل وارو''': جيئن نالي مان ظاهر آهي، داغ T جي شڪل ۾ هوندو آهي ۽ ان جي مٿان مختلف حد تائين چمڙيءَ جو ڍڪ ٿي سگهي ٿو.
** '''افقي''': هن قسم ۾ داغ سڀ کان گهٽ نظر ايندو آهي، ڇاڪاڻ تہ [[تاندوري سنگم]] جون قدرتي لڪيرون داغ جي مٿان وڪڙجي وڃن ٿيون.
* '''بگڙيل''': هر اهو دن، جيڪو ٻين قسمن مان ڪنهن به قسم ۾ چڱيءَ طرح شامل نه ٿئي.
<gallery widths="200" heights="200">
File:T-shaped navel.jpg|هڪ "T"-شڪل وارو اندر ڌنسيل دن
File:Female Outie 2.jpg|هڪ ٻاهر نڪتل دن
File:Innie navel.jpg|هڪ بيضوي دن
File:Navel lint.png|هڪ افقي دن
</gallery>
==طبي اهميت==
[[File:Femalelaparoscopic.jpg|thumb|alt=ليپروسڪوپي طريقيڪار کان پوءِ هڪ عورت جو دن.|[[ليپروسڪوپي|ليپروسڪوپي طريقيڪار]] کان پوءِ هڪ عورت جو دن]]
===خرابيون===
ٻاهر نڪتل دن کي ڪڏهن ڪڏهن [[ناڙيءَ جي هرنيا]] سمجهيو ويندو آهي؛ پر ناڙيءَ جي هرنيا جي ابتڙ، ان جي شڪل بلڪل مختلف هوندي آهي ۽ ان سان صحت جو ڪو مسئلو لاڳاپيل نه هوندو آهي. دن (خاص طور پيٽ جي ڀت) جي اڀار کي [[ناڙيءَ جي هرنيا]] تڏهن سمجهيو ويندو آهي، جڏهن اهو 5 [[سينٽي ميٽر]] يا ان کان وڌيڪ ٻاهر نڪتل هجي. ناڙيءَ جي هرنيا جو قطر عام طور 1/2 انچ يا ان کان وڌيڪ هوندو آهي.<ref name="pmid11369993">{{cite journal |last1=Meier |first1=Donald E. |last2=OlaOlorun |first2=David A. |last3=Omodele |first3=Rachael A. |last4=Nkor |first4=Sunday K. |last5=Tarpley |first5=John L. |title=Incidence of Umbilical Hernia in African Children: Redefinition of 'Normal' and Reevaluation of Indications for Repair |journal=World Journal of Surgery |volume=25 |issue=5 |pages=645–8 |year=2001 |pmid=11369993 |doi=10.1007/s002680020072 |s2cid=22628578 }}</ref> جيتوڻيڪ انساني دن جي شڪل تي خوراڪ ۽ ورزش ۾ ڊگهي مدي وارين تبديلين جو اثر پئجي سگهي ٿو، پر ان جي شڪل ۾ اوچتي تبديلي [[پيٽ ۾ پاڻياٺ گڏ ٿيڻ]] جو نتيجو ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |first=Steven K. |last=Herrine |title=Ascites |url=http://www.merckmanuals.com/home/liver_and_gallbladder_disorders/manifestations_of_liver_disease/ascites.html |publisher=[[مرڪ دستور]] |access-date=4 January 2015 |archive-date=21 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150321004802/http://www.merckmanuals.com/home/liver_and_gallbladder_disorders/manifestations_of_liver_disease/ascites.html |url-status=live }}</ref>
{{clear left}}
پيٽ ۾ پاڻياٺ گڏ ٿيڻ ۽ ناڙيءَ جي هرنيا سبب شڪل ۾ ممڪن تبديليءَ کان سواءِ، دن ۾ ناڙيءَ وارو [[سائنس (ايناٽامي)|سائنس]] يا ناسور پڻ ٿي سگهي ٿو، جيڪو ناياب حالتن ۾ دن مان حيض وارو يا پاخاني وارو مادو خارج ٿيڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. دن مان حيض وارو مادو خارج ٿيڻ هڪ ناياب خرابي آهي، جيڪا ناڙيءَ واري [[اينڊوميٽريوسس]] سان لاڳاپيل هوندي آهي.<ref name="BagadeGuirguis2009">{{cite journal |last1=Bagade |first1=Pallavi V |last2=Guirguis |first2=Mamdouh M |title=Menstruating from the umbilicus as a rare case of primary umbilical endometriosis: a case report |journal=Journal of Medical Case Reports |volume=3 |page=9326 |year=2009 |pmid=20062755 |pmc=2803849 |doi=10.1186/1752-1947-3-9326 |doi-access=free }}</ref>
===ٻيون خرابيون===
* [[اومفالائٽس]]، [[نئون ڄاول ٻار|نئين ڄاول ٻار]] ۾ دن جي هڪ سوزشي حالت، جيڪا عام طور بيڪٽيريائي انفيڪشن سبب ٿيندي آهي.<ref>{{cite book |last=Cunningham|first = F. |title=Williams Obstetrics: The Newborn |publisher=McGraw-Hill |edition=24th }}</ref><ref>Fleisher, Gary R. Textbook of Pediatric Emergency Medicine. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2006, p. 928.</ref>
===جراحي===
داغ کي گهٽ کان گهٽ رکڻ لاءِ دن کي مختلف جراحين ۾ چير ڏيڻ جي مناسب جاءِ سمجهيو ويندو آهي، جن ۾ معدي مان [[اپينڊڪس ڪڍڻ جي جراحي]]،<ref>{{cite journal |last1=Kaehler |first1=G. |last2=Schoenberg |first2=M. B. |last3=Kienle |first3=P. |last4=Post |first4=S. |last5=Magdeburg |first5=R. |title=Transgastric appendicectomy |journal=British Journal of Surgery |volume=100 |issue=7 |pages=911–5 |year=2013 |pmid=23575528 |doi=10.1002/bjs.9115 |s2cid=24285562 |doi-access=free}}
*{{cite news |author=Sarah Glynn |date=12 April 2013 |title=Scarless Surgery Through The Navel Feasible Alternative For Appendicitis |work=Medical News Today |url=http://www.medicalnewstoday.com/articles/259007.php |archive-date=3 March 2016 |access-date=2 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220059/http://www.medicalnewstoday.com/articles/259007.php |url-status=live }}</ref> [[پِتو|پِتي]] جي جراحي،<ref>{{cite press release|title=SRMC Surgeon Offers Gallbladder Removal through Belly Button Incision with da Vinci System|publisher=Southeastern Health|date=9 December 2013|url=http://www.srmc.org/main/aboutfastfact/aboutnewsarticles/892-srmc-surgeon-offers-gallbladder-removal-through-belly-button-incision-with-da-vincir-system.html|access-date=16 August 2015|archive-url=https://archive.today/20150104162519/http://www.srmc.org/main/aboutfastfact/aboutnewsarticles/892-srmc-surgeon-offers-gallbladder-removal-through-belly-button-incision-with-da-vincir-system.html|archive-date=4 January 2015}}</ref> ۽ خود [[دن جي پلاسٽڪ جراحي]]<ref>{{cite journal |last1=Bruekers |first1=Sven E. |last2=van der Lei |first2=Berend |last3=Tan |first3=Tik L. |last4=Luijendijk |first4=Roland W. |last5=Stevens |first5=Hieronymus P. J. D. |title='Scarless' Umbilicoplasty |journal=Annals of Plastic Surgery |volume=63 |issue=1 |pages=15–20 |year=2009 |pmid=19546666 |doi=10.1097/SAP.0b013e3181877b60 |s2cid=206034192 }}</ref> جو طريقيڪار شامل آهن.
==ٻيا جانور==
سڀني [[پليسينٽاليا|اور وارن]] [[ٿڻائتا جانور|ٿڻائتن جانورن]] ۾ دن هوندو آهي، جيتوڻيڪ اهو عام طور انسانن ۾ وڌيڪ چٽو نظر ايندو آهي.<ref>{{cite book|author=Mohamed Fahmy|title= Umbilicus and Umbilical Cord|url= https://books.google.com/books?id=8N9LDwAAQBAJ&pg=PA6|access-date=7 December 2024|year=2018|publisher=Springer International Publishing|isbn= 978-3-31962-383-2}}</ref>
ٻين قسمن جي جانورن ۾ پڻ دن ٿي سگهي ٿو، پر ان جي شڪل ان ڳالهه تي دارومدار رکي ٿي ته اهي ڪيئن ڄمن ٿا: مثال طور، ٻين [[ٻچا ڄڻيندڙ جانور|ٻچا ڄڻيندڙ]] جانورن ۾ ٿڻائتن جانورن وانگر گول دن هوندو آهي، جڏهن ته [[آنا ڏيندڙ جانور|آنا ڏيندڙ]] جانورن، جهڙوڪ پکين، ۾ دن هڪ لڪير يا داغ جي شڪل ۾ هوندو آهي، جيڪو پيٽ تي اُڀي رخ ۾ هوندو آهي. هڪ [[ڊائنوسار]] (''[[پسٽاڪوسارس]]'') جو اهڙو محفوظ ٿيل نمونو پڻ مليو آهي، جنهن ۾ دن موجود آهي ۽ ان جي شڪل آنا ڏيندڙ جانورن واري قسم جهڙي آهي.
== سماج ۽ ثقافت ==
دنيا جي مختلف ثقافتن ۾ دن بابت مختلف خيال آهن. هندستاني ثقافت ۾، ساڙهي يا لنگا پائڻ وقت دن کي ظاهر ڪرڻ فيشن جو حصو رهيو آهي.<ref name="Mukulika">Banerjee, Mukulika & Miller, Daniel (2003) ''The Sari''. Oxford; New York: Berg {{ISBN|1-85973-732-3}}</ref> جپان ۾ دن کي زندگيءَ جي مرڪز جي علامت سمجهيو ويندو آهي. عرب ثقافت ۾ "بيلي ڊانس" دن ۽ پيٽ جي حرڪت تي ٻڌل هڪ فن آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.bellydance.org/articles/bellydance_history/|title=Belly Dance History|website=bellydance.org}}</ref>
هندو ۽ ٻڌ مذهب ۾، دن کي جسم جي توانائي جو مرڪز يا "چڪرا" (Manipura chakra) چيو ويندو آهي.
== پڻ ڏسو ==
* [[ناڙو]]
* [[پيٽ]]
* [[دن جو نشان]]
== حوالا ==
{{Reflist}}
[[Category:پيٽ]]
[[Category:اناتومي]]
bn8psvod20itjq4yj6xga46m1uldtwy
392055
392054
2026-07-07T16:23:13Z
Intisar Ali
8681
392055
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|پيٽ تي اهو نشان جيڪو پيدائش کانپوءِ ناڙو ڪٽجڻ سان ٺهي ٿو}}
{{Infobox anatomy
|Name = دن (Navel)
|Latin = umbilicus
|Image = Human navel, female.jpg
|Caption = دن پيٽ تي هڪ نشان آهي جيڪو [[ناڙو]] (Umbilical cord) ڌار ٿيڻ کانپوءِ رهجي وڃي ٿو.
|Precursor = [[ناڙو]]
|Artery = [[دن جي شريان]]
|Vein = [[دن جي رڳ]]
}}
'''دن'''، ناف يا ناڙ (Navel)، جنهن کي طبي ٻوليءَ ۾ '''امبيليڪس''' (Umbilicus) ۽ عام ٻوليءَ ۾ '''بلي بٽڻ''' (Belly button) چيو ويندو آهي، [[پيٽ]] تي هڪ نشان يا کڏي وانگر هوندي آهي. هي اهو هنڌ آهي جتي پيدائش کان اڳ ٻار جو [[ناڙو]] جڙيل هوندو آهي.<ref>{{cite web|title=Definition of NAVEL|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/navel|website=Merriam-Webster|date=24 November 2023 |language=en}}</ref>
==بناوت==
{{See also|ناڙيءَ واري نس|ناڙيءَ واري شريان}}
[[File:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|thumb|upright|[[ليونارڊو دا ونچي]] جي ''[[وٽرووين انسان]]'' واري هن خاڪي ۾ دن دائري جو مرڪز آهي.]]
دن کي پيٽ کي ڏسڻ ۾ چئن ڀاڱن ۾ ورهائڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref name="Openstax Anatomy & Physiology">{{cite web | url=http://cnx.org/content/col11496/latest/ | title=Anatomy & Physiology | date=25 April 2013 | publisher=Openstax college at Connexions | access-date=16 November 2013 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629060130/http://cnx.org/content/col11496/latest/ | url-status=live }}</ref>
دن پيٽ تي هڪ نمايان [[داغ#دن|داغ]] آهي، جنهن جي جاءِ انسانن ۾ نسبتاً هڪجهڙي هوندي آهي. دن جي سطح تي چيلهه جي چوڌاري چمڙي کي ڏهين ٿوراسڪ [[ڪرنگهي جي تنت|ڪرنگهي جي تنت]] (T10 [[ڊرماٽوم (ايناٽامي)|ڊرماٽوم]]) وسيلي تنتي پهچ ملي ٿي. دن پاڻ عام طور اهڙي عمودي سطح تي هوندو آهي، جيڪا L3 ۽ L4 [[مُهرا|مُهرن]] جي سنگم ([[دن مان گذرندڙ سطح]]) سان ٺهڪي اچي ٿي،<ref>{{cite book |last=Ellis |first=Harold |title=Clinical Anatomy: Applied Anatomy for Students and Junior Doctors |publisher=Wiley |location=New York |year=2006 |isbn=1-4051-3804-1 }}{{page needed|date=August 2015}}</ref> جڏهن تہ ماڻهن ۾ عام ڦيرڦار سبب اهو L3 کان L5 مُهرن جي وچ ۾ ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite book|last1=O'Rahilly|first1=Ronan|title=Basic Human Anatomy: A Regional Study of Human Structure|last2=Müller|first2=Fabiola|last3=Carpenter|first3=Stanley|last4=Swenson|first4=Rand|publisher=Dartmouth Medical School|year=2004|chapter=Abdominal walls|chapter-url=http://www.dartmouth.edu/~humananatomy/part_5/chapter_25.html|archive-url=https://archive.today/20120724132801/http://www.dartmouth.edu/~humananatomy/part_5/chapter_25.html|archive-date=24 July 2012|access-date=10 November 2010}}</ref>
بالغ ماڻهوءَ جي دن جي حصن ۾ "ناڙيءَ جي رهت" يا "ناڙيءَ جي چوٽي" شامل آهي، جيڪا ناڙيءَ جي ڌار ٿيڻ کان پوءِ رهجي ويل، اڪثر ٻاهر نڪتل داغ هوندي آهي. اها دن جي وچ ۾ هوندي آهي ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان کي ''پيٽ جو بٽڻ'' پڻ چيو ويندو آهي. ناڙيءَ جي رهت جي چوڌاري "ناڙيءَ جو ڪالر" هوندو آهي، جيڪو گهاٽي ريشي دار [[ناڙيءَ جي ڇلي]] مان ٺهيل هوندو آهي. ناڙيءَ جي ڪالر جي چوڌاري دن ڀر واري چمڙي هوندي آهي. دن جي بلڪل پٺيان ناڙيءَ مان ٺهيل هڪ ٿلهي ريشي دار ڏوري هوندي آهي، جنهن کي [[يوراڪس]] چيو ويندو آهي ۽ جيڪا [[مثانو|مثاني]] مان نڪري ٿي.<ref name=Parts>{{cite journal |last1=Khati |first1=Nadia J. |last2=Enquist |first2=Erik G. |last3=Javitt |first3=Marcia C. |title=Imaging of the Umbilicus and Periumbilical Region |journal=Radiographics |volume=18 |issue=2 |pages=413–4 |year=1998 |doi=10.1148/radiographics.18.2.9536487|pmid=9536487 }}</ref>
دن هڪ داغ هئڻ سبب هر ماڻهوءَ ۾ منفرد هوندو آهي، ۽ طبي ماهرن ان جون مختلف عام شڪليون درجي بند ڪيون آهن.<ref>{{cite book |last=Shiffman |first=Melvin |title=Adult Umbilical Reconstruction: Principles and Techniques |publisher= Springer |location=Switzerland |year=2017 |isbn=978-3-319-43885-6 |page=53 |chapter=7.3 }}</ref><ref name=Types>{{cite book |last=Mohamed |first=Fahmy |chapter=Umbilicus Types and Shapes |publisher=Springer |location=Egypt |year=2018 |doi=10.1007/978-3-319-62383-2_22 |pages=105–8 |title=Umbilicus and Umbilical Cord |isbn=978-3-319-62382-5 }}</ref>{{Explain|date=November 2021}}
* '''ٻاهر نڪتل''': اهڙو دن، جنهن ۾ ناڙيءَ جي چوٽي دن ڀر واري چمڙي کان ٻاهر نڪتل هجي، ٻاهر نڪتل دن سڏبو آهي. بنيادي طور هر اهو دن، جيڪو اندر ڌنسيل نه هجي.
** '''وڪڙيل/گول ڦرندڙ''': هڪ ناياب شڪل، جنهن ۾ ناڙيءَ جو داغ وڪڙ يا گول ڦيرو ٺاهيندو آهي.
** '''ڦاٽل''': ٻاهر نڪتل ناڙيءَ جو داغ ٻاهر ڏانهن وڌيل هوندو آهي، پر هڪ ڏار ان کي ٻن حصن ۾ ورهائيندو آهي، جيڪو ناڙيءَ جي داغ مان ڪجهه حصي يا پوريءَ طرح گذرندو آهي. هيءَ شڪل ڏسڻ ۾ ڪافي جي داڻي جهڙي هوندي آهي.
** '''اڀار''': ناڙيءَ جي رهت مڪمل طور کليل ۽ ٻاهر نڪتل هوندي آهي، جنهن سان سڄو ناڙيءَ وارو داغ ظاهر ٿيندو آهي.
** '''ڇلو''': جيتوڻيڪ ناڙيءَ جي سڄي رهت ناڙيءَ جي ڪالر کان ٻاهر هوندي آهي، پر ڳنڍ جو وچ هڪ اونهي ڏار سبب اندر ڌنسيل هوندو آهي. ڦاٽل ٻاهر نڪتل دن جي ابتڙ، هن شڪل ۾ ڏار وچ تائين محدود هوندو آهي ۽ ڪنهن به رخ ۾ ناڙيءَ جي رهت کان اڳتي نه وڌندو آهي؛ هيءَ شڪل گهڻي ڀاڱي ''ڊونٽ'' جهڙي هوندي آهي.<ref>{{cite book |last=Stephen Cullen |first=Thomas |title=Umbilicus |chapter-url=https://archive.org/details/embryologyanatom00culluoft |publisher= W.B.Saunders Company |location=Australia |year=1916 |isbn=978-0-7334-2609-4 |page=1.1–1.7 |chapter=2 }}</ref>
* '''اندر ڌنسيل''': اهڙو دن، جنهن ۾ ناڙيءَ جي چوٽي دن ڀر واري چمڙي کان ٻاهر نه نڪري. هر اهو دن، جيڪو اندر ڌنسيل هجي.
** '''گول''': گول دن مڪمل طور دائري جهڙا هوندا آهن ۽ انهن مٿان چمڙيءَ جو ڍڪ نه هوندو آهي.
** '''عمودي''': ڪجهه دن وڌيڪ ڊگهي کوکلي شڪل ۾ هوندا آهن، جيڪا [[لينا البا (پيٽ)|لينا البا]] سان متوازي هوندي آهي.
** '''بيضوي''': هن شڪل جا ٽي قسم آهن؛ مٿيون ڍڪ، هيٺيون ڍڪ، ۽ بنا ڍڪ جي.
** '''T-شڪل وارو''': جيئن نالي مان ظاهر آهي، داغ T جي شڪل ۾ هوندو آهي ۽ ان جي مٿان مختلف حد تائين چمڙيءَ جو ڍڪ ٿي سگهي ٿو.
** '''افقي''': هن قسم ۾ داغ سڀ کان گهٽ نظر ايندو آهي، ڇاڪاڻ تہ [[تاندوري سنگم]] جون قدرتي لڪيرون داغ جي مٿان وڪڙجي وڃن ٿيون.
* '''بگڙيل''': هر اهو دن، جيڪو ٻين قسمن مان ڪنهن به قسم ۾ چڱيءَ طرح شامل نه ٿئي.
<gallery widths="200" heights="200">
File:T-shaped navel.jpg|هڪ "T"-شڪل وارو اندر ڌنسيل دن
File:Female Outie 2.jpg|هڪ ٻاهر نڪتل دن
File:Innie navel.jpg|هڪ بيضوي دن
File:Navel lint.png|هڪ افقي دن
</gallery>
==طبي اهميت==
[[File:Femalelaparoscopic.jpg|thumb|alt=ليپروسڪوپي طريقيڪار کان پوءِ هڪ عورت جو دن.|[[ليپروسڪوپي|ليپروسڪوپي طريقيڪار]] کان پوءِ هڪ عورت جو دن]]
===خرابيون===
ٻاهر نڪتل دن کي ڪڏهن ڪڏهن [[ناڙيءَ جي هرنيا]] سمجهيو ويندو آهي؛ پر ناڙيءَ جي هرنيا جي ابتڙ، ان جي شڪل بلڪل مختلف هوندي آهي ۽ ان سان صحت جو ڪو مسئلو لاڳاپيل نه هوندو آهي. دن (خاص طور پيٽ جي ڀت) جي اڀار کي [[ناڙيءَ جي هرنيا]] تڏهن سمجهيو ويندو آهي، جڏهن اهو 5 [[سينٽي ميٽر]] يا ان کان وڌيڪ ٻاهر نڪتل هجي. ناڙيءَ جي هرنيا جو قطر عام طور 1/2 انچ يا ان کان وڌيڪ هوندو آهي.<ref name="pmid11369993">{{cite journal |last1=Meier |first1=Donald E. |last2=OlaOlorun |first2=David A. |last3=Omodele |first3=Rachael A. |last4=Nkor |first4=Sunday K. |last5=Tarpley |first5=John L. |title=Incidence of Umbilical Hernia in African Children: Redefinition of 'Normal' and Reevaluation of Indications for Repair |journal=World Journal of Surgery |volume=25 |issue=5 |pages=645–8 |year=2001 |pmid=11369993 |doi=10.1007/s002680020072 |s2cid=22628578 }}</ref> جيتوڻيڪ انساني دن جي شڪل تي خوراڪ ۽ ورزش ۾ ڊگهي مدي وارين تبديلين جو اثر پئجي سگهي ٿو، پر ان جي شڪل ۾ اوچتي تبديلي [[پيٽ ۾ پاڻياٺ گڏ ٿيڻ]] جو نتيجو ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |first=Steven K. |last=Herrine |title=Ascites |url=http://www.merckmanuals.com/home/liver_and_gallbladder_disorders/manifestations_of_liver_disease/ascites.html |publisher=[[مرڪ دستور]] |access-date=4 January 2015 |archive-date=21 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150321004802/http://www.merckmanuals.com/home/liver_and_gallbladder_disorders/manifestations_of_liver_disease/ascites.html |url-status=live }}</ref>
{{clear left}}
پيٽ ۾ پاڻياٺ گڏ ٿيڻ ۽ ناڙيءَ جي هرنيا سبب شڪل ۾ ممڪن تبديليءَ کان سواءِ، دن ۾ ناڙيءَ وارو [[سائنس (ايناٽامي)|سائنس]] يا ناسور پڻ ٿي سگهي ٿو، جيڪو ناياب حالتن ۾ دن مان حيض وارو يا پاخاني وارو مادو خارج ٿيڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. دن مان حيض وارو مادو خارج ٿيڻ هڪ ناياب خرابي آهي، جيڪا ناڙيءَ واري [[اينڊوميٽريوسس]] سان لاڳاپيل هوندي آهي.<ref name="BagadeGuirguis2009">{{cite journal |last1=Bagade |first1=Pallavi V |last2=Guirguis |first2=Mamdouh M |title=Menstruating from the umbilicus as a rare case of primary umbilical endometriosis: a case report |journal=Journal of Medical Case Reports |volume=3 |page=9326 |year=2009 |pmid=20062755 |pmc=2803849 |doi=10.1186/1752-1947-3-9326 |doi-access=free }}</ref>
===ٻيون خرابيون===
* [[اومفالائٽس]]، [[نئون ڄاول ٻار|نئين ڄاول ٻار]] ۾ دن جي هڪ سوزشي حالت، جيڪا عام طور بيڪٽيريائي انفيڪشن سبب ٿيندي آهي.<ref>{{cite book |last=Cunningham|first = F. |title=Williams Obstetrics: The Newborn |publisher=McGraw-Hill |edition=24th }}</ref><ref>Fleisher, Gary R. Textbook of Pediatric Emergency Medicine. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2006, p. 928.</ref>
===جراحي===
داغ کي گهٽ کان گهٽ رکڻ لاءِ دن کي مختلف جراحين ۾ چير ڏيڻ جي مناسب جاءِ سمجهيو ويندو آهي، جن ۾ معدي مان [[اپينڊڪس ڪڍڻ جي جراحي]]،<ref>{{cite journal |last1=Kaehler |first1=G. |last2=Schoenberg |first2=M. B. |last3=Kienle |first3=P. |last4=Post |first4=S. |last5=Magdeburg |first5=R. |title=Transgastric appendicectomy |journal=British Journal of Surgery |volume=100 |issue=7 |pages=911–5 |year=2013 |pmid=23575528 |doi=10.1002/bjs.9115 |s2cid=24285562 |doi-access=free}}
*{{cite news |author=Sarah Glynn |date=12 April 2013 |title=Scarless Surgery Through The Navel Feasible Alternative For Appendicitis |work=Medical News Today |url=http://www.medicalnewstoday.com/articles/259007.php |archive-date=3 March 2016 |access-date=2 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220059/http://www.medicalnewstoday.com/articles/259007.php |url-status=live }}</ref> [[پِتو|پِتي]] جي جراحي،<ref>{{cite press release|title=SRMC Surgeon Offers Gallbladder Removal through Belly Button Incision with da Vinci System|publisher=Southeastern Health|date=9 December 2013|url=http://www.srmc.org/main/aboutfastfact/aboutnewsarticles/892-srmc-surgeon-offers-gallbladder-removal-through-belly-button-incision-with-da-vincir-system.html|access-date=16 August 2015|archive-url=https://archive.today/20150104162519/http://www.srmc.org/main/aboutfastfact/aboutnewsarticles/892-srmc-surgeon-offers-gallbladder-removal-through-belly-button-incision-with-da-vincir-system.html|archive-date=4 January 2015}}</ref> ۽ خود [[دن جي پلاسٽڪ جراحي]]<ref>{{cite journal |last1=Bruekers |first1=Sven E. |last2=van der Lei |first2=Berend |last3=Tan |first3=Tik L. |last4=Luijendijk |first4=Roland W. |last5=Stevens |first5=Hieronymus P. J. D. |title='Scarless' Umbilicoplasty |journal=Annals of Plastic Surgery |volume=63 |issue=1 |pages=15–20 |year=2009 |pmid=19546666 |doi=10.1097/SAP.0b013e3181877b60 |s2cid=206034192 }}</ref> جو طريقيڪار شامل آهن.
==ٻيا جانور==
سڀني [[پليسينٽاليا|اور وارن]] [[ٿڻائتا جانور|ٿڻائتن جانورن]] ۾ دن هوندو آهي، جيتوڻيڪ اهو عام طور انسانن ۾ وڌيڪ چٽو نظر ايندو آهي.<ref>{{cite book|author=Mohamed Fahmy|title= Umbilicus and Umbilical Cord|url= https://books.google.com/books?id=8N9LDwAAQBAJ&pg=PA6|access-date=7 December 2024|year=2018|publisher=Springer International Publishing|isbn= 978-3-31962-383-2}}</ref>
ٻين قسمن جي جانورن ۾ پڻ دن ٿي سگهي ٿو، پر ان جي شڪل ان ڳالهه تي دارومدار رکي ٿي ته اهي ڪيئن ڄمن ٿا: مثال طور، ٻين [[ٻچا ڄڻيندڙ جانور|ٻچا ڄڻيندڙ]] جانورن ۾ ٿڻائتن جانورن وانگر گول دن هوندو آهي، جڏهن ته [[آنا ڏيندڙ جانور|آنا ڏيندڙ]] جانورن، جهڙوڪ پکين، ۾ دن هڪ لڪير يا داغ جي شڪل ۾ هوندو آهي، جيڪو پيٽ تي اُڀي رخ ۾ هوندو آهي. هڪ [[ڊائنوسار]] (''[[پسٽاڪوسارس]]'') جو اهڙو محفوظ ٿيل نمونو پڻ مليو آهي، جنهن ۾ دن موجود آهي ۽ ان جي شڪل آنا ڏيندڙ جانورن واري قسم جهڙي آهي.
==فيشن، سماج ۽ ثقافت==
{{Further|دن بابت ثقافتي نظريا}}
[[File:Exposición de la revista Mirlo en Aranda de Duero 03.jpg|thumb|upright|اسپيني ثقافتي رسالي ''[[مرلو (رسالو)|مرلو]]'' (نمبر 0، 2022ع) ۾ ڇپيل ليکڪن جي دنن جي تصويرن تي ٻڌل نمائش]]
[[File:Yosakoi Performers at Kochi Yosakoi 2006 17.jpg|thumb|[[ڪوچي، ڪوچي|ڪوچي]] ۾ 2006ع جي ''{{lang|ja-latn|[[يوساکوئي ماتسوري]]|italic=no}}'' دوران دن ڏيکاريندڙ پوشاڪ پهريل جاپاني عورتون روايتي جاپاني ناچ ''{{lang|ja-latn|[[يوساکوئي]]|italic=no}}'' پيش ڪندي]]
[[File:Brzuch Dziewczyny.jpg|thumb|[[دن ۾ سوراخ ڪرائڻ]] سان اڪثر [[گهٽ چيلهه واري پتلون]] پاتي ويندي آهي.]]
ماضيءَ ۾ [[اولهندي ثقافت|اولهندي ثقافتن]] ۾ مردن ۽ عورتن جي [[پيٽ جي وچئين حصي]] ۽ اگهاڙي دن کي عام ماڻهن اڳيان ظاهر ڪرڻ کي ڪڏهن ڪڏهن [[ممنوع]] سمجهيو ويندو هو، ڇاڪاڻتہ ان کي [[حياء|بي حيائي]] يا [[نامناسب جسماني نمائش]] سمجهيو ويندو هو. ڪن قانوني علائقن ۾ عورتن جي دن ڏيکارڻ تي پابندي هئي، پر سماجي نظرين ۾ تبديلي اچڻ کان پوءِ هاڻي ان کي قبول جوڳو سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="news">{{cite news |title=New code may reveal navel |url=https://news.google.com/newspapers?id=eLtPAAAAIBAJ&pg=3939,2026891&dq=navel+reveal |access-date=20 April 2012 |newspaper=Mohave Daily Miner |date=24 March 1985 |archive-date=17 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717001132/https://news.google.com/newspapers?id=eLtPAAAAIBAJ&pg=3939,2026891&dq=navel+reveal |url-status=live }}</ref> [[ڪراپ ٽاپ]] اهڙي قميص آهي، جيڪا اڪثر دن کي ظاهر ڪري ٿي ۽ نوجوانن ۾ وڌيڪ عام ٿي وئي آهي.<ref>{{Cite news |title=Men in crop tops seem to be trending thanks to Kid Cudi, the social media and the catwalk |website=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/features/men-s-crop-top-seem-to-be-trending-thanks-to-kid-cudi-the-social-media-and-the-catwalk-9678555.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=30 January 2019 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/features/men-s-crop-top-seem-to-be-trending-thanks-to-kid-cudi-the-social-media-and-the-catwalk-9678555.html |archive-date=18 June 2022}}</ref> مردن جي دن جي نمائش کي ورلي ئي بدناميءَ جي نگاهه سان ڏٺو ويو آهي ۽ هاڻوڪن سالن ۾ مردن جي ڪراپ ٽاپ ۽ مردن جي [[دن ۾ سوراخ ڪرائڻ]] جي رواج جي زورائتي واپسيءَ سبب اها خاص طور مقبول ٿي آهي.<ref name="Crop">{{cite web |last=Ktena |first=Natalie |date=28 August 2018 |title=We talked to a 'crop top historian' about the comeback of the male crop top |url=https://www.bbc.co.uk/bbcthree/article/a8a41390-c35c-44be-b868-c7947211ea2e |access-date=14 September 2018 |newspaper=BBC |archive-date=18 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418203006/https://www.bbc.co.uk/bbcthree/article/a8a41390-c35c-44be-b868-c7947211ea2e |url-status=live }}</ref> [[بڪني]] پائڻ يا [[گهٽ چيلهه واري پتلون]] پائڻ وقت پڻ اڪثر دن ۽ پيٽ جو وچيون حصو ظاهر ٿيندو آهي.
جيتوڻيڪ اولهه ۾ 1980ع واري ڏهاڪي تائين دن ڏيکاريندڙ پوشاڪ جي گهڻي مخالفت رهي، پر [[ڀارت|ڀارتي]] عورتن ۾ اهو گهڻي عرصي کان فيشن رهيو آهي،<ref name="Mukulika">Banerjee, Mukulika & Miller, Daniel (2003) ''The Sari''. Oxford; New York: Berg {{ISBN|1-85973-732-3}}{{page needed|date=August 2015}}</ref> جتي دن اڪثر [[ساڙي]] يا [[لهنگو|لهنگي]] سان ظاهر ٿيندو آهي.
[[جاپاني ماڻهو|جاپانين]] وٽ گهڻي عرصي کان دن جي خاص اهميت رهي آهي. اتر جاپان ۾ شروعاتي [[جومون دور]] دوران، عورت جي جسم جي نمائندگي ڪرڻ لاءِ مٽيءَ جي سنهين شين تي ڇاتين ۽ دن کي ظاهر ڪندڙ ٽي ننڍڙا گولا چنبڙايا ويندا هئا. دن کي غيرمعمولي طور وڏو ڏيکاريو ويندو هو، ڇاڪاڻتہ اهو عقيدو هو ته دن ان مرڪز جي علامت آهي، جتان زندگيءَ جي شروعات ٿي.<ref>{{cite book |chapter=First Indications of Symbolic Expression |pages=114–5 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Yrla4QyhFasC&pg=PA114 |first=Nelly |last=Naumann |author-link=Nelly Naumann |year=2000 |title=Japanese Prehistory: The Material and Spiritual Culture of the Jōmon Period |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |isbn=978-3-447-04329-8}}</ref>
عربي-[[شام جو خطو|شامي]] ثقافت ۾، [[پيٽ جو ناچ]] هڪ مقبول فن آهي، جنهن ۾ ناچ جون حرڪتون ڌڙ ۽ دن تي مرڪوز هونديون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://www.bellydance.org/articles/bellydance_history/|title=Belly Dance History – A History of Belly Dancing « Belly Dance org|website=bellydance.org|access-date=2018-12-24|archive-date=27 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127015413/http://www.bellydance.org/articles/bellydance_history/|url-status=live}}</ref>
[[ٻڌ ڌرم]] ۽ [[هندو ڌرم]] ۾ دن جي [[چڪر (روحانيت)|چڪر]] کي [[منيپور]] چيو وڃي ٿو. [[چي گونگ]] ۾ دن کي توانائيءَ جو مکيه مرڪز، يا [[دانتيان]]، سمجهيو وڃي ٿو. [[هندو ڌرم]] ۾ [[ڪنڊلني|ڪنڊلني توانائي]] کي ڪڏهن ڪڏهن دن وٽ موجود قرار ڏنو ويندو آهي.
== پڻ ڏسو ==
* [[ناڙو]]
* [[پيٽ]]
* [[دن جو نشان]]
== حوالا ==
{{Reflist}}
[[Category:پيٽ]]
[[Category:اناتومي]]
l896qtm6lzfx8vxr2nq6gn49jjkf7ii
392056
392055
2026-07-07T16:24:41Z
Intisar Ali
8681
/* فيشن، سماج ۽ ثقافت */
392056
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|پيٽ تي اهو نشان جيڪو پيدائش کانپوءِ ناڙو ڪٽجڻ سان ٺهي ٿو}}
{{Infobox anatomy
|Name = دن (Navel)
|Latin = umbilicus
|Image = Human navel, female.jpg
|Caption = دن پيٽ تي هڪ نشان آهي جيڪو [[ناڙو]] (Umbilical cord) ڌار ٿيڻ کانپوءِ رهجي وڃي ٿو.
|Precursor = [[ناڙو]]
|Artery = [[دن جي شريان]]
|Vein = [[دن جي رڳ]]
}}
'''دن'''، ناف يا ناڙ (Navel)، جنهن کي طبي ٻوليءَ ۾ '''امبيليڪس''' (Umbilicus) ۽ عام ٻوليءَ ۾ '''بلي بٽڻ''' (Belly button) چيو ويندو آهي، [[پيٽ]] تي هڪ نشان يا کڏي وانگر هوندي آهي. هي اهو هنڌ آهي جتي پيدائش کان اڳ ٻار جو [[ناڙو]] جڙيل هوندو آهي.<ref>{{cite web|title=Definition of NAVEL|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/navel|website=Merriam-Webster|date=24 November 2023 |language=en}}</ref>
==بناوت==
{{See also|ناڙيءَ واري نس|ناڙيءَ واري شريان}}
[[File:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|thumb|upright|[[ليونارڊو دا ونچي]] جي ''[[وٽرووين انسان]]'' واري هن خاڪي ۾ دن دائري جو مرڪز آهي.]]
دن کي پيٽ کي ڏسڻ ۾ چئن ڀاڱن ۾ ورهائڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref name="Openstax Anatomy & Physiology">{{cite web | url=http://cnx.org/content/col11496/latest/ | title=Anatomy & Physiology | date=25 April 2013 | publisher=Openstax college at Connexions | access-date=16 November 2013 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629060130/http://cnx.org/content/col11496/latest/ | url-status=live }}</ref>
دن پيٽ تي هڪ نمايان [[داغ#دن|داغ]] آهي، جنهن جي جاءِ انسانن ۾ نسبتاً هڪجهڙي هوندي آهي. دن جي سطح تي چيلهه جي چوڌاري چمڙي کي ڏهين ٿوراسڪ [[ڪرنگهي جي تنت|ڪرنگهي جي تنت]] (T10 [[ڊرماٽوم (ايناٽامي)|ڊرماٽوم]]) وسيلي تنتي پهچ ملي ٿي. دن پاڻ عام طور اهڙي عمودي سطح تي هوندو آهي، جيڪا L3 ۽ L4 [[مُهرا|مُهرن]] جي سنگم ([[دن مان گذرندڙ سطح]]) سان ٺهڪي اچي ٿي،<ref>{{cite book |last=Ellis |first=Harold |title=Clinical Anatomy: Applied Anatomy for Students and Junior Doctors |publisher=Wiley |location=New York |year=2006 |isbn=1-4051-3804-1 }}{{page needed|date=August 2015}}</ref> جڏهن تہ ماڻهن ۾ عام ڦيرڦار سبب اهو L3 کان L5 مُهرن جي وچ ۾ ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite book|last1=O'Rahilly|first1=Ronan|title=Basic Human Anatomy: A Regional Study of Human Structure|last2=Müller|first2=Fabiola|last3=Carpenter|first3=Stanley|last4=Swenson|first4=Rand|publisher=Dartmouth Medical School|year=2004|chapter=Abdominal walls|chapter-url=http://www.dartmouth.edu/~humananatomy/part_5/chapter_25.html|archive-url=https://archive.today/20120724132801/http://www.dartmouth.edu/~humananatomy/part_5/chapter_25.html|archive-date=24 July 2012|access-date=10 November 2010}}</ref>
بالغ ماڻهوءَ جي دن جي حصن ۾ "ناڙيءَ جي رهت" يا "ناڙيءَ جي چوٽي" شامل آهي، جيڪا ناڙيءَ جي ڌار ٿيڻ کان پوءِ رهجي ويل، اڪثر ٻاهر نڪتل داغ هوندي آهي. اها دن جي وچ ۾ هوندي آهي ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان کي ''پيٽ جو بٽڻ'' پڻ چيو ويندو آهي. ناڙيءَ جي رهت جي چوڌاري "ناڙيءَ جو ڪالر" هوندو آهي، جيڪو گهاٽي ريشي دار [[ناڙيءَ جي ڇلي]] مان ٺهيل هوندو آهي. ناڙيءَ جي ڪالر جي چوڌاري دن ڀر واري چمڙي هوندي آهي. دن جي بلڪل پٺيان ناڙيءَ مان ٺهيل هڪ ٿلهي ريشي دار ڏوري هوندي آهي، جنهن کي [[يوراڪس]] چيو ويندو آهي ۽ جيڪا [[مثانو|مثاني]] مان نڪري ٿي.<ref name=Parts>{{cite journal |last1=Khati |first1=Nadia J. |last2=Enquist |first2=Erik G. |last3=Javitt |first3=Marcia C. |title=Imaging of the Umbilicus and Periumbilical Region |journal=Radiographics |volume=18 |issue=2 |pages=413–4 |year=1998 |doi=10.1148/radiographics.18.2.9536487|pmid=9536487 }}</ref>
دن هڪ داغ هئڻ سبب هر ماڻهوءَ ۾ منفرد هوندو آهي، ۽ طبي ماهرن ان جون مختلف عام شڪليون درجي بند ڪيون آهن.<ref>{{cite book |last=Shiffman |first=Melvin |title=Adult Umbilical Reconstruction: Principles and Techniques |publisher= Springer |location=Switzerland |year=2017 |isbn=978-3-319-43885-6 |page=53 |chapter=7.3 }}</ref><ref name=Types>{{cite book |last=Mohamed |first=Fahmy |chapter=Umbilicus Types and Shapes |publisher=Springer |location=Egypt |year=2018 |doi=10.1007/978-3-319-62383-2_22 |pages=105–8 |title=Umbilicus and Umbilical Cord |isbn=978-3-319-62382-5 }}</ref>{{Explain|date=November 2021}}
* '''ٻاهر نڪتل''': اهڙو دن، جنهن ۾ ناڙيءَ جي چوٽي دن ڀر واري چمڙي کان ٻاهر نڪتل هجي، ٻاهر نڪتل دن سڏبو آهي. بنيادي طور هر اهو دن، جيڪو اندر ڌنسيل نه هجي.
** '''وڪڙيل/گول ڦرندڙ''': هڪ ناياب شڪل، جنهن ۾ ناڙيءَ جو داغ وڪڙ يا گول ڦيرو ٺاهيندو آهي.
** '''ڦاٽل''': ٻاهر نڪتل ناڙيءَ جو داغ ٻاهر ڏانهن وڌيل هوندو آهي، پر هڪ ڏار ان کي ٻن حصن ۾ ورهائيندو آهي، جيڪو ناڙيءَ جي داغ مان ڪجهه حصي يا پوريءَ طرح گذرندو آهي. هيءَ شڪل ڏسڻ ۾ ڪافي جي داڻي جهڙي هوندي آهي.
** '''اڀار''': ناڙيءَ جي رهت مڪمل طور کليل ۽ ٻاهر نڪتل هوندي آهي، جنهن سان سڄو ناڙيءَ وارو داغ ظاهر ٿيندو آهي.
** '''ڇلو''': جيتوڻيڪ ناڙيءَ جي سڄي رهت ناڙيءَ جي ڪالر کان ٻاهر هوندي آهي، پر ڳنڍ جو وچ هڪ اونهي ڏار سبب اندر ڌنسيل هوندو آهي. ڦاٽل ٻاهر نڪتل دن جي ابتڙ، هن شڪل ۾ ڏار وچ تائين محدود هوندو آهي ۽ ڪنهن به رخ ۾ ناڙيءَ جي رهت کان اڳتي نه وڌندو آهي؛ هيءَ شڪل گهڻي ڀاڱي ''ڊونٽ'' جهڙي هوندي آهي.<ref>{{cite book |last=Stephen Cullen |first=Thomas |title=Umbilicus |chapter-url=https://archive.org/details/embryologyanatom00culluoft |publisher= W.B.Saunders Company |location=Australia |year=1916 |isbn=978-0-7334-2609-4 |page=1.1–1.7 |chapter=2 }}</ref>
* '''اندر ڌنسيل''': اهڙو دن، جنهن ۾ ناڙيءَ جي چوٽي دن ڀر واري چمڙي کان ٻاهر نه نڪري. هر اهو دن، جيڪو اندر ڌنسيل هجي.
** '''گول''': گول دن مڪمل طور دائري جهڙا هوندا آهن ۽ انهن مٿان چمڙيءَ جو ڍڪ نه هوندو آهي.
** '''عمودي''': ڪجهه دن وڌيڪ ڊگهي کوکلي شڪل ۾ هوندا آهن، جيڪا [[لينا البا (پيٽ)|لينا البا]] سان متوازي هوندي آهي.
** '''بيضوي''': هن شڪل جا ٽي قسم آهن؛ مٿيون ڍڪ، هيٺيون ڍڪ، ۽ بنا ڍڪ جي.
** '''T-شڪل وارو''': جيئن نالي مان ظاهر آهي، داغ T جي شڪل ۾ هوندو آهي ۽ ان جي مٿان مختلف حد تائين چمڙيءَ جو ڍڪ ٿي سگهي ٿو.
** '''افقي''': هن قسم ۾ داغ سڀ کان گهٽ نظر ايندو آهي، ڇاڪاڻ تہ [[تاندوري سنگم]] جون قدرتي لڪيرون داغ جي مٿان وڪڙجي وڃن ٿيون.
* '''بگڙيل''': هر اهو دن، جيڪو ٻين قسمن مان ڪنهن به قسم ۾ چڱيءَ طرح شامل نه ٿئي.
<gallery widths="200" heights="200">
File:T-shaped navel.jpg|هڪ "T"-شڪل وارو اندر ڌنسيل دن
File:Female Outie 2.jpg|هڪ ٻاهر نڪتل دن
File:Innie navel.jpg|هڪ بيضوي دن
File:Navel lint.png|هڪ افقي دن
</gallery>
==طبي اهميت==
[[File:Femalelaparoscopic.jpg|thumb|alt=ليپروسڪوپي طريقيڪار کان پوءِ هڪ عورت جو دن.|[[ليپروسڪوپي|ليپروسڪوپي طريقيڪار]] کان پوءِ هڪ عورت جو دن]]
===خرابيون===
ٻاهر نڪتل دن کي ڪڏهن ڪڏهن [[ناڙيءَ جي هرنيا]] سمجهيو ويندو آهي؛ پر ناڙيءَ جي هرنيا جي ابتڙ، ان جي شڪل بلڪل مختلف هوندي آهي ۽ ان سان صحت جو ڪو مسئلو لاڳاپيل نه هوندو آهي. دن (خاص طور پيٽ جي ڀت) جي اڀار کي [[ناڙيءَ جي هرنيا]] تڏهن سمجهيو ويندو آهي، جڏهن اهو 5 [[سينٽي ميٽر]] يا ان کان وڌيڪ ٻاهر نڪتل هجي. ناڙيءَ جي هرنيا جو قطر عام طور 1/2 انچ يا ان کان وڌيڪ هوندو آهي.<ref name="pmid11369993">{{cite journal |last1=Meier |first1=Donald E. |last2=OlaOlorun |first2=David A. |last3=Omodele |first3=Rachael A. |last4=Nkor |first4=Sunday K. |last5=Tarpley |first5=John L. |title=Incidence of Umbilical Hernia in African Children: Redefinition of 'Normal' and Reevaluation of Indications for Repair |journal=World Journal of Surgery |volume=25 |issue=5 |pages=645–8 |year=2001 |pmid=11369993 |doi=10.1007/s002680020072 |s2cid=22628578 }}</ref> جيتوڻيڪ انساني دن جي شڪل تي خوراڪ ۽ ورزش ۾ ڊگهي مدي وارين تبديلين جو اثر پئجي سگهي ٿو، پر ان جي شڪل ۾ اوچتي تبديلي [[پيٽ ۾ پاڻياٺ گڏ ٿيڻ]] جو نتيجو ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |first=Steven K. |last=Herrine |title=Ascites |url=http://www.merckmanuals.com/home/liver_and_gallbladder_disorders/manifestations_of_liver_disease/ascites.html |publisher=[[مرڪ دستور]] |access-date=4 January 2015 |archive-date=21 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150321004802/http://www.merckmanuals.com/home/liver_and_gallbladder_disorders/manifestations_of_liver_disease/ascites.html |url-status=live }}</ref>
{{clear left}}
پيٽ ۾ پاڻياٺ گڏ ٿيڻ ۽ ناڙيءَ جي هرنيا سبب شڪل ۾ ممڪن تبديليءَ کان سواءِ، دن ۾ ناڙيءَ وارو [[سائنس (ايناٽامي)|سائنس]] يا ناسور پڻ ٿي سگهي ٿو، جيڪو ناياب حالتن ۾ دن مان حيض وارو يا پاخاني وارو مادو خارج ٿيڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. دن مان حيض وارو مادو خارج ٿيڻ هڪ ناياب خرابي آهي، جيڪا ناڙيءَ واري [[اينڊوميٽريوسس]] سان لاڳاپيل هوندي آهي.<ref name="BagadeGuirguis2009">{{cite journal |last1=Bagade |first1=Pallavi V |last2=Guirguis |first2=Mamdouh M |title=Menstruating from the umbilicus as a rare case of primary umbilical endometriosis: a case report |journal=Journal of Medical Case Reports |volume=3 |page=9326 |year=2009 |pmid=20062755 |pmc=2803849 |doi=10.1186/1752-1947-3-9326 |doi-access=free }}</ref>
===ٻيون خرابيون===
* [[اومفالائٽس]]، [[نئون ڄاول ٻار|نئين ڄاول ٻار]] ۾ دن جي هڪ سوزشي حالت، جيڪا عام طور بيڪٽيريائي انفيڪشن سبب ٿيندي آهي.<ref>{{cite book |last=Cunningham|first = F. |title=Williams Obstetrics: The Newborn |publisher=McGraw-Hill |edition=24th }}</ref><ref>Fleisher, Gary R. Textbook of Pediatric Emergency Medicine. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2006, p. 928.</ref>
===جراحي===
داغ کي گهٽ کان گهٽ رکڻ لاءِ دن کي مختلف جراحين ۾ چير ڏيڻ جي مناسب جاءِ سمجهيو ويندو آهي، جن ۾ معدي مان [[اپينڊڪس ڪڍڻ جي جراحي]]،<ref>{{cite journal |last1=Kaehler |first1=G. |last2=Schoenberg |first2=M. B. |last3=Kienle |first3=P. |last4=Post |first4=S. |last5=Magdeburg |first5=R. |title=Transgastric appendicectomy |journal=British Journal of Surgery |volume=100 |issue=7 |pages=911–5 |year=2013 |pmid=23575528 |doi=10.1002/bjs.9115 |s2cid=24285562 |doi-access=free}}
*{{cite news |author=Sarah Glynn |date=12 April 2013 |title=Scarless Surgery Through The Navel Feasible Alternative For Appendicitis |work=Medical News Today |url=http://www.medicalnewstoday.com/articles/259007.php |archive-date=3 March 2016 |access-date=2 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220059/http://www.medicalnewstoday.com/articles/259007.php |url-status=live }}</ref> [[پِتو|پِتي]] جي جراحي،<ref>{{cite press release|title=SRMC Surgeon Offers Gallbladder Removal through Belly Button Incision with da Vinci System|publisher=Southeastern Health|date=9 December 2013|url=http://www.srmc.org/main/aboutfastfact/aboutnewsarticles/892-srmc-surgeon-offers-gallbladder-removal-through-belly-button-incision-with-da-vincir-system.html|access-date=16 August 2015|archive-url=https://archive.today/20150104162519/http://www.srmc.org/main/aboutfastfact/aboutnewsarticles/892-srmc-surgeon-offers-gallbladder-removal-through-belly-button-incision-with-da-vincir-system.html|archive-date=4 January 2015}}</ref> ۽ خود [[دن جي پلاسٽڪ جراحي]]<ref>{{cite journal |last1=Bruekers |first1=Sven E. |last2=van der Lei |first2=Berend |last3=Tan |first3=Tik L. |last4=Luijendijk |first4=Roland W. |last5=Stevens |first5=Hieronymus P. J. D. |title='Scarless' Umbilicoplasty |journal=Annals of Plastic Surgery |volume=63 |issue=1 |pages=15–20 |year=2009 |pmid=19546666 |doi=10.1097/SAP.0b013e3181877b60 |s2cid=206034192 }}</ref> جو طريقيڪار شامل آهن.
==ٻيا جانور==
سڀني [[پليسينٽاليا|اور وارن]] [[ٿڻائتا جانور|ٿڻائتن جانورن]] ۾ دن هوندو آهي، جيتوڻيڪ اهو عام طور انسانن ۾ وڌيڪ چٽو نظر ايندو آهي.<ref>{{cite book|author=Mohamed Fahmy|title= Umbilicus and Umbilical Cord|url= https://books.google.com/books?id=8N9LDwAAQBAJ&pg=PA6|access-date=7 December 2024|year=2018|publisher=Springer International Publishing|isbn= 978-3-31962-383-2}}</ref>
ٻين قسمن جي جانورن ۾ پڻ دن ٿي سگهي ٿو، پر ان جي شڪل ان ڳالهه تي دارومدار رکي ٿي ته اهي ڪيئن ڄمن ٿا: مثال طور، ٻين [[ٻچا ڄڻيندڙ جانور|ٻچا ڄڻيندڙ]] جانورن ۾ ٿڻائتن جانورن وانگر گول دن هوندو آهي، جڏهن ته [[آنا ڏيندڙ جانور|آنا ڏيندڙ]] جانورن، جهڙوڪ پکين، ۾ دن هڪ لڪير يا داغ جي شڪل ۾ هوندو آهي، جيڪو پيٽ تي اُڀي رخ ۾ هوندو آهي. هڪ [[ڊائنوسار]] (''[[پسٽاڪوسارس]]'') جو اهڙو محفوظ ٿيل نمونو پڻ مليو آهي، جنهن ۾ دن موجود آهي ۽ ان جي شڪل آنا ڏيندڙ جانورن واري قسم جهڙي آهي.
==فيشن، سماج ۽ ثقافت==
{{Further|دن بابت ثقافتي نظريا}}
[[File:Exposición de la revista Mirlo en Aranda de Duero 03.jpg|thumb|upright|اسپيني ثقافتي رسالي ''[[مرلو (رسالو)|مرلو]]'' (نمبر 0، 2022ع) ۾ ڇپيل ليکڪن جي دنن جي تصويرن تي ٻڌل نمائش]]
[[File:Yosakoi Performers at Kochi Yosakoi 2006 17.jpg|thumb|[[ڪوچي، ڪوچي|ڪوچي]] ۾ 2006ع جي ''[[يوساکوئي ماتسوري]]'' دوران دن ڏيکاريندڙ پوشاڪ پهريل جاپاني عورتون روايتي جاپاني ناچ ''[[يوساکوئي]]'' پيش ڪندي]]
[[File:Brzuch Dziewczyny.jpg|thumb|[[دن ۾ سوراخ ڪرائڻ]] سان اڪثر [[گهٽ چيلهه واري پتلون]] پاتي ويندي آهي.]]
ماضيءَ ۾ [[اولهندي ثقافت|اولهندي ثقافتن]] ۾ مردن ۽ عورتن جي [[پيٽ جي وچئين حصي]] ۽ اگهاڙي دن کي عام ماڻهن اڳيان ظاهر ڪرڻ کي ڪڏهن ڪڏهن [[ممنوع]] سمجهيو ويندو هو، ڇاڪاڻتہ ان کي [[حياء|بي حيائي]] يا [[نامناسب جسماني نمائش]] سمجهيو ويندو هو. ڪن قانوني علائقن ۾ عورتن جي دن ڏيکارڻ تي پابندي هئي، پر سماجي نظرين ۾ تبديلي اچڻ کان پوءِ هاڻي ان کي قبول جوڳو سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="news">{{cite news |title=New code may reveal navel |url=https://news.google.com/newspapers?id=eLtPAAAAIBAJ&pg=3939,2026891&dq=navel+reveal |access-date=20 April 2012 |newspaper=Mohave Daily Miner |date=24 March 1985 |archive-date=17 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717001132/https://news.google.com/newspapers?id=eLtPAAAAIBAJ&pg=3939,2026891&dq=navel+reveal |url-status=live }}</ref> [[ڪراپ ٽاپ]] اهڙي قميص آهي، جيڪا اڪثر دن کي ظاهر ڪري ٿي ۽ نوجوانن ۾ وڌيڪ عام ٿي وئي آهي.<ref>{{Cite news |title=Men in crop tops seem to be trending thanks to Kid Cudi, the social media and the catwalk |website=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/features/men-s-crop-top-seem-to-be-trending-thanks-to-kid-cudi-the-social-media-and-the-catwalk-9678555.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=30 January 2019 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/features/men-s-crop-top-seem-to-be-trending-thanks-to-kid-cudi-the-social-media-and-the-catwalk-9678555.html |archive-date=18 June 2022}}</ref> مردن جي دن جي نمائش کي ورلي ئي بدناميءَ جي نگاهه سان ڏٺو ويو آهي ۽ هاڻوڪن سالن ۾ مردن جي ڪراپ ٽاپ ۽ مردن جي [[دن ۾ سوراخ ڪرائڻ]] جي رواج جي زورائتي واپسيءَ سبب اها خاص طور مقبول ٿي آهي.<ref name="Crop">{{cite web |last=Ktena |first=Natalie |date=28 August 2018 |title=We talked to a 'crop top historian' about the comeback of the male crop top |url=https://www.bbc.co.uk/bbcthree/article/a8a41390-c35c-44be-b868-c7947211ea2e |access-date=14 September 2018 |newspaper=BBC |archive-date=18 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418203006/https://www.bbc.co.uk/bbcthree/article/a8a41390-c35c-44be-b868-c7947211ea2e |url-status=live }}</ref> [[بڪني]] پائڻ يا [[گهٽ چيلهه واري پتلون]] پائڻ وقت پڻ اڪثر دن ۽ پيٽ جو وچيون حصو ظاهر ٿيندو آهي.
جيتوڻيڪ اولهه ۾ 1980ع واري ڏهاڪي تائين دن ڏيکاريندڙ پوشاڪ جي گهڻي مخالفت رهي، پر [[ڀارت|ڀارتي]] عورتن ۾ اهو گهڻي عرصي کان فيشن رهيو آهي،<ref name="Mukulika">Banerjee, Mukulika & Miller, Daniel (2003) ''The Sari''. Oxford; New York: Berg {{ISBN|1-85973-732-3}}{{page needed|date=August 2015}}</ref> جتي دن اڪثر [[ساڙي]] يا [[لهنگو|لهنگي]] سان ظاهر ٿيندو آهي.
[[جاپاني ماڻهو|جاپانين]] وٽ گهڻي عرصي کان دن جي خاص اهميت رهي آهي. اتر جاپان ۾ شروعاتي [[جومون دور]] دوران، عورت جي جسم جي نمائندگي ڪرڻ لاءِ مٽيءَ جي سنهين شين تي ڇاتين ۽ دن کي ظاهر ڪندڙ ٽي ننڍڙا گولا چنبڙايا ويندا هئا. دن کي غيرمعمولي طور وڏو ڏيکاريو ويندو هو، ڇاڪاڻتہ اهو عقيدو هو ته دن ان مرڪز جي علامت آهي، جتان زندگيءَ جي شروعات ٿي.<ref>{{cite book |chapter=First Indications of Symbolic Expression |pages=114–5 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Yrla4QyhFasC&pg=PA114 |first=Nelly |last=Naumann |author-link=Nelly Naumann |year=2000 |title=Japanese Prehistory: The Material and Spiritual Culture of the Jōmon Period |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |isbn=978-3-447-04329-8}}</ref>
عربي-[[شام جو خطو|شامي]] ثقافت ۾، [[پيٽ جو ناچ]] هڪ مقبول فن آهي، جنهن ۾ ناچ جون حرڪتون ڌڙ ۽ دن تي مرڪوز هونديون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://www.bellydance.org/articles/bellydance_history/|title=Belly Dance History – A History of Belly Dancing « Belly Dance org|website=bellydance.org|access-date=2018-12-24|archive-date=27 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127015413/http://www.bellydance.org/articles/bellydance_history/|url-status=live}}</ref>
[[ٻڌ ڌرم]] ۽ [[هندو ڌرم]] ۾ دن جي [[چڪر (روحانيت)|چڪر]] کي [[منيپور]] چيو وڃي ٿو. [[چي گونگ]] ۾ دن کي توانائيءَ جو مکيه مرڪز، يا [[دانتيان]]، سمجهيو وڃي ٿو. [[هندو ڌرم]] ۾ [[ڪنڊلني|ڪنڊلني توانائي]] کي ڪڏهن ڪڏهن دن وٽ موجود قرار ڏنو ويندو آهي.
== پڻ ڏسو ==
* [[ناڙو]]
* [[پيٽ]]
* [[دن جو نشان]]
== حوالا ==
{{Reflist}}
[[Category:پيٽ]]
[[Category:اناتومي]]
g0pb95fwbqxa5mbybeqcvfjib7wgyc1
392057
392056
2026-07-07T16:30:27Z
Intisar Ali
8681
392057
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|پيٽ تي اهو نشان جيڪو پيدائش کانپوءِ ناڙو ڪٽجڻ سان ٺهي ٿو}}
{{Infobox anatomy
|Name = دن (Navel)
|Latin = umbilicus
|Image = Human navel, female.jpg
|Caption = دن پيٽ تي هڪ نشان آهي جيڪو [[ناڙو]] (Umbilical cord) ڌار ٿيڻ کانپوءِ رهجي وڃي ٿو.
|Precursor = [[ناڙو]]
|Artery = [[دن جي شريان]]
|Vein = [[دن جي رڳ]]
}}
'''دن'''، ناف يا ناڙ (Navel)، جنهن کي طبي ٻوليءَ ۾ '''امبيليڪس''' (Umbilicus) ۽ عام ٻوليءَ ۾ '''بلي بٽڻ''' (Belly button) چيو ويندو آهي، [[پيٽ]] تي هڪ نشان يا کڏي وانگر هوندي آهي. هي اهو هنڌ آهي جتي پيدائش کان اڳ ٻار جو [[ناڙو]] جڙيل هوندو آهي.<ref>{{cite web|title=Definition of NAVEL|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/navel|website=Merriam-Webster|date=24 November 2023 |language=en}}</ref>
==بناوت==
{{See also|ناڙيءَ واري نس|ناڙيءَ واري شريان}}
[[File:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|thumb|upright|[[ليونارڊو دا ونچي]] جي ''[[وٽرووين انسان]]'' واري هن خاڪي ۾ دن دائري جو مرڪز آهي.]]
دن کي پيٽ کي ڏسڻ ۾ چئن ڀاڱن ۾ ورهائڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref name="Openstax Anatomy & Physiology">{{cite web | url=http://cnx.org/content/col11496/latest/ | title=Anatomy & Physiology | date=25 April 2013 | publisher=Openstax college at Connexions | access-date=16 November 2013 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629060130/http://cnx.org/content/col11496/latest/ | url-status=live }}</ref>
دن پيٽ تي هڪ نمايان [[داغ#دن|داغ]] آهي، جنهن جي جاءِ انسانن ۾ نسبتاً هڪجهڙي هوندي آهي. دن جي سطح تي چيلهه جي چوڌاري چمڙي کي ڏهين ٿوراسڪ [[ڪرنگهي جي تنت|ڪرنگهي جي تنت]] (T10 [[ڊرماٽوم (ايناٽامي)|ڊرماٽوم]]) وسيلي تنتي پهچ ملي ٿي. دن پاڻ عام طور اهڙي عمودي سطح تي هوندو آهي، جيڪا L3 ۽ L4 [[مُهرا|مُهرن]] جي سنگم ([[دن مان گذرندڙ سطح]]) سان ٺهڪي اچي ٿي،<ref>{{cite book |last=Ellis |first=Harold |title=Clinical Anatomy: Applied Anatomy for Students and Junior Doctors |publisher=Wiley |location=New York |year=2006 |isbn=1-4051-3804-1 }}{{page needed|date=August 2015}}</ref> جڏهن تہ ماڻهن ۾ عام ڦيرڦار سبب اهو L3 کان L5 مُهرن جي وچ ۾ ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite book|last1=O'Rahilly|first1=Ronan|title=Basic Human Anatomy: A Regional Study of Human Structure|last2=Müller|first2=Fabiola|last3=Carpenter|first3=Stanley|last4=Swenson|first4=Rand|publisher=Dartmouth Medical School|year=2004|chapter=Abdominal walls|chapter-url=http://www.dartmouth.edu/~humananatomy/part_5/chapter_25.html|archive-url=https://archive.today/20120724132801/http://www.dartmouth.edu/~humananatomy/part_5/chapter_25.html|archive-date=24 July 2012|access-date=10 November 2010}}</ref>
بالغ ماڻهوءَ جي دن جي حصن ۾ "ناڙيءَ جي رهت" يا "ناڙيءَ جي چوٽي" شامل آهي، جيڪا ناڙيءَ جي ڌار ٿيڻ کان پوءِ رهجي ويل، اڪثر ٻاهر نڪتل داغ هوندي آهي. اها دن جي وچ ۾ هوندي آهي ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان کي ''پيٽ جو بٽڻ'' پڻ چيو ويندو آهي. ناڙيءَ جي رهت جي چوڌاري "ناڙيءَ جو ڪالر" هوندو آهي، جيڪو گهاٽي ريشي دار [[ناڙيءَ جي ڇلي]] مان ٺهيل هوندو آهي. ناڙيءَ جي ڪالر جي چوڌاري دن ڀر واري چمڙي هوندي آهي. دن جي بلڪل پٺيان ناڙيءَ مان ٺهيل هڪ ٿلهي ريشي دار ڏوري هوندي آهي، جنهن کي [[يوراڪس]] چيو ويندو آهي ۽ جيڪا [[مثانو|مثاني]] مان نڪري ٿي.<ref name=Parts>{{cite journal |last1=Khati |first1=Nadia J. |last2=Enquist |first2=Erik G. |last3=Javitt |first3=Marcia C. |title=Imaging of the Umbilicus and Periumbilical Region |journal=Radiographics |volume=18 |issue=2 |pages=413–4 |year=1998 |doi=10.1148/radiographics.18.2.9536487|pmid=9536487 }}</ref>
دن هڪ داغ هئڻ سبب هر ماڻهوءَ ۾ منفرد هوندو آهي، ۽ طبي ماهرن ان جون مختلف عام شڪليون درجي بند ڪيون آهن.<ref>{{cite book |last=Shiffman |first=Melvin |title=Adult Umbilical Reconstruction: Principles and Techniques |publisher= Springer |location=Switzerland |year=2017 |isbn=978-3-319-43885-6 |page=53 |chapter=7.3 }}</ref><ref name=Types>{{cite book |last=Mohamed |first=Fahmy |chapter=Umbilicus Types and Shapes |publisher=Springer |location=Egypt |year=2018 |doi=10.1007/978-3-319-62383-2_22 |pages=105–8 |title=Umbilicus and Umbilical Cord |isbn=978-3-319-62382-5 }}</ref>{{Explain|date=November 2021}}
* '''ٻاهر نڪتل''': اهڙو دن، جنهن ۾ ناڙيءَ جي چوٽي دن ڀر واري چمڙي کان ٻاهر نڪتل هجي، ٻاهر نڪتل دن سڏبو آهي. بنيادي طور هر اهو دن، جيڪو اندر ڌنسيل نه هجي.
** '''وڪڙيل/گول ڦرندڙ''': هڪ ناياب شڪل، جنهن ۾ ناڙيءَ جو داغ وڪڙ يا گول ڦيرو ٺاهيندو آهي.
** '''ڦاٽل''': ٻاهر نڪتل ناڙيءَ جو داغ ٻاهر ڏانهن وڌيل هوندو آهي، پر هڪ ڏار ان کي ٻن حصن ۾ ورهائيندو آهي، جيڪو ناڙيءَ جي داغ مان ڪجهه حصي يا پوريءَ طرح گذرندو آهي. هيءَ شڪل ڏسڻ ۾ ڪافي جي داڻي جهڙي هوندي آهي.
** '''اڀار''': ناڙيءَ جي رهت مڪمل طور کليل ۽ ٻاهر نڪتل هوندي آهي، جنهن سان سڄو ناڙيءَ وارو داغ ظاهر ٿيندو آهي.
** '''ڇلو''': جيتوڻيڪ ناڙيءَ جي سڄي رهت ناڙيءَ جي ڪالر کان ٻاهر هوندي آهي، پر ڳنڍ جو وچ هڪ اونهي ڏار سبب اندر ڌنسيل هوندو آهي. ڦاٽل ٻاهر نڪتل دن جي ابتڙ، هن شڪل ۾ ڏار وچ تائين محدود هوندو آهي ۽ ڪنهن به رخ ۾ ناڙيءَ جي رهت کان اڳتي نه وڌندو آهي؛ هيءَ شڪل گهڻي ڀاڱي ''ڊونٽ'' جهڙي هوندي آهي.<ref>{{cite book |last=Stephen Cullen |first=Thomas |title=Umbilicus |chapter-url=https://archive.org/details/embryologyanatom00culluoft |publisher= W.B.Saunders Company |location=Australia |year=1916 |isbn=978-0-7334-2609-4 |page=1.1–1.7 |chapter=2 }}</ref>
* '''اندر ڌنسيل''': اهڙو دن، جنهن ۾ ناڙيءَ جي چوٽي دن ڀر واري چمڙي کان ٻاهر نه نڪري. هر اهو دن، جيڪو اندر ڌنسيل هجي.
** '''گول''': گول دن مڪمل طور دائري جهڙا هوندا آهن ۽ انهن مٿان چمڙيءَ جو ڍڪ نه هوندو آهي.
** '''عمودي''': ڪجهه دن وڌيڪ ڊگهي کوکلي شڪل ۾ هوندا آهن، جيڪا [[لينا البا (پيٽ)|لينا البا]] سان متوازي هوندي آهي.
** '''بيضوي''': هن شڪل جا ٽي قسم آهن؛ مٿيون ڍڪ، هيٺيون ڍڪ، ۽ بنا ڍڪ جي.
** '''T-شڪل وارو''': جيئن نالي مان ظاهر آهي، داغ T جي شڪل ۾ هوندو آهي ۽ ان جي مٿان مختلف حد تائين چمڙيءَ جو ڍڪ ٿي سگهي ٿو.
** '''افقي''': هن قسم ۾ داغ سڀ کان گهٽ نظر ايندو آهي، ڇاڪاڻ تہ [[تاندوري سنگم]] جون قدرتي لڪيرون داغ جي مٿان وڪڙجي وڃن ٿيون.
* '''بگڙيل''': هر اهو دن، جيڪو ٻين قسمن مان ڪنهن به قسم ۾ چڱيءَ طرح شامل نه ٿئي.
<gallery widths="200" heights="200">
File:T-shaped navel.jpg|هڪ "T"-شڪل وارو اندر ڌنسيل دن
File:Female Outie 2.jpg|هڪ ٻاهر نڪتل دن
File:Innie navel.jpg|هڪ بيضوي دن
File:Navel lint.png|هڪ افقي دن
</gallery>
==طبي اهميت==
[[File:Femalelaparoscopic.jpg|thumb|alt=ليپروسڪوپي طريقيڪار کان پوءِ هڪ عورت جو دن.|[[ليپروسڪوپي|ليپروسڪوپي طريقيڪار]] کان پوءِ هڪ عورت جو دن]]
===خرابيون===
ٻاهر نڪتل دن کي ڪڏهن ڪڏهن [[ناڙيءَ جي هرنيا]] سمجهيو ويندو آهي؛ پر ناڙيءَ جي هرنيا جي ابتڙ، ان جي شڪل بلڪل مختلف هوندي آهي ۽ ان سان صحت جو ڪو مسئلو لاڳاپيل نه هوندو آهي. دن (خاص طور پيٽ جي ڀت) جي اڀار کي [[ناڙيءَ جي هرنيا]] تڏهن سمجهيو ويندو آهي، جڏهن اهو 5 [[سينٽي ميٽر]] يا ان کان وڌيڪ ٻاهر نڪتل هجي. ناڙيءَ جي هرنيا جو قطر عام طور 1/2 انچ يا ان کان وڌيڪ هوندو آهي.<ref name="pmid11369993">{{cite journal |last1=Meier |first1=Donald E. |last2=OlaOlorun |first2=David A. |last3=Omodele |first3=Rachael A. |last4=Nkor |first4=Sunday K. |last5=Tarpley |first5=John L. |title=Incidence of Umbilical Hernia in African Children: Redefinition of 'Normal' and Reevaluation of Indications for Repair |journal=World Journal of Surgery |volume=25 |issue=5 |pages=645–8 |year=2001 |pmid=11369993 |doi=10.1007/s002680020072 |s2cid=22628578 }}</ref> جيتوڻيڪ انساني دن جي شڪل تي خوراڪ ۽ ورزش ۾ ڊگهي مدي وارين تبديلين جو اثر پئجي سگهي ٿو، پر ان جي شڪل ۾ اوچتي تبديلي [[پيٽ ۾ پاڻياٺ گڏ ٿيڻ]] جو نتيجو ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |first=Steven K. |last=Herrine |title=Ascites |url=http://www.merckmanuals.com/home/liver_and_gallbladder_disorders/manifestations_of_liver_disease/ascites.html |publisher=[[مرڪ دستور]] |access-date=4 January 2015 |archive-date=21 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150321004802/http://www.merckmanuals.com/home/liver_and_gallbladder_disorders/manifestations_of_liver_disease/ascites.html |url-status=live }}</ref>
{{clear left}}
پيٽ ۾ پاڻياٺ گڏ ٿيڻ ۽ ناڙيءَ جي هرنيا سبب شڪل ۾ ممڪن تبديليءَ کان سواءِ، دن ۾ ناڙيءَ وارو [[سائنس (ايناٽامي)|سائنس]] يا ناسور پڻ ٿي سگهي ٿو، جيڪو ناياب حالتن ۾ دن مان حيض وارو يا پاخاني وارو مادو خارج ٿيڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. دن مان حيض وارو مادو خارج ٿيڻ هڪ ناياب خرابي آهي، جيڪا ناڙيءَ واري [[اينڊوميٽريوسس]] سان لاڳاپيل هوندي آهي.<ref name="BagadeGuirguis2009">{{cite journal |last1=Bagade |first1=Pallavi V |last2=Guirguis |first2=Mamdouh M |title=Menstruating from the umbilicus as a rare case of primary umbilical endometriosis: a case report |journal=Journal of Medical Case Reports |volume=3 |page=9326 |year=2009 |pmid=20062755 |pmc=2803849 |doi=10.1186/1752-1947-3-9326 |doi-access=free }}</ref>
===ٻيون خرابيون===
* [[اومفالائٽس]]، [[نئون ڄاول ٻار|نئين ڄاول ٻار]] ۾ دن جي هڪ سوزشي حالت، جيڪا عام طور بيڪٽيريائي انفيڪشن سبب ٿيندي آهي.<ref>{{cite book |last=Cunningham|first = F. |title=Williams Obstetrics: The Newborn |publisher=McGraw-Hill |edition=24th }}</ref><ref>Fleisher, Gary R. Textbook of Pediatric Emergency Medicine. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2006, p. 928.</ref>
===جراحي===
داغ کي گهٽ کان گهٽ رکڻ لاءِ دن کي مختلف جراحين ۾ چير ڏيڻ جي مناسب جاءِ سمجهيو ويندو آهي، جن ۾ معدي مان [[اپينڊڪس ڪڍڻ جي جراحي]]،<ref>{{cite journal |last1=Kaehler |first1=G. |last2=Schoenberg |first2=M. B. |last3=Kienle |first3=P. |last4=Post |first4=S. |last5=Magdeburg |first5=R. |title=Transgastric appendicectomy |journal=British Journal of Surgery |volume=100 |issue=7 |pages=911–5 |year=2013 |pmid=23575528 |doi=10.1002/bjs.9115 |s2cid=24285562 |doi-access=free}}
*{{cite news |author=Sarah Glynn |date=12 April 2013 |title=Scarless Surgery Through The Navel Feasible Alternative For Appendicitis |work=Medical News Today |url=http://www.medicalnewstoday.com/articles/259007.php |archive-date=3 March 2016 |access-date=2 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220059/http://www.medicalnewstoday.com/articles/259007.php |url-status=live }}</ref> [[پِتو|پِتي]] جي جراحي،<ref>{{cite press release|title=SRMC Surgeon Offers Gallbladder Removal through Belly Button Incision with da Vinci System|publisher=Southeastern Health|date=9 December 2013|url=http://www.srmc.org/main/aboutfastfact/aboutnewsarticles/892-srmc-surgeon-offers-gallbladder-removal-through-belly-button-incision-with-da-vincir-system.html|access-date=16 August 2015|archive-url=https://archive.today/20150104162519/http://www.srmc.org/main/aboutfastfact/aboutnewsarticles/892-srmc-surgeon-offers-gallbladder-removal-through-belly-button-incision-with-da-vincir-system.html|archive-date=4 January 2015}}</ref> ۽ خود [[دن جي پلاسٽڪ جراحي]]<ref>{{cite journal |last1=Bruekers |first1=Sven E. |last2=van der Lei |first2=Berend |last3=Tan |first3=Tik L. |last4=Luijendijk |first4=Roland W. |last5=Stevens |first5=Hieronymus P. J. D. |title='Scarless' Umbilicoplasty |journal=Annals of Plastic Surgery |volume=63 |issue=1 |pages=15–20 |year=2009 |pmid=19546666 |doi=10.1097/SAP.0b013e3181877b60 |s2cid=206034192 }}</ref> جو طريقيڪار شامل آهن.
==ٻيا جانور==
سڀني [[پليسينٽاليا|اور وارن]] [[ٿڻائتا جانور|ٿڻائتن جانورن]] ۾ دن هوندو آهي، جيتوڻيڪ اهو عام طور انسانن ۾ وڌيڪ چٽو نظر ايندو آهي.<ref>{{cite book|author=Mohamed Fahmy|title= Umbilicus and Umbilical Cord|url= https://books.google.com/books?id=8N9LDwAAQBAJ&pg=PA6|access-date=7 December 2024|year=2018|publisher=Springer International Publishing|isbn= 978-3-31962-383-2}}</ref>
ٻين قسمن جي جانورن ۾ پڻ دن ٿي سگهي ٿو، پر ان جي شڪل ان ڳالهه تي دارومدار رکي ٿي ته اهي ڪيئن ڄمن ٿا: مثال طور، ٻين [[ٻچا ڄڻيندڙ جانور|ٻچا ڄڻيندڙ]] جانورن ۾ ٿڻائتن جانورن وانگر گول دن هوندو آهي، جڏهن ته [[آنا ڏيندڙ جانور|آنا ڏيندڙ]] جانورن، جهڙوڪ پکين، ۾ دن هڪ لڪير يا داغ جي شڪل ۾ هوندو آهي، جيڪو پيٽ تي اُڀي رخ ۾ هوندو آهي. هڪ [[ڊائنوسار]] (''[[پسٽاڪوسارس]]'') جو اهڙو محفوظ ٿيل نمونو پڻ مليو آهي، جنهن ۾ دن موجود آهي ۽ ان جي شڪل آنا ڏيندڙ جانورن واري قسم جهڙي آهي.
==فيشن، سماج ۽ ثقافت==
{{Further|دن بابت ثقافتي نظريا}}
[[File:Exposición de la revista Mirlo en Aranda de Duero 03.jpg|thumb|upright|اسپيني ثقافتي رسالي ''[[مرلو (رسالو)|مرلو]]'' (نمبر 0، 2022ع) ۾ ڇپيل ليکڪن جي دنن جي تصويرن تي ٻڌل نمائش]]
[[File:Yosakoi Performers at Kochi Yosakoi 2006 17.jpg|thumb|[[ڪوچي، ڪوچي|ڪوچي]] ۾ 2006ع جي ''[[يوساکوئي ماتسوري]]'' دوران دن ڏيکاريندڙ پوشاڪ پهريل جاپاني عورتون روايتي جاپاني ناچ ''[[يوساکوئي]]'' پيش ڪندي]]
[[File:Brzuch Dziewczyny.jpg|thumb|[[دن ۾ سوراخ ڪرائڻ]] سان اڪثر [[گهٽ چيلهه واري پتلون]] پاتي ويندي آهي.]]
ماضيءَ ۾ [[اولهندي ثقافت|اولهندي ثقافتن]] ۾ مردن ۽ عورتن جي [[پيٽ جي وچئين حصي]] ۽ اگهاڙي دن کي عام ماڻهن اڳيان ظاهر ڪرڻ کي ڪڏهن ڪڏهن [[ممنوع]] سمجهيو ويندو هو، ڇاڪاڻتہ ان کي [[حياء|بي حيائي]] يا [[نامناسب جسماني نمائش]] سمجهيو ويندو هو. ڪن قانوني علائقن ۾ عورتن جي دن ڏيکارڻ تي پابندي هئي، پر سماجي نظرين ۾ تبديلي اچڻ کان پوءِ هاڻي ان کي قبول جوڳو سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="news">{{cite news |title=New code may reveal navel |url=https://news.google.com/newspapers?id=eLtPAAAAIBAJ&pg=3939,2026891&dq=navel+reveal |access-date=20 April 2012 |newspaper=Mohave Daily Miner |date=24 March 1985 |archive-date=17 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717001132/https://news.google.com/newspapers?id=eLtPAAAAIBAJ&pg=3939,2026891&dq=navel+reveal |url-status=live }}</ref> [[ڪراپ ٽاپ]] اهڙي قميص آهي، جيڪا اڪثر دن کي ظاهر ڪري ٿي ۽ نوجوانن ۾ وڌيڪ عام ٿي وئي آهي.<ref>{{Cite news |title=Men in crop tops seem to be trending thanks to Kid Cudi, the social media and the catwalk |website=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/features/men-s-crop-top-seem-to-be-trending-thanks-to-kid-cudi-the-social-media-and-the-catwalk-9678555.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=30 January 2019 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/features/men-s-crop-top-seem-to-be-trending-thanks-to-kid-cudi-the-social-media-and-the-catwalk-9678555.html |archive-date=18 June 2022}}</ref> مردن جي دن جي نمائش کي ورلي ئي بدناميءَ جي نگاهه سان ڏٺو ويو آهي ۽ هاڻوڪن سالن ۾ مردن جي ڪراپ ٽاپ ۽ مردن جي [[دن ۾ سوراخ ڪرائڻ]] جي رواج جي زورائتي واپسيءَ سبب اها خاص طور مقبول ٿي آهي.<ref name="Crop">{{cite web |last=Ktena |first=Natalie |date=28 August 2018 |title=We talked to a 'crop top historian' about the comeback of the male crop top |url=https://www.bbc.co.uk/bbcthree/article/a8a41390-c35c-44be-b868-c7947211ea2e |access-date=14 September 2018 |newspaper=BBC |archive-date=18 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418203006/https://www.bbc.co.uk/bbcthree/article/a8a41390-c35c-44be-b868-c7947211ea2e |url-status=live }}</ref> [[بڪني]] پائڻ يا [[گهٽ چيلهه واري پتلون]] پائڻ وقت پڻ اڪثر دن ۽ پيٽ جو وچيون حصو ظاهر ٿيندو آهي.
جيتوڻيڪ اولهه ۾ 1980ع واري ڏهاڪي تائين دن ڏيکاريندڙ پوشاڪ جي گهڻي مخالفت رهي، پر [[ڀارت|ڀارتي]] عورتن ۾ اهو گهڻي عرصي کان فيشن رهيو آهي،<ref name="Mukulika">Banerjee, Mukulika & Miller, Daniel (2003) ''The Sari''. Oxford; New York: Berg {{ISBN|1-85973-732-3}}{{page needed|date=August 2015}}</ref> جتي دن اڪثر [[ساڙي]] يا [[لهنگو|لهنگي]] سان ظاهر ٿيندو آهي.
[[جاپاني ماڻهو|جاپانين]] وٽ گهڻي عرصي کان دن جي خاص اهميت رهي آهي. اتر جاپان ۾ شروعاتي [[جومون دور]] دوران، عورت جي جسم جي نمائندگي ڪرڻ لاءِ مٽيءَ جي سنهين شين تي ڇاتين ۽ دن کي ظاهر ڪندڙ ٽي ننڍڙا گولا چنبڙايا ويندا هئا. دن کي غيرمعمولي طور وڏو ڏيکاريو ويندو هو، ڇاڪاڻتہ اهو عقيدو هو ته دن ان مرڪز جي علامت آهي، جتان زندگيءَ جي شروعات ٿي.<ref>{{cite book |chapter=First Indications of Symbolic Expression |pages=114–5 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Yrla4QyhFasC&pg=PA114 |first=Nelly |last=Naumann |author-link=Nelly Naumann |year=2000 |title=Japanese Prehistory: The Material and Spiritual Culture of the Jōmon Period |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |isbn=978-3-447-04329-8}}</ref>
عربي-[[شام جو خطو|شامي]] ثقافت ۾، [[پيٽ جو ناچ]] هڪ مقبول فن آهي، جنهن ۾ ناچ جون حرڪتون ڌڙ ۽ دن تي مرڪوز هونديون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://www.bellydance.org/articles/bellydance_history/|title=Belly Dance History – A History of Belly Dancing « Belly Dance org|website=bellydance.org|access-date=2018-12-24|archive-date=27 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127015413/http://www.bellydance.org/articles/bellydance_history/|url-status=live}}</ref>
[[ٻڌ ڌرم]] ۽ [[هندو ڌرم]] ۾ دن جي [[چڪر (روحانيت)|چڪر]] کي [[منيپور]] چيو وڃي ٿو. [[چي گونگ]] ۾ دن کي توانائيءَ جو مکيه مرڪز، يا [[دانتيان]]، سمجهيو وڃي ٿو. [[هندو ڌرم]] ۾ [[ڪنڊلني|ڪنڊلني توانائي]] کي ڪڏهن ڪڏهن دن وٽ موجود قرار ڏنو ويندو آهي.
==پڻ ڏسو==
* [[دن ڏانهن جنسي ڪشش]]
* [[دن جي فتشيت]]
* [[دن ۾ سوراخ ڪرائڻ]]
* [[روئو (مواد)#دن جو روئو|دن جو روئو]]
* [[اومفالوس]]
* [[چمڙي جي جراثيمي حياتيات#ناڙيءَ جو خرد حياتياتي مجموعو|ناڙيءَ جو خرد حياتياتي مجموعو]]
* [[دن تي ڌيان]]
* [[سپراڪرسٽل سطح]]
* [[جگر جو گول رباط]]
== حوالا ==
{{Reflist}}
== وڌيڪ پڙهڻ ==
* {{Cite web |url = http://navels.yourwildlife.org |title = Belly Button Biodiversity Project |access-date = 15 April 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160730002157/http://navels.yourwildlife.org/ |archive-date = 30 July 2016 }}
* {{Cite journal |last1=Craig |first1=Stefan B. |last2=Faller |first2=Mary S. |last3=Puckett |first3=Charles L. |title=In Search of the Ideal Female Umbilicus |journal=Plastic and Reconstructive Surgery |volume=105 |issue=1 |pages=389–92 |year=2000 |pmid=10627008 |doi=10.1097/00006534-200001000-00062 }}
* {{Cite journal |last1=Gabriele |first1=Raimondo |last2=Conte |first2=Marco |last3=Egidi |first3=Federico |last4=Borghese |first4=Mario |title=Umbilical metastases: current viewpoint |journal=World Journal of Surgical Oncology |volume=3 |issue=1 |page=13 |year=2005 |pmid=15723695 |pmc=552325 |doi=10.1186/1477-7819-3-13 |doi-access=free }}
* {{Cite journal |last1=Moreau |first1=Corrie S. |last2=Hulcr |first2=Jiri |last3=Latimer |first3=Andrew M. |last4=Henley |first4=Jessica B. |last5=Rountree |first5=Nina R. |last6=Fierer |first6=Noah |last7=Lucky |first7=Andrea |last8=Lowman |first8=Margaret D. |last9=Dunn |first9=Robert R. |title = A Jungle in There: Bacteria in Belly Buttons are Highly Diverse, but Predictable |journal=PLOS ONE|volume=7 |issue=11 |article-number=e47712 |year=2012 |pmid=23144827 |pmc=3492386 |doi=10.1371/journal.pone.0047712 |bibcode=2012PLoSO...747712H |doi-access=free }}
* {{Cite journal |last1=Piskun |first1=Gregory |last2=Rajpal |first2=Sanjeev |title=Transumbilical Laparoscopic Cholecystectomy Utilizes No Incisions Outside the Umbilicus |journal=Journal of Laparoendoscopic & Advanced Surgical Techniques |volume=9 |issue=4 |pages=361–4 |year=1999 |pmid=10488834 |doi=10.1089/lap.1999.9.361 }}
* {{Cite web |title=New meaning to 'navel-gazing': Scientists study belly button bacteria|date=14 April 2011|url=http://bodyodd.nbcnews.com/_news/2011/04/14/6466035-new-meaning-to-navel-gazing-scientists-study-belly-button-bacteria|archive-url=https://archive.today/20160726085907/http://bodyodd.nbcnews.com/_news/2011/04/14/6466035-new-meaning-to-navel-gazing-scientists-study-belly-button-bacteria|publisher=[[اين بي سي نيوز]]|archive-date=26 July 2016|work=Body Odd|access-date=16 August 2015}}
== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
* {{Commons category-inline}}
{{انساني ايناٽاميائي خاصيتون}}
{{Authority control}}
[[زمرو:پيٽ]]
[[زمرو:داغ]]
[[زمرو:دن]]
a6i41qyjbuvdp2f9e1n9snlku8xq184
392058
392057
2026-07-07T16:38:17Z
Intisar Ali
8681
/* */
392058
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|پيٽ تي اهو نشان جيڪو پيدائش کانپوءِ ناڙو ڪٽجڻ سان ٺهي ٿو}}
{{Infobox anatomy
|Name = دُن
|Latin = umbilicus
|Image = Human navel, female.jpg
|Caption = دن پيٽ تي هڪ نشان آهي جيڪو [[ناڙو]] (Umbilical cord) ڌار ٿيڻ کانپوءِ رهجي وڃي ٿو.
|Precursor = [[ناڙو]]
|Artery = [[دن جي شريان]]
|Vein = [[دن جي رڳ]]
}}
'''دُن'''، ناف يا ناڙ (''Navel'')، جنهن کي طبي ٻوليءَ ۾ '''امبيليڪس''' ۽ عام ٻوليءَ ۾ '''بيلي بٽڻ''' چيو ويندو آهي، [[پيٽ]] تي هڪ نشان يا کڏي وانگر هوندي آهي. هي اهو هنڌ آهي جتي پيدائش کان اڳ ٻار جو [[ناڙو]] جڙيل هوندو آهي.<ref>{{cite web|title=Definition of NAVEL|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/navel|website=Merriam-Webster|date=24 November 2023 |language=en}}</ref>
==بناوت==
{{See also|ناڙيءَ واري نس|ناڙيءَ واري شريان}}
[[File:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|thumb|upright|[[ليونارڊو دا ونچي]] جي ''[[وٽرووين انسان]]'' واري هن خاڪي ۾ دن دائري جو مرڪز آهي.]]
دن کي پيٽ کي ڏسڻ ۾ چئن ڀاڱن ۾ ورهائڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref name="Openstax Anatomy & Physiology">{{cite web | url=http://cnx.org/content/col11496/latest/ | title=Anatomy & Physiology | date=25 April 2013 | publisher=Openstax college at Connexions | access-date=16 November 2013 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629060130/http://cnx.org/content/col11496/latest/ | url-status=live }}</ref>
دن پيٽ تي هڪ نمايان [[داغ#دن|داغ]] آهي، جنهن جي جاءِ انسانن ۾ نسبتاً هڪجهڙي هوندي آهي. دن جي سطح تي چيلهه جي چوڌاري چمڙي کي ڏهين ٿوراسڪ [[ڪرنگهي جي تنت|ڪرنگهي جي تنت]] (T10 [[ڊرماٽوم (ايناٽامي)|ڊرماٽوم]]) وسيلي تنتي پهچ ملي ٿي. دن پاڻ عام طور اهڙي عمودي سطح تي هوندو آهي، جيڪا L3 ۽ L4 [[مُهرا|مُهرن]] جي سنگم ([[دن مان گذرندڙ سطح]]) سان ٺهڪي اچي ٿي،<ref>{{cite book |last=Ellis |first=Harold |title=Clinical Anatomy: Applied Anatomy for Students and Junior Doctors |publisher=Wiley |location=New York |year=2006 |isbn=1-4051-3804-1 }}{{page needed|date=August 2015}}</ref> جڏهن تہ ماڻهن ۾ عام ڦيرڦار سبب اهو L3 کان L5 مُهرن جي وچ ۾ ٿي سگهي ٿو.<ref>{{cite book|last1=O'Rahilly|first1=Ronan|title=Basic Human Anatomy: A Regional Study of Human Structure|last2=Müller|first2=Fabiola|last3=Carpenter|first3=Stanley|last4=Swenson|first4=Rand|publisher=Dartmouth Medical School|year=2004|chapter=Abdominal walls|chapter-url=http://www.dartmouth.edu/~humananatomy/part_5/chapter_25.html|archive-url=https://archive.today/20120724132801/http://www.dartmouth.edu/~humananatomy/part_5/chapter_25.html|archive-date=24 July 2012|access-date=10 November 2010}}</ref>
بالغ ماڻهوءَ جي دن جي حصن ۾ "ناڙيءَ جي رهت" يا "ناڙيءَ جي چوٽي" شامل آهي، جيڪا ناڙيءَ جي ڌار ٿيڻ کان پوءِ رهجي ويل، اڪثر ٻاهر نڪتل داغ هوندي آهي. اها دن جي وچ ۾ هوندي آهي ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان کي ''پيٽ جو بٽڻ'' پڻ چيو ويندو آهي. ناڙيءَ جي رهت جي چوڌاري "ناڙيءَ جو ڪالر" هوندو آهي، جيڪو گهاٽي ريشي دار [[ناڙيءَ جي ڇلي]] مان ٺهيل هوندو آهي. ناڙيءَ جي ڪالر جي چوڌاري دن ڀر واري چمڙي هوندي آهي. دن جي بلڪل پٺيان ناڙيءَ مان ٺهيل هڪ ٿلهي ريشي دار ڏوري هوندي آهي، جنهن کي [[يوراڪس]] چيو ويندو آهي ۽ جيڪا [[مثانو|مثاني]] مان نڪري ٿي.<ref name=Parts>{{cite journal |last1=Khati |first1=Nadia J. |last2=Enquist |first2=Erik G. |last3=Javitt |first3=Marcia C. |title=Imaging of the Umbilicus and Periumbilical Region |journal=Radiographics |volume=18 |issue=2 |pages=413–4 |year=1998 |doi=10.1148/radiographics.18.2.9536487|pmid=9536487 }}</ref>
دن هڪ داغ هئڻ سبب هر ماڻهوءَ ۾ منفرد هوندو آهي، ۽ طبي ماهرن ان جون مختلف عام شڪليون درجي بند ڪيون آهن.<ref>{{cite book |last=Shiffman |first=Melvin |title=Adult Umbilical Reconstruction: Principles and Techniques |publisher= Springer |location=Switzerland |year=2017 |isbn=978-3-319-43885-6 |page=53 |chapter=7.3 }}</ref><ref name=Types>{{cite book |last=Mohamed |first=Fahmy |chapter=Umbilicus Types and Shapes |publisher=Springer |location=Egypt |year=2018 |doi=10.1007/978-3-319-62383-2_22 |pages=105–8 |title=Umbilicus and Umbilical Cord |isbn=978-3-319-62382-5 }}</ref>{{Explain|date=November 2021}}
* '''ٻاهر نڪتل''': اهڙو دن، جنهن ۾ ناڙيءَ جي چوٽي دن ڀر واري چمڙي کان ٻاهر نڪتل هجي، ٻاهر نڪتل دن سڏبو آهي. بنيادي طور هر اهو دن، جيڪو اندر ڌنسيل نه هجي.
** '''وڪڙيل/گول ڦرندڙ''': هڪ ناياب شڪل، جنهن ۾ ناڙيءَ جو داغ وڪڙ يا گول ڦيرو ٺاهيندو آهي.
** '''ڦاٽل''': ٻاهر نڪتل ناڙيءَ جو داغ ٻاهر ڏانهن وڌيل هوندو آهي، پر هڪ ڏار ان کي ٻن حصن ۾ ورهائيندو آهي، جيڪو ناڙيءَ جي داغ مان ڪجهه حصي يا پوريءَ طرح گذرندو آهي. هيءَ شڪل ڏسڻ ۾ ڪافي جي داڻي جهڙي هوندي آهي.
** '''اڀار''': ناڙيءَ جي رهت مڪمل طور کليل ۽ ٻاهر نڪتل هوندي آهي، جنهن سان سڄو ناڙيءَ وارو داغ ظاهر ٿيندو آهي.
** '''ڇلو''': جيتوڻيڪ ناڙيءَ جي سڄي رهت ناڙيءَ جي ڪالر کان ٻاهر هوندي آهي، پر ڳنڍ جو وچ هڪ اونهي ڏار سبب اندر ڌنسيل هوندو آهي. ڦاٽل ٻاهر نڪتل دن جي ابتڙ، هن شڪل ۾ ڏار وچ تائين محدود هوندو آهي ۽ ڪنهن به رخ ۾ ناڙيءَ جي رهت کان اڳتي نه وڌندو آهي؛ هيءَ شڪل گهڻي ڀاڱي ''ڊونٽ'' جهڙي هوندي آهي.<ref>{{cite book |last=Stephen Cullen |first=Thomas |title=Umbilicus |chapter-url=https://archive.org/details/embryologyanatom00culluoft |publisher= W.B.Saunders Company |location=Australia |year=1916 |isbn=978-0-7334-2609-4 |page=1.1–1.7 |chapter=2 }}</ref>
* '''اندر ڌنسيل''': اهڙو دن، جنهن ۾ ناڙيءَ جي چوٽي دن ڀر واري چمڙي کان ٻاهر نه نڪري. هر اهو دن، جيڪو اندر ڌنسيل هجي.
** '''گول''': گول دن مڪمل طور دائري جهڙا هوندا آهن ۽ انهن مٿان چمڙيءَ جو ڍڪ نه هوندو آهي.
** '''عمودي''': ڪجهه دن وڌيڪ ڊگهي کوکلي شڪل ۾ هوندا آهن، جيڪا [[لينا البا (پيٽ)|لينا البا]] سان متوازي هوندي آهي.
** '''بيضوي''': هن شڪل جا ٽي قسم آهن؛ مٿيون ڍڪ، هيٺيون ڍڪ، ۽ بنا ڍڪ جي.
** '''T-شڪل وارو''': جيئن نالي مان ظاهر آهي، داغ T جي شڪل ۾ هوندو آهي ۽ ان جي مٿان مختلف حد تائين چمڙيءَ جو ڍڪ ٿي سگهي ٿو.
** '''افقي''': هن قسم ۾ داغ سڀ کان گهٽ نظر ايندو آهي، ڇاڪاڻ تہ [[تاندوري سنگم]] جون قدرتي لڪيرون داغ جي مٿان وڪڙجي وڃن ٿيون.
* '''بگڙيل''': هر اهو دن، جيڪو ٻين قسمن مان ڪنهن به قسم ۾ چڱيءَ طرح شامل نه ٿئي.
<gallery widths="200" heights="200">
File:T-shaped navel.jpg|هڪ "T"-شڪل وارو اندر ڌنسيل دن
File:Female Outie 2.jpg|هڪ ٻاهر نڪتل دن
File:Innie navel.jpg|هڪ بيضوي دن
File:Navel lint.png|هڪ افقي دن
</gallery>
==طبي اهميت==
[[File:Femalelaparoscopic.jpg|thumb|alt=ليپروسڪوپي طريقيڪار کان پوءِ هڪ عورت جو دن.|[[ليپروسڪوپي|ليپروسڪوپي طريقيڪار]] کان پوءِ هڪ عورت جو دن]]
===خرابيون===
ٻاهر نڪتل دن کي ڪڏهن ڪڏهن [[ناڙيءَ جي هرنيا]] سمجهيو ويندو آهي؛ پر ناڙيءَ جي هرنيا جي ابتڙ، ان جي شڪل بلڪل مختلف هوندي آهي ۽ ان سان صحت جو ڪو مسئلو لاڳاپيل نه هوندو آهي. دن (خاص طور پيٽ جي ڀت) جي اڀار کي [[ناڙيءَ جي هرنيا]] تڏهن سمجهيو ويندو آهي، جڏهن اهو 5 [[سينٽي ميٽر]] يا ان کان وڌيڪ ٻاهر نڪتل هجي. ناڙيءَ جي هرنيا جو قطر عام طور 1/2 انچ يا ان کان وڌيڪ هوندو آهي.<ref name="pmid11369993">{{cite journal |last1=Meier |first1=Donald E. |last2=OlaOlorun |first2=David A. |last3=Omodele |first3=Rachael A. |last4=Nkor |first4=Sunday K. |last5=Tarpley |first5=John L. |title=Incidence of Umbilical Hernia in African Children: Redefinition of 'Normal' and Reevaluation of Indications for Repair |journal=World Journal of Surgery |volume=25 |issue=5 |pages=645–8 |year=2001 |pmid=11369993 |doi=10.1007/s002680020072 |s2cid=22628578 }}</ref> جيتوڻيڪ انساني دن جي شڪل تي خوراڪ ۽ ورزش ۾ ڊگهي مدي وارين تبديلين جو اثر پئجي سگهي ٿو، پر ان جي شڪل ۾ اوچتي تبديلي [[پيٽ ۾ پاڻياٺ گڏ ٿيڻ]] جو نتيجو ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |first=Steven K. |last=Herrine |title=Ascites |url=http://www.merckmanuals.com/home/liver_and_gallbladder_disorders/manifestations_of_liver_disease/ascites.html |publisher=[[مرڪ دستور]] |access-date=4 January 2015 |archive-date=21 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150321004802/http://www.merckmanuals.com/home/liver_and_gallbladder_disorders/manifestations_of_liver_disease/ascites.html |url-status=live }}</ref>
{{clear left}}
پيٽ ۾ پاڻياٺ گڏ ٿيڻ ۽ ناڙيءَ جي هرنيا سبب شڪل ۾ ممڪن تبديليءَ کان سواءِ، دن ۾ ناڙيءَ وارو [[سائنس (ايناٽامي)|سائنس]] يا ناسور پڻ ٿي سگهي ٿو، جيڪو ناياب حالتن ۾ دن مان حيض وارو يا پاخاني وارو مادو خارج ٿيڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. دن مان حيض وارو مادو خارج ٿيڻ هڪ ناياب خرابي آهي، جيڪا ناڙيءَ واري [[اينڊوميٽريوسس]] سان لاڳاپيل هوندي آهي.<ref name="BagadeGuirguis2009">{{cite journal |last1=Bagade |first1=Pallavi V |last2=Guirguis |first2=Mamdouh M |title=Menstruating from the umbilicus as a rare case of primary umbilical endometriosis: a case report |journal=Journal of Medical Case Reports |volume=3 |page=9326 |year=2009 |pmid=20062755 |pmc=2803849 |doi=10.1186/1752-1947-3-9326 |doi-access=free }}</ref>
===ٻيون خرابيون===
* [[اومفالائٽس]]، [[نئون ڄاول ٻار|نئين ڄاول ٻار]] ۾ دن جي هڪ سوزشي حالت، جيڪا عام طور بيڪٽيريائي انفيڪشن سبب ٿيندي آهي.<ref>{{cite book |last=Cunningham|first = F. |title=Williams Obstetrics: The Newborn |publisher=McGraw-Hill |edition=24th }}</ref><ref>Fleisher, Gary R. Textbook of Pediatric Emergency Medicine. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2006, p. 928.</ref>
===جراحي===
داغ کي گهٽ کان گهٽ رکڻ لاءِ دن کي مختلف جراحين ۾ چير ڏيڻ جي مناسب جاءِ سمجهيو ويندو آهي، جن ۾ معدي مان [[اپينڊڪس ڪڍڻ جي جراحي]]،<ref>{{cite journal |last1=Kaehler |first1=G. |last2=Schoenberg |first2=M. B. |last3=Kienle |first3=P. |last4=Post |first4=S. |last5=Magdeburg |first5=R. |title=Transgastric appendicectomy |journal=British Journal of Surgery |volume=100 |issue=7 |pages=911–5 |year=2013 |pmid=23575528 |doi=10.1002/bjs.9115 |s2cid=24285562 |doi-access=free}}
*{{cite news |author=Sarah Glynn |date=12 April 2013 |title=Scarless Surgery Through The Navel Feasible Alternative For Appendicitis |work=Medical News Today |url=http://www.medicalnewstoday.com/articles/259007.php |archive-date=3 March 2016 |access-date=2 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220059/http://www.medicalnewstoday.com/articles/259007.php |url-status=live }}</ref> [[پِتو|پِتي]] جي جراحي،<ref>{{cite press release|title=SRMC Surgeon Offers Gallbladder Removal through Belly Button Incision with da Vinci System|publisher=Southeastern Health|date=9 December 2013|url=http://www.srmc.org/main/aboutfastfact/aboutnewsarticles/892-srmc-surgeon-offers-gallbladder-removal-through-belly-button-incision-with-da-vincir-system.html|access-date=16 August 2015|archive-url=https://archive.today/20150104162519/http://www.srmc.org/main/aboutfastfact/aboutnewsarticles/892-srmc-surgeon-offers-gallbladder-removal-through-belly-button-incision-with-da-vincir-system.html|archive-date=4 January 2015}}</ref> ۽ خود [[دن جي پلاسٽڪ جراحي]]<ref>{{cite journal |last1=Bruekers |first1=Sven E. |last2=van der Lei |first2=Berend |last3=Tan |first3=Tik L. |last4=Luijendijk |first4=Roland W. |last5=Stevens |first5=Hieronymus P. J. D. |title='Scarless' Umbilicoplasty |journal=Annals of Plastic Surgery |volume=63 |issue=1 |pages=15–20 |year=2009 |pmid=19546666 |doi=10.1097/SAP.0b013e3181877b60 |s2cid=206034192 }}</ref> جو طريقيڪار شامل آهن.
==ٻيا جانور==
سڀني [[پليسينٽاليا|اور وارن]] [[ٿڻائتا جانور|ٿڻائتن جانورن]] ۾ دن هوندو آهي، جيتوڻيڪ اهو عام طور انسانن ۾ وڌيڪ چٽو نظر ايندو آهي.<ref>{{cite book|author=Mohamed Fahmy|title= Umbilicus and Umbilical Cord|url= https://books.google.com/books?id=8N9LDwAAQBAJ&pg=PA6|access-date=7 December 2024|year=2018|publisher=Springer International Publishing|isbn= 978-3-31962-383-2}}</ref>
ٻين قسمن جي جانورن ۾ پڻ دن ٿي سگهي ٿو، پر ان جي شڪل ان ڳالهه تي دارومدار رکي ٿي ته اهي ڪيئن ڄمن ٿا: مثال طور، ٻين [[ٻچا ڄڻيندڙ جانور|ٻچا ڄڻيندڙ]] جانورن ۾ ٿڻائتن جانورن وانگر گول دن هوندو آهي، جڏهن ته [[آنا ڏيندڙ جانور|آنا ڏيندڙ]] جانورن، جهڙوڪ پکين، ۾ دن هڪ لڪير يا داغ جي شڪل ۾ هوندو آهي، جيڪو پيٽ تي اُڀي رخ ۾ هوندو آهي. هڪ [[ڊائنوسار]] (''[[پسٽاڪوسارس]]'') جو اهڙو محفوظ ٿيل نمونو پڻ مليو آهي، جنهن ۾ دن موجود آهي ۽ ان جي شڪل آنا ڏيندڙ جانورن واري قسم جهڙي آهي.
==فيشن، سماج ۽ ثقافت==
{{Further|دن بابت ثقافتي نظريا}}
[[File:Exposición de la revista Mirlo en Aranda de Duero 03.jpg|thumb|upright|اسپيني ثقافتي رسالي ''[[مرلو (رسالو)|مرلو]]'' (نمبر 0، 2022ع) ۾ ڇپيل ليکڪن جي دنن جي تصويرن تي ٻڌل نمائش]]
[[File:Yosakoi Performers at Kochi Yosakoi 2006 17.jpg|thumb|[[ڪوچي، ڪوچي|ڪوچي]] ۾ 2006ع جي ''[[يوساکوئي ماتسوري]]'' دوران دن ڏيکاريندڙ پوشاڪ پهريل جاپاني عورتون روايتي جاپاني ناچ ''[[يوساکوئي]]'' پيش ڪندي]]
[[File:Brzuch Dziewczyny.jpg|thumb|[[دن ۾ سوراخ ڪرائڻ]] سان اڪثر [[گهٽ چيلهه واري پتلون]] پاتي ويندي آهي.]]
ماضيءَ ۾ [[اولهندي ثقافت|اولهندي ثقافتن]] ۾ مردن ۽ عورتن جي [[پيٽ جي وچئين حصي]] ۽ اگهاڙي دن کي عام ماڻهن اڳيان ظاهر ڪرڻ کي ڪڏهن ڪڏهن [[ممنوع]] سمجهيو ويندو هو، ڇاڪاڻتہ ان کي [[حياء|بي حيائي]] يا [[نامناسب جسماني نمائش]] سمجهيو ويندو هو. ڪن قانوني علائقن ۾ عورتن جي دن ڏيکارڻ تي پابندي هئي، پر سماجي نظرين ۾ تبديلي اچڻ کان پوءِ هاڻي ان کي قبول جوڳو سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="news">{{cite news |title=New code may reveal navel |url=https://news.google.com/newspapers?id=eLtPAAAAIBAJ&pg=3939,2026891&dq=navel+reveal |access-date=20 April 2012 |newspaper=Mohave Daily Miner |date=24 March 1985 |archive-date=17 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717001132/https://news.google.com/newspapers?id=eLtPAAAAIBAJ&pg=3939,2026891&dq=navel+reveal |url-status=live }}</ref> [[ڪراپ ٽاپ]] اهڙي قميص آهي، جيڪا اڪثر دن کي ظاهر ڪري ٿي ۽ نوجوانن ۾ وڌيڪ عام ٿي وئي آهي.<ref>{{Cite news |title=Men in crop tops seem to be trending thanks to Kid Cudi, the social media and the catwalk |website=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/features/men-s-crop-top-seem-to-be-trending-thanks-to-kid-cudi-the-social-media-and-the-catwalk-9678555.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=30 January 2019 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/features/men-s-crop-top-seem-to-be-trending-thanks-to-kid-cudi-the-social-media-and-the-catwalk-9678555.html |archive-date=18 June 2022}}</ref> مردن جي دن جي نمائش کي ورلي ئي بدناميءَ جي نگاهه سان ڏٺو ويو آهي ۽ هاڻوڪن سالن ۾ مردن جي ڪراپ ٽاپ ۽ مردن جي [[دن ۾ سوراخ ڪرائڻ]] جي رواج جي زورائتي واپسيءَ سبب اها خاص طور مقبول ٿي آهي.<ref name="Crop">{{cite web |last=Ktena |first=Natalie |date=28 August 2018 |title=We talked to a 'crop top historian' about the comeback of the male crop top |url=https://www.bbc.co.uk/bbcthree/article/a8a41390-c35c-44be-b868-c7947211ea2e |access-date=14 September 2018 |newspaper=BBC |archive-date=18 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418203006/https://www.bbc.co.uk/bbcthree/article/a8a41390-c35c-44be-b868-c7947211ea2e |url-status=live }}</ref> [[بڪني]] پائڻ يا [[گهٽ چيلهه واري پتلون]] پائڻ وقت پڻ اڪثر دن ۽ پيٽ جو وچيون حصو ظاهر ٿيندو آهي.
جيتوڻيڪ اولهه ۾ 1980ع واري ڏهاڪي تائين دن ڏيکاريندڙ پوشاڪ جي گهڻي مخالفت رهي، پر [[ڀارت|ڀارتي]] عورتن ۾ اهو گهڻي عرصي کان فيشن رهيو آهي،<ref name="Mukulika">Banerjee, Mukulika & Miller, Daniel (2003) ''The Sari''. Oxford; New York: Berg {{ISBN|1-85973-732-3}}{{page needed|date=August 2015}}</ref> جتي دن اڪثر [[ساڙي]] يا [[لهنگو|لهنگي]] سان ظاهر ٿيندو آهي.
[[جاپاني ماڻهو|جاپانين]] وٽ گهڻي عرصي کان دن جي خاص اهميت رهي آهي. اتر جاپان ۾ شروعاتي [[جومون دور]] دوران، عورت جي جسم جي نمائندگي ڪرڻ لاءِ مٽيءَ جي سنهين شين تي ڇاتين ۽ دن کي ظاهر ڪندڙ ٽي ننڍڙا گولا چنبڙايا ويندا هئا. دن کي غيرمعمولي طور وڏو ڏيکاريو ويندو هو، ڇاڪاڻتہ اهو عقيدو هو ته دن ان مرڪز جي علامت آهي، جتان زندگيءَ جي شروعات ٿي.<ref>{{cite book |chapter=First Indications of Symbolic Expression |pages=114–5 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Yrla4QyhFasC&pg=PA114 |first=Nelly |last=Naumann |author-link=Nelly Naumann |year=2000 |title=Japanese Prehistory: The Material and Spiritual Culture of the Jōmon Period |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |isbn=978-3-447-04329-8}}</ref>
عربي-[[شام جو خطو|شامي]] ثقافت ۾، [[پيٽ جو ناچ]] هڪ مقبول فن آهي، جنهن ۾ ناچ جون حرڪتون ڌڙ ۽ دن تي مرڪوز هونديون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://www.bellydance.org/articles/bellydance_history/|title=Belly Dance History – A History of Belly Dancing « Belly Dance org|website=bellydance.org|access-date=2018-12-24|archive-date=27 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127015413/http://www.bellydance.org/articles/bellydance_history/|url-status=live}}</ref>
[[ٻڌ ڌرم]] ۽ [[هندو ڌرم]] ۾ دن جي [[چڪر (روحانيت)|چڪر]] کي [[منيپور]] چيو وڃي ٿو. [[چي گونگ]] ۾ دن کي توانائيءَ جو مکيه مرڪز، يا [[دانتيان]]، سمجهيو وڃي ٿو. [[هندو ڌرم]] ۾ [[ڪنڊلني|ڪنڊلني توانائي]] کي ڪڏهن ڪڏهن دن وٽ موجود قرار ڏنو ويندو آهي.
==پڻ ڏسو==
* [[دن ڏانهن جنسي ڪشش]]
* [[دن جي فتشيت]]
* [[دن ۾ سوراخ ڪرائڻ]]
* [[روئو (مواد)#دن جو روئو|دن جو روئو]]
* [[اومفالوس]]
* [[چمڙي جي جراثيمي حياتيات#ناڙيءَ جو خرد حياتياتي مجموعو|ناڙيءَ جو خرد حياتياتي مجموعو]]
* [[دن تي ڌيان]]
* [[سپراڪرسٽل سطح]]
* [[جگر جو گول رباط]]
== حوالا ==
{{Reflist}}
== وڌيڪ پڙهڻ ==
* {{Cite web |url = http://navels.yourwildlife.org |title = Belly Button Biodiversity Project |access-date = 15 April 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160730002157/http://navels.yourwildlife.org/ |archive-date = 30 July 2016 }}
* {{Cite journal |last1=Craig |first1=Stefan B. |last2=Faller |first2=Mary S. |last3=Puckett |first3=Charles L. |title=In Search of the Ideal Female Umbilicus |journal=Plastic and Reconstructive Surgery |volume=105 |issue=1 |pages=389–92 |year=2000 |pmid=10627008 |doi=10.1097/00006534-200001000-00062 }}
* {{Cite journal |last1=Gabriele |first1=Raimondo |last2=Conte |first2=Marco |last3=Egidi |first3=Federico |last4=Borghese |first4=Mario |title=Umbilical metastases: current viewpoint |journal=World Journal of Surgical Oncology |volume=3 |issue=1 |page=13 |year=2005 |pmid=15723695 |pmc=552325 |doi=10.1186/1477-7819-3-13 |doi-access=free }}
* {{Cite journal |last1=Moreau |first1=Corrie S. |last2=Hulcr |first2=Jiri |last3=Latimer |first3=Andrew M. |last4=Henley |first4=Jessica B. |last5=Rountree |first5=Nina R. |last6=Fierer |first6=Noah |last7=Lucky |first7=Andrea |last8=Lowman |first8=Margaret D. |last9=Dunn |first9=Robert R. |title = A Jungle in There: Bacteria in Belly Buttons are Highly Diverse, but Predictable |journal=PLOS ONE|volume=7 |issue=11 |article-number=e47712 |year=2012 |pmid=23144827 |pmc=3492386 |doi=10.1371/journal.pone.0047712 |bibcode=2012PLoSO...747712H |doi-access=free }}
* {{Cite journal |last1=Piskun |first1=Gregory |last2=Rajpal |first2=Sanjeev |title=Transumbilical Laparoscopic Cholecystectomy Utilizes No Incisions Outside the Umbilicus |journal=Journal of Laparoendoscopic & Advanced Surgical Techniques |volume=9 |issue=4 |pages=361–4 |year=1999 |pmid=10488834 |doi=10.1089/lap.1999.9.361 }}
* {{Cite web |title=New meaning to 'navel-gazing': Scientists study belly button bacteria|date=14 April 2011|url=http://bodyodd.nbcnews.com/_news/2011/04/14/6466035-new-meaning-to-navel-gazing-scientists-study-belly-button-bacteria|archive-url=https://archive.today/20160726085907/http://bodyodd.nbcnews.com/_news/2011/04/14/6466035-new-meaning-to-navel-gazing-scientists-study-belly-button-bacteria|publisher=[[اين بي سي نيوز]]|archive-date=26 July 2016|work=Body Odd|access-date=16 August 2015}}
== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
* {{Commons category-inline}}
{{انساني ايناٽاميائي خاصيتون}}
{{Authority control}}
[[زمرو:پيٽ]]
[[زمرو:داغ]]
[[زمرو:دن]]
rs9jqrth5f8wwvx339ywp67co62k5tj
پيٽ
0
91437
392013
361877
2026-07-07T13:49:48Z
Intisar Ali
8681
392013
wikitext
text/x-wiki
{{About|جسم جي ان حصي بابت، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن پيٽ به چيو ويندو آهي|هاضمي واري نالي جي عضوي بابت|معدو}}
{{Redirect|Abd.||ABD (سلجهائپ){{!}}ABD}}
{{short description|سيني ۽ ڪُلهن جي وچ ۾ جسم جو حصو}}
{{Infobox anatomy
| Name= پيٽ
| Latin= abdomen
| Greek= ἦτρον
| Image= Abdomen-periumbilical region.png
| Image2 = Anatomy Abdomen Tiesworks.jpg
| Caption2 = انساني مرد جو پيٽ ۽ اهي عضوا، جيڪي ان جي مٿاڇري هيٺان موجود هوندا آهن
| Origin =
| Blood =
| Nerve =
| Action = ڌڙ جي چرپر ۽ سهارو<br />ساهه کڻڻ ۾ مدد<br />اندروني عضون جي حفاظت<br />جسماني بيهڪ لاءِ سهارو
| Antagonist=
}}
'''پيٽ''' (فقاريات ۾ '''بطن''' يا '''معدو''' پڻ<ref>{{Cite web |date=2025-04-27 |title=Thesaurus results for abdomen |url=https://dictionary.cambridge.org/thesaurus/abdomen |access-date=2025-04-27 |website=dictionary.cambridge.org |language=en}}</ref>، يا سنڌي پيرن وارن جاندارن ۾ '''ميٽاسوما''') انسانن ۽ ٻين [[فقاري جاندار|فقاري جاندارن]] ۾ [[ڌڙ]] جو [[ڇاتي]] (سينو) ۽ [[ڪُلهو|ڪُلهن]] جي وچ وارو اڳيون حصو آهي. پيٽ جي والاريل حصي کي [[پيٽ جي کوپي]] چيو ويندو آهي. [[سنڌي پيرن وارا جاندار|سنڌي پيرن وارن جاندارن]] ۾، اهو جسم جو [[پويون (جسماني بناوت)|پويون]] [[ٽيگما (حياتيات)|ٽيگما]] آهي؛ جيڪو ڇاتي يا [[مٿو-ڇاتي]] کان پوءِ هوندو آهي.<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/abdomen Abdomen]. Dictionary.com. The American Heritage Dictionary of the English Language, 4th Edition. Retrieved 22 October 2007</ref>
انسانن ۾ پيٽ، [[ڇاتيءَ جو پردو|ڇاتيءَ جي پردي]] وٽ ڇاتيءَ کان شروع ٿي [[ڪُلهو|ڪُلهن]] وٽ [[ڪُلهي جي ڪناري]] تائين پکڙيل هوندو آهي. ڪُلهي جي ڪناري [[چيلهه-سيڪرمي جوڙ]] ([[چيلهه جا مهره|L5]] ۽ [[مهره#سيڪرم|S1]] جي وچ واري [[مهرن وچ واري ڊسڪ]]) کان [[عاني جوڙ]] تائين پکڙيل هوندي آهي ۽ [[ڪُلهي جي داخلي منهن]] جي ڪناري بڻجي ٿي. هن داخلي منهن جي مٿان ۽ ڇاتيءَ جي پردي جي هيٺان واري جاءِ کي پيٽ جي کوپي چيو ويندو آهي. پيٽ جي کوپي جي حد اڳيان [[پيٽ جي ڀت]] ۽ پٺيان پيريٽونيم جي مٿاڇري سان ٺهندي آهي.
فقاري جاندارن ۾ پيٽ هڪ وڏي [[جسماني کوپي]] آهي، جيڪا اڳيان ۽ پاسن کان پيٽ جي ڏورن ۽ پٺيان [[ڪرنگهي جي هڏي]] جي هڪ حصي سان گهيريل هوندي آهي. هيٺيون پاسراٽيون پڻ اڳين ۽ پاسي وارين ڀتين کي گهيري سگهن ٿيون. پيٽ جي کوپي، ڪُلهي جي کوپي سان لاڳيتي ۽ ان جي مٿان هوندي آهي. اها پردي وسيلي [[ڇاتيءَ جي کوپي]] سان ڳنڍيل هوندي آهي. [[شه رڳ]]، [[هيٺين وڏي نس]] ۽ [[کاڌي جي نلي]] جهڙيون بناوتون پردي مان لنگهن ٿيون. پيٽ ۽ ڪُلهي جون ٻئي کوپيون هڪ سيرسي جهليءَ سان ڍڪيل هونديون آهن، جنهن کي [[ڀتي پيريٽونيم]] چيو ويندو آهي. هيءَ جهلي عضون کي ڍڪيندڙ [[عضوي پيريٽونيم]] سان لاڳيتي هوندي آهي.<ref>[http://www.answers.com/topic/peritoneum Peritoneum]. The Veterinary Dictionary. Elsevier, 2007. Retrieved 22 October 2007</ref> فقاري جاندارن جي پيٽ ۾ ڪيترائي [[عضوو (جسماني بناوت)|عضوا]] هوندا آهن، جيڪي مثال طور [[هاضمي جو سرشتو|هاضمي جي سرشتي]]، [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] ۽ [[ڏورن جو سرشتو|ڏورن جي سرشتي]] سان واسطو رکن ٿا.
== مواد ==
{{Main|پيٽ جي کوپي}}{{See also|انساني جسم جي عضون جي فهرست}}
[[پيٽ جي کوپي]] ۾ [[هاضمي جو سرشتو|هاضمي جي سرشتي]] جا گهڻا عضوا موجود هوندا آهن، جن ۾ [[معدو]]، [[ننڍو آنڊو]] ۽ ان سان ڳنڍيل [[اپينڊڪس (جسماني بناوت)|اپينڊڪس]] سميت [[وڏو آنڊو (جسماني بناوت)|وڏو آنڊو]] شامل آهن. هاضمي جا ٻيا عضوا [[هاضمي جا مددگار عضوا]] سڏبا آهن، جن ۾ [[جيرو]]، ان سان ڳنڍيل [[پِت جي ٿيلهي]] ۽ [[لبلبو]] شامل آهن، ۽ اهي مختلف نالين وسيلي سرشتي جي باقي حصن سان رابطو رکن ٿا. [[تري]] ۽ [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] جا عضوا، جن ۾ [[بُڪيو|بُڪيا]] ۽ [[ايڊرينل غدود]] شامل آهن، پڻ پيٽ اندر موجود هوندا آهن، ان سان گڏ [[شه رڳ]] ۽ [[وڏيون نسون|هيٺين وڏي نس]] سميت ڪيتريون ئي رت جون نليون پڻ هونديون آهن. [[پيشاب جي ٿيلهي]]، [[ڳڀيرڻ]]، [[فيلوپي نلي|فيلوپي نليون]] ۽ [[بيضو|بيضاڻيون]] پيٽ جا عضوا يا ڪُلهي جا عضوا سمجهي سگهجن ٿا. آخر ۾، پيٽ ۾ [[پيريٽونيم]] نالي هڪ وسيع جهلي موجود هوندي آهي. پيريٽونيم جو وڪڙ ڪجهه عضون کي مڪمل طور ڍڪي سگهي ٿو، جڏهن ته اهو عام طور پيٽ جي ڀت جي ويجهو رهندڙ عضون جي رڳو هڪ پاسي کي ڍڪي سگهي ٿو. ان کي [[پيريٽونيم پٺيان]] چيو ويندو آهي، ۽ بُڪين ۽ پيشاب نالين کي ''پيريٽونيم پٺيان'' عضوا چيو ويندو آهي.
{{gallery|align=center|noborder=yes|
|File:Sobo 1906 393.png|جيري جي ويجهو موجود مختلف عضون ۽ رت جي نلين جو ڏيک
|File:Gray1120.png|پٺيان کان ڏٺل پيٽ جي اندرين عضون ۽ وڏين رت جي نلين جا لاڳاپا
}}
== ڏورا ==
{{main|پيٽ جا ڏورا}}
{{Multiple image|direction=horizontal|align=right|image1=Grays Anatomy image392.png|caption1=''هينري گري (1825–1861ع). انساني جسم جي ايناٽامي''|image2=Example of a physically fit human male abdomen.jpg|width=225|height=225|caption2=هڪ [[مرد]] جو پيٽ}}
[[پيٽ جي ڀت]] ۾ ڏورن جا ٽي تهه هوندا آهن. ٻاهران کان اندر ڏانهن اهي آهن: [[ٻاهريون ترڇو ڏورو]]، [[اندريون ترڇو ڏورو]] ۽ [[آڏو پيٽ وارو ڏورو]].<ref name="EB">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |title=Abdominal cavity |edition=15th |year=2010 |volume=I: A-Ak – Bayes |location=Chicago, IL |isbn=978-1-59339-837-8 |pages=[https://archive.org/details/newencyclopaedia2009ency/page/19 19–20] |url-access=registration |url=https://archive.org/details/newencyclopaedia2009ency/page/19 }}</ref> اهي ٽيئي تهه [[ڪرنگهي جي هڏي]]، هيٺين پاسراٽين، [[ايليئڪ چوٽي]] ۽ [[عاني هڏي|عاني هڏيءَ]] جي وچ ۾ پکڙيل هوندا آهن. انهن جا سڀئي تاندورا وچين لڪير ڏانهن ملي، [[سڌي پيٽ واري ڏوري]] کي هڪ غلاف ۾ گهيرين ٿا ۽ پوءِ ٻئي پاسي [[اڇي لڪير (پيٽ)|اڇي لڪير]] وٽ پاڻ ۾ ملن ٿا. تاندورن جي هڪ ٻئي کي آرپار ڪرڻ سبب سگهه پيدا ٿئي ٿي، اهڙيءَ طرح [[ٻاهريون ترڇو ڏورو]] هيٺ ۽ اڳتي، [[اندريون ترڇو ڏورو]] مٿي ۽ اڳتي، ۽ آڏو پيٽ وارو ڏورو افقي نموني اڳتي هلندو آهي.<ref name="EB" />
[[آڏو پيٽ وارو ڏورو]] سنئون ۽ ٽڪنڊو هوندو آهي، جنهن جا تاندورا افقي نموني هلندا آهن. اهو اندرين ترڇي ڏوري ۽ هيٺ موجود [[آڏي فاشيا]] جي وچ ۾ هوندو آهي. اهو انگيوئنل لِگامينٽ، 7–12 پاسراٽين جي ڪارٽليج، ايليئڪ چوٽي ۽ ڇاتي-چيلهه فاشيا مان شروع ٿئي ٿو. اهو گڏيل ٽينڊن، [[زائيفائيڊ عمل]]، اڇي لڪير ۽ عاني چوٽيءَ ۾ داخل ٿئي ٿو.
[[سڌو پيٽ وارو ڏورو|سڌا پيٽ وارا ڏورا]] ڊگها ۽ سنوان هوندا آهن. ڏوري کي [[ٽينڊني ڇيڄ|ٽينڊني ڇيڄن]] نالي ٽي ريشيدار پٽيون آرپار ڪٽين ٿيون. سڌو پيٽ وارو ڏورو هڪ ٿلهي غلاف ۾ بند هوندو آهي، جيڪو جيئن مٿي بيان ڪيو ويو آهي، پيٽ جي پاسي واري ڀت جي ٽنهي ڏورن جي تاندورن مان ٺهندو آهي. اهي [[عاني هڏي]] کان شروع ٿين ٿا، اڇي لڪير جي ٻنهي پاسن کان پيٽ مٿان چڙهن ٿا ۽ پنجين، ڇهين ۽ ستين پاسراٽيءَ جي ڪارٽليجن ۾ داخل ٿين ٿا. [[ران جي پاڙ]] واري علائقي ۾ [[انگيوئنل نالي]] تهن مان لنگهندڙ هڪ رستو آهي. هن وٿي مان [[خصيو|خصيا]] ڀت مان هيٺ لهي سگهن ٿا ۽ عورتن ۾ [[ڳڀيرڻ]] مان ايندڙ ريشيدار ڏوري لنگهي ٿي. هيءَ اها جاءِ پڻ آهي، جتي ڪمزوري پيدا ٿي [[انگيوئنل هرنيا]] جو سبب بڻجي سگهي ٿي.<ref name="EB" />
[[پيراميڊيلس ڏورو]] ننڍو ۽ ٽڪنڊو هوندو آهي. اهو هيٺين پيٽ ۾ سڌي پيٽ واري ڏوري جي اڳيان واقع هوندو آهي. اهو عاني هڏيءَ کان شروع ٿي [[دن]] تائين اڌ رستي تي اڇي لڪير ۾ داخل ٿئي ٿو.
== ڪم ==
[[File:Abdominal Organs Anatomy.png|thumb|هڪ بالغ انساني مرد جي پيٽ جي عضون جي ايناٽامي]]
ڪم جي لحاظ کان، انساني پيٽ اها جاءِ آهي، جتي هاضمي واري نالي جو گهڻو حصو موجود هوندو آهي، تنهنڪري کاڌي جو گهڻو جذب ۽ هاضمو هتي ٿيندو آهي. پيٽ اندر هاضمي واري نالي ۾ هيٺين [[کاڌي جي نلي]]، [[معدو]]، [[ٻارهن آڱري آنڊو]]، [[جيجنم]]، [[ايليم]]، [[سيڪم]] ۽ [[ڪيڙي جهڙو اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[چڙهندڙ وڏو آنڊو|چڙهندڙ]]، [[آڏو وڏو آنڊو|آڏو]] ۽ [[لهندڙ وڏو آنڊو|لهندڙ وڏا آنڊا]]، [[سگمائيڊ وڏو آنڊو]] ۽ [[مقعدي آنڊو]] شامل آهن. پيٽ اندر موجود ٻين اهم عضون ۾ [[جيرو]]، [[بُڪيو|بُڪيا]]، [[لبلبو]] ۽ [[تري]] شامل آهن.
[[پيٽ جي ڀت]] کي پويان (پٺي)، پاسي وارين (پاسن) ۽ اڳين (اڳيان) ڀتين ۾ ورهايو ويندو آهي.
===چرپر، ساهه کڻڻ ۽ ٻيا ڪم===
پيٽ جي ڏورن جا مختلف اهم ڪم آهن. اهي [[ساهه کڻڻ جا ڏورا|ساهه ٻاهر ڪڍڻ وارن ڏورن]] طور [[زور سان ساهه ٻاهر ڪڍڻ]] دوران ساهه کڻڻ جي عمل ۾ مدد ڪن ٿا. ان کان سواءِ، اهي ڏورا اندروني عضون جي حفاظت ڪن ٿا. وڌيڪ اهو ته، پٺيءَ جي ڏورن سان گڏ اهي جسماني بيهڪ لاءِ سهارو ڏين ٿا ۽ جسم جي شڪل جوڙڻ ۾ اهم آهن. جڏهن [[آوازي چير]] بند هجي ۽ [[ڇاتي]] ۽ [[ڪُلهو|ڪُلهن]] کي بيهاريو وڃي، تڏهن اهي [[کنگهه]]، [[پيشاب ڪرڻ]]، [[پاخانو ڪرڻ]]، [[ٻار ڄڻڻ]]، [[الٽي]] ۽ ڳائڻ جي عملن ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref name="EB" /> جڏهن ڪُلهن کي بيهاريو وڃي، تڏهن اهي ڌڙ جي اڳتي چرپر شروع ڪري سگهن ٿا. اهي [[حد کان وڌيڪ پٺتي ڇڪجڻ]] کي پڻ روڪين ٿا. جڏهن ڇاتيءَ کي بيهاريو وڃي، تڏهن اهي ڪُلهن کي مٿي ڇڪي سگهن ٿا ۽ آخرڪار ڪرنگهي جي هڏيءَ کي پاسي ڏانهن موڙي ۽ ڌڙ جي ڦيري ۾ مدد ڪري سگهن ٿا.<ref name="EB" />
===جسماني بيهڪ===
آڏو پيٽ وارو ڏورو سڀ کان اونهو ڏورو آهي؛ تنهنڪري ان کي ٻاهران ڇهي نٿو سگهجي. اهو جسم جي بيهڪ تي گهرو اثر وجهي سگهي ٿو. اندريان ترڇا ڏورا پڻ اونها آهن ۽ جسماني بيهڪ تي اثر وجهن ٿا. اهي ٻئي [[ڪرنگهي جي هڏي|ڪرنگهي]] جي ڦيري ۽ پاسي واري موڙ ۾ شامل آهن ۽ ڪرنگهي کي اڳيان کان موڙڻ ۽ سهارو ڏيڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا. ٻاهريان ترڇا ڏورا وڌيڪ مٿاڇري وارا آهن ۽ اهي پڻ ڪرنگهي جي ڦيري ۽ پاسي واري موڙ ۾ شامل آهن. اهي سڌي بيهڻ وقت ڪرنگهي کي مستحڪم پڻ رکن ٿا. سڌو پيٽ وارو ڏورو پيٽ جو سڀ کان مٿاڇري وارو ڏورو نه آهي. ٻاهرين ترڇن ڏورن کان پکڙيل ٽينڊني غلاف سڌي پيٽ واري ڏوري کي ڍڪي ٿو. سڌو پيٽ وارو ڏورو اهو ڏورو آهي، جنهن کي تمام گهڻي جسماني سگهه رکندڙ ماڻهو ”سڪس پيڪ“ پيٽ جي صورت ۾ ٺاهين ٿا، جيتوڻيڪ هر پاسي پنج عمودي حصا هوندا آهن. هيٺيان ٻه حصا عاني هڏيءَ جي بلڪل مٿان هوندا آهن ۽ عام طور نظر نه ايندا آهن. سڌي پيٽ واري ڏوري جو ڪم پٺيءَ کي اڳتي موڙڻ (فليڪشن) آهي. پيٽ جي ڏورن جو مُک ڪم مرڪزي نموني سُسڻ وقت ڪرنگهي کي اڳتي موڙڻ آهي.<ref name="B">{{cite web |url=http://backandneck.about.com/od/anatomyexplained/p/abdominalmuscle.htm |title=The Abdominal Muscle Group |access-date=2010-07-13 |archive-date=2015-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151226202250/http://backandneck.about.com/od/anatomyexplained/p/abdominalmuscle.htm |url-status=dead }}</ref>
==سماج ۽ ثقافت==
{{see also|پيٽ جو وچيون حصو|مقبول ثقافت ۾ دن}}
پيٽ جي ٻاهرين ڏيک بابت سماجي ۽ ثقافتي تصور سڄي دنيا ۾ مختلف اهميت رکن ٿا. سماج جي قسم موجب، [[ٿولهه|وڌيڪ وزن]] گهڻي خوراڪ سبب دولت ۽ مان مرتبي جي نشاني، يا ورزش جي کوٽ سبب خراب صحت جي علامت سمجهي سگهجي ٿو. ڪيترين ئي ثقافتن ۾ اگهاڙو پيٽ نمايان طور جنسي ڪشش سان ڳنڍيو ويندو آهي ۽ ان کي [[ڇاتين جو چير|ڇاتين جي چير]] جهڙي نموني ڏٺو ويندو آهي.
==ورزش==
{{main|پيٽ جي ورزش}}
[[File:Superman exercise, isometric back hyperextension (cropped).png|thumb|سپر مين ورزش، جنهن ۾ رڳو پيٽ (ويڙهيل ٽوال مٿان) تي توازن رکندي مٿيون ڌڙ ۽ ڪُلهو فرش کان مٿي کنيا ويندا آهن ۽ عضوا موڙيل رکبا آهن. هن ورزش جون ڪيتريون ئي صورتون آهن.<ref>{{cite book |last1=Terry |first1=Michael |last2=Goodman |first2=Paul |title=Hockey Anatomy |date=2019 |publisher=Human Kinetics |location=Champaign |isbn=978-1-4925-3588-1 |pages=74–75}}</ref>]]
ڪرنگهي کي سهارو ڏيڻ جا اهم جزا ۽ سٺي جسماني بيهڪ ۾ مددگار هئڻ سبب، پيٽ جي ڏورن کي پٺيءَ جي ڏورن سان گڏ صحيح نموني ورزش ڪرائڻ اهم آهي، ڇاڪاڻتہ جڏهن اهي ڪمزور يا حد کان وڌيڪ ڇڪيل هجن، تڏهن انهن ۾ سورناڪ ڇڪ ۽ [[زخم]] ٿي سگهن ٿا. صحيح نموني ورزش ڪرائڻ سان پيٽ جا ڏورا جسماني بيهڪ ۽ توازن کي بهتر ڪن ٿا، [[پٺيءَ جي سور]] جي دورن جو امڪان گهٽائين ٿا، پٺيءَ جي سور جي شدت گهٽائين ٿا،<ref>{{cite book |last1=Raj |first1=Joshua |title=A Guide to the Prevention and Treatment of Back Pain |date=2011 |publisher=Armour |location=Singapore |isbn=978-981-4305-32-7 |page=23}}</ref> زخمن کان بچائن ٿا،<ref>{{cite book |first1=Bill |last1=Reger-Nash |first2=Meredith |last2=Smith |first3=Gregory |last3=Juckett |title=Foundations of Wellness |date=2015 |publisher=Human Kinetics |isbn=978-1-4504-0200-2 |page=96}}</ref> پٺيءَ جي ڪجهه جراحتن کان بچڻ ۾ مدد ڪن ٿا ۽ پٺيءَ جي مسئلن يا ڪرنگهي جي جراحت کان پوءِ صحتيابيءَ ۾ مدد ڪن ٿا. مضبوط ٿيڻ سان پيٽ جا ڏورا لچڪ پڻ ڏين ٿا. پيٽ جي ڏورن کي سگهه ۽ جسماني تندرستيءَ جي ورزشن سان، ۽ سڄي جسم جي سگهه وڌائيندڙ طريقن جهڙوڪ [[پائليٽس]]،<ref>{{cite book |last1=Isacowitz |first1=Rael |title=Pilates |date=2014 |publisher=Human Kinetics |location=Champaign |isbn=978-1-4504-3416-4 |page=36 |edition=2}}</ref> [[ورزش طور يوگا|يوگا]]،<ref>{{cite book |last1=Swenson |first1=Doug |title=Power Yoga for Dummies |date=2001 |publisher=Wiley Publishers |location=Hoboken |chapter=Accumulating strong abs}}</ref> [[تائي چي]] ۽ [[هلڪي ڊوڙ]] جي مشق سان ڪم ڪرائي سگهجي ٿو.
==طبي اهميت==
[[پيٽ جي ٿولهه]] هڪ اهڙي حالت آهي، جنهن ۾ [[پيٽ جي چرٻي]] يا اندرين عضون واري چرٻي پيٽ جي عضون جي وچ ۾ حد کان وڌيڪ گڏ ٿي وڃي ٿي. ان جو واسطو [[دل جي بيماري]]، [[دمو]] ۽ [[قسم 2 ذيابيطس|قسم 2 ذيابيطس]] جي وڌيڪ خطري سان آهي.
[[پيٽ جو صدمو]] پيٽ تي لڳندڙ هڪ زخم آهي، جنهن ۾ پيٽ جي عضون کي نقصان پهچي سگهي ٿو. ان سان [[رت وهي وڃڻ|گهڻو رت وهي وڃڻ]] ۽ [[انفيڪشن]] جو خطرو لاڳاپيل هوندو آهي.<ref name="Jansen08">{{cite journal |vauthors=Jansen JO, Yule SR, Loudon MA |title=Investigation of blunt abdominal trauma |journal=BMJ |volume=336 |issue=7650 |pages=938–42 |date=April 2008 |pmid=18436949 |pmc=2335258 |doi=10.1136/bmj.39534.686192.80 }}</ref> هيٺين ڇاتيءَ تي زخم تري ۽ جيري کي پڻ نقصان پهچائي سگهي ٿو.<ref name="OxHandbookEM">{{cite book |last=Wyatt |first=Jonathon |url=https://archive.org/details/oxfordhandbookof0000unse_t9l0/page/346/mode/2up |title=Oxford Handbook of Emergency Medicine |author2=Illingworth, RN |author3=Graham, CA |author4=Clancy, MJ |author5=Robertson, CE |publisher=Oxford University Press |year=2006 |isbn=978-0-19-920607-0 |page=346 |url-access=registration}}</ref>
[[اندر ڌنسيل پيٽ]] اها حالت آهي، جنهن ۾ پيٽ اندر ڏانهن ڇڪيل هوندو آهي.<ref>{{cite book |title=Dorland's illustrated medical dictionary. |date=2012 |publisher=Saunders/Elsevier |location=Philadelphia |isbn=978-1-4160-6257-8 |page=2 |edition=32nd}}</ref> نئين ڄاول ٻار ۾ اهو [[پردي جو هرنيا]] ظاهر ڪري سگهي ٿو.<ref>{{cite book |author1=Durward, Heather |author2=Baston, Helen |title=Examination of the newborn: a practical guide |url=https://archive.org/details/examinationnewbo00bast_733 |url-access=limited |publisher=Routledge |location=New York |year=2001 |page=[https://archive.org/details/examinationnewbo00bast_733/page/n150 134] |isbn=978-0-415-19184-5 }}</ref> عام طور اهو [[غذائي کوٽ]] جي نشاندهي ڪري ٿو.<ref>{{cite book |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK420/ |title=Clinical Methods: The History, Physical, and Laboratory Examinations |author=Ferguson, Charles |year=1990 |editor1-last=Walker |editor1-first=HK |editor2-last=Hall |editor2-first=WD |editor3-last=Hurst |editor3-first=JW |chapter=Inspection, Auscultation, Palpation, and Percussion of the Abdomen |access-date=2013-11-27 |publisher=Butterworths |location=Boston |isbn=9780409900774 |edition=3rd}}</ref>
===بيماري===
{{Main|معدي ۽ آنڊن جي بيماري}}
ڪيتريون ئي [[معدي ۽ آنڊن جي بيماري|معدي ۽ آنڊن جون بيماريون]] پيٽ جي عضون کي متاثر ڪن ٿيون. انهن ۾ [[معدي جي بيماري]]، [[جيري جي بيماري]]، [[لبلبي جي بيماري]]، [[پِت جي ٿيلهي]] ۽ [[پِت جي نلي]] جون بيماريون شامل آهن؛ آنڊن جي بيمارين ۾ [[آنڊن جي سوزش]]، [[سيليئڪ بيماري]]، [[ڊائيورٽيڪولائٽس]] ۽ [[چڙچڙي آنڊي جي سنڊروم]] شامل آهن.
===معائنو===
هاضمي واري نالي جي عضون جي جاچ لاءِ مختلف [[طبي طريقيڪار]] استعمال ڪري سگهجن ٿا. انهن ۾ [[اينڊوسڪوپي]]، [[ڪولونوسڪوپي]]، [[سگمائيڊوسڪوپي]]، [[اينٽيروسڪوپي]]، [[کاڌي جي نلي، معدي ۽ ٻارهن آڱري آنڊي جي اينڊوسڪوپي]] ۽ [[مجازي ڪولونوسڪوپي]] شامل آهن. ان کان سواءِ ڪيتريون ئي [[طبي عڪس نگاري]] جون ٽيڪنيڪون پڻ استعمال ڪري سگهجن ٿيون. [[پيٽ جو معائنو|پيٽ جي معائني]] ۾ مٿاڇري جون جسماني نشانيون اهم هونديون آهن.
dwvi2nhsjc6dlc4io8pcqohp24yq7cn
392014
392013
2026-07-07T13:50:32Z
Intisar Ali
8681
392014
wikitext
text/x-wiki
{{About|جسم جي ان حصي بابت، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن پيٽ به چيو ويندو آهي|هاضمي واري نالي جي عضوي بابت|معدو}}
{{Redirect|Abd.||ABD (سلجهائپ){{!}}ABD}}
{{short description|سيني ۽ ڪُلهن جي وچ ۾ جسم جو حصو}}
{{Infobox anatomy
| Name= پيٽ
| Latin= abdomen
| Greek= ἦτρον
| Image= Abdomen-periumbilical region.png
| Image2 = Anatomy Abdomen Tiesworks.jpg
| Caption2 = انساني مرد جو پيٽ ۽ اهي عضوا، جيڪي ان جي مٿاڇري هيٺان موجود هوندا آهن
| Origin =
| Blood =
| Nerve =
| Action = ڌڙ جي چرپر ۽ سهارو<br />ساهه کڻڻ ۾ مدد<br />اندروني عضون جي حفاظت<br />جسماني بيهڪ لاءِ سهارو
| Antagonist=
}}
'''پيٽ''' (فقاريات ۾ '''بطن''' يا '''معدو''' پڻ<ref>{{Cite web |date=2025-04-27 |title=Thesaurus results for abdomen |url=https://dictionary.cambridge.org/thesaurus/abdomen |access-date=2025-04-27 |website=dictionary.cambridge.org |language=en}}</ref>، يا سنڌي پيرن وارن جاندارن ۾ '''ميٽاسوما''') انسانن ۽ ٻين [[فقاري جاندار|فقاري جاندارن]] ۾ [[ڌڙ]] جو [[ڇاتي]] (سينو) ۽ [[ڪُلهو|ڪُلهن]] جي وچ وارو اڳيون حصو آهي. پيٽ جي والاريل حصي کي [[پيٽ جي کوپي]] چيو ويندو آهي. [[سنڌي پيرن وارا جاندار|سنڌي پيرن وارن جاندارن]] ۾، اهو جسم جو [[پويون (جسماني بناوت)|پويون]] [[ٽيگما (حياتيات)|ٽيگما]] آهي؛ جيڪو ڇاتي يا [[مٿو-ڇاتي]] کان پوءِ هوندو آهي.<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/abdomen Abdomen]. Dictionary.com. The American Heritage Dictionary of the English Language, 4th Edition. Retrieved 22 October 2007</ref>
انسانن ۾ پيٽ، [[ڇاتيءَ جو پردو|ڇاتيءَ جي پردي]] وٽ ڇاتيءَ کان شروع ٿي [[ڪُلهو|ڪُلهن]] وٽ [[ڪُلهي جي ڪناري]] تائين پکڙيل هوندو آهي. ڪُلهي جي ڪناري [[چيلهه-سيڪرمي جوڙ]] ([[چيلهه جا مهره|L5]] ۽ [[مهره#سيڪرم|S1]] جي وچ واري [[مهرن وچ واري ڊسڪ]]) کان [[عاني جوڙ]] تائين پکڙيل هوندي آهي ۽ [[ڪُلهي جي داخلي منهن]] جي ڪناري بڻجي ٿي. هن داخلي منهن جي مٿان ۽ ڇاتيءَ جي پردي جي هيٺان واري جاءِ کي پيٽ جي کوپي چيو ويندو آهي. پيٽ جي کوپي جي حد اڳيان [[پيٽ جي ڀت]] ۽ پٺيان پيريٽونيم جي مٿاڇري سان ٺهندي آهي.
فقاري جاندارن ۾ پيٽ هڪ وڏي [[جسماني کوپي]] آهي، جيڪا اڳيان ۽ پاسن کان پيٽ جي ڏورن ۽ پٺيان [[ڪرنگهي جي هڏي]] جي هڪ حصي سان گهيريل هوندي آهي. هيٺيون پاسراٽيون پڻ اڳين ۽ پاسي وارين ڀتين کي گهيري سگهن ٿيون. پيٽ جي کوپي، ڪُلهي جي کوپي سان لاڳيتي ۽ ان جي مٿان هوندي آهي. اها پردي وسيلي [[ڇاتيءَ جي کوپي]] سان ڳنڍيل هوندي آهي. [[شه رڳ]]، [[هيٺين وڏي نس]] ۽ [[کاڌي جي نلي]] جهڙيون بناوتون پردي مان لنگهن ٿيون. پيٽ ۽ ڪُلهي جون ٻئي کوپيون هڪ سيرسي جهليءَ سان ڍڪيل هونديون آهن، جنهن کي [[ڀتي پيريٽونيم]] چيو ويندو آهي. هيءَ جهلي عضون کي ڍڪيندڙ [[عضوي پيريٽونيم]] سان لاڳيتي هوندي آهي.<ref>[http://www.answers.com/topic/peritoneum Peritoneum]. The Veterinary Dictionary. Elsevier, 2007. Retrieved 22 October 2007</ref> فقاري جاندارن جي پيٽ ۾ ڪيترائي [[عضوو (جسماني بناوت)|عضوا]] هوندا آهن، جيڪي مثال طور [[هاضمي جو سرشتو|هاضمي جي سرشتي]]، [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] ۽ [[ڏورن جو سرشتو|ڏورن جي سرشتي]] سان واسطو رکن ٿا.
== مواد ==
{{Main|پيٽ جي کوپي}}{{See also|انساني جسم جي عضون جي فهرست}}
[[پيٽ جي کوپي]] ۾ [[هاضمي جو سرشتو|هاضمي جي سرشتي]] جا گهڻا عضوا موجود هوندا آهن، جن ۾ [[معدو]]، [[ننڍو آنڊو]] ۽ ان سان ڳنڍيل [[اپينڊڪس (جسماني بناوت)|اپينڊڪس]] سميت [[وڏو آنڊو (جسماني بناوت)|وڏو آنڊو]] شامل آهن. هاضمي جا ٻيا عضوا [[هاضمي جا مددگار عضوا]] سڏبا آهن، جن ۾ [[جيرو]]، ان سان ڳنڍيل [[پِت جي ٿيلهي]] ۽ [[لبلبو]] شامل آهن، ۽ اهي مختلف نالين وسيلي سرشتي جي باقي حصن سان رابطو رکن ٿا. [[تري]] ۽ [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] جا عضوا، جن ۾ [[بُڪيو|بُڪيا]] ۽ [[ايڊرينل غدود]] شامل آهن، پڻ پيٽ اندر موجود هوندا آهن، ان سان گڏ [[شه رڳ]] ۽ [[وڏيون نسون|هيٺين وڏي نس]] سميت ڪيتريون ئي رت جون نليون پڻ هونديون آهن. [[پيشاب جي ٿيلهي]]، [[ڳڀيرڻ]]، [[فيلوپي نلي|فيلوپي نليون]] ۽ [[بيضو|بيضاڻيون]] پيٽ جا عضوا يا ڪُلهي جا عضوا سمجهي سگهجن ٿا. آخر ۾، پيٽ ۾ [[پيريٽونيم]] نالي هڪ وسيع جهلي موجود هوندي آهي. پيريٽونيم جو وڪڙ ڪجهه عضون کي مڪمل طور ڍڪي سگهي ٿو، جڏهن ته اهو عام طور پيٽ جي ڀت جي ويجهو رهندڙ عضون جي رڳو هڪ پاسي کي ڍڪي سگهي ٿو. ان کي [[پيريٽونيم پٺيان]] چيو ويندو آهي، ۽ بُڪين ۽ پيشاب نالين کي ''پيريٽونيم پٺيان'' عضوا چيو ويندو آهي.
{{gallery|align=center|noborder=yes|
|File:Sobo 1906 393.png|جيري جي ويجهو موجود مختلف عضون ۽ رت جي نلين جو ڏيک
|File:Gray1120.png|پٺيان کان ڏٺل پيٽ جي اندرين عضون ۽ وڏين رت جي نلين جا لاڳاپا
}}
== ڏورا ==
{{main|پيٽ جا ڏورا}}
{{Multiple image|direction=horizontal|align=right|image1=Grays Anatomy image392.png|caption1=''هينري گري (1825–1861ع). انساني جسم جي ايناٽامي''|image2=Example of a physically fit human male abdomen.jpg|width=225|height=225|caption2=هڪ [[مرد]] جو پيٽ}}
[[پيٽ جي ڀت]] ۾ ڏورن جا ٽي تهه هوندا آهن. ٻاهران کان اندر ڏانهن اهي آهن: [[ٻاهريون ترڇو ڏورو]]، [[اندريون ترڇو ڏورو]] ۽ [[آڏو پيٽ وارو ڏورو]].<ref name="EB">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |title=Abdominal cavity |edition=15th |year=2010 |volume=I: A-Ak – Bayes |location=Chicago, IL |isbn=978-1-59339-837-8 |pages=[https://archive.org/details/newencyclopaedia2009ency/page/19 19–20] |url-access=registration |url=https://archive.org/details/newencyclopaedia2009ency/page/19 }}</ref> اهي ٽيئي تهه [[ڪرنگهي جي هڏي]]، هيٺين پاسراٽين، [[ايليئڪ چوٽي]] ۽ [[عاني هڏي|عاني هڏيءَ]] جي وچ ۾ پکڙيل هوندا آهن. انهن جا سڀئي تاندورا وچين لڪير ڏانهن ملي، [[سڌي پيٽ واري ڏوري]] کي هڪ غلاف ۾ گهيرين ٿا ۽ پوءِ ٻئي پاسي [[اڇي لڪير (پيٽ)|اڇي لڪير]] وٽ پاڻ ۾ ملن ٿا. تاندورن جي هڪ ٻئي کي آرپار ڪرڻ سبب سگهه پيدا ٿئي ٿي، اهڙيءَ طرح [[ٻاهريون ترڇو ڏورو]] هيٺ ۽ اڳتي، [[اندريون ترڇو ڏورو]] مٿي ۽ اڳتي، ۽ آڏو پيٽ وارو ڏورو افقي نموني اڳتي هلندو آهي.<ref name="EB" />
[[آڏو پيٽ وارو ڏورو]] سنئون ۽ ٽڪنڊو هوندو آهي، جنهن جا تاندورا افقي نموني هلندا آهن. اهو اندرين ترڇي ڏوري ۽ هيٺ موجود [[آڏي فاشيا]] جي وچ ۾ هوندو آهي. اهو انگيوئنل لِگامينٽ، 7–12 پاسراٽين جي ڪارٽليج، ايليئڪ چوٽي ۽ ڇاتي-چيلهه فاشيا مان شروع ٿئي ٿو. اهو گڏيل ٽينڊن، [[زائيفائيڊ عمل]]، اڇي لڪير ۽ عاني چوٽيءَ ۾ داخل ٿئي ٿو.
[[سڌو پيٽ وارو ڏورو|سڌا پيٽ وارا ڏورا]] ڊگها ۽ سنوان هوندا آهن. ڏوري کي [[ٽينڊني ڇيڄ|ٽينڊني ڇيڄن]] نالي ٽي ريشيدار پٽيون آرپار ڪٽين ٿيون. سڌو پيٽ وارو ڏورو هڪ ٿلهي غلاف ۾ بند هوندو آهي، جيڪو جيئن مٿي بيان ڪيو ويو آهي، پيٽ جي پاسي واري ڀت جي ٽنهي ڏورن جي تاندورن مان ٺهندو آهي. اهي [[عاني هڏي]] کان شروع ٿين ٿا، اڇي لڪير جي ٻنهي پاسن کان پيٽ مٿان چڙهن ٿا ۽ پنجين، ڇهين ۽ ستين پاسراٽيءَ جي ڪارٽليجن ۾ داخل ٿين ٿا. [[ران جي پاڙ]] واري علائقي ۾ [[انگيوئنل نالي]] تهن مان لنگهندڙ هڪ رستو آهي. هن وٿي مان [[خصيو|خصيا]] ڀت مان هيٺ لهي سگهن ٿا ۽ عورتن ۾ [[ڳڀيرڻ]] مان ايندڙ ريشيدار ڏوري لنگهي ٿي. هيءَ اها جاءِ پڻ آهي، جتي ڪمزوري پيدا ٿي [[انگيوئنل هرنيا]] جو سبب بڻجي سگهي ٿي.<ref name="EB" />
[[پيراميڊيلس ڏورو]] ننڍو ۽ ٽڪنڊو هوندو آهي. اهو هيٺين پيٽ ۾ سڌي پيٽ واري ڏوري جي اڳيان واقع هوندو آهي. اهو عاني هڏيءَ کان شروع ٿي [[دن]] تائين اڌ رستي تي اڇي لڪير ۾ داخل ٿئي ٿو.
== ڪم ==
[[File:Abdominal Organs Anatomy.png|thumb|هڪ بالغ انساني مرد جي پيٽ جي عضون جي ايناٽامي]]
ڪم جي لحاظ کان، انساني پيٽ اها جاءِ آهي، جتي هاضمي واري نالي جو گهڻو حصو موجود هوندو آهي، تنهنڪري کاڌي جو گهڻو جذب ۽ هاضمو هتي ٿيندو آهي. پيٽ اندر هاضمي واري نالي ۾ هيٺين [[کاڌي جي نلي]]، [[معدو]]، [[ٻارهن آڱري آنڊو]]، [[جيجنم]]، [[ايليم]]، [[سيڪم]] ۽ [[ڪيڙي جهڙو اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[چڙهندڙ وڏو آنڊو|چڙهندڙ]]، [[آڏو وڏو آنڊو|آڏو]] ۽ [[لهندڙ وڏو آنڊو|لهندڙ وڏا آنڊا]]، [[سگمائيڊ وڏو آنڊو]] ۽ [[مقعدي آنڊو]] شامل آهن. پيٽ اندر موجود ٻين اهم عضون ۾ [[جيرو]]، [[بُڪيو|بُڪيا]]، [[لبلبو]] ۽ [[تري]] شامل آهن.
[[پيٽ جي ڀت]] کي پويان (پٺي)، پاسي وارين (پاسن) ۽ اڳين (اڳيان) ڀتين ۾ ورهايو ويندو آهي.
===چرپر، ساهه کڻڻ ۽ ٻيا ڪم===
پيٽ جي ڏورن جا مختلف اهم ڪم آهن. اهي [[ساهه کڻڻ جا ڏورا|ساهه ٻاهر ڪڍڻ وارن ڏورن]] طور [[زور سان ساهه ٻاهر ڪڍڻ]] دوران ساهه کڻڻ جي عمل ۾ مدد ڪن ٿا. ان کان سواءِ، اهي ڏورا اندروني عضون جي حفاظت ڪن ٿا. وڌيڪ اهو ته، پٺيءَ جي ڏورن سان گڏ اهي جسماني بيهڪ لاءِ سهارو ڏين ٿا ۽ جسم جي شڪل جوڙڻ ۾ اهم آهن. جڏهن [[آوازي چير]] بند هجي ۽ [[ڇاتي]] ۽ [[ڪُلهو|ڪُلهن]] کي بيهاريو وڃي، تڏهن اهي [[کنگهه]]، [[پيشاب ڪرڻ]]، [[پاخانو ڪرڻ]]، [[ٻار ڄڻڻ]]، [[الٽي]] ۽ ڳائڻ جي عملن ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref name="EB" /> جڏهن ڪُلهن کي بيهاريو وڃي، تڏهن اهي ڌڙ جي اڳتي چرپر شروع ڪري سگهن ٿا. اهي [[حد کان وڌيڪ پٺتي ڇڪجڻ]] کي پڻ روڪين ٿا. جڏهن ڇاتيءَ کي بيهاريو وڃي، تڏهن اهي ڪُلهن کي مٿي ڇڪي سگهن ٿا ۽ آخرڪار ڪرنگهي جي هڏيءَ کي پاسي ڏانهن موڙي ۽ ڌڙ جي ڦيري ۾ مدد ڪري سگهن ٿا.<ref name="EB" />
===جسماني بيهڪ===
آڏو پيٽ وارو ڏورو سڀ کان اونهو ڏورو آهي؛ تنهنڪري ان کي ٻاهران ڇهي نٿو سگهجي. اهو جسم جي بيهڪ تي گهرو اثر وجهي سگهي ٿو. اندريان ترڇا ڏورا پڻ اونها آهن ۽ جسماني بيهڪ تي اثر وجهن ٿا. اهي ٻئي [[ڪرنگهي جي هڏي|ڪرنگهي]] جي ڦيري ۽ پاسي واري موڙ ۾ شامل آهن ۽ ڪرنگهي کي اڳيان کان موڙڻ ۽ سهارو ڏيڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا. ٻاهريان ترڇا ڏورا وڌيڪ مٿاڇري وارا آهن ۽ اهي پڻ ڪرنگهي جي ڦيري ۽ پاسي واري موڙ ۾ شامل آهن. اهي سڌي بيهڻ وقت ڪرنگهي کي مستحڪم پڻ رکن ٿا. سڌو پيٽ وارو ڏورو پيٽ جو سڀ کان مٿاڇري وارو ڏورو نه آهي. ٻاهرين ترڇن ڏورن کان پکڙيل ٽينڊني غلاف سڌي پيٽ واري ڏوري کي ڍڪي ٿو. سڌو پيٽ وارو ڏورو اهو ڏورو آهي، جنهن کي تمام گهڻي جسماني سگهه رکندڙ ماڻهو ”سڪس پيڪ“ پيٽ جي صورت ۾ ٺاهين ٿا، جيتوڻيڪ هر پاسي پنج عمودي حصا هوندا آهن. هيٺيان ٻه حصا عاني هڏيءَ جي بلڪل مٿان هوندا آهن ۽ عام طور نظر نه ايندا آهن. سڌي پيٽ واري ڏوري جو ڪم پٺيءَ کي اڳتي موڙڻ (فليڪشن) آهي. پيٽ جي ڏورن جو مُک ڪم مرڪزي نموني سُسڻ وقت ڪرنگهي کي اڳتي موڙڻ آهي.<ref name="B">{{cite web |url=http://backandneck.about.com/od/anatomyexplained/p/abdominalmuscle.htm |title=The Abdominal Muscle Group |access-date=2010-07-13 |archive-date=2015-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151226202250/http://backandneck.about.com/od/anatomyexplained/p/abdominalmuscle.htm |url-status=dead }}</ref>
==سماج ۽ ثقافت==
{{see also|پيٽ جو وچيون حصو|مقبول ثقافت ۾ دن}}
پيٽ جي ٻاهرين ڏيک بابت سماجي ۽ ثقافتي تصور سڄي دنيا ۾ مختلف اهميت رکن ٿا. سماج جي قسم موجب، [[ٿولهه|وڌيڪ وزن]] گهڻي خوراڪ سبب دولت ۽ مان مرتبي جي نشاني، يا ورزش جي کوٽ سبب خراب صحت جي علامت سمجهي سگهجي ٿو. ڪيترين ئي ثقافتن ۾ اگهاڙو پيٽ نمايان طور جنسي ڪشش سان ڳنڍيو ويندو آهي ۽ ان کي [[ڇاتين جو چير|ڇاتين جي چير]] جهڙي نموني ڏٺو ويندو آهي.
==ورزش==
{{main|پيٽ جي ورزش}}
[[File:Superman exercise, isometric back hyperextension (cropped).png|thumb|سپر مين ورزش، جنهن ۾ رڳو پيٽ (ويڙهيل ٽوال مٿان) تي توازن رکندي مٿيون ڌڙ ۽ ڪُلهو فرش کان مٿي کنيا ويندا آهن ۽ عضوا موڙيل رکبا آهن. هن ورزش جون ڪيتريون ئي صورتون آهن.<ref>{{cite book |last1=Terry |first1=Michael |last2=Goodman |first2=Paul |title=Hockey Anatomy |date=2019 |publisher=Human Kinetics |location=Champaign |isbn=978-1-4925-3588-1 |pages=74–75}}</ref>]]
ڪرنگهي کي سهارو ڏيڻ جا اهم جزا ۽ سٺي جسماني بيهڪ ۾ مددگار هئڻ سبب، پيٽ جي ڏورن کي پٺيءَ جي ڏورن سان گڏ صحيح نموني ورزش ڪرائڻ اهم آهي، ڇاڪاڻتہ جڏهن اهي ڪمزور يا حد کان وڌيڪ ڇڪيل هجن، تڏهن انهن ۾ سورناڪ ڇڪ ۽ [[زخم]] ٿي سگهن ٿا. صحيح نموني ورزش ڪرائڻ سان پيٽ جا ڏورا جسماني بيهڪ ۽ توازن کي بهتر ڪن ٿا، [[پٺيءَ جي سور]] جي دورن جو امڪان گهٽائين ٿا، پٺيءَ جي سور جي شدت گهٽائين ٿا،<ref>{{cite book |last1=Raj |first1=Joshua |title=A Guide to the Prevention and Treatment of Back Pain |date=2011 |publisher=Armour |location=Singapore |isbn=978-981-4305-32-7 |page=23}}</ref> زخمن کان بچائن ٿا،<ref>{{cite book |first1=Bill |last1=Reger-Nash |first2=Meredith |last2=Smith |first3=Gregory |last3=Juckett |title=Foundations of Wellness |date=2015 |publisher=Human Kinetics |isbn=978-1-4504-0200-2 |page=96}}</ref> پٺيءَ جي ڪجهه جراحتن کان بچڻ ۾ مدد ڪن ٿا ۽ پٺيءَ جي مسئلن يا ڪرنگهي جي جراحت کان پوءِ صحتيابيءَ ۾ مدد ڪن ٿا. مضبوط ٿيڻ سان پيٽ جا ڏورا لچڪ پڻ ڏين ٿا. پيٽ جي ڏورن کي سگهه ۽ جسماني تندرستيءَ جي ورزشن سان، ۽ سڄي جسم جي سگهه وڌائيندڙ طريقن جهڙوڪ [[پائليٽس]]،<ref>{{cite book |last1=Isacowitz |first1=Rael |title=Pilates |date=2014 |publisher=Human Kinetics |location=Champaign |isbn=978-1-4504-3416-4 |page=36 |edition=2}}</ref> [[ورزش طور يوگا|يوگا]]،<ref>{{cite book |last1=Swenson |first1=Doug |title=Power Yoga for Dummies |date=2001 |publisher=Wiley Publishers |location=Hoboken |chapter=Accumulating strong abs}}</ref> [[تائي چي]] ۽ [[هلڪي ڊوڙ]] جي مشق سان ڪم ڪرائي سگهجي ٿو.
==طبي اهميت==
[[پيٽ جي ٿولهه]] هڪ اهڙي حالت آهي، جنهن ۾ [[پيٽ جي چرٻي]] يا اندرين عضون واري چرٻي پيٽ جي عضون جي وچ ۾ حد کان وڌيڪ گڏ ٿي وڃي ٿي. ان جو واسطو [[دل جي بيماري]]، [[دمو]] ۽ [[قسم 2 ذيابيطس|قسم 2 ذيابيطس]] جي وڌيڪ خطري سان آهي.
[[پيٽ جو صدمو]] پيٽ تي لڳندڙ هڪ زخم آهي، جنهن ۾ پيٽ جي عضون کي نقصان پهچي سگهي ٿو. ان سان [[رت وهي وڃڻ|گهڻو رت وهي وڃڻ]] ۽ [[انفيڪشن]] جو خطرو لاڳاپيل هوندو آهي.<ref name="Jansen08">{{cite journal |vauthors=Jansen JO, Yule SR, Loudon MA |title=Investigation of blunt abdominal trauma |journal=BMJ |volume=336 |issue=7650 |pages=938–42 |date=April 2008 |pmid=18436949 |pmc=2335258 |doi=10.1136/bmj.39534.686192.80 }}</ref> هيٺين ڇاتيءَ تي زخم تري ۽ جيري کي پڻ نقصان پهچائي سگهي ٿو.<ref name="OxHandbookEM">{{cite book |last=Wyatt |first=Jonathon |url=https://archive.org/details/oxfordhandbookof0000unse_t9l0/page/346/mode/2up |title=Oxford Handbook of Emergency Medicine |author2=Illingworth, RN |author3=Graham, CA |author4=Clancy, MJ |author5=Robertson, CE |publisher=Oxford University Press |year=2006 |isbn=978-0-19-920607-0 |page=346 |url-access=registration}}</ref>
[[اندر ڌنسيل پيٽ]] اها حالت آهي، جنهن ۾ پيٽ اندر ڏانهن ڇڪيل هوندو آهي.<ref>{{cite book |title=Dorland's illustrated medical dictionary. |date=2012 |publisher=Saunders/Elsevier |location=Philadelphia |isbn=978-1-4160-6257-8 |page=2 |edition=32nd}}</ref> نئين ڄاول ٻار ۾ اهو [[پردي جو هرنيا]] ظاهر ڪري سگهي ٿو.<ref>{{cite book |author1=Durward, Heather |author2=Baston, Helen |title=Examination of the newborn: a practical guide |url=https://archive.org/details/examinationnewbo00bast_733 |url-access=limited |publisher=Routledge |location=New York |year=2001 |page=[https://archive.org/details/examinationnewbo00bast_733/page/n150 134] |isbn=978-0-415-19184-5 }}</ref> عام طور اهو [[غذائي کوٽ]] جي نشاندهي ڪري ٿو.<ref>{{cite book |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK420/ |title=Clinical Methods: The History, Physical, and Laboratory Examinations |author=Ferguson, Charles |year=1990 |editor1-last=Walker |editor1-first=HK |editor2-last=Hall |editor2-first=WD |editor3-last=Hurst |editor3-first=JW |chapter=Inspection, Auscultation, Palpation, and Percussion of the Abdomen |access-date=2013-11-27 |publisher=Butterworths |location=Boston |isbn=9780409900774 |edition=3rd}}</ref>
===بيماري===
{{Main|معدي ۽ آنڊن جي بيماري}}
ڪيتريون ئي [[معدي ۽ آنڊن جي بيماري|معدي ۽ آنڊن جون بيماريون]] پيٽ جي عضون کي متاثر ڪن ٿيون. انهن ۾ [[معدي جي بيماري]]، [[جيري جي بيماري]]، [[لبلبي جي بيماري]]، [[پِت جي ٿيلهي]] ۽ [[پِت جي نلي]] جون بيماريون شامل آهن؛ آنڊن جي بيمارين ۾ [[آنڊن جي سوزش]]، [[سيليئڪ بيماري]]، [[ڊائيورٽيڪولائٽس]] ۽ [[چڙچڙي آنڊي جي سنڊروم]] شامل آهن.
===معائنو===
هاضمي واري نالي جي عضون جي جاچ لاءِ مختلف [[طبي طريقيڪار]] استعمال ڪري سگهجن ٿا. انهن ۾ [[اينڊوسڪوپي]]، [[ڪولونوسڪوپي]]، [[سگمائيڊوسڪوپي]]، [[اينٽيروسڪوپي]]، [[کاڌي جي نلي، معدي ۽ ٻارهن آڱري آنڊي جي اينڊوسڪوپي]] ۽ [[مجازي ڪولونوسڪوپي]] شامل آهن. ان کان سواءِ ڪيتريون ئي [[طبي عڪس نگاري]] جون ٽيڪنيڪون پڻ استعمال ڪري سگهجن ٿيون. [[پيٽ جو معائنو|پيٽ جي معائني]] ۾ مٿاڇري جون جسماني نشانيون اهم هونديون آهن.
====مٿاڇري جون نشانيون====
[[File:Surface projections of the organs of the trunk.png|thumb|[[ڌڙ]] جي عضون جون مٿاڇري واريون پروجيڪشنون، جن مان عضون جا هنڌ گهڻو ڪري [[مهره|مهرن]] جي سطحن، [[پاسراٽي|پاسراٽين]] ۽ [[ايليم (هڏي)|ايليم]] مان ڪڍيا ويندا آهن]]
وچين لڪير ۾ مٿي [[زائيفائيڊ عمل]] کان هيٺ [[عاني جوڙ]] تائين هڪ هلڪي کاهي پکڙيل هوندي آهي، جيڪا پيٽ جي ڀت ۾ [[اڇي لڪير (پيٽ)|اڇي لڪير]] جي نمائندگي ڪري ٿي. ان جي لڳ ڀڳ وچ تي امبليڪس يا [[دن]] هوندو آهي. اڇي لڪير جي ٻنهي پاسن تي [[سڌو پيٽ وارو ڏورو]] ڏوريدار ماڻهن ۾ نمايان نظر ايندو آهي. انهن ڏورن جو خاڪو ٽي يا وڌيڪ آڏين کاهين سبب ٽٽل نظر ايندو آهي، جيڪي [[ٽينڊني ڇيڄ|ٽينڊني ڇيڄن]] کي ظاهر ڪن ٿيون. عام طور هڪ زائيفائيڊ عمل وٽ، هڪ دن وٽ، ۽ هڪ انهن ٻنهي جي وچ ۾ هوندي آهي. اڇي لڪير ۽ ٽينڊني ڇيڄن جي گڏجڻ سان پيٽ جو اهو ”سڪس پيڪ“ ٺهي ٿو، جنهن جي گهڻا ماڻهو خواهش ڪندا آهن.
پيٽ جي مٿين پاسي واري حد سبڪاسٽل ڪنارو آهي (''[[سبڪاسٽل سطح]]'' تي يا ان جي ويجهو)، جيڪو [[ڪوڙي پاسراٽي|ڪوڙين پاسراٽين]] (8، 9، 10) جي ڪارٽليجن جي هڪ ٻئي سان ملڻ سان ٺهي ٿو. هيٺين پاسي واري حد [[ايليم (هڏي)|ايليم]] جي اڳئين چوٽي ۽ [[پوپارٽ جو لِگامينٽ]] آهي، جيڪو ايليم جي اڳئين مٿئين ڪنڊي کان [[عاني هڏي|عاني هڏي]] جي ڪنڊي تائين هلندو آهي. اهي هيٺيون حدون ڏسڻ ۾ ايندڙ کاهين سان نشان لڳل هونديون آهن. ٻنهي پاسن تي عاني ڪنڊن کان ٿورو مٿي ٻاهريان پيٽ وارا ڇلا هوندا آهن، جيڪي پيٽ جي ڏوريدار ڀت ۾ اهڙا کول آهن، جن مان مرد ۾ [[نطفي ڏوري]] نڪري ٿي، ۽ جن مان [[انگيوئنل هرنيا]] ڦاٽي ٻاهر اچي سگهي ٿو.
پيٽ جي اندروني مواد جي هنڌ کي سمجهڻ جو هڪ طريقو ٽي افقي ۽ ٻه عمودي لڪيرون ڪڍڻ آهي.
=====افقي لڪيرون=====
[[File:Gray1225.png|thumb|پيٽ جو اڳيون حصو، جنهن ۾ ٻارهن آڱري آنڊي، لبلبي ۽ بُڪين لاءِ نشان ڏيکاريل آهن]]
* انهن مان سڀ کان مٿين [[ٽرانس پائلورڪ لڪير]] سي. ايڊيسن جي آهي، جيڪا [[سُپرااسٽرنل کاهي]] ۽ عاني جوڙ جي مٿئين حصي جي وچ تي واقع هوندي آهي، ۽ اڪثر معدي جي پائلورڪ کول کي وچين لڪير کان هڪ انچ ساڄي پاسي ڪٽيندي آهي. هر [[بُڪيو|بُڪي]] جو [[بُڪي جو هائلم|هائلم]] ان کان ٿورو هيٺ هوندو آهي، جڏهن ته ان جو کاٻو ڇيڙو لڳ ڀڳ [[تري]] جي هيٺين حد کي ڇهندو آهي. اها پٺيان پهرين چيلهي واري مهره سان مطابقت رکي ٿي.
* ٻي لڪير ''[[سبڪاسٽل لڪير]]'' آهي، جيڪا [[سبڪاسٽل ڪمان]] ([[ڏهين پاسراٽي]]) جي سڀ کان هيٺين نقطي کان ڪڍي ويندي آهي. اها ٽئين چيلهي واري مهره جي مٿئين حصي سان مطابقت رکي ٿي، ۽ دن کان لڳ ڀڳ هڪ انچ مٿي هوندي آهي. اها لڳ ڀڳ [[آڏو وڏو آنڊو]]، بُڪين جا هيٺيان ڇيڙا، ۽ [[ٻارهن آڱري آنڊو|ٻارهن آڱري آنڊي]] جي آڏي (ٽئين) حصي جي مٿئين حد ظاهر ڪري ٿي.
* ٽئين لڪير کي ''[[انٽرٽيوبرڪيولر لڪير]]'' چيو ويندو آهي، ۽ اها ٻن کُهريل [[ٽيوبرڪل (جسماني بناوت)|ٽيوبرڪلن]] جي وچ ۾ هلندي آهي، جيڪي ايليم جي چوٽي جي ٻاهرئين ڪناري تي اڳئين مٿئين ڪنڊي کان لڳ ڀڳ {{convert|2+1/2|in|mm|spell=in}} پري محسوس ڪري سگهجن ٿا. هيءَ لڪير پنجين چيلهي واري مهره جي جسم سان مطابقت رکي ٿي، ۽ [[ايليو-سيڪل والو]] مان يا ان کان ٿورو مٿي لنگهي ٿي، جتي [[ننڍو آنڊو]] [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] سان ملي ٿو.
=====عمودي لڪيرون=====
ٻه عمودي يا وچ-پوپارٽ لڪيرون هر پاسي اڳئين مٿئين ڪنڊي ۽ عاني جوڙ جي وچ واري نقطي کان عمودي طور مٿي پاسراٽي ڪناري تائين ڪڍيون وينديون آهن.
* ساڄي لڪير سڀ کان وڌيڪ ڪارائتي آهي، ڇاڪاڻتہ [[ايليو-سيڪل والو]] اتي واقع آهي، جتي اها انٽرٽيوبرڪيولر لڪير کي ڪٽي ٿي. [[اپينڊڪس (جسماني بناوت)|اپينڊڪس]] جو کول ان کان هڪ انچ هيٺ، [[ميڪ برني جو نقطو|ميڪ برني جي نقطي]] تي هوندو آهي. پنهنجي مٿئين حصي ۾ عمودي لڪير پاسراٽين جي هيٺين ڪناري، عام طور نائين پاسراٽي، وٽ ٽرانس پائلورڪ لڪير سان ملي ٿي، ۽ هتي [[پِت جي ٿيلهي]] واقع هوندي آهي.
* کاٻي وچ-پوپارٽ لڪير پنهنجي مٿئين ٽن چوٿائين حصي ۾ [[لهندڙ وڏو آنڊو|لهندڙ وڏي آنڊي]] جي اندرين ڪناري سان مطابقت رکي ٿي.
ساڄو سبڪاسٽل ڪنارو [[جيرو|جيري]] جي هيٺين حد سان مطابقت رکي ٿو، جڏهن ته ساڄو نپل ان جي مٿئين حد کان لڳ ڀڳ اڌ انچ مٿي هوندو آهي.
===چوٿايون ۽ علائقا===
[[File:Abdominal Quadrant Regions.jpg|thumb|upright=1.8|چوٿاين ۽ علائقن جو ڀيٽ وارو ڏيک]]
{{anchor|quadrants}}{{Main|پيٽ جون چوٿايون ۽ علائقا}}
ڪنهن عضوي يا بناوت جو هنڌ بيان ڪرڻ لاءِ پيٽ کي چوٿاين يا علائقن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. روايتي طور چوٿايون کاٻي مٿئين، کاٻي هيٺئين، ساڄي مٿئين ۽ ساڄي هيٺئين طور بيان ڪيون وينديون آهن.{{uncited|date=July 2019}} چوٿايون پيٽ جي سور جي هنڌ بيان ڪرڻ ۾ پڻ اڪثر استعمال ٿينديون آهن.<ref>{{Cite book|title=Human anatomy|last=Saladin|first=Kenneth|publisher=McGraw-Hill|year=2011|isbn=9780071222075|pages=14}}</ref>
پيٽ کي نون علائقن ۾ پڻ ورهائي سگهجي ٿو.
{| class="wikitable"
|-
| ساڄو هائيپوڪونڊريئڪ/[[هائيپوڪونڊريم]] || ايپيگيسٽرڪ/[[ايپيگيسٽريم]] || کاٻو هائيپوڪونڊريئڪ/هائيپوڪونڊريم
|-
| ساڄو چيلهي وارو/پاسو/[[ليٽس (جسماني بناوت)|ليٽس]]/پاسي وارو || [[دن وارو علائقو|دن وارو]] || کاٻو چيلهي وارو/پاسو/ليٽس/پاسي وارو
|-
| ساڄو [[ران جي پاڙ|انگيوئنل]]/[[ايليئڪ کڏ|ايليئڪ]] || [[هائيپوگيسٽريم|هائيپوگيسٽرڪ]]/سُپرا[[عاني]] || کاٻو انگيوئنل/ايليئڪ
|}
اهي اصطلاح "hypo" مان نڪتل آهن، جنهن جي معنيٰ "هيٺ" آهي، ۽ "epi" جي معنيٰ "مٿي" آهي، جڏهن ته "chondron" جي معنيٰ "ڪارٽليج" آهي (هن صورت ۾ پاسراٽي جي ڪارٽليج) ۽ "gaster" جي معنيٰ معدو آهي. "کاٻي" ۽ "ساڄي" جي ابتڙ ترتيب ڄاڻي واڻي آهي، ڇاڪاڻتہ جسماني بناوت جون نالاگذاريون [[معياري جسماني حالت|مريض جي پنهنجي ساڄي ۽ کاٻي]] کي ظاهر ڪن ٿيون.)
"ساڄي ايليئڪ کڏ" (RIF) [[اپينڊيسائٽس]] وارن مريضن ۾ سور ۽ ڇهڻ سان سور جو هڪ عام هنڌ آهي. هن کڏ جو نالو [[ڪُلهي جي هڏي]] جي هيٺ موجود [[ايليئڪ کڏ]] تي رکيو ويو آهي، تنهنڪري اهو ڪجهه حد تائين غيردقيق آهي. گهڻيون جسماني بناوتون، جيڪي هن علائقي ۾ سور ۽ ڇهڻ سان سور پيدا ڪنديون آهن، حقيقت ۾ ايليم جي کڏ ۾ موجود نه هونديون آهن. بهرحال، هي اصطلاح عام استعمال ۾ آهي.
==جانورن جي فائيلن ۽ طبقن ۾==
===ڪورڊيٽا===
{{see|ڪورڊيٽا}}
====کير پياريندڙ جانور====
{{see also|کير پياريندڙ جانورن جي ايناٽامي}}
ڪجهه کير پياريندڙ جانورن ۾ پيٽ جا عضوا انتهائي خاص بڻيل هوندا آهن. مثال طور، [[جڳالي جانور|جڳالي جانورن]] (کير پياريندڙ جانورن جو هڪ [[ذيلي سلسلو]]، جنهن ۾ [[ڍور]] ۽ [[رڍ]] شامل آهن) جو معدو چئن خانن ۾ ورهايل هوندو آهي: [[رومن]]، [[ريٽيڪولم (جسماني بناوت)|ريٽيڪولم]]، [[اوماسم]] ۽ [[ابوماسم]].<ref>"[http://www.answers.com/topic/ruminant Ruminant]." The Veterinary Dictionary. Elsevier, 2007. Retrieved 22 October 2007</ref>
===سنڌي پيرن وارا جاندار===
[[سنڌي پيرن وارا جاندار|سنڌي پيرن وارن جاندارن]] ۾ پيٽ مٿين تختين جي هڪ سلسلي مان ٺهيل هوندو آهي، جن کي [[ٽرگائٽ]] چيو ويندو آهي، ۽ هيٺين تختين مان، جن کي [[اسٽرنائٽ]] چيو ويندو آهي؛ سڄو حصو هڪ سخت پر ڇڪجڻ لائق جهليءَ سان گڏ رکيل هوندو آهي.
====جيت====
[[File:Abdomen-head-thorax-en.svg|thumb|انساني مرد ۽ [[چيلي]] جي [[هم رخي ارتقا|مشابه]] مجموعي [[مورفولوجي (حياتيات)|مورفولوجيون]]]]
[[File:Scheme ant worker anatomy-en.svg|thumb|مزدور چيلي ۾، پيٽ [[پروپوڊيم]] تي ٻڌل هوندو آهي، جيڪو [[جيت جي مورفولوجي#ڇاتي|ڇاتي]] سان مليو هوندو آهي، ۽ [[ميٽاسوما]]، جيڪو پاڻ تنگ [[پيٽِيول (جيتن جي ايناٽامي)|پيٽيول]] ۽ ڦوڪيل [[گيسٽر (جيتن جي ايناٽامي)|گيسٽر]] ۾ ورهايل هوندو آهي.]]
[[جيت|جيتن]] ۾ پيٽ، جيت جو هاضمي وارو نالو ۽ توليدي عضوا رکي ٿو. اهو جيتن جي گهڻن سلسلن ۾ يارهن حصن تي مشتمل هوندو آهي، جيتوڻيڪ گهڻن اعليٰ سلسلن جي بالغن ۾ يارهون حصو موجود نه هوندو آهي. انهن حصن جو انگ جنس کان جنس تائين بدلجي ٿو، ۽ عام [[ماکيءَ جي مک]] ۾ ڏسڻ ۾ ايندڙ حصن جو انگ گهٽجي رڳو ست ٿي وڃي ٿو. [[ڪوليمبولا]] (اسپرنگ ٽيلز) ۾ پيٽ ۾ رڳو ڇهه حصا هوندا آهن.
پيٽ ڪڏهن ڪڏهن گهڻو بدلجي ويندو آهي. [[اپوڪريٽا]] (مکيون، چيونٽيون ۽ واسپس) ۾ پيٽ جو پهريون حصو [[ڇاتي (جيتن جي ايناٽامي)|ڇاتي]] سان ملي ويندو آهي ۽ ان کي [[پروپوڊيم]] چيو ويندو آهي. [[چيلي|چيونٽين]] ۾ ٻيو حصو تنگ [[پيٽِيول (جيتن جي ايناٽامي)|پيٽيول]] ٺاهيندو آهي. ڪجهه چيونٽين ۾ هڪ اضافي [[پوسٽ پيٽيول]] حصو هوندو آهي، ۽ باقي حصا ڦوڪيل [[گيسٽر (جيتن جي ايناٽامي)|گيسٽر]] ٺاهيندا آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.desertants.org/indexpages/terminology.html |title=Glossary of Descriptive Terminology |publisher=Desertants.org |access-date=2013-07-08 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517144322/http://www.desertants.org/indexpages/terminology.html |archive-date=17 May 2013 }}</ref> پيٽيول ۽ گيسٽر (پيٽ جا ٻيا ۽ ان کان پوءِ وارا حصا) گڏيل طور [[ميٽاسوما]] سڏبا آهن.
ٻين سنڌي پيرن وارن جاندارن جي ابتڙ، بالغ صورت ۾ جيتن جي پيٽ تي ٽنگون نه هونديون آهن، جيتوڻيڪ [[پروٽورا]] ۾ پيٽ جي پهرين ٽن حصن تي ابتدائي ٽنگ جهڙا عضوا هوندا آهن، ۽ [[آرڪيوگناٿا]] ۾ ننڍا، ڳنڍيل "اسٽائلي" هوندا آهن، جن کي ڪڏهن ڪڏهن ابتدائي عضوا سمجهيو ويندو آهي. [[ليپيڊوپٽيرا]] ۽ [[سمفائٽا]] (سا فلائيز) سميت ڪيترن ئي لاروا وارن جيتن ۾ پيٽ جي حصن تي گوشتالا عضوا هوندا آهن، جن کي [[پرو ليگ]] چيو ويندو آهي (انهن جي وڌيڪ ڄاتل ڇاتي وارين ٽنگن سان گڏ)، جيڪي هلندي وقت کين ٻوٽن جي پنن جي ڪنارن کي پڪڙڻ جي اجازت ڏين ٿا.
====اريڪنڊا====
[[اريڪنڊا]] (ڪوريئڙا، وڇون ۽ سندن ويجها جاندار) ۾ "پيٽ" جو اصطلاح "[[اوپيسٿوسوما]]" ("پويون جسم") سان بدلائي استعمال ڪيو ويندو آهي، جيڪو جسم جو اهو حصو آهي، جيڪو ٽنگن ۽ مٿي واري حصي (پروسوما يا [[مٿو-ڇاتي]]) کان پٺيان هوندو آهي.
==پڻ ڏسو==
{{Anatomy-terms}}
* [[پيٽ جي چرٻي]]
==حوالا==
{{Reflist}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wiktionary}}
* {{cite Collier's|wstitle=Abdomen |short=x}}
*{{Commonscatinline}}
{{Human regional anatomy |state=expanded}}
{{Abdominopelvic cavity}}
{{Authority control}}
[[زمرو:پيٽ| ]]
[[زمرو:جانورن جي ايناٽامي]]
[[زمرو:انساني ايناٽامي]]
aer6ahrn4g4rq5f8011hmfa293dxyui
392015
392014
2026-07-07T13:51:05Z
Intisar Ali
8681
/* */
392015
wikitext
text/x-wiki
{{short description|سيني ۽ ڪُلهن جي وچ ۾ جسم جو حصو}}
{{Infobox anatomy
| Name= پيٽ
| Latin= abdomen
| Greek= ἦτρον
| Image= Abdomen-periumbilical region.png
| Image2 = Anatomy Abdomen Tiesworks.jpg
| Caption2 = انساني مرد جو پيٽ ۽ اهي عضوا، جيڪي ان جي مٿاڇري هيٺان موجود هوندا آهن
| Origin =
| Blood =
| Nerve =
| Action = ڌڙ جي چرپر ۽ سهارو<br />ساهه کڻڻ ۾ مدد<br />اندروني عضون جي حفاظت<br />جسماني بيهڪ لاءِ سهارو
| Antagonist=
}}
'''پيٽ''' (فقاريات ۾ '''بطن''' يا '''معدو''' پڻ<ref>{{Cite web |date=2025-04-27 |title=Thesaurus results for abdomen |url=https://dictionary.cambridge.org/thesaurus/abdomen |access-date=2025-04-27 |website=dictionary.cambridge.org |language=en}}</ref>، يا سنڌي پيرن وارن جاندارن ۾ '''ميٽاسوما''') انسانن ۽ ٻين [[فقاري جاندار|فقاري جاندارن]] ۾ [[ڌڙ]] جو [[ڇاتي]] (سينو) ۽ [[ڪُلهو|ڪُلهن]] جي وچ وارو اڳيون حصو آهي. پيٽ جي والاريل حصي کي [[پيٽ جي کوپي]] چيو ويندو آهي. [[سنڌي پيرن وارا جاندار|سنڌي پيرن وارن جاندارن]] ۾، اهو جسم جو [[پويون (جسماني بناوت)|پويون]] [[ٽيگما (حياتيات)|ٽيگما]] آهي؛ جيڪو ڇاتي يا [[مٿو-ڇاتي]] کان پوءِ هوندو آهي.<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/abdomen Abdomen]. Dictionary.com. The American Heritage Dictionary of the English Language, 4th Edition. Retrieved 22 October 2007</ref>
انسانن ۾ پيٽ، [[ڇاتيءَ جو پردو|ڇاتيءَ جي پردي]] وٽ ڇاتيءَ کان شروع ٿي [[ڪُلهو|ڪُلهن]] وٽ [[ڪُلهي جي ڪناري]] تائين پکڙيل هوندو آهي. ڪُلهي جي ڪناري [[چيلهه-سيڪرمي جوڙ]] ([[چيلهه جا مهره|L5]] ۽ [[مهره#سيڪرم|S1]] جي وچ واري [[مهرن وچ واري ڊسڪ]]) کان [[عاني جوڙ]] تائين پکڙيل هوندي آهي ۽ [[ڪُلهي جي داخلي منهن]] جي ڪناري بڻجي ٿي. هن داخلي منهن جي مٿان ۽ ڇاتيءَ جي پردي جي هيٺان واري جاءِ کي پيٽ جي کوپي چيو ويندو آهي. پيٽ جي کوپي جي حد اڳيان [[پيٽ جي ڀت]] ۽ پٺيان پيريٽونيم جي مٿاڇري سان ٺهندي آهي.
فقاري جاندارن ۾ پيٽ هڪ وڏي [[جسماني کوپي]] آهي، جيڪا اڳيان ۽ پاسن کان پيٽ جي ڏورن ۽ پٺيان [[ڪرنگهي جي هڏي]] جي هڪ حصي سان گهيريل هوندي آهي. هيٺيون پاسراٽيون پڻ اڳين ۽ پاسي وارين ڀتين کي گهيري سگهن ٿيون. پيٽ جي کوپي، ڪُلهي جي کوپي سان لاڳيتي ۽ ان جي مٿان هوندي آهي. اها پردي وسيلي [[ڇاتيءَ جي کوپي]] سان ڳنڍيل هوندي آهي. [[شه رڳ]]، [[هيٺين وڏي نس]] ۽ [[کاڌي جي نلي]] جهڙيون بناوتون پردي مان لنگهن ٿيون. پيٽ ۽ ڪُلهي جون ٻئي کوپيون هڪ سيرسي جهليءَ سان ڍڪيل هونديون آهن، جنهن کي [[ڀتي پيريٽونيم]] چيو ويندو آهي. هيءَ جهلي عضون کي ڍڪيندڙ [[عضوي پيريٽونيم]] سان لاڳيتي هوندي آهي.<ref>[http://www.answers.com/topic/peritoneum Peritoneum]. The Veterinary Dictionary. Elsevier, 2007. Retrieved 22 October 2007</ref> فقاري جاندارن جي پيٽ ۾ ڪيترائي [[عضوو (جسماني بناوت)|عضوا]] هوندا آهن، جيڪي مثال طور [[هاضمي جو سرشتو|هاضمي جي سرشتي]]، [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] ۽ [[ڏورن جو سرشتو|ڏورن جي سرشتي]] سان واسطو رکن ٿا.
== مواد ==
{{Main|پيٽ جي کوپي}}{{See also|انساني جسم جي عضون جي فهرست}}
[[پيٽ جي کوپي]] ۾ [[هاضمي جو سرشتو|هاضمي جي سرشتي]] جا گهڻا عضوا موجود هوندا آهن، جن ۾ [[معدو]]، [[ننڍو آنڊو]] ۽ ان سان ڳنڍيل [[اپينڊڪس (جسماني بناوت)|اپينڊڪس]] سميت [[وڏو آنڊو (جسماني بناوت)|وڏو آنڊو]] شامل آهن. هاضمي جا ٻيا عضوا [[هاضمي جا مددگار عضوا]] سڏبا آهن، جن ۾ [[جيرو]]، ان سان ڳنڍيل [[پِت جي ٿيلهي]] ۽ [[لبلبو]] شامل آهن، ۽ اهي مختلف نالين وسيلي سرشتي جي باقي حصن سان رابطو رکن ٿا. [[تري]] ۽ [[پيشابي سرشتو|پيشابي سرشتي]] جا عضوا، جن ۾ [[بُڪيو|بُڪيا]] ۽ [[ايڊرينل غدود]] شامل آهن، پڻ پيٽ اندر موجود هوندا آهن، ان سان گڏ [[شه رڳ]] ۽ [[وڏيون نسون|هيٺين وڏي نس]] سميت ڪيتريون ئي رت جون نليون پڻ هونديون آهن. [[پيشاب جي ٿيلهي]]، [[ڳڀيرڻ]]، [[فيلوپي نلي|فيلوپي نليون]] ۽ [[بيضو|بيضاڻيون]] پيٽ جا عضوا يا ڪُلهي جا عضوا سمجهي سگهجن ٿا. آخر ۾، پيٽ ۾ [[پيريٽونيم]] نالي هڪ وسيع جهلي موجود هوندي آهي. پيريٽونيم جو وڪڙ ڪجهه عضون کي مڪمل طور ڍڪي سگهي ٿو، جڏهن ته اهو عام طور پيٽ جي ڀت جي ويجهو رهندڙ عضون جي رڳو هڪ پاسي کي ڍڪي سگهي ٿو. ان کي [[پيريٽونيم پٺيان]] چيو ويندو آهي، ۽ بُڪين ۽ پيشاب نالين کي ''پيريٽونيم پٺيان'' عضوا چيو ويندو آهي.
{{gallery|align=center|noborder=yes|
|File:Sobo 1906 393.png|جيري جي ويجهو موجود مختلف عضون ۽ رت جي نلين جو ڏيک
|File:Gray1120.png|پٺيان کان ڏٺل پيٽ جي اندرين عضون ۽ وڏين رت جي نلين جا لاڳاپا
}}
== ڏورا ==
{{main|پيٽ جا ڏورا}}
{{Multiple image|direction=horizontal|align=right|image1=Grays Anatomy image392.png|caption1=''هينري گري (1825–1861ع). انساني جسم جي ايناٽامي''|image2=Example of a physically fit human male abdomen.jpg|width=225|height=225|caption2=هڪ [[مرد]] جو پيٽ}}
[[پيٽ جي ڀت]] ۾ ڏورن جا ٽي تهه هوندا آهن. ٻاهران کان اندر ڏانهن اهي آهن: [[ٻاهريون ترڇو ڏورو]]، [[اندريون ترڇو ڏورو]] ۽ [[آڏو پيٽ وارو ڏورو]].<ref name="EB">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |title=Abdominal cavity |edition=15th |year=2010 |volume=I: A-Ak – Bayes |location=Chicago, IL |isbn=978-1-59339-837-8 |pages=[https://archive.org/details/newencyclopaedia2009ency/page/19 19–20] |url-access=registration |url=https://archive.org/details/newencyclopaedia2009ency/page/19 }}</ref> اهي ٽيئي تهه [[ڪرنگهي جي هڏي]]، هيٺين پاسراٽين، [[ايليئڪ چوٽي]] ۽ [[عاني هڏي|عاني هڏيءَ]] جي وچ ۾ پکڙيل هوندا آهن. انهن جا سڀئي تاندورا وچين لڪير ڏانهن ملي، [[سڌي پيٽ واري ڏوري]] کي هڪ غلاف ۾ گهيرين ٿا ۽ پوءِ ٻئي پاسي [[اڇي لڪير (پيٽ)|اڇي لڪير]] وٽ پاڻ ۾ ملن ٿا. تاندورن جي هڪ ٻئي کي آرپار ڪرڻ سبب سگهه پيدا ٿئي ٿي، اهڙيءَ طرح [[ٻاهريون ترڇو ڏورو]] هيٺ ۽ اڳتي، [[اندريون ترڇو ڏورو]] مٿي ۽ اڳتي، ۽ آڏو پيٽ وارو ڏورو افقي نموني اڳتي هلندو آهي.<ref name="EB" />
[[آڏو پيٽ وارو ڏورو]] سنئون ۽ ٽڪنڊو هوندو آهي، جنهن جا تاندورا افقي نموني هلندا آهن. اهو اندرين ترڇي ڏوري ۽ هيٺ موجود [[آڏي فاشيا]] جي وچ ۾ هوندو آهي. اهو انگيوئنل لِگامينٽ، 7–12 پاسراٽين جي ڪارٽليج، ايليئڪ چوٽي ۽ ڇاتي-چيلهه فاشيا مان شروع ٿئي ٿو. اهو گڏيل ٽينڊن، [[زائيفائيڊ عمل]]، اڇي لڪير ۽ عاني چوٽيءَ ۾ داخل ٿئي ٿو.
[[سڌو پيٽ وارو ڏورو|سڌا پيٽ وارا ڏورا]] ڊگها ۽ سنوان هوندا آهن. ڏوري کي [[ٽينڊني ڇيڄ|ٽينڊني ڇيڄن]] نالي ٽي ريشيدار پٽيون آرپار ڪٽين ٿيون. سڌو پيٽ وارو ڏورو هڪ ٿلهي غلاف ۾ بند هوندو آهي، جيڪو جيئن مٿي بيان ڪيو ويو آهي، پيٽ جي پاسي واري ڀت جي ٽنهي ڏورن جي تاندورن مان ٺهندو آهي. اهي [[عاني هڏي]] کان شروع ٿين ٿا، اڇي لڪير جي ٻنهي پاسن کان پيٽ مٿان چڙهن ٿا ۽ پنجين، ڇهين ۽ ستين پاسراٽيءَ جي ڪارٽليجن ۾ داخل ٿين ٿا. [[ران جي پاڙ]] واري علائقي ۾ [[انگيوئنل نالي]] تهن مان لنگهندڙ هڪ رستو آهي. هن وٿي مان [[خصيو|خصيا]] ڀت مان هيٺ لهي سگهن ٿا ۽ عورتن ۾ [[ڳڀيرڻ]] مان ايندڙ ريشيدار ڏوري لنگهي ٿي. هيءَ اها جاءِ پڻ آهي، جتي ڪمزوري پيدا ٿي [[انگيوئنل هرنيا]] جو سبب بڻجي سگهي ٿي.<ref name="EB" />
[[پيراميڊيلس ڏورو]] ننڍو ۽ ٽڪنڊو هوندو آهي. اهو هيٺين پيٽ ۾ سڌي پيٽ واري ڏوري جي اڳيان واقع هوندو آهي. اهو عاني هڏيءَ کان شروع ٿي [[دن]] تائين اڌ رستي تي اڇي لڪير ۾ داخل ٿئي ٿو.
== ڪم ==
[[File:Abdominal Organs Anatomy.png|thumb|هڪ بالغ انساني مرد جي پيٽ جي عضون جي ايناٽامي]]
ڪم جي لحاظ کان، انساني پيٽ اها جاءِ آهي، جتي هاضمي واري نالي جو گهڻو حصو موجود هوندو آهي، تنهنڪري کاڌي جو گهڻو جذب ۽ هاضمو هتي ٿيندو آهي. پيٽ اندر هاضمي واري نالي ۾ هيٺين [[کاڌي جي نلي]]، [[معدو]]، [[ٻارهن آڱري آنڊو]]، [[جيجنم]]، [[ايليم]]، [[سيڪم]] ۽ [[ڪيڙي جهڙو اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[چڙهندڙ وڏو آنڊو|چڙهندڙ]]، [[آڏو وڏو آنڊو|آڏو]] ۽ [[لهندڙ وڏو آنڊو|لهندڙ وڏا آنڊا]]، [[سگمائيڊ وڏو آنڊو]] ۽ [[مقعدي آنڊو]] شامل آهن. پيٽ اندر موجود ٻين اهم عضون ۾ [[جيرو]]، [[بُڪيو|بُڪيا]]، [[لبلبو]] ۽ [[تري]] شامل آهن.
[[پيٽ جي ڀت]] کي پويان (پٺي)، پاسي وارين (پاسن) ۽ اڳين (اڳيان) ڀتين ۾ ورهايو ويندو آهي.
===چرپر، ساهه کڻڻ ۽ ٻيا ڪم===
پيٽ جي ڏورن جا مختلف اهم ڪم آهن. اهي [[ساهه کڻڻ جا ڏورا|ساهه ٻاهر ڪڍڻ وارن ڏورن]] طور [[زور سان ساهه ٻاهر ڪڍڻ]] دوران ساهه کڻڻ جي عمل ۾ مدد ڪن ٿا. ان کان سواءِ، اهي ڏورا اندروني عضون جي حفاظت ڪن ٿا. وڌيڪ اهو ته، پٺيءَ جي ڏورن سان گڏ اهي جسماني بيهڪ لاءِ سهارو ڏين ٿا ۽ جسم جي شڪل جوڙڻ ۾ اهم آهن. جڏهن [[آوازي چير]] بند هجي ۽ [[ڇاتي]] ۽ [[ڪُلهو|ڪُلهن]] کي بيهاريو وڃي، تڏهن اهي [[کنگهه]]، [[پيشاب ڪرڻ]]، [[پاخانو ڪرڻ]]، [[ٻار ڄڻڻ]]، [[الٽي]] ۽ ڳائڻ جي عملن ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref name="EB" /> جڏهن ڪُلهن کي بيهاريو وڃي، تڏهن اهي ڌڙ جي اڳتي چرپر شروع ڪري سگهن ٿا. اهي [[حد کان وڌيڪ پٺتي ڇڪجڻ]] کي پڻ روڪين ٿا. جڏهن ڇاتيءَ کي بيهاريو وڃي، تڏهن اهي ڪُلهن کي مٿي ڇڪي سگهن ٿا ۽ آخرڪار ڪرنگهي جي هڏيءَ کي پاسي ڏانهن موڙي ۽ ڌڙ جي ڦيري ۾ مدد ڪري سگهن ٿا.<ref name="EB" />
===جسماني بيهڪ===
آڏو پيٽ وارو ڏورو سڀ کان اونهو ڏورو آهي؛ تنهنڪري ان کي ٻاهران ڇهي نٿو سگهجي. اهو جسم جي بيهڪ تي گهرو اثر وجهي سگهي ٿو. اندريان ترڇا ڏورا پڻ اونها آهن ۽ جسماني بيهڪ تي اثر وجهن ٿا. اهي ٻئي [[ڪرنگهي جي هڏي|ڪرنگهي]] جي ڦيري ۽ پاسي واري موڙ ۾ شامل آهن ۽ ڪرنگهي کي اڳيان کان موڙڻ ۽ سهارو ڏيڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا. ٻاهريان ترڇا ڏورا وڌيڪ مٿاڇري وارا آهن ۽ اهي پڻ ڪرنگهي جي ڦيري ۽ پاسي واري موڙ ۾ شامل آهن. اهي سڌي بيهڻ وقت ڪرنگهي کي مستحڪم پڻ رکن ٿا. سڌو پيٽ وارو ڏورو پيٽ جو سڀ کان مٿاڇري وارو ڏورو نه آهي. ٻاهرين ترڇن ڏورن کان پکڙيل ٽينڊني غلاف سڌي پيٽ واري ڏوري کي ڍڪي ٿو. سڌو پيٽ وارو ڏورو اهو ڏورو آهي، جنهن کي تمام گهڻي جسماني سگهه رکندڙ ماڻهو ”سڪس پيڪ“ پيٽ جي صورت ۾ ٺاهين ٿا، جيتوڻيڪ هر پاسي پنج عمودي حصا هوندا آهن. هيٺيان ٻه حصا عاني هڏيءَ جي بلڪل مٿان هوندا آهن ۽ عام طور نظر نه ايندا آهن. سڌي پيٽ واري ڏوري جو ڪم پٺيءَ کي اڳتي موڙڻ (فليڪشن) آهي. پيٽ جي ڏورن جو مُک ڪم مرڪزي نموني سُسڻ وقت ڪرنگهي کي اڳتي موڙڻ آهي.<ref name="B">{{cite web |url=http://backandneck.about.com/od/anatomyexplained/p/abdominalmuscle.htm |title=The Abdominal Muscle Group |access-date=2010-07-13 |archive-date=2015-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151226202250/http://backandneck.about.com/od/anatomyexplained/p/abdominalmuscle.htm |url-status=dead }}</ref>
==سماج ۽ ثقافت==
{{see also|پيٽ جو وچيون حصو|مقبول ثقافت ۾ دن}}
پيٽ جي ٻاهرين ڏيک بابت سماجي ۽ ثقافتي تصور سڄي دنيا ۾ مختلف اهميت رکن ٿا. سماج جي قسم موجب، [[ٿولهه|وڌيڪ وزن]] گهڻي خوراڪ سبب دولت ۽ مان مرتبي جي نشاني، يا ورزش جي کوٽ سبب خراب صحت جي علامت سمجهي سگهجي ٿو. ڪيترين ئي ثقافتن ۾ اگهاڙو پيٽ نمايان طور جنسي ڪشش سان ڳنڍيو ويندو آهي ۽ ان کي [[ڇاتين جو چير|ڇاتين جي چير]] جهڙي نموني ڏٺو ويندو آهي.
==ورزش==
{{main|پيٽ جي ورزش}}
[[File:Superman exercise, isometric back hyperextension (cropped).png|thumb|سپر مين ورزش، جنهن ۾ رڳو پيٽ (ويڙهيل ٽوال مٿان) تي توازن رکندي مٿيون ڌڙ ۽ ڪُلهو فرش کان مٿي کنيا ويندا آهن ۽ عضوا موڙيل رکبا آهن. هن ورزش جون ڪيتريون ئي صورتون آهن.<ref>{{cite book |last1=Terry |first1=Michael |last2=Goodman |first2=Paul |title=Hockey Anatomy |date=2019 |publisher=Human Kinetics |location=Champaign |isbn=978-1-4925-3588-1 |pages=74–75}}</ref>]]
ڪرنگهي کي سهارو ڏيڻ جا اهم جزا ۽ سٺي جسماني بيهڪ ۾ مددگار هئڻ سبب، پيٽ جي ڏورن کي پٺيءَ جي ڏورن سان گڏ صحيح نموني ورزش ڪرائڻ اهم آهي، ڇاڪاڻتہ جڏهن اهي ڪمزور يا حد کان وڌيڪ ڇڪيل هجن، تڏهن انهن ۾ سورناڪ ڇڪ ۽ [[زخم]] ٿي سگهن ٿا. صحيح نموني ورزش ڪرائڻ سان پيٽ جا ڏورا جسماني بيهڪ ۽ توازن کي بهتر ڪن ٿا، [[پٺيءَ جي سور]] جي دورن جو امڪان گهٽائين ٿا، پٺيءَ جي سور جي شدت گهٽائين ٿا،<ref>{{cite book |last1=Raj |first1=Joshua |title=A Guide to the Prevention and Treatment of Back Pain |date=2011 |publisher=Armour |location=Singapore |isbn=978-981-4305-32-7 |page=23}}</ref> زخمن کان بچائن ٿا،<ref>{{cite book |first1=Bill |last1=Reger-Nash |first2=Meredith |last2=Smith |first3=Gregory |last3=Juckett |title=Foundations of Wellness |date=2015 |publisher=Human Kinetics |isbn=978-1-4504-0200-2 |page=96}}</ref> پٺيءَ جي ڪجهه جراحتن کان بچڻ ۾ مدد ڪن ٿا ۽ پٺيءَ جي مسئلن يا ڪرنگهي جي جراحت کان پوءِ صحتيابيءَ ۾ مدد ڪن ٿا. مضبوط ٿيڻ سان پيٽ جا ڏورا لچڪ پڻ ڏين ٿا. پيٽ جي ڏورن کي سگهه ۽ جسماني تندرستيءَ جي ورزشن سان، ۽ سڄي جسم جي سگهه وڌائيندڙ طريقن جهڙوڪ [[پائليٽس]]،<ref>{{cite book |last1=Isacowitz |first1=Rael |title=Pilates |date=2014 |publisher=Human Kinetics |location=Champaign |isbn=978-1-4504-3416-4 |page=36 |edition=2}}</ref> [[ورزش طور يوگا|يوگا]]،<ref>{{cite book |last1=Swenson |first1=Doug |title=Power Yoga for Dummies |date=2001 |publisher=Wiley Publishers |location=Hoboken |chapter=Accumulating strong abs}}</ref> [[تائي چي]] ۽ [[هلڪي ڊوڙ]] جي مشق سان ڪم ڪرائي سگهجي ٿو.
==طبي اهميت==
[[پيٽ جي ٿولهه]] هڪ اهڙي حالت آهي، جنهن ۾ [[پيٽ جي چرٻي]] يا اندرين عضون واري چرٻي پيٽ جي عضون جي وچ ۾ حد کان وڌيڪ گڏ ٿي وڃي ٿي. ان جو واسطو [[دل جي بيماري]]، [[دمو]] ۽ [[قسم 2 ذيابيطس|قسم 2 ذيابيطس]] جي وڌيڪ خطري سان آهي.
[[پيٽ جو صدمو]] پيٽ تي لڳندڙ هڪ زخم آهي، جنهن ۾ پيٽ جي عضون کي نقصان پهچي سگهي ٿو. ان سان [[رت وهي وڃڻ|گهڻو رت وهي وڃڻ]] ۽ [[انفيڪشن]] جو خطرو لاڳاپيل هوندو آهي.<ref name="Jansen08">{{cite journal |vauthors=Jansen JO, Yule SR, Loudon MA |title=Investigation of blunt abdominal trauma |journal=BMJ |volume=336 |issue=7650 |pages=938–42 |date=April 2008 |pmid=18436949 |pmc=2335258 |doi=10.1136/bmj.39534.686192.80 }}</ref> هيٺين ڇاتيءَ تي زخم تري ۽ جيري کي پڻ نقصان پهچائي سگهي ٿو.<ref name="OxHandbookEM">{{cite book |last=Wyatt |first=Jonathon |url=https://archive.org/details/oxfordhandbookof0000unse_t9l0/page/346/mode/2up |title=Oxford Handbook of Emergency Medicine |author2=Illingworth, RN |author3=Graham, CA |author4=Clancy, MJ |author5=Robertson, CE |publisher=Oxford University Press |year=2006 |isbn=978-0-19-920607-0 |page=346 |url-access=registration}}</ref>
[[اندر ڌنسيل پيٽ]] اها حالت آهي، جنهن ۾ پيٽ اندر ڏانهن ڇڪيل هوندو آهي.<ref>{{cite book |title=Dorland's illustrated medical dictionary. |date=2012 |publisher=Saunders/Elsevier |location=Philadelphia |isbn=978-1-4160-6257-8 |page=2 |edition=32nd}}</ref> نئين ڄاول ٻار ۾ اهو [[پردي جو هرنيا]] ظاهر ڪري سگهي ٿو.<ref>{{cite book |author1=Durward, Heather |author2=Baston, Helen |title=Examination of the newborn: a practical guide |url=https://archive.org/details/examinationnewbo00bast_733 |url-access=limited |publisher=Routledge |location=New York |year=2001 |page=[https://archive.org/details/examinationnewbo00bast_733/page/n150 134] |isbn=978-0-415-19184-5 }}</ref> عام طور اهو [[غذائي کوٽ]] جي نشاندهي ڪري ٿو.<ref>{{cite book |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK420/ |title=Clinical Methods: The History, Physical, and Laboratory Examinations |author=Ferguson, Charles |year=1990 |editor1-last=Walker |editor1-first=HK |editor2-last=Hall |editor2-first=WD |editor3-last=Hurst |editor3-first=JW |chapter=Inspection, Auscultation, Palpation, and Percussion of the Abdomen |access-date=2013-11-27 |publisher=Butterworths |location=Boston |isbn=9780409900774 |edition=3rd}}</ref>
===بيماري===
{{Main|معدي ۽ آنڊن جي بيماري}}
ڪيتريون ئي [[معدي ۽ آنڊن جي بيماري|معدي ۽ آنڊن جون بيماريون]] پيٽ جي عضون کي متاثر ڪن ٿيون. انهن ۾ [[معدي جي بيماري]]، [[جيري جي بيماري]]، [[لبلبي جي بيماري]]، [[پِت جي ٿيلهي]] ۽ [[پِت جي نلي]] جون بيماريون شامل آهن؛ آنڊن جي بيمارين ۾ [[آنڊن جي سوزش]]، [[سيليئڪ بيماري]]، [[ڊائيورٽيڪولائٽس]] ۽ [[چڙچڙي آنڊي جي سنڊروم]] شامل آهن.
===معائنو===
هاضمي واري نالي جي عضون جي جاچ لاءِ مختلف [[طبي طريقيڪار]] استعمال ڪري سگهجن ٿا. انهن ۾ [[اينڊوسڪوپي]]، [[ڪولونوسڪوپي]]، [[سگمائيڊوسڪوپي]]، [[اينٽيروسڪوپي]]، [[کاڌي جي نلي، معدي ۽ ٻارهن آڱري آنڊي جي اينڊوسڪوپي]] ۽ [[مجازي ڪولونوسڪوپي]] شامل آهن. ان کان سواءِ ڪيتريون ئي [[طبي عڪس نگاري]] جون ٽيڪنيڪون پڻ استعمال ڪري سگهجن ٿيون. [[پيٽ جو معائنو|پيٽ جي معائني]] ۾ مٿاڇري جون جسماني نشانيون اهم هونديون آهن.
====مٿاڇري جون نشانيون====
[[File:Surface projections of the organs of the trunk.png|thumb|[[ڌڙ]] جي عضون جون مٿاڇري واريون پروجيڪشنون، جن مان عضون جا هنڌ گهڻو ڪري [[مهره|مهرن]] جي سطحن، [[پاسراٽي|پاسراٽين]] ۽ [[ايليم (هڏي)|ايليم]] مان ڪڍيا ويندا آهن]]
وچين لڪير ۾ مٿي [[زائيفائيڊ عمل]] کان هيٺ [[عاني جوڙ]] تائين هڪ هلڪي کاهي پکڙيل هوندي آهي، جيڪا پيٽ جي ڀت ۾ [[اڇي لڪير (پيٽ)|اڇي لڪير]] جي نمائندگي ڪري ٿي. ان جي لڳ ڀڳ وچ تي امبليڪس يا [[دن]] هوندو آهي. اڇي لڪير جي ٻنهي پاسن تي [[سڌو پيٽ وارو ڏورو]] ڏوريدار ماڻهن ۾ نمايان نظر ايندو آهي. انهن ڏورن جو خاڪو ٽي يا وڌيڪ آڏين کاهين سبب ٽٽل نظر ايندو آهي، جيڪي [[ٽينڊني ڇيڄ|ٽينڊني ڇيڄن]] کي ظاهر ڪن ٿيون. عام طور هڪ زائيفائيڊ عمل وٽ، هڪ دن وٽ، ۽ هڪ انهن ٻنهي جي وچ ۾ هوندي آهي. اڇي لڪير ۽ ٽينڊني ڇيڄن جي گڏجڻ سان پيٽ جو اهو ”سڪس پيڪ“ ٺهي ٿو، جنهن جي گهڻا ماڻهو خواهش ڪندا آهن.
پيٽ جي مٿين پاسي واري حد سبڪاسٽل ڪنارو آهي (''[[سبڪاسٽل سطح]]'' تي يا ان جي ويجهو)، جيڪو [[ڪوڙي پاسراٽي|ڪوڙين پاسراٽين]] (8، 9، 10) جي ڪارٽليجن جي هڪ ٻئي سان ملڻ سان ٺهي ٿو. هيٺين پاسي واري حد [[ايليم (هڏي)|ايليم]] جي اڳئين چوٽي ۽ [[پوپارٽ جو لِگامينٽ]] آهي، جيڪو ايليم جي اڳئين مٿئين ڪنڊي کان [[عاني هڏي|عاني هڏي]] جي ڪنڊي تائين هلندو آهي. اهي هيٺيون حدون ڏسڻ ۾ ايندڙ کاهين سان نشان لڳل هونديون آهن. ٻنهي پاسن تي عاني ڪنڊن کان ٿورو مٿي ٻاهريان پيٽ وارا ڇلا هوندا آهن، جيڪي پيٽ جي ڏوريدار ڀت ۾ اهڙا کول آهن، جن مان مرد ۾ [[نطفي ڏوري]] نڪري ٿي، ۽ جن مان [[انگيوئنل هرنيا]] ڦاٽي ٻاهر اچي سگهي ٿو.
پيٽ جي اندروني مواد جي هنڌ کي سمجهڻ جو هڪ طريقو ٽي افقي ۽ ٻه عمودي لڪيرون ڪڍڻ آهي.
=====افقي لڪيرون=====
[[File:Gray1225.png|thumb|پيٽ جو اڳيون حصو، جنهن ۾ ٻارهن آڱري آنڊي، لبلبي ۽ بُڪين لاءِ نشان ڏيکاريل آهن]]
* انهن مان سڀ کان مٿين [[ٽرانس پائلورڪ لڪير]] سي. ايڊيسن جي آهي، جيڪا [[سُپرااسٽرنل کاهي]] ۽ عاني جوڙ جي مٿئين حصي جي وچ تي واقع هوندي آهي، ۽ اڪثر معدي جي پائلورڪ کول کي وچين لڪير کان هڪ انچ ساڄي پاسي ڪٽيندي آهي. هر [[بُڪيو|بُڪي]] جو [[بُڪي جو هائلم|هائلم]] ان کان ٿورو هيٺ هوندو آهي، جڏهن ته ان جو کاٻو ڇيڙو لڳ ڀڳ [[تري]] جي هيٺين حد کي ڇهندو آهي. اها پٺيان پهرين چيلهي واري مهره سان مطابقت رکي ٿي.
* ٻي لڪير ''[[سبڪاسٽل لڪير]]'' آهي، جيڪا [[سبڪاسٽل ڪمان]] ([[ڏهين پاسراٽي]]) جي سڀ کان هيٺين نقطي کان ڪڍي ويندي آهي. اها ٽئين چيلهي واري مهره جي مٿئين حصي سان مطابقت رکي ٿي، ۽ دن کان لڳ ڀڳ هڪ انچ مٿي هوندي آهي. اها لڳ ڀڳ [[آڏو وڏو آنڊو]]، بُڪين جا هيٺيان ڇيڙا، ۽ [[ٻارهن آڱري آنڊو|ٻارهن آڱري آنڊي]] جي آڏي (ٽئين) حصي جي مٿئين حد ظاهر ڪري ٿي.
* ٽئين لڪير کي ''[[انٽرٽيوبرڪيولر لڪير]]'' چيو ويندو آهي، ۽ اها ٻن کُهريل [[ٽيوبرڪل (جسماني بناوت)|ٽيوبرڪلن]] جي وچ ۾ هلندي آهي، جيڪي ايليم جي چوٽي جي ٻاهرئين ڪناري تي اڳئين مٿئين ڪنڊي کان لڳ ڀڳ {{convert|2+1/2|in|mm|spell=in}} پري محسوس ڪري سگهجن ٿا. هيءَ لڪير پنجين چيلهي واري مهره جي جسم سان مطابقت رکي ٿي، ۽ [[ايليو-سيڪل والو]] مان يا ان کان ٿورو مٿي لنگهي ٿي، جتي [[ننڍو آنڊو]] [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] سان ملي ٿو.
=====عمودي لڪيرون=====
ٻه عمودي يا وچ-پوپارٽ لڪيرون هر پاسي اڳئين مٿئين ڪنڊي ۽ عاني جوڙ جي وچ واري نقطي کان عمودي طور مٿي پاسراٽي ڪناري تائين ڪڍيون وينديون آهن.
* ساڄي لڪير سڀ کان وڌيڪ ڪارائتي آهي، ڇاڪاڻتہ [[ايليو-سيڪل والو]] اتي واقع آهي، جتي اها انٽرٽيوبرڪيولر لڪير کي ڪٽي ٿي. [[اپينڊڪس (جسماني بناوت)|اپينڊڪس]] جو کول ان کان هڪ انچ هيٺ، [[ميڪ برني جو نقطو|ميڪ برني جي نقطي]] تي هوندو آهي. پنهنجي مٿئين حصي ۾ عمودي لڪير پاسراٽين جي هيٺين ڪناري، عام طور نائين پاسراٽي، وٽ ٽرانس پائلورڪ لڪير سان ملي ٿي، ۽ هتي [[پِت جي ٿيلهي]] واقع هوندي آهي.
* کاٻي وچ-پوپارٽ لڪير پنهنجي مٿئين ٽن چوٿائين حصي ۾ [[لهندڙ وڏو آنڊو|لهندڙ وڏي آنڊي]] جي اندرين ڪناري سان مطابقت رکي ٿي.
ساڄو سبڪاسٽل ڪنارو [[جيرو|جيري]] جي هيٺين حد سان مطابقت رکي ٿو، جڏهن ته ساڄو نپل ان جي مٿئين حد کان لڳ ڀڳ اڌ انچ مٿي هوندو آهي.
===چوٿايون ۽ علائقا===
[[File:Abdominal Quadrant Regions.jpg|thumb|upright=1.8|چوٿاين ۽ علائقن جو ڀيٽ وارو ڏيک]]
{{anchor|quadrants}}{{Main|پيٽ جون چوٿايون ۽ علائقا}}
ڪنهن عضوي يا بناوت جو هنڌ بيان ڪرڻ لاءِ پيٽ کي چوٿاين يا علائقن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. روايتي طور چوٿايون کاٻي مٿئين، کاٻي هيٺئين، ساڄي مٿئين ۽ ساڄي هيٺئين طور بيان ڪيون وينديون آهن.{{uncited|date=July 2019}} چوٿايون پيٽ جي سور جي هنڌ بيان ڪرڻ ۾ پڻ اڪثر استعمال ٿينديون آهن.<ref>{{Cite book|title=Human anatomy|last=Saladin|first=Kenneth|publisher=McGraw-Hill|year=2011|isbn=9780071222075|pages=14}}</ref>
پيٽ کي نون علائقن ۾ پڻ ورهائي سگهجي ٿو.
{| class="wikitable"
|-
| ساڄو هائيپوڪونڊريئڪ/[[هائيپوڪونڊريم]] || ايپيگيسٽرڪ/[[ايپيگيسٽريم]] || کاٻو هائيپوڪونڊريئڪ/هائيپوڪونڊريم
|-
| ساڄو چيلهي وارو/پاسو/[[ليٽس (جسماني بناوت)|ليٽس]]/پاسي وارو || [[دن وارو علائقو|دن وارو]] || کاٻو چيلهي وارو/پاسو/ليٽس/پاسي وارو
|-
| ساڄو [[ران جي پاڙ|انگيوئنل]]/[[ايليئڪ کڏ|ايليئڪ]] || [[هائيپوگيسٽريم|هائيپوگيسٽرڪ]]/سُپرا[[عاني]] || کاٻو انگيوئنل/ايليئڪ
|}
اهي اصطلاح "hypo" مان نڪتل آهن، جنهن جي معنيٰ "هيٺ" آهي، ۽ "epi" جي معنيٰ "مٿي" آهي، جڏهن ته "chondron" جي معنيٰ "ڪارٽليج" آهي (هن صورت ۾ پاسراٽي جي ڪارٽليج) ۽ "gaster" جي معنيٰ معدو آهي. "کاٻي" ۽ "ساڄي" جي ابتڙ ترتيب ڄاڻي واڻي آهي، ڇاڪاڻتہ جسماني بناوت جون نالاگذاريون [[معياري جسماني حالت|مريض جي پنهنجي ساڄي ۽ کاٻي]] کي ظاهر ڪن ٿيون.)
"ساڄي ايليئڪ کڏ" (RIF) [[اپينڊيسائٽس]] وارن مريضن ۾ سور ۽ ڇهڻ سان سور جو هڪ عام هنڌ آهي. هن کڏ جو نالو [[ڪُلهي جي هڏي]] جي هيٺ موجود [[ايليئڪ کڏ]] تي رکيو ويو آهي، تنهنڪري اهو ڪجهه حد تائين غيردقيق آهي. گهڻيون جسماني بناوتون، جيڪي هن علائقي ۾ سور ۽ ڇهڻ سان سور پيدا ڪنديون آهن، حقيقت ۾ ايليم جي کڏ ۾ موجود نه هونديون آهن. بهرحال، هي اصطلاح عام استعمال ۾ آهي.
==جانورن جي فائيلن ۽ طبقن ۾==
===ڪورڊيٽا===
{{see|ڪورڊيٽا}}
====کير پياريندڙ جانور====
{{see also|کير پياريندڙ جانورن جي ايناٽامي}}
ڪجهه کير پياريندڙ جانورن ۾ پيٽ جا عضوا انتهائي خاص بڻيل هوندا آهن. مثال طور، [[جڳالي جانور|جڳالي جانورن]] (کير پياريندڙ جانورن جو هڪ [[ذيلي سلسلو]]، جنهن ۾ [[ڍور]] ۽ [[رڍ]] شامل آهن) جو معدو چئن خانن ۾ ورهايل هوندو آهي: [[رومن]]، [[ريٽيڪولم (جسماني بناوت)|ريٽيڪولم]]، [[اوماسم]] ۽ [[ابوماسم]].<ref>"[http://www.answers.com/topic/ruminant Ruminant]." The Veterinary Dictionary. Elsevier, 2007. Retrieved 22 October 2007</ref>
===سنڌي پيرن وارا جاندار===
[[سنڌي پيرن وارا جاندار|سنڌي پيرن وارن جاندارن]] ۾ پيٽ مٿين تختين جي هڪ سلسلي مان ٺهيل هوندو آهي، جن کي [[ٽرگائٽ]] چيو ويندو آهي، ۽ هيٺين تختين مان، جن کي [[اسٽرنائٽ]] چيو ويندو آهي؛ سڄو حصو هڪ سخت پر ڇڪجڻ لائق جهليءَ سان گڏ رکيل هوندو آهي.
====جيت====
[[File:Abdomen-head-thorax-en.svg|thumb|انساني مرد ۽ [[چيلي]] جي [[هم رخي ارتقا|مشابه]] مجموعي [[مورفولوجي (حياتيات)|مورفولوجيون]]]]
[[File:Scheme ant worker anatomy-en.svg|thumb|مزدور چيلي ۾، پيٽ [[پروپوڊيم]] تي ٻڌل هوندو آهي، جيڪو [[جيت جي مورفولوجي#ڇاتي|ڇاتي]] سان مليو هوندو آهي، ۽ [[ميٽاسوما]]، جيڪو پاڻ تنگ [[پيٽِيول (جيتن جي ايناٽامي)|پيٽيول]] ۽ ڦوڪيل [[گيسٽر (جيتن جي ايناٽامي)|گيسٽر]] ۾ ورهايل هوندو آهي.]]
[[جيت|جيتن]] ۾ پيٽ، جيت جو هاضمي وارو نالو ۽ توليدي عضوا رکي ٿو. اهو جيتن جي گهڻن سلسلن ۾ يارهن حصن تي مشتمل هوندو آهي، جيتوڻيڪ گهڻن اعليٰ سلسلن جي بالغن ۾ يارهون حصو موجود نه هوندو آهي. انهن حصن جو انگ جنس کان جنس تائين بدلجي ٿو، ۽ عام [[ماکيءَ جي مک]] ۾ ڏسڻ ۾ ايندڙ حصن جو انگ گهٽجي رڳو ست ٿي وڃي ٿو. [[ڪوليمبولا]] (اسپرنگ ٽيلز) ۾ پيٽ ۾ رڳو ڇهه حصا هوندا آهن.
پيٽ ڪڏهن ڪڏهن گهڻو بدلجي ويندو آهي. [[اپوڪريٽا]] (مکيون، چيونٽيون ۽ واسپس) ۾ پيٽ جو پهريون حصو [[ڇاتي (جيتن جي ايناٽامي)|ڇاتي]] سان ملي ويندو آهي ۽ ان کي [[پروپوڊيم]] چيو ويندو آهي. [[چيلي|چيونٽين]] ۾ ٻيو حصو تنگ [[پيٽِيول (جيتن جي ايناٽامي)|پيٽيول]] ٺاهيندو آهي. ڪجهه چيونٽين ۾ هڪ اضافي [[پوسٽ پيٽيول]] حصو هوندو آهي، ۽ باقي حصا ڦوڪيل [[گيسٽر (جيتن جي ايناٽامي)|گيسٽر]] ٺاهيندا آهن.<ref>{{cite web |url=http://www.desertants.org/indexpages/terminology.html |title=Glossary of Descriptive Terminology |publisher=Desertants.org |access-date=2013-07-08 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517144322/http://www.desertants.org/indexpages/terminology.html |archive-date=17 May 2013 }}</ref> پيٽيول ۽ گيسٽر (پيٽ جا ٻيا ۽ ان کان پوءِ وارا حصا) گڏيل طور [[ميٽاسوما]] سڏبا آهن.
ٻين سنڌي پيرن وارن جاندارن جي ابتڙ، بالغ صورت ۾ جيتن جي پيٽ تي ٽنگون نه هونديون آهن، جيتوڻيڪ [[پروٽورا]] ۾ پيٽ جي پهرين ٽن حصن تي ابتدائي ٽنگ جهڙا عضوا هوندا آهن، ۽ [[آرڪيوگناٿا]] ۾ ننڍا، ڳنڍيل "اسٽائلي" هوندا آهن، جن کي ڪڏهن ڪڏهن ابتدائي عضوا سمجهيو ويندو آهي. [[ليپيڊوپٽيرا]] ۽ [[سمفائٽا]] (سا فلائيز) سميت ڪيترن ئي لاروا وارن جيتن ۾ پيٽ جي حصن تي گوشتالا عضوا هوندا آهن، جن کي [[پرو ليگ]] چيو ويندو آهي (انهن جي وڌيڪ ڄاتل ڇاتي وارين ٽنگن سان گڏ)، جيڪي هلندي وقت کين ٻوٽن جي پنن جي ڪنارن کي پڪڙڻ جي اجازت ڏين ٿا.
====اريڪنڊا====
[[اريڪنڊا]] (ڪوريئڙا، وڇون ۽ سندن ويجها جاندار) ۾ "پيٽ" جو اصطلاح "[[اوپيسٿوسوما]]" ("پويون جسم") سان بدلائي استعمال ڪيو ويندو آهي، جيڪو جسم جو اهو حصو آهي، جيڪو ٽنگن ۽ مٿي واري حصي (پروسوما يا [[مٿو-ڇاتي]]) کان پٺيان هوندو آهي.
==پڻ ڏسو==
{{Anatomy-terms}}
* [[پيٽ جي چرٻي]]
==حوالا==
{{Reflist}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wiktionary}}
* {{cite Collier's|wstitle=Abdomen |short=x}}
*{{Commonscatinline}}
{{Human regional anatomy |state=expanded}}
{{Abdominopelvic cavity}}
{{Authority control}}
[[زمرو:پيٽ| ]]
[[زمرو:جانورن جي ايناٽامي]]
[[زمرو:انساني ايناٽامي]]
i0b61w97hr1788w7ntxap94gnzmn95t
زمرو:گريناڊا
14
94880
392205
371194
2026-07-08T11:54:54Z
Ibne maryam
17680
/* */
392205
wikitext
text/x-wiki
[[زمرو:گريٽر اينٽيلس]]
[[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
sx5faqglkxd12wlud9enqogfq97w6kn
فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع
0
98394
392000
391999
2026-07-07T12:02:25Z
Ibne maryam
17680
392000
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|International men's soccer tournament in North America}}
{{Redirect|2026 World Cup|other competitions of that name|2026 World Cup (disambiguation)}}
{{Protection padlock|small=yes}}
{{Use American English|date=May 2024}}
{{Infobox cricket tournament
| year = 2026
| tourney_name = FIFA World Cup
| other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}
| image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| size = 250x250px
| alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy
<!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.-->
| country = Canada
| country2 = Mexico
| country3 = United States
| dates = June 11 – July 19
| num_teams = 48
| confederations = 6
| venues = 16
| cities = 16
| champion =
| count =
| second =
| third =
| fourth =
| matches = <!--{{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}}-->
| goals = <!--{{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}}-->
| attendance = <!--{{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}}-->
| top_scorer = <!--{{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}}-->
| player =
| goalkeeper =
| young_player =
| fair_play =
| prevseason = [[2022 FIFA World Cup|2022]]
| nextseason = ''[[2030 FIFA World Cup|2030]]''
| updated =
}}
[[File:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|thumb|
|[[ميڪسيڪو]] ۾ اسٽاڊيو ايزٽيڪا فٽبال اسٽيڊيم، [[ميڪسيڪو شهر]]]]
'''2026ع فيفا ورلڊ ڪپ''' (Fifa World Cup 2026) فيفا ورلڊ ڪپ جو 23هون ايڊيشن هوندو، جيڪو چار سالن ۾ ٿيندڙ بين الاقوامي مردن جي [[ايسوسيئيشن فٽبال]] چيمپئن شپ آهي جنهن ۾ [[ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن|فيفا]] جي ميمبر ايسوسيئيشن جي قومي ٽيمون حصو وٺنديون آهن. هي ٽورنامينٽ 11 جون، 2026ع کان 19 جولاءِ، 2026ع تائين ٿيندو.<ref name="Schedule">{{حوالو ويب|date=February 4, 2024|quote=February 4, 2024|archivedate=February 5, 2024}}</ref> ان جي ميزباني گڏيل طور تي اتر آمريڪا جا 16 شهر ڪندا ([[آمريڪا]] ۾ 11، [[ميڪسيڪو]] ۾ 3 ۽ [[ڪينيڊا]] ۾ 2). هي ٽورنامينٽ پهريون فيفا ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو ٽن ملڪن جي ميزباني ۾ هوندو ۽ جنهن ۾ پهرين ڀيرا 48 ٽيمون شامل هونديون (سال 2022ع ۾ 32 ٽيمون هيون).
[[ماسڪو]] ۾ 68هين فيفا ڪانگريس ۾ آخري ووٽنگ دوران ٽن اتر آمريڪي ملڪن جي "يونائيٽيڊ 2026" جي بولي [[مراڪش]] جي مخالف بولي کي شڪست ڏني. اهو سال 2002ع کان پوءِ پهريون مردن جو فٽبال ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو هڪ کان وڌيڪ ملڪن پاران گڏيل طور تي ميزباني ڪيو ويندو. سال 1970ع ۽ 1986ع جي ٽورنامينٽ جي پنهنجي ماضي جي ميزباني سان، ميڪسيڪو پهريون ملڪ بڻجي ويندو جيڪو ٽي ڀيرا مردن جي ورلڊ ڪپ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. آمريڪا اڳ ۾ سال 1994ع ۾ مردن جي فٽبال ورلڊ ڪپ جي ميزباني ڪئي هئي. ان جي ابتڙ، ڪينيڊا ۾ اهو پهريون ڀيرو هوندو ته ملڪ مردن جي ٽورنامينٽ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. [[قطر]] ۾ سال 2022ع ورلڊ ڪپ نومبر ۽ ڊسمبر ۾ منفرد طور تي منعقد ٿيڻ کان پوءِ هي تقريب پنهنجي روايتي [[اتريون اڌ گول|اتر اڌ گول]] جي اونهاري جي شيڊول ڏانهن موٽندي.
ميزبان ملڪن جي حيثيت سان، ڪينيڊا، ميڪسيڪو ۽ آمريڪا سڀ ئي فائنل رائونڊ لاء پاڻمرادو قابليت حاصل ڪري ورتا آهن. [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ جي فائنل رائونڊ ۾ پهرين ڀيرا ڪواليفائي ڪيا آهن ۽ حصو وٺندا. [[ارجنٽائن]] دفاعي چيمپيئن آهي، جنهن سال 2022ع ۾ پنهنجو ٽيون ورلڊ ڪپ ٽائيٽل کٽيو هو.
==فارميٽ ۽ توسيع==
ٽورنامينٽ کي وڌائڻ جو خيال 2013 جي شروعات ۾ ان وقت جي يوئيفا صدر مشيل پلاٽيني پاران ۽ 2016 ۾ فيفا صدر گياني انفنٽينو پاران پڻ تجويز ڪيو ويو هو. تجويز جي مخالفن دليل ڏنو ته کيڏيل ميچن جو تعداد اڳ ۾ ئي ناقابل قبول سطح تي هو ته توسيع ميچن جي معيار کي خراب ڪندي ۽ اهو فيصلو راندين جي خدشن جي بدران سياسي بنيادن تي ڪيو ويو. انفنٽينو تي الزام لڳايو ته هو پنهنجي چونڊ کٽڻ لاءِ ورلڊ ڪپ ۾ وڌيڪ ملڪن کي آڻڻ جو واعدو استعمال ڪري رهيو آهي.
هن ايڊيشن سان شروع ڪندي فيفا ورلڊ ڪپ 48 ٽيمن تائين وڌايو ويو (گذريل ست ٽورنامينٽ جي مقابلي ۾ 16 ٽيمن جو اضافو). ٽيمن کي چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن ۾ ورهايو ويندو. هر گروپ ۾ مٿين ٻن ٽيمن سان ۽ اٺ بهترين ٽئين نمبر تي ايندڙ ٽيمون 32 جي نئين دور (round) ۾ ترقي ڪنديون. جيئن 14 مارچ 2023 تي فيفا ڪائونسل پاران منظور ڪيو ويو. هي پهرين توسيع ٿيڻ لاءِ ۽ 1998 کان وٺي فارميٽ ۾ تبديلي لاءِ مقرر ڪيو ويو آهي.
کيڏيل ميچن جو ڪُل تعداد 64 کان وڌي 104 ٿي ويندو ۽ آخري چئن تائين پهچڻ وارين ٽيمن پاران کيڏيل ميچن جو تعداد ست کان وڌي اٺ ٿي ويندو. ٽورنامينٽ 39 ڏينهن تائين هلندو (2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ جي 32 ڏينهن کان وڌي). هر ٽيم اڃا تائين ٽي گروپ ميچ کيڏندي. فائنل اسڪواڊ ۾ شامل رانديگرن لاءِ ڪلب سطح تي آخري ميچ جو ڏينهن 24 مئي 2026 آهي. ڪلبن کي , 30 مئي تائين ڪانٽينينٽل ڪلب مقابلي جي فائنل ۾ حصو وٺندڙ رانديگرن کي استثنا سان, 25 مئي تائين پنهنجن رانديگرن کي آزاد ڪرڻو پوندو. 56 ڏينهن (گڏيل آرام، رليز ۽ ٽورنامينٽ جي دورن جا) 2010، 2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ وانگر ئي رهندا.
===ٻيا توسيع فارميٽ ڳوليا ويا===
48 ٽيمن تائين توسيع اڳ ۾ ئي 10 جنوري 2017 تي منظور ڪئي وئي هئي، جڏهن شروعاتي طور تي اهو فيصلو ڪيو ويو هو ته ٽورنامينٽ ۾ 3 ٽيمن جا 16 گروپ ۽ ڪل 80 ميچ شامل هوندا، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون 32 جي رائونڊ ۾ اڳتي وڌنديون. هن بعد ۾ تبديل ٿيل فارميٽ تحت، هر ٽيم جي ميچن جو وڌ ۾ وڌ تعداد ست رهي ها، پر هر ٽيم اڳ جي ڀيٽ ۾ هڪ گهٽ گروپ ميچ کيڏي ها. ٽورنامينٽ اڃا تائين 32 ڏينهن اندر مڪمل ٿي چڪو هوندو. هي فارميٽ شروعاتي طور تي ٽن ٻين تجويزن، 40 کان 48 ٽيمن تائين، 76 کان 88 ميچن تائين ۽ هر ٽيم جي هڪ کان چار گهٽ ۾ گهٽ ميچن تائين, تي چونڊيو ويو هو.
هن فارميٽ جي نقادن دليل ڏنو ته ٽن ٽيمن جي گروپن جي استعمال سان ٻن ٽيمن جي ترقي سان ٽيمن جي وچ ۾ سازش جو خطرو تمام گهڻو وڌي ويو. هن فيفا کي تجويز ڪيو ته گروپ اسٽيج ۾ ڊرا کي روڪڻ لاءِ پينلٽي شوٽ آئوٽ استعمال ڪري سگهجي ٿو. جيتوڻيڪ تڏهن به ڪجهه سازش جو خطرو برقرار رهندو ۽ هڪ امڪان پيدا ٿيندو ته ٽيمون جان بوجھ ڪري ڪنهن حریف کي ختم ڪرڻ لاءِ شوٽ آئوٽ وڃائي ڇڏين.
==شيڊول==
'''خميس: 11 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ميڪسيڪو}} بمقابلہ [[ڏکڻ آفريڪا]]'''[[ڏکڻ آفريڪا]]''' (1:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو ازٽيڪا]]، [[ميڪسيڪو سٽي]]، ريفري: ولٽن سمپائيو، [[برازيل]])
# '''[[ڏکڻ ڪوريا]]''' بمقابلہ [[چيڪ ريپبلڪ]]'''[[چيڪ ريپبلڪ]]''' (8:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو اڪرون]]، [[زاپوپان]]، ريفري: امين محمد عمر، [[مصر]])
'''جمعو: 12 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ڪينيڊا}} بمقابلہ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|'''بوسنيا ۽ هرزيگووينا''']] (3:00 وڳي UTC−4، بي ايم او فيلڊ، [[ٽورنٽو]]، ريفري: فيڪنڊو ٽيلو، [[ارجنٽائن]])
'''ڇنڇر: 13 جون 2026ع:'''
# {{flag|Haiti}} بمقابلہ {{پرچم|اسڪاٽلينڊ}} (گروپ سي - بوسٽن اسٽيڊيم، [[آمريڪا]]
# {{پرچم|آسٽريليا}} بمقابلہ {{پرچم|ترڪي}} (گروپ ڊي - بي سي پليس وينڪوور، [[ڪينيڊا]]
# {{پرچم|برازيل}} بمقابلہ {{پرچم|مراڪش}} (گروپ سي - نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|قطر}} بمقابلہ {{پرچم|سوئٽزرلينڊ}} (گروپ بي - سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''آچر، 14 جون 2026ع''':
# {{پرچم|آئيوري ڪوسٽ}} بمقابلہ {{پرچم|ايڪواڊور}}(گروپ اي - فلاڊيلفيا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|جرمني}} بمقابلہ {{flagicon|Curaçao}} [[ڪيوريسو]] (گروپ اي - هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{flag|Netherlands}} بمقابلہ {{پرچم|جاپان}} (گروپ ايف - ڊلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|سويڊن}} بمقابلہ {{flag|Tunisia}} (گروپ ايف - ايسٽاڊيو مونٽيري)
'''سومر، 15 جون 2026ع''':
# '''[[سعودي عرب]]''' بمقابلہ {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]] (گروپ ايڇ – ميامي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|اسپين}} بمقابلہ [[ڪيپ ورڊي]]'''[[ڪيپ ورڊي]]''' (گروپ ايڇ – اٽلانٽا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ايران}} بمقابلہ {{پرچم|نيوزي لينڊ}} (گروپ جي – لاس اينجلس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|بيلجيم}} بمقابلہ {{پرچم|مصر}} (گروپ جي – سياٽل اسٽيڊيم
'''اڱارو، 16 جون 2026ع''':
# {{پرچم|فرانس}} بمقابلہ {{پرچم|سينيگال}} (گروپ I – نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|عراق}} بمقابلہ {{پرچم|ناروي}} (گروپ I – بوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ارجنٽائن}} بمقابلہ {{پرچم|الجزائر}} (گروپ جي – ڪنساس سٽي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|آسٽريا}} بمقابلہ {{پرچم|اردن}} (گروپ جي – سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''اربع، 17 جون 2026ع''':
# {{پرچم|گھانا}} بمقابلہ {{flag|Panama}} (گروپ ايل – ٽورانٽو اسٽيڊيم)
# {{پرچم|انگلينڊ}} بمقابلہ {{پرچم|ڪروشيا}} (گروپ ايل – ڊيلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|پرتگال}} بمقابلہ [[جمهوريا ڪانگو]]'''[[جمهوريا ڪانگو]]''' (گروپ ڪي – هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ازبڪستان}} بمقابلہ {{پرچم|ڪولمبيا}} (گروپ ڪي – ميڪسيڪو سٽي اسٽيڊيم)
18 جون، 2026: # 12:00 وڳي UTC−4 * چيڪ ريپبلڪ بمقابلہ ڏکڻ آفريڪا. * مرسڊيز بينز اسٽيڊيم، اٽلانٽا. # 18 جون، 2026 * 7:00 وڳي UTC-6 * ميڪسيڪو بمقابله ڏکڻ ڪوريا. * اسٽيڊيو اڪرون، زپوپان. # جون 24، 2026 # 7:00 پي ايم UTC-6 * چيڪ ريپبلڪ بمقابله ميڪسيڪو. * Estadio Azteca، ميڪسيڪو سٽي. # جون 24، 2026 * 7:00 پي ايم UTC-6 * ڏکڻ آفريڪا بمقابله ڏکڻ ڪوريا. اسٽيڊيو BBVA، گادالپ.
==ٽيمون==
"يونائيٽيڊ بڊ" جا عملدارن جو چوڻ آهي ته ٽنهي ميزبان ملڪن کي خودڪار داخلا ڏني ويندي.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> <small>31</small> آگسٽ <small>2022</small>ع تي، فيفا جو صدر گياني انفنٽينو تصديق ڪئي ته اتر آمريڪا جي فٽبال فيڊريشن، ڪنڪاڪئف (<small>CONCACAF</small>) جون ميمبر 6 ٽيمون ورلڊ ڪپ لاءِ قابليت حاصل ڪنديون، جن ۾ امريڪا، ڪينيڊا ۽ ميڪسيڪو خودڪار طور سان ميزبان طور قابليت حاصل ڪندا.<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> هن جي تصديق <small>14</small> فيبروري <small>2023</small>ع تي فيفا جي ڪونسل پاران ڪئي وئي.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |work=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref>
<small>67</small>هين فيفا ڪانگريس کان فوري طور تي، فيفا ڪائونسل [[بحرين]] جي شهر [[منامه|مناما]] ۾ هڪ اجلاس ۾ سلاٽ مختص ڪرڻ جي منظوري ڏني.<ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> ان ۾ هڪ پلي آف ٽورنامينٽ شامل هو جنهن ۾ ڇهه ٽيمون شامل هيون ته جيئن آخري ٻن فيفا ورلڊ ڪپ جڳهن جو فيصلو ڪري سگهن.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref>
پلي آف ۾ ڇهن ٽيمن ۾ يورپي فيڊريشن (<small>UEFA</small>) کان سواءِ هر ڪنفيڊريشن مان هڪ ٽيم شامل هئي ۽ ميزبان ملڪن جي ڪنڪاڪئف ڪنفيڊريشن (<small>CONCACAF</small>) مان هڪ اضافي ٽيم شامل هئي. ٽيمن مان ٻن کي عالمي درجه بندي جي بنياد تي ڌار ڪيو ويو ۽ انهن ٻن فيفا ورلڊ ڪپ برٿ لاءِ چئن غير سيڊڊ ٽيمن جي وچ ۾ ٻن ناڪ آئوٽ ميچن جي فاتحن سان کيڏيو. چار ميچن جو ٽورنامينٽ ميڪسيڪو ۾ کيڏيو ويو، جيڪو ميزبان ملڪن مان هڪ آهي<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref> ۽ ان کي فيفا ورلڊ ڪپ لاءِ ٽيسٽ ايونٽ طور پڻ استعمال ڪيو ويو. سلاٽ مختص ڪرڻ جي تصديق سان او ايف سي کي پهريون ڀيرو فائنل ٽورنامينٽ ۾ هڪ ضمانتي جاءِ ملي: سال <small>2026</small>ع فيفا ورلڊ ڪپ پهريون ٽورنامينٽ هوندو جنهن ۾ سڀني ڇهين ڪنفيڊريشنن کي گهٽ ۾ گهٽ هڪ ضمانتي جاءِ ملي هوندي ۽ <small>2010</small>ع جي ايڊيشن کان پوءِ پهريون ڀيرو جنهن ۾ سڀني ڪنفيڊريشنن وٽ هڪ ٽيم ورلڊ ڪپ فائنل لاءِ قابليت حاصل ڪئي آهي.<ref name="slot" />
<small>48</small> قابليت رکندڙ ٽيمن مان، <small>2022</small>-<small>2025</small>ع جي ايڊيشن ۾ پڻ نظر آيا، جن ۾ نمايان شامل آهن:
* [[ڪيپ ورڊي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ ۾ پنهنجون ڊيبيو ڪندا.<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
* [[قطر]] پهريون ڀيرو قابليت ذريعي ٽورنامينٽ ۾ پهتو، ڇاڪاڻ ته ان جو واحد پوئين ظهور <small>2022</small>ع ۾ ميزبان طور هو.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref>
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]] ۽ [[هيٽي]] <small>1974</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref>
* [[عراق]] <small>1986</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref>
* [[آسٽريا]]، [[ناروي]] ۽ [[اسڪاٽلينڊ]] آخري ڀيرو <small>1998</small>ع ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref>
* [[ترڪي]] <small>2002</small>ع ۾ ٽئين نمبر تي رهڻ کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047a70882b5-871b4ed13110-1000--kosovo-0-1-turkiye-highlights-turkiye-qualify-for-2026-world/ |title=Kosovo 0–1 Türkiye highlights: Türkiye qualify for 2026 World Cup finals after play-off win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]] <small>2006</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047bcf476d8-369543fe9786-1000--czechia-2-2-denmark-highlights-3-1-on-pens-czechia-book-202/ |title=Czechia 2–2 Denmark highlights (3–1 on pens): Czechia book 2026 World Cup spot with play-off final win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]]، [[پيراگوئي]] ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] (<small>2010</small>ع ورلڊ ڪپ جو ميزبان) سال <small>2010</small>ع ۾ آخري ڀيرو حصو وٺڻ کان پوءِ واپس آيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/south-africa-qualify |title=The Boys are back in town |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025 |date=October 14, 2025}}</ref> ڏکڻ آفريڪا <small>2002</small>ع کان پوءِ پنهنجي پهرين ڪامياب قابليت مهم حاصل ڪئي جڏهن ته نيوزيلينڊ قابليت حاصل ڪرڻ واري سڀ کان گهٽ درجه بندي واري ٽيم آهي، <small>85</small>هين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite news |last=Bailey |first=Michael |date=March 30, 2026 |title=The odds are stacked against New Zealand, the World Cup's lowest-ranked team. But they are chasing history |url=https://www.nytimes.com/athletic/7157317/2026/03/30/new-zealand-world-cup/ |access-date=April 9, 2026 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]]}}</ref>
* [[الجزائر|الجيريا]]، [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] ۽ [[آئيوري ڪوسٽ]] <small>2014</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو ڪواليفائي ڪيو. بوسنيا <small>2014</small>ع جي ورلڊ ڪپ کان پوءِ ڪنهن وڏي ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجو پهريون ڪامياب قابليت وارو عمل حاصل ڪيو.
* [[ڪولمبيا]]، [[مصر]]، [[پاناما]] ۽ [[سويڊن]] <small>2022</small>ع ۾ پوئين ٽورنامينٽ وڃائڻ کان پوءِ واپس آيا.
ان کان علاوه، چار ڀيرا چيمپيئن [[اٽلي]] يورپي پلي آف فائنل ۾ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] کان پينلٽيز تي شڪست کائڻ کان پوءِ ٻاهر نڪتو لڳاتار ٽن ورلڊ ڪپن کان محروم ٿيندڙ پهريون اڳوڻو چيمپيئن بڻجي ويو.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> سال <small>2018</small>ع ۽ <small>2022</small>ع وانگر, اٽلي واحد اڳوڻو چيمپيئن هو، جيڪا قابليت حاصل نه ڪري سگهيو. [[ڪوسٽا ريڪا]] <small>2010</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿيو. جڏهن ته [[ڪيمرون]]، [[ڊينمارڪ]]، [[پولينڊ]]، [[سربيا]] ۽ [[ويلز]] (جيڪي سڀ <small>2022</small>ع ۾ قابليت حاصل ڪئي) پڻ سال <small>2026</small>ع جي ٽورنامينٽ لاءِ قابليت حاصل نه ڪري سگهيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/teams-eliminated-on-the-road-to-fifa-world-cup-26 |title=Eliminated teams in FIFA World Cup 2026 qualifying |publisher=FIFA |date=March 26, 2025 |access-date=May 21, 2026}}</ref>
ٽيمون جيڪي قابليت حاصل ڪيون، علائقي جي لحاظ کان ترتيب ڏنل:
'''ايشيا فٽبال ڪنفيڊريشن''' (<small>AFC</small>):
* {{flag|Australia}}
* {{flag|Iran}}
* {{flag|Iraq}}
* {{flag|Japan}}
* {{flag|Jordan}}
* {{flag|Qatar}}
* {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
* [[سعودي عرب]]
* {{flag|Uzbekistan}} (پهرين ڀيرا)
'''آفريقي فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (CAF)
* {{flag|Algeria}}
* {{flag|Egypt}}
* {{flag|Tunisia}}
* {{flag|Morocco}}
* {{flag|Senegal}}
* {{flag|Ghana}}
* {{flag|Ivory Coast}}
* [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]] (<small>پهرين ڀيرا</small>)
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]]
* [[ڏکڻ آفريڪا]]
'''اتر ۽ وچ آمريڪا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>CONCACAF</small>)
* {{پرچم|ڪينيڊا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* [[ڪوراساؤ]] (<small>پهريون ڀيرو</small>)
* {{پرچم|ميڪسيڪو}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{پرچم|آمريڪا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{flag|Panama}}
* {{flag|Haiti}}
'''ڏکڻ آمريڪا ('''<small>CONMEBOL)</small>
* {{flag|Argentina}}
* {{flag|Brazil}}
* {{flag|Colombia}}
* {{flag|Ecuador}}
* {{flag|Paraguay}}
* {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]]
'''اوشيانا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>OFC</small>)
* {{flag|New Zealand}}
'''يورپ:''' (<small>UEFA</small>)
* {{flag|England}}
* {{flag|Austria}}
* {{flag|Belgium}}
* [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
* {{flag|Croatia}}
* {{flag|France}}
* {{flag|Netherlands}}
* {{flag|Norway}}
* {{flag|Germany}}
* {{flag|Scotland}}
* {{flag|Sweden}}
* {{flag|Switzerland}}
* {{flag|Spain}}
* {{flag|Turkey}}
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]]
===ڊرا (Draw)===
ڊرا 5 ڊسمبر 2025ع تي [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] ۾ ڪينيڊي سينٽر ۾ منعقد ٿيو. ڊرا جي تقريب فيفا پاران پهرين پيش ڪرڻ سان شروع ٿي. ڊرا جي تقريب جي شروعات فيفا پاران آمريڪا جي صدر ڊونلڊ ٽرمپ کي پهريون (۽ واحد) فيفا امن انعام پيش ڪرڻ سان ٿي.<ref name="Guardian-main">{{cite news |last1=Graham |first1=Bryan Armen |last2=Beaumont |first2=Peter |date=December 5, 2025 |title=Trump awarded inaugural Fifa peace prize at World Cup draw in Washington |url=https://www.theguardian.com/football/2025/dec/05/fifa-peace-prize-trump-world-cup-infantino |access-date=December 6, 2025 |work=The Guardian |location=London}}</ref> هڪ اهڙو انعام جنهن انساني حقن جي گروپن، تجزيه نگارن ۽ ٻين جي وچ ۾ جاچ ۽ تڪرار کي تيز ڪيو.<ref name="AJ-Analysis">{{cite news |last=Harb |first=Ali |date=December 6, 2025 |title=Infantino's 'Peace Prize' to Trump raises questions about FIFA's neutrality |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/12/6/infantinos-peace-prize-to-trump-raises-questions-about-fifas-neutrality |access-date=December 6, 2025 |work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Amnesty">{{cite web |title=Global: FIFA needs to act on human rights |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/12/global-fifa-needs-to-act-on-human-rights/ |website=Amnesty International |date=December 4, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref name="NewHumanitarian" />
48 ٽيمن کي 12 جي چئن برتنن (pots) ۾ ورهايو ويو. برتن 1 ۾ ٽي ميزبان ۽ نومبر 2025 جي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي مان مٿين نو ٽيمون شامل هيون. برتن 2، 3، ۽ 4 ۾ درجه بندي جي مطابق باقي ٽيمون شامل هيون. يو اي ايف اي (UEFA) پلي آف جا چار فاتح ۽ انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جا ٻه فاتح ڊرا جي وقت معلوم نه هئا ۽ ان ڪري خودڪار طريقي سان برتن 4 ۾ مختص ڪيا ويا. 12 گروپ بي ترتيب طور تي چار برتنن مان هر هڪ مان هڪ ٽيم چونڊي ٺاهيا ويا. فيفا جو "عام اصول، جڏهن به ممڪن هجي"، اهو هو ته ڪنهن به گروپ ۾ ساڳئي ڪنفيڊريشن مان هڪ کان وڌيڪ ٽيم نه هئي. هي اصول يو اي ايف اي کانسواءِ سڀني ڪنفيڊريشنن تي لاڳو هو؛ هر گروپ کي هڪ يا ٻه يو اي ايف اي ٽيمون ان ۾ شامل ڪرڻ جي ضرورت هئي.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref>
ٽنهي ميزبان ملڪن کي شيڊولنگ جي مقصدن لاءِ ٽن گروپن ۾ اڳ ۾ ئي مختص ڪيو ويو هو. ميڪسيڪو کي گروپ اي ۾ رکيو ويو هو ۽ ٽورنامينٽ جو افتتاحي ميچ 11 جون تي ايسٽاڊيو ازٽيڪا ۾ کيڏندا. ڪينيڊا ۽ آمريڪا کي گروپ بي ۽ ڊي ۾ ترتيب وار رکيو ويو هو. اهي ٽورنامينٽ جا ٽيون ۽ چوٿون ميچ ترتيب وار 12 جون تي کيڏندا.<ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref>
انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جي ٽنهي امڪاني فاتحن تي ڪنفيڊريشن جي پابندي لاڳو ڪئي وئي. فيفا اهو پڻ اعلان ڪيو ته، "مقابلي جي توازن کي يقيني بڻائڻ جي مفاد ۾"، سيمي فائنل (نڪ آئوٽ بريڪٽ جا پاسا) لاءِ ٻه الڳ الڳ رستا قائم ڪيا ويا. ان جي بنياد تي، رينڪنگ ۾ پهرين نمبر تي (اسپين) ۽ ٻئي نمبر تي (ارجنٽائن) ٽيمن کي بي ترتيب طور تي مخالف رستن ۾ گروپن ۾ ٺاهيو ويو، جيئن ٽئين نمبر تي (فرانس) ۽ چوٿين نمبر تي (انگلينڊ) ٽيمون هيون. تنهن ڪري، جيڪڏهن ٽيمن جا اهي جوڙا پنهنجا گروپ کٽي وڃن ٿا، ته اهي فائنل تائين نه ملندا، جڏهن ته چارئي سيمي فائنل تائين نه ملندا. ڊرا پوٽ 1 سان شروع ٿيو ۽ پوٽ 4 سان ختم ٿيو، هر ٽيم کي چونڊيو ويو ۽ پوءِ الفابيٽ جي لحاظ کان پهرين دستياب گروپ ۾ مختص ڪيو ويو. ميچ شيڊول جي مقصد لاءِ، پوٽ 1 ٽيمون خودڪار طريقي سان هر گروپ جي پوزيشن 1 ۾ ٺاهيا ويا. باقي پوٽس لاءِ، فيفا هڪ اڳواٽ مقرر ڪيل نمونو قائم ڪيو ته جيئن ٽيمن جي پوزيشن کي انهن جي پوٽ ۽ ان گروپ جي بنياد تي بيان ڪري سگهجي جنهن ۾ اهي ٺاهيا ويا هئا. 2026 فيفا ورلڊ ڪپ سيڊنگ.<ref name="NewHumanitarian">{{cite news |title=Asia's deadly rains, Haiti's election plan, and Trump's peace prize – Cheat sheet |url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2025/12/05/asia-deadly-rains-haiti-election-plan-trump-peace-prize-cheat-sheet |work=The New Humanitarian |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Smith |first=David |date=December 5, 2025 |title=Trump wins his peace prize from Fifa – any chance of a VAR review? |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/dec/05/trump-peace-prize-fifa-world-cup |access-date=December 9, 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref>
=== ٽيم بيس ڪيمپس ===
ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ کان اڳ ۽ دوران رهڻ ۽ تربيت ڏيڻ لاءِ 48 قومي اسڪواڊ پاران بيس ڪيمپس استعمال ڪيا ويندا.<ref name="Team Base camps">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations |title=FIFA shares potential World Cup 26 Team Base Camp locations|access-date=June 12, 2024 |website=fifa.com |date=June 12, 2024|archive-date=June 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240612215436/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |title=FIFA World Cup 26 expands Team Base Camp brochure: 26 new options added |publisher=FIFA |date=November 21, 2024 |access-date=January 15, 2025 |archive-date=November 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241121220113/https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026 |title=14 new Team Base Camp options added as road to 2026 continues |date=April 17, 2025 |website=inside.fifa.com|archive-date=April 17, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417180742/https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026|url-status=live}}</ref>
مقابلي جي جڳهن تي لاڳو ٿيندڙ نالي جي حقن جي اسپانسرز جي پابندي وانگر، ڪجهه تربيتي سهولتن جا نالا پڻ فيفا پاران تبديل ڪيا ويا.<ref>{{Cite news |date=May 26, 2026 |title=FIFA World Cup 2026™ Team Base Camp Training Sites footprint finalised |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/world-cup-2026-team-base-camps-tbc-48-nations-usa-mexico-canada |access-date=May 27, 2026 |work=[[FIFA]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Schirgi |first=Heimo |title=Team Base Camp brochure |url=https://fwc26teambasecamps.fifa.com |access-date=October 23, 2025 |website=FIFA}}</ref>
{|class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+ٽيم بيس ڪيمپس جي فهرست
|-
!ٽيم
!هوٽل
!ٽريننگ سائيٽ
|-
|'''[[الجزائر]]<ref name="FOX4">{{Cite web |last1=Jackson |first1=Malik |date=January 21, 2026 |title=Argentina, England, Netherlands, Algeria to base 2026 World Cup camps in Kansas City metro: Sources |url=https://fox4kc.com/sports/2026-world-cup/argentina-england-netherlands-to-base-2026-world-cup-camps-in-kansas-city-metro-sources/vMxgM5ajHGE |access-date=January 25, 2026 |website=Fox4 Kansas City |last2=Kuntz |first2=Harold |last3=Holt |first3=John|orig-date=January 20, 2026}}</ref>'''
| <small>دي اوريڊ، لارنس، [[ڪنساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>يونيورسٽي آف ڪنساس،<ref>{{Cite web |title=Rock Chalk Park |url=https://places.ku.edu/buildings/rock-chalk-park |access-date=January 25, 2026 |website=The University of Kansas}}</ref> لارنس، ڪنساس، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ارجنٽائن]]'''<ref name="KCStar">{{cite news |last1=Grathoff |first1=Pete |title=Here is when teams with a World Cup base camp in KC are expected to arrive |url=https://www.kansascity.com/sports/spt-columns-blogs/for-petes-sake/article315392606.html |access-date=April 17, 2026 |work=[[The Kansas City Star]] |date=April 13, 2026}}</ref>
| <small>اوريجن ڪنساس سٽي ريور فرنٽ، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>اسپورٽنگ ڪي سي ٽريننگ سينٽر، ڪنساس سٽي، [[ڪنساس]]</small>
|-
| '''[[آسٽريليا]]'''<ref name="AUS">{{Cite web |date=February 12, 2026 |title=The Oakland Roots/Soul Training Facility Has Been Selected by the Australian National Team to Be a Base Camp Training Site Ahead of the World Cup |url=https://www.oaklandrootssc.com/news/2026/02/12/the-oakland-roots-soul-training-facility-has-been-selected-by-the-australian-national-team-to-be-a-base-camp-training-site-ahead-of-the-world-cup/ |access-date=February 12, 2026 |website=[[Oakland Roots SC]] |publisher=SportsEngine, Inc. }}</ref>
| <small>ڪلئرمونٽ هوٽل ۽ اسپا، برڪلي، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>اوڪلينڊ روٽس/سول ٽريننگ سهولت، الميدا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[آسٽريا]]'''<ref name="AUT">{{Cite web |last=Flores |first=Pricila |date=February 4, 2026 |title=Austrian National Soccer Team Selected to Stay in Goleta, Practice at UCSB |url=https://www.noozhawk.com/austrian-national-soccer-team-selected-to-stay-in-goleta-practice-at-ucsb/ |access-date=February 4, 2026 |website=Noozhawk |orig-date=February 4, 2026}}</ref>
| <small>باڪارا ريسارٽ، گوليٽا، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>يو سي سانتا باربرا هارڊر اسٽيڊيم، سانتا باربرا، ڪيليفورنيا</small>
|-
|'''[[بيلجيم]]'''<ref name="BEL">{{Cite web |last=Vandewalle |first=Ludo |date=January 9, 2026 |title=De Rode Duivels hebben hun WK-droomlocatie in Seattle beet |trans-title= The Red Devils have secured their World Cup dream location in Seattle |url=https://www.nieuwsblad.be/sport/voetbal/de-rode-duivels-hebben-hun-wk-droomlocatie-in-seattle-beet/114300532.html |access-date=February 15, 2026 |website=Nieuwsblad |language=nl-BEL}}</ref>
| <small>حيات ريجنسي ڍنڍ، سيئٽل پورٽ، رينٽن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>سياٽل سائونڊرز ايف سي پرفارمنس سينٽر ۽ ڪلب هائوس، رينٽن، واشنگٽن</small>
|-
|'''[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]'''<ref name="BIH">{{Cite web |date=April 6, 2026 |title=Zmajevi ipak neće u St. Louis, idu na drugi kraj Amerike u kamp koji je želio Vels |trans-title=Dragons will not be in St. Louis, they go to the other side of America to the camp that Wales wanted |url=https://reprezentacija.ba/507974-zmajevi-ipak-nece-u-st-louis-idu-na-drugi-kraj-amerike-u-kamp-koji-je-zelio-vels |access-date=April 6, 2026 |website=reprezentacija.ba |language=bs |trans-quote=The Dragons are expected to stay at the RSL Training Centre camp there, which is normally used by the US national team.}}</ref>
| <small>ايشر ايڊمز، آٽوگراف ڪليڪشن، سالٽ لِيڪ سٽي، [[يوٽاہ|يوٽاه]]</small>
| ريئل سالٽ لِيڪ اسٽيڊيم، سينڊي، يوٽاه، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[برازيل]]'''<ref name="BRA">{{Cite web |last=Arnold |first=Christian |date=January 14, 2026 |title=Brazilian national team to train at Red Bull NY's brand new facility during 2026 World Cup |url=https://nypost.com/2026/01/14/sports/brazilian-national-team-to-train-at-red-bulls-facility-during-world-cup/ |access-date=January 19, 2026 |website=New York Post }}</ref>
| <small>دي رِج هوٽل، باسڪنگ رِج، [[نيو جرسي]]</small>
| ڪولمبيا پارڪ، موريس ٽائون، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڪينيڊا]]'''<ref name="SBJ">{{Cite web |date=December 17, 2025 |title=New Zealand looking at various options for World Cup base camp |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2025/12/17/new-zealand-looking-at-various-options-for-world-cup-base-camp/ |access-date=February 14, 2026 |website=Sports Business Journal }}</ref>
| <small>دي ويسٽن بيشور، وينڪوور، [[برٽش ڪولمبيا|برٽش]]</small> [[برٽش ڪولمبيا|<small>ڪولمبيا</small>]]
| <small>نيشنل ساڪر ڊولپمينٽ سينٽر، رينڪوور، برٽش ڪولمبيا، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[ڪيپ ورڊي]]'''
| گرينڊ حيات هوٽل، ٽمپا بي، ٽمپا، [[فلوريڊا]]
| <small>واٽرز اسپورٽس ڪمپليڪس، ٽمپا، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ڪولمبيا]]'''<ref name="COL">{{Cite web |last=Mitchell |first=Ryan |date=January 27, 2026 |title=It is not the United States! The Colombian national team knows its official venue for the 2026 World Cup |url=https://www.marca.com/en/world-cup/2026/01/27/6978af6f268e3ebd148b45cd.html |access-date=January 27, 2026 |website=Marca }}</ref>
| <small>گرينڊ فيسٽا آمريڪانا ڪنٽري ڪلب، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| جليسڪو اڪيڊميا اٽلس ايف سي، [[زاپوپان]]، جليسڪو،
|-
|'''[[ڪروشيا]]'''<ref name="CRO">{{Cite web |last=Thrasher |first=Tyler |date=January 17, 2026 |title=Croatia national soccer team to base FIFA World Cup training in Alexandria |url=https://www.fox5dc.com/news/croatia-national-soccer-team-base-world-cup-training-alexandria-virginia |access-date=January 17, 2026 |website=Fox5 DC }}</ref>
| <small>هوٽل ائ کئ ائ اليگزينڊرريا، [[ورجينيا]]</small>
| <small>ايپيسڪوپل هاءِ اسڪول، اليگزينڊرريا، ورجينيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ڪيوريسو]]<ref name="CUR">{{Cite web |last=Evertsz |first=Pa E. |date=January 17, 2026 |title=Curaçao sets Boca Raton as 2026 World Cup base camp, FAU to host training |url=https://www.deporteawe.com/2026/01/17/futbol/curacao-sets-boca-raton-as-2026-world-cup-base-camp-fau-to-host-training/ |access-date=January 17, 2026 |website=Deporte Awe }}</ref>'''
| <small>بوڪا ريٽن ميريٽ بوڪا سينٽر، بوڪا ريٽن، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>فلوريڊا اٽلانٽڪ يونيورسٽي، بوڪا ريٽن، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[چيڪ جمهوريا]]<ref name="DFW">{{Cite web |last=Carrick |first=Buzz |date=March 3, 2026 |title=Toyota Stadium and Texas Health Mansfield Stadium selected as World Cup training sites |url=https://3rddegree.net/toyota-stadium-and-texas-health-mansfield-stadium-selected-as-world-cup-training-sites |website=3rdDegree }}</ref>'''
| <small>هيلٽن گارڊن ان ڊلاس-آرلنگٽن سائوٿ، آرلنگٽن، ٽيڪساس</small>
| مينسفيلڊ ملٽي پرپز اسٽيڊيم، مينسفيلڊ، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[عوامي جمهوريا ڪانگو|ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو]] <ref name="COD">{{Cite web |url=https://www.chron.com/sports/article/congo-houston-world-cup-22194456.php |title=DR Congo chooses Houston for 2026 World Cup base camp |first=Michael |last=Shapiro |date=April 8, 2026 |website=Chron}}</ref>
| <small>اومني هوسٽن هوٽل، [[ھوسٽن|هوسٽن]]، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| هوسٽن اسپورٽس پارڪ، هوسٽن، ٽيڪساس
|-
|'''[[ايڪواڊور]]'''<ref name="ECU">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=La seleccion ecuatoriana de futbol tendra en Columbus su sede de entrenamiento durante la copa del mundo |url=https://www.fef.ec/la-seleccion-ecuatoriana-de-futbol-tendra-en-columbus-su-sede-de-entrenamiento-durante-la-copa-del-mundo/ |access-date=February 6, 2026 |language=Es}}</ref>
| <small>لي ميريڊين ڪولمبس، دي جوزف، [[ڪولمبس، اوهايو|ڪولمبس]]، [[اوهايو]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| ڪولمبس ڪرو پرفارمنس سينٽر، ڪولمبس، اوهائيو
|-
|'''[[مصر]]'''<ref name="EGY">{{Cite web |url=https://www.krem.com/article/sports/soccer/world-cup/spokane-city-council-spokane-world-cup-team-base-egypt-mo-salah/293-214cd175-62e3-4887-af3a-f0834fc0b93d |title=Spokane City Council Agenda shows Spokane named as World Cup Team Base for Egypt |first=Vinny |last=Saglimbeni |date=April 20, 2026 |website=KREM2 Spokane}}</ref>
| <small>ناردرن ڪوسٽ ريزارٽ ۽ ڪيسينو، ايئر وي هائٽس، واشنگٽن</small>
| گونزاگا يونيورسٽي، اسپوڪن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[انگلينڊ]]'''<ref name="FOX4" />
| <small>دي ان ايٽ ميڊو بروڪ، پريئري وليج، [[ڪنساس]]</small>
| سوپ ساڪر وليج، ڪينسا سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[فرانس]]'''<ref name="FRA">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=Coupe du Monde 2026: Didier Deschamps à la recherche du camp de base ! (INSIDE) |url=https://www.youtube.com/watch?v=a8q526AN4iw |access-date=January 12, 2026 |website=YouTube |language=Fr}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[بوسٽن]]، [[مئساچوسٽس|ميساچوسٽس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>بينٽلي يونيورسٽي، والٿم، ميساچوسٽس</small>
|-
|'''[[جرمني]]'''<ref name="GER">{{Cite web |last=Silverman |first=Alex |date=January 9, 2026 |title=Wake Forest to serve as Germany's World Cup base camp training site in U.S. |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2026/01/09/wake-forest-to-serve-as-germanys-world-cup-base-camp-training-site/ |access-date=January 19, 2026 |website=SBJ }}</ref>
| <small>گريلن، ونسٽن-ساليم، [[اتر ڪيرولينا|اتر]]</small> [[اتر ڪيرولينا|<small>ڪيرولينا</small>]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>ويڪ فارسٽ يونيورسٽي، ونسٽن-سيلم، اتر ڪيرولائنا</small>
|-
|'''[[گھانا]]'''<ref name="GHA">{{Cite web |last=Goulston |first=Robert |date=February 19, 2026 |title=Will the Boston area host many World Cup soccer teams in 2026? |url=https://www.nbcboston.com/news/local/boston-world-cup-host-city/3902670/ |access-date=February 20, 2026 |website=NBC10 Boston |quote=Ghana picked Bryant University in Rhode Island}}</ref>
| <small>پروويڊنس بلٽمور، پروويڊنس، [[روڊز آئیلینڊ|روڊ آئيلينڊز]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| برائنٽ يونيورسٽي، سمٿ فيلڊ، روڊ آئيلينڊز
|-
|'''[[هيٽي]]'''<ref name="HAI">{{Cite web |author=Caleb Jephte Pierre |date=March 19, 2026 |title=La FHF aurait choisi Atlantic City comme camp de base pour la Coupe du Monde 2026, si l'on en croit les révélations de Sébastien Migné dans l'After ce jeudi matin !|trans-title= The FHF has chosen Atlantic City as its base camp for the 2026 World Cup, according to revelations from Sébastien Migné in this morning's After! |url=https://x.com/Caleb_Jephte/status/2034691656671265146 |access-date=April 21, 2026 |website=X |language=fr}}</ref>
| <small>شيراٽن ائٽلانٽڪ سٽي ڪنوينشن سينٽر هوٽل، ائٽلانٽڪ سٽي، نيوجرسي</small>
| <small>اسٽاڪٽن يونيورسٽي، گيلو وي ٽائون شپ، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ايران]]'''<ref name="IRN">{{Cite web |date=May 23, 2026 |title=Iran to base World Cup camp in Mexico after switch from Arizona |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/iran-base-world-cup-camp-mexico-after-switch-arizona-2026-05-23/ |access-date=May 23, 2026 |website=[[Reuters]] }}</ref>
| <small>تيجوانا ميريٽ هوٽل، تيجوانا، باجا ڪيليفورنيا</small>
| <small>تيجوانا ٽريننگ سينٽر، تجوانا، باجاڪيليفورنيا،[[ميڪسيڪو]]</small>
|-
|'''[[عراق]]'''<ref name="NBC">{{Cite web |last=Benatar |first=Orri |date=May 12, 2026 |title=World Cup base camps: Where all 48 teams will train during the tournament |url=https://www.nbc4i.com/sports/world-cup-2026/world-cup-base-camps-where-all-48-teams-will-train-during-the-tournament/#// |access-date=May 12, 2026 |website=NBC4i}}</ref>
| <small>گرين بريئر ريسارٽ، وائيٽ سلفر اسپرنگس، [[ويسٽ ورجينيا]]</small>[[ويسٽ ورجينيا|،]] [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>دي گرين بريئر اسپورٽس پرفارمنس سينٽر، وائيٽ سلفر سپرنگز، ويسٽ ورجينا</small>
|-
|'''[[آئيوري ڪوسٽ]]'''<ref name="PHI">{{Cite web |date=February 17, 2026 |title='Les Éléphants' to Call Philadelphia Union's Stadium Its Home During the Tournament |url=https://www.philadelphiaunion.com/news/cote-d-ivoire-selects-philadelphia-union-stadium-team-base-camp-for-fifa-world-cup-2026|access-date=February 17, 2026 |website=Philadelphia Union }}</ref>
| هوٽل ڊو پونٽ، ولمنگٽن، [[ڊيلاويئر]]
| فلاڊيلفيا يونين اسٽيڊيم، چيسٽر، [[پينسلوانيا|پنسلوانيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[جاپان]]'''<ref name="WTVF">{{Cite web |last=Broderick |first=Kelly |date=January 18, 2026 |title=Japan's national football team will be using Nashville as a home base for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.newschannel5.com/news/japans-national-football-team-will-be-using-nashville-as-a-home-base-for-the-2026-fifa-world-cup |access-date=January 19, 2026 |website=WTVF }}</ref>
| ٽي بي اي، [[نئشويل|نيشويل]]، [[ٽينيسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>نيشويل ايس سي ٽريننگ سينٽر، نيشويل، ٽينيسي</small>
|-
|'''[[اردن]]'''<ref name="JOR">{{Cite web |date=February 20, 2026 |title=اتحاد كرة القدم ينظم دورة رباعية دولية بمشاركة النشامى.. ويكشف خطة إعداد المونديال |trans-title=The Football Association is organizing a four-team international tournament with the participation of the Jordanian national team, and has revealed its World Cup preparation plan |url=https://jfa.com.jo/news.php?id=31033&title=%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85-%D9%8A%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%89..-%D9%88%D9%8A%D9%83%D8%B4%D9%81-%D8%AE%D8%B7%D8%A9-%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84 |access-date=February 20, 2026 |website=Jordanian Football Association |language=ar |trans-quote=will settle in its official camp during the World Cup in the American city of Portland.}}</ref>
| دي نائنز هوٽل، پورٽلينڊ، اوريگون
| يونيورسٽي آف پورٽلينڊ، [[اوريگون]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ميڪسيڪو]]'''
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊيمينٽو آن سائيٽ رهائش، ميڪسيڪو سٽي</small>
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊي مينٽو، [[ميڪسيڪو سٽي|ميڪسيڪو]]</small> [[ميڪسيڪو سٽي|سٽي،]] [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[مراڪش]]'''<ref name="MAR">{{cite web |last1=Crafton |first1=Adam |title=Morocco, Haiti become fourth World Cup teams to choose New Jersey as base camp |url=https://www.nytimes.com/athletic/7253613/2026/05/05/new-jersey-world-cup-base-morocco-haiti-brazil-senegal/ |website=nytimes.com/athletic |publisher=[[The Athletic]] |date=May 5, 2026}}</ref>
| <small>سمرسيٽ هلز هوٽل، ٽيپسٽري ڪليڪشن وايا هيلٽن، وارن، [[نيو جرسي]]</small>
| پنگري اسڪول، باسڪنگ رج، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[نيدرلينڊز]]'''<ref name="KCBJ">{{cite news |last1=Friestad |first1=Thomas |title=Netherlands chooses Cascade Hotel near Plaza as World Cup base |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2026/04/08/netherlands-cascade-hotel-plaza-2026-world-cup.html |access-date=April 17, 2026 |work=Kansas City Business Journal |date=April 8, 2026}}</ref>
| ڪيسڪيڊ هوٽل، ڪنساس سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>ڪنساس سٽي تربيتي سهولت، ريور سائڊ، مسوري</small>
|-
|[[نيوزيلينڊ|'''نيوزي لينڊ''']]<ref name="NZL">{{Cite web |date=March 2, 2026 |title=All Whites secure FIFA World Cup base in San Diego, the scene of Team New Zealand's first America's Cup win |url=https://www.stuff.co.nz/sport/360938985/all-whites-secure-fifa-world-cup-base-san-diego-scene-team-new-zealands-first-americas-cup-win|access-date=March 2, 2026 |website=Stuff }}</ref>
| حيات ريجنسي لا جولا، ايونٽائن، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
| <small>ٽوريرو اسٽيڊيم، [[سان ڊياگو|سين ڊياگو]]، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ناروي]]'''<ref name="NOR">{{Cite web |last=Austerheim |first=Daniel |date=January 24, 2026 |title=Bekreftet: Dette blir Norges basecamp under VM |url=https://www.nettavisen.no/sport/bekreftet-dette-blir-norges-basecamp-under-vm/s/5-95-2842904 |access-date=January 24, 2026 |website=Nettavisen Sport |language=no|trans-quote=Greensboro, North Carolina, will be Norway's home base ahead of and between the group matches in Norway's first men's World Cup finals in 28 years. The NFF does not specify which hotel they will stay in, but there is only one option in FIFA's catalog for Greensboro. It's called Grandover Resort, and is described as a premium resort with access to golf courses and a spa, among other things.}}</ref>
| گرانڊ اوور ريسارٽ ۽ اسپا، گرينزبورو، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>يونيورسٽي آف نارٿ ڪيرولينا، گرينزبورو، اتر ڪيرولينا</small>
|-
|'''[[پاناما]]'''<ref name="PAN">{{Cite web |last=Stevens |first=Paul |date=February 12, 2026 |title=Ontario Base Camp Confirmed for Panama's Men's National Soccer Team at FIFA World Cup |url=https://www.sportstravelmagazine.com/ontario-base-camp-confirmed-for-panamas-mens-national-soccer-team-at-fifa-world-cup/ |access-date=February 13, 2026 |website=Sports Travel Magazine }}</ref>
| <small>نوٽواساگا ان ريسارٽ ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو ٽڪمسٿ، [[اونٽاريو]]</small>
| <small>نوٽواساگا ٽريننگ سائيٽ، نيو ٽڪمسٿ، اونٽاريو، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[پيراگوئي]]'''<ref name="PAR">{{Cite web |date=February 11, 2026 |title=La selección paraguaya ultima detalles logísticos para su estreno mundialista |trans-title=The Paraguayan national team is finalizing logistical details for its World Cup debut |url=https://www.abc.com.py/deportes/futbol/seleccion-paraguaya/2026/02/11/la-seleccion-paraguaya-ultima-detalles-logisticos-para-su-estreno-mundialista/ |access-date=February 15, 2026 |website=ABC Paraguay |language=es |trans-quote=...we've already received confirmation that they'll grant us our first choice. We're considering San José, which is near Santa Clara, close to Levi's Stadium, where we'll play our two matches on the second and third matchdays.}}</ref>
| هيلٽن سان جوز، سين جوز، ڪيليفورنيا پاران سائنيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| اسپارٽن فٽبال ڪمپليڪس، [[سان هوز|سين جوز،]] [[ڪيليفورنيا]]
|-
|[[پورچوگال|'''پرتگال''']]<ref name="PBP">{{Cite web |date=March 5, 2026 |title=World Cup: Cristiano Ronaldo, Portugal to train in Palm Beach Gardens |url=https://www.palmbeachpost.com/story/sports/2026/03/05/world-cup-2026-cristiano-ronaldo-portugal/88988300007/ |access-date=March 12, 2026 |website=Palm Beach Post }}</ref>
| فور سيزنز هوٽل پام بيچ، پام بيچ، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>گارڊنز نارٿ ڪائونٽي ڊسٽرڪٽ پارڪ، پام بيچ گارڊنز، فلوريڊا</small>
|-
|'''[[قطر]]'''<ref name="QAT">{{Cite web |date=January 30, 2026 |title=Lopetegui inspects Qatar's World Cup base in California |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/30/01/2026/lopetegui-inspects-qatars-world-cup-base-in-california |access-date=February 1, 2026 |website=[[The Peninsula (newspaper)|The Peninsula]] }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ بائي ميريٽ سانتا باربرا گوليٽا، گوليٽا، ڪيليفورنيا</small>
| <small>ويسٽ مونٽ ڪاليج، سانتا باربرا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
| '''[[سعودي عرب]]'''<ref name="KSA">{{Cite news |date=February 5, 2026 |title=Saudi National Team Selects Austin as Main Camp Base for World Cup 2026 |url=https://english.aawsat.com/sports/5237596-saudi-national-team-selects-austin-main-camp-base-world-cup-2026 |access-date=February 5, 2026 |work=[[Asharq Al-Awsat]]}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[آسٽن]]، [[ٽيڪساس]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>آسٽن FC اسٽيڊيم، آسٽن، ٽيڪساس</small>
|-
| '''[[اسڪاٽلينڊ]]'''<ref name="SCO">{{Cite news |last=Atkinson |first=Mark |date=February 12, 2026 |title=Harvey Barnes snubs Scotland as Steve Clarke confirms World Cup base – but issue with FIFA hotel |url=https://www.scotsman.com/sport/football/international/harvey-barnes-snubs-scotland-as-steve-clarke-confirms-world-cup-base-but-issue-with-fifa-hotel-5596708 |access-date=February 12, 2026 |website=[[The Scotsman]]}}</ref>
| <small>رينيسنس شارلوٽ سائوٿ پارڪ هوٽل، [[شارلوٽ]]، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>شارلوٽ ايف سي ٽريننگ سينٽر، شارلوٽ، اتر ڪيرولينا</small>
|-
| '''[[سينيگال]]'''<ref name="SEN">{{Cite news |last=Carino |first=Jerry |date=March 5, 2026 |title=Rutgers chosen as 'base camp' by FIFA World Cup qualifier |url=https://www.app.com/story/sports/college/rutgers/2026/03/05/rutgers-chosen-as-base-camp-by-fifa-world-cup-qualifier-senegal/87601196007/ |access-date=March 6, 2026 |website=[[Asbury Park Press]]}}</ref>
| <small>هيلڊرچ هوٽل ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو برنسوڪ، نيو جرسي</small>
| رٽگرز يونيورسٽي، پسڪٽا وي، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڏکڻ آفريڪا]]<ref name="MEX">{{Cite web |last=Beltrán |first=Jesús F. |date=February 10, 2026 |title=Gabriela Cuevas anuncia qué selecciones se concentrarán en México para el Mundial 2026 |trans-title=Gabriela Cuevas announces which teams will train in Mexico for the 2026 World Cup |url=https://www.infobae.com/mexico/deportes/2026/02/10/gabriela-cuevas-anuncia-que-selecciones-se-concentraran-en-mexico-para-el-mundial-2026/ |access-date=February 13, 2026 |website=infobae |language=es |trans-quote=El Tri will hold its training camp at the Mexican Football Federation's High Performance Center, located in the Tlalpan borough.}}</ref>'''
| <small>ڪيمينو ريئل پاچوڪا، پاچوڪا، هائيڊلگو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>سين اگسٽن ٽيليڪسياڪا، هائيڊلگو، ميڪسيڪو</small>
|-
|'''[[ڏکڻ ڪوريا]]'''
| <small>دي ويسٽن گواڊالاجارا، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| چيواس ورڊ ويل، [[زاپوپان]]، جليسڪو
|-
|'''[[اسپين]]'''<ref name="CFTP">{{Cite web |last=MacCoon |first=Patrick |date=January 13, 2026 |title=Spain reportedly chooses Chattanooga as headquarters for first two rounds of 2026 FIFA World Cup |url=https://www.timesfreepress.com/news/2026/jan/13/spain-reportedly-chooses-chattanooga-as/ |access-date=January 19, 2026 |website=Chattanooga Times Free Press }}</ref>
| <small>دي ريڊ هائوس هوٽل، چٽانوگا، [[ٽينيسي]]</small>
| <small>بيلر اسڪول، چٽانوگا، ٽينيسي، آمريڪا</small>
|-
|'''[[سويڊن]]'''
| <small>دي ويسٽن ڊلاس اسٽون بريئر گولف ريسارٽ ۽ اسپا، فريسڪو، ٽيڪساس</small>
| <small>ايف سي ڊلاس اسٽيڊيم، فريسڪو، [[ٽيڪساس]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[سوئيزرلينڊ|سوئٽزرلينڊ]]<ref name="SUI">{{Cite web |date=January 15, 2026 |title=The Swiss national team will be staying in this luxury hotel during the World Cup |url=https://www.bluewin.ch/en/sport/football/the-national-team-stays-in-this-luxury-hotel-during-the-world-cup-3051319.html |access-date=January 15, 2026 |website=blue News }}</ref>
| <small>فيئرمونٽ گرينڊ ڊيل مار، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا</small>
| سين ڊياگو يهودي اڪيڊمي، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
|-
|[[تيونس]]<ref name="MEX" />
| <small>انٽرڪنٽينينٽل پريزيڊنٽ مونٽيرئ ۽ سان پيڊرو گارزا گارسيا، نيوو ليون</small>
| ريادوس ٽريننگ سينٽر، سينٽياگو، نيوو ليون، [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[ترڪي]]'''<ref name="TUR">{{Cite web |last=Sarigul |first=Emre |date=April 4, 2026 |title=Turkish National Team Confirms 2026 World Cup Camp in Arizona: Logistics and Ticket Fever Take Center Stage |url=https://turkish-football.com/turkish-national-team-confirms-2026-world-cup-camp-in-arizona-logistics-and-ticket-fever-take-center-stage/ |access-date=April 14, 2026 |website=Turkish Football }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ ميسا، رگلي ويل ويسٽ، [[ايريزونا]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| ايريزونا ايٿليٽڪ گرائونڊز، [[ميسا، ايريزونا|ميسا]]، [[ايريزونا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|'''آمريڪا''']]<ref name="UCI">{{Cite web |last=Tenorio |first=Paul |date=November 19, 2025 |title=USMNT's 2026 slate takes shape: World Cup sendoff in Chicago, March friendlies booked |url=https://www.nytimes.com/athletic/6820796/2025/11/19/usmnt-2026-schedule-world-cup/ |access-date=November 19, 2025 |website=The Athletic }}</ref>
| <small>ميريٽ ارون اسپيڪٽرم، ارون</small>، <small>[[ڪيليفورنيا]]</small>
| اورينج ڪائونٽي گريٽ پارڪ، ارون، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[يوراگوائي|'''يوراگوئي''']]<ref name="URU">{{Cite web |author=Selección Uruguaya |date=January 14, 2026 |title=FIFA confirmó nuestra base operativa en la Copa Mundial: Playa del Carmen |url=https://x.com/Uruguay/status/2011544677359763967/ |access-date=January 14, 2026 |website=X |language=es-URU}}</ref>
| <small>ماياڪوبا، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>ماياڪوبا ٽريننگ سينٽر، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو</small>
|-
|'''[[ازبڪستان]]''' <ref name="UZB">{{Cite web |last=Razzakov |first=Shuhrat |date=March 3, 2026 |title=Uzbekistan is preparing for major challenges at the World Cup from Atlanta |url=https://zamin.uz/en/sport/193208-uzbekistan-is-preparing-for-major-challenges-at-the-world-cup-from-atlanta.html |access-date=March 3, 2026 |website=Zamin |language=en-UZB}}</ref>
| <small>ميريٽ اٽلانٽا بڪ هيڊ، [[ائٽلانٽا|اٽلانٽا]]، جارجيا</small>
| <small>اٽلانٽا يونائيٽيڊ ٽريننگ سينٽر، ماريٽا، جارجيا</small>
|-
|}
=== اسڪواڊ ===
ڏسو: [[2026 فيفا ورلڊ ڪپ اسڪواڊ]]
ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجي آخري اسڪواڊ جمع ڪرائڻ کان اڳ، ٽيمن ٽورنامينٽ کان هڪ مهينو اڳ 35 کان 55 رانديگرن جي هڪ عارضي اسڪواڊ جو نالو ڏنو. ٽيمن کي 2 جون تائين پنهنجي آخري اسڪواڊ جو نالو ڏيڻ جي ضرورت هئي. جيڪڏهن ڪو رانديگر زخمي يا سخت بيمار ٿي پوي ٿو ته جيئن ٽورنامينٽ ۾ شرڪت کي روڪي سگهجي، ته ان کي ٽيم جي پهرين ميچ کان 24 ڪلاڪ اڳ تائين عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي رانديگر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو. جڏهن ته، ٽورنامينٽ دوران ڪنهن به وقت زخمي يا بيمار گول ڪيپر کي عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي گول ڪيپر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date |title=When are World Cup squads named, and how many players will feature? |publisher=[[FIFA]] |date=May 6, 2026 |access-date=May 7, 2026}}</ref>
==گروپ مرحلو==
[[File:2026 world cup.svg|thumb|فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع ۾ حصو وٺندڙ ملڪن جا نتيجا
{{div col|colwidth=8em|content=
{{Legend|#2B42A3|Champion}}{{Legend|#34C0BE|Runner-up}}{{Legend|#269C5A|Third place}}{{Legend|#81C846|Fourth place}}{{Legend|#E4E454|Quarterfinals}}{{Legend|#FF6600|Round of 16}}{{Legend|#B94954|Round of 32}}{{Legend|#8E62A6|Group stage}} }}]]
رائونڊ رابن گروپ اسٽيج 11 جون کان 27 جون 2026 تائين، چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن (A کان L) ۾ کيڏيو ويو، هر هڪ ٽيم کي کٽڻ تي ٽي پوائنٽ، ڊرا تي هڪ پوائنٽ ۽ هار تي ڪوبه پوائنٽ آف نه ملندو. گروپ راند جي اختتام کان پوءِ، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون، اٺ بهترين ٽئين پوزيشن واري ٽيمن سان گڏ، ناڪ آئوٽ اسٽيج ڏانهن وڌيون.
گروپ اسٽيج جي درجه بندي لاءِ ٽائي بريڪنگ معيار هر گروپ ۾ ٽيمن جي درجه بندي سڀني گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل پوائنٽن جي ذريعي طئي ڪئي ويندي آهي. جيڪڏهن ٻه يا وڌيڪ ٽيمون پوائنٽن تي برابر آهن، ته درجه بندي کي طئي ڪرڻ لاءِ هيٺ ڏنل معيار استعمال ڪيا ويندا آهن: لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل گھڻا پوائنٽ؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول فرق؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ جيڪڏهن، معيار الف کان سي تائين لاڳو ڪرڻ کان پوءِ، ٽيمن جي اڃا تائين برابر درجه بندي آهي، ته معيار الف کان سي تائين خاص طور تي انهن ٽيمن جي وچ ۾ ميچن تي ٻيهر لاڳو ڪيا ويندا آهن جيڪي اڃا تائين سطح تي آهن ته جيئن انهن جي آخري درجه بندي جو تعين ڪري سگهجي. [اپر-الفا 1] جيڪڏهن هي طريقو فيصلو نه ٿو ڪري، معيار d کان h لاڳو ٿئي ٿو. * سڀني گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول جو فرق؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ ٽيم جي رويي ("فيئر پلي") اسڪور (هڪ رانديگر يا ٽيم ڪوچ / آفيشل تي هڪ ميچ ۾ صرف هڪ ڪٽوتي لاڳو ڪري سگهجي ٿي): پيلو ڪارڊ: -1 پوائنٽ؛ اڻ سڌي طرح ڳاڙهو ڪارڊ (ٻيو پيلو ڪارڊ): -3 پوائنٽ؛ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -4 پوائنٽ؛ پيلو ڪارڊ ۽ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -5 پوائنٽ؛ تازو فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن؛ ترقي سان پراڻي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن جيستائين ٽيمن کي الڳ نه ڪري سگهجي.
[[round-robin tournament|round-robin]] group stage was played in twelve groups (A to L) of four teams each, from June 11 to 27, 2026.<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=December 10, 2025 |website=FIFA}}</ref> Teams were awarded three points for a win, one for a draw, and none for a loss. Following the conclusion of group play, the top two teams of each group, along with the [[#Ranking of third-place teams|eight best third-place teams]], advanced to the [[#Knockout stage|knockout stage]].
''All times are local.''
{| class="wikitable mw-collapsible"
|+ {{nowrap|{{Anchor|Tiebreakers}} Tie-breaking criteria for group stage ranking}}
|-
|The ranking of teams in each group is determined by the points obtained in all group matches. If two or more teams are equal on points, the following criteria are used to determine the ranking:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref>
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha
| Most points obtained in the group matches played between the teams concerned;
| Superior goal difference in the group matches played between the teams concerned;
| Most goals scored in the group matches played between the teams concerned;
}}
If, after having applied criteria a to c, teams still have an equal ranking, criteria a to c are reapplied exclusively to the matches between the teams who are still level to determine their final rankings.{{efn-ua|When there are two or more teams tied on points, criteria a to c are applied. After these criteria are applied, they may define the position of some of the teams involved, but not all of them. For example, if there is a three-way tie on points, the application of the first three criteria may only break the tie for one of the teams, leaving the other two teams still tied. In this case, the tiebreaking procedure is resumed, from the beginning, for those teams that are still tied.}} If this procedure does not lead to a decision, criteria d to h apply.
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4
| Superior goal difference in all group matches;
| Most goals scored in all group matches;
| Highest team conduct ("fair play") score in all group matches (only one deduction can be applied to a player or team coach/official in a single match): {{unordered list
| Yellow card: −1 point;
| Indirect red card (second yellow card): −3 points;
| Direct red card: −4 points;
| Yellow card and direct red card: −5 points;
}}
| Better position in the most recent [[FIFA Men's World Ranking]];
| Better position in progressively older FIFA Men's World Rankings until teams can be separated.
}}
|}
===گروپ A===
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}}2-1 {{پرچم|ميڪسيڪو}}
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{پرچم |چيڪ جمهوريا}} 1-2 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}} 1-1 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 1-0 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 3-0 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}} 1-0 {{flag|RSA}}
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|ميڪسيڪو}}
|3
|3
|0
|0
|9
|6
|0
|6+
|-
|2
|{{flag|RSA}}
|3
|1
|1
|1
|4
|2
|3
|1-
|-
|3
|{{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
|3
|1
|0
|2
|3
|2
|3
|1-
|-
|4
|{{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
|3
|0
|1
|2
|6
|4-
|}
* پهريان 3 ملڪ اڳ مرحلي لا ڪواليفائي ڪيا. ذريعو: فيفا
===گروپ B===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{flag|Switzerland}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|3
|4+
|-
|2
|{{flag|Canada}}
|3
|1
|1
|1
|4
|8
|3
|5+
|-
|3
|[[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
|3
|1
|1
|1
|4
|5
|6
|1-
|-
|4
|{{پرچم|قطر}}
|3
|0
|1
|2
|1
|2
|10
|8-
|}
* ذريعو: فيفا
* نوٽ: هيڊ ٽو هيڊ نتيجي تي برابر (ڪينيڊا 1-1 بوسنيا ۽ هرزيگووينا). مجموعي گول فرق کي ٽائي بريڪر طور استعمال ڪيو ويو ۽ سوئزرلينڊ ۽ ڪينيڊا اڳ جي مرحلي لاء ڪواليفائي ڪيا.
# 12 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-1| {{flag|Canada}}
# 13 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-1 {{پرچم|قطر}}
June 18, 2026
12:00 p.m. UTC−7
Switzerland 4–1 Bosnia and Herzegovina
Manzambi 74', 90'
Vargas 84'
Xhaka 90+7' (pen.)
[Report 9]
Mahmić 90+3'
SoFi Stadium, Inglewood
Attendance: 70,026
Referee: João Pinheiro (Portugal)
June 18, 2026
3:00 p.m. UTC−7
Canada 6–0 Qatar
Larin 16'
J. David 29', 45+3', 90+2'
Saliba 64'
Manai red-colored football 75' (o.g.)
[Report 10]
BC Place, Vancouver
Attendance: 52,497
Referee: Cristián Garay (Chile)
June 24, 2026
12:00 p.m. UTC−7
Switzerland 2–1 Canada
Vargas 46'
Manzambi 57'
[Report 11]
P. David 76'
BC Place, Vancouver
Attendance: 52,497
Referee: Ramon Abatti (Brazil)
June 24, 2026
12:00 p.m. UTC−7
Bosnia and Herzegovina 3–1 Qatar
Alajbegović 29'
Abunada red-colored football 34' (o.g.)
Mahmić 80'
[Report 12]
Al-Haydos 42'
Lumen Field, Seattle
Attendance: 66,925
Referee: Jesús Valenzuela (Venezuela)
===گروپ C===
edit
Main article: 2026 FIFA World Cup Group C
Pos Teamvte Pld W D L GF GA GD Pts Qualification
1 Brazil 3 2 1 0 7 1 +6 7[a] Advance to knockout stage
2 Morocco 3 2 1 0 6 3 +3 7[a]
3 Scotland 3 1 0 2 1 4 −3 3
4 Haiti 3 0 0 3 2 8 −6 0
Source: FIFA
Notes:
Tied on head-to-head result (Brazil 1–1 Morocco). Overall goal difference was used as the tiebreaker.
June 13, 2026
6:00 p.m. UTC−4
Brazil 1–1 Morocco
Vinícius 32'
[Report 13]
Saibari 21'
MetLife Stadium, East Rutherford
Attendance: 80,663
Referee: Slavko Vinčić (Slovenia)
June 13, 2026
9:00 p.m. UTC−4
Haiti 0–1 Scotland
[Report 14]
McGinn 28'
Gillette Stadium, Foxborough
Attendance: 64,146
{{Main|2026 FIFA World Cup Group B}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B6}}
===Group C===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group C}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C6}}
===Group D===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group D}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D6}}
===Group E===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group E}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E6}}
===Group F===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group F}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F6}}
===Group G===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group G}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G6}}
===Group H===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group H}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H6}}
===Group I===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group I}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I6}}
===Group J===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group J}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J6}}
===Group K===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group K}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K6}}
===Group L===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group L}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L6}}
===Ranking of third-place teams===
{{2026 FIFA World Cup group tables|3rd place}}
The specific matchups involving the third-place teams depended on which eight third-place teams qualified for the round of 32, but not on their relative rankings. The 495 possible combinations were published in Annex C of the tournament regulations.<ref name="regulations" />
''For the list of all 495 possible combinations, see [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Combinations of matches in the round of 32|2026 FIFA World Cup knockout stage § Combinations of matches in the round of 32]].''
==ناڪ آئوٽ مرحلو==
{{Main|2026 FIFA World Cup knockout stage}}
The knockout stage uses a [[Single-elimination tournament|single-elimination format]], starting with the newly introduced round of 32 on June 28 and culminating with the [[2026 FIFA World Cup final|final]] on July 19. On the day prior, a [[#Match for third place|match for third place]] will also be played. In the knockout stage, if the scores are level when normal playing time expires, 30 minutes of [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] will be played. If still tied at the end of extra time, a [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootout]] is used to determine which team should be treated as winning the match.<ref name="regulations" />
===Bracket===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|Bracket}}
===Round of 32===
{{main|2026 FIFA World Cup round of 32}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-8}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-9}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-10}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-11}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-12}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-13}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-14}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-15}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-16}}
===Round of 16===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-8}}
===Quarterfinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF4}}
===Semifinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF2}}
===Match for third place===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|3rd}}
===Final===
{{Main|2026 FIFA World Cup final}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup final|Final}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع]]
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ|2026]]
[[زمرو:راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:راند]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا مقابلا]]
[[زمرو:شيڊول ٿيل ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا بين الاقوامي مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن]]
[[زمرو:2026 مردن جي بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال ۾|ورلڊ ڪپ]]
[[زمرو:2026 آمريڪي مردن جي فٽبال ۾]] [[زمرو:2026 ڪينيڊين فٽبال ۾]]
[[زمرو:2025–26 ميڪسيڪو فٽبال ۾]]
[[زمرو:ميڪسيڪو–آمريڪا راندين جا لاڳاپا]] [[زمرو:ڪينيڊا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:ميڪسيڪو جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:آمريڪا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:جون 2026ع ۾ اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:جولاءِ 2026 اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:2026 جي ايران جنگ کان متاثر ٿيندڙ راندين جا واقعا]]
[[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|<!--Do not remove the World Cup qualification map.-->{{Legend|#0000ff|Team qualified}}{{Legend|#ffcc00|Team eliminated}}{{Legend|#000000|Team withdrew or suspended}}{{Legend|#cccccc|Not a FIFA member}}]]
go2zknv9ecbcxdvs0p67ue8btuv5ttr
392001
392000
2026-07-07T12:11:35Z
Ibne maryam
17680
392001
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|International men's soccer tournament in North America}}
{{Redirect|2026 World Cup|other competitions of that name|2026 World Cup (disambiguation)}}
{{Protection padlock|small=yes}}
{{Use American English|date=May 2024}}
{{Infobox cricket tournament
| year = 2026
| tourney_name = FIFA World Cup
| other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}
| image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| size = 250x250px
| alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy
<!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.-->
| country = Canada
| country2 = Mexico
| country3 = United States
| dates = June 11 – July 19
| num_teams = 48
| confederations = 6
| venues = 16
| cities = 16
| champion =
| count =
| second =
| third =
| fourth =
| matches = <!--{{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}}-->
| goals = <!--{{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}}-->
| attendance = <!--{{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}}-->
| top_scorer = <!--{{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}}-->
| player =
| goalkeeper =
| young_player =
| fair_play =
| prevseason = [[2022 FIFA World Cup|2022]]
| nextseason = ''[[2030 FIFA World Cup|2030]]''
| updated =
}}
[[File:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|thumb|
|[[ميڪسيڪو]] ۾ اسٽاڊيو ايزٽيڪا فٽبال اسٽيڊيم، [[ميڪسيڪو شهر]]]]
'''2026ع فيفا ورلڊ ڪپ''' (Fifa World Cup 2026) فيفا ورلڊ ڪپ جو 23هون ايڊيشن هوندو، جيڪو چار سالن ۾ ٿيندڙ بين الاقوامي مردن جي [[ايسوسيئيشن فٽبال]] چيمپئن شپ آهي جنهن ۾ [[ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن|فيفا]] جي ميمبر ايسوسيئيشن جي قومي ٽيمون حصو وٺنديون آهن. هي ٽورنامينٽ 11 جون، 2026ع کان 19 جولاءِ، 2026ع تائين ٿيندو.<ref name="Schedule">{{حوالو ويب|date=February 4, 2024|quote=February 4, 2024|archivedate=February 5, 2024}}</ref> ان جي ميزباني گڏيل طور تي اتر آمريڪا جا 16 شهر ڪندا ([[آمريڪا]] ۾ 11، [[ميڪسيڪو]] ۾ 3 ۽ [[ڪينيڊا]] ۾ 2). هي ٽورنامينٽ پهريون فيفا ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو ٽن ملڪن جي ميزباني ۾ هوندو ۽ جنهن ۾ پهرين ڀيرا 48 ٽيمون شامل هونديون (سال 2022ع ۾ 32 ٽيمون هيون).
[[ماسڪو]] ۾ 68هين فيفا ڪانگريس ۾ آخري ووٽنگ دوران ٽن اتر آمريڪي ملڪن جي "يونائيٽيڊ 2026" جي بولي [[مراڪش]] جي مخالف بولي کي شڪست ڏني. اهو سال 2002ع کان پوءِ پهريون مردن جو فٽبال ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو هڪ کان وڌيڪ ملڪن پاران گڏيل طور تي ميزباني ڪيو ويندو. سال 1970ع ۽ 1986ع جي ٽورنامينٽ جي پنهنجي ماضي جي ميزباني سان، ميڪسيڪو پهريون ملڪ بڻجي ويندو جيڪو ٽي ڀيرا مردن جي ورلڊ ڪپ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. آمريڪا اڳ ۾ سال 1994ع ۾ مردن جي فٽبال ورلڊ ڪپ جي ميزباني ڪئي هئي. ان جي ابتڙ، ڪينيڊا ۾ اهو پهريون ڀيرو هوندو ته ملڪ مردن جي ٽورنامينٽ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. [[قطر]] ۾ سال 2022ع ورلڊ ڪپ نومبر ۽ ڊسمبر ۾ منفرد طور تي منعقد ٿيڻ کان پوءِ هي تقريب پنهنجي روايتي [[اتريون اڌ گول|اتر اڌ گول]] جي اونهاري جي شيڊول ڏانهن موٽندي.
ميزبان ملڪن جي حيثيت سان، ڪينيڊا، ميڪسيڪو ۽ آمريڪا سڀ ئي فائنل رائونڊ لاء پاڻمرادو قابليت حاصل ڪري ورتا آهن. [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ جي فائنل رائونڊ ۾ پهرين ڀيرا ڪواليفائي ڪيا آهن ۽ حصو وٺندا. [[ارجنٽائن]] دفاعي چيمپيئن آهي، جنهن سال 2022ع ۾ پنهنجو ٽيون ورلڊ ڪپ ٽائيٽل کٽيو هو.
==فارميٽ ۽ توسيع==
ٽورنامينٽ کي وڌائڻ جو خيال 2013 جي شروعات ۾ ان وقت جي يوئيفا صدر مشيل پلاٽيني پاران ۽ 2016 ۾ فيفا صدر گياني انفنٽينو پاران پڻ تجويز ڪيو ويو هو. تجويز جي مخالفن دليل ڏنو ته کيڏيل ميچن جو تعداد اڳ ۾ ئي ناقابل قبول سطح تي هو ته توسيع ميچن جي معيار کي خراب ڪندي ۽ اهو فيصلو راندين جي خدشن جي بدران سياسي بنيادن تي ڪيو ويو. انفنٽينو تي الزام لڳايو ته هو پنهنجي چونڊ کٽڻ لاءِ ورلڊ ڪپ ۾ وڌيڪ ملڪن کي آڻڻ جو واعدو استعمال ڪري رهيو آهي.
هن ايڊيشن سان شروع ڪندي فيفا ورلڊ ڪپ 48 ٽيمن تائين وڌايو ويو (گذريل ست ٽورنامينٽ جي مقابلي ۾ 16 ٽيمن جو اضافو). ٽيمن کي چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن ۾ ورهايو ويندو. هر گروپ ۾ مٿين ٻن ٽيمن سان ۽ اٺ بهترين ٽئين نمبر تي ايندڙ ٽيمون 32 جي نئين دور (round) ۾ ترقي ڪنديون. جيئن 14 مارچ 2023 تي فيفا ڪائونسل پاران منظور ڪيو ويو. هي پهرين توسيع ٿيڻ لاءِ ۽ 1998 کان وٺي فارميٽ ۾ تبديلي لاءِ مقرر ڪيو ويو آهي.
کيڏيل ميچن جو ڪُل تعداد 64 کان وڌي 104 ٿي ويندو ۽ آخري چئن تائين پهچڻ وارين ٽيمن پاران کيڏيل ميچن جو تعداد ست کان وڌي اٺ ٿي ويندو. ٽورنامينٽ 39 ڏينهن تائين هلندو (2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ جي 32 ڏينهن کان وڌي). هر ٽيم اڃا تائين ٽي گروپ ميچ کيڏندي. فائنل اسڪواڊ ۾ شامل رانديگرن لاءِ ڪلب سطح تي آخري ميچ جو ڏينهن 24 مئي 2026 آهي. ڪلبن کي , 30 مئي تائين ڪانٽينينٽل ڪلب مقابلي جي فائنل ۾ حصو وٺندڙ رانديگرن کي استثنا سان, 25 مئي تائين پنهنجن رانديگرن کي آزاد ڪرڻو پوندو. 56 ڏينهن (گڏيل آرام، رليز ۽ ٽورنامينٽ جي دورن جا) 2010، 2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ وانگر ئي رهندا.
===ٻيا توسيع فارميٽ ڳوليا ويا===
48 ٽيمن تائين توسيع اڳ ۾ ئي 10 جنوري 2017 تي منظور ڪئي وئي هئي، جڏهن شروعاتي طور تي اهو فيصلو ڪيو ويو هو ته ٽورنامينٽ ۾ 3 ٽيمن جا 16 گروپ ۽ ڪل 80 ميچ شامل هوندا، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون 32 جي رائونڊ ۾ اڳتي وڌنديون. هن بعد ۾ تبديل ٿيل فارميٽ تحت، هر ٽيم جي ميچن جو وڌ ۾ وڌ تعداد ست رهي ها، پر هر ٽيم اڳ جي ڀيٽ ۾ هڪ گهٽ گروپ ميچ کيڏي ها. ٽورنامينٽ اڃا تائين 32 ڏينهن اندر مڪمل ٿي چڪو هوندو. هي فارميٽ شروعاتي طور تي ٽن ٻين تجويزن، 40 کان 48 ٽيمن تائين، 76 کان 88 ميچن تائين ۽ هر ٽيم جي هڪ کان چار گهٽ ۾ گهٽ ميچن تائين, تي چونڊيو ويو هو.
هن فارميٽ جي نقادن دليل ڏنو ته ٽن ٽيمن جي گروپن جي استعمال سان ٻن ٽيمن جي ترقي سان ٽيمن جي وچ ۾ سازش جو خطرو تمام گهڻو وڌي ويو. هن فيفا کي تجويز ڪيو ته گروپ اسٽيج ۾ ڊرا کي روڪڻ لاءِ پينلٽي شوٽ آئوٽ استعمال ڪري سگهجي ٿو. جيتوڻيڪ تڏهن به ڪجهه سازش جو خطرو برقرار رهندو ۽ هڪ امڪان پيدا ٿيندو ته ٽيمون جان بوجھ ڪري ڪنهن حریف کي ختم ڪرڻ لاءِ شوٽ آئوٽ وڃائي ڇڏين.
==شيڊول==
'''خميس: 11 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ميڪسيڪو}} بمقابلہ [[ڏکڻ آفريڪا]]'''[[ڏکڻ آفريڪا]]''' (1:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو ازٽيڪا]]، [[ميڪسيڪو سٽي]]، ريفري: ولٽن سمپائيو، [[برازيل]])
# '''[[ڏکڻ ڪوريا]]''' بمقابلہ [[چيڪ ريپبلڪ]]'''[[چيڪ ريپبلڪ]]''' (8:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو اڪرون]]، [[زاپوپان]]، ريفري: امين محمد عمر، [[مصر]])
'''جمعو: 12 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ڪينيڊا}} بمقابلہ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|'''بوسنيا ۽ هرزيگووينا''']] (3:00 وڳي UTC−4، بي ايم او فيلڊ، [[ٽورنٽو]]، ريفري: فيڪنڊو ٽيلو، [[ارجنٽائن]])
'''ڇنڇر: 13 جون 2026ع:'''
# {{flag|Haiti}} بمقابلہ {{پرچم|اسڪاٽلينڊ}} (گروپ سي - بوسٽن اسٽيڊيم، [[آمريڪا]]
# {{پرچم|آسٽريليا}} بمقابلہ {{پرچم|ترڪي}} (گروپ ڊي - بي سي پليس وينڪوور، [[ڪينيڊا]]
# {{پرچم|برازيل}} بمقابلہ {{پرچم|مراڪش}} (گروپ سي - نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|قطر}} بمقابلہ {{پرچم|سوئٽزرلينڊ}} (گروپ بي - سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''آچر، 14 جون 2026ع''':
# {{پرچم|آئيوري ڪوسٽ}} بمقابلہ {{پرچم|ايڪواڊور}}(گروپ اي - فلاڊيلفيا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|جرمني}} بمقابلہ {{flagicon|Curaçao}} [[ڪيوريسو]] (گروپ اي - هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{flag|Netherlands}} بمقابلہ {{پرچم|جاپان}} (گروپ ايف - ڊلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|سويڊن}} بمقابلہ {{flag|Tunisia}} (گروپ ايف - ايسٽاڊيو مونٽيري)
'''سومر، 15 جون 2026ع''':
# '''[[سعودي عرب]]''' بمقابلہ {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]] (گروپ ايڇ – ميامي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|اسپين}} بمقابلہ [[ڪيپ ورڊي]]'''[[ڪيپ ورڊي]]''' (گروپ ايڇ – اٽلانٽا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ايران}} بمقابلہ {{پرچم|نيوزي لينڊ}} (گروپ جي – لاس اينجلس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|بيلجيم}} بمقابلہ {{پرچم|مصر}} (گروپ جي – سياٽل اسٽيڊيم
'''اڱارو، 16 جون 2026ع''':
# {{پرچم|فرانس}} بمقابلہ {{پرچم|سينيگال}} (گروپ I – نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|عراق}} بمقابلہ {{پرچم|ناروي}} (گروپ I – بوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ارجنٽائن}} بمقابلہ {{پرچم|الجزائر}} (گروپ جي – ڪنساس سٽي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|آسٽريا}} بمقابلہ {{پرچم|اردن}} (گروپ جي – سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''اربع، 17 جون 2026ع''':
# {{پرچم|گھانا}} بمقابلہ {{flag|Panama}} (گروپ ايل – ٽورانٽو اسٽيڊيم)
# {{پرچم|انگلينڊ}} بمقابلہ {{پرچم|ڪروشيا}} (گروپ ايل – ڊيلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|پرتگال}} بمقابلہ [[جمهوريا ڪانگو]]'''[[جمهوريا ڪانگو]]''' (گروپ ڪي – هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ازبڪستان}} بمقابلہ {{پرچم|ڪولمبيا}} (گروپ ڪي – ميڪسيڪو سٽي اسٽيڊيم)
18 جون، 2026: # 12:00 وڳي UTC−4 * چيڪ ريپبلڪ بمقابلہ ڏکڻ آفريڪا. * مرسڊيز بينز اسٽيڊيم، اٽلانٽا. # 18 جون، 2026 * 7:00 وڳي UTC-6 * ميڪسيڪو بمقابله ڏکڻ ڪوريا. * اسٽيڊيو اڪرون، زپوپان. # جون 24، 2026 # 7:00 پي ايم UTC-6 * چيڪ ريپبلڪ بمقابله ميڪسيڪو. * Estadio Azteca، ميڪسيڪو سٽي. # جون 24، 2026 * 7:00 پي ايم UTC-6 * ڏکڻ آفريڪا بمقابله ڏکڻ ڪوريا. اسٽيڊيو BBVA، گادالپ.
==ٽيمون==
"يونائيٽيڊ بڊ" جا عملدارن جو چوڻ آهي ته ٽنهي ميزبان ملڪن کي خودڪار داخلا ڏني ويندي.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> <small>31</small> آگسٽ <small>2022</small>ع تي، فيفا جو صدر گياني انفنٽينو تصديق ڪئي ته اتر آمريڪا جي فٽبال فيڊريشن، ڪنڪاڪئف (<small>CONCACAF</small>) جون ميمبر 6 ٽيمون ورلڊ ڪپ لاءِ قابليت حاصل ڪنديون، جن ۾ امريڪا، ڪينيڊا ۽ ميڪسيڪو خودڪار طور سان ميزبان طور قابليت حاصل ڪندا.<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> هن جي تصديق <small>14</small> فيبروري <small>2023</small>ع تي فيفا جي ڪونسل پاران ڪئي وئي.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |work=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref>
<small>67</small>هين فيفا ڪانگريس کان فوري طور تي، فيفا ڪائونسل [[بحرين]] جي شهر [[منامه|مناما]] ۾ هڪ اجلاس ۾ سلاٽ مختص ڪرڻ جي منظوري ڏني.<ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> ان ۾ هڪ پلي آف ٽورنامينٽ شامل هو جنهن ۾ ڇهه ٽيمون شامل هيون ته جيئن آخري ٻن فيفا ورلڊ ڪپ جڳهن جو فيصلو ڪري سگهن.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref>
پلي آف ۾ ڇهن ٽيمن ۾ يورپي فيڊريشن (<small>UEFA</small>) کان سواءِ هر ڪنفيڊريشن مان هڪ ٽيم شامل هئي ۽ ميزبان ملڪن جي ڪنڪاڪئف ڪنفيڊريشن (<small>CONCACAF</small>) مان هڪ اضافي ٽيم شامل هئي. ٽيمن مان ٻن کي عالمي درجه بندي جي بنياد تي ڌار ڪيو ويو ۽ انهن ٻن فيفا ورلڊ ڪپ برٿ لاءِ چئن غير سيڊڊ ٽيمن جي وچ ۾ ٻن ناڪ آئوٽ ميچن جي فاتحن سان کيڏيو. چار ميچن جو ٽورنامينٽ ميڪسيڪو ۾ کيڏيو ويو، جيڪو ميزبان ملڪن مان هڪ آهي<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref> ۽ ان کي فيفا ورلڊ ڪپ لاءِ ٽيسٽ ايونٽ طور پڻ استعمال ڪيو ويو. سلاٽ مختص ڪرڻ جي تصديق سان او ايف سي کي پهريون ڀيرو فائنل ٽورنامينٽ ۾ هڪ ضمانتي جاءِ ملي: سال <small>2026</small>ع فيفا ورلڊ ڪپ پهريون ٽورنامينٽ هوندو جنهن ۾ سڀني ڇهين ڪنفيڊريشنن کي گهٽ ۾ گهٽ هڪ ضمانتي جاءِ ملي هوندي ۽ <small>2010</small>ع جي ايڊيشن کان پوءِ پهريون ڀيرو جنهن ۾ سڀني ڪنفيڊريشنن وٽ هڪ ٽيم ورلڊ ڪپ فائنل لاءِ قابليت حاصل ڪئي آهي.<ref name="slot" />
<small>48</small> قابليت رکندڙ ٽيمن مان، <small>2022</small>-<small>2025</small>ع جي ايڊيشن ۾ پڻ نظر آيا، جن ۾ نمايان شامل آهن:
* [[ڪيپ ورڊي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ ۾ پنهنجون ڊيبيو ڪندا.<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
* [[قطر]] پهريون ڀيرو قابليت ذريعي ٽورنامينٽ ۾ پهتو، ڇاڪاڻ ته ان جو واحد پوئين ظهور <small>2022</small>ع ۾ ميزبان طور هو.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref>
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]] ۽ [[هيٽي]] <small>1974</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref>
* [[عراق]] <small>1986</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref>
* [[آسٽريا]]، [[ناروي]] ۽ [[اسڪاٽلينڊ]] آخري ڀيرو <small>1998</small>ع ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref>
* [[ترڪي]] <small>2002</small>ع ۾ ٽئين نمبر تي رهڻ کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047a70882b5-871b4ed13110-1000--kosovo-0-1-turkiye-highlights-turkiye-qualify-for-2026-world/ |title=Kosovo 0–1 Türkiye highlights: Türkiye qualify for 2026 World Cup finals after play-off win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]] <small>2006</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047bcf476d8-369543fe9786-1000--czechia-2-2-denmark-highlights-3-1-on-pens-czechia-book-202/ |title=Czechia 2–2 Denmark highlights (3–1 on pens): Czechia book 2026 World Cup spot with play-off final win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]]، [[پيراگوئي]] ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] (<small>2010</small>ع ورلڊ ڪپ جو ميزبان) سال <small>2010</small>ع ۾ آخري ڀيرو حصو وٺڻ کان پوءِ واپس آيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/south-africa-qualify |title=The Boys are back in town |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025 |date=October 14, 2025}}</ref> ڏکڻ آفريڪا <small>2002</small>ع کان پوءِ پنهنجي پهرين ڪامياب قابليت مهم حاصل ڪئي جڏهن ته نيوزيلينڊ قابليت حاصل ڪرڻ واري سڀ کان گهٽ درجه بندي واري ٽيم آهي، <small>85</small>هين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite news |last=Bailey |first=Michael |date=March 30, 2026 |title=The odds are stacked against New Zealand, the World Cup's lowest-ranked team. But they are chasing history |url=https://www.nytimes.com/athletic/7157317/2026/03/30/new-zealand-world-cup/ |access-date=April 9, 2026 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]]}}</ref>
* [[الجزائر|الجيريا]]، [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] ۽ [[آئيوري ڪوسٽ]] <small>2014</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو ڪواليفائي ڪيو. بوسنيا <small>2014</small>ع جي ورلڊ ڪپ کان پوءِ ڪنهن وڏي ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجو پهريون ڪامياب قابليت وارو عمل حاصل ڪيو.
* [[ڪولمبيا]]، [[مصر]]، [[پاناما]] ۽ [[سويڊن]] <small>2022</small>ع ۾ پوئين ٽورنامينٽ وڃائڻ کان پوءِ واپس آيا.
ان کان علاوه، چار ڀيرا چيمپيئن [[اٽلي]] يورپي پلي آف فائنل ۾ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] کان پينلٽيز تي شڪست کائڻ کان پوءِ ٻاهر نڪتو لڳاتار ٽن ورلڊ ڪپن کان محروم ٿيندڙ پهريون اڳوڻو چيمپيئن بڻجي ويو.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> سال <small>2018</small>ع ۽ <small>2022</small>ع وانگر, اٽلي واحد اڳوڻو چيمپيئن هو، جيڪا قابليت حاصل نه ڪري سگهيو. [[ڪوسٽا ريڪا]] <small>2010</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿيو. جڏهن ته [[ڪيمرون]]، [[ڊينمارڪ]]، [[پولينڊ]]، [[سربيا]] ۽ [[ويلز]] (جيڪي سڀ <small>2022</small>ع ۾ قابليت حاصل ڪئي) پڻ سال <small>2026</small>ع جي ٽورنامينٽ لاءِ قابليت حاصل نه ڪري سگهيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/teams-eliminated-on-the-road-to-fifa-world-cup-26 |title=Eliminated teams in FIFA World Cup 2026 qualifying |publisher=FIFA |date=March 26, 2025 |access-date=May 21, 2026}}</ref>
ٽيمون جيڪي قابليت حاصل ڪيون، علائقي جي لحاظ کان ترتيب ڏنل:
'''ايشيا فٽبال ڪنفيڊريشن''' (<small>AFC</small>):
* {{flag|Australia}}
* {{flag|Iran}}
* {{flag|Iraq}}
* {{flag|Japan}}
* {{flag|Jordan}}
* {{flag|Qatar}}
* {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
* [[سعودي عرب]]
* {{flag|Uzbekistan}} (پهرين ڀيرا)
'''آفريقي فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (CAF)
* {{flag|Algeria}}
* {{flag|Egypt}}
* {{flag|Tunisia}}
* {{flag|Morocco}}
* {{flag|Senegal}}
* {{flag|Ghana}}
* {{flag|Ivory Coast}}
* [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]] (<small>پهرين ڀيرا</small>)
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]]
* [[ڏکڻ آفريڪا]]
'''اتر ۽ وچ آمريڪا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>CONCACAF</small>)
* {{پرچم|ڪينيڊا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* [[ڪوراساؤ]] (<small>پهريون ڀيرو</small>)
* {{پرچم|ميڪسيڪو}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{پرچم|آمريڪا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{flag|Panama}}
* {{flag|Haiti}}
'''ڏکڻ آمريڪا ('''<small>CONMEBOL)</small>
* {{flag|Argentina}}
* {{flag|Brazil}}
* {{flag|Colombia}}
* {{flag|Ecuador}}
* {{flag|Paraguay}}
* {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]]
'''اوشيانا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>OFC</small>)
* {{flag|New Zealand}}
'''يورپ:''' (<small>UEFA</small>)
* {{flag|England}}
* {{flag|Austria}}
* {{flag|Belgium}}
* [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
* {{flag|Croatia}}
* {{flag|France}}
* {{flag|Netherlands}}
* {{flag|Norway}}
* {{flag|Germany}}
* {{flag|Scotland}}
* {{flag|Sweden}}
* {{flag|Switzerland}}
* {{flag|Spain}}
* {{flag|Turkey}}
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]]
===ڊرا (Draw)===
ڊرا 5 ڊسمبر 2025ع تي [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] ۾ ڪينيڊي سينٽر ۾ منعقد ٿيو. ڊرا جي تقريب فيفا پاران پهرين پيش ڪرڻ سان شروع ٿي. ڊرا جي تقريب جي شروعات فيفا پاران آمريڪا جي صدر ڊونلڊ ٽرمپ کي پهريون (۽ واحد) فيفا امن انعام پيش ڪرڻ سان ٿي.<ref name="Guardian-main">{{cite news |last1=Graham |first1=Bryan Armen |last2=Beaumont |first2=Peter |date=December 5, 2025 |title=Trump awarded inaugural Fifa peace prize at World Cup draw in Washington |url=https://www.theguardian.com/football/2025/dec/05/fifa-peace-prize-trump-world-cup-infantino |access-date=December 6, 2025 |work=The Guardian |location=London}}</ref> هڪ اهڙو انعام جنهن انساني حقن جي گروپن، تجزيه نگارن ۽ ٻين جي وچ ۾ جاچ ۽ تڪرار کي تيز ڪيو.<ref name="AJ-Analysis">{{cite news |last=Harb |first=Ali |date=December 6, 2025 |title=Infantino's 'Peace Prize' to Trump raises questions about FIFA's neutrality |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/12/6/infantinos-peace-prize-to-trump-raises-questions-about-fifas-neutrality |access-date=December 6, 2025 |work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Amnesty">{{cite web |title=Global: FIFA needs to act on human rights |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/12/global-fifa-needs-to-act-on-human-rights/ |website=Amnesty International |date=December 4, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref name="NewHumanitarian" />
48 ٽيمن کي 12 جي چئن برتنن (pots) ۾ ورهايو ويو. برتن 1 ۾ ٽي ميزبان ۽ نومبر 2025 جي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي مان مٿين نو ٽيمون شامل هيون. برتن 2، 3، ۽ 4 ۾ درجه بندي جي مطابق باقي ٽيمون شامل هيون. يو اي ايف اي (UEFA) پلي آف جا چار فاتح ۽ انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جا ٻه فاتح ڊرا جي وقت معلوم نه هئا ۽ ان ڪري خودڪار طريقي سان برتن 4 ۾ مختص ڪيا ويا. 12 گروپ بي ترتيب طور تي چار برتنن مان هر هڪ مان هڪ ٽيم چونڊي ٺاهيا ويا. فيفا جو "عام اصول، جڏهن به ممڪن هجي"، اهو هو ته ڪنهن به گروپ ۾ ساڳئي ڪنفيڊريشن مان هڪ کان وڌيڪ ٽيم نه هئي. هي اصول يو اي ايف اي کانسواءِ سڀني ڪنفيڊريشنن تي لاڳو هو؛ هر گروپ کي هڪ يا ٻه يو اي ايف اي ٽيمون ان ۾ شامل ڪرڻ جي ضرورت هئي.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref>
ٽنهي ميزبان ملڪن کي شيڊولنگ جي مقصدن لاءِ ٽن گروپن ۾ اڳ ۾ ئي مختص ڪيو ويو هو. ميڪسيڪو کي گروپ اي ۾ رکيو ويو هو ۽ ٽورنامينٽ جو افتتاحي ميچ 11 جون تي ايسٽاڊيو ازٽيڪا ۾ کيڏندا. ڪينيڊا ۽ آمريڪا کي گروپ بي ۽ ڊي ۾ ترتيب وار رکيو ويو هو. اهي ٽورنامينٽ جا ٽيون ۽ چوٿون ميچ ترتيب وار 12 جون تي کيڏندا.<ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref>
انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جي ٽنهي امڪاني فاتحن تي ڪنفيڊريشن جي پابندي لاڳو ڪئي وئي. فيفا اهو پڻ اعلان ڪيو ته، "مقابلي جي توازن کي يقيني بڻائڻ جي مفاد ۾"، سيمي فائنل (نڪ آئوٽ بريڪٽ جا پاسا) لاءِ ٻه الڳ الڳ رستا قائم ڪيا ويا. ان جي بنياد تي، رينڪنگ ۾ پهرين نمبر تي (اسپين) ۽ ٻئي نمبر تي (ارجنٽائن) ٽيمن کي بي ترتيب طور تي مخالف رستن ۾ گروپن ۾ ٺاهيو ويو، جيئن ٽئين نمبر تي (فرانس) ۽ چوٿين نمبر تي (انگلينڊ) ٽيمون هيون. تنهن ڪري، جيڪڏهن ٽيمن جا اهي جوڙا پنهنجا گروپ کٽي وڃن ٿا، ته اهي فائنل تائين نه ملندا، جڏهن ته چارئي سيمي فائنل تائين نه ملندا. ڊرا پوٽ 1 سان شروع ٿيو ۽ پوٽ 4 سان ختم ٿيو، هر ٽيم کي چونڊيو ويو ۽ پوءِ الفابيٽ جي لحاظ کان پهرين دستياب گروپ ۾ مختص ڪيو ويو. ميچ شيڊول جي مقصد لاءِ، پوٽ 1 ٽيمون خودڪار طريقي سان هر گروپ جي پوزيشن 1 ۾ ٺاهيا ويا. باقي پوٽس لاءِ، فيفا هڪ اڳواٽ مقرر ڪيل نمونو قائم ڪيو ته جيئن ٽيمن جي پوزيشن کي انهن جي پوٽ ۽ ان گروپ جي بنياد تي بيان ڪري سگهجي جنهن ۾ اهي ٺاهيا ويا هئا. 2026 فيفا ورلڊ ڪپ سيڊنگ.<ref name="NewHumanitarian">{{cite news |title=Asia's deadly rains, Haiti's election plan, and Trump's peace prize – Cheat sheet |url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2025/12/05/asia-deadly-rains-haiti-election-plan-trump-peace-prize-cheat-sheet |work=The New Humanitarian |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Smith |first=David |date=December 5, 2025 |title=Trump wins his peace prize from Fifa – any chance of a VAR review? |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/dec/05/trump-peace-prize-fifa-world-cup |access-date=December 9, 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref>
=== ٽيم بيس ڪيمپس ===
ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ کان اڳ ۽ دوران رهڻ ۽ تربيت ڏيڻ لاءِ 48 قومي اسڪواڊ پاران بيس ڪيمپس استعمال ڪيا ويندا.<ref name="Team Base camps">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations |title=FIFA shares potential World Cup 26 Team Base Camp locations|access-date=June 12, 2024 |website=fifa.com |date=June 12, 2024|archive-date=June 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240612215436/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |title=FIFA World Cup 26 expands Team Base Camp brochure: 26 new options added |publisher=FIFA |date=November 21, 2024 |access-date=January 15, 2025 |archive-date=November 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241121220113/https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026 |title=14 new Team Base Camp options added as road to 2026 continues |date=April 17, 2025 |website=inside.fifa.com|archive-date=April 17, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417180742/https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026|url-status=live}}</ref>
مقابلي جي جڳهن تي لاڳو ٿيندڙ نالي جي حقن جي اسپانسرز جي پابندي وانگر، ڪجهه تربيتي سهولتن جا نالا پڻ فيفا پاران تبديل ڪيا ويا.<ref>{{Cite news |date=May 26, 2026 |title=FIFA World Cup 2026™ Team Base Camp Training Sites footprint finalised |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/world-cup-2026-team-base-camps-tbc-48-nations-usa-mexico-canada |access-date=May 27, 2026 |work=[[FIFA]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Schirgi |first=Heimo |title=Team Base Camp brochure |url=https://fwc26teambasecamps.fifa.com |access-date=October 23, 2025 |website=FIFA}}</ref>
{|class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+ٽيم بيس ڪيمپس جي فهرست
|-
!ٽيم
!هوٽل
!ٽريننگ سائيٽ
|-
|'''[[الجزائر]]<ref name="FOX4">{{Cite web |last1=Jackson |first1=Malik |date=January 21, 2026 |title=Argentina, England, Netherlands, Algeria to base 2026 World Cup camps in Kansas City metro: Sources |url=https://fox4kc.com/sports/2026-world-cup/argentina-england-netherlands-to-base-2026-world-cup-camps-in-kansas-city-metro-sources/vMxgM5ajHGE |access-date=January 25, 2026 |website=Fox4 Kansas City |last2=Kuntz |first2=Harold |last3=Holt |first3=John|orig-date=January 20, 2026}}</ref>'''
| <small>دي اوريڊ، لارنس، [[ڪنساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>يونيورسٽي آف ڪنساس،<ref>{{Cite web |title=Rock Chalk Park |url=https://places.ku.edu/buildings/rock-chalk-park |access-date=January 25, 2026 |website=The University of Kansas}}</ref> لارنس، ڪنساس، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ارجنٽائن]]'''<ref name="KCStar">{{cite news |last1=Grathoff |first1=Pete |title=Here is when teams with a World Cup base camp in KC are expected to arrive |url=https://www.kansascity.com/sports/spt-columns-blogs/for-petes-sake/article315392606.html |access-date=April 17, 2026 |work=[[The Kansas City Star]] |date=April 13, 2026}}</ref>
| <small>اوريجن ڪنساس سٽي ريور فرنٽ، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>اسپورٽنگ ڪي سي ٽريننگ سينٽر، ڪنساس سٽي، [[ڪنساس]]</small>
|-
| '''[[آسٽريليا]]'''<ref name="AUS">{{Cite web |date=February 12, 2026 |title=The Oakland Roots/Soul Training Facility Has Been Selected by the Australian National Team to Be a Base Camp Training Site Ahead of the World Cup |url=https://www.oaklandrootssc.com/news/2026/02/12/the-oakland-roots-soul-training-facility-has-been-selected-by-the-australian-national-team-to-be-a-base-camp-training-site-ahead-of-the-world-cup/ |access-date=February 12, 2026 |website=[[Oakland Roots SC]] |publisher=SportsEngine, Inc. }}</ref>
| <small>ڪلئرمونٽ هوٽل ۽ اسپا، برڪلي، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>اوڪلينڊ روٽس/سول ٽريننگ سهولت، الميدا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[آسٽريا]]'''<ref name="AUT">{{Cite web |last=Flores |first=Pricila |date=February 4, 2026 |title=Austrian National Soccer Team Selected to Stay in Goleta, Practice at UCSB |url=https://www.noozhawk.com/austrian-national-soccer-team-selected-to-stay-in-goleta-practice-at-ucsb/ |access-date=February 4, 2026 |website=Noozhawk |orig-date=February 4, 2026}}</ref>
| <small>باڪارا ريسارٽ، گوليٽا، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>يو سي سانتا باربرا هارڊر اسٽيڊيم، سانتا باربرا، ڪيليفورنيا</small>
|-
|'''[[بيلجيم]]'''<ref name="BEL">{{Cite web |last=Vandewalle |first=Ludo |date=January 9, 2026 |title=De Rode Duivels hebben hun WK-droomlocatie in Seattle beet |trans-title= The Red Devils have secured their World Cup dream location in Seattle |url=https://www.nieuwsblad.be/sport/voetbal/de-rode-duivels-hebben-hun-wk-droomlocatie-in-seattle-beet/114300532.html |access-date=February 15, 2026 |website=Nieuwsblad |language=nl-BEL}}</ref>
| <small>حيات ريجنسي ڍنڍ، سيئٽل پورٽ، رينٽن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>سياٽل سائونڊرز ايف سي پرفارمنس سينٽر ۽ ڪلب هائوس، رينٽن، واشنگٽن</small>
|-
|'''[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]'''<ref name="BIH">{{Cite web |date=April 6, 2026 |title=Zmajevi ipak neće u St. Louis, idu na drugi kraj Amerike u kamp koji je želio Vels |trans-title=Dragons will not be in St. Louis, they go to the other side of America to the camp that Wales wanted |url=https://reprezentacija.ba/507974-zmajevi-ipak-nece-u-st-louis-idu-na-drugi-kraj-amerike-u-kamp-koji-je-zelio-vels |access-date=April 6, 2026 |website=reprezentacija.ba |language=bs |trans-quote=The Dragons are expected to stay at the RSL Training Centre camp there, which is normally used by the US national team.}}</ref>
| <small>ايشر ايڊمز، آٽوگراف ڪليڪشن، سالٽ لِيڪ سٽي، [[يوٽاہ|يوٽاه]]</small>
| ريئل سالٽ لِيڪ اسٽيڊيم، سينڊي، يوٽاه، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[برازيل]]'''<ref name="BRA">{{Cite web |last=Arnold |first=Christian |date=January 14, 2026 |title=Brazilian national team to train at Red Bull NY's brand new facility during 2026 World Cup |url=https://nypost.com/2026/01/14/sports/brazilian-national-team-to-train-at-red-bulls-facility-during-world-cup/ |access-date=January 19, 2026 |website=New York Post }}</ref>
| <small>دي رِج هوٽل، باسڪنگ رِج، [[نيو جرسي]]</small>
| ڪولمبيا پارڪ، موريس ٽائون، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڪينيڊا]]'''<ref name="SBJ">{{Cite web |date=December 17, 2025 |title=New Zealand looking at various options for World Cup base camp |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2025/12/17/new-zealand-looking-at-various-options-for-world-cup-base-camp/ |access-date=February 14, 2026 |website=Sports Business Journal }}</ref>
| <small>دي ويسٽن بيشور، وينڪوور، [[برٽش ڪولمبيا|برٽش]]</small> [[برٽش ڪولمبيا|<small>ڪولمبيا</small>]]
| <small>نيشنل ساڪر ڊولپمينٽ سينٽر، رينڪوور، برٽش ڪولمبيا، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[ڪيپ ورڊي]]'''
| گرينڊ حيات هوٽل، ٽمپا بي، ٽمپا، [[فلوريڊا]]
| <small>واٽرز اسپورٽس ڪمپليڪس، ٽمپا، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ڪولمبيا]]'''<ref name="COL">{{Cite web |last=Mitchell |first=Ryan |date=January 27, 2026 |title=It is not the United States! The Colombian national team knows its official venue for the 2026 World Cup |url=https://www.marca.com/en/world-cup/2026/01/27/6978af6f268e3ebd148b45cd.html |access-date=January 27, 2026 |website=Marca }}</ref>
| <small>گرينڊ فيسٽا آمريڪانا ڪنٽري ڪلب، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| جليسڪو اڪيڊميا اٽلس ايف سي، [[زاپوپان]]، جليسڪو،
|-
|'''[[ڪروشيا]]'''<ref name="CRO">{{Cite web |last=Thrasher |first=Tyler |date=January 17, 2026 |title=Croatia national soccer team to base FIFA World Cup training in Alexandria |url=https://www.fox5dc.com/news/croatia-national-soccer-team-base-world-cup-training-alexandria-virginia |access-date=January 17, 2026 |website=Fox5 DC }}</ref>
| <small>هوٽل ائ کئ ائ اليگزينڊرريا، [[ورجينيا]]</small>
| <small>ايپيسڪوپل هاءِ اسڪول، اليگزينڊرريا، ورجينيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ڪيوريسو]]<ref name="CUR">{{Cite web |last=Evertsz |first=Pa E. |date=January 17, 2026 |title=Curaçao sets Boca Raton as 2026 World Cup base camp, FAU to host training |url=https://www.deporteawe.com/2026/01/17/futbol/curacao-sets-boca-raton-as-2026-world-cup-base-camp-fau-to-host-training/ |access-date=January 17, 2026 |website=Deporte Awe }}</ref>'''
| <small>بوڪا ريٽن ميريٽ بوڪا سينٽر، بوڪا ريٽن، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>فلوريڊا اٽلانٽڪ يونيورسٽي، بوڪا ريٽن، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[چيڪ جمهوريا]]<ref name="DFW">{{Cite web |last=Carrick |first=Buzz |date=March 3, 2026 |title=Toyota Stadium and Texas Health Mansfield Stadium selected as World Cup training sites |url=https://3rddegree.net/toyota-stadium-and-texas-health-mansfield-stadium-selected-as-world-cup-training-sites |website=3rdDegree }}</ref>'''
| <small>هيلٽن گارڊن ان ڊلاس-آرلنگٽن سائوٿ، آرلنگٽن، ٽيڪساس</small>
| مينسفيلڊ ملٽي پرپز اسٽيڊيم، مينسفيلڊ، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[عوامي جمهوريا ڪانگو|ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو]] <ref name="COD">{{Cite web |url=https://www.chron.com/sports/article/congo-houston-world-cup-22194456.php |title=DR Congo chooses Houston for 2026 World Cup base camp |first=Michael |last=Shapiro |date=April 8, 2026 |website=Chron}}</ref>
| <small>اومني هوسٽن هوٽل، [[ھوسٽن|هوسٽن]]، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| هوسٽن اسپورٽس پارڪ، هوسٽن، ٽيڪساس
|-
|'''[[ايڪواڊور]]'''<ref name="ECU">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=La seleccion ecuatoriana de futbol tendra en Columbus su sede de entrenamiento durante la copa del mundo |url=https://www.fef.ec/la-seleccion-ecuatoriana-de-futbol-tendra-en-columbus-su-sede-de-entrenamiento-durante-la-copa-del-mundo/ |access-date=February 6, 2026 |language=Es}}</ref>
| <small>لي ميريڊين ڪولمبس، دي جوزف، [[ڪولمبس، اوهايو|ڪولمبس]]، [[اوهايو]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| ڪولمبس ڪرو پرفارمنس سينٽر، ڪولمبس، اوهائيو
|-
|'''[[مصر]]'''<ref name="EGY">{{Cite web |url=https://www.krem.com/article/sports/soccer/world-cup/spokane-city-council-spokane-world-cup-team-base-egypt-mo-salah/293-214cd175-62e3-4887-af3a-f0834fc0b93d |title=Spokane City Council Agenda shows Spokane named as World Cup Team Base for Egypt |first=Vinny |last=Saglimbeni |date=April 20, 2026 |website=KREM2 Spokane}}</ref>
| <small>ناردرن ڪوسٽ ريزارٽ ۽ ڪيسينو، ايئر وي هائٽس، واشنگٽن</small>
| گونزاگا يونيورسٽي، اسپوڪن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[انگلينڊ]]'''<ref name="FOX4" />
| <small>دي ان ايٽ ميڊو بروڪ، پريئري وليج، [[ڪنساس]]</small>
| سوپ ساڪر وليج، ڪينسا سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[فرانس]]'''<ref name="FRA">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=Coupe du Monde 2026: Didier Deschamps à la recherche du camp de base ! (INSIDE) |url=https://www.youtube.com/watch?v=a8q526AN4iw |access-date=January 12, 2026 |website=YouTube |language=Fr}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[بوسٽن]]، [[مئساچوسٽس|ميساچوسٽس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>بينٽلي يونيورسٽي، والٿم، ميساچوسٽس</small>
|-
|'''[[جرمني]]'''<ref name="GER">{{Cite web |last=Silverman |first=Alex |date=January 9, 2026 |title=Wake Forest to serve as Germany's World Cup base camp training site in U.S. |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2026/01/09/wake-forest-to-serve-as-germanys-world-cup-base-camp-training-site/ |access-date=January 19, 2026 |website=SBJ }}</ref>
| <small>گريلن، ونسٽن-ساليم، [[اتر ڪيرولينا|اتر]]</small> [[اتر ڪيرولينا|<small>ڪيرولينا</small>]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>ويڪ فارسٽ يونيورسٽي، ونسٽن-سيلم، اتر ڪيرولائنا</small>
|-
|'''[[گھانا]]'''<ref name="GHA">{{Cite web |last=Goulston |first=Robert |date=February 19, 2026 |title=Will the Boston area host many World Cup soccer teams in 2026? |url=https://www.nbcboston.com/news/local/boston-world-cup-host-city/3902670/ |access-date=February 20, 2026 |website=NBC10 Boston |quote=Ghana picked Bryant University in Rhode Island}}</ref>
| <small>پروويڊنس بلٽمور، پروويڊنس، [[روڊز آئیلینڊ|روڊ آئيلينڊز]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| برائنٽ يونيورسٽي، سمٿ فيلڊ، روڊ آئيلينڊز
|-
|'''[[هيٽي]]'''<ref name="HAI">{{Cite web |author=Caleb Jephte Pierre |date=March 19, 2026 |title=La FHF aurait choisi Atlantic City comme camp de base pour la Coupe du Monde 2026, si l'on en croit les révélations de Sébastien Migné dans l'After ce jeudi matin !|trans-title= The FHF has chosen Atlantic City as its base camp for the 2026 World Cup, according to revelations from Sébastien Migné in this morning's After! |url=https://x.com/Caleb_Jephte/status/2034691656671265146 |access-date=April 21, 2026 |website=X |language=fr}}</ref>
| <small>شيراٽن ائٽلانٽڪ سٽي ڪنوينشن سينٽر هوٽل، ائٽلانٽڪ سٽي، نيوجرسي</small>
| <small>اسٽاڪٽن يونيورسٽي، گيلو وي ٽائون شپ، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ايران]]'''<ref name="IRN">{{Cite web |date=May 23, 2026 |title=Iran to base World Cup camp in Mexico after switch from Arizona |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/iran-base-world-cup-camp-mexico-after-switch-arizona-2026-05-23/ |access-date=May 23, 2026 |website=[[Reuters]] }}</ref>
| <small>تيجوانا ميريٽ هوٽل، تيجوانا، باجا ڪيليفورنيا</small>
| <small>تيجوانا ٽريننگ سينٽر، تجوانا، باجاڪيليفورنيا،[[ميڪسيڪو]]</small>
|-
|'''[[عراق]]'''<ref name="NBC">{{Cite web |last=Benatar |first=Orri |date=May 12, 2026 |title=World Cup base camps: Where all 48 teams will train during the tournament |url=https://www.nbc4i.com/sports/world-cup-2026/world-cup-base-camps-where-all-48-teams-will-train-during-the-tournament/#// |access-date=May 12, 2026 |website=NBC4i}}</ref>
| <small>گرين بريئر ريسارٽ، وائيٽ سلفر اسپرنگس، [[ويسٽ ورجينيا]]</small>[[ويسٽ ورجينيا|،]] [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>دي گرين بريئر اسپورٽس پرفارمنس سينٽر، وائيٽ سلفر سپرنگز، ويسٽ ورجينا</small>
|-
|'''[[آئيوري ڪوسٽ]]'''<ref name="PHI">{{Cite web |date=February 17, 2026 |title='Les Éléphants' to Call Philadelphia Union's Stadium Its Home During the Tournament |url=https://www.philadelphiaunion.com/news/cote-d-ivoire-selects-philadelphia-union-stadium-team-base-camp-for-fifa-world-cup-2026|access-date=February 17, 2026 |website=Philadelphia Union }}</ref>
| هوٽل ڊو پونٽ، ولمنگٽن، [[ڊيلاويئر]]
| فلاڊيلفيا يونين اسٽيڊيم، چيسٽر، [[پينسلوانيا|پنسلوانيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[جاپان]]'''<ref name="WTVF">{{Cite web |last=Broderick |first=Kelly |date=January 18, 2026 |title=Japan's national football team will be using Nashville as a home base for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.newschannel5.com/news/japans-national-football-team-will-be-using-nashville-as-a-home-base-for-the-2026-fifa-world-cup |access-date=January 19, 2026 |website=WTVF }}</ref>
| ٽي بي اي، [[نئشويل|نيشويل]]، [[ٽينيسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>نيشويل ايس سي ٽريننگ سينٽر، نيشويل، ٽينيسي</small>
|-
|'''[[اردن]]'''<ref name="JOR">{{Cite web |date=February 20, 2026 |title=اتحاد كرة القدم ينظم دورة رباعية دولية بمشاركة النشامى.. ويكشف خطة إعداد المونديال |trans-title=The Football Association is organizing a four-team international tournament with the participation of the Jordanian national team, and has revealed its World Cup preparation plan |url=https://jfa.com.jo/news.php?id=31033&title=%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85-%D9%8A%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%89..-%D9%88%D9%8A%D9%83%D8%B4%D9%81-%D8%AE%D8%B7%D8%A9-%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84 |access-date=February 20, 2026 |website=Jordanian Football Association |language=ar |trans-quote=will settle in its official camp during the World Cup in the American city of Portland.}}</ref>
| دي نائنز هوٽل، پورٽلينڊ، اوريگون
| يونيورسٽي آف پورٽلينڊ، [[اوريگون]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ميڪسيڪو]]'''
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊيمينٽو آن سائيٽ رهائش، ميڪسيڪو سٽي</small>
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊي مينٽو، [[ميڪسيڪو سٽي|ميڪسيڪو]]</small> [[ميڪسيڪو سٽي|سٽي،]] [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[مراڪش]]'''<ref name="MAR">{{cite web |last1=Crafton |first1=Adam |title=Morocco, Haiti become fourth World Cup teams to choose New Jersey as base camp |url=https://www.nytimes.com/athletic/7253613/2026/05/05/new-jersey-world-cup-base-morocco-haiti-brazil-senegal/ |website=nytimes.com/athletic |publisher=[[The Athletic]] |date=May 5, 2026}}</ref>
| <small>سمرسيٽ هلز هوٽل، ٽيپسٽري ڪليڪشن وايا هيلٽن، وارن، [[نيو جرسي]]</small>
| پنگري اسڪول، باسڪنگ رج، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[نيدرلينڊز]]'''<ref name="KCBJ">{{cite news |last1=Friestad |first1=Thomas |title=Netherlands chooses Cascade Hotel near Plaza as World Cup base |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2026/04/08/netherlands-cascade-hotel-plaza-2026-world-cup.html |access-date=April 17, 2026 |work=Kansas City Business Journal |date=April 8, 2026}}</ref>
| ڪيسڪيڊ هوٽل، ڪنساس سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>ڪنساس سٽي تربيتي سهولت، ريور سائڊ، مسوري</small>
|-
|[[نيوزيلينڊ|'''نيوزي لينڊ''']]<ref name="NZL">{{Cite web |date=March 2, 2026 |title=All Whites secure FIFA World Cup base in San Diego, the scene of Team New Zealand's first America's Cup win |url=https://www.stuff.co.nz/sport/360938985/all-whites-secure-fifa-world-cup-base-san-diego-scene-team-new-zealands-first-americas-cup-win|access-date=March 2, 2026 |website=Stuff }}</ref>
| حيات ريجنسي لا جولا، ايونٽائن، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
| <small>ٽوريرو اسٽيڊيم، [[سان ڊياگو|سين ڊياگو]]، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ناروي]]'''<ref name="NOR">{{Cite web |last=Austerheim |first=Daniel |date=January 24, 2026 |title=Bekreftet: Dette blir Norges basecamp under VM |url=https://www.nettavisen.no/sport/bekreftet-dette-blir-norges-basecamp-under-vm/s/5-95-2842904 |access-date=January 24, 2026 |website=Nettavisen Sport |language=no|trans-quote=Greensboro, North Carolina, will be Norway's home base ahead of and between the group matches in Norway's first men's World Cup finals in 28 years. The NFF does not specify which hotel they will stay in, but there is only one option in FIFA's catalog for Greensboro. It's called Grandover Resort, and is described as a premium resort with access to golf courses and a spa, among other things.}}</ref>
| گرانڊ اوور ريسارٽ ۽ اسپا، گرينزبورو، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>يونيورسٽي آف نارٿ ڪيرولينا، گرينزبورو، اتر ڪيرولينا</small>
|-
|'''[[پاناما]]'''<ref name="PAN">{{Cite web |last=Stevens |first=Paul |date=February 12, 2026 |title=Ontario Base Camp Confirmed for Panama's Men's National Soccer Team at FIFA World Cup |url=https://www.sportstravelmagazine.com/ontario-base-camp-confirmed-for-panamas-mens-national-soccer-team-at-fifa-world-cup/ |access-date=February 13, 2026 |website=Sports Travel Magazine }}</ref>
| <small>نوٽواساگا ان ريسارٽ ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو ٽڪمسٿ، [[اونٽاريو]]</small>
| <small>نوٽواساگا ٽريننگ سائيٽ، نيو ٽڪمسٿ، اونٽاريو، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[پيراگوئي]]'''<ref name="PAR">{{Cite web |date=February 11, 2026 |title=La selección paraguaya ultima detalles logísticos para su estreno mundialista |trans-title=The Paraguayan national team is finalizing logistical details for its World Cup debut |url=https://www.abc.com.py/deportes/futbol/seleccion-paraguaya/2026/02/11/la-seleccion-paraguaya-ultima-detalles-logisticos-para-su-estreno-mundialista/ |access-date=February 15, 2026 |website=ABC Paraguay |language=es |trans-quote=...we've already received confirmation that they'll grant us our first choice. We're considering San José, which is near Santa Clara, close to Levi's Stadium, where we'll play our two matches on the second and third matchdays.}}</ref>
| هيلٽن سان جوز، سين جوز، ڪيليفورنيا پاران سائنيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| اسپارٽن فٽبال ڪمپليڪس، [[سان هوز|سين جوز،]] [[ڪيليفورنيا]]
|-
|[[پورچوگال|'''پرتگال''']]<ref name="PBP">{{Cite web |date=March 5, 2026 |title=World Cup: Cristiano Ronaldo, Portugal to train in Palm Beach Gardens |url=https://www.palmbeachpost.com/story/sports/2026/03/05/world-cup-2026-cristiano-ronaldo-portugal/88988300007/ |access-date=March 12, 2026 |website=Palm Beach Post }}</ref>
| فور سيزنز هوٽل پام بيچ، پام بيچ، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>گارڊنز نارٿ ڪائونٽي ڊسٽرڪٽ پارڪ، پام بيچ گارڊنز، فلوريڊا</small>
|-
|'''[[قطر]]'''<ref name="QAT">{{Cite web |date=January 30, 2026 |title=Lopetegui inspects Qatar's World Cup base in California |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/30/01/2026/lopetegui-inspects-qatars-world-cup-base-in-california |access-date=February 1, 2026 |website=[[The Peninsula (newspaper)|The Peninsula]] }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ بائي ميريٽ سانتا باربرا گوليٽا، گوليٽا، ڪيليفورنيا</small>
| <small>ويسٽ مونٽ ڪاليج، سانتا باربرا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
| '''[[سعودي عرب]]'''<ref name="KSA">{{Cite news |date=February 5, 2026 |title=Saudi National Team Selects Austin as Main Camp Base for World Cup 2026 |url=https://english.aawsat.com/sports/5237596-saudi-national-team-selects-austin-main-camp-base-world-cup-2026 |access-date=February 5, 2026 |work=[[Asharq Al-Awsat]]}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[آسٽن]]، [[ٽيڪساس]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>آسٽن FC اسٽيڊيم، آسٽن، ٽيڪساس</small>
|-
| '''[[اسڪاٽلينڊ]]'''<ref name="SCO">{{Cite news |last=Atkinson |first=Mark |date=February 12, 2026 |title=Harvey Barnes snubs Scotland as Steve Clarke confirms World Cup base – but issue with FIFA hotel |url=https://www.scotsman.com/sport/football/international/harvey-barnes-snubs-scotland-as-steve-clarke-confirms-world-cup-base-but-issue-with-fifa-hotel-5596708 |access-date=February 12, 2026 |website=[[The Scotsman]]}}</ref>
| <small>رينيسنس شارلوٽ سائوٿ پارڪ هوٽل، [[شارلوٽ]]، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>شارلوٽ ايف سي ٽريننگ سينٽر، شارلوٽ، اتر ڪيرولينا</small>
|-
| '''[[سينيگال]]'''<ref name="SEN">{{Cite news |last=Carino |first=Jerry |date=March 5, 2026 |title=Rutgers chosen as 'base camp' by FIFA World Cup qualifier |url=https://www.app.com/story/sports/college/rutgers/2026/03/05/rutgers-chosen-as-base-camp-by-fifa-world-cup-qualifier-senegal/87601196007/ |access-date=March 6, 2026 |website=[[Asbury Park Press]]}}</ref>
| <small>هيلڊرچ هوٽل ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو برنسوڪ، نيو جرسي</small>
| رٽگرز يونيورسٽي، پسڪٽا وي، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڏکڻ آفريڪا]]<ref name="MEX">{{Cite web |last=Beltrán |first=Jesús F. |date=February 10, 2026 |title=Gabriela Cuevas anuncia qué selecciones se concentrarán en México para el Mundial 2026 |trans-title=Gabriela Cuevas announces which teams will train in Mexico for the 2026 World Cup |url=https://www.infobae.com/mexico/deportes/2026/02/10/gabriela-cuevas-anuncia-que-selecciones-se-concentraran-en-mexico-para-el-mundial-2026/ |access-date=February 13, 2026 |website=infobae |language=es |trans-quote=El Tri will hold its training camp at the Mexican Football Federation's High Performance Center, located in the Tlalpan borough.}}</ref>'''
| <small>ڪيمينو ريئل پاچوڪا، پاچوڪا، هائيڊلگو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>سين اگسٽن ٽيليڪسياڪا، هائيڊلگو، ميڪسيڪو</small>
|-
|'''[[ڏکڻ ڪوريا]]'''
| <small>دي ويسٽن گواڊالاجارا، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| چيواس ورڊ ويل، [[زاپوپان]]، جليسڪو
|-
|'''[[اسپين]]'''<ref name="CFTP">{{Cite web |last=MacCoon |first=Patrick |date=January 13, 2026 |title=Spain reportedly chooses Chattanooga as headquarters for first two rounds of 2026 FIFA World Cup |url=https://www.timesfreepress.com/news/2026/jan/13/spain-reportedly-chooses-chattanooga-as/ |access-date=January 19, 2026 |website=Chattanooga Times Free Press }}</ref>
| <small>دي ريڊ هائوس هوٽل، چٽانوگا، [[ٽينيسي]]</small>
| <small>بيلر اسڪول، چٽانوگا، ٽينيسي، آمريڪا</small>
|-
|'''[[سويڊن]]'''
| <small>دي ويسٽن ڊلاس اسٽون بريئر گولف ريسارٽ ۽ اسپا، فريسڪو، ٽيڪساس</small>
| <small>ايف سي ڊلاس اسٽيڊيم، فريسڪو، [[ٽيڪساس]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[سوئيزرلينڊ|سوئٽزرلينڊ]]<ref name="SUI">{{Cite web |date=January 15, 2026 |title=The Swiss national team will be staying in this luxury hotel during the World Cup |url=https://www.bluewin.ch/en/sport/football/the-national-team-stays-in-this-luxury-hotel-during-the-world-cup-3051319.html |access-date=January 15, 2026 |website=blue News }}</ref>
| <small>فيئرمونٽ گرينڊ ڊيل مار، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا</small>
| سين ڊياگو يهودي اڪيڊمي، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
|-
|[[تيونس]]<ref name="MEX" />
| <small>انٽرڪنٽينينٽل پريزيڊنٽ مونٽيرئ ۽ سان پيڊرو گارزا گارسيا، نيوو ليون</small>
| ريادوس ٽريننگ سينٽر، سينٽياگو، نيوو ليون، [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[ترڪي]]'''<ref name="TUR">{{Cite web |last=Sarigul |first=Emre |date=April 4, 2026 |title=Turkish National Team Confirms 2026 World Cup Camp in Arizona: Logistics and Ticket Fever Take Center Stage |url=https://turkish-football.com/turkish-national-team-confirms-2026-world-cup-camp-in-arizona-logistics-and-ticket-fever-take-center-stage/ |access-date=April 14, 2026 |website=Turkish Football }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ ميسا، رگلي ويل ويسٽ، [[ايريزونا]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| ايريزونا ايٿليٽڪ گرائونڊز، [[ميسا، ايريزونا|ميسا]]، [[ايريزونا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|'''آمريڪا''']]<ref name="UCI">{{Cite web |last=Tenorio |first=Paul |date=November 19, 2025 |title=USMNT's 2026 slate takes shape: World Cup sendoff in Chicago, March friendlies booked |url=https://www.nytimes.com/athletic/6820796/2025/11/19/usmnt-2026-schedule-world-cup/ |access-date=November 19, 2025 |website=The Athletic }}</ref>
| <small>ميريٽ ارون اسپيڪٽرم، ارون</small>، <small>[[ڪيليفورنيا]]</small>
| اورينج ڪائونٽي گريٽ پارڪ، ارون، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[يوراگوائي|'''يوراگوئي''']]<ref name="URU">{{Cite web |author=Selección Uruguaya |date=January 14, 2026 |title=FIFA confirmó nuestra base operativa en la Copa Mundial: Playa del Carmen |url=https://x.com/Uruguay/status/2011544677359763967/ |access-date=January 14, 2026 |website=X |language=es-URU}}</ref>
| <small>ماياڪوبا، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>ماياڪوبا ٽريننگ سينٽر، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو</small>
|-
|'''[[ازبڪستان]]''' <ref name="UZB">{{Cite web |last=Razzakov |first=Shuhrat |date=March 3, 2026 |title=Uzbekistan is preparing for major challenges at the World Cup from Atlanta |url=https://zamin.uz/en/sport/193208-uzbekistan-is-preparing-for-major-challenges-at-the-world-cup-from-atlanta.html |access-date=March 3, 2026 |website=Zamin |language=en-UZB}}</ref>
| <small>ميريٽ اٽلانٽا بڪ هيڊ، [[ائٽلانٽا|اٽلانٽا]]، جارجيا</small>
| <small>اٽلانٽا يونائيٽيڊ ٽريننگ سينٽر، ماريٽا، جارجيا</small>
|-
|}
=== اسڪواڊ ===
ڏسو: [[2026 فيفا ورلڊ ڪپ اسڪواڊ]]
ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجي آخري اسڪواڊ جمع ڪرائڻ کان اڳ، ٽيمن ٽورنامينٽ کان هڪ مهينو اڳ 35 کان 55 رانديگرن جي هڪ عارضي اسڪواڊ جو نالو ڏنو. ٽيمن کي 2 جون تائين پنهنجي آخري اسڪواڊ جو نالو ڏيڻ جي ضرورت هئي. جيڪڏهن ڪو رانديگر زخمي يا سخت بيمار ٿي پوي ٿو ته جيئن ٽورنامينٽ ۾ شرڪت کي روڪي سگهجي، ته ان کي ٽيم جي پهرين ميچ کان 24 ڪلاڪ اڳ تائين عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي رانديگر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو. جڏهن ته، ٽورنامينٽ دوران ڪنهن به وقت زخمي يا بيمار گول ڪيپر کي عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي گول ڪيپر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date |title=When are World Cup squads named, and how many players will feature? |publisher=[[FIFA]] |date=May 6, 2026 |access-date=May 7, 2026}}</ref>
==گروپ مرحلو==
[[File:2026 world cup.svg|thumb|فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع ۾ حصو وٺندڙ ملڪن جا نتيجا
{{div col|colwidth=8em|content=
{{Legend|#2B42A3|Champion}}{{Legend|#34C0BE|Runner-up}}{{Legend|#269C5A|Third place}}{{Legend|#81C846|Fourth place}}{{Legend|#E4E454|Quarterfinals}}{{Legend|#FF6600|Round of 16}}{{Legend|#B94954|Round of 32}}{{Legend|#8E62A6|Group stage}} }}]]
رائونڊ رابن گروپ اسٽيج 11 جون کان 27 جون 2026 تائين، چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن (A کان L) ۾ کيڏيو ويو، هر هڪ ٽيم کي کٽڻ تي ٽي پوائنٽ، ڊرا تي هڪ پوائنٽ ۽ هار تي ڪوبه پوائنٽ آف نه ملندو. گروپ راند جي اختتام کان پوءِ، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون، اٺ بهترين ٽئين پوزيشن واري ٽيمن سان گڏ، ناڪ آئوٽ اسٽيج ڏانهن وڌيون.
گروپ اسٽيج جي درجه بندي لاءِ ٽائي بريڪنگ معيار هر گروپ ۾ ٽيمن جي درجه بندي سڀني گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل پوائنٽن جي ذريعي طئي ڪئي ويندي آهي. جيڪڏهن ٻه يا وڌيڪ ٽيمون پوائنٽن تي برابر آهن، ته درجه بندي کي طئي ڪرڻ لاءِ هيٺ ڏنل معيار استعمال ڪيا ويندا آهن: لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل گھڻا پوائنٽ؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول فرق؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ جيڪڏهن، معيار الف کان سي تائين لاڳو ڪرڻ کان پوءِ، ٽيمن جي اڃا تائين برابر درجه بندي آهي، ته معيار الف کان سي تائين خاص طور تي انهن ٽيمن جي وچ ۾ ميچن تي ٻيهر لاڳو ڪيا ويندا آهن جيڪي اڃا تائين سطح تي آهن ته جيئن انهن جي آخري درجه بندي جو تعين ڪري سگهجي. [اپر-الفا 1] جيڪڏهن هي طريقو فيصلو نه ٿو ڪري، معيار d کان h لاڳو ٿئي ٿو. * سڀني گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول جو فرق؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ ٽيم جي رويي ("فيئر پلي") اسڪور (هڪ رانديگر يا ٽيم ڪوچ / آفيشل تي هڪ ميچ ۾ صرف هڪ ڪٽوتي لاڳو ڪري سگهجي ٿي): پيلو ڪارڊ: -1 پوائنٽ؛ اڻ سڌي طرح ڳاڙهو ڪارڊ (ٻيو پيلو ڪارڊ): -3 پوائنٽ؛ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -4 پوائنٽ؛ پيلو ڪارڊ ۽ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -5 پوائنٽ؛ تازو فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن؛ ترقي سان پراڻي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن جيستائين ٽيمن کي الڳ نه ڪري سگهجي.
[[round-robin tournament|round-robin]] group stage was played in twelve groups (A to L) of four teams each, from June 11 to 27, 2026.<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=December 10, 2025 |website=FIFA}}</ref> Teams were awarded three points for a win, one for a draw, and none for a loss. Following the conclusion of group play, the top two teams of each group, along with the [[#Ranking of third-place teams|eight best third-place teams]], advanced to the [[#Knockout stage|knockout stage]].
''All times are local.''
{| class="wikitable mw-collapsible"
|+ {{nowrap|{{Anchor|Tiebreakers}} Tie-breaking criteria for group stage ranking}}
|-
|The ranking of teams in each group is determined by the points obtained in all group matches. If two or more teams are equal on points, the following criteria are used to determine the ranking:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref>
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha
| Most points obtained in the group matches played between the teams concerned;
| Superior goal difference in the group matches played between the teams concerned;
| Most goals scored in the group matches played between the teams concerned;
}}
If, after having applied criteria a to c, teams still have an equal ranking, criteria a to c are reapplied exclusively to the matches between the teams who are still level to determine their final rankings.{{efn-ua|When there are two or more teams tied on points, criteria a to c are applied. After these criteria are applied, they may define the position of some of the teams involved, but not all of them. For example, if there is a three-way tie on points, the application of the first three criteria may only break the tie for one of the teams, leaving the other two teams still tied. In this case, the tiebreaking procedure is resumed, from the beginning, for those teams that are still tied.}} If this procedure does not lead to a decision, criteria d to h apply.
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4
| Superior goal difference in all group matches;
| Most goals scored in all group matches;
| Highest team conduct ("fair play") score in all group matches (only one deduction can be applied to a player or team coach/official in a single match): {{unordered list
| Yellow card: −1 point;
| Indirect red card (second yellow card): −3 points;
| Direct red card: −4 points;
| Yellow card and direct red card: −5 points;
}}
| Better position in the most recent [[FIFA Men's World Ranking]];
| Better position in progressively older FIFA Men's World Rankings until teams can be separated.
}}
|}
===گروپ A===
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}}2-1 {{پرچم|ميڪسيڪو}}
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{پرچم |چيڪ جمهوريا}} 1-2 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}} 1-1 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 1-0 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 3-0 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}} 1-0 {{flag|RSA}}
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|ميڪسيڪو}}
|3
|3
|0
|0
|9
|6
|0
|6+
|-
|2
|{{flag|RSA}}
|3
|1
|1
|1
|4
|2
|3
|1-
|-
|3
|{{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
|3
|1
|0
|2
|3
|2
|3
|1-
|-
|4
|{{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
|3
|0
|1
|2
|6
|4-
|}
* پهريان 3 ملڪ اڳ مرحلي لا ڪواليفائي ڪيا. ذريعو: فيفا
===گروپ B===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{flag|Switzerland}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|3
|4+
|-
|2
|{{flag|Canada}}
|3
|1
|1
|1
|4
|8
|3
|5+
|-
|3
|[[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
|3
|1
|1
|1
|4
|5
|6
|1-
|-
|4
|{{پرچم|قطر}}
|3
|0
|1
|2
|1
|2
|10
|8-
|}
* ذريعو: فيفا
* نوٽ: هيڊ ٽو هيڊ نتيجي تي برابر (ڪينيڊا 1-1 بوسنيا ۽ هرزيگووينا). مجموعي گول فرق کي ٽائي بريڪر طور استعمال ڪيو ويو ۽ سوئزرلينڊ ۽ ڪينيڊا اڳ جي مرحلي لاء ڪواليفائي ڪيا.
# 12 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-1 {{flag|Canada}}
# 13 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-1 {{پرچم|قطر}}
# 18 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-4 {{flag|Switzerland}}
# 18 جون، 2026ع، {{flag|Canada}} 0-6 {{پرچم|قطر}}
# 24 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-2 {{flag|Canada}}
# 24 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 3-1 {{پرچم|قطر}}
===گروپ C===
edit
Main article: 2026 FIFA World Cup Group C
Pos Teamvte Pld W D L GF GA GD Pts Qualification
1 Brazil 3 2 1 0 7 1 +6 7[a] Advance to knockout stage
2 Morocco 3 2 1 0 6 3 +3 7[a]
3 Scotland 3 1 0 2 1 4 −3 3
4 Haiti 3 0 0 3 2 8 −6 0
Source: FIFA
Notes:
Tied on head-to-head result (Brazil 1–1 Morocco). Overall goal difference was used as the tiebreaker.
June 13, 2026
6:00 p.m. UTC−4
Brazil 1–1 Morocco
Vinícius 32'
[Report 13]
Saibari 21'
MetLife Stadium, East Rutherford
Attendance: 80,663
Referee: Slavko Vinčić (Slovenia)
June 13, 2026
9:00 p.m. UTC−4
Haiti 0–1 Scotland
[Report 14]
McGinn 28'
Gillette Stadium, Foxborough
Attendance: 64,146
{{Main|2026 FIFA World Cup Group B}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B6}}
===Group C===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group C}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C6}}
===Group D===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group D}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D6}}
===Group E===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group E}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E6}}
===Group F===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group F}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F6}}
===Group G===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group G}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G6}}
===Group H===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group H}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H6}}
===Group I===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group I}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I6}}
===Group J===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group J}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J6}}
===Group K===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group K}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K6}}
===Group L===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group L}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L6}}
===Ranking of third-place teams===
{{2026 FIFA World Cup group tables|3rd place}}
The specific matchups involving the third-place teams depended on which eight third-place teams qualified for the round of 32, but not on their relative rankings. The 495 possible combinations were published in Annex C of the tournament regulations.<ref name="regulations" />
''For the list of all 495 possible combinations, see [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Combinations of matches in the round of 32|2026 FIFA World Cup knockout stage § Combinations of matches in the round of 32]].''
==ناڪ آئوٽ مرحلو==
{{Main|2026 FIFA World Cup knockout stage}}
The knockout stage uses a [[Single-elimination tournament|single-elimination format]], starting with the newly introduced round of 32 on June 28 and culminating with the [[2026 FIFA World Cup final|final]] on July 19. On the day prior, a [[#Match for third place|match for third place]] will also be played. In the knockout stage, if the scores are level when normal playing time expires, 30 minutes of [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] will be played. If still tied at the end of extra time, a [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootout]] is used to determine which team should be treated as winning the match.<ref name="regulations" />
===Bracket===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|Bracket}}
===Round of 32===
{{main|2026 FIFA World Cup round of 32}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-8}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-9}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-10}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-11}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-12}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-13}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-14}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-15}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-16}}
===Round of 16===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-8}}
===Quarterfinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF4}}
===Semifinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF2}}
===Match for third place===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|3rd}}
===Final===
{{Main|2026 FIFA World Cup final}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup final|Final}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع]]
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ|2026]]
[[زمرو:راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:راند]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا مقابلا]]
[[زمرو:شيڊول ٿيل ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا بين الاقوامي مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن]]
[[زمرو:2026 مردن جي بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال ۾|ورلڊ ڪپ]]
[[زمرو:2026 آمريڪي مردن جي فٽبال ۾]] [[زمرو:2026 ڪينيڊين فٽبال ۾]]
[[زمرو:2025–26 ميڪسيڪو فٽبال ۾]]
[[زمرو:ميڪسيڪو–آمريڪا راندين جا لاڳاپا]] [[زمرو:ڪينيڊا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:ميڪسيڪو جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:آمريڪا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:جون 2026ع ۾ اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:جولاءِ 2026 اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:2026 جي ايران جنگ کان متاثر ٿيندڙ راندين جا واقعا]]
[[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|<!--Do not remove the World Cup qualification map.-->{{Legend|#0000ff|Team qualified}}{{Legend|#ffcc00|Team eliminated}}{{Legend|#000000|Team withdrew or suspended}}{{Legend|#cccccc|Not a FIFA member}}]]
as10g0cu69i0crvd7je5ma9autzuhpu
392002
392001
2026-07-07T12:22:15Z
Ibne maryam
17680
392002
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|International men's soccer tournament in North America}}
{{Redirect|2026 World Cup|other competitions of that name|2026 World Cup (disambiguation)}}
{{Protection padlock|small=yes}}
{{Use American English|date=May 2024}}
{{Infobox cricket tournament
| year = 2026
| tourney_name = FIFA World Cup
| other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}
| image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| size = 250x250px
| alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy
<!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.-->
| country = Canada
| country2 = Mexico
| country3 = United States
| dates = June 11 – July 19
| num_teams = 48
| confederations = 6
| venues = 16
| cities = 16
| champion =
| count =
| second =
| third =
| fourth =
| matches = <!--{{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}}-->
| goals = <!--{{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}}-->
| attendance = <!--{{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}}-->
| top_scorer = <!--{{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}}-->
| player =
| goalkeeper =
| young_player =
| fair_play =
| prevseason = [[2022 FIFA World Cup|2022]]
| nextseason = ''[[2030 FIFA World Cup|2030]]''
| updated =
}}
[[File:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|thumb|
|[[ميڪسيڪو]] ۾ اسٽاڊيو ايزٽيڪا فٽبال اسٽيڊيم، [[ميڪسيڪو شهر]]]]
'''2026ع فيفا ورلڊ ڪپ''' (Fifa World Cup 2026) فيفا ورلڊ ڪپ جو 23هون ايڊيشن هوندو، جيڪو چار سالن ۾ ٿيندڙ بين الاقوامي مردن جي [[ايسوسيئيشن فٽبال]] چيمپئن شپ آهي جنهن ۾ [[ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن|فيفا]] جي ميمبر ايسوسيئيشن جي قومي ٽيمون حصو وٺنديون آهن. هي ٽورنامينٽ 11 جون، 2026ع کان 19 جولاءِ، 2026ع تائين ٿيندو.<ref name="Schedule">{{حوالو ويب|date=February 4, 2024|quote=February 4, 2024|archivedate=February 5, 2024}}</ref> ان جي ميزباني گڏيل طور تي اتر آمريڪا جا 16 شهر ڪندا ([[آمريڪا]] ۾ 11، [[ميڪسيڪو]] ۾ 3 ۽ [[ڪينيڊا]] ۾ 2). هي ٽورنامينٽ پهريون فيفا ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو ٽن ملڪن جي ميزباني ۾ هوندو ۽ جنهن ۾ پهرين ڀيرا 48 ٽيمون شامل هونديون (سال 2022ع ۾ 32 ٽيمون هيون).
[[ماسڪو]] ۾ 68هين فيفا ڪانگريس ۾ آخري ووٽنگ دوران ٽن اتر آمريڪي ملڪن جي "يونائيٽيڊ 2026" جي بولي [[مراڪش]] جي مخالف بولي کي شڪست ڏني. اهو سال 2002ع کان پوءِ پهريون مردن جو فٽبال ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو هڪ کان وڌيڪ ملڪن پاران گڏيل طور تي ميزباني ڪيو ويندو. سال 1970ع ۽ 1986ع جي ٽورنامينٽ جي پنهنجي ماضي جي ميزباني سان، ميڪسيڪو پهريون ملڪ بڻجي ويندو جيڪو ٽي ڀيرا مردن جي ورلڊ ڪپ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. آمريڪا اڳ ۾ سال 1994ع ۾ مردن جي فٽبال ورلڊ ڪپ جي ميزباني ڪئي هئي. ان جي ابتڙ، ڪينيڊا ۾ اهو پهريون ڀيرو هوندو ته ملڪ مردن جي ٽورنامينٽ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. [[قطر]] ۾ سال 2022ع ورلڊ ڪپ نومبر ۽ ڊسمبر ۾ منفرد طور تي منعقد ٿيڻ کان پوءِ هي تقريب پنهنجي روايتي [[اتريون اڌ گول|اتر اڌ گول]] جي اونهاري جي شيڊول ڏانهن موٽندي.
ميزبان ملڪن جي حيثيت سان، ڪينيڊا، ميڪسيڪو ۽ آمريڪا سڀ ئي فائنل رائونڊ لاء پاڻمرادو قابليت حاصل ڪري ورتا آهن. [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ جي فائنل رائونڊ ۾ پهرين ڀيرا ڪواليفائي ڪيا آهن ۽ حصو وٺندا. [[ارجنٽائن]] دفاعي چيمپيئن آهي، جنهن سال 2022ع ۾ پنهنجو ٽيون ورلڊ ڪپ ٽائيٽل کٽيو هو.
==فارميٽ ۽ توسيع==
ٽورنامينٽ کي وڌائڻ جو خيال 2013 جي شروعات ۾ ان وقت جي يوئيفا صدر مشيل پلاٽيني پاران ۽ 2016 ۾ فيفا صدر گياني انفنٽينو پاران پڻ تجويز ڪيو ويو هو. تجويز جي مخالفن دليل ڏنو ته کيڏيل ميچن جو تعداد اڳ ۾ ئي ناقابل قبول سطح تي هو ته توسيع ميچن جي معيار کي خراب ڪندي ۽ اهو فيصلو راندين جي خدشن جي بدران سياسي بنيادن تي ڪيو ويو. انفنٽينو تي الزام لڳايو ته هو پنهنجي چونڊ کٽڻ لاءِ ورلڊ ڪپ ۾ وڌيڪ ملڪن کي آڻڻ جو واعدو استعمال ڪري رهيو آهي.
هن ايڊيشن سان شروع ڪندي فيفا ورلڊ ڪپ 48 ٽيمن تائين وڌايو ويو (گذريل ست ٽورنامينٽ جي مقابلي ۾ 16 ٽيمن جو اضافو). ٽيمن کي چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن ۾ ورهايو ويندو. هر گروپ ۾ مٿين ٻن ٽيمن سان ۽ اٺ بهترين ٽئين نمبر تي ايندڙ ٽيمون 32 جي نئين دور (round) ۾ ترقي ڪنديون. جيئن 14 مارچ 2023 تي فيفا ڪائونسل پاران منظور ڪيو ويو. هي پهرين توسيع ٿيڻ لاءِ ۽ 1998 کان وٺي فارميٽ ۾ تبديلي لاءِ مقرر ڪيو ويو آهي.
کيڏيل ميچن جو ڪُل تعداد 64 کان وڌي 104 ٿي ويندو ۽ آخري چئن تائين پهچڻ وارين ٽيمن پاران کيڏيل ميچن جو تعداد ست کان وڌي اٺ ٿي ويندو. ٽورنامينٽ 39 ڏينهن تائين هلندو (2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ جي 32 ڏينهن کان وڌي). هر ٽيم اڃا تائين ٽي گروپ ميچ کيڏندي. فائنل اسڪواڊ ۾ شامل رانديگرن لاءِ ڪلب سطح تي آخري ميچ جو ڏينهن 24 مئي 2026 آهي. ڪلبن کي , 30 مئي تائين ڪانٽينينٽل ڪلب مقابلي جي فائنل ۾ حصو وٺندڙ رانديگرن کي استثنا سان, 25 مئي تائين پنهنجن رانديگرن کي آزاد ڪرڻو پوندو. 56 ڏينهن (گڏيل آرام، رليز ۽ ٽورنامينٽ جي دورن جا) 2010، 2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ وانگر ئي رهندا.
===ٻيا توسيع فارميٽ ڳوليا ويا===
48 ٽيمن تائين توسيع اڳ ۾ ئي 10 جنوري 2017 تي منظور ڪئي وئي هئي، جڏهن شروعاتي طور تي اهو فيصلو ڪيو ويو هو ته ٽورنامينٽ ۾ 3 ٽيمن جا 16 گروپ ۽ ڪل 80 ميچ شامل هوندا، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون 32 جي رائونڊ ۾ اڳتي وڌنديون. هن بعد ۾ تبديل ٿيل فارميٽ تحت، هر ٽيم جي ميچن جو وڌ ۾ وڌ تعداد ست رهي ها، پر هر ٽيم اڳ جي ڀيٽ ۾ هڪ گهٽ گروپ ميچ کيڏي ها. ٽورنامينٽ اڃا تائين 32 ڏينهن اندر مڪمل ٿي چڪو هوندو. هي فارميٽ شروعاتي طور تي ٽن ٻين تجويزن، 40 کان 48 ٽيمن تائين، 76 کان 88 ميچن تائين ۽ هر ٽيم جي هڪ کان چار گهٽ ۾ گهٽ ميچن تائين, تي چونڊيو ويو هو.
هن فارميٽ جي نقادن دليل ڏنو ته ٽن ٽيمن جي گروپن جي استعمال سان ٻن ٽيمن جي ترقي سان ٽيمن جي وچ ۾ سازش جو خطرو تمام گهڻو وڌي ويو. هن فيفا کي تجويز ڪيو ته گروپ اسٽيج ۾ ڊرا کي روڪڻ لاءِ پينلٽي شوٽ آئوٽ استعمال ڪري سگهجي ٿو. جيتوڻيڪ تڏهن به ڪجهه سازش جو خطرو برقرار رهندو ۽ هڪ امڪان پيدا ٿيندو ته ٽيمون جان بوجھ ڪري ڪنهن حریف کي ختم ڪرڻ لاءِ شوٽ آئوٽ وڃائي ڇڏين.
==شيڊول==
'''خميس: 11 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ميڪسيڪو}} بمقابلہ [[ڏکڻ آفريڪا]]'''[[ڏکڻ آفريڪا]]''' (1:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو ازٽيڪا]]، [[ميڪسيڪو سٽي]]، ريفري: ولٽن سمپائيو، [[برازيل]])
# '''[[ڏکڻ ڪوريا]]''' بمقابلہ [[چيڪ ريپبلڪ]]'''[[چيڪ ريپبلڪ]]''' (8:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو اڪرون]]، [[زاپوپان]]، ريفري: امين محمد عمر، [[مصر]])
'''جمعو: 12 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ڪينيڊا}} بمقابلہ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|'''بوسنيا ۽ هرزيگووينا''']] (3:00 وڳي UTC−4، بي ايم او فيلڊ، [[ٽورنٽو]]، ريفري: فيڪنڊو ٽيلو، [[ارجنٽائن]])
'''ڇنڇر: 13 جون 2026ع:'''
# {{flag|Haiti}} بمقابلہ {{پرچم|اسڪاٽلينڊ}} (گروپ سي - بوسٽن اسٽيڊيم، [[آمريڪا]]
# {{پرچم|آسٽريليا}} بمقابلہ {{پرچم|ترڪي}} (گروپ ڊي - بي سي پليس وينڪوور، [[ڪينيڊا]]
# {{پرچم|برازيل}} بمقابلہ {{پرچم|مراڪش}} (گروپ سي - نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|قطر}} بمقابلہ {{پرچم|سوئٽزرلينڊ}} (گروپ بي - سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''آچر، 14 جون 2026ع''':
# {{پرچم|آئيوري ڪوسٽ}} بمقابلہ {{پرچم|ايڪواڊور}}(گروپ اي - فلاڊيلفيا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|جرمني}} بمقابلہ {{flagicon|Curaçao}} [[ڪيوريسو]] (گروپ اي - هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{flag|Netherlands}} بمقابلہ {{پرچم|جاپان}} (گروپ ايف - ڊلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|سويڊن}} بمقابلہ {{flag|Tunisia}} (گروپ ايف - ايسٽاڊيو مونٽيري)
'''سومر، 15 جون 2026ع''':
# '''[[سعودي عرب]]''' بمقابلہ {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]] (گروپ ايڇ – ميامي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|اسپين}} بمقابلہ [[ڪيپ ورڊي]]'''[[ڪيپ ورڊي]]''' (گروپ ايڇ – اٽلانٽا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ايران}} بمقابلہ {{پرچم|نيوزي لينڊ}} (گروپ جي – لاس اينجلس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|بيلجيم}} بمقابلہ {{پرچم|مصر}} (گروپ جي – سياٽل اسٽيڊيم
'''اڱارو، 16 جون 2026ع''':
# {{پرچم|فرانس}} بمقابلہ {{پرچم|سينيگال}} (گروپ I – نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|عراق}} بمقابلہ {{پرچم|ناروي}} (گروپ I – بوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ارجنٽائن}} بمقابلہ {{پرچم|الجزائر}} (گروپ جي – ڪنساس سٽي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|آسٽريا}} بمقابلہ {{پرچم|اردن}} (گروپ جي – سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''اربع، 17 جون 2026ع''':
# {{پرچم|گھانا}} بمقابلہ {{flag|Panama}} (گروپ ايل – ٽورانٽو اسٽيڊيم)
# {{پرچم|انگلينڊ}} بمقابلہ {{پرچم|ڪروشيا}} (گروپ ايل – ڊيلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|پرتگال}} بمقابلہ [[جمهوريا ڪانگو]]'''[[جمهوريا ڪانگو]]''' (گروپ ڪي – هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ازبڪستان}} بمقابلہ {{پرچم|ڪولمبيا}} (گروپ ڪي – ميڪسيڪو سٽي اسٽيڊيم)
18 جون، 2026: # 12:00 وڳي UTC−4 * چيڪ ريپبلڪ بمقابلہ ڏکڻ آفريڪا. * مرسڊيز بينز اسٽيڊيم، اٽلانٽا. # 18 جون، 2026 * 7:00 وڳي UTC-6 * ميڪسيڪو بمقابله ڏکڻ ڪوريا. * اسٽيڊيو اڪرون، زپوپان. # جون 24، 2026 # 7:00 پي ايم UTC-6 * چيڪ ريپبلڪ بمقابله ميڪسيڪو. * Estadio Azteca، ميڪسيڪو سٽي. # جون 24، 2026 * 7:00 پي ايم UTC-6 * ڏکڻ آفريڪا بمقابله ڏکڻ ڪوريا. اسٽيڊيو BBVA، گادالپ.
==ٽيمون==
"يونائيٽيڊ بڊ" جا عملدارن جو چوڻ آهي ته ٽنهي ميزبان ملڪن کي خودڪار داخلا ڏني ويندي.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> <small>31</small> آگسٽ <small>2022</small>ع تي، فيفا جو صدر گياني انفنٽينو تصديق ڪئي ته اتر آمريڪا جي فٽبال فيڊريشن، ڪنڪاڪئف (<small>CONCACAF</small>) جون ميمبر 6 ٽيمون ورلڊ ڪپ لاءِ قابليت حاصل ڪنديون، جن ۾ امريڪا، ڪينيڊا ۽ ميڪسيڪو خودڪار طور سان ميزبان طور قابليت حاصل ڪندا.<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> هن جي تصديق <small>14</small> فيبروري <small>2023</small>ع تي فيفا جي ڪونسل پاران ڪئي وئي.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |work=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref>
<small>67</small>هين فيفا ڪانگريس کان فوري طور تي، فيفا ڪائونسل [[بحرين]] جي شهر [[منامه|مناما]] ۾ هڪ اجلاس ۾ سلاٽ مختص ڪرڻ جي منظوري ڏني.<ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> ان ۾ هڪ پلي آف ٽورنامينٽ شامل هو جنهن ۾ ڇهه ٽيمون شامل هيون ته جيئن آخري ٻن فيفا ورلڊ ڪپ جڳهن جو فيصلو ڪري سگهن.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref>
پلي آف ۾ ڇهن ٽيمن ۾ يورپي فيڊريشن (<small>UEFA</small>) کان سواءِ هر ڪنفيڊريشن مان هڪ ٽيم شامل هئي ۽ ميزبان ملڪن جي ڪنڪاڪئف ڪنفيڊريشن (<small>CONCACAF</small>) مان هڪ اضافي ٽيم شامل هئي. ٽيمن مان ٻن کي عالمي درجه بندي جي بنياد تي ڌار ڪيو ويو ۽ انهن ٻن فيفا ورلڊ ڪپ برٿ لاءِ چئن غير سيڊڊ ٽيمن جي وچ ۾ ٻن ناڪ آئوٽ ميچن جي فاتحن سان کيڏيو. چار ميچن جو ٽورنامينٽ ميڪسيڪو ۾ کيڏيو ويو، جيڪو ميزبان ملڪن مان هڪ آهي<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref> ۽ ان کي فيفا ورلڊ ڪپ لاءِ ٽيسٽ ايونٽ طور پڻ استعمال ڪيو ويو. سلاٽ مختص ڪرڻ جي تصديق سان او ايف سي کي پهريون ڀيرو فائنل ٽورنامينٽ ۾ هڪ ضمانتي جاءِ ملي: سال <small>2026</small>ع فيفا ورلڊ ڪپ پهريون ٽورنامينٽ هوندو جنهن ۾ سڀني ڇهين ڪنفيڊريشنن کي گهٽ ۾ گهٽ هڪ ضمانتي جاءِ ملي هوندي ۽ <small>2010</small>ع جي ايڊيشن کان پوءِ پهريون ڀيرو جنهن ۾ سڀني ڪنفيڊريشنن وٽ هڪ ٽيم ورلڊ ڪپ فائنل لاءِ قابليت حاصل ڪئي آهي.<ref name="slot" />
<small>48</small> قابليت رکندڙ ٽيمن مان، <small>2022</small>-<small>2025</small>ع جي ايڊيشن ۾ پڻ نظر آيا، جن ۾ نمايان شامل آهن:
* [[ڪيپ ورڊي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ ۾ پنهنجون ڊيبيو ڪندا.<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
* [[قطر]] پهريون ڀيرو قابليت ذريعي ٽورنامينٽ ۾ پهتو، ڇاڪاڻ ته ان جو واحد پوئين ظهور <small>2022</small>ع ۾ ميزبان طور هو.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref>
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]] ۽ [[هيٽي]] <small>1974</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref>
* [[عراق]] <small>1986</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref>
* [[آسٽريا]]، [[ناروي]] ۽ [[اسڪاٽلينڊ]] آخري ڀيرو <small>1998</small>ع ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref>
* [[ترڪي]] <small>2002</small>ع ۾ ٽئين نمبر تي رهڻ کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047a70882b5-871b4ed13110-1000--kosovo-0-1-turkiye-highlights-turkiye-qualify-for-2026-world/ |title=Kosovo 0–1 Türkiye highlights: Türkiye qualify for 2026 World Cup finals after play-off win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]] <small>2006</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047bcf476d8-369543fe9786-1000--czechia-2-2-denmark-highlights-3-1-on-pens-czechia-book-202/ |title=Czechia 2–2 Denmark highlights (3–1 on pens): Czechia book 2026 World Cup spot with play-off final win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]]، [[پيراگوئي]] ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] (<small>2010</small>ع ورلڊ ڪپ جو ميزبان) سال <small>2010</small>ع ۾ آخري ڀيرو حصو وٺڻ کان پوءِ واپس آيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/south-africa-qualify |title=The Boys are back in town |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025 |date=October 14, 2025}}</ref> ڏکڻ آفريڪا <small>2002</small>ع کان پوءِ پنهنجي پهرين ڪامياب قابليت مهم حاصل ڪئي جڏهن ته نيوزيلينڊ قابليت حاصل ڪرڻ واري سڀ کان گهٽ درجه بندي واري ٽيم آهي، <small>85</small>هين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite news |last=Bailey |first=Michael |date=March 30, 2026 |title=The odds are stacked against New Zealand, the World Cup's lowest-ranked team. But they are chasing history |url=https://www.nytimes.com/athletic/7157317/2026/03/30/new-zealand-world-cup/ |access-date=April 9, 2026 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]]}}</ref>
* [[الجزائر|الجيريا]]، [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] ۽ [[آئيوري ڪوسٽ]] <small>2014</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو ڪواليفائي ڪيو. بوسنيا <small>2014</small>ع جي ورلڊ ڪپ کان پوءِ ڪنهن وڏي ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجو پهريون ڪامياب قابليت وارو عمل حاصل ڪيو.
* [[ڪولمبيا]]، [[مصر]]، [[پاناما]] ۽ [[سويڊن]] <small>2022</small>ع ۾ پوئين ٽورنامينٽ وڃائڻ کان پوءِ واپس آيا.
ان کان علاوه، چار ڀيرا چيمپيئن [[اٽلي]] يورپي پلي آف فائنل ۾ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] کان پينلٽيز تي شڪست کائڻ کان پوءِ ٻاهر نڪتو لڳاتار ٽن ورلڊ ڪپن کان محروم ٿيندڙ پهريون اڳوڻو چيمپيئن بڻجي ويو.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> سال <small>2018</small>ع ۽ <small>2022</small>ع وانگر, اٽلي واحد اڳوڻو چيمپيئن هو، جيڪا قابليت حاصل نه ڪري سگهيو. [[ڪوسٽا ريڪا]] <small>2010</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿيو. جڏهن ته [[ڪيمرون]]، [[ڊينمارڪ]]، [[پولينڊ]]، [[سربيا]] ۽ [[ويلز]] (جيڪي سڀ <small>2022</small>ع ۾ قابليت حاصل ڪئي) پڻ سال <small>2026</small>ع جي ٽورنامينٽ لاءِ قابليت حاصل نه ڪري سگهيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/teams-eliminated-on-the-road-to-fifa-world-cup-26 |title=Eliminated teams in FIFA World Cup 2026 qualifying |publisher=FIFA |date=March 26, 2025 |access-date=May 21, 2026}}</ref>
ٽيمون جيڪي قابليت حاصل ڪيون، علائقي جي لحاظ کان ترتيب ڏنل:
'''ايشيا فٽبال ڪنفيڊريشن''' (<small>AFC</small>):
* {{flag|Australia}}
* {{flag|Iran}}
* {{flag|Iraq}}
* {{flag|Japan}}
* {{flag|Jordan}}
* {{flag|Qatar}}
* {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
* [[سعودي عرب]]
* {{flag|Uzbekistan}} (پهرين ڀيرا)
'''آفريقي فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (CAF)
* {{flag|Algeria}}
* {{flag|Egypt}}
* {{flag|Tunisia}}
* {{flag|Morocco}}
* {{flag|Senegal}}
* {{flag|Ghana}}
* {{flag|Ivory Coast}}
* [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]] (<small>پهرين ڀيرا</small>)
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]]
* [[ڏکڻ آفريڪا]]
'''اتر ۽ وچ آمريڪا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>CONCACAF</small>)
* {{پرچم|ڪينيڊا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* [[ڪوراساؤ]] (<small>پهريون ڀيرو</small>)
* {{پرچم|ميڪسيڪو}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{پرچم|آمريڪا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{flag|Panama}}
* {{flag|Haiti}}
'''ڏکڻ آمريڪا ('''<small>CONMEBOL)</small>
* {{flag|Argentina}}
* {{flag|Brazil}}
* {{flag|Colombia}}
* {{flag|Ecuador}}
* {{flag|Paraguay}}
* {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]]
'''اوشيانا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>OFC</small>)
* {{flag|New Zealand}}
'''يورپ:''' (<small>UEFA</small>)
* {{flag|England}}
* {{flag|Austria}}
* {{flag|Belgium}}
* [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
* {{flag|Croatia}}
* {{flag|France}}
* {{flag|Netherlands}}
* {{flag|Norway}}
* {{flag|Germany}}
* {{flag|Scotland}}
* {{flag|Sweden}}
* {{flag|Switzerland}}
* {{flag|Spain}}
* {{flag|Turkey}}
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]]
===ڊرا (Draw)===
ڊرا 5 ڊسمبر 2025ع تي [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] ۾ ڪينيڊي سينٽر ۾ منعقد ٿيو. ڊرا جي تقريب فيفا پاران پهرين پيش ڪرڻ سان شروع ٿي. ڊرا جي تقريب جي شروعات فيفا پاران آمريڪا جي صدر ڊونلڊ ٽرمپ کي پهريون (۽ واحد) فيفا امن انعام پيش ڪرڻ سان ٿي.<ref name="Guardian-main">{{cite news |last1=Graham |first1=Bryan Armen |last2=Beaumont |first2=Peter |date=December 5, 2025 |title=Trump awarded inaugural Fifa peace prize at World Cup draw in Washington |url=https://www.theguardian.com/football/2025/dec/05/fifa-peace-prize-trump-world-cup-infantino |access-date=December 6, 2025 |work=The Guardian |location=London}}</ref> هڪ اهڙو انعام جنهن انساني حقن جي گروپن، تجزيه نگارن ۽ ٻين جي وچ ۾ جاچ ۽ تڪرار کي تيز ڪيو.<ref name="AJ-Analysis">{{cite news |last=Harb |first=Ali |date=December 6, 2025 |title=Infantino's 'Peace Prize' to Trump raises questions about FIFA's neutrality |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/12/6/infantinos-peace-prize-to-trump-raises-questions-about-fifas-neutrality |access-date=December 6, 2025 |work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Amnesty">{{cite web |title=Global: FIFA needs to act on human rights |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/12/global-fifa-needs-to-act-on-human-rights/ |website=Amnesty International |date=December 4, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref name="NewHumanitarian" />
48 ٽيمن کي 12 جي چئن برتنن (pots) ۾ ورهايو ويو. برتن 1 ۾ ٽي ميزبان ۽ نومبر 2025 جي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي مان مٿين نو ٽيمون شامل هيون. برتن 2، 3، ۽ 4 ۾ درجه بندي جي مطابق باقي ٽيمون شامل هيون. يو اي ايف اي (UEFA) پلي آف جا چار فاتح ۽ انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جا ٻه فاتح ڊرا جي وقت معلوم نه هئا ۽ ان ڪري خودڪار طريقي سان برتن 4 ۾ مختص ڪيا ويا. 12 گروپ بي ترتيب طور تي چار برتنن مان هر هڪ مان هڪ ٽيم چونڊي ٺاهيا ويا. فيفا جو "عام اصول، جڏهن به ممڪن هجي"، اهو هو ته ڪنهن به گروپ ۾ ساڳئي ڪنفيڊريشن مان هڪ کان وڌيڪ ٽيم نه هئي. هي اصول يو اي ايف اي کانسواءِ سڀني ڪنفيڊريشنن تي لاڳو هو؛ هر گروپ کي هڪ يا ٻه يو اي ايف اي ٽيمون ان ۾ شامل ڪرڻ جي ضرورت هئي.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref>
ٽنهي ميزبان ملڪن کي شيڊولنگ جي مقصدن لاءِ ٽن گروپن ۾ اڳ ۾ ئي مختص ڪيو ويو هو. ميڪسيڪو کي گروپ اي ۾ رکيو ويو هو ۽ ٽورنامينٽ جو افتتاحي ميچ 11 جون تي ايسٽاڊيو ازٽيڪا ۾ کيڏندا. ڪينيڊا ۽ آمريڪا کي گروپ بي ۽ ڊي ۾ ترتيب وار رکيو ويو هو. اهي ٽورنامينٽ جا ٽيون ۽ چوٿون ميچ ترتيب وار 12 جون تي کيڏندا.<ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref>
انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جي ٽنهي امڪاني فاتحن تي ڪنفيڊريشن جي پابندي لاڳو ڪئي وئي. فيفا اهو پڻ اعلان ڪيو ته، "مقابلي جي توازن کي يقيني بڻائڻ جي مفاد ۾"، سيمي فائنل (نڪ آئوٽ بريڪٽ جا پاسا) لاءِ ٻه الڳ الڳ رستا قائم ڪيا ويا. ان جي بنياد تي، رينڪنگ ۾ پهرين نمبر تي (اسپين) ۽ ٻئي نمبر تي (ارجنٽائن) ٽيمن کي بي ترتيب طور تي مخالف رستن ۾ گروپن ۾ ٺاهيو ويو، جيئن ٽئين نمبر تي (فرانس) ۽ چوٿين نمبر تي (انگلينڊ) ٽيمون هيون. تنهن ڪري، جيڪڏهن ٽيمن جا اهي جوڙا پنهنجا گروپ کٽي وڃن ٿا، ته اهي فائنل تائين نه ملندا، جڏهن ته چارئي سيمي فائنل تائين نه ملندا. ڊرا پوٽ 1 سان شروع ٿيو ۽ پوٽ 4 سان ختم ٿيو، هر ٽيم کي چونڊيو ويو ۽ پوءِ الفابيٽ جي لحاظ کان پهرين دستياب گروپ ۾ مختص ڪيو ويو. ميچ شيڊول جي مقصد لاءِ، پوٽ 1 ٽيمون خودڪار طريقي سان هر گروپ جي پوزيشن 1 ۾ ٺاهيا ويا. باقي پوٽس لاءِ، فيفا هڪ اڳواٽ مقرر ڪيل نمونو قائم ڪيو ته جيئن ٽيمن جي پوزيشن کي انهن جي پوٽ ۽ ان گروپ جي بنياد تي بيان ڪري سگهجي جنهن ۾ اهي ٺاهيا ويا هئا. 2026 فيفا ورلڊ ڪپ سيڊنگ.<ref name="NewHumanitarian">{{cite news |title=Asia's deadly rains, Haiti's election plan, and Trump's peace prize – Cheat sheet |url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2025/12/05/asia-deadly-rains-haiti-election-plan-trump-peace-prize-cheat-sheet |work=The New Humanitarian |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Smith |first=David |date=December 5, 2025 |title=Trump wins his peace prize from Fifa – any chance of a VAR review? |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/dec/05/trump-peace-prize-fifa-world-cup |access-date=December 9, 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref>
=== ٽيم بيس ڪيمپس ===
ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ کان اڳ ۽ دوران رهڻ ۽ تربيت ڏيڻ لاءِ 48 قومي اسڪواڊ پاران بيس ڪيمپس استعمال ڪيا ويندا.<ref name="Team Base camps">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations |title=FIFA shares potential World Cup 26 Team Base Camp locations|access-date=June 12, 2024 |website=fifa.com |date=June 12, 2024|archive-date=June 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240612215436/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |title=FIFA World Cup 26 expands Team Base Camp brochure: 26 new options added |publisher=FIFA |date=November 21, 2024 |access-date=January 15, 2025 |archive-date=November 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241121220113/https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026 |title=14 new Team Base Camp options added as road to 2026 continues |date=April 17, 2025 |website=inside.fifa.com|archive-date=April 17, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417180742/https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026|url-status=live}}</ref>
مقابلي جي جڳهن تي لاڳو ٿيندڙ نالي جي حقن جي اسپانسرز جي پابندي وانگر، ڪجهه تربيتي سهولتن جا نالا پڻ فيفا پاران تبديل ڪيا ويا.<ref>{{Cite news |date=May 26, 2026 |title=FIFA World Cup 2026™ Team Base Camp Training Sites footprint finalised |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/world-cup-2026-team-base-camps-tbc-48-nations-usa-mexico-canada |access-date=May 27, 2026 |work=[[FIFA]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Schirgi |first=Heimo |title=Team Base Camp brochure |url=https://fwc26teambasecamps.fifa.com |access-date=October 23, 2025 |website=FIFA}}</ref>
{|class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+ٽيم بيس ڪيمپس جي فهرست
|-
!ٽيم
!هوٽل
!ٽريننگ سائيٽ
|-
|'''[[الجزائر]]<ref name="FOX4">{{Cite web |last1=Jackson |first1=Malik |date=January 21, 2026 |title=Argentina, England, Netherlands, Algeria to base 2026 World Cup camps in Kansas City metro: Sources |url=https://fox4kc.com/sports/2026-world-cup/argentina-england-netherlands-to-base-2026-world-cup-camps-in-kansas-city-metro-sources/vMxgM5ajHGE |access-date=January 25, 2026 |website=Fox4 Kansas City |last2=Kuntz |first2=Harold |last3=Holt |first3=John|orig-date=January 20, 2026}}</ref>'''
| <small>دي اوريڊ، لارنس، [[ڪنساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>يونيورسٽي آف ڪنساس،<ref>{{Cite web |title=Rock Chalk Park |url=https://places.ku.edu/buildings/rock-chalk-park |access-date=January 25, 2026 |website=The University of Kansas}}</ref> لارنس، ڪنساس، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ارجنٽائن]]'''<ref name="KCStar">{{cite news |last1=Grathoff |first1=Pete |title=Here is when teams with a World Cup base camp in KC are expected to arrive |url=https://www.kansascity.com/sports/spt-columns-blogs/for-petes-sake/article315392606.html |access-date=April 17, 2026 |work=[[The Kansas City Star]] |date=April 13, 2026}}</ref>
| <small>اوريجن ڪنساس سٽي ريور فرنٽ، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>اسپورٽنگ ڪي سي ٽريننگ سينٽر، ڪنساس سٽي، [[ڪنساس]]</small>
|-
| '''[[آسٽريليا]]'''<ref name="AUS">{{Cite web |date=February 12, 2026 |title=The Oakland Roots/Soul Training Facility Has Been Selected by the Australian National Team to Be a Base Camp Training Site Ahead of the World Cup |url=https://www.oaklandrootssc.com/news/2026/02/12/the-oakland-roots-soul-training-facility-has-been-selected-by-the-australian-national-team-to-be-a-base-camp-training-site-ahead-of-the-world-cup/ |access-date=February 12, 2026 |website=[[Oakland Roots SC]] |publisher=SportsEngine, Inc. }}</ref>
| <small>ڪلئرمونٽ هوٽل ۽ اسپا، برڪلي، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>اوڪلينڊ روٽس/سول ٽريننگ سهولت، الميدا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[آسٽريا]]'''<ref name="AUT">{{Cite web |last=Flores |first=Pricila |date=February 4, 2026 |title=Austrian National Soccer Team Selected to Stay in Goleta, Practice at UCSB |url=https://www.noozhawk.com/austrian-national-soccer-team-selected-to-stay-in-goleta-practice-at-ucsb/ |access-date=February 4, 2026 |website=Noozhawk |orig-date=February 4, 2026}}</ref>
| <small>باڪارا ريسارٽ، گوليٽا، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>يو سي سانتا باربرا هارڊر اسٽيڊيم، سانتا باربرا، ڪيليفورنيا</small>
|-
|'''[[بيلجيم]]'''<ref name="BEL">{{Cite web |last=Vandewalle |first=Ludo |date=January 9, 2026 |title=De Rode Duivels hebben hun WK-droomlocatie in Seattle beet |trans-title= The Red Devils have secured their World Cup dream location in Seattle |url=https://www.nieuwsblad.be/sport/voetbal/de-rode-duivels-hebben-hun-wk-droomlocatie-in-seattle-beet/114300532.html |access-date=February 15, 2026 |website=Nieuwsblad |language=nl-BEL}}</ref>
| <small>حيات ريجنسي ڍنڍ، سيئٽل پورٽ، رينٽن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>سياٽل سائونڊرز ايف سي پرفارمنس سينٽر ۽ ڪلب هائوس، رينٽن، واشنگٽن</small>
|-
|'''[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]'''<ref name="BIH">{{Cite web |date=April 6, 2026 |title=Zmajevi ipak neće u St. Louis, idu na drugi kraj Amerike u kamp koji je želio Vels |trans-title=Dragons will not be in St. Louis, they go to the other side of America to the camp that Wales wanted |url=https://reprezentacija.ba/507974-zmajevi-ipak-nece-u-st-louis-idu-na-drugi-kraj-amerike-u-kamp-koji-je-zelio-vels |access-date=April 6, 2026 |website=reprezentacija.ba |language=bs |trans-quote=The Dragons are expected to stay at the RSL Training Centre camp there, which is normally used by the US national team.}}</ref>
| <small>ايشر ايڊمز، آٽوگراف ڪليڪشن، سالٽ لِيڪ سٽي، [[يوٽاہ|يوٽاه]]</small>
| ريئل سالٽ لِيڪ اسٽيڊيم، سينڊي، يوٽاه، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[برازيل]]'''<ref name="BRA">{{Cite web |last=Arnold |first=Christian |date=January 14, 2026 |title=Brazilian national team to train at Red Bull NY's brand new facility during 2026 World Cup |url=https://nypost.com/2026/01/14/sports/brazilian-national-team-to-train-at-red-bulls-facility-during-world-cup/ |access-date=January 19, 2026 |website=New York Post }}</ref>
| <small>دي رِج هوٽل، باسڪنگ رِج، [[نيو جرسي]]</small>
| ڪولمبيا پارڪ، موريس ٽائون، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڪينيڊا]]'''<ref name="SBJ">{{Cite web |date=December 17, 2025 |title=New Zealand looking at various options for World Cup base camp |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2025/12/17/new-zealand-looking-at-various-options-for-world-cup-base-camp/ |access-date=February 14, 2026 |website=Sports Business Journal }}</ref>
| <small>دي ويسٽن بيشور، وينڪوور، [[برٽش ڪولمبيا|برٽش]]</small> [[برٽش ڪولمبيا|<small>ڪولمبيا</small>]]
| <small>نيشنل ساڪر ڊولپمينٽ سينٽر، رينڪوور، برٽش ڪولمبيا، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[ڪيپ ورڊي]]'''
| گرينڊ حيات هوٽل، ٽمپا بي، ٽمپا، [[فلوريڊا]]
| <small>واٽرز اسپورٽس ڪمپليڪس، ٽمپا، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ڪولمبيا]]'''<ref name="COL">{{Cite web |last=Mitchell |first=Ryan |date=January 27, 2026 |title=It is not the United States! The Colombian national team knows its official venue for the 2026 World Cup |url=https://www.marca.com/en/world-cup/2026/01/27/6978af6f268e3ebd148b45cd.html |access-date=January 27, 2026 |website=Marca }}</ref>
| <small>گرينڊ فيسٽا آمريڪانا ڪنٽري ڪلب، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| جليسڪو اڪيڊميا اٽلس ايف سي، [[زاپوپان]]، جليسڪو،
|-
|'''[[ڪروشيا]]'''<ref name="CRO">{{Cite web |last=Thrasher |first=Tyler |date=January 17, 2026 |title=Croatia national soccer team to base FIFA World Cup training in Alexandria |url=https://www.fox5dc.com/news/croatia-national-soccer-team-base-world-cup-training-alexandria-virginia |access-date=January 17, 2026 |website=Fox5 DC }}</ref>
| <small>هوٽل ائ کئ ائ اليگزينڊرريا، [[ورجينيا]]</small>
| <small>ايپيسڪوپل هاءِ اسڪول، اليگزينڊرريا، ورجينيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ڪيوريسو]]<ref name="CUR">{{Cite web |last=Evertsz |first=Pa E. |date=January 17, 2026 |title=Curaçao sets Boca Raton as 2026 World Cup base camp, FAU to host training |url=https://www.deporteawe.com/2026/01/17/futbol/curacao-sets-boca-raton-as-2026-world-cup-base-camp-fau-to-host-training/ |access-date=January 17, 2026 |website=Deporte Awe }}</ref>'''
| <small>بوڪا ريٽن ميريٽ بوڪا سينٽر، بوڪا ريٽن، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>فلوريڊا اٽلانٽڪ يونيورسٽي، بوڪا ريٽن، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[چيڪ جمهوريا]]<ref name="DFW">{{Cite web |last=Carrick |first=Buzz |date=March 3, 2026 |title=Toyota Stadium and Texas Health Mansfield Stadium selected as World Cup training sites |url=https://3rddegree.net/toyota-stadium-and-texas-health-mansfield-stadium-selected-as-world-cup-training-sites |website=3rdDegree }}</ref>'''
| <small>هيلٽن گارڊن ان ڊلاس-آرلنگٽن سائوٿ، آرلنگٽن، ٽيڪساس</small>
| مينسفيلڊ ملٽي پرپز اسٽيڊيم، مينسفيلڊ، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[عوامي جمهوريا ڪانگو|ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو]] <ref name="COD">{{Cite web |url=https://www.chron.com/sports/article/congo-houston-world-cup-22194456.php |title=DR Congo chooses Houston for 2026 World Cup base camp |first=Michael |last=Shapiro |date=April 8, 2026 |website=Chron}}</ref>
| <small>اومني هوسٽن هوٽل، [[ھوسٽن|هوسٽن]]، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| هوسٽن اسپورٽس پارڪ، هوسٽن، ٽيڪساس
|-
|'''[[ايڪواڊور]]'''<ref name="ECU">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=La seleccion ecuatoriana de futbol tendra en Columbus su sede de entrenamiento durante la copa del mundo |url=https://www.fef.ec/la-seleccion-ecuatoriana-de-futbol-tendra-en-columbus-su-sede-de-entrenamiento-durante-la-copa-del-mundo/ |access-date=February 6, 2026 |language=Es}}</ref>
| <small>لي ميريڊين ڪولمبس، دي جوزف، [[ڪولمبس، اوهايو|ڪولمبس]]، [[اوهايو]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| ڪولمبس ڪرو پرفارمنس سينٽر، ڪولمبس، اوهائيو
|-
|'''[[مصر]]'''<ref name="EGY">{{Cite web |url=https://www.krem.com/article/sports/soccer/world-cup/spokane-city-council-spokane-world-cup-team-base-egypt-mo-salah/293-214cd175-62e3-4887-af3a-f0834fc0b93d |title=Spokane City Council Agenda shows Spokane named as World Cup Team Base for Egypt |first=Vinny |last=Saglimbeni |date=April 20, 2026 |website=KREM2 Spokane}}</ref>
| <small>ناردرن ڪوسٽ ريزارٽ ۽ ڪيسينو، ايئر وي هائٽس، واشنگٽن</small>
| گونزاگا يونيورسٽي، اسپوڪن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[انگلينڊ]]'''<ref name="FOX4" />
| <small>دي ان ايٽ ميڊو بروڪ، پريئري وليج، [[ڪنساس]]</small>
| سوپ ساڪر وليج، ڪينسا سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[فرانس]]'''<ref name="FRA">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=Coupe du Monde 2026: Didier Deschamps à la recherche du camp de base ! (INSIDE) |url=https://www.youtube.com/watch?v=a8q526AN4iw |access-date=January 12, 2026 |website=YouTube |language=Fr}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[بوسٽن]]، [[مئساچوسٽس|ميساچوسٽس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>بينٽلي يونيورسٽي، والٿم، ميساچوسٽس</small>
|-
|'''[[جرمني]]'''<ref name="GER">{{Cite web |last=Silverman |first=Alex |date=January 9, 2026 |title=Wake Forest to serve as Germany's World Cup base camp training site in U.S. |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2026/01/09/wake-forest-to-serve-as-germanys-world-cup-base-camp-training-site/ |access-date=January 19, 2026 |website=SBJ }}</ref>
| <small>گريلن، ونسٽن-ساليم، [[اتر ڪيرولينا|اتر]]</small> [[اتر ڪيرولينا|<small>ڪيرولينا</small>]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>ويڪ فارسٽ يونيورسٽي، ونسٽن-سيلم، اتر ڪيرولائنا</small>
|-
|'''[[گھانا]]'''<ref name="GHA">{{Cite web |last=Goulston |first=Robert |date=February 19, 2026 |title=Will the Boston area host many World Cup soccer teams in 2026? |url=https://www.nbcboston.com/news/local/boston-world-cup-host-city/3902670/ |access-date=February 20, 2026 |website=NBC10 Boston |quote=Ghana picked Bryant University in Rhode Island}}</ref>
| <small>پروويڊنس بلٽمور، پروويڊنس، [[روڊز آئیلینڊ|روڊ آئيلينڊز]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| برائنٽ يونيورسٽي، سمٿ فيلڊ، روڊ آئيلينڊز
|-
|'''[[هيٽي]]'''<ref name="HAI">{{Cite web |author=Caleb Jephte Pierre |date=March 19, 2026 |title=La FHF aurait choisi Atlantic City comme camp de base pour la Coupe du Monde 2026, si l'on en croit les révélations de Sébastien Migné dans l'After ce jeudi matin !|trans-title= The FHF has chosen Atlantic City as its base camp for the 2026 World Cup, according to revelations from Sébastien Migné in this morning's After! |url=https://x.com/Caleb_Jephte/status/2034691656671265146 |access-date=April 21, 2026 |website=X |language=fr}}</ref>
| <small>شيراٽن ائٽلانٽڪ سٽي ڪنوينشن سينٽر هوٽل، ائٽلانٽڪ سٽي، نيوجرسي</small>
| <small>اسٽاڪٽن يونيورسٽي، گيلو وي ٽائون شپ، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ايران]]'''<ref name="IRN">{{Cite web |date=May 23, 2026 |title=Iran to base World Cup camp in Mexico after switch from Arizona |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/iran-base-world-cup-camp-mexico-after-switch-arizona-2026-05-23/ |access-date=May 23, 2026 |website=[[Reuters]] }}</ref>
| <small>تيجوانا ميريٽ هوٽل، تيجوانا، باجا ڪيليفورنيا</small>
| <small>تيجوانا ٽريننگ سينٽر، تجوانا، باجاڪيليفورنيا،[[ميڪسيڪو]]</small>
|-
|'''[[عراق]]'''<ref name="NBC">{{Cite web |last=Benatar |first=Orri |date=May 12, 2026 |title=World Cup base camps: Where all 48 teams will train during the tournament |url=https://www.nbc4i.com/sports/world-cup-2026/world-cup-base-camps-where-all-48-teams-will-train-during-the-tournament/#// |access-date=May 12, 2026 |website=NBC4i}}</ref>
| <small>گرين بريئر ريسارٽ، وائيٽ سلفر اسپرنگس، [[ويسٽ ورجينيا]]</small>[[ويسٽ ورجينيا|،]] [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>دي گرين بريئر اسپورٽس پرفارمنس سينٽر، وائيٽ سلفر سپرنگز، ويسٽ ورجينا</small>
|-
|'''[[آئيوري ڪوسٽ]]'''<ref name="PHI">{{Cite web |date=February 17, 2026 |title='Les Éléphants' to Call Philadelphia Union's Stadium Its Home During the Tournament |url=https://www.philadelphiaunion.com/news/cote-d-ivoire-selects-philadelphia-union-stadium-team-base-camp-for-fifa-world-cup-2026|access-date=February 17, 2026 |website=Philadelphia Union }}</ref>
| هوٽل ڊو پونٽ، ولمنگٽن، [[ڊيلاويئر]]
| فلاڊيلفيا يونين اسٽيڊيم، چيسٽر، [[پينسلوانيا|پنسلوانيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[جاپان]]'''<ref name="WTVF">{{Cite web |last=Broderick |first=Kelly |date=January 18, 2026 |title=Japan's national football team will be using Nashville as a home base for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.newschannel5.com/news/japans-national-football-team-will-be-using-nashville-as-a-home-base-for-the-2026-fifa-world-cup |access-date=January 19, 2026 |website=WTVF }}</ref>
| ٽي بي اي، [[نئشويل|نيشويل]]، [[ٽينيسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>نيشويل ايس سي ٽريننگ سينٽر، نيشويل، ٽينيسي</small>
|-
|'''[[اردن]]'''<ref name="JOR">{{Cite web |date=February 20, 2026 |title=اتحاد كرة القدم ينظم دورة رباعية دولية بمشاركة النشامى.. ويكشف خطة إعداد المونديال |trans-title=The Football Association is organizing a four-team international tournament with the participation of the Jordanian national team, and has revealed its World Cup preparation plan |url=https://jfa.com.jo/news.php?id=31033&title=%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85-%D9%8A%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%89..-%D9%88%D9%8A%D9%83%D8%B4%D9%81-%D8%AE%D8%B7%D8%A9-%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84 |access-date=February 20, 2026 |website=Jordanian Football Association |language=ar |trans-quote=will settle in its official camp during the World Cup in the American city of Portland.}}</ref>
| دي نائنز هوٽل، پورٽلينڊ، اوريگون
| يونيورسٽي آف پورٽلينڊ، [[اوريگون]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ميڪسيڪو]]'''
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊيمينٽو آن سائيٽ رهائش، ميڪسيڪو سٽي</small>
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊي مينٽو، [[ميڪسيڪو سٽي|ميڪسيڪو]]</small> [[ميڪسيڪو سٽي|سٽي،]] [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[مراڪش]]'''<ref name="MAR">{{cite web |last1=Crafton |first1=Adam |title=Morocco, Haiti become fourth World Cup teams to choose New Jersey as base camp |url=https://www.nytimes.com/athletic/7253613/2026/05/05/new-jersey-world-cup-base-morocco-haiti-brazil-senegal/ |website=nytimes.com/athletic |publisher=[[The Athletic]] |date=May 5, 2026}}</ref>
| <small>سمرسيٽ هلز هوٽل، ٽيپسٽري ڪليڪشن وايا هيلٽن، وارن، [[نيو جرسي]]</small>
| پنگري اسڪول، باسڪنگ رج، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[نيدرلينڊز]]'''<ref name="KCBJ">{{cite news |last1=Friestad |first1=Thomas |title=Netherlands chooses Cascade Hotel near Plaza as World Cup base |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2026/04/08/netherlands-cascade-hotel-plaza-2026-world-cup.html |access-date=April 17, 2026 |work=Kansas City Business Journal |date=April 8, 2026}}</ref>
| ڪيسڪيڊ هوٽل، ڪنساس سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>ڪنساس سٽي تربيتي سهولت، ريور سائڊ، مسوري</small>
|-
|[[نيوزيلينڊ|'''نيوزي لينڊ''']]<ref name="NZL">{{Cite web |date=March 2, 2026 |title=All Whites secure FIFA World Cup base in San Diego, the scene of Team New Zealand's first America's Cup win |url=https://www.stuff.co.nz/sport/360938985/all-whites-secure-fifa-world-cup-base-san-diego-scene-team-new-zealands-first-americas-cup-win|access-date=March 2, 2026 |website=Stuff }}</ref>
| حيات ريجنسي لا جولا، ايونٽائن، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
| <small>ٽوريرو اسٽيڊيم، [[سان ڊياگو|سين ڊياگو]]، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ناروي]]'''<ref name="NOR">{{Cite web |last=Austerheim |first=Daniel |date=January 24, 2026 |title=Bekreftet: Dette blir Norges basecamp under VM |url=https://www.nettavisen.no/sport/bekreftet-dette-blir-norges-basecamp-under-vm/s/5-95-2842904 |access-date=January 24, 2026 |website=Nettavisen Sport |language=no|trans-quote=Greensboro, North Carolina, will be Norway's home base ahead of and between the group matches in Norway's first men's World Cup finals in 28 years. The NFF does not specify which hotel they will stay in, but there is only one option in FIFA's catalog for Greensboro. It's called Grandover Resort, and is described as a premium resort with access to golf courses and a spa, among other things.}}</ref>
| گرانڊ اوور ريسارٽ ۽ اسپا، گرينزبورو، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>يونيورسٽي آف نارٿ ڪيرولينا، گرينزبورو، اتر ڪيرولينا</small>
|-
|'''[[پاناما]]'''<ref name="PAN">{{Cite web |last=Stevens |first=Paul |date=February 12, 2026 |title=Ontario Base Camp Confirmed for Panama's Men's National Soccer Team at FIFA World Cup |url=https://www.sportstravelmagazine.com/ontario-base-camp-confirmed-for-panamas-mens-national-soccer-team-at-fifa-world-cup/ |access-date=February 13, 2026 |website=Sports Travel Magazine }}</ref>
| <small>نوٽواساگا ان ريسارٽ ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو ٽڪمسٿ، [[اونٽاريو]]</small>
| <small>نوٽواساگا ٽريننگ سائيٽ، نيو ٽڪمسٿ، اونٽاريو، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[پيراگوئي]]'''<ref name="PAR">{{Cite web |date=February 11, 2026 |title=La selección paraguaya ultima detalles logísticos para su estreno mundialista |trans-title=The Paraguayan national team is finalizing logistical details for its World Cup debut |url=https://www.abc.com.py/deportes/futbol/seleccion-paraguaya/2026/02/11/la-seleccion-paraguaya-ultima-detalles-logisticos-para-su-estreno-mundialista/ |access-date=February 15, 2026 |website=ABC Paraguay |language=es |trans-quote=...we've already received confirmation that they'll grant us our first choice. We're considering San José, which is near Santa Clara, close to Levi's Stadium, where we'll play our two matches on the second and third matchdays.}}</ref>
| هيلٽن سان جوز، سين جوز، ڪيليفورنيا پاران سائنيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| اسپارٽن فٽبال ڪمپليڪس، [[سان هوز|سين جوز،]] [[ڪيليفورنيا]]
|-
|[[پورچوگال|'''پرتگال''']]<ref name="PBP">{{Cite web |date=March 5, 2026 |title=World Cup: Cristiano Ronaldo, Portugal to train in Palm Beach Gardens |url=https://www.palmbeachpost.com/story/sports/2026/03/05/world-cup-2026-cristiano-ronaldo-portugal/88988300007/ |access-date=March 12, 2026 |website=Palm Beach Post }}</ref>
| فور سيزنز هوٽل پام بيچ، پام بيچ، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>گارڊنز نارٿ ڪائونٽي ڊسٽرڪٽ پارڪ، پام بيچ گارڊنز، فلوريڊا</small>
|-
|'''[[قطر]]'''<ref name="QAT">{{Cite web |date=January 30, 2026 |title=Lopetegui inspects Qatar's World Cup base in California |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/30/01/2026/lopetegui-inspects-qatars-world-cup-base-in-california |access-date=February 1, 2026 |website=[[The Peninsula (newspaper)|The Peninsula]] }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ بائي ميريٽ سانتا باربرا گوليٽا، گوليٽا، ڪيليفورنيا</small>
| <small>ويسٽ مونٽ ڪاليج، سانتا باربرا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
| '''[[سعودي عرب]]'''<ref name="KSA">{{Cite news |date=February 5, 2026 |title=Saudi National Team Selects Austin as Main Camp Base for World Cup 2026 |url=https://english.aawsat.com/sports/5237596-saudi-national-team-selects-austin-main-camp-base-world-cup-2026 |access-date=February 5, 2026 |work=[[Asharq Al-Awsat]]}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[آسٽن]]، [[ٽيڪساس]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>آسٽن FC اسٽيڊيم، آسٽن، ٽيڪساس</small>
|-
| '''[[اسڪاٽلينڊ]]'''<ref name="SCO">{{Cite news |last=Atkinson |first=Mark |date=February 12, 2026 |title=Harvey Barnes snubs Scotland as Steve Clarke confirms World Cup base – but issue with FIFA hotel |url=https://www.scotsman.com/sport/football/international/harvey-barnes-snubs-scotland-as-steve-clarke-confirms-world-cup-base-but-issue-with-fifa-hotel-5596708 |access-date=February 12, 2026 |website=[[The Scotsman]]}}</ref>
| <small>رينيسنس شارلوٽ سائوٿ پارڪ هوٽل، [[شارلوٽ]]، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>شارلوٽ ايف سي ٽريننگ سينٽر، شارلوٽ، اتر ڪيرولينا</small>
|-
| '''[[سينيگال]]'''<ref name="SEN">{{Cite news |last=Carino |first=Jerry |date=March 5, 2026 |title=Rutgers chosen as 'base camp' by FIFA World Cup qualifier |url=https://www.app.com/story/sports/college/rutgers/2026/03/05/rutgers-chosen-as-base-camp-by-fifa-world-cup-qualifier-senegal/87601196007/ |access-date=March 6, 2026 |website=[[Asbury Park Press]]}}</ref>
| <small>هيلڊرچ هوٽل ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو برنسوڪ، نيو جرسي</small>
| رٽگرز يونيورسٽي، پسڪٽا وي، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڏکڻ آفريڪا]]<ref name="MEX">{{Cite web |last=Beltrán |first=Jesús F. |date=February 10, 2026 |title=Gabriela Cuevas anuncia qué selecciones se concentrarán en México para el Mundial 2026 |trans-title=Gabriela Cuevas announces which teams will train in Mexico for the 2026 World Cup |url=https://www.infobae.com/mexico/deportes/2026/02/10/gabriela-cuevas-anuncia-que-selecciones-se-concentraran-en-mexico-para-el-mundial-2026/ |access-date=February 13, 2026 |website=infobae |language=es |trans-quote=El Tri will hold its training camp at the Mexican Football Federation's High Performance Center, located in the Tlalpan borough.}}</ref>'''
| <small>ڪيمينو ريئل پاچوڪا، پاچوڪا، هائيڊلگو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>سين اگسٽن ٽيليڪسياڪا، هائيڊلگو، ميڪسيڪو</small>
|-
|'''[[ڏکڻ ڪوريا]]'''
| <small>دي ويسٽن گواڊالاجارا، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| چيواس ورڊ ويل، [[زاپوپان]]، جليسڪو
|-
|'''[[اسپين]]'''<ref name="CFTP">{{Cite web |last=MacCoon |first=Patrick |date=January 13, 2026 |title=Spain reportedly chooses Chattanooga as headquarters for first two rounds of 2026 FIFA World Cup |url=https://www.timesfreepress.com/news/2026/jan/13/spain-reportedly-chooses-chattanooga-as/ |access-date=January 19, 2026 |website=Chattanooga Times Free Press }}</ref>
| <small>دي ريڊ هائوس هوٽل، چٽانوگا، [[ٽينيسي]]</small>
| <small>بيلر اسڪول، چٽانوگا، ٽينيسي، آمريڪا</small>
|-
|'''[[سويڊن]]'''
| <small>دي ويسٽن ڊلاس اسٽون بريئر گولف ريسارٽ ۽ اسپا، فريسڪو، ٽيڪساس</small>
| <small>ايف سي ڊلاس اسٽيڊيم، فريسڪو، [[ٽيڪساس]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[سوئيزرلينڊ|سوئٽزرلينڊ]]<ref name="SUI">{{Cite web |date=January 15, 2026 |title=The Swiss national team will be staying in this luxury hotel during the World Cup |url=https://www.bluewin.ch/en/sport/football/the-national-team-stays-in-this-luxury-hotel-during-the-world-cup-3051319.html |access-date=January 15, 2026 |website=blue News }}</ref>
| <small>فيئرمونٽ گرينڊ ڊيل مار، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا</small>
| سين ڊياگو يهودي اڪيڊمي، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
|-
|[[تيونس]]<ref name="MEX" />
| <small>انٽرڪنٽينينٽل پريزيڊنٽ مونٽيرئ ۽ سان پيڊرو گارزا گارسيا، نيوو ليون</small>
| ريادوس ٽريننگ سينٽر، سينٽياگو، نيوو ليون، [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[ترڪي]]'''<ref name="TUR">{{Cite web |last=Sarigul |first=Emre |date=April 4, 2026 |title=Turkish National Team Confirms 2026 World Cup Camp in Arizona: Logistics and Ticket Fever Take Center Stage |url=https://turkish-football.com/turkish-national-team-confirms-2026-world-cup-camp-in-arizona-logistics-and-ticket-fever-take-center-stage/ |access-date=April 14, 2026 |website=Turkish Football }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ ميسا، رگلي ويل ويسٽ، [[ايريزونا]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| ايريزونا ايٿليٽڪ گرائونڊز، [[ميسا، ايريزونا|ميسا]]، [[ايريزونا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|'''آمريڪا''']]<ref name="UCI">{{Cite web |last=Tenorio |first=Paul |date=November 19, 2025 |title=USMNT's 2026 slate takes shape: World Cup sendoff in Chicago, March friendlies booked |url=https://www.nytimes.com/athletic/6820796/2025/11/19/usmnt-2026-schedule-world-cup/ |access-date=November 19, 2025 |website=The Athletic }}</ref>
| <small>ميريٽ ارون اسپيڪٽرم، ارون</small>، <small>[[ڪيليفورنيا]]</small>
| اورينج ڪائونٽي گريٽ پارڪ، ارون، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[يوراگوائي|'''يوراگوئي''']]<ref name="URU">{{Cite web |author=Selección Uruguaya |date=January 14, 2026 |title=FIFA confirmó nuestra base operativa en la Copa Mundial: Playa del Carmen |url=https://x.com/Uruguay/status/2011544677359763967/ |access-date=January 14, 2026 |website=X |language=es-URU}}</ref>
| <small>ماياڪوبا، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>ماياڪوبا ٽريننگ سينٽر، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو</small>
|-
|'''[[ازبڪستان]]''' <ref name="UZB">{{Cite web |last=Razzakov |first=Shuhrat |date=March 3, 2026 |title=Uzbekistan is preparing for major challenges at the World Cup from Atlanta |url=https://zamin.uz/en/sport/193208-uzbekistan-is-preparing-for-major-challenges-at-the-world-cup-from-atlanta.html |access-date=March 3, 2026 |website=Zamin |language=en-UZB}}</ref>
| <small>ميريٽ اٽلانٽا بڪ هيڊ، [[ائٽلانٽا|اٽلانٽا]]، جارجيا</small>
| <small>اٽلانٽا يونائيٽيڊ ٽريننگ سينٽر، ماريٽا، جارجيا</small>
|-
|}
=== اسڪواڊ ===
ڏسو: [[2026 فيفا ورلڊ ڪپ اسڪواڊ]]
ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجي آخري اسڪواڊ جمع ڪرائڻ کان اڳ، ٽيمن ٽورنامينٽ کان هڪ مهينو اڳ 35 کان 55 رانديگرن جي هڪ عارضي اسڪواڊ جو نالو ڏنو. ٽيمن کي 2 جون تائين پنهنجي آخري اسڪواڊ جو نالو ڏيڻ جي ضرورت هئي. جيڪڏهن ڪو رانديگر زخمي يا سخت بيمار ٿي پوي ٿو ته جيئن ٽورنامينٽ ۾ شرڪت کي روڪي سگهجي، ته ان کي ٽيم جي پهرين ميچ کان 24 ڪلاڪ اڳ تائين عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي رانديگر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو. جڏهن ته، ٽورنامينٽ دوران ڪنهن به وقت زخمي يا بيمار گول ڪيپر کي عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي گول ڪيپر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date |title=When are World Cup squads named, and how many players will feature? |publisher=[[FIFA]] |date=May 6, 2026 |access-date=May 7, 2026}}</ref>
==گروپ مرحلو==
[[File:2026 world cup.svg|thumb|فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع ۾ حصو وٺندڙ ملڪن جا نتيجا
{{div col|colwidth=8em|content=
{{Legend|#2B42A3|Champion}}{{Legend|#34C0BE|Runner-up}}{{Legend|#269C5A|Third place}}{{Legend|#81C846|Fourth place}}{{Legend|#E4E454|Quarterfinals}}{{Legend|#FF6600|Round of 16}}{{Legend|#B94954|Round of 32}}{{Legend|#8E62A6|Group stage}} }}]]
رائونڊ رابن گروپ اسٽيج 11 جون کان 27 جون 2026 تائين، چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن (A کان L) ۾ کيڏيو ويو، هر هڪ ٽيم کي کٽڻ تي ٽي پوائنٽ، ڊرا تي هڪ پوائنٽ ۽ هار تي ڪوبه پوائنٽ آف نه ملندو. گروپ راند جي اختتام کان پوءِ، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون، اٺ بهترين ٽئين پوزيشن واري ٽيمن سان گڏ، ناڪ آئوٽ اسٽيج ڏانهن وڌيون.
گروپ اسٽيج جي درجه بندي لاءِ ٽائي بريڪنگ معيار هر گروپ ۾ ٽيمن جي درجه بندي سڀني گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل پوائنٽن جي ذريعي طئي ڪئي ويندي آهي. جيڪڏهن ٻه يا وڌيڪ ٽيمون پوائنٽن تي برابر آهن، ته درجه بندي کي طئي ڪرڻ لاءِ هيٺ ڏنل معيار استعمال ڪيا ويندا آهن: لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل گھڻا پوائنٽ؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول فرق؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ جيڪڏهن، معيار الف کان سي تائين لاڳو ڪرڻ کان پوءِ، ٽيمن جي اڃا تائين برابر درجه بندي آهي، ته معيار الف کان سي تائين خاص طور تي انهن ٽيمن جي وچ ۾ ميچن تي ٻيهر لاڳو ڪيا ويندا آهن جيڪي اڃا تائين سطح تي آهن ته جيئن انهن جي آخري درجه بندي جو تعين ڪري سگهجي. [اپر-الفا 1] جيڪڏهن هي طريقو فيصلو نه ٿو ڪري، معيار d کان h لاڳو ٿئي ٿو. * سڀني گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول جو فرق؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ ٽيم جي رويي ("فيئر پلي") اسڪور (هڪ رانديگر يا ٽيم ڪوچ / آفيشل تي هڪ ميچ ۾ صرف هڪ ڪٽوتي لاڳو ڪري سگهجي ٿي): پيلو ڪارڊ: -1 پوائنٽ؛ اڻ سڌي طرح ڳاڙهو ڪارڊ (ٻيو پيلو ڪارڊ): -3 پوائنٽ؛ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -4 پوائنٽ؛ پيلو ڪارڊ ۽ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -5 پوائنٽ؛ تازو فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن؛ ترقي سان پراڻي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن جيستائين ٽيمن کي الڳ نه ڪري سگهجي.
[[round-robin tournament|round-robin]] group stage was played in twelve groups (A to L) of four teams each, from June 11 to 27, 2026.<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=December 10, 2025 |website=FIFA}}</ref> Teams were awarded three points for a win, one for a draw, and none for a loss. Following the conclusion of group play, the top two teams of each group, along with the [[#Ranking of third-place teams|eight best third-place teams]], advanced to the [[#Knockout stage|knockout stage]].
''All times are local.''
{| class="wikitable mw-collapsible"
|+ {{nowrap|{{Anchor|Tiebreakers}} Tie-breaking criteria for group stage ranking}}
|-
|The ranking of teams in each group is determined by the points obtained in all group matches. If two or more teams are equal on points, the following criteria are used to determine the ranking:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref>
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha
| Most points obtained in the group matches played between the teams concerned;
| Superior goal difference in the group matches played between the teams concerned;
| Most goals scored in the group matches played between the teams concerned;
}}
If, after having applied criteria a to c, teams still have an equal ranking, criteria a to c are reapplied exclusively to the matches between the teams who are still level to determine their final rankings.{{efn-ua|When there are two or more teams tied on points, criteria a to c are applied. After these criteria are applied, they may define the position of some of the teams involved, but not all of them. For example, if there is a three-way tie on points, the application of the first three criteria may only break the tie for one of the teams, leaving the other two teams still tied. In this case, the tiebreaking procedure is resumed, from the beginning, for those teams that are still tied.}} If this procedure does not lead to a decision, criteria d to h apply.
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4
| Superior goal difference in all group matches;
| Most goals scored in all group matches;
| Highest team conduct ("fair play") score in all group matches (only one deduction can be applied to a player or team coach/official in a single match): {{unordered list
| Yellow card: −1 point;
| Indirect red card (second yellow card): −3 points;
| Direct red card: −4 points;
| Yellow card and direct red card: −5 points;
}}
| Better position in the most recent [[FIFA Men's World Ranking]];
| Better position in progressively older FIFA Men's World Rankings until teams can be separated.
}}
|}
===گروپ A===
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}}2-1 {{پرچم|ميڪسيڪو}}
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{پرچم |چيڪ جمهوريا}} 1-2 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}} 1-1 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 1-0 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 3-0 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}} 1-0 {{flag|RSA}}
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|ميڪسيڪو}}
|3
|3
|0
|0
|9
|6
|0
|6+
|-
|2
|{{flag|RSA}}
|3
|1
|1
|1
|4
|2
|3
|1-
|-
|3
|{{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
|3
|1
|0
|2
|3
|2
|3
|1-
|-
|4
|{{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
|3
|0
|1
|2
|6
|4-
|}
* پهريان 3 ملڪ اڳ مرحلي لا ڪواليفائي ڪيا. ذريعو: فيفا
===گروپ B===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{flag|Switzerland}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|3
|4+
|-
|2
|{{flag|Canada}}
|3
|1
|1
|1
|4
|8
|3
|5+
|-
|3
|[[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
|3
|1
|1
|1
|4
|5
|6
|1-
|-
|4
|{{پرچم|قطر}}
|3
|0
|1
|2
|1
|2
|10
|8-
|}
* ذريعو: فيفا
* نوٽ: هيڊ ٽو هيڊ نتيجي تي برابر (ڪينيڊا 1-1 بوسنيا ۽ هرزيگووينا). مجموعي گول فرق کي ٽائي بريڪر طور استعمال ڪيو ويو ۽ سوئزرلينڊ ۽ ڪينيڊا اڳ جي مرحلي لاء ڪواليفائي ڪيا.
# 12 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-1 {{flag|Canada}}
# 13 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-1 {{پرچم|قطر}}
# 18 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-4 {{flag|Switzerland}}
# 18 جون، 2026ع، {{flag|Canada}} 0-6 {{پرچم|قطر}}
# 24 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-2 {{flag|Canada}}
# 24 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 3-1 {{پرچم|قطر}}
===گروپ C===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|برازيل}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|1
|6+
|-
|2
|{{پرچم|مراڪش}}
|3
|2
|1
|0
|7
|6
|3
|3+
|-
|3
|{{flag|Scotland}}
|3
|1
|0
|2
|3
|1
|4
|3-
|-
|4
|{{flag|Haiti}}
|3
|0
|0
|3
|0
|2
|8
|6-
|}
Source: FIFA
Notes:
Tied on head-to-head result (Brazil 1–1 Morocco). Overall goal difference was used as the tiebreaker.
June 13, 2026
6:00 p.m. UTC−4
Brazil 1–1 Morocco
Vinícius 32'
[Report 13]
Saibari 21'
MetLife Stadium, East Rutherford
Attendance: 80,663
Referee: Slavko Vinčić (Slovenia)
June 13, 2026
9:00 p.m. UTC−4
Haiti 0–1 Scotland
[Report 14]
McGinn 28'
Gillette Stadium, Foxborough
Attendance: 64,146
{{Main|2026 FIFA World Cup Group B}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B6}}
===Group C===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group C}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C6}}
===Group D===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group D}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D6}}
===Group E===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group E}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E6}}
===Group F===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group F}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F6}}
===Group G===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group G}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G6}}
===Group H===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group H}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H6}}
===Group I===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group I}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I6}}
===Group J===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group J}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J6}}
===Group K===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group K}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K6}}
===Group L===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group L}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L6}}
===Ranking of third-place teams===
{{2026 FIFA World Cup group tables|3rd place}}
The specific matchups involving the third-place teams depended on which eight third-place teams qualified for the round of 32, but not on their relative rankings. The 495 possible combinations were published in Annex C of the tournament regulations.<ref name="regulations" />
''For the list of all 495 possible combinations, see [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Combinations of matches in the round of 32|2026 FIFA World Cup knockout stage § Combinations of matches in the round of 32]].''
==ناڪ آئوٽ مرحلو==
{{Main|2026 FIFA World Cup knockout stage}}
The knockout stage uses a [[Single-elimination tournament|single-elimination format]], starting with the newly introduced round of 32 on June 28 and culminating with the [[2026 FIFA World Cup final|final]] on July 19. On the day prior, a [[#Match for third place|match for third place]] will also be played. In the knockout stage, if the scores are level when normal playing time expires, 30 minutes of [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] will be played. If still tied at the end of extra time, a [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootout]] is used to determine which team should be treated as winning the match.<ref name="regulations" />
===Bracket===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|Bracket}}
===Round of 32===
{{main|2026 FIFA World Cup round of 32}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-8}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-9}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-10}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-11}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-12}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-13}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-14}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-15}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-16}}
===Round of 16===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-8}}
===Quarterfinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF4}}
===Semifinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF2}}
===Match for third place===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|3rd}}
===Final===
{{Main|2026 FIFA World Cup final}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup final|Final}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع]]
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ|2026]]
[[زمرو:راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:راند]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا مقابلا]]
[[زمرو:شيڊول ٿيل ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا بين الاقوامي مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن]]
[[زمرو:2026 مردن جي بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال ۾|ورلڊ ڪپ]]
[[زمرو:2026 آمريڪي مردن جي فٽبال ۾]] [[زمرو:2026 ڪينيڊين فٽبال ۾]]
[[زمرو:2025–26 ميڪسيڪو فٽبال ۾]]
[[زمرو:ميڪسيڪو–آمريڪا راندين جا لاڳاپا]] [[زمرو:ڪينيڊا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:ميڪسيڪو جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:آمريڪا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:جون 2026ع ۾ اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:جولاءِ 2026 اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:2026 جي ايران جنگ کان متاثر ٿيندڙ راندين جا واقعا]]
[[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|<!--Do not remove the World Cup qualification map.-->{{Legend|#0000ff|Team qualified}}{{Legend|#ffcc00|Team eliminated}}{{Legend|#000000|Team withdrew or suspended}}{{Legend|#cccccc|Not a FIFA member}}]]
3kjd5vghm6jkjv1umai7nl0x0uugiu8
392003
392002
2026-07-07T13:12:32Z
Ibne maryam
17680
392003
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|International men's soccer tournament in North America}}
{{Redirect|2026 World Cup|other competitions of that name|2026 World Cup (disambiguation)}}
{{Protection padlock|small=yes}}
{{Use American English|date=May 2024}}
{{Infobox cricket tournament
| year = 2026
| tourney_name = FIFA World Cup
| other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}
| image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| size = 250x250px
| alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy
<!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.-->
| country = Canada
| country2 = Mexico
| country3 = United States
| dates = June 11 – July 19
| num_teams = 48
| confederations = 6
| venues = 16
| cities = 16
| champion =
| count =
| second =
| third =
| fourth =
| matches = <!--{{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}}-->
| goals = <!--{{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}}-->
| attendance = <!--{{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}}-->
| top_scorer = <!--{{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}}-->
| player =
| goalkeeper =
| young_player =
| fair_play =
| prevseason = [[2022 FIFA World Cup|2022]]
| nextseason = ''[[2030 FIFA World Cup|2030]]''
| updated =
}}
[[File:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|thumb|
|[[ميڪسيڪو]] ۾ اسٽاڊيو ايزٽيڪا فٽبال اسٽيڊيم، [[ميڪسيڪو شهر]]]]
'''2026ع فيفا ورلڊ ڪپ''' (Fifa World Cup 2026) فيفا ورلڊ ڪپ جو 23هون ايڊيشن هوندو، جيڪو چار سالن ۾ ٿيندڙ بين الاقوامي مردن جي [[ايسوسيئيشن فٽبال]] چيمپئن شپ آهي جنهن ۾ [[ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن|فيفا]] جي ميمبر ايسوسيئيشن جي قومي ٽيمون حصو وٺنديون آهن. هي ٽورنامينٽ 11 جون، 2026ع کان 19 جولاءِ، 2026ع تائين ٿيندو.<ref name="Schedule">{{حوالو ويب|date=February 4, 2024|quote=February 4, 2024|archivedate=February 5, 2024}}</ref> ان جي ميزباني گڏيل طور تي اتر آمريڪا جا 16 شهر ڪندا ([[آمريڪا]] ۾ 11، [[ميڪسيڪو]] ۾ 3 ۽ [[ڪينيڊا]] ۾ 2). هي ٽورنامينٽ پهريون فيفا ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو ٽن ملڪن جي ميزباني ۾ هوندو ۽ جنهن ۾ پهرين ڀيرا 48 ٽيمون شامل هونديون (سال 2022ع ۾ 32 ٽيمون هيون).
[[ماسڪو]] ۾ 68هين فيفا ڪانگريس ۾ آخري ووٽنگ دوران ٽن اتر آمريڪي ملڪن جي "يونائيٽيڊ 2026" جي بولي [[مراڪش]] جي مخالف بولي کي شڪست ڏني. اهو سال 2002ع کان پوءِ پهريون مردن جو فٽبال ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو هڪ کان وڌيڪ ملڪن پاران گڏيل طور تي ميزباني ڪيو ويندو. سال 1970ع ۽ 1986ع جي ٽورنامينٽ جي پنهنجي ماضي جي ميزباني سان، ميڪسيڪو پهريون ملڪ بڻجي ويندو جيڪو ٽي ڀيرا مردن جي ورلڊ ڪپ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. آمريڪا اڳ ۾ سال 1994ع ۾ مردن جي فٽبال ورلڊ ڪپ جي ميزباني ڪئي هئي. ان جي ابتڙ، ڪينيڊا ۾ اهو پهريون ڀيرو هوندو ته ملڪ مردن جي ٽورنامينٽ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. [[قطر]] ۾ سال 2022ع ورلڊ ڪپ نومبر ۽ ڊسمبر ۾ منفرد طور تي منعقد ٿيڻ کان پوءِ هي تقريب پنهنجي روايتي [[اتريون اڌ گول|اتر اڌ گول]] جي اونهاري جي شيڊول ڏانهن موٽندي.
ميزبان ملڪن جي حيثيت سان، ڪينيڊا، ميڪسيڪو ۽ آمريڪا سڀ ئي فائنل رائونڊ لاء پاڻمرادو قابليت حاصل ڪري ورتا آهن. [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ جي فائنل رائونڊ ۾ پهرين ڀيرا ڪواليفائي ڪيا آهن ۽ حصو وٺندا. [[ارجنٽائن]] دفاعي چيمپيئن آهي، جنهن سال 2022ع ۾ پنهنجو ٽيون ورلڊ ڪپ ٽائيٽل کٽيو هو.
==فارميٽ ۽ توسيع==
ٽورنامينٽ کي وڌائڻ جو خيال 2013 جي شروعات ۾ ان وقت جي يوئيفا صدر مشيل پلاٽيني پاران ۽ 2016 ۾ فيفا صدر گياني انفنٽينو پاران پڻ تجويز ڪيو ويو هو. تجويز جي مخالفن دليل ڏنو ته کيڏيل ميچن جو تعداد اڳ ۾ ئي ناقابل قبول سطح تي هو ته توسيع ميچن جي معيار کي خراب ڪندي ۽ اهو فيصلو راندين جي خدشن جي بدران سياسي بنيادن تي ڪيو ويو. انفنٽينو تي الزام لڳايو ته هو پنهنجي چونڊ کٽڻ لاءِ ورلڊ ڪپ ۾ وڌيڪ ملڪن کي آڻڻ جو واعدو استعمال ڪري رهيو آهي.
هن ايڊيشن سان شروع ڪندي فيفا ورلڊ ڪپ 48 ٽيمن تائين وڌايو ويو (گذريل ست ٽورنامينٽ جي مقابلي ۾ 16 ٽيمن جو اضافو). ٽيمن کي چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن ۾ ورهايو ويندو. هر گروپ ۾ مٿين ٻن ٽيمن سان ۽ اٺ بهترين ٽئين نمبر تي ايندڙ ٽيمون 32 جي نئين دور (round) ۾ ترقي ڪنديون. جيئن 14 مارچ 2023 تي فيفا ڪائونسل پاران منظور ڪيو ويو. هي پهرين توسيع ٿيڻ لاءِ ۽ 1998 کان وٺي فارميٽ ۾ تبديلي لاءِ مقرر ڪيو ويو آهي.
کيڏيل ميچن جو ڪُل تعداد 64 کان وڌي 104 ٿي ويندو ۽ آخري چئن تائين پهچڻ وارين ٽيمن پاران کيڏيل ميچن جو تعداد ست کان وڌي اٺ ٿي ويندو. ٽورنامينٽ 39 ڏينهن تائين هلندو (2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ جي 32 ڏينهن کان وڌي). هر ٽيم اڃا تائين ٽي گروپ ميچ کيڏندي. فائنل اسڪواڊ ۾ شامل رانديگرن لاءِ ڪلب سطح تي آخري ميچ جو ڏينهن 24 مئي 2026 آهي. ڪلبن کي , 30 مئي تائين ڪانٽينينٽل ڪلب مقابلي جي فائنل ۾ حصو وٺندڙ رانديگرن کي استثنا سان, 25 مئي تائين پنهنجن رانديگرن کي آزاد ڪرڻو پوندو. 56 ڏينهن (گڏيل آرام، رليز ۽ ٽورنامينٽ جي دورن جا) 2010، 2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ وانگر ئي رهندا.
===ٻيا توسيع فارميٽ ڳوليا ويا===
48 ٽيمن تائين توسيع اڳ ۾ ئي 10 جنوري 2017 تي منظور ڪئي وئي هئي، جڏهن شروعاتي طور تي اهو فيصلو ڪيو ويو هو ته ٽورنامينٽ ۾ 3 ٽيمن جا 16 گروپ ۽ ڪل 80 ميچ شامل هوندا، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون 32 جي رائونڊ ۾ اڳتي وڌنديون. هن بعد ۾ تبديل ٿيل فارميٽ تحت، هر ٽيم جي ميچن جو وڌ ۾ وڌ تعداد ست رهي ها، پر هر ٽيم اڳ جي ڀيٽ ۾ هڪ گهٽ گروپ ميچ کيڏي ها. ٽورنامينٽ اڃا تائين 32 ڏينهن اندر مڪمل ٿي چڪو هوندو. هي فارميٽ شروعاتي طور تي ٽن ٻين تجويزن، 40 کان 48 ٽيمن تائين، 76 کان 88 ميچن تائين ۽ هر ٽيم جي هڪ کان چار گهٽ ۾ گهٽ ميچن تائين, تي چونڊيو ويو هو.
هن فارميٽ جي نقادن دليل ڏنو ته ٽن ٽيمن جي گروپن جي استعمال سان ٻن ٽيمن جي ترقي سان ٽيمن جي وچ ۾ سازش جو خطرو تمام گهڻو وڌي ويو. هن فيفا کي تجويز ڪيو ته گروپ اسٽيج ۾ ڊرا کي روڪڻ لاءِ پينلٽي شوٽ آئوٽ استعمال ڪري سگهجي ٿو. جيتوڻيڪ تڏهن به ڪجهه سازش جو خطرو برقرار رهندو ۽ هڪ امڪان پيدا ٿيندو ته ٽيمون جان بوجھ ڪري ڪنهن حریف کي ختم ڪرڻ لاءِ شوٽ آئوٽ وڃائي ڇڏين.
==شيڊول==
'''خميس: 11 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ميڪسيڪو}} بمقابلہ [[ڏکڻ آفريڪا]]'''[[ڏکڻ آفريڪا]]''' (1:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو ازٽيڪا]]، [[ميڪسيڪو سٽي]]، ريفري: ولٽن سمپائيو، [[برازيل]])
# '''[[ڏکڻ ڪوريا]]''' بمقابلہ [[چيڪ ريپبلڪ]]'''[[چيڪ ريپبلڪ]]''' (8:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو اڪرون]]، [[زاپوپان]]، ريفري: امين محمد عمر، [[مصر]])
'''جمعو: 12 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ڪينيڊا}} بمقابلہ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|'''بوسنيا ۽ هرزيگووينا''']] (3:00 وڳي UTC−4، بي ايم او فيلڊ، [[ٽورنٽو]]، ريفري: فيڪنڊو ٽيلو، [[ارجنٽائن]])
'''ڇنڇر: 13 جون 2026ع:'''
# {{flag|Haiti}} بمقابلہ {{پرچم|اسڪاٽلينڊ}} (گروپ سي - بوسٽن اسٽيڊيم، [[آمريڪا]]
# {{پرچم|آسٽريليا}} بمقابلہ {{پرچم|ترڪي}} (گروپ ڊي - بي سي پليس وينڪوور، [[ڪينيڊا]]
# {{پرچم|برازيل}} بمقابلہ {{پرچم|مراڪش}} (گروپ سي - نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|قطر}} بمقابلہ {{پرچم|سوئٽزرلينڊ}} (گروپ بي - سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''آچر، 14 جون 2026ع''':
# {{پرچم|آئيوري ڪوسٽ}} بمقابلہ {{پرچم|ايڪواڊور}}(گروپ اي - فلاڊيلفيا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|جرمني}} بمقابلہ {{flagicon|Curaçao}} [[ڪيوريسو]] (گروپ اي - هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{flag|Netherlands}} بمقابلہ {{پرچم|جاپان}} (گروپ ايف - ڊلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|سويڊن}} بمقابلہ {{flag|Tunisia}} (گروپ ايف - ايسٽاڊيو مونٽيري)
'''سومر، 15 جون 2026ع''':
# '''[[سعودي عرب]]''' بمقابلہ {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]] (گروپ ايڇ – ميامي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|اسپين}} بمقابلہ [[ڪيپ ورڊي]]'''[[ڪيپ ورڊي]]''' (گروپ ايڇ – اٽلانٽا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ايران}} بمقابلہ {{پرچم|نيوزي لينڊ}} (گروپ جي – لاس اينجلس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|بيلجيم}} بمقابلہ {{پرچم|مصر}} (گروپ جي – سياٽل اسٽيڊيم
'''اڱارو، 16 جون 2026ع''':
# {{پرچم|فرانس}} بمقابلہ {{پرچم|سينيگال}} (گروپ I – نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|عراق}} بمقابلہ {{پرچم|ناروي}} (گروپ I – بوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ارجنٽائن}} بمقابلہ {{پرچم|الجزائر}} (گروپ جي – ڪنساس سٽي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|آسٽريا}} بمقابلہ {{پرچم|اردن}} (گروپ جي – سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''اربع، 17 جون 2026ع''':
# {{پرچم|گھانا}} بمقابلہ {{flag|Panama}} (گروپ ايل – ٽورانٽو اسٽيڊيم)
# {{پرچم|انگلينڊ}} بمقابلہ {{پرچم|ڪروشيا}} (گروپ ايل – ڊيلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|پرتگال}} بمقابلہ [[جمهوريا ڪانگو]]'''[[جمهوريا ڪانگو]]''' (گروپ ڪي – هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ازبڪستان}} بمقابلہ {{پرچم|ڪولمبيا}} (گروپ ڪي – ميڪسيڪو سٽي اسٽيڊيم)
18 جون، 2026: # 12:00 وڳي UTC−4 * چيڪ ريپبلڪ بمقابلہ ڏکڻ آفريڪا. * مرسڊيز بينز اسٽيڊيم، اٽلانٽا. # 18 جون، 2026 * 7:00 وڳي UTC-6 * ميڪسيڪو بمقابله ڏکڻ ڪوريا. * اسٽيڊيو اڪرون، زپوپان. # جون 24، 2026 # 7:00 پي ايم UTC-6 * چيڪ ريپبلڪ بمقابله ميڪسيڪو. * Estadio Azteca، ميڪسيڪو سٽي. # جون 24، 2026 * 7:00 پي ايم UTC-6 * ڏکڻ آفريڪا بمقابله ڏکڻ ڪوريا. اسٽيڊيو BBVA، گادالپ.
==ٽيمون==
"يونائيٽيڊ بڊ" جا عملدارن جو چوڻ آهي ته ٽنهي ميزبان ملڪن کي خودڪار داخلا ڏني ويندي.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> <small>31</small> آگسٽ <small>2022</small>ع تي، فيفا جو صدر گياني انفنٽينو تصديق ڪئي ته اتر آمريڪا جي فٽبال فيڊريشن، ڪنڪاڪئف (<small>CONCACAF</small>) جون ميمبر 6 ٽيمون ورلڊ ڪپ لاءِ قابليت حاصل ڪنديون، جن ۾ امريڪا، ڪينيڊا ۽ ميڪسيڪو خودڪار طور سان ميزبان طور قابليت حاصل ڪندا.<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> هن جي تصديق <small>14</small> فيبروري <small>2023</small>ع تي فيفا جي ڪونسل پاران ڪئي وئي.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |work=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref>
<small>67</small>هين فيفا ڪانگريس کان فوري طور تي، فيفا ڪائونسل [[بحرين]] جي شهر [[منامه|مناما]] ۾ هڪ اجلاس ۾ سلاٽ مختص ڪرڻ جي منظوري ڏني.<ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> ان ۾ هڪ پلي آف ٽورنامينٽ شامل هو جنهن ۾ ڇهه ٽيمون شامل هيون ته جيئن آخري ٻن فيفا ورلڊ ڪپ جڳهن جو فيصلو ڪري سگهن.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref>
پلي آف ۾ ڇهن ٽيمن ۾ يورپي فيڊريشن (<small>UEFA</small>) کان سواءِ هر ڪنفيڊريشن مان هڪ ٽيم شامل هئي ۽ ميزبان ملڪن جي ڪنڪاڪئف ڪنفيڊريشن (<small>CONCACAF</small>) مان هڪ اضافي ٽيم شامل هئي. ٽيمن مان ٻن کي عالمي درجه بندي جي بنياد تي ڌار ڪيو ويو ۽ انهن ٻن فيفا ورلڊ ڪپ برٿ لاءِ چئن غير سيڊڊ ٽيمن جي وچ ۾ ٻن ناڪ آئوٽ ميچن جي فاتحن سان کيڏيو. چار ميچن جو ٽورنامينٽ ميڪسيڪو ۾ کيڏيو ويو، جيڪو ميزبان ملڪن مان هڪ آهي<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref> ۽ ان کي فيفا ورلڊ ڪپ لاءِ ٽيسٽ ايونٽ طور پڻ استعمال ڪيو ويو. سلاٽ مختص ڪرڻ جي تصديق سان او ايف سي کي پهريون ڀيرو فائنل ٽورنامينٽ ۾ هڪ ضمانتي جاءِ ملي: سال <small>2026</small>ع فيفا ورلڊ ڪپ پهريون ٽورنامينٽ هوندو جنهن ۾ سڀني ڇهين ڪنفيڊريشنن کي گهٽ ۾ گهٽ هڪ ضمانتي جاءِ ملي هوندي ۽ <small>2010</small>ع جي ايڊيشن کان پوءِ پهريون ڀيرو جنهن ۾ سڀني ڪنفيڊريشنن وٽ هڪ ٽيم ورلڊ ڪپ فائنل لاءِ قابليت حاصل ڪئي آهي.<ref name="slot" />
<small>48</small> قابليت رکندڙ ٽيمن مان، <small>2022</small>-<small>2025</small>ع جي ايڊيشن ۾ پڻ نظر آيا، جن ۾ نمايان شامل آهن:
* [[ڪيپ ورڊي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ ۾ پنهنجون ڊيبيو ڪندا.<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
* [[قطر]] پهريون ڀيرو قابليت ذريعي ٽورنامينٽ ۾ پهتو، ڇاڪاڻ ته ان جو واحد پوئين ظهور <small>2022</small>ع ۾ ميزبان طور هو.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref>
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]] ۽ [[هيٽي]] <small>1974</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref>
* [[عراق]] <small>1986</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref>
* [[آسٽريا]]، [[ناروي]] ۽ [[اسڪاٽلينڊ]] آخري ڀيرو <small>1998</small>ع ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref>
* [[ترڪي]] <small>2002</small>ع ۾ ٽئين نمبر تي رهڻ کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047a70882b5-871b4ed13110-1000--kosovo-0-1-turkiye-highlights-turkiye-qualify-for-2026-world/ |title=Kosovo 0–1 Türkiye highlights: Türkiye qualify for 2026 World Cup finals after play-off win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]] <small>2006</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047bcf476d8-369543fe9786-1000--czechia-2-2-denmark-highlights-3-1-on-pens-czechia-book-202/ |title=Czechia 2–2 Denmark highlights (3–1 on pens): Czechia book 2026 World Cup spot with play-off final win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]]، [[پيراگوئي]] ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] (<small>2010</small>ع ورلڊ ڪپ جو ميزبان) سال <small>2010</small>ع ۾ آخري ڀيرو حصو وٺڻ کان پوءِ واپس آيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/south-africa-qualify |title=The Boys are back in town |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025 |date=October 14, 2025}}</ref> ڏکڻ آفريڪا <small>2002</small>ع کان پوءِ پنهنجي پهرين ڪامياب قابليت مهم حاصل ڪئي جڏهن ته نيوزيلينڊ قابليت حاصل ڪرڻ واري سڀ کان گهٽ درجه بندي واري ٽيم آهي، <small>85</small>هين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite news |last=Bailey |first=Michael |date=March 30, 2026 |title=The odds are stacked against New Zealand, the World Cup's lowest-ranked team. But they are chasing history |url=https://www.nytimes.com/athletic/7157317/2026/03/30/new-zealand-world-cup/ |access-date=April 9, 2026 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]]}}</ref>
* [[الجزائر|الجيريا]]، [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] ۽ [[آئيوري ڪوسٽ]] <small>2014</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو ڪواليفائي ڪيو. بوسنيا <small>2014</small>ع جي ورلڊ ڪپ کان پوءِ ڪنهن وڏي ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجو پهريون ڪامياب قابليت وارو عمل حاصل ڪيو.
* [[ڪولمبيا]]، [[مصر]]، [[پاناما]] ۽ [[سويڊن]] <small>2022</small>ع ۾ پوئين ٽورنامينٽ وڃائڻ کان پوءِ واپس آيا.
ان کان علاوه، چار ڀيرا چيمپيئن [[اٽلي]] يورپي پلي آف فائنل ۾ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] کان پينلٽيز تي شڪست کائڻ کان پوءِ ٻاهر نڪتو لڳاتار ٽن ورلڊ ڪپن کان محروم ٿيندڙ پهريون اڳوڻو چيمپيئن بڻجي ويو.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> سال <small>2018</small>ع ۽ <small>2022</small>ع وانگر, اٽلي واحد اڳوڻو چيمپيئن هو، جيڪا قابليت حاصل نه ڪري سگهيو. [[ڪوسٽا ريڪا]] <small>2010</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿيو. جڏهن ته [[ڪيمرون]]، [[ڊينمارڪ]]، [[پولينڊ]]، [[سربيا]] ۽ [[ويلز]] (جيڪي سڀ <small>2022</small>ع ۾ قابليت حاصل ڪئي) پڻ سال <small>2026</small>ع جي ٽورنامينٽ لاءِ قابليت حاصل نه ڪري سگهيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/teams-eliminated-on-the-road-to-fifa-world-cup-26 |title=Eliminated teams in FIFA World Cup 2026 qualifying |publisher=FIFA |date=March 26, 2025 |access-date=May 21, 2026}}</ref>
ٽيمون جيڪي قابليت حاصل ڪيون، علائقي جي لحاظ کان ترتيب ڏنل:
'''ايشيا فٽبال ڪنفيڊريشن''' (<small>AFC</small>):
* {{flag|Australia}}
* {{flag|Iran}}
* {{flag|Iraq}}
* {{flag|Japan}}
* {{flag|Jordan}}
* {{flag|Qatar}}
* {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
* [[سعودي عرب]]
* {{flag|Uzbekistan}} (پهرين ڀيرا)
'''آفريقي فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (CAF)
* {{flag|Algeria}}
* {{flag|Egypt}}
* {{flag|Tunisia}}
* {{flag|Morocco}}
* {{flag|Senegal}}
* {{flag|Ghana}}
* {{flag|Ivory Coast}}
* [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]] (<small>پهرين ڀيرا</small>)
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]]
* [[ڏکڻ آفريڪا]]
'''اتر ۽ وچ آمريڪا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>CONCACAF</small>)
* {{پرچم|ڪينيڊا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* [[ڪوراساؤ]] (<small>پهريون ڀيرو</small>)
* {{پرچم|ميڪسيڪو}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{پرچم|آمريڪا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{flag|Panama}}
* {{flag|Haiti}}
'''ڏکڻ آمريڪا ('''<small>CONMEBOL)</small>
* {{flag|Argentina}}
* {{flag|Brazil}}
* {{flag|Colombia}}
* {{flag|Ecuador}}
* {{flag|Paraguay}}
* {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]]
'''اوشيانا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>OFC</small>)
* {{flag|New Zealand}}
'''يورپ:''' (<small>UEFA</small>)
* {{flag|England}}
* {{flag|Austria}}
* {{flag|Belgium}}
* [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
* {{flag|Croatia}}
* {{flag|France}}
* {{flag|Netherlands}}
* {{flag|Norway}}
* {{flag|Germany}}
* {{flag|Scotland}}
* {{flag|Sweden}}
* {{flag|Switzerland}}
* {{flag|Spain}}
* {{flag|Turkey}}
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]]
===ڊرا (Draw)===
ڊرا 5 ڊسمبر 2025ع تي [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] ۾ ڪينيڊي سينٽر ۾ منعقد ٿيو. ڊرا جي تقريب فيفا پاران پهرين پيش ڪرڻ سان شروع ٿي. ڊرا جي تقريب جي شروعات فيفا پاران آمريڪا جي صدر ڊونلڊ ٽرمپ کي پهريون (۽ واحد) فيفا امن انعام پيش ڪرڻ سان ٿي.<ref name="Guardian-main">{{cite news |last1=Graham |first1=Bryan Armen |last2=Beaumont |first2=Peter |date=December 5, 2025 |title=Trump awarded inaugural Fifa peace prize at World Cup draw in Washington |url=https://www.theguardian.com/football/2025/dec/05/fifa-peace-prize-trump-world-cup-infantino |access-date=December 6, 2025 |work=The Guardian |location=London}}</ref> هڪ اهڙو انعام جنهن انساني حقن جي گروپن، تجزيه نگارن ۽ ٻين جي وچ ۾ جاچ ۽ تڪرار کي تيز ڪيو.<ref name="AJ-Analysis">{{cite news |last=Harb |first=Ali |date=December 6, 2025 |title=Infantino's 'Peace Prize' to Trump raises questions about FIFA's neutrality |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/12/6/infantinos-peace-prize-to-trump-raises-questions-about-fifas-neutrality |access-date=December 6, 2025 |work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Amnesty">{{cite web |title=Global: FIFA needs to act on human rights |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/12/global-fifa-needs-to-act-on-human-rights/ |website=Amnesty International |date=December 4, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref name="NewHumanitarian" />
48 ٽيمن کي 12 جي چئن برتنن (pots) ۾ ورهايو ويو. برتن 1 ۾ ٽي ميزبان ۽ نومبر 2025 جي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي مان مٿين نو ٽيمون شامل هيون. برتن 2، 3، ۽ 4 ۾ درجه بندي جي مطابق باقي ٽيمون شامل هيون. يو اي ايف اي (UEFA) پلي آف جا چار فاتح ۽ انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جا ٻه فاتح ڊرا جي وقت معلوم نه هئا ۽ ان ڪري خودڪار طريقي سان برتن 4 ۾ مختص ڪيا ويا. 12 گروپ بي ترتيب طور تي چار برتنن مان هر هڪ مان هڪ ٽيم چونڊي ٺاهيا ويا. فيفا جو "عام اصول، جڏهن به ممڪن هجي"، اهو هو ته ڪنهن به گروپ ۾ ساڳئي ڪنفيڊريشن مان هڪ کان وڌيڪ ٽيم نه هئي. هي اصول يو اي ايف اي کانسواءِ سڀني ڪنفيڊريشنن تي لاڳو هو؛ هر گروپ کي هڪ يا ٻه يو اي ايف اي ٽيمون ان ۾ شامل ڪرڻ جي ضرورت هئي.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref>
ٽنهي ميزبان ملڪن کي شيڊولنگ جي مقصدن لاءِ ٽن گروپن ۾ اڳ ۾ ئي مختص ڪيو ويو هو. ميڪسيڪو کي گروپ اي ۾ رکيو ويو هو ۽ ٽورنامينٽ جو افتتاحي ميچ 11 جون تي ايسٽاڊيو ازٽيڪا ۾ کيڏندا. ڪينيڊا ۽ آمريڪا کي گروپ بي ۽ ڊي ۾ ترتيب وار رکيو ويو هو. اهي ٽورنامينٽ جا ٽيون ۽ چوٿون ميچ ترتيب وار 12 جون تي کيڏندا.<ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref>
انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جي ٽنهي امڪاني فاتحن تي ڪنفيڊريشن جي پابندي لاڳو ڪئي وئي. فيفا اهو پڻ اعلان ڪيو ته، "مقابلي جي توازن کي يقيني بڻائڻ جي مفاد ۾"، سيمي فائنل (نڪ آئوٽ بريڪٽ جا پاسا) لاءِ ٻه الڳ الڳ رستا قائم ڪيا ويا. ان جي بنياد تي، رينڪنگ ۾ پهرين نمبر تي (اسپين) ۽ ٻئي نمبر تي (ارجنٽائن) ٽيمن کي بي ترتيب طور تي مخالف رستن ۾ گروپن ۾ ٺاهيو ويو، جيئن ٽئين نمبر تي (فرانس) ۽ چوٿين نمبر تي (انگلينڊ) ٽيمون هيون. تنهن ڪري، جيڪڏهن ٽيمن جا اهي جوڙا پنهنجا گروپ کٽي وڃن ٿا، ته اهي فائنل تائين نه ملندا، جڏهن ته چارئي سيمي فائنل تائين نه ملندا. ڊرا پوٽ 1 سان شروع ٿيو ۽ پوٽ 4 سان ختم ٿيو، هر ٽيم کي چونڊيو ويو ۽ پوءِ الفابيٽ جي لحاظ کان پهرين دستياب گروپ ۾ مختص ڪيو ويو. ميچ شيڊول جي مقصد لاءِ، پوٽ 1 ٽيمون خودڪار طريقي سان هر گروپ جي پوزيشن 1 ۾ ٺاهيا ويا. باقي پوٽس لاءِ، فيفا هڪ اڳواٽ مقرر ڪيل نمونو قائم ڪيو ته جيئن ٽيمن جي پوزيشن کي انهن جي پوٽ ۽ ان گروپ جي بنياد تي بيان ڪري سگهجي جنهن ۾ اهي ٺاهيا ويا هئا. 2026 فيفا ورلڊ ڪپ سيڊنگ.<ref name="NewHumanitarian">{{cite news |title=Asia's deadly rains, Haiti's election plan, and Trump's peace prize – Cheat sheet |url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2025/12/05/asia-deadly-rains-haiti-election-plan-trump-peace-prize-cheat-sheet |work=The New Humanitarian |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Smith |first=David |date=December 5, 2025 |title=Trump wins his peace prize from Fifa – any chance of a VAR review? |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/dec/05/trump-peace-prize-fifa-world-cup |access-date=December 9, 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref>
=== ٽيم بيس ڪيمپس ===
ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ کان اڳ ۽ دوران رهڻ ۽ تربيت ڏيڻ لاءِ 48 قومي اسڪواڊ پاران بيس ڪيمپس استعمال ڪيا ويندا.<ref name="Team Base camps">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations |title=FIFA shares potential World Cup 26 Team Base Camp locations|access-date=June 12, 2024 |website=fifa.com |date=June 12, 2024|archive-date=June 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240612215436/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |title=FIFA World Cup 26 expands Team Base Camp brochure: 26 new options added |publisher=FIFA |date=November 21, 2024 |access-date=January 15, 2025 |archive-date=November 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241121220113/https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026 |title=14 new Team Base Camp options added as road to 2026 continues |date=April 17, 2025 |website=inside.fifa.com|archive-date=April 17, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417180742/https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026|url-status=live}}</ref>
مقابلي جي جڳهن تي لاڳو ٿيندڙ نالي جي حقن جي اسپانسرز جي پابندي وانگر، ڪجهه تربيتي سهولتن جا نالا پڻ فيفا پاران تبديل ڪيا ويا.<ref>{{Cite news |date=May 26, 2026 |title=FIFA World Cup 2026™ Team Base Camp Training Sites footprint finalised |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/world-cup-2026-team-base-camps-tbc-48-nations-usa-mexico-canada |access-date=May 27, 2026 |work=[[FIFA]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Schirgi |first=Heimo |title=Team Base Camp brochure |url=https://fwc26teambasecamps.fifa.com |access-date=October 23, 2025 |website=FIFA}}</ref>
{|class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+ٽيم بيس ڪيمپس جي فهرست
|-
!ٽيم
!هوٽل
!ٽريننگ سائيٽ
|-
|'''[[الجزائر]]<ref name="FOX4">{{Cite web |last1=Jackson |first1=Malik |date=January 21, 2026 |title=Argentina, England, Netherlands, Algeria to base 2026 World Cup camps in Kansas City metro: Sources |url=https://fox4kc.com/sports/2026-world-cup/argentina-england-netherlands-to-base-2026-world-cup-camps-in-kansas-city-metro-sources/vMxgM5ajHGE |access-date=January 25, 2026 |website=Fox4 Kansas City |last2=Kuntz |first2=Harold |last3=Holt |first3=John|orig-date=January 20, 2026}}</ref>'''
| <small>دي اوريڊ، لارنس، [[ڪنساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>يونيورسٽي آف ڪنساس،<ref>{{Cite web |title=Rock Chalk Park |url=https://places.ku.edu/buildings/rock-chalk-park |access-date=January 25, 2026 |website=The University of Kansas}}</ref> لارنس، ڪنساس، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ارجنٽائن]]'''<ref name="KCStar">{{cite news |last1=Grathoff |first1=Pete |title=Here is when teams with a World Cup base camp in KC are expected to arrive |url=https://www.kansascity.com/sports/spt-columns-blogs/for-petes-sake/article315392606.html |access-date=April 17, 2026 |work=[[The Kansas City Star]] |date=April 13, 2026}}</ref>
| <small>اوريجن ڪنساس سٽي ريور فرنٽ، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>اسپورٽنگ ڪي سي ٽريننگ سينٽر، ڪنساس سٽي، [[ڪنساس]]</small>
|-
| '''[[آسٽريليا]]'''<ref name="AUS">{{Cite web |date=February 12, 2026 |title=The Oakland Roots/Soul Training Facility Has Been Selected by the Australian National Team to Be a Base Camp Training Site Ahead of the World Cup |url=https://www.oaklandrootssc.com/news/2026/02/12/the-oakland-roots-soul-training-facility-has-been-selected-by-the-australian-national-team-to-be-a-base-camp-training-site-ahead-of-the-world-cup/ |access-date=February 12, 2026 |website=[[Oakland Roots SC]] |publisher=SportsEngine, Inc. }}</ref>
| <small>ڪلئرمونٽ هوٽل ۽ اسپا، برڪلي، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>اوڪلينڊ روٽس/سول ٽريننگ سهولت، الميدا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[آسٽريا]]'''<ref name="AUT">{{Cite web |last=Flores |first=Pricila |date=February 4, 2026 |title=Austrian National Soccer Team Selected to Stay in Goleta, Practice at UCSB |url=https://www.noozhawk.com/austrian-national-soccer-team-selected-to-stay-in-goleta-practice-at-ucsb/ |access-date=February 4, 2026 |website=Noozhawk |orig-date=February 4, 2026}}</ref>
| <small>باڪارا ريسارٽ، گوليٽا، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>يو سي سانتا باربرا هارڊر اسٽيڊيم، سانتا باربرا، ڪيليفورنيا</small>
|-
|'''[[بيلجيم]]'''<ref name="BEL">{{Cite web |last=Vandewalle |first=Ludo |date=January 9, 2026 |title=De Rode Duivels hebben hun WK-droomlocatie in Seattle beet |trans-title= The Red Devils have secured their World Cup dream location in Seattle |url=https://www.nieuwsblad.be/sport/voetbal/de-rode-duivels-hebben-hun-wk-droomlocatie-in-seattle-beet/114300532.html |access-date=February 15, 2026 |website=Nieuwsblad |language=nl-BEL}}</ref>
| <small>حيات ريجنسي ڍنڍ، سيئٽل پورٽ، رينٽن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>سياٽل سائونڊرز ايف سي پرفارمنس سينٽر ۽ ڪلب هائوس، رينٽن، واشنگٽن</small>
|-
|'''[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]'''<ref name="BIH">{{Cite web |date=April 6, 2026 |title=Zmajevi ipak neće u St. Louis, idu na drugi kraj Amerike u kamp koji je želio Vels |trans-title=Dragons will not be in St. Louis, they go to the other side of America to the camp that Wales wanted |url=https://reprezentacija.ba/507974-zmajevi-ipak-nece-u-st-louis-idu-na-drugi-kraj-amerike-u-kamp-koji-je-zelio-vels |access-date=April 6, 2026 |website=reprezentacija.ba |language=bs |trans-quote=The Dragons are expected to stay at the RSL Training Centre camp there, which is normally used by the US national team.}}</ref>
| <small>ايشر ايڊمز، آٽوگراف ڪليڪشن، سالٽ لِيڪ سٽي، [[يوٽاہ|يوٽاه]]</small>
| ريئل سالٽ لِيڪ اسٽيڊيم، سينڊي، يوٽاه، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[برازيل]]'''<ref name="BRA">{{Cite web |last=Arnold |first=Christian |date=January 14, 2026 |title=Brazilian national team to train at Red Bull NY's brand new facility during 2026 World Cup |url=https://nypost.com/2026/01/14/sports/brazilian-national-team-to-train-at-red-bulls-facility-during-world-cup/ |access-date=January 19, 2026 |website=New York Post }}</ref>
| <small>دي رِج هوٽل، باسڪنگ رِج، [[نيو جرسي]]</small>
| ڪولمبيا پارڪ، موريس ٽائون، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڪينيڊا]]'''<ref name="SBJ">{{Cite web |date=December 17, 2025 |title=New Zealand looking at various options for World Cup base camp |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2025/12/17/new-zealand-looking-at-various-options-for-world-cup-base-camp/ |access-date=February 14, 2026 |website=Sports Business Journal }}</ref>
| <small>دي ويسٽن بيشور، وينڪوور، [[برٽش ڪولمبيا|برٽش]]</small> [[برٽش ڪولمبيا|<small>ڪولمبيا</small>]]
| <small>نيشنل ساڪر ڊولپمينٽ سينٽر، رينڪوور، برٽش ڪولمبيا، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[ڪيپ ورڊي]]'''
| گرينڊ حيات هوٽل، ٽمپا بي، ٽمپا، [[فلوريڊا]]
| <small>واٽرز اسپورٽس ڪمپليڪس، ٽمپا، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ڪولمبيا]]'''<ref name="COL">{{Cite web |last=Mitchell |first=Ryan |date=January 27, 2026 |title=It is not the United States! The Colombian national team knows its official venue for the 2026 World Cup |url=https://www.marca.com/en/world-cup/2026/01/27/6978af6f268e3ebd148b45cd.html |access-date=January 27, 2026 |website=Marca }}</ref>
| <small>گرينڊ فيسٽا آمريڪانا ڪنٽري ڪلب، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| جليسڪو اڪيڊميا اٽلس ايف سي، [[زاپوپان]]، جليسڪو،
|-
|'''[[ڪروشيا]]'''<ref name="CRO">{{Cite web |last=Thrasher |first=Tyler |date=January 17, 2026 |title=Croatia national soccer team to base FIFA World Cup training in Alexandria |url=https://www.fox5dc.com/news/croatia-national-soccer-team-base-world-cup-training-alexandria-virginia |access-date=January 17, 2026 |website=Fox5 DC }}</ref>
| <small>هوٽل ائ کئ ائ اليگزينڊرريا، [[ورجينيا]]</small>
| <small>ايپيسڪوپل هاءِ اسڪول، اليگزينڊرريا، ورجينيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ڪيوريسو]]<ref name="CUR">{{Cite web |last=Evertsz |first=Pa E. |date=January 17, 2026 |title=Curaçao sets Boca Raton as 2026 World Cup base camp, FAU to host training |url=https://www.deporteawe.com/2026/01/17/futbol/curacao-sets-boca-raton-as-2026-world-cup-base-camp-fau-to-host-training/ |access-date=January 17, 2026 |website=Deporte Awe }}</ref>'''
| <small>بوڪا ريٽن ميريٽ بوڪا سينٽر، بوڪا ريٽن، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>فلوريڊا اٽلانٽڪ يونيورسٽي، بوڪا ريٽن، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[چيڪ جمهوريا]]<ref name="DFW">{{Cite web |last=Carrick |first=Buzz |date=March 3, 2026 |title=Toyota Stadium and Texas Health Mansfield Stadium selected as World Cup training sites |url=https://3rddegree.net/toyota-stadium-and-texas-health-mansfield-stadium-selected-as-world-cup-training-sites |website=3rdDegree }}</ref>'''
| <small>هيلٽن گارڊن ان ڊلاس-آرلنگٽن سائوٿ، آرلنگٽن، ٽيڪساس</small>
| مينسفيلڊ ملٽي پرپز اسٽيڊيم، مينسفيلڊ، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[عوامي جمهوريا ڪانگو|ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو]] <ref name="COD">{{Cite web |url=https://www.chron.com/sports/article/congo-houston-world-cup-22194456.php |title=DR Congo chooses Houston for 2026 World Cup base camp |first=Michael |last=Shapiro |date=April 8, 2026 |website=Chron}}</ref>
| <small>اومني هوسٽن هوٽل، [[ھوسٽن|هوسٽن]]، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| هوسٽن اسپورٽس پارڪ، هوسٽن، ٽيڪساس
|-
|'''[[ايڪواڊور]]'''<ref name="ECU">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=La seleccion ecuatoriana de futbol tendra en Columbus su sede de entrenamiento durante la copa del mundo |url=https://www.fef.ec/la-seleccion-ecuatoriana-de-futbol-tendra-en-columbus-su-sede-de-entrenamiento-durante-la-copa-del-mundo/ |access-date=February 6, 2026 |language=Es}}</ref>
| <small>لي ميريڊين ڪولمبس، دي جوزف، [[ڪولمبس، اوهايو|ڪولمبس]]، [[اوهايو]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| ڪولمبس ڪرو پرفارمنس سينٽر، ڪولمبس، اوهائيو
|-
|'''[[مصر]]'''<ref name="EGY">{{Cite web |url=https://www.krem.com/article/sports/soccer/world-cup/spokane-city-council-spokane-world-cup-team-base-egypt-mo-salah/293-214cd175-62e3-4887-af3a-f0834fc0b93d |title=Spokane City Council Agenda shows Spokane named as World Cup Team Base for Egypt |first=Vinny |last=Saglimbeni |date=April 20, 2026 |website=KREM2 Spokane}}</ref>
| <small>ناردرن ڪوسٽ ريزارٽ ۽ ڪيسينو، ايئر وي هائٽس، واشنگٽن</small>
| گونزاگا يونيورسٽي، اسپوڪن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[انگلينڊ]]'''<ref name="FOX4" />
| <small>دي ان ايٽ ميڊو بروڪ، پريئري وليج، [[ڪنساس]]</small>
| سوپ ساڪر وليج، ڪينسا سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[فرانس]]'''<ref name="FRA">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=Coupe du Monde 2026: Didier Deschamps à la recherche du camp de base ! (INSIDE) |url=https://www.youtube.com/watch?v=a8q526AN4iw |access-date=January 12, 2026 |website=YouTube |language=Fr}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[بوسٽن]]، [[مئساچوسٽس|ميساچوسٽس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>بينٽلي يونيورسٽي، والٿم، ميساچوسٽس</small>
|-
|'''[[جرمني]]'''<ref name="GER">{{Cite web |last=Silverman |first=Alex |date=January 9, 2026 |title=Wake Forest to serve as Germany's World Cup base camp training site in U.S. |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2026/01/09/wake-forest-to-serve-as-germanys-world-cup-base-camp-training-site/ |access-date=January 19, 2026 |website=SBJ }}</ref>
| <small>گريلن، ونسٽن-ساليم، [[اتر ڪيرولينا|اتر]]</small> [[اتر ڪيرولينا|<small>ڪيرولينا</small>]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>ويڪ فارسٽ يونيورسٽي، ونسٽن-سيلم، اتر ڪيرولائنا</small>
|-
|'''[[گھانا]]'''<ref name="GHA">{{Cite web |last=Goulston |first=Robert |date=February 19, 2026 |title=Will the Boston area host many World Cup soccer teams in 2026? |url=https://www.nbcboston.com/news/local/boston-world-cup-host-city/3902670/ |access-date=February 20, 2026 |website=NBC10 Boston |quote=Ghana picked Bryant University in Rhode Island}}</ref>
| <small>پروويڊنس بلٽمور، پروويڊنس، [[روڊز آئیلینڊ|روڊ آئيلينڊز]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| برائنٽ يونيورسٽي، سمٿ فيلڊ، روڊ آئيلينڊز
|-
|'''[[هيٽي]]'''<ref name="HAI">{{Cite web |author=Caleb Jephte Pierre |date=March 19, 2026 |title=La FHF aurait choisi Atlantic City comme camp de base pour la Coupe du Monde 2026, si l'on en croit les révélations de Sébastien Migné dans l'After ce jeudi matin !|trans-title= The FHF has chosen Atlantic City as its base camp for the 2026 World Cup, according to revelations from Sébastien Migné in this morning's After! |url=https://x.com/Caleb_Jephte/status/2034691656671265146 |access-date=April 21, 2026 |website=X |language=fr}}</ref>
| <small>شيراٽن ائٽلانٽڪ سٽي ڪنوينشن سينٽر هوٽل، ائٽلانٽڪ سٽي، نيوجرسي</small>
| <small>اسٽاڪٽن يونيورسٽي، گيلو وي ٽائون شپ، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ايران]]'''<ref name="IRN">{{Cite web |date=May 23, 2026 |title=Iran to base World Cup camp in Mexico after switch from Arizona |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/iran-base-world-cup-camp-mexico-after-switch-arizona-2026-05-23/ |access-date=May 23, 2026 |website=[[Reuters]] }}</ref>
| <small>تيجوانا ميريٽ هوٽل، تيجوانا، باجا ڪيليفورنيا</small>
| <small>تيجوانا ٽريننگ سينٽر، تجوانا، باجاڪيليفورنيا،[[ميڪسيڪو]]</small>
|-
|'''[[عراق]]'''<ref name="NBC">{{Cite web |last=Benatar |first=Orri |date=May 12, 2026 |title=World Cup base camps: Where all 48 teams will train during the tournament |url=https://www.nbc4i.com/sports/world-cup-2026/world-cup-base-camps-where-all-48-teams-will-train-during-the-tournament/#// |access-date=May 12, 2026 |website=NBC4i}}</ref>
| <small>گرين بريئر ريسارٽ، وائيٽ سلفر اسپرنگس، [[ويسٽ ورجينيا]]</small>[[ويسٽ ورجينيا|،]] [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>دي گرين بريئر اسپورٽس پرفارمنس سينٽر، وائيٽ سلفر سپرنگز، ويسٽ ورجينا</small>
|-
|'''[[آئيوري ڪوسٽ]]'''<ref name="PHI">{{Cite web |date=February 17, 2026 |title='Les Éléphants' to Call Philadelphia Union's Stadium Its Home During the Tournament |url=https://www.philadelphiaunion.com/news/cote-d-ivoire-selects-philadelphia-union-stadium-team-base-camp-for-fifa-world-cup-2026|access-date=February 17, 2026 |website=Philadelphia Union }}</ref>
| هوٽل ڊو پونٽ، ولمنگٽن، [[ڊيلاويئر]]
| فلاڊيلفيا يونين اسٽيڊيم، چيسٽر، [[پينسلوانيا|پنسلوانيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[جاپان]]'''<ref name="WTVF">{{Cite web |last=Broderick |first=Kelly |date=January 18, 2026 |title=Japan's national football team will be using Nashville as a home base for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.newschannel5.com/news/japans-national-football-team-will-be-using-nashville-as-a-home-base-for-the-2026-fifa-world-cup |access-date=January 19, 2026 |website=WTVF }}</ref>
| ٽي بي اي، [[نئشويل|نيشويل]]، [[ٽينيسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>نيشويل ايس سي ٽريننگ سينٽر، نيشويل، ٽينيسي</small>
|-
|'''[[اردن]]'''<ref name="JOR">{{Cite web |date=February 20, 2026 |title=اتحاد كرة القدم ينظم دورة رباعية دولية بمشاركة النشامى.. ويكشف خطة إعداد المونديال |trans-title=The Football Association is organizing a four-team international tournament with the participation of the Jordanian national team, and has revealed its World Cup preparation plan |url=https://jfa.com.jo/news.php?id=31033&title=%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85-%D9%8A%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%89..-%D9%88%D9%8A%D9%83%D8%B4%D9%81-%D8%AE%D8%B7%D8%A9-%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84 |access-date=February 20, 2026 |website=Jordanian Football Association |language=ar |trans-quote=will settle in its official camp during the World Cup in the American city of Portland.}}</ref>
| دي نائنز هوٽل، پورٽلينڊ، اوريگون
| يونيورسٽي آف پورٽلينڊ، [[اوريگون]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ميڪسيڪو]]'''
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊيمينٽو آن سائيٽ رهائش، ميڪسيڪو سٽي</small>
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊي مينٽو، [[ميڪسيڪو سٽي|ميڪسيڪو]]</small> [[ميڪسيڪو سٽي|سٽي،]] [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[مراڪش]]'''<ref name="MAR">{{cite web |last1=Crafton |first1=Adam |title=Morocco, Haiti become fourth World Cup teams to choose New Jersey as base camp |url=https://www.nytimes.com/athletic/7253613/2026/05/05/new-jersey-world-cup-base-morocco-haiti-brazil-senegal/ |website=nytimes.com/athletic |publisher=[[The Athletic]] |date=May 5, 2026}}</ref>
| <small>سمرسيٽ هلز هوٽل، ٽيپسٽري ڪليڪشن وايا هيلٽن، وارن، [[نيو جرسي]]</small>
| پنگري اسڪول، باسڪنگ رج، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[نيدرلينڊز]]'''<ref name="KCBJ">{{cite news |last1=Friestad |first1=Thomas |title=Netherlands chooses Cascade Hotel near Plaza as World Cup base |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2026/04/08/netherlands-cascade-hotel-plaza-2026-world-cup.html |access-date=April 17, 2026 |work=Kansas City Business Journal |date=April 8, 2026}}</ref>
| ڪيسڪيڊ هوٽل، ڪنساس سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>ڪنساس سٽي تربيتي سهولت، ريور سائڊ، مسوري</small>
|-
|[[نيوزيلينڊ|'''نيوزي لينڊ''']]<ref name="NZL">{{Cite web |date=March 2, 2026 |title=All Whites secure FIFA World Cup base in San Diego, the scene of Team New Zealand's first America's Cup win |url=https://www.stuff.co.nz/sport/360938985/all-whites-secure-fifa-world-cup-base-san-diego-scene-team-new-zealands-first-americas-cup-win|access-date=March 2, 2026 |website=Stuff }}</ref>
| حيات ريجنسي لا جولا، ايونٽائن، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
| <small>ٽوريرو اسٽيڊيم، [[سان ڊياگو|سين ڊياگو]]، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ناروي]]'''<ref name="NOR">{{Cite web |last=Austerheim |first=Daniel |date=January 24, 2026 |title=Bekreftet: Dette blir Norges basecamp under VM |url=https://www.nettavisen.no/sport/bekreftet-dette-blir-norges-basecamp-under-vm/s/5-95-2842904 |access-date=January 24, 2026 |website=Nettavisen Sport |language=no|trans-quote=Greensboro, North Carolina, will be Norway's home base ahead of and between the group matches in Norway's first men's World Cup finals in 28 years. The NFF does not specify which hotel they will stay in, but there is only one option in FIFA's catalog for Greensboro. It's called Grandover Resort, and is described as a premium resort with access to golf courses and a spa, among other things.}}</ref>
| گرانڊ اوور ريسارٽ ۽ اسپا، گرينزبورو، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>يونيورسٽي آف نارٿ ڪيرولينا، گرينزبورو، اتر ڪيرولينا</small>
|-
|'''[[پاناما]]'''<ref name="PAN">{{Cite web |last=Stevens |first=Paul |date=February 12, 2026 |title=Ontario Base Camp Confirmed for Panama's Men's National Soccer Team at FIFA World Cup |url=https://www.sportstravelmagazine.com/ontario-base-camp-confirmed-for-panamas-mens-national-soccer-team-at-fifa-world-cup/ |access-date=February 13, 2026 |website=Sports Travel Magazine }}</ref>
| <small>نوٽواساگا ان ريسارٽ ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو ٽڪمسٿ، [[اونٽاريو]]</small>
| <small>نوٽواساگا ٽريننگ سائيٽ، نيو ٽڪمسٿ، اونٽاريو، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[پيراگوئي]]'''<ref name="PAR">{{Cite web |date=February 11, 2026 |title=La selección paraguaya ultima detalles logísticos para su estreno mundialista |trans-title=The Paraguayan national team is finalizing logistical details for its World Cup debut |url=https://www.abc.com.py/deportes/futbol/seleccion-paraguaya/2026/02/11/la-seleccion-paraguaya-ultima-detalles-logisticos-para-su-estreno-mundialista/ |access-date=February 15, 2026 |website=ABC Paraguay |language=es |trans-quote=...we've already received confirmation that they'll grant us our first choice. We're considering San José, which is near Santa Clara, close to Levi's Stadium, where we'll play our two matches on the second and third matchdays.}}</ref>
| هيلٽن سان جوز، سين جوز، ڪيليفورنيا پاران سائنيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| اسپارٽن فٽبال ڪمپليڪس، [[سان هوز|سين جوز،]] [[ڪيليفورنيا]]
|-
|[[پورچوگال|'''پرتگال''']]<ref name="PBP">{{Cite web |date=March 5, 2026 |title=World Cup: Cristiano Ronaldo, Portugal to train in Palm Beach Gardens |url=https://www.palmbeachpost.com/story/sports/2026/03/05/world-cup-2026-cristiano-ronaldo-portugal/88988300007/ |access-date=March 12, 2026 |website=Palm Beach Post }}</ref>
| فور سيزنز هوٽل پام بيچ، پام بيچ، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>گارڊنز نارٿ ڪائونٽي ڊسٽرڪٽ پارڪ، پام بيچ گارڊنز، فلوريڊا</small>
|-
|'''[[قطر]]'''<ref name="QAT">{{Cite web |date=January 30, 2026 |title=Lopetegui inspects Qatar's World Cup base in California |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/30/01/2026/lopetegui-inspects-qatars-world-cup-base-in-california |access-date=February 1, 2026 |website=[[The Peninsula (newspaper)|The Peninsula]] }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ بائي ميريٽ سانتا باربرا گوليٽا، گوليٽا، ڪيليفورنيا</small>
| <small>ويسٽ مونٽ ڪاليج، سانتا باربرا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
| '''[[سعودي عرب]]'''<ref name="KSA">{{Cite news |date=February 5, 2026 |title=Saudi National Team Selects Austin as Main Camp Base for World Cup 2026 |url=https://english.aawsat.com/sports/5237596-saudi-national-team-selects-austin-main-camp-base-world-cup-2026 |access-date=February 5, 2026 |work=[[Asharq Al-Awsat]]}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[آسٽن]]، [[ٽيڪساس]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>آسٽن FC اسٽيڊيم، آسٽن، ٽيڪساس</small>
|-
| '''[[اسڪاٽلينڊ]]'''<ref name="SCO">{{Cite news |last=Atkinson |first=Mark |date=February 12, 2026 |title=Harvey Barnes snubs Scotland as Steve Clarke confirms World Cup base – but issue with FIFA hotel |url=https://www.scotsman.com/sport/football/international/harvey-barnes-snubs-scotland-as-steve-clarke-confirms-world-cup-base-but-issue-with-fifa-hotel-5596708 |access-date=February 12, 2026 |website=[[The Scotsman]]}}</ref>
| <small>رينيسنس شارلوٽ سائوٿ پارڪ هوٽل، [[شارلوٽ]]، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>شارلوٽ ايف سي ٽريننگ سينٽر، شارلوٽ، اتر ڪيرولينا</small>
|-
| '''[[سينيگال]]'''<ref name="SEN">{{Cite news |last=Carino |first=Jerry |date=March 5, 2026 |title=Rutgers chosen as 'base camp' by FIFA World Cup qualifier |url=https://www.app.com/story/sports/college/rutgers/2026/03/05/rutgers-chosen-as-base-camp-by-fifa-world-cup-qualifier-senegal/87601196007/ |access-date=March 6, 2026 |website=[[Asbury Park Press]]}}</ref>
| <small>هيلڊرچ هوٽل ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو برنسوڪ، نيو جرسي</small>
| رٽگرز يونيورسٽي، پسڪٽا وي، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڏکڻ آفريڪا]]<ref name="MEX">{{Cite web |last=Beltrán |first=Jesús F. |date=February 10, 2026 |title=Gabriela Cuevas anuncia qué selecciones se concentrarán en México para el Mundial 2026 |trans-title=Gabriela Cuevas announces which teams will train in Mexico for the 2026 World Cup |url=https://www.infobae.com/mexico/deportes/2026/02/10/gabriela-cuevas-anuncia-que-selecciones-se-concentraran-en-mexico-para-el-mundial-2026/ |access-date=February 13, 2026 |website=infobae |language=es |trans-quote=El Tri will hold its training camp at the Mexican Football Federation's High Performance Center, located in the Tlalpan borough.}}</ref>'''
| <small>ڪيمينو ريئل پاچوڪا، پاچوڪا، هائيڊلگو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>سين اگسٽن ٽيليڪسياڪا، هائيڊلگو، ميڪسيڪو</small>
|-
|'''[[ڏکڻ ڪوريا]]'''
| <small>دي ويسٽن گواڊالاجارا، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| چيواس ورڊ ويل، [[زاپوپان]]، جليسڪو
|-
|'''[[اسپين]]'''<ref name="CFTP">{{Cite web |last=MacCoon |first=Patrick |date=January 13, 2026 |title=Spain reportedly chooses Chattanooga as headquarters for first two rounds of 2026 FIFA World Cup |url=https://www.timesfreepress.com/news/2026/jan/13/spain-reportedly-chooses-chattanooga-as/ |access-date=January 19, 2026 |website=Chattanooga Times Free Press }}</ref>
| <small>دي ريڊ هائوس هوٽل، چٽانوگا، [[ٽينيسي]]</small>
| <small>بيلر اسڪول، چٽانوگا، ٽينيسي، آمريڪا</small>
|-
|'''[[سويڊن]]'''
| <small>دي ويسٽن ڊلاس اسٽون بريئر گولف ريسارٽ ۽ اسپا، فريسڪو، ٽيڪساس</small>
| <small>ايف سي ڊلاس اسٽيڊيم، فريسڪو، [[ٽيڪساس]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[سوئيزرلينڊ|سوئٽزرلينڊ]]<ref name="SUI">{{Cite web |date=January 15, 2026 |title=The Swiss national team will be staying in this luxury hotel during the World Cup |url=https://www.bluewin.ch/en/sport/football/the-national-team-stays-in-this-luxury-hotel-during-the-world-cup-3051319.html |access-date=January 15, 2026 |website=blue News }}</ref>
| <small>فيئرمونٽ گرينڊ ڊيل مار، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا</small>
| سين ڊياگو يهودي اڪيڊمي، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
|-
|[[تيونس]]<ref name="MEX" />
| <small>انٽرڪنٽينينٽل پريزيڊنٽ مونٽيرئ ۽ سان پيڊرو گارزا گارسيا، نيوو ليون</small>
| ريادوس ٽريننگ سينٽر، سينٽياگو، نيوو ليون، [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[ترڪي]]'''<ref name="TUR">{{Cite web |last=Sarigul |first=Emre |date=April 4, 2026 |title=Turkish National Team Confirms 2026 World Cup Camp in Arizona: Logistics and Ticket Fever Take Center Stage |url=https://turkish-football.com/turkish-national-team-confirms-2026-world-cup-camp-in-arizona-logistics-and-ticket-fever-take-center-stage/ |access-date=April 14, 2026 |website=Turkish Football }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ ميسا، رگلي ويل ويسٽ، [[ايريزونا]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| ايريزونا ايٿليٽڪ گرائونڊز، [[ميسا، ايريزونا|ميسا]]، [[ايريزونا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|'''آمريڪا''']]<ref name="UCI">{{Cite web |last=Tenorio |first=Paul |date=November 19, 2025 |title=USMNT's 2026 slate takes shape: World Cup sendoff in Chicago, March friendlies booked |url=https://www.nytimes.com/athletic/6820796/2025/11/19/usmnt-2026-schedule-world-cup/ |access-date=November 19, 2025 |website=The Athletic }}</ref>
| <small>ميريٽ ارون اسپيڪٽرم، ارون</small>، <small>[[ڪيليفورنيا]]</small>
| اورينج ڪائونٽي گريٽ پارڪ، ارون، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[يوراگوائي|'''يوراگوئي''']]<ref name="URU">{{Cite web |author=Selección Uruguaya |date=January 14, 2026 |title=FIFA confirmó nuestra base operativa en la Copa Mundial: Playa del Carmen |url=https://x.com/Uruguay/status/2011544677359763967/ |access-date=January 14, 2026 |website=X |language=es-URU}}</ref>
| <small>ماياڪوبا، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>ماياڪوبا ٽريننگ سينٽر، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو</small>
|-
|'''[[ازبڪستان]]''' <ref name="UZB">{{Cite web |last=Razzakov |first=Shuhrat |date=March 3, 2026 |title=Uzbekistan is preparing for major challenges at the World Cup from Atlanta |url=https://zamin.uz/en/sport/193208-uzbekistan-is-preparing-for-major-challenges-at-the-world-cup-from-atlanta.html |access-date=March 3, 2026 |website=Zamin |language=en-UZB}}</ref>
| <small>ميريٽ اٽلانٽا بڪ هيڊ، [[ائٽلانٽا|اٽلانٽا]]، جارجيا</small>
| <small>اٽلانٽا يونائيٽيڊ ٽريننگ سينٽر، ماريٽا، جارجيا</small>
|-
|}
=== اسڪواڊ ===
ڏسو: [[2026 فيفا ورلڊ ڪپ اسڪواڊ]]
ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجي آخري اسڪواڊ جمع ڪرائڻ کان اڳ، ٽيمن ٽورنامينٽ کان هڪ مهينو اڳ 35 کان 55 رانديگرن جي هڪ عارضي اسڪواڊ جو نالو ڏنو. ٽيمن کي 2 جون تائين پنهنجي آخري اسڪواڊ جو نالو ڏيڻ جي ضرورت هئي. جيڪڏهن ڪو رانديگر زخمي يا سخت بيمار ٿي پوي ٿو ته جيئن ٽورنامينٽ ۾ شرڪت کي روڪي سگهجي، ته ان کي ٽيم جي پهرين ميچ کان 24 ڪلاڪ اڳ تائين عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي رانديگر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو. جڏهن ته، ٽورنامينٽ دوران ڪنهن به وقت زخمي يا بيمار گول ڪيپر کي عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي گول ڪيپر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date |title=When are World Cup squads named, and how many players will feature? |publisher=[[FIFA]] |date=May 6, 2026 |access-date=May 7, 2026}}</ref>
==گروپ مرحلو==
[[File:2026 world cup.svg|thumb|فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع ۾ حصو وٺندڙ ملڪن جا نتيجا
{{div col|colwidth=8em|content=
{{Legend|#2B42A3|Champion}}{{Legend|#34C0BE|Runner-up}}{{Legend|#269C5A|Third place}}{{Legend|#81C846|Fourth place}}{{Legend|#E4E454|Quarterfinals}}{{Legend|#FF6600|Round of 16}}{{Legend|#B94954|Round of 32}}{{Legend|#8E62A6|Group stage}} }}]]
رائونڊ رابن گروپ اسٽيج 11 جون کان 27 جون 2026 تائين، چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن (A کان L) ۾ کيڏيو ويو، هر هڪ ٽيم کي کٽڻ تي ٽي پوائنٽ، ڊرا تي هڪ پوائنٽ ۽ هار تي ڪوبه پوائنٽ آف نه ملندو. گروپ راند جي اختتام کان پوءِ، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون، اٺ بهترين ٽئين پوزيشن واري ٽيمن سان گڏ، ناڪ آئوٽ اسٽيج ڏانهن وڌيون.
گروپ اسٽيج جي درجه بندي لاءِ ٽائي بريڪنگ معيار هر گروپ ۾ ٽيمن جي درجه بندي سڀني گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل پوائنٽن جي ذريعي طئي ڪئي ويندي آهي. جيڪڏهن ٻه يا وڌيڪ ٽيمون پوائنٽن تي برابر آهن، ته درجه بندي کي طئي ڪرڻ لاءِ هيٺ ڏنل معيار استعمال ڪيا ويندا آهن: لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل گھڻا پوائنٽ؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول فرق؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ جيڪڏهن، معيار الف کان سي تائين لاڳو ڪرڻ کان پوءِ، ٽيمن جي اڃا تائين برابر درجه بندي آهي، ته معيار الف کان سي تائين خاص طور تي انهن ٽيمن جي وچ ۾ ميچن تي ٻيهر لاڳو ڪيا ويندا آهن جيڪي اڃا تائين سطح تي آهن ته جيئن انهن جي آخري درجه بندي جو تعين ڪري سگهجي. [اپر-الفا 1] جيڪڏهن هي طريقو فيصلو نه ٿو ڪري، معيار d کان h لاڳو ٿئي ٿو. * سڀني گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول جو فرق؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ ٽيم جي رويي ("فيئر پلي") اسڪور (هڪ رانديگر يا ٽيم ڪوچ / آفيشل تي هڪ ميچ ۾ صرف هڪ ڪٽوتي لاڳو ڪري سگهجي ٿي): پيلو ڪارڊ: -1 پوائنٽ؛ اڻ سڌي طرح ڳاڙهو ڪارڊ (ٻيو پيلو ڪارڊ): -3 پوائنٽ؛ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -4 پوائنٽ؛ پيلو ڪارڊ ۽ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -5 پوائنٽ؛ تازو فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن؛ ترقي سان پراڻي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن جيستائين ٽيمن کي الڳ نه ڪري سگهجي.
[[round-robin tournament|round-robin]] group stage was played in twelve groups (A to L) of four teams each, from June 11 to 27, 2026.<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=December 10, 2025 |website=FIFA}}</ref> Teams were awarded three points for a win, one for a draw, and none for a loss. Following the conclusion of group play, the top two teams of each group, along with the [[#Ranking of third-place teams|eight best third-place teams]], advanced to the [[#Knockout stage|knockout stage]].
''All times are local.''
{| class="wikitable mw-collapsible"
|+ {{nowrap|{{Anchor|Tiebreakers}} Tie-breaking criteria for group stage ranking}}
|-
|The ranking of teams in each group is determined by the points obtained in all group matches. If two or more teams are equal on points, the following criteria are used to determine the ranking:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref>
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha
| Most points obtained in the group matches played between the teams concerned;
| Superior goal difference in the group matches played between the teams concerned;
| Most goals scored in the group matches played between the teams concerned;
}}
If, after having applied criteria a to c, teams still have an equal ranking, criteria a to c are reapplied exclusively to the matches between the teams who are still level to determine their final rankings.{{efn-ua|When there are two or more teams tied on points, criteria a to c are applied. After these criteria are applied, they may define the position of some of the teams involved, but not all of them. For example, if there is a three-way tie on points, the application of the first three criteria may only break the tie for one of the teams, leaving the other two teams still tied. In this case, the tiebreaking procedure is resumed, from the beginning, for those teams that are still tied.}} If this procedure does not lead to a decision, criteria d to h apply.
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4
| Superior goal difference in all group matches;
| Most goals scored in all group matches;
| Highest team conduct ("fair play") score in all group matches (only one deduction can be applied to a player or team coach/official in a single match): {{unordered list
| Yellow card: −1 point;
| Indirect red card (second yellow card): −3 points;
| Direct red card: −4 points;
| Yellow card and direct red card: −5 points;
}}
| Better position in the most recent [[FIFA Men's World Ranking]];
| Better position in progressively older FIFA Men's World Rankings until teams can be separated.
}}
|}
===گروپ A===
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}}2-1 {{پرچم|ميڪسيڪو}}
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{پرچم |چيڪ جمهوريا}} 1-2 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}} 1-1 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 1-0 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 3-0 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}} 1-0 {{flag|RSA}}
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|ميڪسيڪو}}
|3
|3
|0
|0
|9
|6
|0
|6+
|-
|2
|{{flag|RSA}}
|3
|1
|1
|1
|4
|2
|3
|1-
|-
|3
|{{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
|3
|1
|0
|2
|3
|2
|3
|1-
|-
|4
|{{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
|3
|0
|1
|2
|6
|4-
|}
* پهريان 3 ملڪ اڳ مرحلي لا ڪواليفائي ڪيا. ذريعو: فيفا
===گروپ B===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{flag|Switzerland}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|3
|4+
|-
|2
|{{flag|Canada}}
|3
|1
|1
|1
|4
|8
|3
|5+
|-
|3
|[[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
|3
|1
|1
|1
|4
|5
|6
|1-
|-
|4
|{{پرچم|قطر}}
|3
|0
|1
|2
|1
|2
|10
|8-
|}
* ذريعو: فيفا
* نوٽ: هيڊ ٽو هيڊ نتيجي تي برابر (ڪينيڊا 1-1 بوسنيا ۽ هرزيگووينا). مجموعي گول فرق کي ٽائي بريڪر طور استعمال ڪيو ويو ۽ سوئزرلينڊ ۽ ڪينيڊا اڳ جي مرحلي لاء ڪواليفائي ڪيا.
# 12 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-1 {{flag|Canada}}
# 13 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-1 {{پرچم|قطر}}
# 18 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-4 {{flag|Switzerland}}
# 18 جون، 2026ع، {{flag|Canada}} 0-6 {{پرچم|قطر}}
# 24 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-2 {{flag|Canada}}
# 24 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 3-1 {{پرچم|قطر}}
===گروپ C===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|برازيل}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|1
|6+
|-
|2
|{{پرچم|مراڪش}}
|3
|2
|1
|0
|7
|6
|3
|3+
|-
|3
|{{flag|Scotland}}
|3
|1
|0
|2
|3
|1
|4
|3-
|-
|4
|{{flag|Haiti}}
|3
|0
|0
|3
|0
|2
|8
|6-
|}
Source: FIFA
Notes:
Tied on head-to-head result (Brazil 1–1 Morocco). Overall goal difference was used as the tiebreaker.
June 13, 2026
6:00 p.m. UTC−4
Brazil 1–1 Morocco
Vinícius 32'
[Report 13]
Saibari 21'
MetLife Stadium, East Rutherford
Attendance: 80,663
Referee: Slavko Vinčić (Slovenia)
June 13, 2026
9:00 p.m. UTC−4
Haiti 0–1 Scotland
[Report 14]
McGinn 28'
Gillette Stadium, Foxborough
Attendance: 64,146
{{Main|2026 FIFA World Cup Group B}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B6}}
===Group C===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group C}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C6}}
===Group D===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group D}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D6}}
===Group E===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group E}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E6}}
===Group F===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group F}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F6}}
===Group G===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group G}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G6}}
===Group H===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group H}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H6}}
===Group I===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group I}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I6}}
===Group J===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group J}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J6}}
===Group K===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group K}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K6}}
===Group L===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group L}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L6}}
===Ranking of third-place teams===
{{2026 FIFA World Cup group tables|3rd place}}
The specific matchups involving the third-place teams depended on which eight third-place teams qualified for the round of 32, but not on their relative rankings. The 495 possible combinations were published in Annex C of the tournament regulations.<ref name="regulations" />
''For the list of all 495 possible combinations, see [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Combinations of matches in the round of 32|2026 FIFA World Cup knockout stage § Combinations of matches in the round of 32]].''
==ناڪ آئوٽ مرحلو==
{{Main|2026 FIFA World Cup knockout stage}}
The knockout stage uses a [[Single-elimination tournament|single-elimination format]], starting with the newly introduced round of 32 on June 28 and culminating with the [[2026 FIFA World Cup final|final]] on July 19. On the day prior, a [[#Match for third place|match for third place]] will also be played. In the knockout stage, if the scores are level when normal playing time expires, 30 minutes of [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] will be played. If still tied at the end of extra time, a [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootout]] is used to determine which team should be treated as winning the match.<ref name="regulations" />
===Bracket===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|Bracket}}
===Round of 32===
{{main|2026 FIFA World Cup round of 32}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-8}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-9}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-10}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-11}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-12}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-13}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-14}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-15}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-16}}
===Round of 16===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-8}}
===Quarterfinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF4}}
===Semifinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF2}}
===Match for third place===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|3rd}}
===Final===
{{Main|2026 FIFA World Cup final}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup final|Final}}
==Statistics==
{{See also|FIFA World Cup records and statistics}}
===Goalscorers===
{{#invoke:Goalscorers|main|2026 FIFA World Cup|mdy=y|bold=yes}}<!--CAREFULLY update goalscorers at Module:Goalscorers/data/2026 FIFA World Cup-->
===Discipline===
A player or team official is automatically suspended for the next match of the tournament for the following offenses:<ref name="regulations" />
* Receiving a red card (red card suspensions may be extended for serious offenses).
* Receiving two yellow cards in the tournament.{{efn-ua|As yellow cards are not carried forward to [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootouts]], players may be shown two yellow cards in the same match without being sent off. However, this would result in a suspension for accumulating two yellow cards during the tournament.}} This yellow card count is reset after the completion of the group stage and again after the quarterfinals.<ref name="FIFA Council April 28">{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |title=FIFA Council increases record financial distribution to all 48 Participating Member Associations at the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=April 28, 2026 |access-date=April 28, 2026}}</ref> Resets do not apply to suspensions; a player whose yellow card count reaches two in the match immediately before a reset is still suspended for the next match.<ref>{{Cite web |date=2026-06-15 |title=2026 FIFA World Cup yellow card and suspension rules |url=https://www.mlssoccer.com/competitions/fifa-world-cup/news/2026-fifa-world-cup-yellow-card-and-suspension-rules |access-date=2026-06-29 |website=MLS Soccer |language=en}}</ref>
During qualification, [[Cristiano Ronaldo]] was sent off for violent conduct in Portugal's penultimate match against the [[Republic of Ireland national football team|Republic of Ireland]], with such an offense typically resulting in a ban of at least two matches. Ronaldo was handed a three-match ban, though the final two matches of the ban were suspended for a one-year probationary period, making him eligible to appear in Portugal's opening World Cup match.<ref>{{Cite web |title=Cristiano Ronaldo: Portugal captain avoids ban for start of nation's 2026 World Cup campaign |url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13475321/cristiano-ronaldo-portugal-captain-avoids-ban-for-start-of-nations-2026-world-cup-campaign |access-date=November 25, 2025 |website=Sky Sports}}</ref> On May 8, 2026, the Bureau of the [[FIFA Council]] amended the tournament regulations so that pending one- or two-match suspensions resulting from red cards for two yellow cards, denying an obvious goal-scoring opportunity, or serious foul play during qualification would no longer be carried forward to the final competition.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/news/council-update-regulations-world-cup-2026 |title=Bureau of the Council update on the Regulations for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=May 8, 2026 |access-date=May 8, 2026}}</ref> This exempted Argentina's [[Nicolás Otamendi]], Ecuador's [[Moisés Caicedo]], and Qatar's [[Tarek Salman]] from serving their qualifying-round suspensions during the tournament, with the bans to instead be served in a subsequent competition.<ref>{{cite web |last=Dunbar |first=Graham |url=https://apnews.com/article/world-cup-fifa-ban-otamendi-caicedo-196ea65dff44d19b43d7e0835fa42398 |title=FIFA waives one-game bans for Otamendi and Caicedo at World Cup after being sent off in qualifier |work=[[Associated Press]] |date=May 8, 2026 |access-date=May 8, 2026}}</ref>
During the round of 32, United States player [[Folarin Balogun]] was sent off, and was expected to be banned for the forthcoming round of 16 game against [[Belgium national football team|Belgium]]. Following lobbying from US president [[Donald Trump]],<ref>{{cite web |last1=Pager |first1=Tyler |last2=Panja |first2=Tariq |title=Trump Asked FIFA to Review U.S. Player’s Suspension. Now He’s Eligible to Play. |url=https://www.nytimes.com/2026/07/05/us/trump-fifa-balogun-world-cup.html |website=The New York Times |access-date=July 5, 2026 |date=July 5, 2026|url-access=subscription}}</ref> FIFA suspended the ban.<ref name="BalogunAthletic"/> The [[Royal Belgian Football Association]], Belgium manager [[Rudi Garcia]], and [[UEFA]]<ref>{{Cite web |date=July 6, 2026 |title=Historic World Cup furor at FIFA decision to meet Trump's wish and let US forward Balogun play |url=https://apnews.com/article/balogun-red-card-uefa-us-belgium-d32fc2e13728cef9317feeb7b72c279b |access-date=July 6, 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> were critical of the decision.<ref>{{cite web |last1=Armour |first1=Nancy |last2=Leuzzi |first2=John |title=Belgian FA 'astonished' that USMNT's Folarin Balogun available in round of 16 |url=https://eu.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2026/07/05/belgian-fa-statement-folarin-baloguns-red-card-suspension-reverse/90814499007/ |website=USA TODAY |access-date=5 July 2026}}</ref>
The following suspensions were accumulated during the tournament:<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/disciplinary-previews-2026 |title=FIFA World Cup 2026 {{!}} Disciplinary Previews |publisher=FIFA |date=June 10, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref>{{Failed verification|date=July 2026|reason=Source only states suspensions for upcoming matches}}
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+ Tournament suspensions for players and team officials
|-
! Player
! Offense(s)
! Suspension(s)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Sphephelo Sithole]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Themba Zwane]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)<br />[[2026 FIFA World Cup Group A#South Africa vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 3; June 24)<br />[[2026 FIFA World Cup round of 32#South Africa vs Canada|Round of 32]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (June 28)<ref>{{cite web |last=Gleeson |first=Mark |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/south-africa-midfielder-zwane-handed-three-match-world-cup-ban-2026-06-17/ |title=South Africa midfielder Zwane handed three-match World Cup ban |work=[[Reuters]] |date=June 17, 2026 |access-date=June 18, 2026}}</ref>
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|MEX}} [[César Montes]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[South Africa national soccer team|South Africa]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 2; June 18)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Teboho Mokoena (soccer, born 1997)|Teboho Mokoena]]
| {{yel}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)<br />{{yel}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#South Africa vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|BIH}} [[Tarik Muharemović]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Switzerland vs Bosnia and Herzegovina|Group B]] vs [[Switzerland national football team|Switzerland]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Qatar national football team|Qatar]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|QAT}} [[Homam Ahmed]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Canada vs Qatar|Group B]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|QAT}} [[Assim Madibo]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Canada vs Qatar|Group B]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (matchday 3; June 24){{efn-ua|Madibo was handed a five-match ban, with the remaining matches of the suspension to be served outside the tournament (in the [[27th Arabian Gulf Cup|Arabian Gulf Cup]]).<ref>{{cite web |last=Tobin |first=Sam |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/qatars-madibo-given-five-match-ban-tackle-that-injured-canadas-kone-2026-06-24/ |title=Qatar's Madibo given five-match ban for tackle that injured Canada's Kone |work=[[Reuters]] |date=June 24, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref>}}
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|PAR}} [[Miguel Almirón]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group D#Turkey vs Paraguay|Group D]] vs [[Turkey national football team|Turkey]] (matchday 2; June 19)
| [[2026 FIFA World Cup Group D#Paraguay vs Australia|Group D]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (matchday 3; June 25)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|BEL}} [[Nathan Ngoy]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group G#Belgium vs Iran|Group G]] vs [[Iran national football team|Iran]] (matchday 2; June 21)
| [[2026 FIFA World Cup Group G#New Zealand vs Belgium|Group G]] vs [[New Zealand men's national football team|New Zealand]] (matchday 3; June 26)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|CPV}} [[Sidny Lopes Cabral]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Spain_vs_Cape_Verde|Group H]] vs [[Spain national football team|Spain]] (matchday 1; June 15)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Uruguay_vs_Cape_Verde|Group H]] vs [[Uruguay national football team|Uruguay]] (matchday 2; June 21)
| [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Cape_Verde_vs_Saudi_Arabia|Group H]] vs [[Saudi Arabia national football team|Saudi Arabia]] (matchday 3; June 26)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|PAR}} [[Diego Gómez (Paraguayan footballer)|Diego Gómez]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_D#United_States_vs_Paraguay|Group D]] vs [[United States men's national soccer team|United States]] (matchday 1; June 12)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_D#Paraguay_vs_Australia|Group D]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (matchday 3; June 25)
|[[2026 FIFA World Cup round of 32#Germany vs Paraguay|Round of 32]] vs [[Germany national football team|Germany]] (June 29)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|IRQ}} [[Rebin Sulaka]]
| {{sent off|0}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_I#Senegal_vs_Iraq|Group I]] vs [[Senegal national football team|Senegal]] (matchday 3; June 26)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|URU}} [[Agustín Canobbio]]
| {{sent off|0}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Uruguay_vs_Spain|Group H]] vs [[Spain national football team|Spain]] (matchday 3; June 26)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|EGY}} [[Mohanad Lasheen]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_G#New_Zealand_vs_Egypt|Group G]] vs [[New Zealand men's national football team|New Zealand]] (matchday 2; June 21)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_G#Egypt_vs_Iran|Group G]] vs [[Iran national football team|Iran]] (matchday 3; June 26)
|[[2026 FIFA World Cup round of 32#Australia vs Egypt|Round of 32]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (July 3)
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|ECU}} [[Piero Hincapié]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup round of 32#Mexico vs Ecuador|Round of 32]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (June 30)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|USA}} [[Folarin Balogun]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup round of 32#United States vs Bosnia and Herzegovina|Round of 32]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (July 1)
| ''[[2026 Trump–FIFA red card controversy|Ban suspended]]''<ref name="BalogunAthletic">{{cite news |last1=Sheldon |first1=Dan |last2=Crafton |first2=Adam |title=Folarin Balogun available for USMNT vs. Belgium as red card ban suspended |url=https://www.nytimes.com/athletic/7423410/2026/07/05/usmnt-folarin-balogun-red-card-available/ |access-date=July 5, 2026 |work=[[The Athletic]] |publisher=[[New York Times]] |date=July 5, 2026}}</ref>
|-
|{{flagicon|England}} [[Jarell Quansah]]
|{{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Mexico vs England|Round of 16]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (July 5)
|[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Norway vs England|Quarterfinals]] vs [[Norway national football team|Norway]] (July 11)
|}
===Tournament ranking===
{{small|Per statistical convention in soccer, matches decided in [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] are counted as wins and losses, while matches decided by [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootouts]] are counted as draws.}}
{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|update=complete |source=FIFA<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/CompetitionSummary-English.pdf |title=FIFA World Cup 2026: Competition summary |publisher=FIFA |page=7 |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref>
|status_CAN=H |status_MEX=H |status_USA=H
<!--Team ranking-->
|team_order=1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th, 7th, 8th, 9th, 10th, 11th, 12th, 13th, 14th, 15th, 16th, NED, GER, CIV, CRO, JPN, AUS, COD, GHA, ECU, RSA, SWE, AUT, BIH, ALG, SEN, CPV, IRN, KOR, TUR, SCO, URU, KSA, CZE, NZL, QAT, CUW, PAN, JOR, HAI, UZB, TUN, IRQ
|pos_RSA=25
<!--Team results-->
|win_ALG=1 |draw_ALG=1 |loss_ALG=2 |gf_ALG=5 |ga_ALG=9
|win_ARG=4 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=11|ga_ARG=3
|win_AUS=1 |draw_AUS=2 |loss_AUS=1 |gf_AUS=3 |ga_AUS=3
|win_AUT=1 |draw_AUT=1 |loss_AUT=2 |gf_AUT=6 |ga_AUT=9
|win_BEL=3 |draw_BEL=2 |loss_BEL=0 |gf_BEL=13|ga_BEL=5
|win_BIH=1 |draw_BIH=1 |loss_BIH=2 |gf_BIH=5 |ga_BIH=8
|win_BRA=3 |draw_BRA=1 |loss_BRA=1 |gf_BRA=10|ga_BRA=4
|win_CAN=2 |draw_CAN=1 |loss_CAN=2 |gf_CAN=9 |ga_CAN=6
|win_CPV=0 |draw_CPV=3 |loss_CPV=1 |gf_CPV=4 |ga_CPV=5
|win_COL=3 |draw_COL=1 |loss_COL=0 |gf_COL=5 |ga_COL=1
|win_CRO=2 |draw_CRO=0 |loss_CRO=2 |gf_CRO=6 |ga_CRO=7
|win_CUW=0 |draw_CUW=1 |loss_CUW=2 |gf_CUW=1 |ga_CUW=9
|win_CZE=0 |draw_CZE=1 |loss_CZE=2 |gf_CZE=2 |ga_CZE=6
|win_COD=1 |draw_COD=1 |loss_COD=2 |gf_COD=5 |ga_COD=5
|win_ECU=1 |draw_ECU=1 |loss_ECU=2 |gf_ECU=2 |ga_ECU=4
|win_EGY=1 |draw_EGY=3 |loss_EGY=0 |gf_EGY=6 |ga_EGY=4
|win_ENG=4 |draw_ENG=1 |loss_ENG=0 |gf_ENG=11|ga_ENG=5
|win_FRA=5 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=14|ga_FRA=2
|win_GER=2 |draw_GER=1 |loss_GER=1 |gf_GER=11|ga_GER=5
|win_GHA=1 |draw_GHA=1 |loss_GHA=2 |gf_GHA=2 |ga_GHA=3
|win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=3 |gf_HAI=2 |ga_HAI=8
|win_IRN=0 |draw_IRN=3 |loss_IRN=0 |gf_IRN=3 |ga_IRN=3
|win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=3 |gf_IRQ=1 |ga_IRQ=12
|win_CIV=2 |draw_CIV=0 |loss_CIV=2 |gf_CIV=5 |ga_CIV=4
|win_JPN=1 |draw_JPN=2 |loss_JPN=1 |gf_JPN=8 |ga_JPN=5
|win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=3 |gf_JOR=3 |ga_JOR=8
|win_MEX=4 |draw_MEX=0 |loss_MEX=1 |gf_MEX=10|ga_MEX=3
|win_MAR=3 |draw_MAR=2 |loss_MAR=0 |gf_MAR=10|ga_MAR=4
|win_NED=2 |draw_NED=2 |loss_NED=0 |gf_NED=11|ga_NED=5
|win_NZL=0 |draw_NZL=1 |loss_NZL=2 |gf_NZL=4 |ga_NZL=10
|win_NOR=4 |draw_NOR=0 |loss_NOR=1 |gf_NOR=12|ga_NOR=9
|win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=3 |gf_PAN=0 |ga_PAN=4
|win_PAR=1 |draw_PAR=2 |loss_PAR=2 |gf_PAR=3 |ga_PAR=6
|win_POR=2 |draw_POR=2 |loss_POR=1 |gf_POR=8 |ga_POR=3
|win_QAT=0 |draw_QAT=1 |loss_QAT=2 |gf_QAT=2 |ga_QAT=10
|win_KSA=0 |draw_KSA=2 |loss_KSA=1 |gf_KSA=1 |ga_KSA=5
|win_SCO=1 |draw_SCO=0 |loss_SCO=2 |gf_SCO=1 |ga_SCO=4
|win_SEN=1 |draw_SEN=0 |loss_SEN=3 |gf_SEN=10|ga_SEN=9
|win_RSA=1 |draw_RSA=1 |loss_RSA=2 |gf_RSA=2 |ga_RSA=4
|win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=2 |gf_KOR=2 |ga_KOR=3
|win_ESP=4 |draw_ESP=1 |loss_ESP=0 |gf_ESP=9 |ga_ESP=0
|win_SWE=1 |draw_SWE=1 |loss_SWE=2 |gf_SWE=7 |ga_SWE=10
|win_SUI=3 |draw_SUI=1 |loss_SUI=0 |gf_SUI=9 |ga_SUI=3
|win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=3 |gf_TUN=2 |ga_TUN=12
|win_TUR=1 |draw_TUR=0 |loss_TUR=2 |gf_TUR=3 |ga_TUR=5
|win_USA=3 |draw_USA=0 |loss_USA=2 |gf_USA=11|ga_USA=8
|win_URU=0 |draw_URU=2 |loss_URU=1 |gf_URU=3 |ga_URU=4
|win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=3 |gf_UZB=2 |ga_UZB=11
<!--Team and group definitions-->
|show_groups=T
|name_ALG={{fb|ALG}} |group_ALG=[[#Group J|J]]
|name_ARG={{fb|ARG}} |group_ARG=[[#Group J|J]]
|name_AUS={{fb|AUS}} |group_AUS=[[#Group D|D]]
|name_AUT={{fb|AUT}} |group_AUT=[[#Group J|J]]
|name_BEL={{fb|BEL}} |group_BEL=[[#Group G|G]]
|name_BIH={{fb|BIH}} |group_BIH=[[#Group B|B]]
|name_BRA={{fb|BRA}} |group_BRA=[[#Group C|C]]
|name_CAN={{fb|CAN}} |group_CAN=[[#Group B|B]]
|name_CPV={{fb|CPV}} |group_CPV=[[#Group H|H]]
|name_COL={{fb|COL}} |group_COL=[[#Group K|K]]
|name_CRO={{fb|CRO}} |group_CRO=[[#Group L|L]]
|name_CUW={{fb|CUW}} |group_CUW=[[#Group E|E]]
|name_CZE={{fb|CZE}} |group_CZE=[[#Group A|A]]
|name_COD={{fb|COD}} |group_COD=[[#Group K|K]]
|name_ECU={{fb|ECU}} |group_ECU=[[#Group E|E]]
|name_EGY={{fb|EGY}} |group_EGY=[[#Group G|G]]
|name_ENG={{fb|ENG}} |group_ENG=[[#Group L|L]]
|name_FRA={{fb|FRA}} |group_FRA=[[#Group I|I]]
|name_GER={{fb|GER}} |group_GER=[[#Group E|E]]
|name_GHA={{fb|GHA}} |group_GHA=[[#Group L|L]]
|name_HAI={{fb|HAI}} |group_HAI=[[#Group C|C]]
|name_IRN={{fb|IRN}} |group_IRN=[[#Group G|G]]
|name_IRQ={{fb|IRQ}} |group_IRQ=[[#Group I|I]]
|name_CIV={{fb|CIV}} |group_CIV=[[#Group E|E]]
|name_JPN={{fb|JPN}} |group_JPN=[[#Group F|F]]
|name_JOR={{fb|JOR}} |group_JOR=[[#Group J|J]]
|name_MEX={{fb|MEX}} |group_MEX=[[#Group A|A]]
|name_MAR={{fb|MAR}} |group_MAR=[[#Group C|C]]
|name_NED={{fb|NED}} |group_NED=[[#Group F|F]]
|name_NZL={{fb|NZL}} |group_NZL=[[#Group G|G]]
|name_NOR={{fb|NOR}} |group_NOR=[[#Group I|I]]
|name_PAN={{fb|PAN}} |group_PAN=[[#Group L|L]]
|name_PAR={{fb|PAR}} |group_PAR=[[#Group D|D]]
|name_POR={{fb|POR}} |group_POR=[[#Group K|K]]
|name_QAT={{fb|QAT}} |group_QAT=[[#Group B|B]]
|name_KSA={{fb|KSA}} |group_KSA=[[#Group H|H]]
|name_SCO={{fb|SCO}} |group_SCO=[[#Group C|C]]
|name_SEN={{fb|SEN}} |group_SEN=[[#Group I|I]]
|name_RSA={{fb|RSA}} |group_RSA=[[#Group A|A]]
|name_KOR={{fb|KOR}} |group_KOR=[[#Group A|A]]
|name_ESP={{fb|ESP}} |group_ESP=[[#Group H|H]]
|name_SWE={{fb|SWE}} |group_SWE=[[#Group F|F]]
|name_SUI={{fb|SUI}} |group_SUI=[[#Group B|B]]
|name_TUN={{fb|TUN}} |group_TUN=[[#Group F|F]]
|name_TUR={{fb|TUR}} |group_TUR=[[#Group D|D]]
|name_USA={{fb|USA}} |group_USA=[[#Group D|D]]
|name_URU={{fb|URU}} |group_URU=[[#Group H|H]]
|name_UZB={{fb|UZB}} |group_UZB=[[#Group K|K]]
<!--Temporary team placeholders, teams still active should not be shown/ranked-->
|name_1st= |name_2nd= |name_3rd= |name_4th= |name_5th= |name_6th= |name_7th= |name_8th= |name_9th= |name_10th= |name_11th= |name_12th= |name_13th= |name_14th= |name_15th= |name_16th=
<!--Final result column definitions-->
|res_col_header=Final result
|col_1st=#FFD700 |text_1st=Champions
|col_2nd=#C0C0C0 |text_2nd=Runners-up
|col_3rd=#CD7F32 |text_3rd=Third place
|text_4th=Fourth place
|text_QF=Eliminated in<br>[[#Quarterfinals|quarterfinals]]
|text_R16=Eliminated in<br>[[#Round of 16|round of 16]]
|text_R32=Eliminated in<br>[[#Round of 32|round of 32]]
|text_GS=Eliminated in<br>[[#Group stage|group stage]]
|split4=yes |split8=yes |split16=yes |split32=yes
|result1=1st |result2=2nd |result3=3rd |result4=4th |result5=QF |result6=QF |result7=QF |result8=QF |result9=R16 |result10=R16 |result11=R16 |result12=R16 |result13=R16 |result14=R16 |result15=R16 |result16=R16 |result17=R32 |result18=R32 |result19=R32 |result20=R32 |result21=R32 |result22=R32 |result23=R32 |result24=R32 |result25=R32 |result26=R32 |result27=R32 |result28=R32 |result29=R32 |result30=R32 |result31=R32 |result32=R32 |result33=GS |result34=GS |result35=GS |result36=GS |result37=GS |result38=GS |result39=GS |result40=GS |result41=GS |result42=GS |result43=GS |result44=GS |result45=GS |result46=GS |result47=GS |result48=GS
}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع]]
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ|2026]]
[[زمرو:راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:راند]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا مقابلا]]
[[زمرو:شيڊول ٿيل ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا بين الاقوامي مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن]]
[[زمرو:2026 مردن جي بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال ۾|ورلڊ ڪپ]]
[[زمرو:2026 آمريڪي مردن جي فٽبال ۾]] [[زمرو:2026 ڪينيڊين فٽبال ۾]]
[[زمرو:2025–26 ميڪسيڪو فٽبال ۾]]
[[زمرو:ميڪسيڪو–آمريڪا راندين جا لاڳاپا]] [[زمرو:ڪينيڊا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:ميڪسيڪو جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:آمريڪا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:جون 2026ع ۾ اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:جولاءِ 2026 اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:2026 جي ايران جنگ کان متاثر ٿيندڙ راندين جا واقعا]]
[[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|<!--Do not remove the World Cup qualification map.-->{{Legend|#0000ff|Team qualified}}{{Legend|#ffcc00|Team eliminated}}{{Legend|#000000|Team withdrew or suspended}}{{Legend|#cccccc|Not a FIFA member}}]]
7cimzza5cmbl8nxr6jnyns32iknixj6
392005
392003
2026-07-07T13:14:21Z
Ibne maryam
17680
392005
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|International men's soccer tournament in North America}}
{{Redirect|2026 World Cup|other competitions of that name|2026 World Cup (disambiguation)}}
{{Protection padlock|small=yes}}
{{Use American English|date=May 2024}}
{{Infobox cricket tournament
| year = 2026
| tourney_name = FIFA World Cup
| other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}
| image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| size = 250x250px
| alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy
<!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.-->
| country = Canada
| country2 = Mexico
| country3 = United States
| dates = June 11 – July 19
| num_teams = 48
| confederations = 6
| venues = 16
| cities = 16
| champion =
| count =
| second =
| third =
| fourth =
| matches = <!--{{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}}-->
| goals = <!--{{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}}-->
| attendance = <!--{{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}}-->
| top_scorer = <!--{{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}}-->
| player =
| goalkeeper =
| young_player =
| fair_play =
| prevseason = [[2022 FIFA World Cup|2022]]
| nextseason = ''[[2030 FIFA World Cup|2030]]''
| updated =
}}
[[File:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|thumb|
|[[ميڪسيڪو]] ۾ اسٽاڊيو ايزٽيڪا فٽبال اسٽيڊيم، [[ميڪسيڪو شهر]]]]
'''2026ع فيفا ورلڊ ڪپ''' (Fifa World Cup 2026) فيفا ورلڊ ڪپ جو 23هون ايڊيشن هوندو، جيڪو چار سالن ۾ ٿيندڙ بين الاقوامي مردن جي [[ايسوسيئيشن فٽبال]] چيمپئن شپ آهي جنهن ۾ [[ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن|فيفا]] جي ميمبر ايسوسيئيشن جي قومي ٽيمون حصو وٺنديون آهن. هي ٽورنامينٽ 11 جون، 2026ع کان 19 جولاءِ، 2026ع تائين ٿيندو.<ref name="Schedule">{{حوالو ويب|date=February 4, 2024|quote=February 4, 2024|archivedate=February 5, 2024}}</ref> ان جي ميزباني گڏيل طور تي اتر آمريڪا جا 16 شهر ڪندا ([[آمريڪا]] ۾ 11، [[ميڪسيڪو]] ۾ 3 ۽ [[ڪينيڊا]] ۾ 2). هي ٽورنامينٽ پهريون فيفا ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو ٽن ملڪن جي ميزباني ۾ هوندو ۽ جنهن ۾ پهرين ڀيرا 48 ٽيمون شامل هونديون (سال 2022ع ۾ 32 ٽيمون هيون).
[[ماسڪو]] ۾ 68هين فيفا ڪانگريس ۾ آخري ووٽنگ دوران ٽن اتر آمريڪي ملڪن جي "يونائيٽيڊ 2026" جي بولي [[مراڪش]] جي مخالف بولي کي شڪست ڏني. اهو سال 2002ع کان پوءِ پهريون مردن جو فٽبال ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو هڪ کان وڌيڪ ملڪن پاران گڏيل طور تي ميزباني ڪيو ويندو. سال 1970ع ۽ 1986ع جي ٽورنامينٽ جي پنهنجي ماضي جي ميزباني سان، ميڪسيڪو پهريون ملڪ بڻجي ويندو جيڪو ٽي ڀيرا مردن جي ورلڊ ڪپ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. آمريڪا اڳ ۾ سال 1994ع ۾ مردن جي فٽبال ورلڊ ڪپ جي ميزباني ڪئي هئي. ان جي ابتڙ، ڪينيڊا ۾ اهو پهريون ڀيرو هوندو ته ملڪ مردن جي ٽورنامينٽ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. [[قطر]] ۾ سال 2022ع ورلڊ ڪپ نومبر ۽ ڊسمبر ۾ منفرد طور تي منعقد ٿيڻ کان پوءِ هي تقريب پنهنجي روايتي [[اتريون اڌ گول|اتر اڌ گول]] جي اونهاري جي شيڊول ڏانهن موٽندي.
ميزبان ملڪن جي حيثيت سان، ڪينيڊا، ميڪسيڪو ۽ آمريڪا سڀ ئي فائنل رائونڊ لاء پاڻمرادو قابليت حاصل ڪري ورتا آهن. [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ جي فائنل رائونڊ ۾ پهرين ڀيرا ڪواليفائي ڪيا آهن ۽ حصو وٺندا. [[ارجنٽائن]] دفاعي چيمپيئن آهي، جنهن سال 2022ع ۾ پنهنجو ٽيون ورلڊ ڪپ ٽائيٽل کٽيو هو.
==فارميٽ ۽ توسيع==
ٽورنامينٽ کي وڌائڻ جو خيال 2013 جي شروعات ۾ ان وقت جي يوئيفا صدر مشيل پلاٽيني پاران ۽ 2016 ۾ فيفا صدر گياني انفنٽينو پاران پڻ تجويز ڪيو ويو هو. تجويز جي مخالفن دليل ڏنو ته کيڏيل ميچن جو تعداد اڳ ۾ ئي ناقابل قبول سطح تي هو ته توسيع ميچن جي معيار کي خراب ڪندي ۽ اهو فيصلو راندين جي خدشن جي بدران سياسي بنيادن تي ڪيو ويو. انفنٽينو تي الزام لڳايو ته هو پنهنجي چونڊ کٽڻ لاءِ ورلڊ ڪپ ۾ وڌيڪ ملڪن کي آڻڻ جو واعدو استعمال ڪري رهيو آهي.
هن ايڊيشن سان شروع ڪندي فيفا ورلڊ ڪپ 48 ٽيمن تائين وڌايو ويو (گذريل ست ٽورنامينٽ جي مقابلي ۾ 16 ٽيمن جو اضافو). ٽيمن کي چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن ۾ ورهايو ويندو. هر گروپ ۾ مٿين ٻن ٽيمن سان ۽ اٺ بهترين ٽئين نمبر تي ايندڙ ٽيمون 32 جي نئين دور (round) ۾ ترقي ڪنديون. جيئن 14 مارچ 2023 تي فيفا ڪائونسل پاران منظور ڪيو ويو. هي پهرين توسيع ٿيڻ لاءِ ۽ 1998 کان وٺي فارميٽ ۾ تبديلي لاءِ مقرر ڪيو ويو آهي.
کيڏيل ميچن جو ڪُل تعداد 64 کان وڌي 104 ٿي ويندو ۽ آخري چئن تائين پهچڻ وارين ٽيمن پاران کيڏيل ميچن جو تعداد ست کان وڌي اٺ ٿي ويندو. ٽورنامينٽ 39 ڏينهن تائين هلندو (2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ جي 32 ڏينهن کان وڌي). هر ٽيم اڃا تائين ٽي گروپ ميچ کيڏندي. فائنل اسڪواڊ ۾ شامل رانديگرن لاءِ ڪلب سطح تي آخري ميچ جو ڏينهن 24 مئي 2026 آهي. ڪلبن کي , 30 مئي تائين ڪانٽينينٽل ڪلب مقابلي جي فائنل ۾ حصو وٺندڙ رانديگرن کي استثنا سان, 25 مئي تائين پنهنجن رانديگرن کي آزاد ڪرڻو پوندو. 56 ڏينهن (گڏيل آرام، رليز ۽ ٽورنامينٽ جي دورن جا) 2010، 2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ وانگر ئي رهندا.
===ٻيا توسيع فارميٽ ڳوليا ويا===
48 ٽيمن تائين توسيع اڳ ۾ ئي 10 جنوري 2017 تي منظور ڪئي وئي هئي، جڏهن شروعاتي طور تي اهو فيصلو ڪيو ويو هو ته ٽورنامينٽ ۾ 3 ٽيمن جا 16 گروپ ۽ ڪل 80 ميچ شامل هوندا، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون 32 جي رائونڊ ۾ اڳتي وڌنديون. هن بعد ۾ تبديل ٿيل فارميٽ تحت، هر ٽيم جي ميچن جو وڌ ۾ وڌ تعداد ست رهي ها، پر هر ٽيم اڳ جي ڀيٽ ۾ هڪ گهٽ گروپ ميچ کيڏي ها. ٽورنامينٽ اڃا تائين 32 ڏينهن اندر مڪمل ٿي چڪو هوندو. هي فارميٽ شروعاتي طور تي ٽن ٻين تجويزن، 40 کان 48 ٽيمن تائين، 76 کان 88 ميچن تائين ۽ هر ٽيم جي هڪ کان چار گهٽ ۾ گهٽ ميچن تائين, تي چونڊيو ويو هو.
هن فارميٽ جي نقادن دليل ڏنو ته ٽن ٽيمن جي گروپن جي استعمال سان ٻن ٽيمن جي ترقي سان ٽيمن جي وچ ۾ سازش جو خطرو تمام گهڻو وڌي ويو. هن فيفا کي تجويز ڪيو ته گروپ اسٽيج ۾ ڊرا کي روڪڻ لاءِ پينلٽي شوٽ آئوٽ استعمال ڪري سگهجي ٿو. جيتوڻيڪ تڏهن به ڪجهه سازش جو خطرو برقرار رهندو ۽ هڪ امڪان پيدا ٿيندو ته ٽيمون جان بوجھ ڪري ڪنهن حریف کي ختم ڪرڻ لاءِ شوٽ آئوٽ وڃائي ڇڏين.
==شيڊول==
'''خميس: 11 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ميڪسيڪو}} بمقابلہ [[ڏکڻ آفريڪا]]'''[[ڏکڻ آفريڪا]]''' (1:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو ازٽيڪا]]، [[ميڪسيڪو سٽي]]، ريفري: ولٽن سمپائيو، [[برازيل]])
# '''[[ڏکڻ ڪوريا]]''' بمقابلہ [[چيڪ ريپبلڪ]]'''[[چيڪ ريپبلڪ]]''' (8:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو اڪرون]]، [[زاپوپان]]، ريفري: امين محمد عمر، [[مصر]])
'''جمعو: 12 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ڪينيڊا}} بمقابلہ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|'''بوسنيا ۽ هرزيگووينا''']] (3:00 وڳي UTC−4، بي ايم او فيلڊ، [[ٽورنٽو]]، ريفري: فيڪنڊو ٽيلو، [[ارجنٽائن]])
'''ڇنڇر: 13 جون 2026ع:'''
# {{flag|Haiti}} بمقابلہ {{پرچم|اسڪاٽلينڊ}} (گروپ سي - بوسٽن اسٽيڊيم، [[آمريڪا]]
# {{پرچم|آسٽريليا}} بمقابلہ {{پرچم|ترڪي}} (گروپ ڊي - بي سي پليس وينڪوور، [[ڪينيڊا]]
# {{پرچم|برازيل}} بمقابلہ {{پرچم|مراڪش}} (گروپ سي - نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|قطر}} بمقابلہ {{پرچم|سوئٽزرلينڊ}} (گروپ بي - سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''آچر، 14 جون 2026ع''':
# {{پرچم|آئيوري ڪوسٽ}} بمقابلہ {{پرچم|ايڪواڊور}}(گروپ اي - فلاڊيلفيا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|جرمني}} بمقابلہ {{flagicon|Curaçao}} [[ڪيوريسو]] (گروپ اي - هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{flag|Netherlands}} بمقابلہ {{پرچم|جاپان}} (گروپ ايف - ڊلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|سويڊن}} بمقابلہ {{flag|Tunisia}} (گروپ ايف - ايسٽاڊيو مونٽيري)
'''سومر، 15 جون 2026ع''':
# '''[[سعودي عرب]]''' بمقابلہ {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]] (گروپ ايڇ – ميامي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|اسپين}} بمقابلہ [[ڪيپ ورڊي]]'''[[ڪيپ ورڊي]]''' (گروپ ايڇ – اٽلانٽا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ايران}} بمقابلہ {{پرچم|نيوزي لينڊ}} (گروپ جي – لاس اينجلس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|بيلجيم}} بمقابلہ {{پرچم|مصر}} (گروپ جي – سياٽل اسٽيڊيم
'''اڱارو، 16 جون 2026ع''':
# {{پرچم|فرانس}} بمقابلہ {{پرچم|سينيگال}} (گروپ I – نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|عراق}} بمقابلہ {{پرچم|ناروي}} (گروپ I – بوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ارجنٽائن}} بمقابلہ {{پرچم|الجزائر}} (گروپ جي – ڪنساس سٽي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|آسٽريا}} بمقابلہ {{پرچم|اردن}} (گروپ جي – سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''اربع، 17 جون 2026ع''':
# {{پرچم|گھانا}} بمقابلہ {{flag|Panama}} (گروپ ايل – ٽورانٽو اسٽيڊيم)
# {{پرچم|انگلينڊ}} بمقابلہ {{پرچم|ڪروشيا}} (گروپ ايل – ڊيلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|پرتگال}} بمقابلہ [[جمهوريا ڪانگو]]'''[[جمهوريا ڪانگو]]''' (گروپ ڪي – هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ازبڪستان}} بمقابلہ {{پرچم|ڪولمبيا}} (گروپ ڪي – ميڪسيڪو سٽي اسٽيڊيم)
18 جون، 2026: # 12:00 وڳي UTC−4 * چيڪ ريپبلڪ بمقابلہ ڏکڻ آفريڪا. * مرسڊيز بينز اسٽيڊيم، اٽلانٽا. # 18 جون، 2026 * 7:00 وڳي UTC-6 * ميڪسيڪو بمقابله ڏکڻ ڪوريا. * اسٽيڊيو اڪرون، زپوپان. # جون 24، 2026 # 7:00 پي ايم UTC-6 * چيڪ ريپبلڪ بمقابله ميڪسيڪو. * Estadio Azteca، ميڪسيڪو سٽي. # جون 24، 2026 * 7:00 پي ايم UTC-6 * ڏکڻ آفريڪا بمقابله ڏکڻ ڪوريا. اسٽيڊيو BBVA، گادالپ.
==ٽيمون==
"يونائيٽيڊ بڊ" جا عملدارن جو چوڻ آهي ته ٽنهي ميزبان ملڪن کي خودڪار داخلا ڏني ويندي.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> <small>31</small> آگسٽ <small>2022</small>ع تي، فيفا جو صدر گياني انفنٽينو تصديق ڪئي ته اتر آمريڪا جي فٽبال فيڊريشن، ڪنڪاڪئف (<small>CONCACAF</small>) جون ميمبر 6 ٽيمون ورلڊ ڪپ لاءِ قابليت حاصل ڪنديون، جن ۾ امريڪا، ڪينيڊا ۽ ميڪسيڪو خودڪار طور سان ميزبان طور قابليت حاصل ڪندا.<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> هن جي تصديق <small>14</small> فيبروري <small>2023</small>ع تي فيفا جي ڪونسل پاران ڪئي وئي.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |work=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref>
<small>67</small>هين فيفا ڪانگريس کان فوري طور تي، فيفا ڪائونسل [[بحرين]] جي شهر [[منامه|مناما]] ۾ هڪ اجلاس ۾ سلاٽ مختص ڪرڻ جي منظوري ڏني.<ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> ان ۾ هڪ پلي آف ٽورنامينٽ شامل هو جنهن ۾ ڇهه ٽيمون شامل هيون ته جيئن آخري ٻن فيفا ورلڊ ڪپ جڳهن جو فيصلو ڪري سگهن.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref>
پلي آف ۾ ڇهن ٽيمن ۾ يورپي فيڊريشن (<small>UEFA</small>) کان سواءِ هر ڪنفيڊريشن مان هڪ ٽيم شامل هئي ۽ ميزبان ملڪن جي ڪنڪاڪئف ڪنفيڊريشن (<small>CONCACAF</small>) مان هڪ اضافي ٽيم شامل هئي. ٽيمن مان ٻن کي عالمي درجه بندي جي بنياد تي ڌار ڪيو ويو ۽ انهن ٻن فيفا ورلڊ ڪپ برٿ لاءِ چئن غير سيڊڊ ٽيمن جي وچ ۾ ٻن ناڪ آئوٽ ميچن جي فاتحن سان کيڏيو. چار ميچن جو ٽورنامينٽ ميڪسيڪو ۾ کيڏيو ويو، جيڪو ميزبان ملڪن مان هڪ آهي<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref> ۽ ان کي فيفا ورلڊ ڪپ لاءِ ٽيسٽ ايونٽ طور پڻ استعمال ڪيو ويو. سلاٽ مختص ڪرڻ جي تصديق سان او ايف سي کي پهريون ڀيرو فائنل ٽورنامينٽ ۾ هڪ ضمانتي جاءِ ملي: سال <small>2026</small>ع فيفا ورلڊ ڪپ پهريون ٽورنامينٽ هوندو جنهن ۾ سڀني ڇهين ڪنفيڊريشنن کي گهٽ ۾ گهٽ هڪ ضمانتي جاءِ ملي هوندي ۽ <small>2010</small>ع جي ايڊيشن کان پوءِ پهريون ڀيرو جنهن ۾ سڀني ڪنفيڊريشنن وٽ هڪ ٽيم ورلڊ ڪپ فائنل لاءِ قابليت حاصل ڪئي آهي.<ref name="slot" />
<small>48</small> قابليت رکندڙ ٽيمن مان، <small>2022</small>-<small>2025</small>ع جي ايڊيشن ۾ پڻ نظر آيا، جن ۾ نمايان شامل آهن:
* [[ڪيپ ورڊي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ ۾ پنهنجون ڊيبيو ڪندا.<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
* [[قطر]] پهريون ڀيرو قابليت ذريعي ٽورنامينٽ ۾ پهتو، ڇاڪاڻ ته ان جو واحد پوئين ظهور <small>2022</small>ع ۾ ميزبان طور هو.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref>
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]] ۽ [[هيٽي]] <small>1974</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref>
* [[عراق]] <small>1986</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref>
* [[آسٽريا]]، [[ناروي]] ۽ [[اسڪاٽلينڊ]] آخري ڀيرو <small>1998</small>ع ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref>
* [[ترڪي]] <small>2002</small>ع ۾ ٽئين نمبر تي رهڻ کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047a70882b5-871b4ed13110-1000--kosovo-0-1-turkiye-highlights-turkiye-qualify-for-2026-world/ |title=Kosovo 0–1 Türkiye highlights: Türkiye qualify for 2026 World Cup finals after play-off win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]] <small>2006</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047bcf476d8-369543fe9786-1000--czechia-2-2-denmark-highlights-3-1-on-pens-czechia-book-202/ |title=Czechia 2–2 Denmark highlights (3–1 on pens): Czechia book 2026 World Cup spot with play-off final win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]]، [[پيراگوئي]] ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] (<small>2010</small>ع ورلڊ ڪپ جو ميزبان) سال <small>2010</small>ع ۾ آخري ڀيرو حصو وٺڻ کان پوءِ واپس آيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/south-africa-qualify |title=The Boys are back in town |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025 |date=October 14, 2025}}</ref> ڏکڻ آفريڪا <small>2002</small>ع کان پوءِ پنهنجي پهرين ڪامياب قابليت مهم حاصل ڪئي جڏهن ته نيوزيلينڊ قابليت حاصل ڪرڻ واري سڀ کان گهٽ درجه بندي واري ٽيم آهي، <small>85</small>هين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite news |last=Bailey |first=Michael |date=March 30, 2026 |title=The odds are stacked against New Zealand, the World Cup's lowest-ranked team. But they are chasing history |url=https://www.nytimes.com/athletic/7157317/2026/03/30/new-zealand-world-cup/ |access-date=April 9, 2026 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]]}}</ref>
* [[الجزائر|الجيريا]]، [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] ۽ [[آئيوري ڪوسٽ]] <small>2014</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو ڪواليفائي ڪيو. بوسنيا <small>2014</small>ع جي ورلڊ ڪپ کان پوءِ ڪنهن وڏي ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجو پهريون ڪامياب قابليت وارو عمل حاصل ڪيو.
* [[ڪولمبيا]]، [[مصر]]، [[پاناما]] ۽ [[سويڊن]] <small>2022</small>ع ۾ پوئين ٽورنامينٽ وڃائڻ کان پوءِ واپس آيا.
ان کان علاوه، چار ڀيرا چيمپيئن [[اٽلي]] يورپي پلي آف فائنل ۾ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] کان پينلٽيز تي شڪست کائڻ کان پوءِ ٻاهر نڪتو لڳاتار ٽن ورلڊ ڪپن کان محروم ٿيندڙ پهريون اڳوڻو چيمپيئن بڻجي ويو.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> سال <small>2018</small>ع ۽ <small>2022</small>ع وانگر, اٽلي واحد اڳوڻو چيمپيئن هو، جيڪا قابليت حاصل نه ڪري سگهيو. [[ڪوسٽا ريڪا]] <small>2010</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿيو. جڏهن ته [[ڪيمرون]]، [[ڊينمارڪ]]، [[پولينڊ]]، [[سربيا]] ۽ [[ويلز]] (جيڪي سڀ <small>2022</small>ع ۾ قابليت حاصل ڪئي) پڻ سال <small>2026</small>ع جي ٽورنامينٽ لاءِ قابليت حاصل نه ڪري سگهيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/teams-eliminated-on-the-road-to-fifa-world-cup-26 |title=Eliminated teams in FIFA World Cup 2026 qualifying |publisher=FIFA |date=March 26, 2025 |access-date=May 21, 2026}}</ref>
ٽيمون جيڪي قابليت حاصل ڪيون، علائقي جي لحاظ کان ترتيب ڏنل:
'''ايشيا فٽبال ڪنفيڊريشن''' (<small>AFC</small>):
* {{flag|Australia}}
* {{flag|Iran}}
* {{flag|Iraq}}
* {{flag|Japan}}
* {{flag|Jordan}}
* {{flag|Qatar}}
* {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
* [[سعودي عرب]]
* {{flag|Uzbekistan}} (پهرين ڀيرا)
'''آفريقي فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (CAF)
* {{flag|Algeria}}
* {{flag|Egypt}}
* {{flag|Tunisia}}
* {{flag|Morocco}}
* {{flag|Senegal}}
* {{flag|Ghana}}
* {{flag|Ivory Coast}}
* [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]] (<small>پهرين ڀيرا</small>)
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]]
* [[ڏکڻ آفريڪا]]
'''اتر ۽ وچ آمريڪا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>CONCACAF</small>)
* {{پرچم|ڪينيڊا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* [[ڪوراساؤ]] (<small>پهريون ڀيرو</small>)
* {{پرچم|ميڪسيڪو}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{پرچم|آمريڪا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{flag|Panama}}
* {{flag|Haiti}}
'''ڏکڻ آمريڪا ('''<small>CONMEBOL)</small>
* {{flag|Argentina}}
* {{flag|Brazil}}
* {{flag|Colombia}}
* {{flag|Ecuador}}
* {{flag|Paraguay}}
* {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]]
'''اوشيانا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>OFC</small>)
* {{flag|New Zealand}}
'''يورپ:''' (<small>UEFA</small>)
* {{flag|England}}
* {{flag|Austria}}
* {{flag|Belgium}}
* [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
* {{flag|Croatia}}
* {{flag|France}}
* {{flag|Netherlands}}
* {{flag|Norway}}
* {{flag|Germany}}
* {{flag|Scotland}}
* {{flag|Sweden}}
* {{flag|Switzerland}}
* {{flag|Spain}}
* {{flag|Turkey}}
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]]
===ڊرا (Draw)===
ڊرا 5 ڊسمبر 2025ع تي [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] ۾ ڪينيڊي سينٽر ۾ منعقد ٿيو. ڊرا جي تقريب فيفا پاران پهرين پيش ڪرڻ سان شروع ٿي. ڊرا جي تقريب جي شروعات فيفا پاران آمريڪا جي صدر ڊونلڊ ٽرمپ کي پهريون (۽ واحد) فيفا امن انعام پيش ڪرڻ سان ٿي.<ref name="Guardian-main">{{cite news |last1=Graham |first1=Bryan Armen |last2=Beaumont |first2=Peter |date=December 5, 2025 |title=Trump awarded inaugural Fifa peace prize at World Cup draw in Washington |url=https://www.theguardian.com/football/2025/dec/05/fifa-peace-prize-trump-world-cup-infantino |access-date=December 6, 2025 |work=The Guardian |location=London}}</ref> هڪ اهڙو انعام جنهن انساني حقن جي گروپن، تجزيه نگارن ۽ ٻين جي وچ ۾ جاچ ۽ تڪرار کي تيز ڪيو.<ref name="AJ-Analysis">{{cite news |last=Harb |first=Ali |date=December 6, 2025 |title=Infantino's 'Peace Prize' to Trump raises questions about FIFA's neutrality |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/12/6/infantinos-peace-prize-to-trump-raises-questions-about-fifas-neutrality |access-date=December 6, 2025 |work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Amnesty">{{cite web |title=Global: FIFA needs to act on human rights |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/12/global-fifa-needs-to-act-on-human-rights/ |website=Amnesty International |date=December 4, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref name="NewHumanitarian" />
48 ٽيمن کي 12 جي چئن برتنن (pots) ۾ ورهايو ويو. برتن 1 ۾ ٽي ميزبان ۽ نومبر 2025 جي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي مان مٿين نو ٽيمون شامل هيون. برتن 2، 3، ۽ 4 ۾ درجه بندي جي مطابق باقي ٽيمون شامل هيون. يو اي ايف اي (UEFA) پلي آف جا چار فاتح ۽ انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جا ٻه فاتح ڊرا جي وقت معلوم نه هئا ۽ ان ڪري خودڪار طريقي سان برتن 4 ۾ مختص ڪيا ويا. 12 گروپ بي ترتيب طور تي چار برتنن مان هر هڪ مان هڪ ٽيم چونڊي ٺاهيا ويا. فيفا جو "عام اصول، جڏهن به ممڪن هجي"، اهو هو ته ڪنهن به گروپ ۾ ساڳئي ڪنفيڊريشن مان هڪ کان وڌيڪ ٽيم نه هئي. هي اصول يو اي ايف اي کانسواءِ سڀني ڪنفيڊريشنن تي لاڳو هو؛ هر گروپ کي هڪ يا ٻه يو اي ايف اي ٽيمون ان ۾ شامل ڪرڻ جي ضرورت هئي.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref>
ٽنهي ميزبان ملڪن کي شيڊولنگ جي مقصدن لاءِ ٽن گروپن ۾ اڳ ۾ ئي مختص ڪيو ويو هو. ميڪسيڪو کي گروپ اي ۾ رکيو ويو هو ۽ ٽورنامينٽ جو افتتاحي ميچ 11 جون تي ايسٽاڊيو ازٽيڪا ۾ کيڏندا. ڪينيڊا ۽ آمريڪا کي گروپ بي ۽ ڊي ۾ ترتيب وار رکيو ويو هو. اهي ٽورنامينٽ جا ٽيون ۽ چوٿون ميچ ترتيب وار 12 جون تي کيڏندا.<ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref>
انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جي ٽنهي امڪاني فاتحن تي ڪنفيڊريشن جي پابندي لاڳو ڪئي وئي. فيفا اهو پڻ اعلان ڪيو ته، "مقابلي جي توازن کي يقيني بڻائڻ جي مفاد ۾"، سيمي فائنل (نڪ آئوٽ بريڪٽ جا پاسا) لاءِ ٻه الڳ الڳ رستا قائم ڪيا ويا. ان جي بنياد تي، رينڪنگ ۾ پهرين نمبر تي (اسپين) ۽ ٻئي نمبر تي (ارجنٽائن) ٽيمن کي بي ترتيب طور تي مخالف رستن ۾ گروپن ۾ ٺاهيو ويو، جيئن ٽئين نمبر تي (فرانس) ۽ چوٿين نمبر تي (انگلينڊ) ٽيمون هيون. تنهن ڪري، جيڪڏهن ٽيمن جا اهي جوڙا پنهنجا گروپ کٽي وڃن ٿا، ته اهي فائنل تائين نه ملندا، جڏهن ته چارئي سيمي فائنل تائين نه ملندا. ڊرا پوٽ 1 سان شروع ٿيو ۽ پوٽ 4 سان ختم ٿيو، هر ٽيم کي چونڊيو ويو ۽ پوءِ الفابيٽ جي لحاظ کان پهرين دستياب گروپ ۾ مختص ڪيو ويو. ميچ شيڊول جي مقصد لاءِ، پوٽ 1 ٽيمون خودڪار طريقي سان هر گروپ جي پوزيشن 1 ۾ ٺاهيا ويا. باقي پوٽس لاءِ، فيفا هڪ اڳواٽ مقرر ڪيل نمونو قائم ڪيو ته جيئن ٽيمن جي پوزيشن کي انهن جي پوٽ ۽ ان گروپ جي بنياد تي بيان ڪري سگهجي جنهن ۾ اهي ٺاهيا ويا هئا. 2026 فيفا ورلڊ ڪپ سيڊنگ.<ref name="NewHumanitarian">{{cite news |title=Asia's deadly rains, Haiti's election plan, and Trump's peace prize – Cheat sheet |url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2025/12/05/asia-deadly-rains-haiti-election-plan-trump-peace-prize-cheat-sheet |work=The New Humanitarian |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Smith |first=David |date=December 5, 2025 |title=Trump wins his peace prize from Fifa – any chance of a VAR review? |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/dec/05/trump-peace-prize-fifa-world-cup |access-date=December 9, 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref>
=== ٽيم بيس ڪيمپس ===
ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ کان اڳ ۽ دوران رهڻ ۽ تربيت ڏيڻ لاءِ 48 قومي اسڪواڊ پاران بيس ڪيمپس استعمال ڪيا ويندا.<ref name="Team Base camps">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations |title=FIFA shares potential World Cup 26 Team Base Camp locations|access-date=June 12, 2024 |website=fifa.com |date=June 12, 2024|archive-date=June 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240612215436/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |title=FIFA World Cup 26 expands Team Base Camp brochure: 26 new options added |publisher=FIFA |date=November 21, 2024 |access-date=January 15, 2025 |archive-date=November 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241121220113/https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026 |title=14 new Team Base Camp options added as road to 2026 continues |date=April 17, 2025 |website=inside.fifa.com|archive-date=April 17, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417180742/https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026|url-status=live}}</ref>
مقابلي جي جڳهن تي لاڳو ٿيندڙ نالي جي حقن جي اسپانسرز جي پابندي وانگر، ڪجهه تربيتي سهولتن جا نالا پڻ فيفا پاران تبديل ڪيا ويا.<ref>{{Cite news |date=May 26, 2026 |title=FIFA World Cup 2026™ Team Base Camp Training Sites footprint finalised |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/world-cup-2026-team-base-camps-tbc-48-nations-usa-mexico-canada |access-date=May 27, 2026 |work=[[FIFA]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Schirgi |first=Heimo |title=Team Base Camp brochure |url=https://fwc26teambasecamps.fifa.com |access-date=October 23, 2025 |website=FIFA}}</ref>
{|class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+ٽيم بيس ڪيمپس جي فهرست
|-
!ٽيم
!هوٽل
!ٽريننگ سائيٽ
|-
|'''[[الجزائر]]<ref name="FOX4">{{Cite web |last1=Jackson |first1=Malik |date=January 21, 2026 |title=Argentina, England, Netherlands, Algeria to base 2026 World Cup camps in Kansas City metro: Sources |url=https://fox4kc.com/sports/2026-world-cup/argentina-england-netherlands-to-base-2026-world-cup-camps-in-kansas-city-metro-sources/vMxgM5ajHGE |access-date=January 25, 2026 |website=Fox4 Kansas City |last2=Kuntz |first2=Harold |last3=Holt |first3=John|orig-date=January 20, 2026}}</ref>'''
| <small>دي اوريڊ، لارنس، [[ڪنساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>يونيورسٽي آف ڪنساس،<ref>{{Cite web |title=Rock Chalk Park |url=https://places.ku.edu/buildings/rock-chalk-park |access-date=January 25, 2026 |website=The University of Kansas}}</ref> لارنس، ڪنساس، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ارجنٽائن]]'''<ref name="KCStar">{{cite news |last1=Grathoff |first1=Pete |title=Here is when teams with a World Cup base camp in KC are expected to arrive |url=https://www.kansascity.com/sports/spt-columns-blogs/for-petes-sake/article315392606.html |access-date=April 17, 2026 |work=[[The Kansas City Star]] |date=April 13, 2026}}</ref>
| <small>اوريجن ڪنساس سٽي ريور فرنٽ، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>اسپورٽنگ ڪي سي ٽريننگ سينٽر، ڪنساس سٽي، [[ڪنساس]]</small>
|-
| '''[[آسٽريليا]]'''<ref name="AUS">{{Cite web |date=February 12, 2026 |title=The Oakland Roots/Soul Training Facility Has Been Selected by the Australian National Team to Be a Base Camp Training Site Ahead of the World Cup |url=https://www.oaklandrootssc.com/news/2026/02/12/the-oakland-roots-soul-training-facility-has-been-selected-by-the-australian-national-team-to-be-a-base-camp-training-site-ahead-of-the-world-cup/ |access-date=February 12, 2026 |website=[[Oakland Roots SC]] |publisher=SportsEngine, Inc. }}</ref>
| <small>ڪلئرمونٽ هوٽل ۽ اسپا، برڪلي، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>اوڪلينڊ روٽس/سول ٽريننگ سهولت، الميدا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[آسٽريا]]'''<ref name="AUT">{{Cite web |last=Flores |first=Pricila |date=February 4, 2026 |title=Austrian National Soccer Team Selected to Stay in Goleta, Practice at UCSB |url=https://www.noozhawk.com/austrian-national-soccer-team-selected-to-stay-in-goleta-practice-at-ucsb/ |access-date=February 4, 2026 |website=Noozhawk |orig-date=February 4, 2026}}</ref>
| <small>باڪارا ريسارٽ، گوليٽا، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>يو سي سانتا باربرا هارڊر اسٽيڊيم، سانتا باربرا، ڪيليفورنيا</small>
|-
|'''[[بيلجيم]]'''<ref name="BEL">{{Cite web |last=Vandewalle |first=Ludo |date=January 9, 2026 |title=De Rode Duivels hebben hun WK-droomlocatie in Seattle beet |trans-title= The Red Devils have secured their World Cup dream location in Seattle |url=https://www.nieuwsblad.be/sport/voetbal/de-rode-duivels-hebben-hun-wk-droomlocatie-in-seattle-beet/114300532.html |access-date=February 15, 2026 |website=Nieuwsblad |language=nl-BEL}}</ref>
| <small>حيات ريجنسي ڍنڍ، سيئٽل پورٽ، رينٽن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>سياٽل سائونڊرز ايف سي پرفارمنس سينٽر ۽ ڪلب هائوس، رينٽن، واشنگٽن</small>
|-
|'''[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]'''<ref name="BIH">{{Cite web |date=April 6, 2026 |title=Zmajevi ipak neće u St. Louis, idu na drugi kraj Amerike u kamp koji je želio Vels |trans-title=Dragons will not be in St. Louis, they go to the other side of America to the camp that Wales wanted |url=https://reprezentacija.ba/507974-zmajevi-ipak-nece-u-st-louis-idu-na-drugi-kraj-amerike-u-kamp-koji-je-zelio-vels |access-date=April 6, 2026 |website=reprezentacija.ba |language=bs |trans-quote=The Dragons are expected to stay at the RSL Training Centre camp there, which is normally used by the US national team.}}</ref>
| <small>ايشر ايڊمز، آٽوگراف ڪليڪشن، سالٽ لِيڪ سٽي، [[يوٽاہ|يوٽاه]]</small>
| ريئل سالٽ لِيڪ اسٽيڊيم، سينڊي، يوٽاه، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[برازيل]]'''<ref name="BRA">{{Cite web |last=Arnold |first=Christian |date=January 14, 2026 |title=Brazilian national team to train at Red Bull NY's brand new facility during 2026 World Cup |url=https://nypost.com/2026/01/14/sports/brazilian-national-team-to-train-at-red-bulls-facility-during-world-cup/ |access-date=January 19, 2026 |website=New York Post }}</ref>
| <small>دي رِج هوٽل، باسڪنگ رِج، [[نيو جرسي]]</small>
| ڪولمبيا پارڪ، موريس ٽائون، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڪينيڊا]]'''<ref name="SBJ">{{Cite web |date=December 17, 2025 |title=New Zealand looking at various options for World Cup base camp |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2025/12/17/new-zealand-looking-at-various-options-for-world-cup-base-camp/ |access-date=February 14, 2026 |website=Sports Business Journal }}</ref>
| <small>دي ويسٽن بيشور، وينڪوور، [[برٽش ڪولمبيا|برٽش]]</small> [[برٽش ڪولمبيا|<small>ڪولمبيا</small>]]
| <small>نيشنل ساڪر ڊولپمينٽ سينٽر، رينڪوور، برٽش ڪولمبيا، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[ڪيپ ورڊي]]'''
| گرينڊ حيات هوٽل، ٽمپا بي، ٽمپا، [[فلوريڊا]]
| <small>واٽرز اسپورٽس ڪمپليڪس، ٽمپا، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ڪولمبيا]]'''<ref name="COL">{{Cite web |last=Mitchell |first=Ryan |date=January 27, 2026 |title=It is not the United States! The Colombian national team knows its official venue for the 2026 World Cup |url=https://www.marca.com/en/world-cup/2026/01/27/6978af6f268e3ebd148b45cd.html |access-date=January 27, 2026 |website=Marca }}</ref>
| <small>گرينڊ فيسٽا آمريڪانا ڪنٽري ڪلب، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| جليسڪو اڪيڊميا اٽلس ايف سي، [[زاپوپان]]، جليسڪو،
|-
|'''[[ڪروشيا]]'''<ref name="CRO">{{Cite web |last=Thrasher |first=Tyler |date=January 17, 2026 |title=Croatia national soccer team to base FIFA World Cup training in Alexandria |url=https://www.fox5dc.com/news/croatia-national-soccer-team-base-world-cup-training-alexandria-virginia |access-date=January 17, 2026 |website=Fox5 DC }}</ref>
| <small>هوٽل ائ کئ ائ اليگزينڊرريا، [[ورجينيا]]</small>
| <small>ايپيسڪوپل هاءِ اسڪول، اليگزينڊرريا، ورجينيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ڪيوريسو]]<ref name="CUR">{{Cite web |last=Evertsz |first=Pa E. |date=January 17, 2026 |title=Curaçao sets Boca Raton as 2026 World Cup base camp, FAU to host training |url=https://www.deporteawe.com/2026/01/17/futbol/curacao-sets-boca-raton-as-2026-world-cup-base-camp-fau-to-host-training/ |access-date=January 17, 2026 |website=Deporte Awe }}</ref>'''
| <small>بوڪا ريٽن ميريٽ بوڪا سينٽر، بوڪا ريٽن، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>فلوريڊا اٽلانٽڪ يونيورسٽي، بوڪا ريٽن، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[چيڪ جمهوريا]]<ref name="DFW">{{Cite web |last=Carrick |first=Buzz |date=March 3, 2026 |title=Toyota Stadium and Texas Health Mansfield Stadium selected as World Cup training sites |url=https://3rddegree.net/toyota-stadium-and-texas-health-mansfield-stadium-selected-as-world-cup-training-sites |website=3rdDegree }}</ref>'''
| <small>هيلٽن گارڊن ان ڊلاس-آرلنگٽن سائوٿ، آرلنگٽن، ٽيڪساس</small>
| مينسفيلڊ ملٽي پرپز اسٽيڊيم، مينسفيلڊ، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[عوامي جمهوريا ڪانگو|ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو]] <ref name="COD">{{Cite web |url=https://www.chron.com/sports/article/congo-houston-world-cup-22194456.php |title=DR Congo chooses Houston for 2026 World Cup base camp |first=Michael |last=Shapiro |date=April 8, 2026 |website=Chron}}</ref>
| <small>اومني هوسٽن هوٽل، [[ھوسٽن|هوسٽن]]، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| هوسٽن اسپورٽس پارڪ، هوسٽن، ٽيڪساس
|-
|'''[[ايڪواڊور]]'''<ref name="ECU">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=La seleccion ecuatoriana de futbol tendra en Columbus su sede de entrenamiento durante la copa del mundo |url=https://www.fef.ec/la-seleccion-ecuatoriana-de-futbol-tendra-en-columbus-su-sede-de-entrenamiento-durante-la-copa-del-mundo/ |access-date=February 6, 2026 |language=Es}}</ref>
| <small>لي ميريڊين ڪولمبس، دي جوزف، [[ڪولمبس، اوهايو|ڪولمبس]]، [[اوهايو]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| ڪولمبس ڪرو پرفارمنس سينٽر، ڪولمبس، اوهائيو
|-
|'''[[مصر]]'''<ref name="EGY">{{Cite web |url=https://www.krem.com/article/sports/soccer/world-cup/spokane-city-council-spokane-world-cup-team-base-egypt-mo-salah/293-214cd175-62e3-4887-af3a-f0834fc0b93d |title=Spokane City Council Agenda shows Spokane named as World Cup Team Base for Egypt |first=Vinny |last=Saglimbeni |date=April 20, 2026 |website=KREM2 Spokane}}</ref>
| <small>ناردرن ڪوسٽ ريزارٽ ۽ ڪيسينو، ايئر وي هائٽس، واشنگٽن</small>
| گونزاگا يونيورسٽي، اسپوڪن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[انگلينڊ]]'''<ref name="FOX4" />
| <small>دي ان ايٽ ميڊو بروڪ، پريئري وليج، [[ڪنساس]]</small>
| سوپ ساڪر وليج، ڪينسا سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[فرانس]]'''<ref name="FRA">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=Coupe du Monde 2026: Didier Deschamps à la recherche du camp de base ! (INSIDE) |url=https://www.youtube.com/watch?v=a8q526AN4iw |access-date=January 12, 2026 |website=YouTube |language=Fr}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[بوسٽن]]، [[مئساچوسٽس|ميساچوسٽس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>بينٽلي يونيورسٽي، والٿم، ميساچوسٽس</small>
|-
|'''[[جرمني]]'''<ref name="GER">{{Cite web |last=Silverman |first=Alex |date=January 9, 2026 |title=Wake Forest to serve as Germany's World Cup base camp training site in U.S. |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2026/01/09/wake-forest-to-serve-as-germanys-world-cup-base-camp-training-site/ |access-date=January 19, 2026 |website=SBJ }}</ref>
| <small>گريلن، ونسٽن-ساليم، [[اتر ڪيرولينا|اتر]]</small> [[اتر ڪيرولينا|<small>ڪيرولينا</small>]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>ويڪ فارسٽ يونيورسٽي، ونسٽن-سيلم، اتر ڪيرولائنا</small>
|-
|'''[[گھانا]]'''<ref name="GHA">{{Cite web |last=Goulston |first=Robert |date=February 19, 2026 |title=Will the Boston area host many World Cup soccer teams in 2026? |url=https://www.nbcboston.com/news/local/boston-world-cup-host-city/3902670/ |access-date=February 20, 2026 |website=NBC10 Boston |quote=Ghana picked Bryant University in Rhode Island}}</ref>
| <small>پروويڊنس بلٽمور، پروويڊنس، [[روڊز آئیلینڊ|روڊ آئيلينڊز]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| برائنٽ يونيورسٽي، سمٿ فيلڊ، روڊ آئيلينڊز
|-
|'''[[هيٽي]]'''<ref name="HAI">{{Cite web |author=Caleb Jephte Pierre |date=March 19, 2026 |title=La FHF aurait choisi Atlantic City comme camp de base pour la Coupe du Monde 2026, si l'on en croit les révélations de Sébastien Migné dans l'After ce jeudi matin !|trans-title= The FHF has chosen Atlantic City as its base camp for the 2026 World Cup, according to revelations from Sébastien Migné in this morning's After! |url=https://x.com/Caleb_Jephte/status/2034691656671265146 |access-date=April 21, 2026 |website=X |language=fr}}</ref>
| <small>شيراٽن ائٽلانٽڪ سٽي ڪنوينشن سينٽر هوٽل، ائٽلانٽڪ سٽي، نيوجرسي</small>
| <small>اسٽاڪٽن يونيورسٽي، گيلو وي ٽائون شپ، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ايران]]'''<ref name="IRN">{{Cite web |date=May 23, 2026 |title=Iran to base World Cup camp in Mexico after switch from Arizona |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/iran-base-world-cup-camp-mexico-after-switch-arizona-2026-05-23/ |access-date=May 23, 2026 |website=[[Reuters]] }}</ref>
| <small>تيجوانا ميريٽ هوٽل، تيجوانا، باجا ڪيليفورنيا</small>
| <small>تيجوانا ٽريننگ سينٽر، تجوانا، باجاڪيليفورنيا،[[ميڪسيڪو]]</small>
|-
|'''[[عراق]]'''<ref name="NBC">{{Cite web |last=Benatar |first=Orri |date=May 12, 2026 |title=World Cup base camps: Where all 48 teams will train during the tournament |url=https://www.nbc4i.com/sports/world-cup-2026/world-cup-base-camps-where-all-48-teams-will-train-during-the-tournament/#// |access-date=May 12, 2026 |website=NBC4i}}</ref>
| <small>گرين بريئر ريسارٽ، وائيٽ سلفر اسپرنگس، [[ويسٽ ورجينيا]]</small>[[ويسٽ ورجينيا|،]] [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>دي گرين بريئر اسپورٽس پرفارمنس سينٽر، وائيٽ سلفر سپرنگز، ويسٽ ورجينا</small>
|-
|'''[[آئيوري ڪوسٽ]]'''<ref name="PHI">{{Cite web |date=February 17, 2026 |title='Les Éléphants' to Call Philadelphia Union's Stadium Its Home During the Tournament |url=https://www.philadelphiaunion.com/news/cote-d-ivoire-selects-philadelphia-union-stadium-team-base-camp-for-fifa-world-cup-2026|access-date=February 17, 2026 |website=Philadelphia Union }}</ref>
| هوٽل ڊو پونٽ، ولمنگٽن، [[ڊيلاويئر]]
| فلاڊيلفيا يونين اسٽيڊيم، چيسٽر، [[پينسلوانيا|پنسلوانيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[جاپان]]'''<ref name="WTVF">{{Cite web |last=Broderick |first=Kelly |date=January 18, 2026 |title=Japan's national football team will be using Nashville as a home base for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.newschannel5.com/news/japans-national-football-team-will-be-using-nashville-as-a-home-base-for-the-2026-fifa-world-cup |access-date=January 19, 2026 |website=WTVF }}</ref>
| ٽي بي اي، [[نئشويل|نيشويل]]، [[ٽينيسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>نيشويل ايس سي ٽريننگ سينٽر، نيشويل، ٽينيسي</small>
|-
|'''[[اردن]]'''<ref name="JOR">{{Cite web |date=February 20, 2026 |title=اتحاد كرة القدم ينظم دورة رباعية دولية بمشاركة النشامى.. ويكشف خطة إعداد المونديال |trans-title=The Football Association is organizing a four-team international tournament with the participation of the Jordanian national team, and has revealed its World Cup preparation plan |url=https://jfa.com.jo/news.php?id=31033&title=%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85-%D9%8A%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%89..-%D9%88%D9%8A%D9%83%D8%B4%D9%81-%D8%AE%D8%B7%D8%A9-%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84 |access-date=February 20, 2026 |website=Jordanian Football Association |language=ar |trans-quote=will settle in its official camp during the World Cup in the American city of Portland.}}</ref>
| دي نائنز هوٽل، پورٽلينڊ، اوريگون
| يونيورسٽي آف پورٽلينڊ، [[اوريگون]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ميڪسيڪو]]'''
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊيمينٽو آن سائيٽ رهائش، ميڪسيڪو سٽي</small>
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊي مينٽو، [[ميڪسيڪو سٽي|ميڪسيڪو]]</small> [[ميڪسيڪو سٽي|سٽي،]] [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[مراڪش]]'''<ref name="MAR">{{cite web |last1=Crafton |first1=Adam |title=Morocco, Haiti become fourth World Cup teams to choose New Jersey as base camp |url=https://www.nytimes.com/athletic/7253613/2026/05/05/new-jersey-world-cup-base-morocco-haiti-brazil-senegal/ |website=nytimes.com/athletic |publisher=[[The Athletic]] |date=May 5, 2026}}</ref>
| <small>سمرسيٽ هلز هوٽل، ٽيپسٽري ڪليڪشن وايا هيلٽن، وارن، [[نيو جرسي]]</small>
| پنگري اسڪول، باسڪنگ رج، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[نيدرلينڊز]]'''<ref name="KCBJ">{{cite news |last1=Friestad |first1=Thomas |title=Netherlands chooses Cascade Hotel near Plaza as World Cup base |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2026/04/08/netherlands-cascade-hotel-plaza-2026-world-cup.html |access-date=April 17, 2026 |work=Kansas City Business Journal |date=April 8, 2026}}</ref>
| ڪيسڪيڊ هوٽل، ڪنساس سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>ڪنساس سٽي تربيتي سهولت، ريور سائڊ، مسوري</small>
|-
|[[نيوزيلينڊ|'''نيوزي لينڊ''']]<ref name="NZL">{{Cite web |date=March 2, 2026 |title=All Whites secure FIFA World Cup base in San Diego, the scene of Team New Zealand's first America's Cup win |url=https://www.stuff.co.nz/sport/360938985/all-whites-secure-fifa-world-cup-base-san-diego-scene-team-new-zealands-first-americas-cup-win|access-date=March 2, 2026 |website=Stuff }}</ref>
| حيات ريجنسي لا جولا، ايونٽائن، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
| <small>ٽوريرو اسٽيڊيم، [[سان ڊياگو|سين ڊياگو]]، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ناروي]]'''<ref name="NOR">{{Cite web |last=Austerheim |first=Daniel |date=January 24, 2026 |title=Bekreftet: Dette blir Norges basecamp under VM |url=https://www.nettavisen.no/sport/bekreftet-dette-blir-norges-basecamp-under-vm/s/5-95-2842904 |access-date=January 24, 2026 |website=Nettavisen Sport |language=no|trans-quote=Greensboro, North Carolina, will be Norway's home base ahead of and between the group matches in Norway's first men's World Cup finals in 28 years. The NFF does not specify which hotel they will stay in, but there is only one option in FIFA's catalog for Greensboro. It's called Grandover Resort, and is described as a premium resort with access to golf courses and a spa, among other things.}}</ref>
| گرانڊ اوور ريسارٽ ۽ اسپا، گرينزبورو، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>يونيورسٽي آف نارٿ ڪيرولينا، گرينزبورو، اتر ڪيرولينا</small>
|-
|'''[[پاناما]]'''<ref name="PAN">{{Cite web |last=Stevens |first=Paul |date=February 12, 2026 |title=Ontario Base Camp Confirmed for Panama's Men's National Soccer Team at FIFA World Cup |url=https://www.sportstravelmagazine.com/ontario-base-camp-confirmed-for-panamas-mens-national-soccer-team-at-fifa-world-cup/ |access-date=February 13, 2026 |website=Sports Travel Magazine }}</ref>
| <small>نوٽواساگا ان ريسارٽ ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو ٽڪمسٿ، [[اونٽاريو]]</small>
| <small>نوٽواساگا ٽريننگ سائيٽ، نيو ٽڪمسٿ، اونٽاريو، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[پيراگوئي]]'''<ref name="PAR">{{Cite web |date=February 11, 2026 |title=La selección paraguaya ultima detalles logísticos para su estreno mundialista |trans-title=The Paraguayan national team is finalizing logistical details for its World Cup debut |url=https://www.abc.com.py/deportes/futbol/seleccion-paraguaya/2026/02/11/la-seleccion-paraguaya-ultima-detalles-logisticos-para-su-estreno-mundialista/ |access-date=February 15, 2026 |website=ABC Paraguay |language=es |trans-quote=...we've already received confirmation that they'll grant us our first choice. We're considering San José, which is near Santa Clara, close to Levi's Stadium, where we'll play our two matches on the second and third matchdays.}}</ref>
| هيلٽن سان جوز، سين جوز، ڪيليفورنيا پاران سائنيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| اسپارٽن فٽبال ڪمپليڪس، [[سان هوز|سين جوز،]] [[ڪيليفورنيا]]
|-
|[[پورچوگال|'''پرتگال''']]<ref name="PBP">{{Cite web |date=March 5, 2026 |title=World Cup: Cristiano Ronaldo, Portugal to train in Palm Beach Gardens |url=https://www.palmbeachpost.com/story/sports/2026/03/05/world-cup-2026-cristiano-ronaldo-portugal/88988300007/ |access-date=March 12, 2026 |website=Palm Beach Post }}</ref>
| فور سيزنز هوٽل پام بيچ، پام بيچ، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>گارڊنز نارٿ ڪائونٽي ڊسٽرڪٽ پارڪ، پام بيچ گارڊنز، فلوريڊا</small>
|-
|'''[[قطر]]'''<ref name="QAT">{{Cite web |date=January 30, 2026 |title=Lopetegui inspects Qatar's World Cup base in California |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/30/01/2026/lopetegui-inspects-qatars-world-cup-base-in-california |access-date=February 1, 2026 |website=[[The Peninsula (newspaper)|The Peninsula]] }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ بائي ميريٽ سانتا باربرا گوليٽا، گوليٽا، ڪيليفورنيا</small>
| <small>ويسٽ مونٽ ڪاليج، سانتا باربرا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
| '''[[سعودي عرب]]'''<ref name="KSA">{{Cite news |date=February 5, 2026 |title=Saudi National Team Selects Austin as Main Camp Base for World Cup 2026 |url=https://english.aawsat.com/sports/5237596-saudi-national-team-selects-austin-main-camp-base-world-cup-2026 |access-date=February 5, 2026 |work=[[Asharq Al-Awsat]]}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[آسٽن]]، [[ٽيڪساس]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>آسٽن FC اسٽيڊيم، آسٽن، ٽيڪساس</small>
|-
| '''[[اسڪاٽلينڊ]]'''<ref name="SCO">{{Cite news |last=Atkinson |first=Mark |date=February 12, 2026 |title=Harvey Barnes snubs Scotland as Steve Clarke confirms World Cup base – but issue with FIFA hotel |url=https://www.scotsman.com/sport/football/international/harvey-barnes-snubs-scotland-as-steve-clarke-confirms-world-cup-base-but-issue-with-fifa-hotel-5596708 |access-date=February 12, 2026 |website=[[The Scotsman]]}}</ref>
| <small>رينيسنس شارلوٽ سائوٿ پارڪ هوٽل، [[شارلوٽ]]، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>شارلوٽ ايف سي ٽريننگ سينٽر، شارلوٽ، اتر ڪيرولينا</small>
|-
| '''[[سينيگال]]'''<ref name="SEN">{{Cite news |last=Carino |first=Jerry |date=March 5, 2026 |title=Rutgers chosen as 'base camp' by FIFA World Cup qualifier |url=https://www.app.com/story/sports/college/rutgers/2026/03/05/rutgers-chosen-as-base-camp-by-fifa-world-cup-qualifier-senegal/87601196007/ |access-date=March 6, 2026 |website=[[Asbury Park Press]]}}</ref>
| <small>هيلڊرچ هوٽل ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو برنسوڪ، نيو جرسي</small>
| رٽگرز يونيورسٽي، پسڪٽا وي، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڏکڻ آفريڪا]]<ref name="MEX">{{Cite web |last=Beltrán |first=Jesús F. |date=February 10, 2026 |title=Gabriela Cuevas anuncia qué selecciones se concentrarán en México para el Mundial 2026 |trans-title=Gabriela Cuevas announces which teams will train in Mexico for the 2026 World Cup |url=https://www.infobae.com/mexico/deportes/2026/02/10/gabriela-cuevas-anuncia-que-selecciones-se-concentraran-en-mexico-para-el-mundial-2026/ |access-date=February 13, 2026 |website=infobae |language=es |trans-quote=El Tri will hold its training camp at the Mexican Football Federation's High Performance Center, located in the Tlalpan borough.}}</ref>'''
| <small>ڪيمينو ريئل پاچوڪا، پاچوڪا، هائيڊلگو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>سين اگسٽن ٽيليڪسياڪا، هائيڊلگو، ميڪسيڪو</small>
|-
|'''[[ڏکڻ ڪوريا]]'''
| <small>دي ويسٽن گواڊالاجارا، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| چيواس ورڊ ويل، [[زاپوپان]]، جليسڪو
|-
|'''[[اسپين]]'''<ref name="CFTP">{{Cite web |last=MacCoon |first=Patrick |date=January 13, 2026 |title=Spain reportedly chooses Chattanooga as headquarters for first two rounds of 2026 FIFA World Cup |url=https://www.timesfreepress.com/news/2026/jan/13/spain-reportedly-chooses-chattanooga-as/ |access-date=January 19, 2026 |website=Chattanooga Times Free Press }}</ref>
| <small>دي ريڊ هائوس هوٽل، چٽانوگا، [[ٽينيسي]]</small>
| <small>بيلر اسڪول، چٽانوگا، ٽينيسي، آمريڪا</small>
|-
|'''[[سويڊن]]'''
| <small>دي ويسٽن ڊلاس اسٽون بريئر گولف ريسارٽ ۽ اسپا، فريسڪو، ٽيڪساس</small>
| <small>ايف سي ڊلاس اسٽيڊيم، فريسڪو، [[ٽيڪساس]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[سوئيزرلينڊ|سوئٽزرلينڊ]]<ref name="SUI">{{Cite web |date=January 15, 2026 |title=The Swiss national team will be staying in this luxury hotel during the World Cup |url=https://www.bluewin.ch/en/sport/football/the-national-team-stays-in-this-luxury-hotel-during-the-world-cup-3051319.html |access-date=January 15, 2026 |website=blue News }}</ref>
| <small>فيئرمونٽ گرينڊ ڊيل مار، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا</small>
| سين ڊياگو يهودي اڪيڊمي، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
|-
|[[تيونس]]<ref name="MEX" />
| <small>انٽرڪنٽينينٽل پريزيڊنٽ مونٽيرئ ۽ سان پيڊرو گارزا گارسيا، نيوو ليون</small>
| ريادوس ٽريننگ سينٽر، سينٽياگو، نيوو ليون، [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[ترڪي]]'''<ref name="TUR">{{Cite web |last=Sarigul |first=Emre |date=April 4, 2026 |title=Turkish National Team Confirms 2026 World Cup Camp in Arizona: Logistics and Ticket Fever Take Center Stage |url=https://turkish-football.com/turkish-national-team-confirms-2026-world-cup-camp-in-arizona-logistics-and-ticket-fever-take-center-stage/ |access-date=April 14, 2026 |website=Turkish Football }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ ميسا، رگلي ويل ويسٽ، [[ايريزونا]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| ايريزونا ايٿليٽڪ گرائونڊز، [[ميسا، ايريزونا|ميسا]]، [[ايريزونا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|'''آمريڪا''']]<ref name="UCI">{{Cite web |last=Tenorio |first=Paul |date=November 19, 2025 |title=USMNT's 2026 slate takes shape: World Cup sendoff in Chicago, March friendlies booked |url=https://www.nytimes.com/athletic/6820796/2025/11/19/usmnt-2026-schedule-world-cup/ |access-date=November 19, 2025 |website=The Athletic }}</ref>
| <small>ميريٽ ارون اسپيڪٽرم، ارون</small>، <small>[[ڪيليفورنيا]]</small>
| اورينج ڪائونٽي گريٽ پارڪ، ارون، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[يوراگوائي|'''يوراگوئي''']]<ref name="URU">{{Cite web |author=Selección Uruguaya |date=January 14, 2026 |title=FIFA confirmó nuestra base operativa en la Copa Mundial: Playa del Carmen |url=https://x.com/Uruguay/status/2011544677359763967/ |access-date=January 14, 2026 |website=X |language=es-URU}}</ref>
| <small>ماياڪوبا، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>ماياڪوبا ٽريننگ سينٽر، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو</small>
|-
|'''[[ازبڪستان]]''' <ref name="UZB">{{Cite web |last=Razzakov |first=Shuhrat |date=March 3, 2026 |title=Uzbekistan is preparing for major challenges at the World Cup from Atlanta |url=https://zamin.uz/en/sport/193208-uzbekistan-is-preparing-for-major-challenges-at-the-world-cup-from-atlanta.html |access-date=March 3, 2026 |website=Zamin |language=en-UZB}}</ref>
| <small>ميريٽ اٽلانٽا بڪ هيڊ، [[ائٽلانٽا|اٽلانٽا]]، جارجيا</small>
| <small>اٽلانٽا يونائيٽيڊ ٽريننگ سينٽر، ماريٽا، جارجيا</small>
|-
|}
=== اسڪواڊ ===
ڏسو: [[2026 فيفا ورلڊ ڪپ اسڪواڊ]]
ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجي آخري اسڪواڊ جمع ڪرائڻ کان اڳ، ٽيمن ٽورنامينٽ کان هڪ مهينو اڳ 35 کان 55 رانديگرن جي هڪ عارضي اسڪواڊ جو نالو ڏنو. ٽيمن کي 2 جون تائين پنهنجي آخري اسڪواڊ جو نالو ڏيڻ جي ضرورت هئي. جيڪڏهن ڪو رانديگر زخمي يا سخت بيمار ٿي پوي ٿو ته جيئن ٽورنامينٽ ۾ شرڪت کي روڪي سگهجي، ته ان کي ٽيم جي پهرين ميچ کان 24 ڪلاڪ اڳ تائين عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي رانديگر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو. جڏهن ته، ٽورنامينٽ دوران ڪنهن به وقت زخمي يا بيمار گول ڪيپر کي عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي گول ڪيپر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date |title=When are World Cup squads named, and how many players will feature? |publisher=[[FIFA]] |date=May 6, 2026 |access-date=May 7, 2026}}</ref>
==گروپ مرحلو==
[[File:2026 world cup.svg|thumb|فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع ۾ حصو وٺندڙ ملڪن جا نتيجا
{{div col|colwidth=8em|content=
{{Legend|#2B42A3|Champion}}{{Legend|#34C0BE|Runner-up}}{{Legend|#269C5A|Third place}}{{Legend|#81C846|Fourth place}}{{Legend|#E4E454|Quarterfinals}}{{Legend|#FF6600|Round of 16}}{{Legend|#B94954|Round of 32}}{{Legend|#8E62A6|Group stage}} }}]]
رائونڊ رابن گروپ اسٽيج 11 جون کان 27 جون 2026 تائين، چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن (A کان L) ۾ کيڏيو ويو، هر هڪ ٽيم کي کٽڻ تي ٽي پوائنٽ، ڊرا تي هڪ پوائنٽ ۽ هار تي ڪوبه پوائنٽ آف نه ملندو. گروپ راند جي اختتام کان پوءِ، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون، اٺ بهترين ٽئين پوزيشن واري ٽيمن سان گڏ، ناڪ آئوٽ اسٽيج ڏانهن وڌيون.
گروپ اسٽيج جي درجه بندي لاءِ ٽائي بريڪنگ معيار هر گروپ ۾ ٽيمن جي درجه بندي سڀني گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل پوائنٽن جي ذريعي طئي ڪئي ويندي آهي. جيڪڏهن ٻه يا وڌيڪ ٽيمون پوائنٽن تي برابر آهن، ته درجه بندي کي طئي ڪرڻ لاءِ هيٺ ڏنل معيار استعمال ڪيا ويندا آهن: لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل گھڻا پوائنٽ؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول فرق؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ جيڪڏهن، معيار الف کان سي تائين لاڳو ڪرڻ کان پوءِ، ٽيمن جي اڃا تائين برابر درجه بندي آهي، ته معيار الف کان سي تائين خاص طور تي انهن ٽيمن جي وچ ۾ ميچن تي ٻيهر لاڳو ڪيا ويندا آهن جيڪي اڃا تائين سطح تي آهن ته جيئن انهن جي آخري درجه بندي جو تعين ڪري سگهجي. [اپر-الفا 1] جيڪڏهن هي طريقو فيصلو نه ٿو ڪري، معيار d کان h لاڳو ٿئي ٿو. * سڀني گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول جو فرق؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ ٽيم جي رويي ("فيئر پلي") اسڪور (هڪ رانديگر يا ٽيم ڪوچ / آفيشل تي هڪ ميچ ۾ صرف هڪ ڪٽوتي لاڳو ڪري سگهجي ٿي): پيلو ڪارڊ: -1 پوائنٽ؛ اڻ سڌي طرح ڳاڙهو ڪارڊ (ٻيو پيلو ڪارڊ): -3 پوائنٽ؛ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -4 پوائنٽ؛ پيلو ڪارڊ ۽ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -5 پوائنٽ؛ تازو فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن؛ ترقي سان پراڻي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن جيستائين ٽيمن کي الڳ نه ڪري سگهجي.
[[round-robin tournament|round-robin]] group stage was played in twelve groups (A to L) of four teams each, from June 11 to 27, 2026.<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=December 10, 2025 |website=FIFA}}</ref> Teams were awarded three points for a win, one for a draw, and none for a loss. Following the conclusion of group play, the top two teams of each group, along with the [[#Ranking of third-place teams|eight best third-place teams]], advanced to the [[#Knockout stage|knockout stage]].
''All times are local.''
{| class="wikitable mw-collapsible"
|+ {{nowrap|{{Anchor|Tiebreakers}} Tie-breaking criteria for group stage ranking}}
|-
|The ranking of teams in each group is determined by the points obtained in all group matches. If two or more teams are equal on points, the following criteria are used to determine the ranking:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref>
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha
| Most points obtained in the group matches played between the teams concerned;
| Superior goal difference in the group matches played between the teams concerned;
| Most goals scored in the group matches played between the teams concerned;
}}
If, after having applied criteria a to c, teams still have an equal ranking, criteria a to c are reapplied exclusively to the matches between the teams who are still level to determine their final rankings.{{efn-ua|When there are two or more teams tied on points, criteria a to c are applied. After these criteria are applied, they may define the position of some of the teams involved, but not all of them. For example, if there is a three-way tie on points, the application of the first three criteria may only break the tie for one of the teams, leaving the other two teams still tied. In this case, the tiebreaking procedure is resumed, from the beginning, for those teams that are still tied.}} If this procedure does not lead to a decision, criteria d to h apply.
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4
| Superior goal difference in all group matches;
| Most goals scored in all group matches;
| Highest team conduct ("fair play") score in all group matches (only one deduction can be applied to a player or team coach/official in a single match): {{unordered list
| Yellow card: −1 point;
| Indirect red card (second yellow card): −3 points;
| Direct red card: −4 points;
| Yellow card and direct red card: −5 points;
}}
| Better position in the most recent [[FIFA Men's World Ranking]];
| Better position in progressively older FIFA Men's World Rankings until teams can be separated.
}}
|}
===گروپ A===
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}}2-1 {{پرچم|ميڪسيڪو}}
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{پرچم |چيڪ جمهوريا}} 1-2 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}} 1-1 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 1-0 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 3-0 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}} 1-0 {{flag|RSA}}
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|ميڪسيڪو}}
|3
|3
|0
|0
|9
|6
|0
|6+
|-
|2
|{{flag|RSA}}
|3
|1
|1
|1
|4
|2
|3
|1-
|-
|3
|{{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
|3
|1
|0
|2
|3
|2
|3
|1-
|-
|4
|{{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
|3
|0
|1
|2
|6
|4-
|}
* پهريان 3 ملڪ اڳ مرحلي لا ڪواليفائي ڪيا. ذريعو: فيفا
===گروپ B===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{flag|Switzerland}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|3
|4+
|-
|2
|{{flag|Canada}}
|3
|1
|1
|1
|4
|8
|3
|5+
|-
|3
|[[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
|3
|1
|1
|1
|4
|5
|6
|1-
|-
|4
|{{پرچم|قطر}}
|3
|0
|1
|2
|1
|2
|10
|8-
|}
* ذريعو: فيفا
* نوٽ: هيڊ ٽو هيڊ نتيجي تي برابر (ڪينيڊا 1-1 بوسنيا ۽ هرزيگووينا). مجموعي گول فرق کي ٽائي بريڪر طور استعمال ڪيو ويو ۽ سوئزرلينڊ ۽ ڪينيڊا اڳ جي مرحلي لاء ڪواليفائي ڪيا.
# 12 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-1 {{flag|Canada}}
# 13 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-1 {{پرچم|قطر}}
# 18 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-4 {{flag|Switzerland}}
# 18 جون، 2026ع، {{flag|Canada}} 0-6 {{پرچم|قطر}}
# 24 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-2 {{flag|Canada}}
# 24 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 3-1 {{پرچم|قطر}}
===گروپ C===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|برازيل}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|1
|6+
|-
|2
|{{پرچم|مراڪش}}
|3
|2
|1
|0
|7
|6
|3
|3+
|-
|3
|{{flag|Scotland}}
|3
|1
|0
|2
|3
|1
|4
|3-
|-
|4
|{{flag|Haiti}}
|3
|0
|0
|3
|0
|2
|8
|6-
|}
Source: FIFA
Notes:
Tied on head-to-head result (Brazil 1–1 Morocco). Overall goal difference was used as the tiebreaker.
June 13, 2026
6:00 p.m. UTC−4
Brazil 1–1 Morocco
Vinícius 32'
[Report 13]
Saibari 21'
MetLife Stadium, East Rutherford
Attendance: 80,663
Referee: Slavko Vinčić (Slovenia)
June 13, 2026
9:00 p.m. UTC−4
Haiti 0–1 Scotland
[Report 14]
McGinn 28'
Gillette Stadium, Foxborough
Attendance: 64,146
{{Main|2026 FIFA World Cup Group B}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B6}}
===Group C===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group C}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C6}}
===Group D===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group D}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D6}}
===Group E===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group E}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E6}}
===Group F===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group F}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F6}}
===Group G===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group G}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G6}}
===Group H===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group H}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H6}}
===Group I===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group I}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I6}}
===Group J===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group J}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J6}}
===Group K===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group K}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K6}}
===Group L===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group L}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L6}}
===Ranking of third-place teams===
{{2026 FIFA World Cup group tables|3rd place}}
The specific matchups involving the third-place teams depended on which eight third-place teams qualified for the round of 32, but not on their relative rankings. The 495 possible combinations were published in Annex C of the tournament regulations.<ref name="regulations" />
''For the list of all 495 possible combinations, see [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Combinations of matches in the round of 32|2026 FIFA World Cup knockout stage § Combinations of matches in the round of 32]].''
==ناڪ آئوٽ مرحلو==
{{Main|2026 FIFA World Cup knockout stage}}
The knockout stage uses a [[Single-elimination tournament|single-elimination format]], starting with the newly introduced round of 32 on June 28 and culminating with the [[2026 FIFA World Cup final|final]] on July 19. On the day prior, a [[#Match for third place|match for third place]] will also be played. In the knockout stage, if the scores are level when normal playing time expires, 30 minutes of [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] will be played. If still tied at the end of extra time, a [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootout]] is used to determine which team should be treated as winning the match.<ref name="regulations" />
===Bracket===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|Bracket}}
===Round of 32===
{{main|2026 FIFA World Cup round of 32}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-8}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-9}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-10}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-11}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-12}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-13}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-14}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-15}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-16}}
===Round of 16===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-8}}
===Quarterfinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF4}}
===Semifinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF2}}
===Match for third place===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|3rd}}
===Final===
{{Main|2026 FIFA World Cup final}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup final|Final}}
==اعداد و شمار==
===گول ڪندڙ===
{{#invoke:Goalscorers|main|2026 FIFA World Cup|mdy=y|bold=yes}}<!--CAREFULLY update goalscorers at Module:Goalscorers/data/2026 FIFA World Cup-->
===Discipline===
A player or team official is automatically suspended for the next match of the tournament for the following offenses:<ref name="regulations" />
* Receiving a red card (red card suspensions may be extended for serious offenses).
* Receiving two yellow cards in the tournament.{{efn-ua|As yellow cards are not carried forward to [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootouts]], players may be shown two yellow cards in the same match without being sent off. However, this would result in a suspension for accumulating two yellow cards during the tournament.}} This yellow card count is reset after the completion of the group stage and again after the quarterfinals.<ref name="FIFA Council April 28">{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |title=FIFA Council increases record financial distribution to all 48 Participating Member Associations at the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=April 28, 2026 |access-date=April 28, 2026}}</ref> Resets do not apply to suspensions; a player whose yellow card count reaches two in the match immediately before a reset is still suspended for the next match.<ref>{{Cite web |date=2026-06-15 |title=2026 FIFA World Cup yellow card and suspension rules |url=https://www.mlssoccer.com/competitions/fifa-world-cup/news/2026-fifa-world-cup-yellow-card-and-suspension-rules |access-date=2026-06-29 |website=MLS Soccer |language=en}}</ref>
During qualification, [[Cristiano Ronaldo]] was sent off for violent conduct in Portugal's penultimate match against the [[Republic of Ireland national football team|Republic of Ireland]], with such an offense typically resulting in a ban of at least two matches. Ronaldo was handed a three-match ban, though the final two matches of the ban were suspended for a one-year probationary period, making him eligible to appear in Portugal's opening World Cup match.<ref>{{Cite web |title=Cristiano Ronaldo: Portugal captain avoids ban for start of nation's 2026 World Cup campaign |url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13475321/cristiano-ronaldo-portugal-captain-avoids-ban-for-start-of-nations-2026-world-cup-campaign |access-date=November 25, 2025 |website=Sky Sports}}</ref> On May 8, 2026, the Bureau of the [[FIFA Council]] amended the tournament regulations so that pending one- or two-match suspensions resulting from red cards for two yellow cards, denying an obvious goal-scoring opportunity, or serious foul play during qualification would no longer be carried forward to the final competition.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/news/council-update-regulations-world-cup-2026 |title=Bureau of the Council update on the Regulations for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=May 8, 2026 |access-date=May 8, 2026}}</ref> This exempted Argentina's [[Nicolás Otamendi]], Ecuador's [[Moisés Caicedo]], and Qatar's [[Tarek Salman]] from serving their qualifying-round suspensions during the tournament, with the bans to instead be served in a subsequent competition.<ref>{{cite web |last=Dunbar |first=Graham |url=https://apnews.com/article/world-cup-fifa-ban-otamendi-caicedo-196ea65dff44d19b43d7e0835fa42398 |title=FIFA waives one-game bans for Otamendi and Caicedo at World Cup after being sent off in qualifier |work=[[Associated Press]] |date=May 8, 2026 |access-date=May 8, 2026}}</ref>
During the round of 32, United States player [[Folarin Balogun]] was sent off, and was expected to be banned for the forthcoming round of 16 game against [[Belgium national football team|Belgium]]. Following lobbying from US president [[Donald Trump]],<ref>{{cite web |last1=Pager |first1=Tyler |last2=Panja |first2=Tariq |title=Trump Asked FIFA to Review U.S. Player’s Suspension. Now He’s Eligible to Play. |url=https://www.nytimes.com/2026/07/05/us/trump-fifa-balogun-world-cup.html |website=The New York Times |access-date=July 5, 2026 |date=July 5, 2026|url-access=subscription}}</ref> FIFA suspended the ban.<ref name="BalogunAthletic"/> The [[Royal Belgian Football Association]], Belgium manager [[Rudi Garcia]], and [[UEFA]]<ref>{{Cite web |date=July 6, 2026 |title=Historic World Cup furor at FIFA decision to meet Trump's wish and let US forward Balogun play |url=https://apnews.com/article/balogun-red-card-uefa-us-belgium-d32fc2e13728cef9317feeb7b72c279b |access-date=July 6, 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> were critical of the decision.<ref>{{cite web |last1=Armour |first1=Nancy |last2=Leuzzi |first2=John |title=Belgian FA 'astonished' that USMNT's Folarin Balogun available in round of 16 |url=https://eu.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2026/07/05/belgian-fa-statement-folarin-baloguns-red-card-suspension-reverse/90814499007/ |website=USA TODAY |access-date=5 July 2026}}</ref>
The following suspensions were accumulated during the tournament:<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/disciplinary-previews-2026 |title=FIFA World Cup 2026 {{!}} Disciplinary Previews |publisher=FIFA |date=June 10, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref>{{Failed verification|date=July 2026|reason=Source only states suspensions for upcoming matches}}
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+ Tournament suspensions for players and team officials
|-
! Player
! Offense(s)
! Suspension(s)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Sphephelo Sithole]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Themba Zwane]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)<br />[[2026 FIFA World Cup Group A#South Africa vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 3; June 24)<br />[[2026 FIFA World Cup round of 32#South Africa vs Canada|Round of 32]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (June 28)<ref>{{cite web |last=Gleeson |first=Mark |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/south-africa-midfielder-zwane-handed-three-match-world-cup-ban-2026-06-17/ |title=South Africa midfielder Zwane handed three-match World Cup ban |work=[[Reuters]] |date=June 17, 2026 |access-date=June 18, 2026}}</ref>
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|MEX}} [[César Montes]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[South Africa national soccer team|South Africa]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 2; June 18)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Teboho Mokoena (soccer, born 1997)|Teboho Mokoena]]
| {{yel}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)<br />{{yel}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#South Africa vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|BIH}} [[Tarik Muharemović]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Switzerland vs Bosnia and Herzegovina|Group B]] vs [[Switzerland national football team|Switzerland]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Qatar national football team|Qatar]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|QAT}} [[Homam Ahmed]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Canada vs Qatar|Group B]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|QAT}} [[Assim Madibo]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Canada vs Qatar|Group B]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (matchday 3; June 24){{efn-ua|Madibo was handed a five-match ban, with the remaining matches of the suspension to be served outside the tournament (in the [[27th Arabian Gulf Cup|Arabian Gulf Cup]]).<ref>{{cite web |last=Tobin |first=Sam |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/qatars-madibo-given-five-match-ban-tackle-that-injured-canadas-kone-2026-06-24/ |title=Qatar's Madibo given five-match ban for tackle that injured Canada's Kone |work=[[Reuters]] |date=June 24, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref>}}
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|PAR}} [[Miguel Almirón]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group D#Turkey vs Paraguay|Group D]] vs [[Turkey national football team|Turkey]] (matchday 2; June 19)
| [[2026 FIFA World Cup Group D#Paraguay vs Australia|Group D]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (matchday 3; June 25)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|BEL}} [[Nathan Ngoy]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group G#Belgium vs Iran|Group G]] vs [[Iran national football team|Iran]] (matchday 2; June 21)
| [[2026 FIFA World Cup Group G#New Zealand vs Belgium|Group G]] vs [[New Zealand men's national football team|New Zealand]] (matchday 3; June 26)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|CPV}} [[Sidny Lopes Cabral]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Spain_vs_Cape_Verde|Group H]] vs [[Spain national football team|Spain]] (matchday 1; June 15)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Uruguay_vs_Cape_Verde|Group H]] vs [[Uruguay national football team|Uruguay]] (matchday 2; June 21)
| [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Cape_Verde_vs_Saudi_Arabia|Group H]] vs [[Saudi Arabia national football team|Saudi Arabia]] (matchday 3; June 26)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|PAR}} [[Diego Gómez (Paraguayan footballer)|Diego Gómez]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_D#United_States_vs_Paraguay|Group D]] vs [[United States men's national soccer team|United States]] (matchday 1; June 12)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_D#Paraguay_vs_Australia|Group D]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (matchday 3; June 25)
|[[2026 FIFA World Cup round of 32#Germany vs Paraguay|Round of 32]] vs [[Germany national football team|Germany]] (June 29)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|IRQ}} [[Rebin Sulaka]]
| {{sent off|0}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_I#Senegal_vs_Iraq|Group I]] vs [[Senegal national football team|Senegal]] (matchday 3; June 26)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|URU}} [[Agustín Canobbio]]
| {{sent off|0}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Uruguay_vs_Spain|Group H]] vs [[Spain national football team|Spain]] (matchday 3; June 26)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|EGY}} [[Mohanad Lasheen]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_G#New_Zealand_vs_Egypt|Group G]] vs [[New Zealand men's national football team|New Zealand]] (matchday 2; June 21)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_G#Egypt_vs_Iran|Group G]] vs [[Iran national football team|Iran]] (matchday 3; June 26)
|[[2026 FIFA World Cup round of 32#Australia vs Egypt|Round of 32]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (July 3)
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|ECU}} [[Piero Hincapié]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup round of 32#Mexico vs Ecuador|Round of 32]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (June 30)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|USA}} [[Folarin Balogun]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup round of 32#United States vs Bosnia and Herzegovina|Round of 32]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (July 1)
| ''[[2026 Trump–FIFA red card controversy|Ban suspended]]''<ref name="BalogunAthletic">{{cite news |last1=Sheldon |first1=Dan |last2=Crafton |first2=Adam |title=Folarin Balogun available for USMNT vs. Belgium as red card ban suspended |url=https://www.nytimes.com/athletic/7423410/2026/07/05/usmnt-folarin-balogun-red-card-available/ |access-date=July 5, 2026 |work=[[The Athletic]] |publisher=[[New York Times]] |date=July 5, 2026}}</ref>
|-
|{{flagicon|England}} [[Jarell Quansah]]
|{{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Mexico vs England|Round of 16]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (July 5)
|[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Norway vs England|Quarterfinals]] vs [[Norway national football team|Norway]] (July 11)
|}
===Tournament ranking===
{{small|Per statistical convention in soccer, matches decided in [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] are counted as wins and losses, while matches decided by [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootouts]] are counted as draws.}}
{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|update=complete |source=FIFA<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/CompetitionSummary-English.pdf |title=FIFA World Cup 2026: Competition summary |publisher=FIFA |page=7 |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref>
|status_CAN=H |status_MEX=H |status_USA=H
<!--Team ranking-->
|team_order=1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th, 7th, 8th, 9th, 10th, 11th, 12th, 13th, 14th, 15th, 16th, NED, GER, CIV, CRO, JPN, AUS, COD, GHA, ECU, RSA, SWE, AUT, BIH, ALG, SEN, CPV, IRN, KOR, TUR, SCO, URU, KSA, CZE, NZL, QAT, CUW, PAN, JOR, HAI, UZB, TUN, IRQ
|pos_RSA=25
<!--Team results-->
|win_ALG=1 |draw_ALG=1 |loss_ALG=2 |gf_ALG=5 |ga_ALG=9
|win_ARG=4 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=11|ga_ARG=3
|win_AUS=1 |draw_AUS=2 |loss_AUS=1 |gf_AUS=3 |ga_AUS=3
|win_AUT=1 |draw_AUT=1 |loss_AUT=2 |gf_AUT=6 |ga_AUT=9
|win_BEL=3 |draw_BEL=2 |loss_BEL=0 |gf_BEL=13|ga_BEL=5
|win_BIH=1 |draw_BIH=1 |loss_BIH=2 |gf_BIH=5 |ga_BIH=8
|win_BRA=3 |draw_BRA=1 |loss_BRA=1 |gf_BRA=10|ga_BRA=4
|win_CAN=2 |draw_CAN=1 |loss_CAN=2 |gf_CAN=9 |ga_CAN=6
|win_CPV=0 |draw_CPV=3 |loss_CPV=1 |gf_CPV=4 |ga_CPV=5
|win_COL=3 |draw_COL=1 |loss_COL=0 |gf_COL=5 |ga_COL=1
|win_CRO=2 |draw_CRO=0 |loss_CRO=2 |gf_CRO=6 |ga_CRO=7
|win_CUW=0 |draw_CUW=1 |loss_CUW=2 |gf_CUW=1 |ga_CUW=9
|win_CZE=0 |draw_CZE=1 |loss_CZE=2 |gf_CZE=2 |ga_CZE=6
|win_COD=1 |draw_COD=1 |loss_COD=2 |gf_COD=5 |ga_COD=5
|win_ECU=1 |draw_ECU=1 |loss_ECU=2 |gf_ECU=2 |ga_ECU=4
|win_EGY=1 |draw_EGY=3 |loss_EGY=0 |gf_EGY=6 |ga_EGY=4
|win_ENG=4 |draw_ENG=1 |loss_ENG=0 |gf_ENG=11|ga_ENG=5
|win_FRA=5 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=14|ga_FRA=2
|win_GER=2 |draw_GER=1 |loss_GER=1 |gf_GER=11|ga_GER=5
|win_GHA=1 |draw_GHA=1 |loss_GHA=2 |gf_GHA=2 |ga_GHA=3
|win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=3 |gf_HAI=2 |ga_HAI=8
|win_IRN=0 |draw_IRN=3 |loss_IRN=0 |gf_IRN=3 |ga_IRN=3
|win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=3 |gf_IRQ=1 |ga_IRQ=12
|win_CIV=2 |draw_CIV=0 |loss_CIV=2 |gf_CIV=5 |ga_CIV=4
|win_JPN=1 |draw_JPN=2 |loss_JPN=1 |gf_JPN=8 |ga_JPN=5
|win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=3 |gf_JOR=3 |ga_JOR=8
|win_MEX=4 |draw_MEX=0 |loss_MEX=1 |gf_MEX=10|ga_MEX=3
|win_MAR=3 |draw_MAR=2 |loss_MAR=0 |gf_MAR=10|ga_MAR=4
|win_NED=2 |draw_NED=2 |loss_NED=0 |gf_NED=11|ga_NED=5
|win_NZL=0 |draw_NZL=1 |loss_NZL=2 |gf_NZL=4 |ga_NZL=10
|win_NOR=4 |draw_NOR=0 |loss_NOR=1 |gf_NOR=12|ga_NOR=9
|win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=3 |gf_PAN=0 |ga_PAN=4
|win_PAR=1 |draw_PAR=2 |loss_PAR=2 |gf_PAR=3 |ga_PAR=6
|win_POR=2 |draw_POR=2 |loss_POR=1 |gf_POR=8 |ga_POR=3
|win_QAT=0 |draw_QAT=1 |loss_QAT=2 |gf_QAT=2 |ga_QAT=10
|win_KSA=0 |draw_KSA=2 |loss_KSA=1 |gf_KSA=1 |ga_KSA=5
|win_SCO=1 |draw_SCO=0 |loss_SCO=2 |gf_SCO=1 |ga_SCO=4
|win_SEN=1 |draw_SEN=0 |loss_SEN=3 |gf_SEN=10|ga_SEN=9
|win_RSA=1 |draw_RSA=1 |loss_RSA=2 |gf_RSA=2 |ga_RSA=4
|win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=2 |gf_KOR=2 |ga_KOR=3
|win_ESP=4 |draw_ESP=1 |loss_ESP=0 |gf_ESP=9 |ga_ESP=0
|win_SWE=1 |draw_SWE=1 |loss_SWE=2 |gf_SWE=7 |ga_SWE=10
|win_SUI=3 |draw_SUI=1 |loss_SUI=0 |gf_SUI=9 |ga_SUI=3
|win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=3 |gf_TUN=2 |ga_TUN=12
|win_TUR=1 |draw_TUR=0 |loss_TUR=2 |gf_TUR=3 |ga_TUR=5
|win_USA=3 |draw_USA=0 |loss_USA=2 |gf_USA=11|ga_USA=8
|win_URU=0 |draw_URU=2 |loss_URU=1 |gf_URU=3 |ga_URU=4
|win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=3 |gf_UZB=2 |ga_UZB=11
<!--Team and group definitions-->
|show_groups=T
|name_ALG={{fb|ALG}} |group_ALG=[[#Group J|J]]
|name_ARG={{fb|ARG}} |group_ARG=[[#Group J|J]]
|name_AUS={{fb|AUS}} |group_AUS=[[#Group D|D]]
|name_AUT={{fb|AUT}} |group_AUT=[[#Group J|J]]
|name_BEL={{fb|BEL}} |group_BEL=[[#Group G|G]]
|name_BIH={{fb|BIH}} |group_BIH=[[#Group B|B]]
|name_BRA={{fb|BRA}} |group_BRA=[[#Group C|C]]
|name_CAN={{fb|CAN}} |group_CAN=[[#Group B|B]]
|name_CPV={{fb|CPV}} |group_CPV=[[#Group H|H]]
|name_COL={{fb|COL}} |group_COL=[[#Group K|K]]
|name_CRO={{fb|CRO}} |group_CRO=[[#Group L|L]]
|name_CUW={{fb|CUW}} |group_CUW=[[#Group E|E]]
|name_CZE={{fb|CZE}} |group_CZE=[[#Group A|A]]
|name_COD={{fb|COD}} |group_COD=[[#Group K|K]]
|name_ECU={{fb|ECU}} |group_ECU=[[#Group E|E]]
|name_EGY={{fb|EGY}} |group_EGY=[[#Group G|G]]
|name_ENG={{fb|ENG}} |group_ENG=[[#Group L|L]]
|name_FRA={{fb|FRA}} |group_FRA=[[#Group I|I]]
|name_GER={{fb|GER}} |group_GER=[[#Group E|E]]
|name_GHA={{fb|GHA}} |group_GHA=[[#Group L|L]]
|name_HAI={{fb|HAI}} |group_HAI=[[#Group C|C]]
|name_IRN={{fb|IRN}} |group_IRN=[[#Group G|G]]
|name_IRQ={{fb|IRQ}} |group_IRQ=[[#Group I|I]]
|name_CIV={{fb|CIV}} |group_CIV=[[#Group E|E]]
|name_JPN={{fb|JPN}} |group_JPN=[[#Group F|F]]
|name_JOR={{fb|JOR}} |group_JOR=[[#Group J|J]]
|name_MEX={{fb|MEX}} |group_MEX=[[#Group A|A]]
|name_MAR={{fb|MAR}} |group_MAR=[[#Group C|C]]
|name_NED={{fb|NED}} |group_NED=[[#Group F|F]]
|name_NZL={{fb|NZL}} |group_NZL=[[#Group G|G]]
|name_NOR={{fb|NOR}} |group_NOR=[[#Group I|I]]
|name_PAN={{fb|PAN}} |group_PAN=[[#Group L|L]]
|name_PAR={{fb|PAR}} |group_PAR=[[#Group D|D]]
|name_POR={{fb|POR}} |group_POR=[[#Group K|K]]
|name_QAT={{fb|QAT}} |group_QAT=[[#Group B|B]]
|name_KSA={{fb|KSA}} |group_KSA=[[#Group H|H]]
|name_SCO={{fb|SCO}} |group_SCO=[[#Group C|C]]
|name_SEN={{fb|SEN}} |group_SEN=[[#Group I|I]]
|name_RSA={{fb|RSA}} |group_RSA=[[#Group A|A]]
|name_KOR={{fb|KOR}} |group_KOR=[[#Group A|A]]
|name_ESP={{fb|ESP}} |group_ESP=[[#Group H|H]]
|name_SWE={{fb|SWE}} |group_SWE=[[#Group F|F]]
|name_SUI={{fb|SUI}} |group_SUI=[[#Group B|B]]
|name_TUN={{fb|TUN}} |group_TUN=[[#Group F|F]]
|name_TUR={{fb|TUR}} |group_TUR=[[#Group D|D]]
|name_USA={{fb|USA}} |group_USA=[[#Group D|D]]
|name_URU={{fb|URU}} |group_URU=[[#Group H|H]]
|name_UZB={{fb|UZB}} |group_UZB=[[#Group K|K]]
<!--Temporary team placeholders, teams still active should not be shown/ranked-->
|name_1st= |name_2nd= |name_3rd= |name_4th= |name_5th= |name_6th= |name_7th= |name_8th= |name_9th= |name_10th= |name_11th= |name_12th= |name_13th= |name_14th= |name_15th= |name_16th=
<!--Final result column definitions-->
|res_col_header=Final result
|col_1st=#FFD700 |text_1st=Champions
|col_2nd=#C0C0C0 |text_2nd=Runners-up
|col_3rd=#CD7F32 |text_3rd=Third place
|text_4th=Fourth place
|text_QF=Eliminated in<br>[[#Quarterfinals|quarterfinals]]
|text_R16=Eliminated in<br>[[#Round of 16|round of 16]]
|text_R32=Eliminated in<br>[[#Round of 32|round of 32]]
|text_GS=Eliminated in<br>[[#Group stage|group stage]]
|split4=yes |split8=yes |split16=yes |split32=yes
|result1=1st |result2=2nd |result3=3rd |result4=4th |result5=QF |result6=QF |result7=QF |result8=QF |result9=R16 |result10=R16 |result11=R16 |result12=R16 |result13=R16 |result14=R16 |result15=R16 |result16=R16 |result17=R32 |result18=R32 |result19=R32 |result20=R32 |result21=R32 |result22=R32 |result23=R32 |result24=R32 |result25=R32 |result26=R32 |result27=R32 |result28=R32 |result29=R32 |result30=R32 |result31=R32 |result32=R32 |result33=GS |result34=GS |result35=GS |result36=GS |result37=GS |result38=GS |result39=GS |result40=GS |result41=GS |result42=GS |result43=GS |result44=GS |result45=GS |result46=GS |result47=GS |result48=GS
}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع]]
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ|2026]]
[[زمرو:راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:راند]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا مقابلا]]
[[زمرو:شيڊول ٿيل ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا بين الاقوامي مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن]]
[[زمرو:2026 مردن جي بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال ۾|ورلڊ ڪپ]]
[[زمرو:2026 آمريڪي مردن جي فٽبال ۾]] [[زمرو:2026 ڪينيڊين فٽبال ۾]]
[[زمرو:2025–26 ميڪسيڪو فٽبال ۾]]
[[زمرو:ميڪسيڪو–آمريڪا راندين جا لاڳاپا]] [[زمرو:ڪينيڊا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:ميڪسيڪو جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:آمريڪا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:جون 2026ع ۾ اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:جولاءِ 2026 اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:2026 جي ايران جنگ کان متاثر ٿيندڙ راندين جا واقعا]]
[[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|<!--Do not remove the World Cup qualification map.-->{{Legend|#0000ff|Team qualified}}{{Legend|#ffcc00|Team eliminated}}{{Legend|#000000|Team withdrew or suspended}}{{Legend|#cccccc|Not a FIFA member}}]]
2l385drdtdeh3561qi7vhoztu1y83ul
392006
392005
2026-07-07T13:16:28Z
Ibne maryam
17680
/* گول ڪندڙ */
392006
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|International men's soccer tournament in North America}}
{{Redirect|2026 World Cup|other competitions of that name|2026 World Cup (disambiguation)}}
{{Protection padlock|small=yes}}
{{Use American English|date=May 2024}}
{{Infobox cricket tournament
| year = 2026
| tourney_name = FIFA World Cup
| other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}
| image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| size = 250x250px
| alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy
<!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.-->
| country = Canada
| country2 = Mexico
| country3 = United States
| dates = June 11 – July 19
| num_teams = 48
| confederations = 6
| venues = 16
| cities = 16
| champion =
| count =
| second =
| third =
| fourth =
| matches = <!--{{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}}-->
| goals = <!--{{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}}-->
| attendance = <!--{{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}}-->
| top_scorer = <!--{{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}}-->
| player =
| goalkeeper =
| young_player =
| fair_play =
| prevseason = [[2022 FIFA World Cup|2022]]
| nextseason = ''[[2030 FIFA World Cup|2030]]''
| updated =
}}
[[File:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|thumb|
|[[ميڪسيڪو]] ۾ اسٽاڊيو ايزٽيڪا فٽبال اسٽيڊيم، [[ميڪسيڪو شهر]]]]
'''2026ع فيفا ورلڊ ڪپ''' (Fifa World Cup 2026) فيفا ورلڊ ڪپ جو 23هون ايڊيشن هوندو، جيڪو چار سالن ۾ ٿيندڙ بين الاقوامي مردن جي [[ايسوسيئيشن فٽبال]] چيمپئن شپ آهي جنهن ۾ [[ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن|فيفا]] جي ميمبر ايسوسيئيشن جي قومي ٽيمون حصو وٺنديون آهن. هي ٽورنامينٽ 11 جون، 2026ع کان 19 جولاءِ، 2026ع تائين ٿيندو.<ref name="Schedule">{{حوالو ويب|date=February 4, 2024|quote=February 4, 2024|archivedate=February 5, 2024}}</ref> ان جي ميزباني گڏيل طور تي اتر آمريڪا جا 16 شهر ڪندا ([[آمريڪا]] ۾ 11، [[ميڪسيڪو]] ۾ 3 ۽ [[ڪينيڊا]] ۾ 2). هي ٽورنامينٽ پهريون فيفا ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو ٽن ملڪن جي ميزباني ۾ هوندو ۽ جنهن ۾ پهرين ڀيرا 48 ٽيمون شامل هونديون (سال 2022ع ۾ 32 ٽيمون هيون).
[[ماسڪو]] ۾ 68هين فيفا ڪانگريس ۾ آخري ووٽنگ دوران ٽن اتر آمريڪي ملڪن جي "يونائيٽيڊ 2026" جي بولي [[مراڪش]] جي مخالف بولي کي شڪست ڏني. اهو سال 2002ع کان پوءِ پهريون مردن جو فٽبال ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو هڪ کان وڌيڪ ملڪن پاران گڏيل طور تي ميزباني ڪيو ويندو. سال 1970ع ۽ 1986ع جي ٽورنامينٽ جي پنهنجي ماضي جي ميزباني سان، ميڪسيڪو پهريون ملڪ بڻجي ويندو جيڪو ٽي ڀيرا مردن جي ورلڊ ڪپ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. آمريڪا اڳ ۾ سال 1994ع ۾ مردن جي فٽبال ورلڊ ڪپ جي ميزباني ڪئي هئي. ان جي ابتڙ، ڪينيڊا ۾ اهو پهريون ڀيرو هوندو ته ملڪ مردن جي ٽورنامينٽ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. [[قطر]] ۾ سال 2022ع ورلڊ ڪپ نومبر ۽ ڊسمبر ۾ منفرد طور تي منعقد ٿيڻ کان پوءِ هي تقريب پنهنجي روايتي [[اتريون اڌ گول|اتر اڌ گول]] جي اونهاري جي شيڊول ڏانهن موٽندي.
ميزبان ملڪن جي حيثيت سان، ڪينيڊا، ميڪسيڪو ۽ آمريڪا سڀ ئي فائنل رائونڊ لاء پاڻمرادو قابليت حاصل ڪري ورتا آهن. [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ جي فائنل رائونڊ ۾ پهرين ڀيرا ڪواليفائي ڪيا آهن ۽ حصو وٺندا. [[ارجنٽائن]] دفاعي چيمپيئن آهي، جنهن سال 2022ع ۾ پنهنجو ٽيون ورلڊ ڪپ ٽائيٽل کٽيو هو.
==فارميٽ ۽ توسيع==
ٽورنامينٽ کي وڌائڻ جو خيال 2013 جي شروعات ۾ ان وقت جي يوئيفا صدر مشيل پلاٽيني پاران ۽ 2016 ۾ فيفا صدر گياني انفنٽينو پاران پڻ تجويز ڪيو ويو هو. تجويز جي مخالفن دليل ڏنو ته کيڏيل ميچن جو تعداد اڳ ۾ ئي ناقابل قبول سطح تي هو ته توسيع ميچن جي معيار کي خراب ڪندي ۽ اهو فيصلو راندين جي خدشن جي بدران سياسي بنيادن تي ڪيو ويو. انفنٽينو تي الزام لڳايو ته هو پنهنجي چونڊ کٽڻ لاءِ ورلڊ ڪپ ۾ وڌيڪ ملڪن کي آڻڻ جو واعدو استعمال ڪري رهيو آهي.
هن ايڊيشن سان شروع ڪندي فيفا ورلڊ ڪپ 48 ٽيمن تائين وڌايو ويو (گذريل ست ٽورنامينٽ جي مقابلي ۾ 16 ٽيمن جو اضافو). ٽيمن کي چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن ۾ ورهايو ويندو. هر گروپ ۾ مٿين ٻن ٽيمن سان ۽ اٺ بهترين ٽئين نمبر تي ايندڙ ٽيمون 32 جي نئين دور (round) ۾ ترقي ڪنديون. جيئن 14 مارچ 2023 تي فيفا ڪائونسل پاران منظور ڪيو ويو. هي پهرين توسيع ٿيڻ لاءِ ۽ 1998 کان وٺي فارميٽ ۾ تبديلي لاءِ مقرر ڪيو ويو آهي.
کيڏيل ميچن جو ڪُل تعداد 64 کان وڌي 104 ٿي ويندو ۽ آخري چئن تائين پهچڻ وارين ٽيمن پاران کيڏيل ميچن جو تعداد ست کان وڌي اٺ ٿي ويندو. ٽورنامينٽ 39 ڏينهن تائين هلندو (2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ جي 32 ڏينهن کان وڌي). هر ٽيم اڃا تائين ٽي گروپ ميچ کيڏندي. فائنل اسڪواڊ ۾ شامل رانديگرن لاءِ ڪلب سطح تي آخري ميچ جو ڏينهن 24 مئي 2026 آهي. ڪلبن کي , 30 مئي تائين ڪانٽينينٽل ڪلب مقابلي جي فائنل ۾ حصو وٺندڙ رانديگرن کي استثنا سان, 25 مئي تائين پنهنجن رانديگرن کي آزاد ڪرڻو پوندو. 56 ڏينهن (گڏيل آرام، رليز ۽ ٽورنامينٽ جي دورن جا) 2010، 2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ وانگر ئي رهندا.
===ٻيا توسيع فارميٽ ڳوليا ويا===
48 ٽيمن تائين توسيع اڳ ۾ ئي 10 جنوري 2017 تي منظور ڪئي وئي هئي، جڏهن شروعاتي طور تي اهو فيصلو ڪيو ويو هو ته ٽورنامينٽ ۾ 3 ٽيمن جا 16 گروپ ۽ ڪل 80 ميچ شامل هوندا، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون 32 جي رائونڊ ۾ اڳتي وڌنديون. هن بعد ۾ تبديل ٿيل فارميٽ تحت، هر ٽيم جي ميچن جو وڌ ۾ وڌ تعداد ست رهي ها، پر هر ٽيم اڳ جي ڀيٽ ۾ هڪ گهٽ گروپ ميچ کيڏي ها. ٽورنامينٽ اڃا تائين 32 ڏينهن اندر مڪمل ٿي چڪو هوندو. هي فارميٽ شروعاتي طور تي ٽن ٻين تجويزن، 40 کان 48 ٽيمن تائين، 76 کان 88 ميچن تائين ۽ هر ٽيم جي هڪ کان چار گهٽ ۾ گهٽ ميچن تائين, تي چونڊيو ويو هو.
هن فارميٽ جي نقادن دليل ڏنو ته ٽن ٽيمن جي گروپن جي استعمال سان ٻن ٽيمن جي ترقي سان ٽيمن جي وچ ۾ سازش جو خطرو تمام گهڻو وڌي ويو. هن فيفا کي تجويز ڪيو ته گروپ اسٽيج ۾ ڊرا کي روڪڻ لاءِ پينلٽي شوٽ آئوٽ استعمال ڪري سگهجي ٿو. جيتوڻيڪ تڏهن به ڪجهه سازش جو خطرو برقرار رهندو ۽ هڪ امڪان پيدا ٿيندو ته ٽيمون جان بوجھ ڪري ڪنهن حریف کي ختم ڪرڻ لاءِ شوٽ آئوٽ وڃائي ڇڏين.
==شيڊول==
'''خميس: 11 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ميڪسيڪو}} بمقابلہ [[ڏکڻ آفريڪا]]'''[[ڏکڻ آفريڪا]]''' (1:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو ازٽيڪا]]، [[ميڪسيڪو سٽي]]، ريفري: ولٽن سمپائيو، [[برازيل]])
# '''[[ڏکڻ ڪوريا]]''' بمقابلہ [[چيڪ ريپبلڪ]]'''[[چيڪ ريپبلڪ]]''' (8:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو اڪرون]]، [[زاپوپان]]، ريفري: امين محمد عمر، [[مصر]])
'''جمعو: 12 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ڪينيڊا}} بمقابلہ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|'''بوسنيا ۽ هرزيگووينا''']] (3:00 وڳي UTC−4، بي ايم او فيلڊ، [[ٽورنٽو]]، ريفري: فيڪنڊو ٽيلو، [[ارجنٽائن]])
'''ڇنڇر: 13 جون 2026ع:'''
# {{flag|Haiti}} بمقابلہ {{پرچم|اسڪاٽلينڊ}} (گروپ سي - بوسٽن اسٽيڊيم، [[آمريڪا]]
# {{پرچم|آسٽريليا}} بمقابلہ {{پرچم|ترڪي}} (گروپ ڊي - بي سي پليس وينڪوور، [[ڪينيڊا]]
# {{پرچم|برازيل}} بمقابلہ {{پرچم|مراڪش}} (گروپ سي - نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|قطر}} بمقابلہ {{پرچم|سوئٽزرلينڊ}} (گروپ بي - سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''آچر، 14 جون 2026ع''':
# {{پرچم|آئيوري ڪوسٽ}} بمقابلہ {{پرچم|ايڪواڊور}}(گروپ اي - فلاڊيلفيا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|جرمني}} بمقابلہ {{flagicon|Curaçao}} [[ڪيوريسو]] (گروپ اي - هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{flag|Netherlands}} بمقابلہ {{پرچم|جاپان}} (گروپ ايف - ڊلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|سويڊن}} بمقابلہ {{flag|Tunisia}} (گروپ ايف - ايسٽاڊيو مونٽيري)
'''سومر، 15 جون 2026ع''':
# '''[[سعودي عرب]]''' بمقابلہ {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]] (گروپ ايڇ – ميامي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|اسپين}} بمقابلہ [[ڪيپ ورڊي]]'''[[ڪيپ ورڊي]]''' (گروپ ايڇ – اٽلانٽا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ايران}} بمقابلہ {{پرچم|نيوزي لينڊ}} (گروپ جي – لاس اينجلس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|بيلجيم}} بمقابلہ {{پرچم|مصر}} (گروپ جي – سياٽل اسٽيڊيم
'''اڱارو، 16 جون 2026ع''':
# {{پرچم|فرانس}} بمقابلہ {{پرچم|سينيگال}} (گروپ I – نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|عراق}} بمقابلہ {{پرچم|ناروي}} (گروپ I – بوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ارجنٽائن}} بمقابلہ {{پرچم|الجزائر}} (گروپ جي – ڪنساس سٽي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|آسٽريا}} بمقابلہ {{پرچم|اردن}} (گروپ جي – سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''اربع، 17 جون 2026ع''':
# {{پرچم|گھانا}} بمقابلہ {{flag|Panama}} (گروپ ايل – ٽورانٽو اسٽيڊيم)
# {{پرچم|انگلينڊ}} بمقابلہ {{پرچم|ڪروشيا}} (گروپ ايل – ڊيلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|پرتگال}} بمقابلہ [[جمهوريا ڪانگو]]'''[[جمهوريا ڪانگو]]''' (گروپ ڪي – هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ازبڪستان}} بمقابلہ {{پرچم|ڪولمبيا}} (گروپ ڪي – ميڪسيڪو سٽي اسٽيڊيم)
18 جون، 2026: # 12:00 وڳي UTC−4 * چيڪ ريپبلڪ بمقابلہ ڏکڻ آفريڪا. * مرسڊيز بينز اسٽيڊيم، اٽلانٽا. # 18 جون، 2026 * 7:00 وڳي UTC-6 * ميڪسيڪو بمقابله ڏکڻ ڪوريا. * اسٽيڊيو اڪرون، زپوپان. # جون 24، 2026 # 7:00 پي ايم UTC-6 * چيڪ ريپبلڪ بمقابله ميڪسيڪو. * Estadio Azteca، ميڪسيڪو سٽي. # جون 24، 2026 * 7:00 پي ايم UTC-6 * ڏکڻ آفريڪا بمقابله ڏکڻ ڪوريا. اسٽيڊيو BBVA، گادالپ.
==ٽيمون==
"يونائيٽيڊ بڊ" جا عملدارن جو چوڻ آهي ته ٽنهي ميزبان ملڪن کي خودڪار داخلا ڏني ويندي.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> <small>31</small> آگسٽ <small>2022</small>ع تي، فيفا جو صدر گياني انفنٽينو تصديق ڪئي ته اتر آمريڪا جي فٽبال فيڊريشن، ڪنڪاڪئف (<small>CONCACAF</small>) جون ميمبر 6 ٽيمون ورلڊ ڪپ لاءِ قابليت حاصل ڪنديون، جن ۾ امريڪا، ڪينيڊا ۽ ميڪسيڪو خودڪار طور سان ميزبان طور قابليت حاصل ڪندا.<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> هن جي تصديق <small>14</small> فيبروري <small>2023</small>ع تي فيفا جي ڪونسل پاران ڪئي وئي.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |work=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref>
<small>67</small>هين فيفا ڪانگريس کان فوري طور تي، فيفا ڪائونسل [[بحرين]] جي شهر [[منامه|مناما]] ۾ هڪ اجلاس ۾ سلاٽ مختص ڪرڻ جي منظوري ڏني.<ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> ان ۾ هڪ پلي آف ٽورنامينٽ شامل هو جنهن ۾ ڇهه ٽيمون شامل هيون ته جيئن آخري ٻن فيفا ورلڊ ڪپ جڳهن جو فيصلو ڪري سگهن.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref>
پلي آف ۾ ڇهن ٽيمن ۾ يورپي فيڊريشن (<small>UEFA</small>) کان سواءِ هر ڪنفيڊريشن مان هڪ ٽيم شامل هئي ۽ ميزبان ملڪن جي ڪنڪاڪئف ڪنفيڊريشن (<small>CONCACAF</small>) مان هڪ اضافي ٽيم شامل هئي. ٽيمن مان ٻن کي عالمي درجه بندي جي بنياد تي ڌار ڪيو ويو ۽ انهن ٻن فيفا ورلڊ ڪپ برٿ لاءِ چئن غير سيڊڊ ٽيمن جي وچ ۾ ٻن ناڪ آئوٽ ميچن جي فاتحن سان کيڏيو. چار ميچن جو ٽورنامينٽ ميڪسيڪو ۾ کيڏيو ويو، جيڪو ميزبان ملڪن مان هڪ آهي<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref> ۽ ان کي فيفا ورلڊ ڪپ لاءِ ٽيسٽ ايونٽ طور پڻ استعمال ڪيو ويو. سلاٽ مختص ڪرڻ جي تصديق سان او ايف سي کي پهريون ڀيرو فائنل ٽورنامينٽ ۾ هڪ ضمانتي جاءِ ملي: سال <small>2026</small>ع فيفا ورلڊ ڪپ پهريون ٽورنامينٽ هوندو جنهن ۾ سڀني ڇهين ڪنفيڊريشنن کي گهٽ ۾ گهٽ هڪ ضمانتي جاءِ ملي هوندي ۽ <small>2010</small>ع جي ايڊيشن کان پوءِ پهريون ڀيرو جنهن ۾ سڀني ڪنفيڊريشنن وٽ هڪ ٽيم ورلڊ ڪپ فائنل لاءِ قابليت حاصل ڪئي آهي.<ref name="slot" />
<small>48</small> قابليت رکندڙ ٽيمن مان، <small>2022</small>-<small>2025</small>ع جي ايڊيشن ۾ پڻ نظر آيا، جن ۾ نمايان شامل آهن:
* [[ڪيپ ورڊي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ ۾ پنهنجون ڊيبيو ڪندا.<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
* [[قطر]] پهريون ڀيرو قابليت ذريعي ٽورنامينٽ ۾ پهتو، ڇاڪاڻ ته ان جو واحد پوئين ظهور <small>2022</small>ع ۾ ميزبان طور هو.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref>
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]] ۽ [[هيٽي]] <small>1974</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref>
* [[عراق]] <small>1986</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref>
* [[آسٽريا]]، [[ناروي]] ۽ [[اسڪاٽلينڊ]] آخري ڀيرو <small>1998</small>ع ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref>
* [[ترڪي]] <small>2002</small>ع ۾ ٽئين نمبر تي رهڻ کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047a70882b5-871b4ed13110-1000--kosovo-0-1-turkiye-highlights-turkiye-qualify-for-2026-world/ |title=Kosovo 0–1 Türkiye highlights: Türkiye qualify for 2026 World Cup finals after play-off win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]] <small>2006</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047bcf476d8-369543fe9786-1000--czechia-2-2-denmark-highlights-3-1-on-pens-czechia-book-202/ |title=Czechia 2–2 Denmark highlights (3–1 on pens): Czechia book 2026 World Cup spot with play-off final win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]]، [[پيراگوئي]] ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] (<small>2010</small>ع ورلڊ ڪپ جو ميزبان) سال <small>2010</small>ع ۾ آخري ڀيرو حصو وٺڻ کان پوءِ واپس آيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/south-africa-qualify |title=The Boys are back in town |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025 |date=October 14, 2025}}</ref> ڏکڻ آفريڪا <small>2002</small>ع کان پوءِ پنهنجي پهرين ڪامياب قابليت مهم حاصل ڪئي جڏهن ته نيوزيلينڊ قابليت حاصل ڪرڻ واري سڀ کان گهٽ درجه بندي واري ٽيم آهي، <small>85</small>هين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite news |last=Bailey |first=Michael |date=March 30, 2026 |title=The odds are stacked against New Zealand, the World Cup's lowest-ranked team. But they are chasing history |url=https://www.nytimes.com/athletic/7157317/2026/03/30/new-zealand-world-cup/ |access-date=April 9, 2026 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]]}}</ref>
* [[الجزائر|الجيريا]]، [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] ۽ [[آئيوري ڪوسٽ]] <small>2014</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو ڪواليفائي ڪيو. بوسنيا <small>2014</small>ع جي ورلڊ ڪپ کان پوءِ ڪنهن وڏي ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجو پهريون ڪامياب قابليت وارو عمل حاصل ڪيو.
* [[ڪولمبيا]]، [[مصر]]، [[پاناما]] ۽ [[سويڊن]] <small>2022</small>ع ۾ پوئين ٽورنامينٽ وڃائڻ کان پوءِ واپس آيا.
ان کان علاوه، چار ڀيرا چيمپيئن [[اٽلي]] يورپي پلي آف فائنل ۾ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] کان پينلٽيز تي شڪست کائڻ کان پوءِ ٻاهر نڪتو لڳاتار ٽن ورلڊ ڪپن کان محروم ٿيندڙ پهريون اڳوڻو چيمپيئن بڻجي ويو.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> سال <small>2018</small>ع ۽ <small>2022</small>ع وانگر, اٽلي واحد اڳوڻو چيمپيئن هو، جيڪا قابليت حاصل نه ڪري سگهيو. [[ڪوسٽا ريڪا]] <small>2010</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿيو. جڏهن ته [[ڪيمرون]]، [[ڊينمارڪ]]، [[پولينڊ]]، [[سربيا]] ۽ [[ويلز]] (جيڪي سڀ <small>2022</small>ع ۾ قابليت حاصل ڪئي) پڻ سال <small>2026</small>ع جي ٽورنامينٽ لاءِ قابليت حاصل نه ڪري سگهيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/teams-eliminated-on-the-road-to-fifa-world-cup-26 |title=Eliminated teams in FIFA World Cup 2026 qualifying |publisher=FIFA |date=March 26, 2025 |access-date=May 21, 2026}}</ref>
ٽيمون جيڪي قابليت حاصل ڪيون، علائقي جي لحاظ کان ترتيب ڏنل:
'''ايشيا فٽبال ڪنفيڊريشن''' (<small>AFC</small>):
* {{flag|Australia}}
* {{flag|Iran}}
* {{flag|Iraq}}
* {{flag|Japan}}
* {{flag|Jordan}}
* {{flag|Qatar}}
* {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
* [[سعودي عرب]]
* {{flag|Uzbekistan}} (پهرين ڀيرا)
'''آفريقي فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (CAF)
* {{flag|Algeria}}
* {{flag|Egypt}}
* {{flag|Tunisia}}
* {{flag|Morocco}}
* {{flag|Senegal}}
* {{flag|Ghana}}
* {{flag|Ivory Coast}}
* [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]] (<small>پهرين ڀيرا</small>)
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]]
* [[ڏکڻ آفريڪا]]
'''اتر ۽ وچ آمريڪا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>CONCACAF</small>)
* {{پرچم|ڪينيڊا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* [[ڪوراساؤ]] (<small>پهريون ڀيرو</small>)
* {{پرچم|ميڪسيڪو}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{پرچم|آمريڪا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{flag|Panama}}
* {{flag|Haiti}}
'''ڏکڻ آمريڪا ('''<small>CONMEBOL)</small>
* {{flag|Argentina}}
* {{flag|Brazil}}
* {{flag|Colombia}}
* {{flag|Ecuador}}
* {{flag|Paraguay}}
* {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]]
'''اوشيانا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>OFC</small>)
* {{flag|New Zealand}}
'''يورپ:''' (<small>UEFA</small>)
* {{flag|England}}
* {{flag|Austria}}
* {{flag|Belgium}}
* [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
* {{flag|Croatia}}
* {{flag|France}}
* {{flag|Netherlands}}
* {{flag|Norway}}
* {{flag|Germany}}
* {{flag|Scotland}}
* {{flag|Sweden}}
* {{flag|Switzerland}}
* {{flag|Spain}}
* {{flag|Turkey}}
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]]
===ڊرا (Draw)===
ڊرا 5 ڊسمبر 2025ع تي [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] ۾ ڪينيڊي سينٽر ۾ منعقد ٿيو. ڊرا جي تقريب فيفا پاران پهرين پيش ڪرڻ سان شروع ٿي. ڊرا جي تقريب جي شروعات فيفا پاران آمريڪا جي صدر ڊونلڊ ٽرمپ کي پهريون (۽ واحد) فيفا امن انعام پيش ڪرڻ سان ٿي.<ref name="Guardian-main">{{cite news |last1=Graham |first1=Bryan Armen |last2=Beaumont |first2=Peter |date=December 5, 2025 |title=Trump awarded inaugural Fifa peace prize at World Cup draw in Washington |url=https://www.theguardian.com/football/2025/dec/05/fifa-peace-prize-trump-world-cup-infantino |access-date=December 6, 2025 |work=The Guardian |location=London}}</ref> هڪ اهڙو انعام جنهن انساني حقن جي گروپن، تجزيه نگارن ۽ ٻين جي وچ ۾ جاچ ۽ تڪرار کي تيز ڪيو.<ref name="AJ-Analysis">{{cite news |last=Harb |first=Ali |date=December 6, 2025 |title=Infantino's 'Peace Prize' to Trump raises questions about FIFA's neutrality |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/12/6/infantinos-peace-prize-to-trump-raises-questions-about-fifas-neutrality |access-date=December 6, 2025 |work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Amnesty">{{cite web |title=Global: FIFA needs to act on human rights |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/12/global-fifa-needs-to-act-on-human-rights/ |website=Amnesty International |date=December 4, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref name="NewHumanitarian" />
48 ٽيمن کي 12 جي چئن برتنن (pots) ۾ ورهايو ويو. برتن 1 ۾ ٽي ميزبان ۽ نومبر 2025 جي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي مان مٿين نو ٽيمون شامل هيون. برتن 2، 3، ۽ 4 ۾ درجه بندي جي مطابق باقي ٽيمون شامل هيون. يو اي ايف اي (UEFA) پلي آف جا چار فاتح ۽ انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جا ٻه فاتح ڊرا جي وقت معلوم نه هئا ۽ ان ڪري خودڪار طريقي سان برتن 4 ۾ مختص ڪيا ويا. 12 گروپ بي ترتيب طور تي چار برتنن مان هر هڪ مان هڪ ٽيم چونڊي ٺاهيا ويا. فيفا جو "عام اصول، جڏهن به ممڪن هجي"، اهو هو ته ڪنهن به گروپ ۾ ساڳئي ڪنفيڊريشن مان هڪ کان وڌيڪ ٽيم نه هئي. هي اصول يو اي ايف اي کانسواءِ سڀني ڪنفيڊريشنن تي لاڳو هو؛ هر گروپ کي هڪ يا ٻه يو اي ايف اي ٽيمون ان ۾ شامل ڪرڻ جي ضرورت هئي.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref>
ٽنهي ميزبان ملڪن کي شيڊولنگ جي مقصدن لاءِ ٽن گروپن ۾ اڳ ۾ ئي مختص ڪيو ويو هو. ميڪسيڪو کي گروپ اي ۾ رکيو ويو هو ۽ ٽورنامينٽ جو افتتاحي ميچ 11 جون تي ايسٽاڊيو ازٽيڪا ۾ کيڏندا. ڪينيڊا ۽ آمريڪا کي گروپ بي ۽ ڊي ۾ ترتيب وار رکيو ويو هو. اهي ٽورنامينٽ جا ٽيون ۽ چوٿون ميچ ترتيب وار 12 جون تي کيڏندا.<ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref>
انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جي ٽنهي امڪاني فاتحن تي ڪنفيڊريشن جي پابندي لاڳو ڪئي وئي. فيفا اهو پڻ اعلان ڪيو ته، "مقابلي جي توازن کي يقيني بڻائڻ جي مفاد ۾"، سيمي فائنل (نڪ آئوٽ بريڪٽ جا پاسا) لاءِ ٻه الڳ الڳ رستا قائم ڪيا ويا. ان جي بنياد تي، رينڪنگ ۾ پهرين نمبر تي (اسپين) ۽ ٻئي نمبر تي (ارجنٽائن) ٽيمن کي بي ترتيب طور تي مخالف رستن ۾ گروپن ۾ ٺاهيو ويو، جيئن ٽئين نمبر تي (فرانس) ۽ چوٿين نمبر تي (انگلينڊ) ٽيمون هيون. تنهن ڪري، جيڪڏهن ٽيمن جا اهي جوڙا پنهنجا گروپ کٽي وڃن ٿا، ته اهي فائنل تائين نه ملندا، جڏهن ته چارئي سيمي فائنل تائين نه ملندا. ڊرا پوٽ 1 سان شروع ٿيو ۽ پوٽ 4 سان ختم ٿيو، هر ٽيم کي چونڊيو ويو ۽ پوءِ الفابيٽ جي لحاظ کان پهرين دستياب گروپ ۾ مختص ڪيو ويو. ميچ شيڊول جي مقصد لاءِ، پوٽ 1 ٽيمون خودڪار طريقي سان هر گروپ جي پوزيشن 1 ۾ ٺاهيا ويا. باقي پوٽس لاءِ، فيفا هڪ اڳواٽ مقرر ڪيل نمونو قائم ڪيو ته جيئن ٽيمن جي پوزيشن کي انهن جي پوٽ ۽ ان گروپ جي بنياد تي بيان ڪري سگهجي جنهن ۾ اهي ٺاهيا ويا هئا. 2026 فيفا ورلڊ ڪپ سيڊنگ.<ref name="NewHumanitarian">{{cite news |title=Asia's deadly rains, Haiti's election plan, and Trump's peace prize – Cheat sheet |url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2025/12/05/asia-deadly-rains-haiti-election-plan-trump-peace-prize-cheat-sheet |work=The New Humanitarian |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Smith |first=David |date=December 5, 2025 |title=Trump wins his peace prize from Fifa – any chance of a VAR review? |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/dec/05/trump-peace-prize-fifa-world-cup |access-date=December 9, 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref>
=== ٽيم بيس ڪيمپس ===
ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ کان اڳ ۽ دوران رهڻ ۽ تربيت ڏيڻ لاءِ 48 قومي اسڪواڊ پاران بيس ڪيمپس استعمال ڪيا ويندا.<ref name="Team Base camps">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations |title=FIFA shares potential World Cup 26 Team Base Camp locations|access-date=June 12, 2024 |website=fifa.com |date=June 12, 2024|archive-date=June 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240612215436/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |title=FIFA World Cup 26 expands Team Base Camp brochure: 26 new options added |publisher=FIFA |date=November 21, 2024 |access-date=January 15, 2025 |archive-date=November 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241121220113/https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026 |title=14 new Team Base Camp options added as road to 2026 continues |date=April 17, 2025 |website=inside.fifa.com|archive-date=April 17, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417180742/https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026|url-status=live}}</ref>
مقابلي جي جڳهن تي لاڳو ٿيندڙ نالي جي حقن جي اسپانسرز جي پابندي وانگر، ڪجهه تربيتي سهولتن جا نالا پڻ فيفا پاران تبديل ڪيا ويا.<ref>{{Cite news |date=May 26, 2026 |title=FIFA World Cup 2026™ Team Base Camp Training Sites footprint finalised |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/world-cup-2026-team-base-camps-tbc-48-nations-usa-mexico-canada |access-date=May 27, 2026 |work=[[FIFA]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Schirgi |first=Heimo |title=Team Base Camp brochure |url=https://fwc26teambasecamps.fifa.com |access-date=October 23, 2025 |website=FIFA}}</ref>
{|class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+ٽيم بيس ڪيمپس جي فهرست
|-
!ٽيم
!هوٽل
!ٽريننگ سائيٽ
|-
|'''[[الجزائر]]<ref name="FOX4">{{Cite web |last1=Jackson |first1=Malik |date=January 21, 2026 |title=Argentina, England, Netherlands, Algeria to base 2026 World Cup camps in Kansas City metro: Sources |url=https://fox4kc.com/sports/2026-world-cup/argentina-england-netherlands-to-base-2026-world-cup-camps-in-kansas-city-metro-sources/vMxgM5ajHGE |access-date=January 25, 2026 |website=Fox4 Kansas City |last2=Kuntz |first2=Harold |last3=Holt |first3=John|orig-date=January 20, 2026}}</ref>'''
| <small>دي اوريڊ، لارنس، [[ڪنساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>يونيورسٽي آف ڪنساس،<ref>{{Cite web |title=Rock Chalk Park |url=https://places.ku.edu/buildings/rock-chalk-park |access-date=January 25, 2026 |website=The University of Kansas}}</ref> لارنس، ڪنساس، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ارجنٽائن]]'''<ref name="KCStar">{{cite news |last1=Grathoff |first1=Pete |title=Here is when teams with a World Cup base camp in KC are expected to arrive |url=https://www.kansascity.com/sports/spt-columns-blogs/for-petes-sake/article315392606.html |access-date=April 17, 2026 |work=[[The Kansas City Star]] |date=April 13, 2026}}</ref>
| <small>اوريجن ڪنساس سٽي ريور فرنٽ، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>اسپورٽنگ ڪي سي ٽريننگ سينٽر، ڪنساس سٽي، [[ڪنساس]]</small>
|-
| '''[[آسٽريليا]]'''<ref name="AUS">{{Cite web |date=February 12, 2026 |title=The Oakland Roots/Soul Training Facility Has Been Selected by the Australian National Team to Be a Base Camp Training Site Ahead of the World Cup |url=https://www.oaklandrootssc.com/news/2026/02/12/the-oakland-roots-soul-training-facility-has-been-selected-by-the-australian-national-team-to-be-a-base-camp-training-site-ahead-of-the-world-cup/ |access-date=February 12, 2026 |website=[[Oakland Roots SC]] |publisher=SportsEngine, Inc. }}</ref>
| <small>ڪلئرمونٽ هوٽل ۽ اسپا، برڪلي، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>اوڪلينڊ روٽس/سول ٽريننگ سهولت، الميدا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[آسٽريا]]'''<ref name="AUT">{{Cite web |last=Flores |first=Pricila |date=February 4, 2026 |title=Austrian National Soccer Team Selected to Stay in Goleta, Practice at UCSB |url=https://www.noozhawk.com/austrian-national-soccer-team-selected-to-stay-in-goleta-practice-at-ucsb/ |access-date=February 4, 2026 |website=Noozhawk |orig-date=February 4, 2026}}</ref>
| <small>باڪارا ريسارٽ، گوليٽا، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>يو سي سانتا باربرا هارڊر اسٽيڊيم، سانتا باربرا، ڪيليفورنيا</small>
|-
|'''[[بيلجيم]]'''<ref name="BEL">{{Cite web |last=Vandewalle |first=Ludo |date=January 9, 2026 |title=De Rode Duivels hebben hun WK-droomlocatie in Seattle beet |trans-title= The Red Devils have secured their World Cup dream location in Seattle |url=https://www.nieuwsblad.be/sport/voetbal/de-rode-duivels-hebben-hun-wk-droomlocatie-in-seattle-beet/114300532.html |access-date=February 15, 2026 |website=Nieuwsblad |language=nl-BEL}}</ref>
| <small>حيات ريجنسي ڍنڍ، سيئٽل پورٽ، رينٽن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>سياٽل سائونڊرز ايف سي پرفارمنس سينٽر ۽ ڪلب هائوس، رينٽن، واشنگٽن</small>
|-
|'''[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]'''<ref name="BIH">{{Cite web |date=April 6, 2026 |title=Zmajevi ipak neće u St. Louis, idu na drugi kraj Amerike u kamp koji je želio Vels |trans-title=Dragons will not be in St. Louis, they go to the other side of America to the camp that Wales wanted |url=https://reprezentacija.ba/507974-zmajevi-ipak-nece-u-st-louis-idu-na-drugi-kraj-amerike-u-kamp-koji-je-zelio-vels |access-date=April 6, 2026 |website=reprezentacija.ba |language=bs |trans-quote=The Dragons are expected to stay at the RSL Training Centre camp there, which is normally used by the US national team.}}</ref>
| <small>ايشر ايڊمز، آٽوگراف ڪليڪشن، سالٽ لِيڪ سٽي، [[يوٽاہ|يوٽاه]]</small>
| ريئل سالٽ لِيڪ اسٽيڊيم، سينڊي، يوٽاه، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[برازيل]]'''<ref name="BRA">{{Cite web |last=Arnold |first=Christian |date=January 14, 2026 |title=Brazilian national team to train at Red Bull NY's brand new facility during 2026 World Cup |url=https://nypost.com/2026/01/14/sports/brazilian-national-team-to-train-at-red-bulls-facility-during-world-cup/ |access-date=January 19, 2026 |website=New York Post }}</ref>
| <small>دي رِج هوٽل، باسڪنگ رِج، [[نيو جرسي]]</small>
| ڪولمبيا پارڪ، موريس ٽائون، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڪينيڊا]]'''<ref name="SBJ">{{Cite web |date=December 17, 2025 |title=New Zealand looking at various options for World Cup base camp |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2025/12/17/new-zealand-looking-at-various-options-for-world-cup-base-camp/ |access-date=February 14, 2026 |website=Sports Business Journal }}</ref>
| <small>دي ويسٽن بيشور، وينڪوور، [[برٽش ڪولمبيا|برٽش]]</small> [[برٽش ڪولمبيا|<small>ڪولمبيا</small>]]
| <small>نيشنل ساڪر ڊولپمينٽ سينٽر، رينڪوور، برٽش ڪولمبيا، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[ڪيپ ورڊي]]'''
| گرينڊ حيات هوٽل، ٽمپا بي، ٽمپا، [[فلوريڊا]]
| <small>واٽرز اسپورٽس ڪمپليڪس، ٽمپا، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ڪولمبيا]]'''<ref name="COL">{{Cite web |last=Mitchell |first=Ryan |date=January 27, 2026 |title=It is not the United States! The Colombian national team knows its official venue for the 2026 World Cup |url=https://www.marca.com/en/world-cup/2026/01/27/6978af6f268e3ebd148b45cd.html |access-date=January 27, 2026 |website=Marca }}</ref>
| <small>گرينڊ فيسٽا آمريڪانا ڪنٽري ڪلب، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| جليسڪو اڪيڊميا اٽلس ايف سي، [[زاپوپان]]، جليسڪو،
|-
|'''[[ڪروشيا]]'''<ref name="CRO">{{Cite web |last=Thrasher |first=Tyler |date=January 17, 2026 |title=Croatia national soccer team to base FIFA World Cup training in Alexandria |url=https://www.fox5dc.com/news/croatia-national-soccer-team-base-world-cup-training-alexandria-virginia |access-date=January 17, 2026 |website=Fox5 DC }}</ref>
| <small>هوٽل ائ کئ ائ اليگزينڊرريا، [[ورجينيا]]</small>
| <small>ايپيسڪوپل هاءِ اسڪول، اليگزينڊرريا، ورجينيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ڪيوريسو]]<ref name="CUR">{{Cite web |last=Evertsz |first=Pa E. |date=January 17, 2026 |title=Curaçao sets Boca Raton as 2026 World Cup base camp, FAU to host training |url=https://www.deporteawe.com/2026/01/17/futbol/curacao-sets-boca-raton-as-2026-world-cup-base-camp-fau-to-host-training/ |access-date=January 17, 2026 |website=Deporte Awe }}</ref>'''
| <small>بوڪا ريٽن ميريٽ بوڪا سينٽر، بوڪا ريٽن، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>فلوريڊا اٽلانٽڪ يونيورسٽي، بوڪا ريٽن، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[چيڪ جمهوريا]]<ref name="DFW">{{Cite web |last=Carrick |first=Buzz |date=March 3, 2026 |title=Toyota Stadium and Texas Health Mansfield Stadium selected as World Cup training sites |url=https://3rddegree.net/toyota-stadium-and-texas-health-mansfield-stadium-selected-as-world-cup-training-sites |website=3rdDegree }}</ref>'''
| <small>هيلٽن گارڊن ان ڊلاس-آرلنگٽن سائوٿ، آرلنگٽن، ٽيڪساس</small>
| مينسفيلڊ ملٽي پرپز اسٽيڊيم، مينسفيلڊ، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[عوامي جمهوريا ڪانگو|ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو]] <ref name="COD">{{Cite web |url=https://www.chron.com/sports/article/congo-houston-world-cup-22194456.php |title=DR Congo chooses Houston for 2026 World Cup base camp |first=Michael |last=Shapiro |date=April 8, 2026 |website=Chron}}</ref>
| <small>اومني هوسٽن هوٽل، [[ھوسٽن|هوسٽن]]، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| هوسٽن اسپورٽس پارڪ، هوسٽن، ٽيڪساس
|-
|'''[[ايڪواڊور]]'''<ref name="ECU">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=La seleccion ecuatoriana de futbol tendra en Columbus su sede de entrenamiento durante la copa del mundo |url=https://www.fef.ec/la-seleccion-ecuatoriana-de-futbol-tendra-en-columbus-su-sede-de-entrenamiento-durante-la-copa-del-mundo/ |access-date=February 6, 2026 |language=Es}}</ref>
| <small>لي ميريڊين ڪولمبس، دي جوزف، [[ڪولمبس، اوهايو|ڪولمبس]]، [[اوهايو]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| ڪولمبس ڪرو پرفارمنس سينٽر، ڪولمبس، اوهائيو
|-
|'''[[مصر]]'''<ref name="EGY">{{Cite web |url=https://www.krem.com/article/sports/soccer/world-cup/spokane-city-council-spokane-world-cup-team-base-egypt-mo-salah/293-214cd175-62e3-4887-af3a-f0834fc0b93d |title=Spokane City Council Agenda shows Spokane named as World Cup Team Base for Egypt |first=Vinny |last=Saglimbeni |date=April 20, 2026 |website=KREM2 Spokane}}</ref>
| <small>ناردرن ڪوسٽ ريزارٽ ۽ ڪيسينو، ايئر وي هائٽس، واشنگٽن</small>
| گونزاگا يونيورسٽي، اسپوڪن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[انگلينڊ]]'''<ref name="FOX4" />
| <small>دي ان ايٽ ميڊو بروڪ، پريئري وليج، [[ڪنساس]]</small>
| سوپ ساڪر وليج، ڪينسا سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[فرانس]]'''<ref name="FRA">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=Coupe du Monde 2026: Didier Deschamps à la recherche du camp de base ! (INSIDE) |url=https://www.youtube.com/watch?v=a8q526AN4iw |access-date=January 12, 2026 |website=YouTube |language=Fr}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[بوسٽن]]، [[مئساچوسٽس|ميساچوسٽس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>بينٽلي يونيورسٽي، والٿم، ميساچوسٽس</small>
|-
|'''[[جرمني]]'''<ref name="GER">{{Cite web |last=Silverman |first=Alex |date=January 9, 2026 |title=Wake Forest to serve as Germany's World Cup base camp training site in U.S. |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2026/01/09/wake-forest-to-serve-as-germanys-world-cup-base-camp-training-site/ |access-date=January 19, 2026 |website=SBJ }}</ref>
| <small>گريلن، ونسٽن-ساليم، [[اتر ڪيرولينا|اتر]]</small> [[اتر ڪيرولينا|<small>ڪيرولينا</small>]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>ويڪ فارسٽ يونيورسٽي، ونسٽن-سيلم، اتر ڪيرولائنا</small>
|-
|'''[[گھانا]]'''<ref name="GHA">{{Cite web |last=Goulston |first=Robert |date=February 19, 2026 |title=Will the Boston area host many World Cup soccer teams in 2026? |url=https://www.nbcboston.com/news/local/boston-world-cup-host-city/3902670/ |access-date=February 20, 2026 |website=NBC10 Boston |quote=Ghana picked Bryant University in Rhode Island}}</ref>
| <small>پروويڊنس بلٽمور، پروويڊنس، [[روڊز آئیلینڊ|روڊ آئيلينڊز]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| برائنٽ يونيورسٽي، سمٿ فيلڊ، روڊ آئيلينڊز
|-
|'''[[هيٽي]]'''<ref name="HAI">{{Cite web |author=Caleb Jephte Pierre |date=March 19, 2026 |title=La FHF aurait choisi Atlantic City comme camp de base pour la Coupe du Monde 2026, si l'on en croit les révélations de Sébastien Migné dans l'After ce jeudi matin !|trans-title= The FHF has chosen Atlantic City as its base camp for the 2026 World Cup, according to revelations from Sébastien Migné in this morning's After! |url=https://x.com/Caleb_Jephte/status/2034691656671265146 |access-date=April 21, 2026 |website=X |language=fr}}</ref>
| <small>شيراٽن ائٽلانٽڪ سٽي ڪنوينشن سينٽر هوٽل، ائٽلانٽڪ سٽي، نيوجرسي</small>
| <small>اسٽاڪٽن يونيورسٽي، گيلو وي ٽائون شپ، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ايران]]'''<ref name="IRN">{{Cite web |date=May 23, 2026 |title=Iran to base World Cup camp in Mexico after switch from Arizona |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/iran-base-world-cup-camp-mexico-after-switch-arizona-2026-05-23/ |access-date=May 23, 2026 |website=[[Reuters]] }}</ref>
| <small>تيجوانا ميريٽ هوٽل، تيجوانا، باجا ڪيليفورنيا</small>
| <small>تيجوانا ٽريننگ سينٽر، تجوانا، باجاڪيليفورنيا،[[ميڪسيڪو]]</small>
|-
|'''[[عراق]]'''<ref name="NBC">{{Cite web |last=Benatar |first=Orri |date=May 12, 2026 |title=World Cup base camps: Where all 48 teams will train during the tournament |url=https://www.nbc4i.com/sports/world-cup-2026/world-cup-base-camps-where-all-48-teams-will-train-during-the-tournament/#// |access-date=May 12, 2026 |website=NBC4i}}</ref>
| <small>گرين بريئر ريسارٽ، وائيٽ سلفر اسپرنگس، [[ويسٽ ورجينيا]]</small>[[ويسٽ ورجينيا|،]] [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>دي گرين بريئر اسپورٽس پرفارمنس سينٽر، وائيٽ سلفر سپرنگز، ويسٽ ورجينا</small>
|-
|'''[[آئيوري ڪوسٽ]]'''<ref name="PHI">{{Cite web |date=February 17, 2026 |title='Les Éléphants' to Call Philadelphia Union's Stadium Its Home During the Tournament |url=https://www.philadelphiaunion.com/news/cote-d-ivoire-selects-philadelphia-union-stadium-team-base-camp-for-fifa-world-cup-2026|access-date=February 17, 2026 |website=Philadelphia Union }}</ref>
| هوٽل ڊو پونٽ، ولمنگٽن، [[ڊيلاويئر]]
| فلاڊيلفيا يونين اسٽيڊيم، چيسٽر، [[پينسلوانيا|پنسلوانيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[جاپان]]'''<ref name="WTVF">{{Cite web |last=Broderick |first=Kelly |date=January 18, 2026 |title=Japan's national football team will be using Nashville as a home base for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.newschannel5.com/news/japans-national-football-team-will-be-using-nashville-as-a-home-base-for-the-2026-fifa-world-cup |access-date=January 19, 2026 |website=WTVF }}</ref>
| ٽي بي اي، [[نئشويل|نيشويل]]، [[ٽينيسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>نيشويل ايس سي ٽريننگ سينٽر، نيشويل، ٽينيسي</small>
|-
|'''[[اردن]]'''<ref name="JOR">{{Cite web |date=February 20, 2026 |title=اتحاد كرة القدم ينظم دورة رباعية دولية بمشاركة النشامى.. ويكشف خطة إعداد المونديال |trans-title=The Football Association is organizing a four-team international tournament with the participation of the Jordanian national team, and has revealed its World Cup preparation plan |url=https://jfa.com.jo/news.php?id=31033&title=%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85-%D9%8A%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%89..-%D9%88%D9%8A%D9%83%D8%B4%D9%81-%D8%AE%D8%B7%D8%A9-%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84 |access-date=February 20, 2026 |website=Jordanian Football Association |language=ar |trans-quote=will settle in its official camp during the World Cup in the American city of Portland.}}</ref>
| دي نائنز هوٽل، پورٽلينڊ، اوريگون
| يونيورسٽي آف پورٽلينڊ، [[اوريگون]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ميڪسيڪو]]'''
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊيمينٽو آن سائيٽ رهائش، ميڪسيڪو سٽي</small>
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊي مينٽو، [[ميڪسيڪو سٽي|ميڪسيڪو]]</small> [[ميڪسيڪو سٽي|سٽي،]] [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[مراڪش]]'''<ref name="MAR">{{cite web |last1=Crafton |first1=Adam |title=Morocco, Haiti become fourth World Cup teams to choose New Jersey as base camp |url=https://www.nytimes.com/athletic/7253613/2026/05/05/new-jersey-world-cup-base-morocco-haiti-brazil-senegal/ |website=nytimes.com/athletic |publisher=[[The Athletic]] |date=May 5, 2026}}</ref>
| <small>سمرسيٽ هلز هوٽل، ٽيپسٽري ڪليڪشن وايا هيلٽن، وارن، [[نيو جرسي]]</small>
| پنگري اسڪول، باسڪنگ رج، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[نيدرلينڊز]]'''<ref name="KCBJ">{{cite news |last1=Friestad |first1=Thomas |title=Netherlands chooses Cascade Hotel near Plaza as World Cup base |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2026/04/08/netherlands-cascade-hotel-plaza-2026-world-cup.html |access-date=April 17, 2026 |work=Kansas City Business Journal |date=April 8, 2026}}</ref>
| ڪيسڪيڊ هوٽل، ڪنساس سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>ڪنساس سٽي تربيتي سهولت، ريور سائڊ، مسوري</small>
|-
|[[نيوزيلينڊ|'''نيوزي لينڊ''']]<ref name="NZL">{{Cite web |date=March 2, 2026 |title=All Whites secure FIFA World Cup base in San Diego, the scene of Team New Zealand's first America's Cup win |url=https://www.stuff.co.nz/sport/360938985/all-whites-secure-fifa-world-cup-base-san-diego-scene-team-new-zealands-first-americas-cup-win|access-date=March 2, 2026 |website=Stuff }}</ref>
| حيات ريجنسي لا جولا، ايونٽائن، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
| <small>ٽوريرو اسٽيڊيم، [[سان ڊياگو|سين ڊياگو]]، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ناروي]]'''<ref name="NOR">{{Cite web |last=Austerheim |first=Daniel |date=January 24, 2026 |title=Bekreftet: Dette blir Norges basecamp under VM |url=https://www.nettavisen.no/sport/bekreftet-dette-blir-norges-basecamp-under-vm/s/5-95-2842904 |access-date=January 24, 2026 |website=Nettavisen Sport |language=no|trans-quote=Greensboro, North Carolina, will be Norway's home base ahead of and between the group matches in Norway's first men's World Cup finals in 28 years. The NFF does not specify which hotel they will stay in, but there is only one option in FIFA's catalog for Greensboro. It's called Grandover Resort, and is described as a premium resort with access to golf courses and a spa, among other things.}}</ref>
| گرانڊ اوور ريسارٽ ۽ اسپا، گرينزبورو، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>يونيورسٽي آف نارٿ ڪيرولينا، گرينزبورو، اتر ڪيرولينا</small>
|-
|'''[[پاناما]]'''<ref name="PAN">{{Cite web |last=Stevens |first=Paul |date=February 12, 2026 |title=Ontario Base Camp Confirmed for Panama's Men's National Soccer Team at FIFA World Cup |url=https://www.sportstravelmagazine.com/ontario-base-camp-confirmed-for-panamas-mens-national-soccer-team-at-fifa-world-cup/ |access-date=February 13, 2026 |website=Sports Travel Magazine }}</ref>
| <small>نوٽواساگا ان ريسارٽ ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو ٽڪمسٿ، [[اونٽاريو]]</small>
| <small>نوٽواساگا ٽريننگ سائيٽ، نيو ٽڪمسٿ، اونٽاريو، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[پيراگوئي]]'''<ref name="PAR">{{Cite web |date=February 11, 2026 |title=La selección paraguaya ultima detalles logísticos para su estreno mundialista |trans-title=The Paraguayan national team is finalizing logistical details for its World Cup debut |url=https://www.abc.com.py/deportes/futbol/seleccion-paraguaya/2026/02/11/la-seleccion-paraguaya-ultima-detalles-logisticos-para-su-estreno-mundialista/ |access-date=February 15, 2026 |website=ABC Paraguay |language=es |trans-quote=...we've already received confirmation that they'll grant us our first choice. We're considering San José, which is near Santa Clara, close to Levi's Stadium, where we'll play our two matches on the second and third matchdays.}}</ref>
| هيلٽن سان جوز، سين جوز، ڪيليفورنيا پاران سائنيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| اسپارٽن فٽبال ڪمپليڪس، [[سان هوز|سين جوز،]] [[ڪيليفورنيا]]
|-
|[[پورچوگال|'''پرتگال''']]<ref name="PBP">{{Cite web |date=March 5, 2026 |title=World Cup: Cristiano Ronaldo, Portugal to train in Palm Beach Gardens |url=https://www.palmbeachpost.com/story/sports/2026/03/05/world-cup-2026-cristiano-ronaldo-portugal/88988300007/ |access-date=March 12, 2026 |website=Palm Beach Post }}</ref>
| فور سيزنز هوٽل پام بيچ، پام بيچ، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>گارڊنز نارٿ ڪائونٽي ڊسٽرڪٽ پارڪ، پام بيچ گارڊنز، فلوريڊا</small>
|-
|'''[[قطر]]'''<ref name="QAT">{{Cite web |date=January 30, 2026 |title=Lopetegui inspects Qatar's World Cup base in California |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/30/01/2026/lopetegui-inspects-qatars-world-cup-base-in-california |access-date=February 1, 2026 |website=[[The Peninsula (newspaper)|The Peninsula]] }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ بائي ميريٽ سانتا باربرا گوليٽا، گوليٽا، ڪيليفورنيا</small>
| <small>ويسٽ مونٽ ڪاليج، سانتا باربرا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
| '''[[سعودي عرب]]'''<ref name="KSA">{{Cite news |date=February 5, 2026 |title=Saudi National Team Selects Austin as Main Camp Base for World Cup 2026 |url=https://english.aawsat.com/sports/5237596-saudi-national-team-selects-austin-main-camp-base-world-cup-2026 |access-date=February 5, 2026 |work=[[Asharq Al-Awsat]]}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[آسٽن]]، [[ٽيڪساس]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>آسٽن FC اسٽيڊيم، آسٽن، ٽيڪساس</small>
|-
| '''[[اسڪاٽلينڊ]]'''<ref name="SCO">{{Cite news |last=Atkinson |first=Mark |date=February 12, 2026 |title=Harvey Barnes snubs Scotland as Steve Clarke confirms World Cup base – but issue with FIFA hotel |url=https://www.scotsman.com/sport/football/international/harvey-barnes-snubs-scotland-as-steve-clarke-confirms-world-cup-base-but-issue-with-fifa-hotel-5596708 |access-date=February 12, 2026 |website=[[The Scotsman]]}}</ref>
| <small>رينيسنس شارلوٽ سائوٿ پارڪ هوٽل، [[شارلوٽ]]، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>شارلوٽ ايف سي ٽريننگ سينٽر، شارلوٽ، اتر ڪيرولينا</small>
|-
| '''[[سينيگال]]'''<ref name="SEN">{{Cite news |last=Carino |first=Jerry |date=March 5, 2026 |title=Rutgers chosen as 'base camp' by FIFA World Cup qualifier |url=https://www.app.com/story/sports/college/rutgers/2026/03/05/rutgers-chosen-as-base-camp-by-fifa-world-cup-qualifier-senegal/87601196007/ |access-date=March 6, 2026 |website=[[Asbury Park Press]]}}</ref>
| <small>هيلڊرچ هوٽل ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو برنسوڪ، نيو جرسي</small>
| رٽگرز يونيورسٽي، پسڪٽا وي، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڏکڻ آفريڪا]]<ref name="MEX">{{Cite web |last=Beltrán |first=Jesús F. |date=February 10, 2026 |title=Gabriela Cuevas anuncia qué selecciones se concentrarán en México para el Mundial 2026 |trans-title=Gabriela Cuevas announces which teams will train in Mexico for the 2026 World Cup |url=https://www.infobae.com/mexico/deportes/2026/02/10/gabriela-cuevas-anuncia-que-selecciones-se-concentraran-en-mexico-para-el-mundial-2026/ |access-date=February 13, 2026 |website=infobae |language=es |trans-quote=El Tri will hold its training camp at the Mexican Football Federation's High Performance Center, located in the Tlalpan borough.}}</ref>'''
| <small>ڪيمينو ريئل پاچوڪا، پاچوڪا، هائيڊلگو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>سين اگسٽن ٽيليڪسياڪا، هائيڊلگو، ميڪسيڪو</small>
|-
|'''[[ڏکڻ ڪوريا]]'''
| <small>دي ويسٽن گواڊالاجارا، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| چيواس ورڊ ويل، [[زاپوپان]]، جليسڪو
|-
|'''[[اسپين]]'''<ref name="CFTP">{{Cite web |last=MacCoon |first=Patrick |date=January 13, 2026 |title=Spain reportedly chooses Chattanooga as headquarters for first two rounds of 2026 FIFA World Cup |url=https://www.timesfreepress.com/news/2026/jan/13/spain-reportedly-chooses-chattanooga-as/ |access-date=January 19, 2026 |website=Chattanooga Times Free Press }}</ref>
| <small>دي ريڊ هائوس هوٽل، چٽانوگا، [[ٽينيسي]]</small>
| <small>بيلر اسڪول، چٽانوگا، ٽينيسي، آمريڪا</small>
|-
|'''[[سويڊن]]'''
| <small>دي ويسٽن ڊلاس اسٽون بريئر گولف ريسارٽ ۽ اسپا، فريسڪو، ٽيڪساس</small>
| <small>ايف سي ڊلاس اسٽيڊيم، فريسڪو، [[ٽيڪساس]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[سوئيزرلينڊ|سوئٽزرلينڊ]]<ref name="SUI">{{Cite web |date=January 15, 2026 |title=The Swiss national team will be staying in this luxury hotel during the World Cup |url=https://www.bluewin.ch/en/sport/football/the-national-team-stays-in-this-luxury-hotel-during-the-world-cup-3051319.html |access-date=January 15, 2026 |website=blue News }}</ref>
| <small>فيئرمونٽ گرينڊ ڊيل مار، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا</small>
| سين ڊياگو يهودي اڪيڊمي، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
|-
|[[تيونس]]<ref name="MEX" />
| <small>انٽرڪنٽينينٽل پريزيڊنٽ مونٽيرئ ۽ سان پيڊرو گارزا گارسيا، نيوو ليون</small>
| ريادوس ٽريننگ سينٽر، سينٽياگو، نيوو ليون، [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[ترڪي]]'''<ref name="TUR">{{Cite web |last=Sarigul |first=Emre |date=April 4, 2026 |title=Turkish National Team Confirms 2026 World Cup Camp in Arizona: Logistics and Ticket Fever Take Center Stage |url=https://turkish-football.com/turkish-national-team-confirms-2026-world-cup-camp-in-arizona-logistics-and-ticket-fever-take-center-stage/ |access-date=April 14, 2026 |website=Turkish Football }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ ميسا، رگلي ويل ويسٽ، [[ايريزونا]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| ايريزونا ايٿليٽڪ گرائونڊز، [[ميسا، ايريزونا|ميسا]]، [[ايريزونا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|'''آمريڪا''']]<ref name="UCI">{{Cite web |last=Tenorio |first=Paul |date=November 19, 2025 |title=USMNT's 2026 slate takes shape: World Cup sendoff in Chicago, March friendlies booked |url=https://www.nytimes.com/athletic/6820796/2025/11/19/usmnt-2026-schedule-world-cup/ |access-date=November 19, 2025 |website=The Athletic }}</ref>
| <small>ميريٽ ارون اسپيڪٽرم، ارون</small>، <small>[[ڪيليفورنيا]]</small>
| اورينج ڪائونٽي گريٽ پارڪ، ارون، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[يوراگوائي|'''يوراگوئي''']]<ref name="URU">{{Cite web |author=Selección Uruguaya |date=January 14, 2026 |title=FIFA confirmó nuestra base operativa en la Copa Mundial: Playa del Carmen |url=https://x.com/Uruguay/status/2011544677359763967/ |access-date=January 14, 2026 |website=X |language=es-URU}}</ref>
| <small>ماياڪوبا، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>ماياڪوبا ٽريننگ سينٽر، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو</small>
|-
|'''[[ازبڪستان]]''' <ref name="UZB">{{Cite web |last=Razzakov |first=Shuhrat |date=March 3, 2026 |title=Uzbekistan is preparing for major challenges at the World Cup from Atlanta |url=https://zamin.uz/en/sport/193208-uzbekistan-is-preparing-for-major-challenges-at-the-world-cup-from-atlanta.html |access-date=March 3, 2026 |website=Zamin |language=en-UZB}}</ref>
| <small>ميريٽ اٽلانٽا بڪ هيڊ، [[ائٽلانٽا|اٽلانٽا]]، جارجيا</small>
| <small>اٽلانٽا يونائيٽيڊ ٽريننگ سينٽر، ماريٽا، جارجيا</small>
|-
|}
=== اسڪواڊ ===
ڏسو: [[2026 فيفا ورلڊ ڪپ اسڪواڊ]]
ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجي آخري اسڪواڊ جمع ڪرائڻ کان اڳ، ٽيمن ٽورنامينٽ کان هڪ مهينو اڳ 35 کان 55 رانديگرن جي هڪ عارضي اسڪواڊ جو نالو ڏنو. ٽيمن کي 2 جون تائين پنهنجي آخري اسڪواڊ جو نالو ڏيڻ جي ضرورت هئي. جيڪڏهن ڪو رانديگر زخمي يا سخت بيمار ٿي پوي ٿو ته جيئن ٽورنامينٽ ۾ شرڪت کي روڪي سگهجي، ته ان کي ٽيم جي پهرين ميچ کان 24 ڪلاڪ اڳ تائين عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي رانديگر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو. جڏهن ته، ٽورنامينٽ دوران ڪنهن به وقت زخمي يا بيمار گول ڪيپر کي عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي گول ڪيپر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date |title=When are World Cup squads named, and how many players will feature? |publisher=[[FIFA]] |date=May 6, 2026 |access-date=May 7, 2026}}</ref>
==گروپ مرحلو==
[[File:2026 world cup.svg|thumb|فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع ۾ حصو وٺندڙ ملڪن جا نتيجا
{{div col|colwidth=8em|content=
{{Legend|#2B42A3|Champion}}{{Legend|#34C0BE|Runner-up}}{{Legend|#269C5A|Third place}}{{Legend|#81C846|Fourth place}}{{Legend|#E4E454|Quarterfinals}}{{Legend|#FF6600|Round of 16}}{{Legend|#B94954|Round of 32}}{{Legend|#8E62A6|Group stage}} }}]]
رائونڊ رابن گروپ اسٽيج 11 جون کان 27 جون 2026 تائين، چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن (A کان L) ۾ کيڏيو ويو، هر هڪ ٽيم کي کٽڻ تي ٽي پوائنٽ، ڊرا تي هڪ پوائنٽ ۽ هار تي ڪوبه پوائنٽ آف نه ملندو. گروپ راند جي اختتام کان پوءِ، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون، اٺ بهترين ٽئين پوزيشن واري ٽيمن سان گڏ، ناڪ آئوٽ اسٽيج ڏانهن وڌيون.
گروپ اسٽيج جي درجه بندي لاءِ ٽائي بريڪنگ معيار هر گروپ ۾ ٽيمن جي درجه بندي سڀني گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل پوائنٽن جي ذريعي طئي ڪئي ويندي آهي. جيڪڏهن ٻه يا وڌيڪ ٽيمون پوائنٽن تي برابر آهن، ته درجه بندي کي طئي ڪرڻ لاءِ هيٺ ڏنل معيار استعمال ڪيا ويندا آهن: لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل گھڻا پوائنٽ؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول فرق؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ جيڪڏهن، معيار الف کان سي تائين لاڳو ڪرڻ کان پوءِ، ٽيمن جي اڃا تائين برابر درجه بندي آهي، ته معيار الف کان سي تائين خاص طور تي انهن ٽيمن جي وچ ۾ ميچن تي ٻيهر لاڳو ڪيا ويندا آهن جيڪي اڃا تائين سطح تي آهن ته جيئن انهن جي آخري درجه بندي جو تعين ڪري سگهجي. [اپر-الفا 1] جيڪڏهن هي طريقو فيصلو نه ٿو ڪري، معيار d کان h لاڳو ٿئي ٿو. * سڀني گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول جو فرق؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ ٽيم جي رويي ("فيئر پلي") اسڪور (هڪ رانديگر يا ٽيم ڪوچ / آفيشل تي هڪ ميچ ۾ صرف هڪ ڪٽوتي لاڳو ڪري سگهجي ٿي): پيلو ڪارڊ: -1 پوائنٽ؛ اڻ سڌي طرح ڳاڙهو ڪارڊ (ٻيو پيلو ڪارڊ): -3 پوائنٽ؛ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -4 پوائنٽ؛ پيلو ڪارڊ ۽ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -5 پوائنٽ؛ تازو فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن؛ ترقي سان پراڻي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن جيستائين ٽيمن کي الڳ نه ڪري سگهجي.
[[round-robin tournament|round-robin]] group stage was played in twelve groups (A to L) of four teams each, from June 11 to 27, 2026.<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=December 10, 2025 |website=FIFA}}</ref> Teams were awarded three points for a win, one for a draw, and none for a loss. Following the conclusion of group play, the top two teams of each group, along with the [[#Ranking of third-place teams|eight best third-place teams]], advanced to the [[#Knockout stage|knockout stage]].
''All times are local.''
{| class="wikitable mw-collapsible"
|+ {{nowrap|{{Anchor|Tiebreakers}} Tie-breaking criteria for group stage ranking}}
|-
|The ranking of teams in each group is determined by the points obtained in all group matches. If two or more teams are equal on points, the following criteria are used to determine the ranking:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref>
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha
| Most points obtained in the group matches played between the teams concerned;
| Superior goal difference in the group matches played between the teams concerned;
| Most goals scored in the group matches played between the teams concerned;
}}
If, after having applied criteria a to c, teams still have an equal ranking, criteria a to c are reapplied exclusively to the matches between the teams who are still level to determine their final rankings.{{efn-ua|When there are two or more teams tied on points, criteria a to c are applied. After these criteria are applied, they may define the position of some of the teams involved, but not all of them. For example, if there is a three-way tie on points, the application of the first three criteria may only break the tie for one of the teams, leaving the other two teams still tied. In this case, the tiebreaking procedure is resumed, from the beginning, for those teams that are still tied.}} If this procedure does not lead to a decision, criteria d to h apply.
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4
| Superior goal difference in all group matches;
| Most goals scored in all group matches;
| Highest team conduct ("fair play") score in all group matches (only one deduction can be applied to a player or team coach/official in a single match): {{unordered list
| Yellow card: −1 point;
| Indirect red card (second yellow card): −3 points;
| Direct red card: −4 points;
| Yellow card and direct red card: −5 points;
}}
| Better position in the most recent [[FIFA Men's World Ranking]];
| Better position in progressively older FIFA Men's World Rankings until teams can be separated.
}}
|}
===گروپ A===
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}}2-1 {{پرچم|ميڪسيڪو}}
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{پرچم |چيڪ جمهوريا}} 1-2 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}} 1-1 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 1-0 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 3-0 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}} 1-0 {{flag|RSA}}
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|ميڪسيڪو}}
|3
|3
|0
|0
|9
|6
|0
|6+
|-
|2
|{{flag|RSA}}
|3
|1
|1
|1
|4
|2
|3
|1-
|-
|3
|{{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
|3
|1
|0
|2
|3
|2
|3
|1-
|-
|4
|{{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
|3
|0
|1
|2
|6
|4-
|}
* پهريان 3 ملڪ اڳ مرحلي لا ڪواليفائي ڪيا. ذريعو: فيفا
===گروپ B===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{flag|Switzerland}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|3
|4+
|-
|2
|{{flag|Canada}}
|3
|1
|1
|1
|4
|8
|3
|5+
|-
|3
|[[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
|3
|1
|1
|1
|4
|5
|6
|1-
|-
|4
|{{پرچم|قطر}}
|3
|0
|1
|2
|1
|2
|10
|8-
|}
* ذريعو: فيفا
* نوٽ: هيڊ ٽو هيڊ نتيجي تي برابر (ڪينيڊا 1-1 بوسنيا ۽ هرزيگووينا). مجموعي گول فرق کي ٽائي بريڪر طور استعمال ڪيو ويو ۽ سوئزرلينڊ ۽ ڪينيڊا اڳ جي مرحلي لاء ڪواليفائي ڪيا.
# 12 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-1 {{flag|Canada}}
# 13 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-1 {{پرچم|قطر}}
# 18 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-4 {{flag|Switzerland}}
# 18 جون، 2026ع، {{flag|Canada}} 0-6 {{پرچم|قطر}}
# 24 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-2 {{flag|Canada}}
# 24 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 3-1 {{پرچم|قطر}}
===گروپ C===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|برازيل}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|1
|6+
|-
|2
|{{پرچم|مراڪش}}
|3
|2
|1
|0
|7
|6
|3
|3+
|-
|3
|{{flag|Scotland}}
|3
|1
|0
|2
|3
|1
|4
|3-
|-
|4
|{{flag|Haiti}}
|3
|0
|0
|3
|0
|2
|8
|6-
|}
Source: FIFA
Notes:
Tied on head-to-head result (Brazil 1–1 Morocco). Overall goal difference was used as the tiebreaker.
June 13, 2026
6:00 p.m. UTC−4
Brazil 1–1 Morocco
Vinícius 32'
[Report 13]
Saibari 21'
MetLife Stadium, East Rutherford
Attendance: 80,663
Referee: Slavko Vinčić (Slovenia)
June 13, 2026
9:00 p.m. UTC−4
Haiti 0–1 Scotland
[Report 14]
McGinn 28'
Gillette Stadium, Foxborough
Attendance: 64,146
{{Main|2026 FIFA World Cup Group B}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B6}}
===Group C===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group C}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C6}}
===Group D===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group D}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D6}}
===Group E===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group E}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E6}}
===Group F===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group F}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F6}}
===Group G===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group G}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G6}}
===Group H===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group H}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H6}}
===Group I===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group I}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I6}}
===Group J===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group J}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J6}}
===Group K===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group K}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K6}}
===Group L===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group L}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L6}}
===Ranking of third-place teams===
{{2026 FIFA World Cup group tables|3rd place}}
The specific matchups involving the third-place teams depended on which eight third-place teams qualified for the round of 32, but not on their relative rankings. The 495 possible combinations were published in Annex C of the tournament regulations.<ref name="regulations" />
''For the list of all 495 possible combinations, see [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Combinations of matches in the round of 32|2026 FIFA World Cup knockout stage § Combinations of matches in the round of 32]].''
==ناڪ آئوٽ مرحلو==
{{Main|2026 FIFA World Cup knockout stage}}
The knockout stage uses a [[Single-elimination tournament|single-elimination format]], starting with the newly introduced round of 32 on June 28 and culminating with the [[2026 FIFA World Cup final|final]] on July 19. On the day prior, a [[#Match for third place|match for third place]] will also be played. In the knockout stage, if the scores are level when normal playing time expires, 30 minutes of [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] will be played. If still tied at the end of extra time, a [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootout]] is used to determine which team should be treated as winning the match.<ref name="regulations" />
===Bracket===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|Bracket}}
===Round of 32===
{{main|2026 FIFA World Cup round of 32}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-8}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-9}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-10}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-11}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-12}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-13}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-14}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-15}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-16}}
===Round of 16===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-8}}
===Quarterfinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF4}}
===Semifinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF2}}
===Match for third place===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|3rd}}
===Final===
{{Main|2026 FIFA World Cup final}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup final|Final}}
==اعداد و شمار==
===گول ڪندڙ===
There have been 275 goals scored in 94 matches, for an average of 2.93 goals per match (as of July 6, 2026). Players highlighted in bold are still active in the competition.
7 goals
Argentina national football team Lionel Messi
France national football team Kylian Mbappé
Norway national football team Erling Haaland
6 goals
England national football team Harry Kane
4 goals
Brazil national football team Vinícius Júnior
England national football team Jude Bellingham
France national football team Ousmane Dembélé
Mexico national football team Julián Quiñones
Senegal national football team Ismaïla Sarr
Spain national football team Mikel Oyarzabal
3 goals
Belgium national football team Romelu Lukaku
Brazil national football team Matheus Cunha
Canada men's national soccer team Jonathan David
DR Congo national football team Yoane Wissa
Germany national football team Kai Havertz
Germany national football team Deniz Undav
Mexico national football team Raúl Jiménez
Morocco national football team Ismael Saibari
Netherlands national football team Brian Brobbey
Netherlands national football team Cody Gakpo
New Zealand men's national football team Elijah Just
Portugal national football team Cristiano Ronaldo
Switzerland national football team Johan Manzambi
United States men's national soccer team Folarin Balogun
2 goals
Algeria national football team Riyad Mahrez
Austria national football team Marko Arnautović
Belgium national football team Charles De Ketelaere
Belgium national football team Youri Tielemans
Belgium national football team Leandro Trossard
Bosnia and Herzegovina national football team Ermin Mahmić
Canada men's national soccer team Cyle Larin
Colombia national football team Daniel Muñoz
Egypt national football team Emam Ashour
France national football team Bradley Barcola
Iran national football team Ramin Rezaeian
Ivory Coast national football team Amad Diallo
Ivory Coast national football team Nicolas Pépé
Japan national football team Daichi Kamada
Japan national football team Ayase Ueda
Morocco national football team Azzedine Ounahi
Morocco national football team Soufiane Rahimi
Netherlands national football team Crysencio Summerville
Senegal national football team Habib Diarra
Senegal national football team Pape Gueye
Sweden men's national football team Yasin Ayari
Sweden men's national football team Anthony Elanga
Switzerland national football team Breel Embolo
Switzerland national football team Rubén Vargas
United States men's national soccer team Malik Tillman
Uruguay national football team Maximiliano Araújo
1 goal
Algeria national football team Rafik Belghali
Algeria national football team Nadhir Benbouali
Algeria national football team Amine Gouiri
Argentina national football team Giovani Lo Celso
Argentina national football team Lautaro Martínez
Argentina national football team Lisandro Martínez
Australia men's national soccer team Nestory Irankunda
Australia men's national soccer team Connor Metcalfe
Austria national football team Saša Kalajdžić
Austria national football team Marcel Sabitzer
Austria national football team Romano Schmid
Belgium national football team Kevin De Bruyne
Belgium national football team Alexis Saelemaekers
Belgium national football team Hans Vanaken
Bosnia and Herzegovina national football team Kerim Alajbegović
Bosnia and Herzegovina national football team Jovo Lukić
Brazil national football team Casemiro
Brazil national football team Gabriel Martinelli
===Discipline===
A player or team official is automatically suspended for the next match of the tournament for the following offenses:<ref name="regulations" />
* Receiving a red card (red card suspensions may be extended for serious offenses).
* Receiving two yellow cards in the tournament.{{efn-ua|As yellow cards are not carried forward to [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootouts]], players may be shown two yellow cards in the same match without being sent off. However, this would result in a suspension for accumulating two yellow cards during the tournament.}} This yellow card count is reset after the completion of the group stage and again after the quarterfinals.<ref name="FIFA Council April 28">{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |title=FIFA Council increases record financial distribution to all 48 Participating Member Associations at the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=April 28, 2026 |access-date=April 28, 2026}}</ref> Resets do not apply to suspensions; a player whose yellow card count reaches two in the match immediately before a reset is still suspended for the next match.<ref>{{Cite web |date=2026-06-15 |title=2026 FIFA World Cup yellow card and suspension rules |url=https://www.mlssoccer.com/competitions/fifa-world-cup/news/2026-fifa-world-cup-yellow-card-and-suspension-rules |access-date=2026-06-29 |website=MLS Soccer |language=en}}</ref>
During qualification, [[Cristiano Ronaldo]] was sent off for violent conduct in Portugal's penultimate match against the [[Republic of Ireland national football team|Republic of Ireland]], with such an offense typically resulting in a ban of at least two matches. Ronaldo was handed a three-match ban, though the final two matches of the ban were suspended for a one-year probationary period, making him eligible to appear in Portugal's opening World Cup match.<ref>{{Cite web |title=Cristiano Ronaldo: Portugal captain avoids ban for start of nation's 2026 World Cup campaign |url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13475321/cristiano-ronaldo-portugal-captain-avoids-ban-for-start-of-nations-2026-world-cup-campaign |access-date=November 25, 2025 |website=Sky Sports}}</ref> On May 8, 2026, the Bureau of the [[FIFA Council]] amended the tournament regulations so that pending one- or two-match suspensions resulting from red cards for two yellow cards, denying an obvious goal-scoring opportunity, or serious foul play during qualification would no longer be carried forward to the final competition.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/news/council-update-regulations-world-cup-2026 |title=Bureau of the Council update on the Regulations for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=May 8, 2026 |access-date=May 8, 2026}}</ref> This exempted Argentina's [[Nicolás Otamendi]], Ecuador's [[Moisés Caicedo]], and Qatar's [[Tarek Salman]] from serving their qualifying-round suspensions during the tournament, with the bans to instead be served in a subsequent competition.<ref>{{cite web |last=Dunbar |first=Graham |url=https://apnews.com/article/world-cup-fifa-ban-otamendi-caicedo-196ea65dff44d19b43d7e0835fa42398 |title=FIFA waives one-game bans for Otamendi and Caicedo at World Cup after being sent off in qualifier |work=[[Associated Press]] |date=May 8, 2026 |access-date=May 8, 2026}}</ref>
During the round of 32, United States player [[Folarin Balogun]] was sent off, and was expected to be banned for the forthcoming round of 16 game against [[Belgium national football team|Belgium]]. Following lobbying from US president [[Donald Trump]],<ref>{{cite web |last1=Pager |first1=Tyler |last2=Panja |first2=Tariq |title=Trump Asked FIFA to Review U.S. Player’s Suspension. Now He’s Eligible to Play. |url=https://www.nytimes.com/2026/07/05/us/trump-fifa-balogun-world-cup.html |website=The New York Times |access-date=July 5, 2026 |date=July 5, 2026|url-access=subscription}}</ref> FIFA suspended the ban.<ref name="BalogunAthletic"/> The [[Royal Belgian Football Association]], Belgium manager [[Rudi Garcia]], and [[UEFA]]<ref>{{Cite web |date=July 6, 2026 |title=Historic World Cup furor at FIFA decision to meet Trump's wish and let US forward Balogun play |url=https://apnews.com/article/balogun-red-card-uefa-us-belgium-d32fc2e13728cef9317feeb7b72c279b |access-date=July 6, 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> were critical of the decision.<ref>{{cite web |last1=Armour |first1=Nancy |last2=Leuzzi |first2=John |title=Belgian FA 'astonished' that USMNT's Folarin Balogun available in round of 16 |url=https://eu.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2026/07/05/belgian-fa-statement-folarin-baloguns-red-card-suspension-reverse/90814499007/ |website=USA TODAY |access-date=5 July 2026}}</ref>
The following suspensions were accumulated during the tournament:<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/disciplinary-previews-2026 |title=FIFA World Cup 2026 {{!}} Disciplinary Previews |publisher=FIFA |date=June 10, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref>{{Failed verification|date=July 2026|reason=Source only states suspensions for upcoming matches}}
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+ Tournament suspensions for players and team officials
|-
! Player
! Offense(s)
! Suspension(s)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Sphephelo Sithole]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Themba Zwane]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)<br />[[2026 FIFA World Cup Group A#South Africa vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 3; June 24)<br />[[2026 FIFA World Cup round of 32#South Africa vs Canada|Round of 32]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (June 28)<ref>{{cite web |last=Gleeson |first=Mark |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/south-africa-midfielder-zwane-handed-three-match-world-cup-ban-2026-06-17/ |title=South Africa midfielder Zwane handed three-match World Cup ban |work=[[Reuters]] |date=June 17, 2026 |access-date=June 18, 2026}}</ref>
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|MEX}} [[César Montes]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[South Africa national soccer team|South Africa]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 2; June 18)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Teboho Mokoena (soccer, born 1997)|Teboho Mokoena]]
| {{yel}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)<br />{{yel}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#South Africa vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|BIH}} [[Tarik Muharemović]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Switzerland vs Bosnia and Herzegovina|Group B]] vs [[Switzerland national football team|Switzerland]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Qatar national football team|Qatar]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|QAT}} [[Homam Ahmed]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Canada vs Qatar|Group B]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|QAT}} [[Assim Madibo]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Canada vs Qatar|Group B]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (matchday 3; June 24){{efn-ua|Madibo was handed a five-match ban, with the remaining matches of the suspension to be served outside the tournament (in the [[27th Arabian Gulf Cup|Arabian Gulf Cup]]).<ref>{{cite web |last=Tobin |first=Sam |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/qatars-madibo-given-five-match-ban-tackle-that-injured-canadas-kone-2026-06-24/ |title=Qatar's Madibo given five-match ban for tackle that injured Canada's Kone |work=[[Reuters]] |date=June 24, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref>}}
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|PAR}} [[Miguel Almirón]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group D#Turkey vs Paraguay|Group D]] vs [[Turkey national football team|Turkey]] (matchday 2; June 19)
| [[2026 FIFA World Cup Group D#Paraguay vs Australia|Group D]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (matchday 3; June 25)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|BEL}} [[Nathan Ngoy]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group G#Belgium vs Iran|Group G]] vs [[Iran national football team|Iran]] (matchday 2; June 21)
| [[2026 FIFA World Cup Group G#New Zealand vs Belgium|Group G]] vs [[New Zealand men's national football team|New Zealand]] (matchday 3; June 26)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|CPV}} [[Sidny Lopes Cabral]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Spain_vs_Cape_Verde|Group H]] vs [[Spain national football team|Spain]] (matchday 1; June 15)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Uruguay_vs_Cape_Verde|Group H]] vs [[Uruguay national football team|Uruguay]] (matchday 2; June 21)
| [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Cape_Verde_vs_Saudi_Arabia|Group H]] vs [[Saudi Arabia national football team|Saudi Arabia]] (matchday 3; June 26)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|PAR}} [[Diego Gómez (Paraguayan footballer)|Diego Gómez]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_D#United_States_vs_Paraguay|Group D]] vs [[United States men's national soccer team|United States]] (matchday 1; June 12)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_D#Paraguay_vs_Australia|Group D]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (matchday 3; June 25)
|[[2026 FIFA World Cup round of 32#Germany vs Paraguay|Round of 32]] vs [[Germany national football team|Germany]] (June 29)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|IRQ}} [[Rebin Sulaka]]
| {{sent off|0}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_I#Senegal_vs_Iraq|Group I]] vs [[Senegal national football team|Senegal]] (matchday 3; June 26)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|URU}} [[Agustín Canobbio]]
| {{sent off|0}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Uruguay_vs_Spain|Group H]] vs [[Spain national football team|Spain]] (matchday 3; June 26)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|EGY}} [[Mohanad Lasheen]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_G#New_Zealand_vs_Egypt|Group G]] vs [[New Zealand men's national football team|New Zealand]] (matchday 2; June 21)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_G#Egypt_vs_Iran|Group G]] vs [[Iran national football team|Iran]] (matchday 3; June 26)
|[[2026 FIFA World Cup round of 32#Australia vs Egypt|Round of 32]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (July 3)
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|ECU}} [[Piero Hincapié]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup round of 32#Mexico vs Ecuador|Round of 32]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (June 30)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|USA}} [[Folarin Balogun]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup round of 32#United States vs Bosnia and Herzegovina|Round of 32]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (July 1)
| ''[[2026 Trump–FIFA red card controversy|Ban suspended]]''<ref name="BalogunAthletic">{{cite news |last1=Sheldon |first1=Dan |last2=Crafton |first2=Adam |title=Folarin Balogun available for USMNT vs. Belgium as red card ban suspended |url=https://www.nytimes.com/athletic/7423410/2026/07/05/usmnt-folarin-balogun-red-card-available/ |access-date=July 5, 2026 |work=[[The Athletic]] |publisher=[[New York Times]] |date=July 5, 2026}}</ref>
|-
|{{flagicon|England}} [[Jarell Quansah]]
|{{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Mexico vs England|Round of 16]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (July 5)
|[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Norway vs England|Quarterfinals]] vs [[Norway national football team|Norway]] (July 11)
|}
===Tournament ranking===
{{small|Per statistical convention in soccer, matches decided in [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] are counted as wins and losses, while matches decided by [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootouts]] are counted as draws.}}
{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|update=complete |source=FIFA<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/CompetitionSummary-English.pdf |title=FIFA World Cup 2026: Competition summary |publisher=FIFA |page=7 |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref>
|status_CAN=H |status_MEX=H |status_USA=H
<!--Team ranking-->
|team_order=1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th, 7th, 8th, 9th, 10th, 11th, 12th, 13th, 14th, 15th, 16th, NED, GER, CIV, CRO, JPN, AUS, COD, GHA, ECU, RSA, SWE, AUT, BIH, ALG, SEN, CPV, IRN, KOR, TUR, SCO, URU, KSA, CZE, NZL, QAT, CUW, PAN, JOR, HAI, UZB, TUN, IRQ
|pos_RSA=25
<!--Team results-->
|win_ALG=1 |draw_ALG=1 |loss_ALG=2 |gf_ALG=5 |ga_ALG=9
|win_ARG=4 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=11|ga_ARG=3
|win_AUS=1 |draw_AUS=2 |loss_AUS=1 |gf_AUS=3 |ga_AUS=3
|win_AUT=1 |draw_AUT=1 |loss_AUT=2 |gf_AUT=6 |ga_AUT=9
|win_BEL=3 |draw_BEL=2 |loss_BEL=0 |gf_BEL=13|ga_BEL=5
|win_BIH=1 |draw_BIH=1 |loss_BIH=2 |gf_BIH=5 |ga_BIH=8
|win_BRA=3 |draw_BRA=1 |loss_BRA=1 |gf_BRA=10|ga_BRA=4
|win_CAN=2 |draw_CAN=1 |loss_CAN=2 |gf_CAN=9 |ga_CAN=6
|win_CPV=0 |draw_CPV=3 |loss_CPV=1 |gf_CPV=4 |ga_CPV=5
|win_COL=3 |draw_COL=1 |loss_COL=0 |gf_COL=5 |ga_COL=1
|win_CRO=2 |draw_CRO=0 |loss_CRO=2 |gf_CRO=6 |ga_CRO=7
|win_CUW=0 |draw_CUW=1 |loss_CUW=2 |gf_CUW=1 |ga_CUW=9
|win_CZE=0 |draw_CZE=1 |loss_CZE=2 |gf_CZE=2 |ga_CZE=6
|win_COD=1 |draw_COD=1 |loss_COD=2 |gf_COD=5 |ga_COD=5
|win_ECU=1 |draw_ECU=1 |loss_ECU=2 |gf_ECU=2 |ga_ECU=4
|win_EGY=1 |draw_EGY=3 |loss_EGY=0 |gf_EGY=6 |ga_EGY=4
|win_ENG=4 |draw_ENG=1 |loss_ENG=0 |gf_ENG=11|ga_ENG=5
|win_FRA=5 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=14|ga_FRA=2
|win_GER=2 |draw_GER=1 |loss_GER=1 |gf_GER=11|ga_GER=5
|win_GHA=1 |draw_GHA=1 |loss_GHA=2 |gf_GHA=2 |ga_GHA=3
|win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=3 |gf_HAI=2 |ga_HAI=8
|win_IRN=0 |draw_IRN=3 |loss_IRN=0 |gf_IRN=3 |ga_IRN=3
|win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=3 |gf_IRQ=1 |ga_IRQ=12
|win_CIV=2 |draw_CIV=0 |loss_CIV=2 |gf_CIV=5 |ga_CIV=4
|win_JPN=1 |draw_JPN=2 |loss_JPN=1 |gf_JPN=8 |ga_JPN=5
|win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=3 |gf_JOR=3 |ga_JOR=8
|win_MEX=4 |draw_MEX=0 |loss_MEX=1 |gf_MEX=10|ga_MEX=3
|win_MAR=3 |draw_MAR=2 |loss_MAR=0 |gf_MAR=10|ga_MAR=4
|win_NED=2 |draw_NED=2 |loss_NED=0 |gf_NED=11|ga_NED=5
|win_NZL=0 |draw_NZL=1 |loss_NZL=2 |gf_NZL=4 |ga_NZL=10
|win_NOR=4 |draw_NOR=0 |loss_NOR=1 |gf_NOR=12|ga_NOR=9
|win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=3 |gf_PAN=0 |ga_PAN=4
|win_PAR=1 |draw_PAR=2 |loss_PAR=2 |gf_PAR=3 |ga_PAR=6
|win_POR=2 |draw_POR=2 |loss_POR=1 |gf_POR=8 |ga_POR=3
|win_QAT=0 |draw_QAT=1 |loss_QAT=2 |gf_QAT=2 |ga_QAT=10
|win_KSA=0 |draw_KSA=2 |loss_KSA=1 |gf_KSA=1 |ga_KSA=5
|win_SCO=1 |draw_SCO=0 |loss_SCO=2 |gf_SCO=1 |ga_SCO=4
|win_SEN=1 |draw_SEN=0 |loss_SEN=3 |gf_SEN=10|ga_SEN=9
|win_RSA=1 |draw_RSA=1 |loss_RSA=2 |gf_RSA=2 |ga_RSA=4
|win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=2 |gf_KOR=2 |ga_KOR=3
|win_ESP=4 |draw_ESP=1 |loss_ESP=0 |gf_ESP=9 |ga_ESP=0
|win_SWE=1 |draw_SWE=1 |loss_SWE=2 |gf_SWE=7 |ga_SWE=10
|win_SUI=3 |draw_SUI=1 |loss_SUI=0 |gf_SUI=9 |ga_SUI=3
|win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=3 |gf_TUN=2 |ga_TUN=12
|win_TUR=1 |draw_TUR=0 |loss_TUR=2 |gf_TUR=3 |ga_TUR=5
|win_USA=3 |draw_USA=0 |loss_USA=2 |gf_USA=11|ga_USA=8
|win_URU=0 |draw_URU=2 |loss_URU=1 |gf_URU=3 |ga_URU=4
|win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=3 |gf_UZB=2 |ga_UZB=11
<!--Team and group definitions-->
|show_groups=T
|name_ALG={{fb|ALG}} |group_ALG=[[#Group J|J]]
|name_ARG={{fb|ARG}} |group_ARG=[[#Group J|J]]
|name_AUS={{fb|AUS}} |group_AUS=[[#Group D|D]]
|name_AUT={{fb|AUT}} |group_AUT=[[#Group J|J]]
|name_BEL={{fb|BEL}} |group_BEL=[[#Group G|G]]
|name_BIH={{fb|BIH}} |group_BIH=[[#Group B|B]]
|name_BRA={{fb|BRA}} |group_BRA=[[#Group C|C]]
|name_CAN={{fb|CAN}} |group_CAN=[[#Group B|B]]
|name_CPV={{fb|CPV}} |group_CPV=[[#Group H|H]]
|name_COL={{fb|COL}} |group_COL=[[#Group K|K]]
|name_CRO={{fb|CRO}} |group_CRO=[[#Group L|L]]
|name_CUW={{fb|CUW}} |group_CUW=[[#Group E|E]]
|name_CZE={{fb|CZE}} |group_CZE=[[#Group A|A]]
|name_COD={{fb|COD}} |group_COD=[[#Group K|K]]
|name_ECU={{fb|ECU}} |group_ECU=[[#Group E|E]]
|name_EGY={{fb|EGY}} |group_EGY=[[#Group G|G]]
|name_ENG={{fb|ENG}} |group_ENG=[[#Group L|L]]
|name_FRA={{fb|FRA}} |group_FRA=[[#Group I|I]]
|name_GER={{fb|GER}} |group_GER=[[#Group E|E]]
|name_GHA={{fb|GHA}} |group_GHA=[[#Group L|L]]
|name_HAI={{fb|HAI}} |group_HAI=[[#Group C|C]]
|name_IRN={{fb|IRN}} |group_IRN=[[#Group G|G]]
|name_IRQ={{fb|IRQ}} |group_IRQ=[[#Group I|I]]
|name_CIV={{fb|CIV}} |group_CIV=[[#Group E|E]]
|name_JPN={{fb|JPN}} |group_JPN=[[#Group F|F]]
|name_JOR={{fb|JOR}} |group_JOR=[[#Group J|J]]
|name_MEX={{fb|MEX}} |group_MEX=[[#Group A|A]]
|name_MAR={{fb|MAR}} |group_MAR=[[#Group C|C]]
|name_NED={{fb|NED}} |group_NED=[[#Group F|F]]
|name_NZL={{fb|NZL}} |group_NZL=[[#Group G|G]]
|name_NOR={{fb|NOR}} |group_NOR=[[#Group I|I]]
|name_PAN={{fb|PAN}} |group_PAN=[[#Group L|L]]
|name_PAR={{fb|PAR}} |group_PAR=[[#Group D|D]]
|name_POR={{fb|POR}} |group_POR=[[#Group K|K]]
|name_QAT={{fb|QAT}} |group_QAT=[[#Group B|B]]
|name_KSA={{fb|KSA}} |group_KSA=[[#Group H|H]]
|name_SCO={{fb|SCO}} |group_SCO=[[#Group C|C]]
|name_SEN={{fb|SEN}} |group_SEN=[[#Group I|I]]
|name_RSA={{fb|RSA}} |group_RSA=[[#Group A|A]]
|name_KOR={{fb|KOR}} |group_KOR=[[#Group A|A]]
|name_ESP={{fb|ESP}} |group_ESP=[[#Group H|H]]
|name_SWE={{fb|SWE}} |group_SWE=[[#Group F|F]]
|name_SUI={{fb|SUI}} |group_SUI=[[#Group B|B]]
|name_TUN={{fb|TUN}} |group_TUN=[[#Group F|F]]
|name_TUR={{fb|TUR}} |group_TUR=[[#Group D|D]]
|name_USA={{fb|USA}} |group_USA=[[#Group D|D]]
|name_URU={{fb|URU}} |group_URU=[[#Group H|H]]
|name_UZB={{fb|UZB}} |group_UZB=[[#Group K|K]]
<!--Temporary team placeholders, teams still active should not be shown/ranked-->
|name_1st= |name_2nd= |name_3rd= |name_4th= |name_5th= |name_6th= |name_7th= |name_8th= |name_9th= |name_10th= |name_11th= |name_12th= |name_13th= |name_14th= |name_15th= |name_16th=
<!--Final result column definitions-->
|res_col_header=Final result
|col_1st=#FFD700 |text_1st=Champions
|col_2nd=#C0C0C0 |text_2nd=Runners-up
|col_3rd=#CD7F32 |text_3rd=Third place
|text_4th=Fourth place
|text_QF=Eliminated in<br>[[#Quarterfinals|quarterfinals]]
|text_R16=Eliminated in<br>[[#Round of 16|round of 16]]
|text_R32=Eliminated in<br>[[#Round of 32|round of 32]]
|text_GS=Eliminated in<br>[[#Group stage|group stage]]
|split4=yes |split8=yes |split16=yes |split32=yes
|result1=1st |result2=2nd |result3=3rd |result4=4th |result5=QF |result6=QF |result7=QF |result8=QF |result9=R16 |result10=R16 |result11=R16 |result12=R16 |result13=R16 |result14=R16 |result15=R16 |result16=R16 |result17=R32 |result18=R32 |result19=R32 |result20=R32 |result21=R32 |result22=R32 |result23=R32 |result24=R32 |result25=R32 |result26=R32 |result27=R32 |result28=R32 |result29=R32 |result30=R32 |result31=R32 |result32=R32 |result33=GS |result34=GS |result35=GS |result36=GS |result37=GS |result38=GS |result39=GS |result40=GS |result41=GS |result42=GS |result43=GS |result44=GS |result45=GS |result46=GS |result47=GS |result48=GS
}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع]]
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ|2026]]
[[زمرو:راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:راند]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا مقابلا]]
[[زمرو:شيڊول ٿيل ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا بين الاقوامي مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن]]
[[زمرو:2026 مردن جي بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال ۾|ورلڊ ڪپ]]
[[زمرو:2026 آمريڪي مردن جي فٽبال ۾]] [[زمرو:2026 ڪينيڊين فٽبال ۾]]
[[زمرو:2025–26 ميڪسيڪو فٽبال ۾]]
[[زمرو:ميڪسيڪو–آمريڪا راندين جا لاڳاپا]] [[زمرو:ڪينيڊا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:ميڪسيڪو جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:آمريڪا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:جون 2026ع ۾ اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:جولاءِ 2026 اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:2026 جي ايران جنگ کان متاثر ٿيندڙ راندين جا واقعا]]
[[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|<!--Do not remove the World Cup qualification map.-->{{Legend|#0000ff|Team qualified}}{{Legend|#ffcc00|Team eliminated}}{{Legend|#000000|Team withdrew or suspended}}{{Legend|#cccccc|Not a FIFA member}}]]
su2ptgdmr0z0vrj70l95qd9bw1k58ae
392010
392006
2026-07-07T13:36:13Z
Ibne maryam
17680
/* گول ڪندڙ */
392010
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|International men's soccer tournament in North America}}
{{Redirect|2026 World Cup|other competitions of that name|2026 World Cup (disambiguation)}}
{{Protection padlock|small=yes}}
{{Use American English|date=May 2024}}
{{Infobox cricket tournament
| year = 2026
| tourney_name = FIFA World Cup
| other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}
| image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| size = 250x250px
| alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy
<!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.-->
| country = Canada
| country2 = Mexico
| country3 = United States
| dates = June 11 – July 19
| num_teams = 48
| confederations = 6
| venues = 16
| cities = 16
| champion =
| count =
| second =
| third =
| fourth =
| matches = <!--{{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}}-->
| goals = <!--{{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}}-->
| attendance = <!--{{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}}-->
| top_scorer = <!--{{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}}-->
| player =
| goalkeeper =
| young_player =
| fair_play =
| prevseason = [[2022 FIFA World Cup|2022]]
| nextseason = ''[[2030 FIFA World Cup|2030]]''
| updated =
}}
[[File:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|thumb|
|[[ميڪسيڪو]] ۾ اسٽاڊيو ايزٽيڪا فٽبال اسٽيڊيم، [[ميڪسيڪو شهر]]]]
'''2026ع فيفا ورلڊ ڪپ''' (Fifa World Cup 2026) فيفا ورلڊ ڪپ جو 23هون ايڊيشن هوندو، جيڪو چار سالن ۾ ٿيندڙ بين الاقوامي مردن جي [[ايسوسيئيشن فٽبال]] چيمپئن شپ آهي جنهن ۾ [[ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن|فيفا]] جي ميمبر ايسوسيئيشن جي قومي ٽيمون حصو وٺنديون آهن. هي ٽورنامينٽ 11 جون، 2026ع کان 19 جولاءِ، 2026ع تائين ٿيندو.<ref name="Schedule">{{حوالو ويب|date=February 4, 2024|quote=February 4, 2024|archivedate=February 5, 2024}}</ref> ان جي ميزباني گڏيل طور تي اتر آمريڪا جا 16 شهر ڪندا ([[آمريڪا]] ۾ 11، [[ميڪسيڪو]] ۾ 3 ۽ [[ڪينيڊا]] ۾ 2). هي ٽورنامينٽ پهريون فيفا ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو ٽن ملڪن جي ميزباني ۾ هوندو ۽ جنهن ۾ پهرين ڀيرا 48 ٽيمون شامل هونديون (سال 2022ع ۾ 32 ٽيمون هيون).
[[ماسڪو]] ۾ 68هين فيفا ڪانگريس ۾ آخري ووٽنگ دوران ٽن اتر آمريڪي ملڪن جي "يونائيٽيڊ 2026" جي بولي [[مراڪش]] جي مخالف بولي کي شڪست ڏني. اهو سال 2002ع کان پوءِ پهريون مردن جو فٽبال ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو هڪ کان وڌيڪ ملڪن پاران گڏيل طور تي ميزباني ڪيو ويندو. سال 1970ع ۽ 1986ع جي ٽورنامينٽ جي پنهنجي ماضي جي ميزباني سان، ميڪسيڪو پهريون ملڪ بڻجي ويندو جيڪو ٽي ڀيرا مردن جي ورلڊ ڪپ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. آمريڪا اڳ ۾ سال 1994ع ۾ مردن جي فٽبال ورلڊ ڪپ جي ميزباني ڪئي هئي. ان جي ابتڙ، ڪينيڊا ۾ اهو پهريون ڀيرو هوندو ته ملڪ مردن جي ٽورنامينٽ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. [[قطر]] ۾ سال 2022ع ورلڊ ڪپ نومبر ۽ ڊسمبر ۾ منفرد طور تي منعقد ٿيڻ کان پوءِ هي تقريب پنهنجي روايتي [[اتريون اڌ گول|اتر اڌ گول]] جي اونهاري جي شيڊول ڏانهن موٽندي.
ميزبان ملڪن جي حيثيت سان، ڪينيڊا، ميڪسيڪو ۽ آمريڪا سڀ ئي فائنل رائونڊ لاء پاڻمرادو قابليت حاصل ڪري ورتا آهن. [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ جي فائنل رائونڊ ۾ پهرين ڀيرا ڪواليفائي ڪيا آهن ۽ حصو وٺندا. [[ارجنٽائن]] دفاعي چيمپيئن آهي، جنهن سال 2022ع ۾ پنهنجو ٽيون ورلڊ ڪپ ٽائيٽل کٽيو هو.
==فارميٽ ۽ توسيع==
ٽورنامينٽ کي وڌائڻ جو خيال 2013 جي شروعات ۾ ان وقت جي يوئيفا صدر مشيل پلاٽيني پاران ۽ 2016 ۾ فيفا صدر گياني انفنٽينو پاران پڻ تجويز ڪيو ويو هو. تجويز جي مخالفن دليل ڏنو ته کيڏيل ميچن جو تعداد اڳ ۾ ئي ناقابل قبول سطح تي هو ته توسيع ميچن جي معيار کي خراب ڪندي ۽ اهو فيصلو راندين جي خدشن جي بدران سياسي بنيادن تي ڪيو ويو. انفنٽينو تي الزام لڳايو ته هو پنهنجي چونڊ کٽڻ لاءِ ورلڊ ڪپ ۾ وڌيڪ ملڪن کي آڻڻ جو واعدو استعمال ڪري رهيو آهي.
هن ايڊيشن سان شروع ڪندي فيفا ورلڊ ڪپ 48 ٽيمن تائين وڌايو ويو (گذريل ست ٽورنامينٽ جي مقابلي ۾ 16 ٽيمن جو اضافو). ٽيمن کي چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن ۾ ورهايو ويندو. هر گروپ ۾ مٿين ٻن ٽيمن سان ۽ اٺ بهترين ٽئين نمبر تي ايندڙ ٽيمون 32 جي نئين دور (round) ۾ ترقي ڪنديون. جيئن 14 مارچ 2023 تي فيفا ڪائونسل پاران منظور ڪيو ويو. هي پهرين توسيع ٿيڻ لاءِ ۽ 1998 کان وٺي فارميٽ ۾ تبديلي لاءِ مقرر ڪيو ويو آهي.
کيڏيل ميچن جو ڪُل تعداد 64 کان وڌي 104 ٿي ويندو ۽ آخري چئن تائين پهچڻ وارين ٽيمن پاران کيڏيل ميچن جو تعداد ست کان وڌي اٺ ٿي ويندو. ٽورنامينٽ 39 ڏينهن تائين هلندو (2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ جي 32 ڏينهن کان وڌي). هر ٽيم اڃا تائين ٽي گروپ ميچ کيڏندي. فائنل اسڪواڊ ۾ شامل رانديگرن لاءِ ڪلب سطح تي آخري ميچ جو ڏينهن 24 مئي 2026 آهي. ڪلبن کي , 30 مئي تائين ڪانٽينينٽل ڪلب مقابلي جي فائنل ۾ حصو وٺندڙ رانديگرن کي استثنا سان, 25 مئي تائين پنهنجن رانديگرن کي آزاد ڪرڻو پوندو. 56 ڏينهن (گڏيل آرام، رليز ۽ ٽورنامينٽ جي دورن جا) 2010، 2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ وانگر ئي رهندا.
===ٻيا توسيع فارميٽ ڳوليا ويا===
48 ٽيمن تائين توسيع اڳ ۾ ئي 10 جنوري 2017 تي منظور ڪئي وئي هئي، جڏهن شروعاتي طور تي اهو فيصلو ڪيو ويو هو ته ٽورنامينٽ ۾ 3 ٽيمن جا 16 گروپ ۽ ڪل 80 ميچ شامل هوندا، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون 32 جي رائونڊ ۾ اڳتي وڌنديون. هن بعد ۾ تبديل ٿيل فارميٽ تحت، هر ٽيم جي ميچن جو وڌ ۾ وڌ تعداد ست رهي ها، پر هر ٽيم اڳ جي ڀيٽ ۾ هڪ گهٽ گروپ ميچ کيڏي ها. ٽورنامينٽ اڃا تائين 32 ڏينهن اندر مڪمل ٿي چڪو هوندو. هي فارميٽ شروعاتي طور تي ٽن ٻين تجويزن، 40 کان 48 ٽيمن تائين، 76 کان 88 ميچن تائين ۽ هر ٽيم جي هڪ کان چار گهٽ ۾ گهٽ ميچن تائين, تي چونڊيو ويو هو.
هن فارميٽ جي نقادن دليل ڏنو ته ٽن ٽيمن جي گروپن جي استعمال سان ٻن ٽيمن جي ترقي سان ٽيمن جي وچ ۾ سازش جو خطرو تمام گهڻو وڌي ويو. هن فيفا کي تجويز ڪيو ته گروپ اسٽيج ۾ ڊرا کي روڪڻ لاءِ پينلٽي شوٽ آئوٽ استعمال ڪري سگهجي ٿو. جيتوڻيڪ تڏهن به ڪجهه سازش جو خطرو برقرار رهندو ۽ هڪ امڪان پيدا ٿيندو ته ٽيمون جان بوجھ ڪري ڪنهن حریف کي ختم ڪرڻ لاءِ شوٽ آئوٽ وڃائي ڇڏين.
==شيڊول==
'''خميس: 11 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ميڪسيڪو}} بمقابلہ [[ڏکڻ آفريڪا]]'''[[ڏکڻ آفريڪا]]''' (1:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو ازٽيڪا]]، [[ميڪسيڪو سٽي]]، ريفري: ولٽن سمپائيو، [[برازيل]])
# '''[[ڏکڻ ڪوريا]]''' بمقابلہ [[چيڪ ريپبلڪ]]'''[[چيڪ ريپبلڪ]]''' (8:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو اڪرون]]، [[زاپوپان]]، ريفري: امين محمد عمر، [[مصر]])
'''جمعو: 12 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ڪينيڊا}} بمقابلہ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|'''بوسنيا ۽ هرزيگووينا''']] (3:00 وڳي UTC−4، بي ايم او فيلڊ، [[ٽورنٽو]]، ريفري: فيڪنڊو ٽيلو، [[ارجنٽائن]])
'''ڇنڇر: 13 جون 2026ع:'''
# {{flag|Haiti}} بمقابلہ {{پرچم|اسڪاٽلينڊ}} (گروپ سي - بوسٽن اسٽيڊيم، [[آمريڪا]]
# {{پرچم|آسٽريليا}} بمقابلہ {{پرچم|ترڪي}} (گروپ ڊي - بي سي پليس وينڪوور، [[ڪينيڊا]]
# {{پرچم|برازيل}} بمقابلہ {{پرچم|مراڪش}} (گروپ سي - نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|قطر}} بمقابلہ {{پرچم|سوئٽزرلينڊ}} (گروپ بي - سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''آچر، 14 جون 2026ع''':
# {{پرچم|آئيوري ڪوسٽ}} بمقابلہ {{پرچم|ايڪواڊور}}(گروپ اي - فلاڊيلفيا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|جرمني}} بمقابلہ {{flagicon|Curaçao}} [[ڪيوريسو]] (گروپ اي - هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{flag|Netherlands}} بمقابلہ {{پرچم|جاپان}} (گروپ ايف - ڊلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|سويڊن}} بمقابلہ {{flag|Tunisia}} (گروپ ايف - ايسٽاڊيو مونٽيري)
'''سومر، 15 جون 2026ع''':
# '''[[سعودي عرب]]''' بمقابلہ {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]] (گروپ ايڇ – ميامي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|اسپين}} بمقابلہ [[ڪيپ ورڊي]]'''[[ڪيپ ورڊي]]''' (گروپ ايڇ – اٽلانٽا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ايران}} بمقابلہ {{پرچم|نيوزي لينڊ}} (گروپ جي – لاس اينجلس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|بيلجيم}} بمقابلہ {{پرچم|مصر}} (گروپ جي – سياٽل اسٽيڊيم
'''اڱارو، 16 جون 2026ع''':
# {{پرچم|فرانس}} بمقابلہ {{پرچم|سينيگال}} (گروپ I – نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|عراق}} بمقابلہ {{پرچم|ناروي}} (گروپ I – بوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ارجنٽائن}} بمقابلہ {{پرچم|الجزائر}} (گروپ جي – ڪنساس سٽي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|آسٽريا}} بمقابلہ {{پرچم|اردن}} (گروپ جي – سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''اربع، 17 جون 2026ع''':
# {{پرچم|گھانا}} بمقابلہ {{flag|Panama}} (گروپ ايل – ٽورانٽو اسٽيڊيم)
# {{پرچم|انگلينڊ}} بمقابلہ {{پرچم|ڪروشيا}} (گروپ ايل – ڊيلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|پرتگال}} بمقابلہ [[جمهوريا ڪانگو]]'''[[جمهوريا ڪانگو]]''' (گروپ ڪي – هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ازبڪستان}} بمقابلہ {{پرچم|ڪولمبيا}} (گروپ ڪي – ميڪسيڪو سٽي اسٽيڊيم)
18 جون، 2026: # 12:00 وڳي UTC−4 * چيڪ ريپبلڪ بمقابلہ ڏکڻ آفريڪا. * مرسڊيز بينز اسٽيڊيم، اٽلانٽا. # 18 جون، 2026 * 7:00 وڳي UTC-6 * ميڪسيڪو بمقابله ڏکڻ ڪوريا. * اسٽيڊيو اڪرون، زپوپان. # جون 24، 2026 # 7:00 پي ايم UTC-6 * چيڪ ريپبلڪ بمقابله ميڪسيڪو. * Estadio Azteca، ميڪسيڪو سٽي. # جون 24، 2026 * 7:00 پي ايم UTC-6 * ڏکڻ آفريڪا بمقابله ڏکڻ ڪوريا. اسٽيڊيو BBVA، گادالپ.
==ٽيمون==
"يونائيٽيڊ بڊ" جا عملدارن جو چوڻ آهي ته ٽنهي ميزبان ملڪن کي خودڪار داخلا ڏني ويندي.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> <small>31</small> آگسٽ <small>2022</small>ع تي، فيفا جو صدر گياني انفنٽينو تصديق ڪئي ته اتر آمريڪا جي فٽبال فيڊريشن، ڪنڪاڪئف (<small>CONCACAF</small>) جون ميمبر 6 ٽيمون ورلڊ ڪپ لاءِ قابليت حاصل ڪنديون، جن ۾ امريڪا، ڪينيڊا ۽ ميڪسيڪو خودڪار طور سان ميزبان طور قابليت حاصل ڪندا.<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> هن جي تصديق <small>14</small> فيبروري <small>2023</small>ع تي فيفا جي ڪونسل پاران ڪئي وئي.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |work=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref>
<small>67</small>هين فيفا ڪانگريس کان فوري طور تي، فيفا ڪائونسل [[بحرين]] جي شهر [[منامه|مناما]] ۾ هڪ اجلاس ۾ سلاٽ مختص ڪرڻ جي منظوري ڏني.<ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> ان ۾ هڪ پلي آف ٽورنامينٽ شامل هو جنهن ۾ ڇهه ٽيمون شامل هيون ته جيئن آخري ٻن فيفا ورلڊ ڪپ جڳهن جو فيصلو ڪري سگهن.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref>
پلي آف ۾ ڇهن ٽيمن ۾ يورپي فيڊريشن (<small>UEFA</small>) کان سواءِ هر ڪنفيڊريشن مان هڪ ٽيم شامل هئي ۽ ميزبان ملڪن جي ڪنڪاڪئف ڪنفيڊريشن (<small>CONCACAF</small>) مان هڪ اضافي ٽيم شامل هئي. ٽيمن مان ٻن کي عالمي درجه بندي جي بنياد تي ڌار ڪيو ويو ۽ انهن ٻن فيفا ورلڊ ڪپ برٿ لاءِ چئن غير سيڊڊ ٽيمن جي وچ ۾ ٻن ناڪ آئوٽ ميچن جي فاتحن سان کيڏيو. چار ميچن جو ٽورنامينٽ ميڪسيڪو ۾ کيڏيو ويو، جيڪو ميزبان ملڪن مان هڪ آهي<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref> ۽ ان کي فيفا ورلڊ ڪپ لاءِ ٽيسٽ ايونٽ طور پڻ استعمال ڪيو ويو. سلاٽ مختص ڪرڻ جي تصديق سان او ايف سي کي پهريون ڀيرو فائنل ٽورنامينٽ ۾ هڪ ضمانتي جاءِ ملي: سال <small>2026</small>ع فيفا ورلڊ ڪپ پهريون ٽورنامينٽ هوندو جنهن ۾ سڀني ڇهين ڪنفيڊريشنن کي گهٽ ۾ گهٽ هڪ ضمانتي جاءِ ملي هوندي ۽ <small>2010</small>ع جي ايڊيشن کان پوءِ پهريون ڀيرو جنهن ۾ سڀني ڪنفيڊريشنن وٽ هڪ ٽيم ورلڊ ڪپ فائنل لاءِ قابليت حاصل ڪئي آهي.<ref name="slot" />
<small>48</small> قابليت رکندڙ ٽيمن مان، <small>2022</small>-<small>2025</small>ع جي ايڊيشن ۾ پڻ نظر آيا، جن ۾ نمايان شامل آهن:
* [[ڪيپ ورڊي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ ۾ پنهنجون ڊيبيو ڪندا.<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
* [[قطر]] پهريون ڀيرو قابليت ذريعي ٽورنامينٽ ۾ پهتو، ڇاڪاڻ ته ان جو واحد پوئين ظهور <small>2022</small>ع ۾ ميزبان طور هو.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref>
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]] ۽ [[هيٽي]] <small>1974</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref>
* [[عراق]] <small>1986</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref>
* [[آسٽريا]]، [[ناروي]] ۽ [[اسڪاٽلينڊ]] آخري ڀيرو <small>1998</small>ع ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref>
* [[ترڪي]] <small>2002</small>ع ۾ ٽئين نمبر تي رهڻ کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047a70882b5-871b4ed13110-1000--kosovo-0-1-turkiye-highlights-turkiye-qualify-for-2026-world/ |title=Kosovo 0–1 Türkiye highlights: Türkiye qualify for 2026 World Cup finals after play-off win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]] <small>2006</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047bcf476d8-369543fe9786-1000--czechia-2-2-denmark-highlights-3-1-on-pens-czechia-book-202/ |title=Czechia 2–2 Denmark highlights (3–1 on pens): Czechia book 2026 World Cup spot with play-off final win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]]، [[پيراگوئي]] ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] (<small>2010</small>ع ورلڊ ڪپ جو ميزبان) سال <small>2010</small>ع ۾ آخري ڀيرو حصو وٺڻ کان پوءِ واپس آيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/south-africa-qualify |title=The Boys are back in town |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025 |date=October 14, 2025}}</ref> ڏکڻ آفريڪا <small>2002</small>ع کان پوءِ پنهنجي پهرين ڪامياب قابليت مهم حاصل ڪئي جڏهن ته نيوزيلينڊ قابليت حاصل ڪرڻ واري سڀ کان گهٽ درجه بندي واري ٽيم آهي، <small>85</small>هين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite news |last=Bailey |first=Michael |date=March 30, 2026 |title=The odds are stacked against New Zealand, the World Cup's lowest-ranked team. But they are chasing history |url=https://www.nytimes.com/athletic/7157317/2026/03/30/new-zealand-world-cup/ |access-date=April 9, 2026 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]]}}</ref>
* [[الجزائر|الجيريا]]، [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] ۽ [[آئيوري ڪوسٽ]] <small>2014</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو ڪواليفائي ڪيو. بوسنيا <small>2014</small>ع جي ورلڊ ڪپ کان پوءِ ڪنهن وڏي ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجو پهريون ڪامياب قابليت وارو عمل حاصل ڪيو.
* [[ڪولمبيا]]، [[مصر]]، [[پاناما]] ۽ [[سويڊن]] <small>2022</small>ع ۾ پوئين ٽورنامينٽ وڃائڻ کان پوءِ واپس آيا.
ان کان علاوه، چار ڀيرا چيمپيئن [[اٽلي]] يورپي پلي آف فائنل ۾ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] کان پينلٽيز تي شڪست کائڻ کان پوءِ ٻاهر نڪتو لڳاتار ٽن ورلڊ ڪپن کان محروم ٿيندڙ پهريون اڳوڻو چيمپيئن بڻجي ويو.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> سال <small>2018</small>ع ۽ <small>2022</small>ع وانگر, اٽلي واحد اڳوڻو چيمپيئن هو، جيڪا قابليت حاصل نه ڪري سگهيو. [[ڪوسٽا ريڪا]] <small>2010</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿيو. جڏهن ته [[ڪيمرون]]، [[ڊينمارڪ]]، [[پولينڊ]]، [[سربيا]] ۽ [[ويلز]] (جيڪي سڀ <small>2022</small>ع ۾ قابليت حاصل ڪئي) پڻ سال <small>2026</small>ع جي ٽورنامينٽ لاءِ قابليت حاصل نه ڪري سگهيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/teams-eliminated-on-the-road-to-fifa-world-cup-26 |title=Eliminated teams in FIFA World Cup 2026 qualifying |publisher=FIFA |date=March 26, 2025 |access-date=May 21, 2026}}</ref>
ٽيمون جيڪي قابليت حاصل ڪيون، علائقي جي لحاظ کان ترتيب ڏنل:
'''ايشيا فٽبال ڪنفيڊريشن''' (<small>AFC</small>):
* {{flag|Australia}}
* {{flag|Iran}}
* {{flag|Iraq}}
* {{flag|Japan}}
* {{flag|Jordan}}
* {{flag|Qatar}}
* {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
* [[سعودي عرب]]
* {{flag|Uzbekistan}} (پهرين ڀيرا)
'''آفريقي فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (CAF)
* {{flag|Algeria}}
* {{flag|Egypt}}
* {{flag|Tunisia}}
* {{flag|Morocco}}
* {{flag|Senegal}}
* {{flag|Ghana}}
* {{flag|Ivory Coast}}
* [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]] (<small>پهرين ڀيرا</small>)
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]]
* [[ڏکڻ آفريڪا]]
'''اتر ۽ وچ آمريڪا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>CONCACAF</small>)
* {{پرچم|ڪينيڊا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* [[ڪوراساؤ]] (<small>پهريون ڀيرو</small>)
* {{پرچم|ميڪسيڪو}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{پرچم|آمريڪا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{flag|Panama}}
* {{flag|Haiti}}
'''ڏکڻ آمريڪا ('''<small>CONMEBOL)</small>
* {{flag|Argentina}}
* {{flag|Brazil}}
* {{flag|Colombia}}
* {{flag|Ecuador}}
* {{flag|Paraguay}}
* {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]]
'''اوشيانا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>OFC</small>)
* {{flag|New Zealand}}
'''يورپ:''' (<small>UEFA</small>)
* {{flag|England}}
* {{flag|Austria}}
* {{flag|Belgium}}
* [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
* {{flag|Croatia}}
* {{flag|France}}
* {{flag|Netherlands}}
* {{flag|Norway}}
* {{flag|Germany}}
* {{flag|Scotland}}
* {{flag|Sweden}}
* {{flag|Switzerland}}
* {{flag|Spain}}
* {{flag|Turkey}}
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]]
===ڊرا (Draw)===
ڊرا 5 ڊسمبر 2025ع تي [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] ۾ ڪينيڊي سينٽر ۾ منعقد ٿيو. ڊرا جي تقريب فيفا پاران پهرين پيش ڪرڻ سان شروع ٿي. ڊرا جي تقريب جي شروعات فيفا پاران آمريڪا جي صدر ڊونلڊ ٽرمپ کي پهريون (۽ واحد) فيفا امن انعام پيش ڪرڻ سان ٿي.<ref name="Guardian-main">{{cite news |last1=Graham |first1=Bryan Armen |last2=Beaumont |first2=Peter |date=December 5, 2025 |title=Trump awarded inaugural Fifa peace prize at World Cup draw in Washington |url=https://www.theguardian.com/football/2025/dec/05/fifa-peace-prize-trump-world-cup-infantino |access-date=December 6, 2025 |work=The Guardian |location=London}}</ref> هڪ اهڙو انعام جنهن انساني حقن جي گروپن، تجزيه نگارن ۽ ٻين جي وچ ۾ جاچ ۽ تڪرار کي تيز ڪيو.<ref name="AJ-Analysis">{{cite news |last=Harb |first=Ali |date=December 6, 2025 |title=Infantino's 'Peace Prize' to Trump raises questions about FIFA's neutrality |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/12/6/infantinos-peace-prize-to-trump-raises-questions-about-fifas-neutrality |access-date=December 6, 2025 |work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Amnesty">{{cite web |title=Global: FIFA needs to act on human rights |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/12/global-fifa-needs-to-act-on-human-rights/ |website=Amnesty International |date=December 4, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref name="NewHumanitarian" />
48 ٽيمن کي 12 جي چئن برتنن (pots) ۾ ورهايو ويو. برتن 1 ۾ ٽي ميزبان ۽ نومبر 2025 جي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي مان مٿين نو ٽيمون شامل هيون. برتن 2، 3، ۽ 4 ۾ درجه بندي جي مطابق باقي ٽيمون شامل هيون. يو اي ايف اي (UEFA) پلي آف جا چار فاتح ۽ انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جا ٻه فاتح ڊرا جي وقت معلوم نه هئا ۽ ان ڪري خودڪار طريقي سان برتن 4 ۾ مختص ڪيا ويا. 12 گروپ بي ترتيب طور تي چار برتنن مان هر هڪ مان هڪ ٽيم چونڊي ٺاهيا ويا. فيفا جو "عام اصول، جڏهن به ممڪن هجي"، اهو هو ته ڪنهن به گروپ ۾ ساڳئي ڪنفيڊريشن مان هڪ کان وڌيڪ ٽيم نه هئي. هي اصول يو اي ايف اي کانسواءِ سڀني ڪنفيڊريشنن تي لاڳو هو؛ هر گروپ کي هڪ يا ٻه يو اي ايف اي ٽيمون ان ۾ شامل ڪرڻ جي ضرورت هئي.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref>
ٽنهي ميزبان ملڪن کي شيڊولنگ جي مقصدن لاءِ ٽن گروپن ۾ اڳ ۾ ئي مختص ڪيو ويو هو. ميڪسيڪو کي گروپ اي ۾ رکيو ويو هو ۽ ٽورنامينٽ جو افتتاحي ميچ 11 جون تي ايسٽاڊيو ازٽيڪا ۾ کيڏندا. ڪينيڊا ۽ آمريڪا کي گروپ بي ۽ ڊي ۾ ترتيب وار رکيو ويو هو. اهي ٽورنامينٽ جا ٽيون ۽ چوٿون ميچ ترتيب وار 12 جون تي کيڏندا.<ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref>
انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جي ٽنهي امڪاني فاتحن تي ڪنفيڊريشن جي پابندي لاڳو ڪئي وئي. فيفا اهو پڻ اعلان ڪيو ته، "مقابلي جي توازن کي يقيني بڻائڻ جي مفاد ۾"، سيمي فائنل (نڪ آئوٽ بريڪٽ جا پاسا) لاءِ ٻه الڳ الڳ رستا قائم ڪيا ويا. ان جي بنياد تي، رينڪنگ ۾ پهرين نمبر تي (اسپين) ۽ ٻئي نمبر تي (ارجنٽائن) ٽيمن کي بي ترتيب طور تي مخالف رستن ۾ گروپن ۾ ٺاهيو ويو، جيئن ٽئين نمبر تي (فرانس) ۽ چوٿين نمبر تي (انگلينڊ) ٽيمون هيون. تنهن ڪري، جيڪڏهن ٽيمن جا اهي جوڙا پنهنجا گروپ کٽي وڃن ٿا، ته اهي فائنل تائين نه ملندا، جڏهن ته چارئي سيمي فائنل تائين نه ملندا. ڊرا پوٽ 1 سان شروع ٿيو ۽ پوٽ 4 سان ختم ٿيو، هر ٽيم کي چونڊيو ويو ۽ پوءِ الفابيٽ جي لحاظ کان پهرين دستياب گروپ ۾ مختص ڪيو ويو. ميچ شيڊول جي مقصد لاءِ، پوٽ 1 ٽيمون خودڪار طريقي سان هر گروپ جي پوزيشن 1 ۾ ٺاهيا ويا. باقي پوٽس لاءِ، فيفا هڪ اڳواٽ مقرر ڪيل نمونو قائم ڪيو ته جيئن ٽيمن جي پوزيشن کي انهن جي پوٽ ۽ ان گروپ جي بنياد تي بيان ڪري سگهجي جنهن ۾ اهي ٺاهيا ويا هئا. 2026 فيفا ورلڊ ڪپ سيڊنگ.<ref name="NewHumanitarian">{{cite news |title=Asia's deadly rains, Haiti's election plan, and Trump's peace prize – Cheat sheet |url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2025/12/05/asia-deadly-rains-haiti-election-plan-trump-peace-prize-cheat-sheet |work=The New Humanitarian |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Smith |first=David |date=December 5, 2025 |title=Trump wins his peace prize from Fifa – any chance of a VAR review? |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/dec/05/trump-peace-prize-fifa-world-cup |access-date=December 9, 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref>
=== ٽيم بيس ڪيمپس ===
ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ کان اڳ ۽ دوران رهڻ ۽ تربيت ڏيڻ لاءِ 48 قومي اسڪواڊ پاران بيس ڪيمپس استعمال ڪيا ويندا.<ref name="Team Base camps">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations |title=FIFA shares potential World Cup 26 Team Base Camp locations|access-date=June 12, 2024 |website=fifa.com |date=June 12, 2024|archive-date=June 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240612215436/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |title=FIFA World Cup 26 expands Team Base Camp brochure: 26 new options added |publisher=FIFA |date=November 21, 2024 |access-date=January 15, 2025 |archive-date=November 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241121220113/https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026 |title=14 new Team Base Camp options added as road to 2026 continues |date=April 17, 2025 |website=inside.fifa.com|archive-date=April 17, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417180742/https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026|url-status=live}}</ref>
مقابلي جي جڳهن تي لاڳو ٿيندڙ نالي جي حقن جي اسپانسرز جي پابندي وانگر، ڪجهه تربيتي سهولتن جا نالا پڻ فيفا پاران تبديل ڪيا ويا.<ref>{{Cite news |date=May 26, 2026 |title=FIFA World Cup 2026™ Team Base Camp Training Sites footprint finalised |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/world-cup-2026-team-base-camps-tbc-48-nations-usa-mexico-canada |access-date=May 27, 2026 |work=[[FIFA]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Schirgi |first=Heimo |title=Team Base Camp brochure |url=https://fwc26teambasecamps.fifa.com |access-date=October 23, 2025 |website=FIFA}}</ref>
{|class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+ٽيم بيس ڪيمپس جي فهرست
|-
!ٽيم
!هوٽل
!ٽريننگ سائيٽ
|-
|'''[[الجزائر]]<ref name="FOX4">{{Cite web |last1=Jackson |first1=Malik |date=January 21, 2026 |title=Argentina, England, Netherlands, Algeria to base 2026 World Cup camps in Kansas City metro: Sources |url=https://fox4kc.com/sports/2026-world-cup/argentina-england-netherlands-to-base-2026-world-cup-camps-in-kansas-city-metro-sources/vMxgM5ajHGE |access-date=January 25, 2026 |website=Fox4 Kansas City |last2=Kuntz |first2=Harold |last3=Holt |first3=John|orig-date=January 20, 2026}}</ref>'''
| <small>دي اوريڊ، لارنس، [[ڪنساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>يونيورسٽي آف ڪنساس،<ref>{{Cite web |title=Rock Chalk Park |url=https://places.ku.edu/buildings/rock-chalk-park |access-date=January 25, 2026 |website=The University of Kansas}}</ref> لارنس، ڪنساس، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ارجنٽائن]]'''<ref name="KCStar">{{cite news |last1=Grathoff |first1=Pete |title=Here is when teams with a World Cup base camp in KC are expected to arrive |url=https://www.kansascity.com/sports/spt-columns-blogs/for-petes-sake/article315392606.html |access-date=April 17, 2026 |work=[[The Kansas City Star]] |date=April 13, 2026}}</ref>
| <small>اوريجن ڪنساس سٽي ريور فرنٽ، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>اسپورٽنگ ڪي سي ٽريننگ سينٽر، ڪنساس سٽي، [[ڪنساس]]</small>
|-
| '''[[آسٽريليا]]'''<ref name="AUS">{{Cite web |date=February 12, 2026 |title=The Oakland Roots/Soul Training Facility Has Been Selected by the Australian National Team to Be a Base Camp Training Site Ahead of the World Cup |url=https://www.oaklandrootssc.com/news/2026/02/12/the-oakland-roots-soul-training-facility-has-been-selected-by-the-australian-national-team-to-be-a-base-camp-training-site-ahead-of-the-world-cup/ |access-date=February 12, 2026 |website=[[Oakland Roots SC]] |publisher=SportsEngine, Inc. }}</ref>
| <small>ڪلئرمونٽ هوٽل ۽ اسپا، برڪلي، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>اوڪلينڊ روٽس/سول ٽريننگ سهولت، الميدا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[آسٽريا]]'''<ref name="AUT">{{Cite web |last=Flores |first=Pricila |date=February 4, 2026 |title=Austrian National Soccer Team Selected to Stay in Goleta, Practice at UCSB |url=https://www.noozhawk.com/austrian-national-soccer-team-selected-to-stay-in-goleta-practice-at-ucsb/ |access-date=February 4, 2026 |website=Noozhawk |orig-date=February 4, 2026}}</ref>
| <small>باڪارا ريسارٽ، گوليٽا، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>يو سي سانتا باربرا هارڊر اسٽيڊيم، سانتا باربرا، ڪيليفورنيا</small>
|-
|'''[[بيلجيم]]'''<ref name="BEL">{{Cite web |last=Vandewalle |first=Ludo |date=January 9, 2026 |title=De Rode Duivels hebben hun WK-droomlocatie in Seattle beet |trans-title= The Red Devils have secured their World Cup dream location in Seattle |url=https://www.nieuwsblad.be/sport/voetbal/de-rode-duivels-hebben-hun-wk-droomlocatie-in-seattle-beet/114300532.html |access-date=February 15, 2026 |website=Nieuwsblad |language=nl-BEL}}</ref>
| <small>حيات ريجنسي ڍنڍ، سيئٽل پورٽ، رينٽن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>سياٽل سائونڊرز ايف سي پرفارمنس سينٽر ۽ ڪلب هائوس، رينٽن، واشنگٽن</small>
|-
|'''[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]'''<ref name="BIH">{{Cite web |date=April 6, 2026 |title=Zmajevi ipak neće u St. Louis, idu na drugi kraj Amerike u kamp koji je želio Vels |trans-title=Dragons will not be in St. Louis, they go to the other side of America to the camp that Wales wanted |url=https://reprezentacija.ba/507974-zmajevi-ipak-nece-u-st-louis-idu-na-drugi-kraj-amerike-u-kamp-koji-je-zelio-vels |access-date=April 6, 2026 |website=reprezentacija.ba |language=bs |trans-quote=The Dragons are expected to stay at the RSL Training Centre camp there, which is normally used by the US national team.}}</ref>
| <small>ايشر ايڊمز، آٽوگراف ڪليڪشن، سالٽ لِيڪ سٽي، [[يوٽاہ|يوٽاه]]</small>
| ريئل سالٽ لِيڪ اسٽيڊيم، سينڊي، يوٽاه، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[برازيل]]'''<ref name="BRA">{{Cite web |last=Arnold |first=Christian |date=January 14, 2026 |title=Brazilian national team to train at Red Bull NY's brand new facility during 2026 World Cup |url=https://nypost.com/2026/01/14/sports/brazilian-national-team-to-train-at-red-bulls-facility-during-world-cup/ |access-date=January 19, 2026 |website=New York Post }}</ref>
| <small>دي رِج هوٽل، باسڪنگ رِج، [[نيو جرسي]]</small>
| ڪولمبيا پارڪ، موريس ٽائون، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڪينيڊا]]'''<ref name="SBJ">{{Cite web |date=December 17, 2025 |title=New Zealand looking at various options for World Cup base camp |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2025/12/17/new-zealand-looking-at-various-options-for-world-cup-base-camp/ |access-date=February 14, 2026 |website=Sports Business Journal }}</ref>
| <small>دي ويسٽن بيشور، وينڪوور، [[برٽش ڪولمبيا|برٽش]]</small> [[برٽش ڪولمبيا|<small>ڪولمبيا</small>]]
| <small>نيشنل ساڪر ڊولپمينٽ سينٽر، رينڪوور، برٽش ڪولمبيا، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[ڪيپ ورڊي]]'''
| گرينڊ حيات هوٽل، ٽمپا بي، ٽمپا، [[فلوريڊا]]
| <small>واٽرز اسپورٽس ڪمپليڪس، ٽمپا، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ڪولمبيا]]'''<ref name="COL">{{Cite web |last=Mitchell |first=Ryan |date=January 27, 2026 |title=It is not the United States! The Colombian national team knows its official venue for the 2026 World Cup |url=https://www.marca.com/en/world-cup/2026/01/27/6978af6f268e3ebd148b45cd.html |access-date=January 27, 2026 |website=Marca }}</ref>
| <small>گرينڊ فيسٽا آمريڪانا ڪنٽري ڪلب، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| جليسڪو اڪيڊميا اٽلس ايف سي، [[زاپوپان]]، جليسڪو،
|-
|'''[[ڪروشيا]]'''<ref name="CRO">{{Cite web |last=Thrasher |first=Tyler |date=January 17, 2026 |title=Croatia national soccer team to base FIFA World Cup training in Alexandria |url=https://www.fox5dc.com/news/croatia-national-soccer-team-base-world-cup-training-alexandria-virginia |access-date=January 17, 2026 |website=Fox5 DC }}</ref>
| <small>هوٽل ائ کئ ائ اليگزينڊرريا، [[ورجينيا]]</small>
| <small>ايپيسڪوپل هاءِ اسڪول، اليگزينڊرريا، ورجينيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ڪيوريسو]]<ref name="CUR">{{Cite web |last=Evertsz |first=Pa E. |date=January 17, 2026 |title=Curaçao sets Boca Raton as 2026 World Cup base camp, FAU to host training |url=https://www.deporteawe.com/2026/01/17/futbol/curacao-sets-boca-raton-as-2026-world-cup-base-camp-fau-to-host-training/ |access-date=January 17, 2026 |website=Deporte Awe }}</ref>'''
| <small>بوڪا ريٽن ميريٽ بوڪا سينٽر، بوڪا ريٽن، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>فلوريڊا اٽلانٽڪ يونيورسٽي، بوڪا ريٽن، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[چيڪ جمهوريا]]<ref name="DFW">{{Cite web |last=Carrick |first=Buzz |date=March 3, 2026 |title=Toyota Stadium and Texas Health Mansfield Stadium selected as World Cup training sites |url=https://3rddegree.net/toyota-stadium-and-texas-health-mansfield-stadium-selected-as-world-cup-training-sites |website=3rdDegree }}</ref>'''
| <small>هيلٽن گارڊن ان ڊلاس-آرلنگٽن سائوٿ، آرلنگٽن، ٽيڪساس</small>
| مينسفيلڊ ملٽي پرپز اسٽيڊيم، مينسفيلڊ، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[عوامي جمهوريا ڪانگو|ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو]] <ref name="COD">{{Cite web |url=https://www.chron.com/sports/article/congo-houston-world-cup-22194456.php |title=DR Congo chooses Houston for 2026 World Cup base camp |first=Michael |last=Shapiro |date=April 8, 2026 |website=Chron}}</ref>
| <small>اومني هوسٽن هوٽل، [[ھوسٽن|هوسٽن]]، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| هوسٽن اسپورٽس پارڪ، هوسٽن، ٽيڪساس
|-
|'''[[ايڪواڊور]]'''<ref name="ECU">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=La seleccion ecuatoriana de futbol tendra en Columbus su sede de entrenamiento durante la copa del mundo |url=https://www.fef.ec/la-seleccion-ecuatoriana-de-futbol-tendra-en-columbus-su-sede-de-entrenamiento-durante-la-copa-del-mundo/ |access-date=February 6, 2026 |language=Es}}</ref>
| <small>لي ميريڊين ڪولمبس، دي جوزف، [[ڪولمبس، اوهايو|ڪولمبس]]، [[اوهايو]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| ڪولمبس ڪرو پرفارمنس سينٽر، ڪولمبس، اوهائيو
|-
|'''[[مصر]]'''<ref name="EGY">{{Cite web |url=https://www.krem.com/article/sports/soccer/world-cup/spokane-city-council-spokane-world-cup-team-base-egypt-mo-salah/293-214cd175-62e3-4887-af3a-f0834fc0b93d |title=Spokane City Council Agenda shows Spokane named as World Cup Team Base for Egypt |first=Vinny |last=Saglimbeni |date=April 20, 2026 |website=KREM2 Spokane}}</ref>
| <small>ناردرن ڪوسٽ ريزارٽ ۽ ڪيسينو، ايئر وي هائٽس، واشنگٽن</small>
| گونزاگا يونيورسٽي، اسپوڪن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[انگلينڊ]]'''<ref name="FOX4" />
| <small>دي ان ايٽ ميڊو بروڪ، پريئري وليج، [[ڪنساس]]</small>
| سوپ ساڪر وليج، ڪينسا سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[فرانس]]'''<ref name="FRA">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=Coupe du Monde 2026: Didier Deschamps à la recherche du camp de base ! (INSIDE) |url=https://www.youtube.com/watch?v=a8q526AN4iw |access-date=January 12, 2026 |website=YouTube |language=Fr}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[بوسٽن]]، [[مئساچوسٽس|ميساچوسٽس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>بينٽلي يونيورسٽي، والٿم، ميساچوسٽس</small>
|-
|'''[[جرمني]]'''<ref name="GER">{{Cite web |last=Silverman |first=Alex |date=January 9, 2026 |title=Wake Forest to serve as Germany's World Cup base camp training site in U.S. |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2026/01/09/wake-forest-to-serve-as-germanys-world-cup-base-camp-training-site/ |access-date=January 19, 2026 |website=SBJ }}</ref>
| <small>گريلن، ونسٽن-ساليم، [[اتر ڪيرولينا|اتر]]</small> [[اتر ڪيرولينا|<small>ڪيرولينا</small>]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>ويڪ فارسٽ يونيورسٽي، ونسٽن-سيلم، اتر ڪيرولائنا</small>
|-
|'''[[گھانا]]'''<ref name="GHA">{{Cite web |last=Goulston |first=Robert |date=February 19, 2026 |title=Will the Boston area host many World Cup soccer teams in 2026? |url=https://www.nbcboston.com/news/local/boston-world-cup-host-city/3902670/ |access-date=February 20, 2026 |website=NBC10 Boston |quote=Ghana picked Bryant University in Rhode Island}}</ref>
| <small>پروويڊنس بلٽمور، پروويڊنس، [[روڊز آئیلینڊ|روڊ آئيلينڊز]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| برائنٽ يونيورسٽي، سمٿ فيلڊ، روڊ آئيلينڊز
|-
|'''[[هيٽي]]'''<ref name="HAI">{{Cite web |author=Caleb Jephte Pierre |date=March 19, 2026 |title=La FHF aurait choisi Atlantic City comme camp de base pour la Coupe du Monde 2026, si l'on en croit les révélations de Sébastien Migné dans l'After ce jeudi matin !|trans-title= The FHF has chosen Atlantic City as its base camp for the 2026 World Cup, according to revelations from Sébastien Migné in this morning's After! |url=https://x.com/Caleb_Jephte/status/2034691656671265146 |access-date=April 21, 2026 |website=X |language=fr}}</ref>
| <small>شيراٽن ائٽلانٽڪ سٽي ڪنوينشن سينٽر هوٽل، ائٽلانٽڪ سٽي، نيوجرسي</small>
| <small>اسٽاڪٽن يونيورسٽي، گيلو وي ٽائون شپ، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ايران]]'''<ref name="IRN">{{Cite web |date=May 23, 2026 |title=Iran to base World Cup camp in Mexico after switch from Arizona |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/iran-base-world-cup-camp-mexico-after-switch-arizona-2026-05-23/ |access-date=May 23, 2026 |website=[[Reuters]] }}</ref>
| <small>تيجوانا ميريٽ هوٽل، تيجوانا، باجا ڪيليفورنيا</small>
| <small>تيجوانا ٽريننگ سينٽر، تجوانا، باجاڪيليفورنيا،[[ميڪسيڪو]]</small>
|-
|'''[[عراق]]'''<ref name="NBC">{{Cite web |last=Benatar |first=Orri |date=May 12, 2026 |title=World Cup base camps: Where all 48 teams will train during the tournament |url=https://www.nbc4i.com/sports/world-cup-2026/world-cup-base-camps-where-all-48-teams-will-train-during-the-tournament/#// |access-date=May 12, 2026 |website=NBC4i}}</ref>
| <small>گرين بريئر ريسارٽ، وائيٽ سلفر اسپرنگس، [[ويسٽ ورجينيا]]</small>[[ويسٽ ورجينيا|،]] [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>دي گرين بريئر اسپورٽس پرفارمنس سينٽر، وائيٽ سلفر سپرنگز، ويسٽ ورجينا</small>
|-
|'''[[آئيوري ڪوسٽ]]'''<ref name="PHI">{{Cite web |date=February 17, 2026 |title='Les Éléphants' to Call Philadelphia Union's Stadium Its Home During the Tournament |url=https://www.philadelphiaunion.com/news/cote-d-ivoire-selects-philadelphia-union-stadium-team-base-camp-for-fifa-world-cup-2026|access-date=February 17, 2026 |website=Philadelphia Union }}</ref>
| هوٽل ڊو پونٽ، ولمنگٽن، [[ڊيلاويئر]]
| فلاڊيلفيا يونين اسٽيڊيم، چيسٽر، [[پينسلوانيا|پنسلوانيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[جاپان]]'''<ref name="WTVF">{{Cite web |last=Broderick |first=Kelly |date=January 18, 2026 |title=Japan's national football team will be using Nashville as a home base for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.newschannel5.com/news/japans-national-football-team-will-be-using-nashville-as-a-home-base-for-the-2026-fifa-world-cup |access-date=January 19, 2026 |website=WTVF }}</ref>
| ٽي بي اي، [[نئشويل|نيشويل]]، [[ٽينيسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>نيشويل ايس سي ٽريننگ سينٽر، نيشويل، ٽينيسي</small>
|-
|'''[[اردن]]'''<ref name="JOR">{{Cite web |date=February 20, 2026 |title=اتحاد كرة القدم ينظم دورة رباعية دولية بمشاركة النشامى.. ويكشف خطة إعداد المونديال |trans-title=The Football Association is organizing a four-team international tournament with the participation of the Jordanian national team, and has revealed its World Cup preparation plan |url=https://jfa.com.jo/news.php?id=31033&title=%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85-%D9%8A%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%89..-%D9%88%D9%8A%D9%83%D8%B4%D9%81-%D8%AE%D8%B7%D8%A9-%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84 |access-date=February 20, 2026 |website=Jordanian Football Association |language=ar |trans-quote=will settle in its official camp during the World Cup in the American city of Portland.}}</ref>
| دي نائنز هوٽل، پورٽلينڊ، اوريگون
| يونيورسٽي آف پورٽلينڊ، [[اوريگون]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ميڪسيڪو]]'''
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊيمينٽو آن سائيٽ رهائش، ميڪسيڪو سٽي</small>
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊي مينٽو، [[ميڪسيڪو سٽي|ميڪسيڪو]]</small> [[ميڪسيڪو سٽي|سٽي،]] [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[مراڪش]]'''<ref name="MAR">{{cite web |last1=Crafton |first1=Adam |title=Morocco, Haiti become fourth World Cup teams to choose New Jersey as base camp |url=https://www.nytimes.com/athletic/7253613/2026/05/05/new-jersey-world-cup-base-morocco-haiti-brazil-senegal/ |website=nytimes.com/athletic |publisher=[[The Athletic]] |date=May 5, 2026}}</ref>
| <small>سمرسيٽ هلز هوٽل، ٽيپسٽري ڪليڪشن وايا هيلٽن، وارن، [[نيو جرسي]]</small>
| پنگري اسڪول، باسڪنگ رج، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[نيدرلينڊز]]'''<ref name="KCBJ">{{cite news |last1=Friestad |first1=Thomas |title=Netherlands chooses Cascade Hotel near Plaza as World Cup base |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2026/04/08/netherlands-cascade-hotel-plaza-2026-world-cup.html |access-date=April 17, 2026 |work=Kansas City Business Journal |date=April 8, 2026}}</ref>
| ڪيسڪيڊ هوٽل، ڪنساس سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>ڪنساس سٽي تربيتي سهولت، ريور سائڊ، مسوري</small>
|-
|[[نيوزيلينڊ|'''نيوزي لينڊ''']]<ref name="NZL">{{Cite web |date=March 2, 2026 |title=All Whites secure FIFA World Cup base in San Diego, the scene of Team New Zealand's first America's Cup win |url=https://www.stuff.co.nz/sport/360938985/all-whites-secure-fifa-world-cup-base-san-diego-scene-team-new-zealands-first-americas-cup-win|access-date=March 2, 2026 |website=Stuff }}</ref>
| حيات ريجنسي لا جولا، ايونٽائن، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
| <small>ٽوريرو اسٽيڊيم، [[سان ڊياگو|سين ڊياگو]]، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ناروي]]'''<ref name="NOR">{{Cite web |last=Austerheim |first=Daniel |date=January 24, 2026 |title=Bekreftet: Dette blir Norges basecamp under VM |url=https://www.nettavisen.no/sport/bekreftet-dette-blir-norges-basecamp-under-vm/s/5-95-2842904 |access-date=January 24, 2026 |website=Nettavisen Sport |language=no|trans-quote=Greensboro, North Carolina, will be Norway's home base ahead of and between the group matches in Norway's first men's World Cup finals in 28 years. The NFF does not specify which hotel they will stay in, but there is only one option in FIFA's catalog for Greensboro. It's called Grandover Resort, and is described as a premium resort with access to golf courses and a spa, among other things.}}</ref>
| گرانڊ اوور ريسارٽ ۽ اسپا، گرينزبورو، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>يونيورسٽي آف نارٿ ڪيرولينا، گرينزبورو، اتر ڪيرولينا</small>
|-
|'''[[پاناما]]'''<ref name="PAN">{{Cite web |last=Stevens |first=Paul |date=February 12, 2026 |title=Ontario Base Camp Confirmed for Panama's Men's National Soccer Team at FIFA World Cup |url=https://www.sportstravelmagazine.com/ontario-base-camp-confirmed-for-panamas-mens-national-soccer-team-at-fifa-world-cup/ |access-date=February 13, 2026 |website=Sports Travel Magazine }}</ref>
| <small>نوٽواساگا ان ريسارٽ ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو ٽڪمسٿ، [[اونٽاريو]]</small>
| <small>نوٽواساگا ٽريننگ سائيٽ، نيو ٽڪمسٿ، اونٽاريو، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[پيراگوئي]]'''<ref name="PAR">{{Cite web |date=February 11, 2026 |title=La selección paraguaya ultima detalles logísticos para su estreno mundialista |trans-title=The Paraguayan national team is finalizing logistical details for its World Cup debut |url=https://www.abc.com.py/deportes/futbol/seleccion-paraguaya/2026/02/11/la-seleccion-paraguaya-ultima-detalles-logisticos-para-su-estreno-mundialista/ |access-date=February 15, 2026 |website=ABC Paraguay |language=es |trans-quote=...we've already received confirmation that they'll grant us our first choice. We're considering San José, which is near Santa Clara, close to Levi's Stadium, where we'll play our two matches on the second and third matchdays.}}</ref>
| هيلٽن سان جوز، سين جوز، ڪيليفورنيا پاران سائنيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| اسپارٽن فٽبال ڪمپليڪس، [[سان هوز|سين جوز،]] [[ڪيليفورنيا]]
|-
|[[پورچوگال|'''پرتگال''']]<ref name="PBP">{{Cite web |date=March 5, 2026 |title=World Cup: Cristiano Ronaldo, Portugal to train in Palm Beach Gardens |url=https://www.palmbeachpost.com/story/sports/2026/03/05/world-cup-2026-cristiano-ronaldo-portugal/88988300007/ |access-date=March 12, 2026 |website=Palm Beach Post }}</ref>
| فور سيزنز هوٽل پام بيچ، پام بيچ، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>گارڊنز نارٿ ڪائونٽي ڊسٽرڪٽ پارڪ، پام بيچ گارڊنز، فلوريڊا</small>
|-
|'''[[قطر]]'''<ref name="QAT">{{Cite web |date=January 30, 2026 |title=Lopetegui inspects Qatar's World Cup base in California |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/30/01/2026/lopetegui-inspects-qatars-world-cup-base-in-california |access-date=February 1, 2026 |website=[[The Peninsula (newspaper)|The Peninsula]] }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ بائي ميريٽ سانتا باربرا گوليٽا، گوليٽا، ڪيليفورنيا</small>
| <small>ويسٽ مونٽ ڪاليج، سانتا باربرا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
| '''[[سعودي عرب]]'''<ref name="KSA">{{Cite news |date=February 5, 2026 |title=Saudi National Team Selects Austin as Main Camp Base for World Cup 2026 |url=https://english.aawsat.com/sports/5237596-saudi-national-team-selects-austin-main-camp-base-world-cup-2026 |access-date=February 5, 2026 |work=[[Asharq Al-Awsat]]}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[آسٽن]]، [[ٽيڪساس]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>آسٽن FC اسٽيڊيم، آسٽن، ٽيڪساس</small>
|-
| '''[[اسڪاٽلينڊ]]'''<ref name="SCO">{{Cite news |last=Atkinson |first=Mark |date=February 12, 2026 |title=Harvey Barnes snubs Scotland as Steve Clarke confirms World Cup base – but issue with FIFA hotel |url=https://www.scotsman.com/sport/football/international/harvey-barnes-snubs-scotland-as-steve-clarke-confirms-world-cup-base-but-issue-with-fifa-hotel-5596708 |access-date=February 12, 2026 |website=[[The Scotsman]]}}</ref>
| <small>رينيسنس شارلوٽ سائوٿ پارڪ هوٽل، [[شارلوٽ]]، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>شارلوٽ ايف سي ٽريننگ سينٽر، شارلوٽ، اتر ڪيرولينا</small>
|-
| '''[[سينيگال]]'''<ref name="SEN">{{Cite news |last=Carino |first=Jerry |date=March 5, 2026 |title=Rutgers chosen as 'base camp' by FIFA World Cup qualifier |url=https://www.app.com/story/sports/college/rutgers/2026/03/05/rutgers-chosen-as-base-camp-by-fifa-world-cup-qualifier-senegal/87601196007/ |access-date=March 6, 2026 |website=[[Asbury Park Press]]}}</ref>
| <small>هيلڊرچ هوٽل ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو برنسوڪ، نيو جرسي</small>
| رٽگرز يونيورسٽي، پسڪٽا وي، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڏکڻ آفريڪا]]<ref name="MEX">{{Cite web |last=Beltrán |first=Jesús F. |date=February 10, 2026 |title=Gabriela Cuevas anuncia qué selecciones se concentrarán en México para el Mundial 2026 |trans-title=Gabriela Cuevas announces which teams will train in Mexico for the 2026 World Cup |url=https://www.infobae.com/mexico/deportes/2026/02/10/gabriela-cuevas-anuncia-que-selecciones-se-concentraran-en-mexico-para-el-mundial-2026/ |access-date=February 13, 2026 |website=infobae |language=es |trans-quote=El Tri will hold its training camp at the Mexican Football Federation's High Performance Center, located in the Tlalpan borough.}}</ref>'''
| <small>ڪيمينو ريئل پاچوڪا، پاچوڪا، هائيڊلگو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>سين اگسٽن ٽيليڪسياڪا، هائيڊلگو، ميڪسيڪو</small>
|-
|'''[[ڏکڻ ڪوريا]]'''
| <small>دي ويسٽن گواڊالاجارا، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| چيواس ورڊ ويل، [[زاپوپان]]، جليسڪو
|-
|'''[[اسپين]]'''<ref name="CFTP">{{Cite web |last=MacCoon |first=Patrick |date=January 13, 2026 |title=Spain reportedly chooses Chattanooga as headquarters for first two rounds of 2026 FIFA World Cup |url=https://www.timesfreepress.com/news/2026/jan/13/spain-reportedly-chooses-chattanooga-as/ |access-date=January 19, 2026 |website=Chattanooga Times Free Press }}</ref>
| <small>دي ريڊ هائوس هوٽل، چٽانوگا، [[ٽينيسي]]</small>
| <small>بيلر اسڪول، چٽانوگا، ٽينيسي، آمريڪا</small>
|-
|'''[[سويڊن]]'''
| <small>دي ويسٽن ڊلاس اسٽون بريئر گولف ريسارٽ ۽ اسپا، فريسڪو، ٽيڪساس</small>
| <small>ايف سي ڊلاس اسٽيڊيم، فريسڪو، [[ٽيڪساس]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[سوئيزرلينڊ|سوئٽزرلينڊ]]<ref name="SUI">{{Cite web |date=January 15, 2026 |title=The Swiss national team will be staying in this luxury hotel during the World Cup |url=https://www.bluewin.ch/en/sport/football/the-national-team-stays-in-this-luxury-hotel-during-the-world-cup-3051319.html |access-date=January 15, 2026 |website=blue News }}</ref>
| <small>فيئرمونٽ گرينڊ ڊيل مار، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا</small>
| سين ڊياگو يهودي اڪيڊمي، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
|-
|[[تيونس]]<ref name="MEX" />
| <small>انٽرڪنٽينينٽل پريزيڊنٽ مونٽيرئ ۽ سان پيڊرو گارزا گارسيا، نيوو ليون</small>
| ريادوس ٽريننگ سينٽر، سينٽياگو، نيوو ليون، [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[ترڪي]]'''<ref name="TUR">{{Cite web |last=Sarigul |first=Emre |date=April 4, 2026 |title=Turkish National Team Confirms 2026 World Cup Camp in Arizona: Logistics and Ticket Fever Take Center Stage |url=https://turkish-football.com/turkish-national-team-confirms-2026-world-cup-camp-in-arizona-logistics-and-ticket-fever-take-center-stage/ |access-date=April 14, 2026 |website=Turkish Football }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ ميسا، رگلي ويل ويسٽ، [[ايريزونا]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| ايريزونا ايٿليٽڪ گرائونڊز، [[ميسا، ايريزونا|ميسا]]، [[ايريزونا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|'''آمريڪا''']]<ref name="UCI">{{Cite web |last=Tenorio |first=Paul |date=November 19, 2025 |title=USMNT's 2026 slate takes shape: World Cup sendoff in Chicago, March friendlies booked |url=https://www.nytimes.com/athletic/6820796/2025/11/19/usmnt-2026-schedule-world-cup/ |access-date=November 19, 2025 |website=The Athletic }}</ref>
| <small>ميريٽ ارون اسپيڪٽرم، ارون</small>، <small>[[ڪيليفورنيا]]</small>
| اورينج ڪائونٽي گريٽ پارڪ، ارون، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[يوراگوائي|'''يوراگوئي''']]<ref name="URU">{{Cite web |author=Selección Uruguaya |date=January 14, 2026 |title=FIFA confirmó nuestra base operativa en la Copa Mundial: Playa del Carmen |url=https://x.com/Uruguay/status/2011544677359763967/ |access-date=January 14, 2026 |website=X |language=es-URU}}</ref>
| <small>ماياڪوبا، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>ماياڪوبا ٽريننگ سينٽر، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو</small>
|-
|'''[[ازبڪستان]]''' <ref name="UZB">{{Cite web |last=Razzakov |first=Shuhrat |date=March 3, 2026 |title=Uzbekistan is preparing for major challenges at the World Cup from Atlanta |url=https://zamin.uz/en/sport/193208-uzbekistan-is-preparing-for-major-challenges-at-the-world-cup-from-atlanta.html |access-date=March 3, 2026 |website=Zamin |language=en-UZB}}</ref>
| <small>ميريٽ اٽلانٽا بڪ هيڊ، [[ائٽلانٽا|اٽلانٽا]]، جارجيا</small>
| <small>اٽلانٽا يونائيٽيڊ ٽريننگ سينٽر، ماريٽا، جارجيا</small>
|-
|}
=== اسڪواڊ ===
ڏسو: [[2026 فيفا ورلڊ ڪپ اسڪواڊ]]
ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجي آخري اسڪواڊ جمع ڪرائڻ کان اڳ، ٽيمن ٽورنامينٽ کان هڪ مهينو اڳ 35 کان 55 رانديگرن جي هڪ عارضي اسڪواڊ جو نالو ڏنو. ٽيمن کي 2 جون تائين پنهنجي آخري اسڪواڊ جو نالو ڏيڻ جي ضرورت هئي. جيڪڏهن ڪو رانديگر زخمي يا سخت بيمار ٿي پوي ٿو ته جيئن ٽورنامينٽ ۾ شرڪت کي روڪي سگهجي، ته ان کي ٽيم جي پهرين ميچ کان 24 ڪلاڪ اڳ تائين عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي رانديگر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو. جڏهن ته، ٽورنامينٽ دوران ڪنهن به وقت زخمي يا بيمار گول ڪيپر کي عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي گول ڪيپر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date |title=When are World Cup squads named, and how many players will feature? |publisher=[[FIFA]] |date=May 6, 2026 |access-date=May 7, 2026}}</ref>
==گروپ مرحلو==
[[File:2026 world cup.svg|thumb|فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع ۾ حصو وٺندڙ ملڪن جا نتيجا
{{div col|colwidth=8em|content=
{{Legend|#2B42A3|Champion}}{{Legend|#34C0BE|Runner-up}}{{Legend|#269C5A|Third place}}{{Legend|#81C846|Fourth place}}{{Legend|#E4E454|Quarterfinals}}{{Legend|#FF6600|Round of 16}}{{Legend|#B94954|Round of 32}}{{Legend|#8E62A6|Group stage}} }}]]
رائونڊ رابن گروپ اسٽيج 11 جون کان 27 جون 2026 تائين، چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن (A کان L) ۾ کيڏيو ويو، هر هڪ ٽيم کي کٽڻ تي ٽي پوائنٽ، ڊرا تي هڪ پوائنٽ ۽ هار تي ڪوبه پوائنٽ آف نه ملندو. گروپ راند جي اختتام کان پوءِ، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون، اٺ بهترين ٽئين پوزيشن واري ٽيمن سان گڏ، ناڪ آئوٽ اسٽيج ڏانهن وڌيون.
گروپ اسٽيج جي درجه بندي لاءِ ٽائي بريڪنگ معيار هر گروپ ۾ ٽيمن جي درجه بندي سڀني گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل پوائنٽن جي ذريعي طئي ڪئي ويندي آهي. جيڪڏهن ٻه يا وڌيڪ ٽيمون پوائنٽن تي برابر آهن، ته درجه بندي کي طئي ڪرڻ لاءِ هيٺ ڏنل معيار استعمال ڪيا ويندا آهن: لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل گھڻا پوائنٽ؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول فرق؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ جيڪڏهن، معيار الف کان سي تائين لاڳو ڪرڻ کان پوءِ، ٽيمن جي اڃا تائين برابر درجه بندي آهي، ته معيار الف کان سي تائين خاص طور تي انهن ٽيمن جي وچ ۾ ميچن تي ٻيهر لاڳو ڪيا ويندا آهن جيڪي اڃا تائين سطح تي آهن ته جيئن انهن جي آخري درجه بندي جو تعين ڪري سگهجي. [اپر-الفا 1] جيڪڏهن هي طريقو فيصلو نه ٿو ڪري، معيار d کان h لاڳو ٿئي ٿو. * سڀني گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول جو فرق؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ ٽيم جي رويي ("فيئر پلي") اسڪور (هڪ رانديگر يا ٽيم ڪوچ / آفيشل تي هڪ ميچ ۾ صرف هڪ ڪٽوتي لاڳو ڪري سگهجي ٿي): پيلو ڪارڊ: -1 پوائنٽ؛ اڻ سڌي طرح ڳاڙهو ڪارڊ (ٻيو پيلو ڪارڊ): -3 پوائنٽ؛ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -4 پوائنٽ؛ پيلو ڪارڊ ۽ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -5 پوائنٽ؛ تازو فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن؛ ترقي سان پراڻي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن جيستائين ٽيمن کي الڳ نه ڪري سگهجي.
[[round-robin tournament|round-robin]] group stage was played in twelve groups (A to L) of four teams each, from June 11 to 27, 2026.<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=December 10, 2025 |website=FIFA}}</ref> Teams were awarded three points for a win, one for a draw, and none for a loss. Following the conclusion of group play, the top two teams of each group, along with the [[#Ranking of third-place teams|eight best third-place teams]], advanced to the [[#Knockout stage|knockout stage]].
''All times are local.''
{| class="wikitable mw-collapsible"
|+ {{nowrap|{{Anchor|Tiebreakers}} Tie-breaking criteria for group stage ranking}}
|-
|The ranking of teams in each group is determined by the points obtained in all group matches. If two or more teams are equal on points, the following criteria are used to determine the ranking:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref>
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha
| Most points obtained in the group matches played between the teams concerned;
| Superior goal difference in the group matches played between the teams concerned;
| Most goals scored in the group matches played between the teams concerned;
}}
If, after having applied criteria a to c, teams still have an equal ranking, criteria a to c are reapplied exclusively to the matches between the teams who are still level to determine their final rankings.{{efn-ua|When there are two or more teams tied on points, criteria a to c are applied. After these criteria are applied, they may define the position of some of the teams involved, but not all of them. For example, if there is a three-way tie on points, the application of the first three criteria may only break the tie for one of the teams, leaving the other two teams still tied. In this case, the tiebreaking procedure is resumed, from the beginning, for those teams that are still tied.}} If this procedure does not lead to a decision, criteria d to h apply.
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4
| Superior goal difference in all group matches;
| Most goals scored in all group matches;
| Highest team conduct ("fair play") score in all group matches (only one deduction can be applied to a player or team coach/official in a single match): {{unordered list
| Yellow card: −1 point;
| Indirect red card (second yellow card): −3 points;
| Direct red card: −4 points;
| Yellow card and direct red card: −5 points;
}}
| Better position in the most recent [[FIFA Men's World Ranking]];
| Better position in progressively older FIFA Men's World Rankings until teams can be separated.
}}
|}
===گروپ A===
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}}2-1 {{پرچم|ميڪسيڪو}}
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{پرچم |چيڪ جمهوريا}} 1-2 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}} 1-1 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 1-0 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 3-0 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}} 1-0 {{flag|RSA}}
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|ميڪسيڪو}}
|3
|3
|0
|0
|9
|6
|0
|6+
|-
|2
|{{flag|RSA}}
|3
|1
|1
|1
|4
|2
|3
|1-
|-
|3
|{{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
|3
|1
|0
|2
|3
|2
|3
|1-
|-
|4
|{{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
|3
|0
|1
|2
|6
|4-
|}
* پهريان 3 ملڪ اڳ مرحلي لا ڪواليفائي ڪيا. ذريعو: فيفا
===گروپ B===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{flag|Switzerland}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|3
|4+
|-
|2
|{{flag|Canada}}
|3
|1
|1
|1
|4
|8
|3
|5+
|-
|3
|[[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
|3
|1
|1
|1
|4
|5
|6
|1-
|-
|4
|{{پرچم|قطر}}
|3
|0
|1
|2
|1
|2
|10
|8-
|}
* ذريعو: فيفا
* نوٽ: هيڊ ٽو هيڊ نتيجي تي برابر (ڪينيڊا 1-1 بوسنيا ۽ هرزيگووينا). مجموعي گول فرق کي ٽائي بريڪر طور استعمال ڪيو ويو ۽ سوئزرلينڊ ۽ ڪينيڊا اڳ جي مرحلي لاء ڪواليفائي ڪيا.
# 12 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-1 {{flag|Canada}}
# 13 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-1 {{پرچم|قطر}}
# 18 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-4 {{flag|Switzerland}}
# 18 جون، 2026ع، {{flag|Canada}} 0-6 {{پرچم|قطر}}
# 24 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-2 {{flag|Canada}}
# 24 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 3-1 {{پرچم|قطر}}
===گروپ C===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|برازيل}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|1
|6+
|-
|2
|{{پرچم|مراڪش}}
|3
|2
|1
|0
|7
|6
|3
|3+
|-
|3
|{{flag|Scotland}}
|3
|1
|0
|2
|3
|1
|4
|3-
|-
|4
|{{flag|Haiti}}
|3
|0
|0
|3
|0
|2
|8
|6-
|}
Source: FIFA
Notes:
Tied on head-to-head result (Brazil 1–1 Morocco). Overall goal difference was used as the tiebreaker.
June 13, 2026
6:00 p.m. UTC−4
Brazil 1–1 Morocco
Vinícius 32'
[Report 13]
Saibari 21'
MetLife Stadium, East Rutherford
Attendance: 80,663
Referee: Slavko Vinčić (Slovenia)
June 13, 2026
9:00 p.m. UTC−4
Haiti 0–1 Scotland
[Report 14]
McGinn 28'
Gillette Stadium, Foxborough
Attendance: 64,146
{{Main|2026 FIFA World Cup Group B}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B6}}
===Group C===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group C}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C6}}
===Group D===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group D}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D6}}
===Group E===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group E}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E6}}
===Group F===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group F}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F6}}
===Group G===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group G}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G6}}
===Group H===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group H}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H6}}
===Group I===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group I}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I6}}
===Group J===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group J}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J6}}
===Group K===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group K}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K6}}
===Group L===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group L}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L6}}
===Ranking of third-place teams===
{{2026 FIFA World Cup group tables|3rd place}}
The specific matchups involving the third-place teams depended on which eight third-place teams qualified for the round of 32, but not on their relative rankings. The 495 possible combinations were published in Annex C of the tournament regulations.<ref name="regulations" />
''For the list of all 495 possible combinations, see [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Combinations of matches in the round of 32|2026 FIFA World Cup knockout stage § Combinations of matches in the round of 32]].''
==ناڪ آئوٽ مرحلو==
{{Main|2026 FIFA World Cup knockout stage}}
The knockout stage uses a [[Single-elimination tournament|single-elimination format]], starting with the newly introduced round of 32 on June 28 and culminating with the [[2026 FIFA World Cup final|final]] on July 19. On the day prior, a [[#Match for third place|match for third place]] will also be played. In the knockout stage, if the scores are level when normal playing time expires, 30 minutes of [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] will be played. If still tied at the end of extra time, a [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootout]] is used to determine which team should be treated as winning the match.<ref name="regulations" />
===Bracket===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|Bracket}}
===Round of 32===
{{main|2026 FIFA World Cup round of 32}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-8}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-9}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-10}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-11}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-12}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-13}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-14}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-15}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-16}}
===Round of 16===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-8}}
===Quarterfinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF4}}
===Semifinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF2}}
===Match for third place===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|3rd}}
===Final===
{{Main|2026 FIFA World Cup final}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup final|Final}}
==اعداد و شمار==
===گول ڪندڙ===
94 میچوں میں 275 گول کیے گئے ہیں، اوسطاً 2.93 گول فی میچ (6 جولائی 2026 تک)۔ بولڈ میں نمایاں ہونے والے کھلاڑی اب بھی مقابلے میں سرگرم ہیں۔ 7 مقاصد: * {{پرچم| ارجنٹائن۔ لیونل میسی *فرانس۔ کیلین ایمباپی * ناروے ایرلنگ ہالینڈ 6 گول: * انگلینڈ ہیری کین 4 مقاصد: * برازیل۔ ونیسیئس جونیئر *انگلینڈ۔ جوڈ بیلنگھم *فرانس۔ Ousmane Dembélé * میکسیکو۔ جولین کوئنز * سینیگال۔ اسماعیلہ سر * سپین۔ میکل اویرزبال 3 مقاصد: * بیلجیم۔ رومیلو لوکاکو *برازیل۔ میتھیس کونہا *کینیڈا۔ جوناتھن ڈیوڈ * ڈی آر کانگو۔ یونے ویسا *جرمنی۔ کائی ہاورٹز *جرمنی۔ ڈینیز انڈاو * میکسیکو۔ راؤل جمینیز *مراکش۔ اسماعیل سائبری۔ * نیدرلینڈز۔ برائن بروبی * نیدرلینڈز۔ کوڈی گکپو *نیوزی لینڈ۔ ایلیا بس * پرتگال۔ کرسٹیانو رونالڈو * سوئٹزرلینڈ۔ جوہان منزمبی * US فولرین بالوگن 2 مقاصد: * الجزائر۔ ریاض مہریز * آسٹریا مارکو ارناؤٹوویچ * بیلجیم۔ چارلس ڈی کیٹیلیئر * بیلجیم۔ یوری ٹائل مینز * بیلجیم۔ Leandro Trossard * بوسنیا اور ہرزیگووینا۔ ایرمین ماہیچ *کینیڈا۔ سائل لارین * کولمبیا۔ ڈینیئل میوز *مصر۔ امام عاشور *فرانس۔ بریڈلی بارکولا *ایران۔ رامین رضائین * آئیوری کوسٹ۔ عماد ڈیالو * آئیوری کوسٹ۔ نکولس پیپی *جاپان۔ داچی کامدا *جاپان۔ ایاسے Ueda *مراکش۔ عزالدین اوناہی *مراکش۔ صوفیانے رحیمی۔ * نیدرلینڈز۔ کریسینسیو سمر ویل * سینیگال۔ حبیب دیارا * سینیگال: پاپ گیے * سویڈن: یاسین ایاری * سویڈن: انتھونی ایلنگا * سوئٹزرلینڈ: بریل ایمبولو * سوئٹزرلینڈ: روبین ورگاس * ریاستہائے متحدہ: ملک ٹلمین * یوراگوئے: میکسی میلیانو اراؤجو 1 گول: الجزائر: رفیق بلغالی، نذیر بن بوعلی، امین گوئیری | ارجنٹائن: جیووانی لو سیلسو، لاؤتارو مارٹینز، لیسانڈرو مارٹینز | آسٹریلیا: نیسٹوری ایرانکونڈا، کونر میٹکاف | آسٹریا: ساشا کالاجڈزک، مارسیل سبٹزر، رومانو شمڈ | بیلجیم: کیون ڈی بروین، الیکسس سیلماکرز، ہانس واناکن | بوسنیا و ہرزیگووینا: کریم الاجبگووچ، جووو لوکیچ | برازیل: کیسیمیرو، گیبریل مارٹینیلی
There have been 275 goals scored in 94 matches, for an average of 2.93 goals per match (as of July 6, 2026). Players highlighted in bold are still active in the competition.
7 goals
Argentina national football team Lionel Messi
France national football team Kylian Mbappé
Norway national football team Erling Haaland
6 goals
England national football team Harry Kane
4 goals
Brazil national football team Vinícius Júnior
England national football team Jude Bellingham
France national football team Ousmane Dembélé
Mexico national football team Julián Quiñones
Senegal national football team Ismaïla Sarr
Spain national football team Mikel Oyarzabal
3 goals
Belgium national football team Romelu Lukaku
Brazil national football team Matheus Cunha
Canada men's national soccer team Jonathan David
DR Congo national football team Yoane Wissa
Germany national football team Kai Havertz
Germany national football team Deniz Undav
Mexico national football team Raúl Jiménez
Morocco national football team Ismael Saibari
Netherlands national football team Brian Brobbey
Netherlands national football team Cody Gakpo
New Zealand men's national football team Elijah Just
Portugal national football team Cristiano Ronaldo
Switzerland national football team Johan Manzambi
United States men's national soccer team Folarin Balogun
2 goals
Algeria national football team Riyad Mahrez
Austria national football team Marko Arnautović
Belgium national football team Charles De Ketelaere
Belgium national football team Youri Tielemans
Belgium national football team Leandro Trossard
Bosnia and Herzegovina national football team Ermin Mahmić
Canada men's national soccer team Cyle Larin
Colombia national football team Daniel Muñoz
Egypt national football team Emam Ashour
France national football team Bradley Barcola
Iran national football team Ramin Rezaeian
Ivory Coast national football team Amad Diallo
Ivory Coast national football team Nicolas Pépé
Japan national football team Daichi Kamada
Japan national football team Ayase Ueda
Morocco national football team Azzedine Ounahi
Morocco national football team Soufiane Rahimi
Netherlands national football team Crysencio Summerville
Senegal national football team Habib Diarra
Senegal national football team Pape Gueye
Sweden men's national football team Yasin Ayari
Sweden men's national football team Anthony Elanga
Switzerland national football team Breel Embolo
Switzerland national football team Rubén Vargas
United States men's national soccer team Malik Tillman
Uruguay national football team Maximiliano Araújo
1 goal
Algeria national football team Rafik Belghali
Algeria national football team Nadhir Benbouali
Algeria national football team Amine Gouiri
Argentina national football team Giovani Lo Celso
Argentina national football team Lautaro Martínez
Argentina national football team Lisandro Martínez
Australia men's national soccer team Nestory Irankunda
Australia men's national soccer team Connor Metcalfe
Austria national football team Saša Kalajdžić
Austria national football team Marcel Sabitzer
Austria national football team Romano Schmid
Belgium national football team Kevin De Bruyne
Belgium national football team Alexis Saelemaekers
Belgium national football team Hans Vanaken
Bosnia and Herzegovina national football team Kerim Alajbegović
Bosnia and Herzegovina national football team Jovo Lukić
Brazil national football team Casemiro
Brazil national football team Gabriel Martinelli
===Discipline===
A player or team official is automatically suspended for the next match of the tournament for the following offenses:<ref name="regulations" />
* Receiving a red card (red card suspensions may be extended for serious offenses).
* Receiving two yellow cards in the tournament.{{efn-ua|As yellow cards are not carried forward to [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootouts]], players may be shown two yellow cards in the same match without being sent off. However, this would result in a suspension for accumulating two yellow cards during the tournament.}} This yellow card count is reset after the completion of the group stage and again after the quarterfinals.<ref name="FIFA Council April 28">{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |title=FIFA Council increases record financial distribution to all 48 Participating Member Associations at the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=April 28, 2026 |access-date=April 28, 2026}}</ref> Resets do not apply to suspensions; a player whose yellow card count reaches two in the match immediately before a reset is still suspended for the next match.<ref>{{Cite web |date=2026-06-15 |title=2026 FIFA World Cup yellow card and suspension rules |url=https://www.mlssoccer.com/competitions/fifa-world-cup/news/2026-fifa-world-cup-yellow-card-and-suspension-rules |access-date=2026-06-29 |website=MLS Soccer |language=en}}</ref>
During qualification, [[Cristiano Ronaldo]] was sent off for violent conduct in Portugal's penultimate match against the [[Republic of Ireland national football team|Republic of Ireland]], with such an offense typically resulting in a ban of at least two matches. Ronaldo was handed a three-match ban, though the final two matches of the ban were suspended for a one-year probationary period, making him eligible to appear in Portugal's opening World Cup match.<ref>{{Cite web |title=Cristiano Ronaldo: Portugal captain avoids ban for start of nation's 2026 World Cup campaign |url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13475321/cristiano-ronaldo-portugal-captain-avoids-ban-for-start-of-nations-2026-world-cup-campaign |access-date=November 25, 2025 |website=Sky Sports}}</ref> On May 8, 2026, the Bureau of the [[FIFA Council]] amended the tournament regulations so that pending one- or two-match suspensions resulting from red cards for two yellow cards, denying an obvious goal-scoring opportunity, or serious foul play during qualification would no longer be carried forward to the final competition.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/news/council-update-regulations-world-cup-2026 |title=Bureau of the Council update on the Regulations for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=May 8, 2026 |access-date=May 8, 2026}}</ref> This exempted Argentina's [[Nicolás Otamendi]], Ecuador's [[Moisés Caicedo]], and Qatar's [[Tarek Salman]] from serving their qualifying-round suspensions during the tournament, with the bans to instead be served in a subsequent competition.<ref>{{cite web |last=Dunbar |first=Graham |url=https://apnews.com/article/world-cup-fifa-ban-otamendi-caicedo-196ea65dff44d19b43d7e0835fa42398 |title=FIFA waives one-game bans for Otamendi and Caicedo at World Cup after being sent off in qualifier |work=[[Associated Press]] |date=May 8, 2026 |access-date=May 8, 2026}}</ref>
During the round of 32, United States player [[Folarin Balogun]] was sent off, and was expected to be banned for the forthcoming round of 16 game against [[Belgium national football team|Belgium]]. Following lobbying from US president [[Donald Trump]],<ref>{{cite web |last1=Pager |first1=Tyler |last2=Panja |first2=Tariq |title=Trump Asked FIFA to Review U.S. Player’s Suspension. Now He’s Eligible to Play. |url=https://www.nytimes.com/2026/07/05/us/trump-fifa-balogun-world-cup.html |website=The New York Times |access-date=July 5, 2026 |date=July 5, 2026|url-access=subscription}}</ref> FIFA suspended the ban.<ref name="BalogunAthletic"/> The [[Royal Belgian Football Association]], Belgium manager [[Rudi Garcia]], and [[UEFA]]<ref>{{Cite web |date=July 6, 2026 |title=Historic World Cup furor at FIFA decision to meet Trump's wish and let US forward Balogun play |url=https://apnews.com/article/balogun-red-card-uefa-us-belgium-d32fc2e13728cef9317feeb7b72c279b |access-date=July 6, 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> were critical of the decision.<ref>{{cite web |last1=Armour |first1=Nancy |last2=Leuzzi |first2=John |title=Belgian FA 'astonished' that USMNT's Folarin Balogun available in round of 16 |url=https://eu.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2026/07/05/belgian-fa-statement-folarin-baloguns-red-card-suspension-reverse/90814499007/ |website=USA TODAY |access-date=5 July 2026}}</ref>
The following suspensions were accumulated during the tournament:<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/disciplinary-previews-2026 |title=FIFA World Cup 2026 {{!}} Disciplinary Previews |publisher=FIFA |date=June 10, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref>{{Failed verification|date=July 2026|reason=Source only states suspensions for upcoming matches}}
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+ Tournament suspensions for players and team officials
|-
! Player
! Offense(s)
! Suspension(s)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Sphephelo Sithole]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Themba Zwane]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)<br />[[2026 FIFA World Cup Group A#South Africa vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 3; June 24)<br />[[2026 FIFA World Cup round of 32#South Africa vs Canada|Round of 32]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (June 28)<ref>{{cite web |last=Gleeson |first=Mark |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/south-africa-midfielder-zwane-handed-three-match-world-cup-ban-2026-06-17/ |title=South Africa midfielder Zwane handed three-match World Cup ban |work=[[Reuters]] |date=June 17, 2026 |access-date=June 18, 2026}}</ref>
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|MEX}} [[César Montes]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[South Africa national soccer team|South Africa]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 2; June 18)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Teboho Mokoena (soccer, born 1997)|Teboho Mokoena]]
| {{yel}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)<br />{{yel}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#South Africa vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|BIH}} [[Tarik Muharemović]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Switzerland vs Bosnia and Herzegovina|Group B]] vs [[Switzerland national football team|Switzerland]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Qatar national football team|Qatar]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|QAT}} [[Homam Ahmed]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Canada vs Qatar|Group B]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|QAT}} [[Assim Madibo]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Canada vs Qatar|Group B]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (matchday 3; June 24){{efn-ua|Madibo was handed a five-match ban, with the remaining matches of the suspension to be served outside the tournament (in the [[27th Arabian Gulf Cup|Arabian Gulf Cup]]).<ref>{{cite web |last=Tobin |first=Sam |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/qatars-madibo-given-five-match-ban-tackle-that-injured-canadas-kone-2026-06-24/ |title=Qatar's Madibo given five-match ban for tackle that injured Canada's Kone |work=[[Reuters]] |date=June 24, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref>}}
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|PAR}} [[Miguel Almirón]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group D#Turkey vs Paraguay|Group D]] vs [[Turkey national football team|Turkey]] (matchday 2; June 19)
| [[2026 FIFA World Cup Group D#Paraguay vs Australia|Group D]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (matchday 3; June 25)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|BEL}} [[Nathan Ngoy]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group G#Belgium vs Iran|Group G]] vs [[Iran national football team|Iran]] (matchday 2; June 21)
| [[2026 FIFA World Cup Group G#New Zealand vs Belgium|Group G]] vs [[New Zealand men's national football team|New Zealand]] (matchday 3; June 26)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|CPV}} [[Sidny Lopes Cabral]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Spain_vs_Cape_Verde|Group H]] vs [[Spain national football team|Spain]] (matchday 1; June 15)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Uruguay_vs_Cape_Verde|Group H]] vs [[Uruguay national football team|Uruguay]] (matchday 2; June 21)
| [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Cape_Verde_vs_Saudi_Arabia|Group H]] vs [[Saudi Arabia national football team|Saudi Arabia]] (matchday 3; June 26)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|PAR}} [[Diego Gómez (Paraguayan footballer)|Diego Gómez]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_D#United_States_vs_Paraguay|Group D]] vs [[United States men's national soccer team|United States]] (matchday 1; June 12)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_D#Paraguay_vs_Australia|Group D]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (matchday 3; June 25)
|[[2026 FIFA World Cup round of 32#Germany vs Paraguay|Round of 32]] vs [[Germany national football team|Germany]] (June 29)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|IRQ}} [[Rebin Sulaka]]
| {{sent off|0}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_I#Senegal_vs_Iraq|Group I]] vs [[Senegal national football team|Senegal]] (matchday 3; June 26)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|URU}} [[Agustín Canobbio]]
| {{sent off|0}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Uruguay_vs_Spain|Group H]] vs [[Spain national football team|Spain]] (matchday 3; June 26)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|EGY}} [[Mohanad Lasheen]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_G#New_Zealand_vs_Egypt|Group G]] vs [[New Zealand men's national football team|New Zealand]] (matchday 2; June 21)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_G#Egypt_vs_Iran|Group G]] vs [[Iran national football team|Iran]] (matchday 3; June 26)
|[[2026 FIFA World Cup round of 32#Australia vs Egypt|Round of 32]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (July 3)
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|ECU}} [[Piero Hincapié]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup round of 32#Mexico vs Ecuador|Round of 32]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (June 30)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|USA}} [[Folarin Balogun]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup round of 32#United States vs Bosnia and Herzegovina|Round of 32]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (July 1)
| ''[[2026 Trump–FIFA red card controversy|Ban suspended]]''<ref name="BalogunAthletic">{{cite news |last1=Sheldon |first1=Dan |last2=Crafton |first2=Adam |title=Folarin Balogun available for USMNT vs. Belgium as red card ban suspended |url=https://www.nytimes.com/athletic/7423410/2026/07/05/usmnt-folarin-balogun-red-card-available/ |access-date=July 5, 2026 |work=[[The Athletic]] |publisher=[[New York Times]] |date=July 5, 2026}}</ref>
|-
|{{flagicon|England}} [[Jarell Quansah]]
|{{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Mexico vs England|Round of 16]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (July 5)
|[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Norway vs England|Quarterfinals]] vs [[Norway national football team|Norway]] (July 11)
|}
===Tournament ranking===
{{small|Per statistical convention in soccer, matches decided in [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] are counted as wins and losses, while matches decided by [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootouts]] are counted as draws.}}
{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|update=complete |source=FIFA<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/CompetitionSummary-English.pdf |title=FIFA World Cup 2026: Competition summary |publisher=FIFA |page=7 |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref>
|status_CAN=H |status_MEX=H |status_USA=H
<!--Team ranking-->
|team_order=1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th, 7th, 8th, 9th, 10th, 11th, 12th, 13th, 14th, 15th, 16th, NED, GER, CIV, CRO, JPN, AUS, COD, GHA, ECU, RSA, SWE, AUT, BIH, ALG, SEN, CPV, IRN, KOR, TUR, SCO, URU, KSA, CZE, NZL, QAT, CUW, PAN, JOR, HAI, UZB, TUN, IRQ
|pos_RSA=25
<!--Team results-->
|win_ALG=1 |draw_ALG=1 |loss_ALG=2 |gf_ALG=5 |ga_ALG=9
|win_ARG=4 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=11|ga_ARG=3
|win_AUS=1 |draw_AUS=2 |loss_AUS=1 |gf_AUS=3 |ga_AUS=3
|win_AUT=1 |draw_AUT=1 |loss_AUT=2 |gf_AUT=6 |ga_AUT=9
|win_BEL=3 |draw_BEL=2 |loss_BEL=0 |gf_BEL=13|ga_BEL=5
|win_BIH=1 |draw_BIH=1 |loss_BIH=2 |gf_BIH=5 |ga_BIH=8
|win_BRA=3 |draw_BRA=1 |loss_BRA=1 |gf_BRA=10|ga_BRA=4
|win_CAN=2 |draw_CAN=1 |loss_CAN=2 |gf_CAN=9 |ga_CAN=6
|win_CPV=0 |draw_CPV=3 |loss_CPV=1 |gf_CPV=4 |ga_CPV=5
|win_COL=3 |draw_COL=1 |loss_COL=0 |gf_COL=5 |ga_COL=1
|win_CRO=2 |draw_CRO=0 |loss_CRO=2 |gf_CRO=6 |ga_CRO=7
|win_CUW=0 |draw_CUW=1 |loss_CUW=2 |gf_CUW=1 |ga_CUW=9
|win_CZE=0 |draw_CZE=1 |loss_CZE=2 |gf_CZE=2 |ga_CZE=6
|win_COD=1 |draw_COD=1 |loss_COD=2 |gf_COD=5 |ga_COD=5
|win_ECU=1 |draw_ECU=1 |loss_ECU=2 |gf_ECU=2 |ga_ECU=4
|win_EGY=1 |draw_EGY=3 |loss_EGY=0 |gf_EGY=6 |ga_EGY=4
|win_ENG=4 |draw_ENG=1 |loss_ENG=0 |gf_ENG=11|ga_ENG=5
|win_FRA=5 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=14|ga_FRA=2
|win_GER=2 |draw_GER=1 |loss_GER=1 |gf_GER=11|ga_GER=5
|win_GHA=1 |draw_GHA=1 |loss_GHA=2 |gf_GHA=2 |ga_GHA=3
|win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=3 |gf_HAI=2 |ga_HAI=8
|win_IRN=0 |draw_IRN=3 |loss_IRN=0 |gf_IRN=3 |ga_IRN=3
|win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=3 |gf_IRQ=1 |ga_IRQ=12
|win_CIV=2 |draw_CIV=0 |loss_CIV=2 |gf_CIV=5 |ga_CIV=4
|win_JPN=1 |draw_JPN=2 |loss_JPN=1 |gf_JPN=8 |ga_JPN=5
|win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=3 |gf_JOR=3 |ga_JOR=8
|win_MEX=4 |draw_MEX=0 |loss_MEX=1 |gf_MEX=10|ga_MEX=3
|win_MAR=3 |draw_MAR=2 |loss_MAR=0 |gf_MAR=10|ga_MAR=4
|win_NED=2 |draw_NED=2 |loss_NED=0 |gf_NED=11|ga_NED=5
|win_NZL=0 |draw_NZL=1 |loss_NZL=2 |gf_NZL=4 |ga_NZL=10
|win_NOR=4 |draw_NOR=0 |loss_NOR=1 |gf_NOR=12|ga_NOR=9
|win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=3 |gf_PAN=0 |ga_PAN=4
|win_PAR=1 |draw_PAR=2 |loss_PAR=2 |gf_PAR=3 |ga_PAR=6
|win_POR=2 |draw_POR=2 |loss_POR=1 |gf_POR=8 |ga_POR=3
|win_QAT=0 |draw_QAT=1 |loss_QAT=2 |gf_QAT=2 |ga_QAT=10
|win_KSA=0 |draw_KSA=2 |loss_KSA=1 |gf_KSA=1 |ga_KSA=5
|win_SCO=1 |draw_SCO=0 |loss_SCO=2 |gf_SCO=1 |ga_SCO=4
|win_SEN=1 |draw_SEN=0 |loss_SEN=3 |gf_SEN=10|ga_SEN=9
|win_RSA=1 |draw_RSA=1 |loss_RSA=2 |gf_RSA=2 |ga_RSA=4
|win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=2 |gf_KOR=2 |ga_KOR=3
|win_ESP=4 |draw_ESP=1 |loss_ESP=0 |gf_ESP=9 |ga_ESP=0
|win_SWE=1 |draw_SWE=1 |loss_SWE=2 |gf_SWE=7 |ga_SWE=10
|win_SUI=3 |draw_SUI=1 |loss_SUI=0 |gf_SUI=9 |ga_SUI=3
|win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=3 |gf_TUN=2 |ga_TUN=12
|win_TUR=1 |draw_TUR=0 |loss_TUR=2 |gf_TUR=3 |ga_TUR=5
|win_USA=3 |draw_USA=0 |loss_USA=2 |gf_USA=11|ga_USA=8
|win_URU=0 |draw_URU=2 |loss_URU=1 |gf_URU=3 |ga_URU=4
|win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=3 |gf_UZB=2 |ga_UZB=11
<!--Team and group definitions-->
|show_groups=T
|name_ALG={{fb|ALG}} |group_ALG=[[#Group J|J]]
|name_ARG={{fb|ARG}} |group_ARG=[[#Group J|J]]
|name_AUS={{fb|AUS}} |group_AUS=[[#Group D|D]]
|name_AUT={{fb|AUT}} |group_AUT=[[#Group J|J]]
|name_BEL={{fb|BEL}} |group_BEL=[[#Group G|G]]
|name_BIH={{fb|BIH}} |group_BIH=[[#Group B|B]]
|name_BRA={{fb|BRA}} |group_BRA=[[#Group C|C]]
|name_CAN={{fb|CAN}} |group_CAN=[[#Group B|B]]
|name_CPV={{fb|CPV}} |group_CPV=[[#Group H|H]]
|name_COL={{fb|COL}} |group_COL=[[#Group K|K]]
|name_CRO={{fb|CRO}} |group_CRO=[[#Group L|L]]
|name_CUW={{fb|CUW}} |group_CUW=[[#Group E|E]]
|name_CZE={{fb|CZE}} |group_CZE=[[#Group A|A]]
|name_COD={{fb|COD}} |group_COD=[[#Group K|K]]
|name_ECU={{fb|ECU}} |group_ECU=[[#Group E|E]]
|name_EGY={{fb|EGY}} |group_EGY=[[#Group G|G]]
|name_ENG={{fb|ENG}} |group_ENG=[[#Group L|L]]
|name_FRA={{fb|FRA}} |group_FRA=[[#Group I|I]]
|name_GER={{fb|GER}} |group_GER=[[#Group E|E]]
|name_GHA={{fb|GHA}} |group_GHA=[[#Group L|L]]
|name_HAI={{fb|HAI}} |group_HAI=[[#Group C|C]]
|name_IRN={{fb|IRN}} |group_IRN=[[#Group G|G]]
|name_IRQ={{fb|IRQ}} |group_IRQ=[[#Group I|I]]
|name_CIV={{fb|CIV}} |group_CIV=[[#Group E|E]]
|name_JPN={{fb|JPN}} |group_JPN=[[#Group F|F]]
|name_JOR={{fb|JOR}} |group_JOR=[[#Group J|J]]
|name_MEX={{fb|MEX}} |group_MEX=[[#Group A|A]]
|name_MAR={{fb|MAR}} |group_MAR=[[#Group C|C]]
|name_NED={{fb|NED}} |group_NED=[[#Group F|F]]
|name_NZL={{fb|NZL}} |group_NZL=[[#Group G|G]]
|name_NOR={{fb|NOR}} |group_NOR=[[#Group I|I]]
|name_PAN={{fb|PAN}} |group_PAN=[[#Group L|L]]
|name_PAR={{fb|PAR}} |group_PAR=[[#Group D|D]]
|name_POR={{fb|POR}} |group_POR=[[#Group K|K]]
|name_QAT={{fb|QAT}} |group_QAT=[[#Group B|B]]
|name_KSA={{fb|KSA}} |group_KSA=[[#Group H|H]]
|name_SCO={{fb|SCO}} |group_SCO=[[#Group C|C]]
|name_SEN={{fb|SEN}} |group_SEN=[[#Group I|I]]
|name_RSA={{fb|RSA}} |group_RSA=[[#Group A|A]]
|name_KOR={{fb|KOR}} |group_KOR=[[#Group A|A]]
|name_ESP={{fb|ESP}} |group_ESP=[[#Group H|H]]
|name_SWE={{fb|SWE}} |group_SWE=[[#Group F|F]]
|name_SUI={{fb|SUI}} |group_SUI=[[#Group B|B]]
|name_TUN={{fb|TUN}} |group_TUN=[[#Group F|F]]
|name_TUR={{fb|TUR}} |group_TUR=[[#Group D|D]]
|name_USA={{fb|USA}} |group_USA=[[#Group D|D]]
|name_URU={{fb|URU}} |group_URU=[[#Group H|H]]
|name_UZB={{fb|UZB}} |group_UZB=[[#Group K|K]]
<!--Temporary team placeholders, teams still active should not be shown/ranked-->
|name_1st= |name_2nd= |name_3rd= |name_4th= |name_5th= |name_6th= |name_7th= |name_8th= |name_9th= |name_10th= |name_11th= |name_12th= |name_13th= |name_14th= |name_15th= |name_16th=
<!--Final result column definitions-->
|res_col_header=Final result
|col_1st=#FFD700 |text_1st=Champions
|col_2nd=#C0C0C0 |text_2nd=Runners-up
|col_3rd=#CD7F32 |text_3rd=Third place
|text_4th=Fourth place
|text_QF=Eliminated in<br>[[#Quarterfinals|quarterfinals]]
|text_R16=Eliminated in<br>[[#Round of 16|round of 16]]
|text_R32=Eliminated in<br>[[#Round of 32|round of 32]]
|text_GS=Eliminated in<br>[[#Group stage|group stage]]
|split4=yes |split8=yes |split16=yes |split32=yes
|result1=1st |result2=2nd |result3=3rd |result4=4th |result5=QF |result6=QF |result7=QF |result8=QF |result9=R16 |result10=R16 |result11=R16 |result12=R16 |result13=R16 |result14=R16 |result15=R16 |result16=R16 |result17=R32 |result18=R32 |result19=R32 |result20=R32 |result21=R32 |result22=R32 |result23=R32 |result24=R32 |result25=R32 |result26=R32 |result27=R32 |result28=R32 |result29=R32 |result30=R32 |result31=R32 |result32=R32 |result33=GS |result34=GS |result35=GS |result36=GS |result37=GS |result38=GS |result39=GS |result40=GS |result41=GS |result42=GS |result43=GS |result44=GS |result45=GS |result46=GS |result47=GS |result48=GS
}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع]]
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ|2026]]
[[زمرو:راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:راند]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا مقابلا]]
[[زمرو:شيڊول ٿيل ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا بين الاقوامي مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن]]
[[زمرو:2026 مردن جي بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال ۾|ورلڊ ڪپ]]
[[زمرو:2026 آمريڪي مردن جي فٽبال ۾]] [[زمرو:2026 ڪينيڊين فٽبال ۾]]
[[زمرو:2025–26 ميڪسيڪو فٽبال ۾]]
[[زمرو:ميڪسيڪو–آمريڪا راندين جا لاڳاپا]] [[زمرو:ڪينيڊا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:ميڪسيڪو جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:آمريڪا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:جون 2026ع ۾ اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:جولاءِ 2026 اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:2026 جي ايران جنگ کان متاثر ٿيندڙ راندين جا واقعا]]
[[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|<!--Do not remove the World Cup qualification map.-->{{Legend|#0000ff|Team qualified}}{{Legend|#ffcc00|Team eliminated}}{{Legend|#000000|Team withdrew or suspended}}{{Legend|#cccccc|Not a FIFA member}}]]
lvp3y8y7nfnb23mxsphfm1kmthgazgr
392018
392010
2026-07-07T14:01:28Z
Ibne maryam
17680
/* گول ڪندڙ */
392018
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|International men's soccer tournament in North America}}
{{Redirect|2026 World Cup|other competitions of that name|2026 World Cup (disambiguation)}}
{{Protection padlock|small=yes}}
{{Use American English|date=May 2024}}
{{Infobox cricket tournament
| year = 2026
| tourney_name = FIFA World Cup
| other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}
| image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| size = 250x250px
| alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy
<!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.-->
| country = Canada
| country2 = Mexico
| country3 = United States
| dates = June 11 – July 19
| num_teams = 48
| confederations = 6
| venues = 16
| cities = 16
| champion =
| count =
| second =
| third =
| fourth =
| matches = <!--{{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}}-->
| goals = <!--{{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}}-->
| attendance = <!--{{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}}-->
| top_scorer = <!--{{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}}-->
| player =
| goalkeeper =
| young_player =
| fair_play =
| prevseason = [[2022 FIFA World Cup|2022]]
| nextseason = ''[[2030 FIFA World Cup|2030]]''
| updated =
}}
[[File:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|thumb|
|[[ميڪسيڪو]] ۾ اسٽاڊيو ايزٽيڪا فٽبال اسٽيڊيم، [[ميڪسيڪو شهر]]]]
'''2026ع فيفا ورلڊ ڪپ''' (Fifa World Cup 2026) فيفا ورلڊ ڪپ جو 23هون ايڊيشن هوندو، جيڪو چار سالن ۾ ٿيندڙ بين الاقوامي مردن جي [[ايسوسيئيشن فٽبال]] چيمپئن شپ آهي جنهن ۾ [[ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن|فيفا]] جي ميمبر ايسوسيئيشن جي قومي ٽيمون حصو وٺنديون آهن. هي ٽورنامينٽ 11 جون، 2026ع کان 19 جولاءِ، 2026ع تائين ٿيندو.<ref name="Schedule">{{حوالو ويب|date=February 4, 2024|quote=February 4, 2024|archivedate=February 5, 2024}}</ref> ان جي ميزباني گڏيل طور تي اتر آمريڪا جا 16 شهر ڪندا ([[آمريڪا]] ۾ 11، [[ميڪسيڪو]] ۾ 3 ۽ [[ڪينيڊا]] ۾ 2). هي ٽورنامينٽ پهريون فيفا ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو ٽن ملڪن جي ميزباني ۾ هوندو ۽ جنهن ۾ پهرين ڀيرا 48 ٽيمون شامل هونديون (سال 2022ع ۾ 32 ٽيمون هيون).
[[ماسڪو]] ۾ 68هين فيفا ڪانگريس ۾ آخري ووٽنگ دوران ٽن اتر آمريڪي ملڪن جي "يونائيٽيڊ 2026" جي بولي [[مراڪش]] جي مخالف بولي کي شڪست ڏني. اهو سال 2002ع کان پوءِ پهريون مردن جو فٽبال ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو هڪ کان وڌيڪ ملڪن پاران گڏيل طور تي ميزباني ڪيو ويندو. سال 1970ع ۽ 1986ع جي ٽورنامينٽ جي پنهنجي ماضي جي ميزباني سان، ميڪسيڪو پهريون ملڪ بڻجي ويندو جيڪو ٽي ڀيرا مردن جي ورلڊ ڪپ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. آمريڪا اڳ ۾ سال 1994ع ۾ مردن جي فٽبال ورلڊ ڪپ جي ميزباني ڪئي هئي. ان جي ابتڙ، ڪينيڊا ۾ اهو پهريون ڀيرو هوندو ته ملڪ مردن جي ٽورنامينٽ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. [[قطر]] ۾ سال 2022ع ورلڊ ڪپ نومبر ۽ ڊسمبر ۾ منفرد طور تي منعقد ٿيڻ کان پوءِ هي تقريب پنهنجي روايتي [[اتريون اڌ گول|اتر اڌ گول]] جي اونهاري جي شيڊول ڏانهن موٽندي.
ميزبان ملڪن جي حيثيت سان، ڪينيڊا، ميڪسيڪو ۽ آمريڪا سڀ ئي فائنل رائونڊ لاء پاڻمرادو قابليت حاصل ڪري ورتا آهن. [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ جي فائنل رائونڊ ۾ پهرين ڀيرا ڪواليفائي ڪيا آهن ۽ حصو وٺندا. [[ارجنٽائن]] دفاعي چيمپيئن آهي، جنهن سال 2022ع ۾ پنهنجو ٽيون ورلڊ ڪپ ٽائيٽل کٽيو هو.
==فارميٽ ۽ توسيع==
ٽورنامينٽ کي وڌائڻ جو خيال 2013 جي شروعات ۾ ان وقت جي يوئيفا صدر مشيل پلاٽيني پاران ۽ 2016 ۾ فيفا صدر گياني انفنٽينو پاران پڻ تجويز ڪيو ويو هو. تجويز جي مخالفن دليل ڏنو ته کيڏيل ميچن جو تعداد اڳ ۾ ئي ناقابل قبول سطح تي هو ته توسيع ميچن جي معيار کي خراب ڪندي ۽ اهو فيصلو راندين جي خدشن جي بدران سياسي بنيادن تي ڪيو ويو. انفنٽينو تي الزام لڳايو ته هو پنهنجي چونڊ کٽڻ لاءِ ورلڊ ڪپ ۾ وڌيڪ ملڪن کي آڻڻ جو واعدو استعمال ڪري رهيو آهي.
هن ايڊيشن سان شروع ڪندي فيفا ورلڊ ڪپ 48 ٽيمن تائين وڌايو ويو (گذريل ست ٽورنامينٽ جي مقابلي ۾ 16 ٽيمن جو اضافو). ٽيمن کي چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن ۾ ورهايو ويندو. هر گروپ ۾ مٿين ٻن ٽيمن سان ۽ اٺ بهترين ٽئين نمبر تي ايندڙ ٽيمون 32 جي نئين دور (round) ۾ ترقي ڪنديون. جيئن 14 مارچ 2023 تي فيفا ڪائونسل پاران منظور ڪيو ويو. هي پهرين توسيع ٿيڻ لاءِ ۽ 1998 کان وٺي فارميٽ ۾ تبديلي لاءِ مقرر ڪيو ويو آهي.
کيڏيل ميچن جو ڪُل تعداد 64 کان وڌي 104 ٿي ويندو ۽ آخري چئن تائين پهچڻ وارين ٽيمن پاران کيڏيل ميچن جو تعداد ست کان وڌي اٺ ٿي ويندو. ٽورنامينٽ 39 ڏينهن تائين هلندو (2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ جي 32 ڏينهن کان وڌي). هر ٽيم اڃا تائين ٽي گروپ ميچ کيڏندي. فائنل اسڪواڊ ۾ شامل رانديگرن لاءِ ڪلب سطح تي آخري ميچ جو ڏينهن 24 مئي 2026 آهي. ڪلبن کي , 30 مئي تائين ڪانٽينينٽل ڪلب مقابلي جي فائنل ۾ حصو وٺندڙ رانديگرن کي استثنا سان, 25 مئي تائين پنهنجن رانديگرن کي آزاد ڪرڻو پوندو. 56 ڏينهن (گڏيل آرام، رليز ۽ ٽورنامينٽ جي دورن جا) 2010، 2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ وانگر ئي رهندا.
===ٻيا توسيع فارميٽ ڳوليا ويا===
48 ٽيمن تائين توسيع اڳ ۾ ئي 10 جنوري 2017 تي منظور ڪئي وئي هئي، جڏهن شروعاتي طور تي اهو فيصلو ڪيو ويو هو ته ٽورنامينٽ ۾ 3 ٽيمن جا 16 گروپ ۽ ڪل 80 ميچ شامل هوندا، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون 32 جي رائونڊ ۾ اڳتي وڌنديون. هن بعد ۾ تبديل ٿيل فارميٽ تحت، هر ٽيم جي ميچن جو وڌ ۾ وڌ تعداد ست رهي ها، پر هر ٽيم اڳ جي ڀيٽ ۾ هڪ گهٽ گروپ ميچ کيڏي ها. ٽورنامينٽ اڃا تائين 32 ڏينهن اندر مڪمل ٿي چڪو هوندو. هي فارميٽ شروعاتي طور تي ٽن ٻين تجويزن، 40 کان 48 ٽيمن تائين، 76 کان 88 ميچن تائين ۽ هر ٽيم جي هڪ کان چار گهٽ ۾ گهٽ ميچن تائين, تي چونڊيو ويو هو.
هن فارميٽ جي نقادن دليل ڏنو ته ٽن ٽيمن جي گروپن جي استعمال سان ٻن ٽيمن جي ترقي سان ٽيمن جي وچ ۾ سازش جو خطرو تمام گهڻو وڌي ويو. هن فيفا کي تجويز ڪيو ته گروپ اسٽيج ۾ ڊرا کي روڪڻ لاءِ پينلٽي شوٽ آئوٽ استعمال ڪري سگهجي ٿو. جيتوڻيڪ تڏهن به ڪجهه سازش جو خطرو برقرار رهندو ۽ هڪ امڪان پيدا ٿيندو ته ٽيمون جان بوجھ ڪري ڪنهن حریف کي ختم ڪرڻ لاءِ شوٽ آئوٽ وڃائي ڇڏين.
==شيڊول==
'''خميس: 11 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ميڪسيڪو}} بمقابلہ [[ڏکڻ آفريڪا]]'''[[ڏکڻ آفريڪا]]''' (1:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو ازٽيڪا]]، [[ميڪسيڪو سٽي]]، ريفري: ولٽن سمپائيو، [[برازيل]])
# '''[[ڏکڻ ڪوريا]]''' بمقابلہ [[چيڪ ريپبلڪ]]'''[[چيڪ ريپبلڪ]]''' (8:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو اڪرون]]، [[زاپوپان]]، ريفري: امين محمد عمر، [[مصر]])
'''جمعو: 12 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ڪينيڊا}} بمقابلہ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|'''بوسنيا ۽ هرزيگووينا''']] (3:00 وڳي UTC−4، بي ايم او فيلڊ، [[ٽورنٽو]]، ريفري: فيڪنڊو ٽيلو، [[ارجنٽائن]])
'''ڇنڇر: 13 جون 2026ع:'''
# {{flag|Haiti}} بمقابلہ {{پرچم|اسڪاٽلينڊ}} (گروپ سي - بوسٽن اسٽيڊيم، [[آمريڪا]]
# {{پرچم|آسٽريليا}} بمقابلہ {{پرچم|ترڪي}} (گروپ ڊي - بي سي پليس وينڪوور، [[ڪينيڊا]]
# {{پرچم|برازيل}} بمقابلہ {{پرچم|مراڪش}} (گروپ سي - نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|قطر}} بمقابلہ {{پرچم|سوئٽزرلينڊ}} (گروپ بي - سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''آچر، 14 جون 2026ع''':
# {{پرچم|آئيوري ڪوسٽ}} بمقابلہ {{پرچم|ايڪواڊور}}(گروپ اي - فلاڊيلفيا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|جرمني}} بمقابلہ {{flagicon|Curaçao}} [[ڪيوريسو]] (گروپ اي - هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{flag|Netherlands}} بمقابلہ {{پرچم|جاپان}} (گروپ ايف - ڊلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|سويڊن}} بمقابلہ {{flag|Tunisia}} (گروپ ايف - ايسٽاڊيو مونٽيري)
'''سومر، 15 جون 2026ع''':
# '''[[سعودي عرب]]''' بمقابلہ {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]] (گروپ ايڇ – ميامي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|اسپين}} بمقابلہ [[ڪيپ ورڊي]]'''[[ڪيپ ورڊي]]''' (گروپ ايڇ – اٽلانٽا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ايران}} بمقابلہ {{پرچم|نيوزي لينڊ}} (گروپ جي – لاس اينجلس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|بيلجيم}} بمقابلہ {{پرچم|مصر}} (گروپ جي – سياٽل اسٽيڊيم
'''اڱارو، 16 جون 2026ع''':
# {{پرچم|فرانس}} بمقابلہ {{پرچم|سينيگال}} (گروپ I – نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|عراق}} بمقابلہ {{پرچم|ناروي}} (گروپ I – بوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ارجنٽائن}} بمقابلہ {{پرچم|الجزائر}} (گروپ جي – ڪنساس سٽي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|آسٽريا}} بمقابلہ {{پرچم|اردن}} (گروپ جي – سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''اربع، 17 جون 2026ع''':
# {{پرچم|گھانا}} بمقابلہ {{flag|Panama}} (گروپ ايل – ٽورانٽو اسٽيڊيم)
# {{پرچم|انگلينڊ}} بمقابلہ {{پرچم|ڪروشيا}} (گروپ ايل – ڊيلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|پرتگال}} بمقابلہ [[جمهوريا ڪانگو]]'''[[جمهوريا ڪانگو]]''' (گروپ ڪي – هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ازبڪستان}} بمقابلہ {{پرچم|ڪولمبيا}} (گروپ ڪي – ميڪسيڪو سٽي اسٽيڊيم)
18 جون، 2026: # 12:00 وڳي UTC−4 * چيڪ ريپبلڪ بمقابلہ ڏکڻ آفريڪا. * مرسڊيز بينز اسٽيڊيم، اٽلانٽا. # 18 جون، 2026 * 7:00 وڳي UTC-6 * ميڪسيڪو بمقابله ڏکڻ ڪوريا. * اسٽيڊيو اڪرون، زپوپان. # جون 24، 2026 # 7:00 پي ايم UTC-6 * چيڪ ريپبلڪ بمقابله ميڪسيڪو. * Estadio Azteca، ميڪسيڪو سٽي. # جون 24، 2026 * 7:00 پي ايم UTC-6 * ڏکڻ آفريڪا بمقابله ڏکڻ ڪوريا. اسٽيڊيو BBVA، گادالپ.
==ٽيمون==
"يونائيٽيڊ بڊ" جا عملدارن جو چوڻ آهي ته ٽنهي ميزبان ملڪن کي خودڪار داخلا ڏني ويندي.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> <small>31</small> آگسٽ <small>2022</small>ع تي، فيفا جو صدر گياني انفنٽينو تصديق ڪئي ته اتر آمريڪا جي فٽبال فيڊريشن، ڪنڪاڪئف (<small>CONCACAF</small>) جون ميمبر 6 ٽيمون ورلڊ ڪپ لاءِ قابليت حاصل ڪنديون، جن ۾ امريڪا، ڪينيڊا ۽ ميڪسيڪو خودڪار طور سان ميزبان طور قابليت حاصل ڪندا.<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> هن جي تصديق <small>14</small> فيبروري <small>2023</small>ع تي فيفا جي ڪونسل پاران ڪئي وئي.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |work=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref>
<small>67</small>هين فيفا ڪانگريس کان فوري طور تي، فيفا ڪائونسل [[بحرين]] جي شهر [[منامه|مناما]] ۾ هڪ اجلاس ۾ سلاٽ مختص ڪرڻ جي منظوري ڏني.<ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> ان ۾ هڪ پلي آف ٽورنامينٽ شامل هو جنهن ۾ ڇهه ٽيمون شامل هيون ته جيئن آخري ٻن فيفا ورلڊ ڪپ جڳهن جو فيصلو ڪري سگهن.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref>
پلي آف ۾ ڇهن ٽيمن ۾ يورپي فيڊريشن (<small>UEFA</small>) کان سواءِ هر ڪنفيڊريشن مان هڪ ٽيم شامل هئي ۽ ميزبان ملڪن جي ڪنڪاڪئف ڪنفيڊريشن (<small>CONCACAF</small>) مان هڪ اضافي ٽيم شامل هئي. ٽيمن مان ٻن کي عالمي درجه بندي جي بنياد تي ڌار ڪيو ويو ۽ انهن ٻن فيفا ورلڊ ڪپ برٿ لاءِ چئن غير سيڊڊ ٽيمن جي وچ ۾ ٻن ناڪ آئوٽ ميچن جي فاتحن سان کيڏيو. چار ميچن جو ٽورنامينٽ ميڪسيڪو ۾ کيڏيو ويو، جيڪو ميزبان ملڪن مان هڪ آهي<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref> ۽ ان کي فيفا ورلڊ ڪپ لاءِ ٽيسٽ ايونٽ طور پڻ استعمال ڪيو ويو. سلاٽ مختص ڪرڻ جي تصديق سان او ايف سي کي پهريون ڀيرو فائنل ٽورنامينٽ ۾ هڪ ضمانتي جاءِ ملي: سال <small>2026</small>ع فيفا ورلڊ ڪپ پهريون ٽورنامينٽ هوندو جنهن ۾ سڀني ڇهين ڪنفيڊريشنن کي گهٽ ۾ گهٽ هڪ ضمانتي جاءِ ملي هوندي ۽ <small>2010</small>ع جي ايڊيشن کان پوءِ پهريون ڀيرو جنهن ۾ سڀني ڪنفيڊريشنن وٽ هڪ ٽيم ورلڊ ڪپ فائنل لاءِ قابليت حاصل ڪئي آهي.<ref name="slot" />
<small>48</small> قابليت رکندڙ ٽيمن مان، <small>2022</small>-<small>2025</small>ع جي ايڊيشن ۾ پڻ نظر آيا، جن ۾ نمايان شامل آهن:
* [[ڪيپ ورڊي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ ۾ پنهنجون ڊيبيو ڪندا.<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
* [[قطر]] پهريون ڀيرو قابليت ذريعي ٽورنامينٽ ۾ پهتو، ڇاڪاڻ ته ان جو واحد پوئين ظهور <small>2022</small>ع ۾ ميزبان طور هو.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref>
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]] ۽ [[هيٽي]] <small>1974</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref>
* [[عراق]] <small>1986</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref>
* [[آسٽريا]]، [[ناروي]] ۽ [[اسڪاٽلينڊ]] آخري ڀيرو <small>1998</small>ع ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref>
* [[ترڪي]] <small>2002</small>ع ۾ ٽئين نمبر تي رهڻ کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047a70882b5-871b4ed13110-1000--kosovo-0-1-turkiye-highlights-turkiye-qualify-for-2026-world/ |title=Kosovo 0–1 Türkiye highlights: Türkiye qualify for 2026 World Cup finals after play-off win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]] <small>2006</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047bcf476d8-369543fe9786-1000--czechia-2-2-denmark-highlights-3-1-on-pens-czechia-book-202/ |title=Czechia 2–2 Denmark highlights (3–1 on pens): Czechia book 2026 World Cup spot with play-off final win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]]، [[پيراگوئي]] ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] (<small>2010</small>ع ورلڊ ڪپ جو ميزبان) سال <small>2010</small>ع ۾ آخري ڀيرو حصو وٺڻ کان پوءِ واپس آيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/south-africa-qualify |title=The Boys are back in town |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025 |date=October 14, 2025}}</ref> ڏکڻ آفريڪا <small>2002</small>ع کان پوءِ پنهنجي پهرين ڪامياب قابليت مهم حاصل ڪئي جڏهن ته نيوزيلينڊ قابليت حاصل ڪرڻ واري سڀ کان گهٽ درجه بندي واري ٽيم آهي، <small>85</small>هين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite news |last=Bailey |first=Michael |date=March 30, 2026 |title=The odds are stacked against New Zealand, the World Cup's lowest-ranked team. But they are chasing history |url=https://www.nytimes.com/athletic/7157317/2026/03/30/new-zealand-world-cup/ |access-date=April 9, 2026 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]]}}</ref>
* [[الجزائر|الجيريا]]، [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] ۽ [[آئيوري ڪوسٽ]] <small>2014</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو ڪواليفائي ڪيو. بوسنيا <small>2014</small>ع جي ورلڊ ڪپ کان پوءِ ڪنهن وڏي ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجو پهريون ڪامياب قابليت وارو عمل حاصل ڪيو.
* [[ڪولمبيا]]، [[مصر]]، [[پاناما]] ۽ [[سويڊن]] <small>2022</small>ع ۾ پوئين ٽورنامينٽ وڃائڻ کان پوءِ واپس آيا.
ان کان علاوه، چار ڀيرا چيمپيئن [[اٽلي]] يورپي پلي آف فائنل ۾ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] کان پينلٽيز تي شڪست کائڻ کان پوءِ ٻاهر نڪتو لڳاتار ٽن ورلڊ ڪپن کان محروم ٿيندڙ پهريون اڳوڻو چيمپيئن بڻجي ويو.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> سال <small>2018</small>ع ۽ <small>2022</small>ع وانگر, اٽلي واحد اڳوڻو چيمپيئن هو، جيڪا قابليت حاصل نه ڪري سگهيو. [[ڪوسٽا ريڪا]] <small>2010</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿيو. جڏهن ته [[ڪيمرون]]، [[ڊينمارڪ]]، [[پولينڊ]]، [[سربيا]] ۽ [[ويلز]] (جيڪي سڀ <small>2022</small>ع ۾ قابليت حاصل ڪئي) پڻ سال <small>2026</small>ع جي ٽورنامينٽ لاءِ قابليت حاصل نه ڪري سگهيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/teams-eliminated-on-the-road-to-fifa-world-cup-26 |title=Eliminated teams in FIFA World Cup 2026 qualifying |publisher=FIFA |date=March 26, 2025 |access-date=May 21, 2026}}</ref>
ٽيمون جيڪي قابليت حاصل ڪيون، علائقي جي لحاظ کان ترتيب ڏنل:
'''ايشيا فٽبال ڪنفيڊريشن''' (<small>AFC</small>):
* {{flag|Australia}}
* {{flag|Iran}}
* {{flag|Iraq}}
* {{flag|Japan}}
* {{flag|Jordan}}
* {{flag|Qatar}}
* {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
* [[سعودي عرب]]
* {{flag|Uzbekistan}} (پهرين ڀيرا)
'''آفريقي فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (CAF)
* {{flag|Algeria}}
* {{flag|Egypt}}
* {{flag|Tunisia}}
* {{flag|Morocco}}
* {{flag|Senegal}}
* {{flag|Ghana}}
* {{flag|Ivory Coast}}
* [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]] (<small>پهرين ڀيرا</small>)
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]]
* [[ڏکڻ آفريڪا]]
'''اتر ۽ وچ آمريڪا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>CONCACAF</small>)
* {{پرچم|ڪينيڊا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* [[ڪوراساؤ]] (<small>پهريون ڀيرو</small>)
* {{پرچم|ميڪسيڪو}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{پرچم|آمريڪا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{flag|Panama}}
* {{flag|Haiti}}
'''ڏکڻ آمريڪا ('''<small>CONMEBOL)</small>
* {{flag|Argentina}}
* {{flag|Brazil}}
* {{flag|Colombia}}
* {{flag|Ecuador}}
* {{flag|Paraguay}}
* {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]]
'''اوشيانا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>OFC</small>)
* {{flag|New Zealand}}
'''يورپ:''' (<small>UEFA</small>)
* {{flag|England}}
* {{flag|Austria}}
* {{flag|Belgium}}
* [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
* {{flag|Croatia}}
* {{flag|France}}
* {{flag|Netherlands}}
* {{flag|Norway}}
* {{flag|Germany}}
* {{flag|Scotland}}
* {{flag|Sweden}}
* {{flag|Switzerland}}
* {{flag|Spain}}
* {{flag|Turkey}}
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]]
===ڊرا (Draw)===
ڊرا 5 ڊسمبر 2025ع تي [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] ۾ ڪينيڊي سينٽر ۾ منعقد ٿيو. ڊرا جي تقريب فيفا پاران پهرين پيش ڪرڻ سان شروع ٿي. ڊرا جي تقريب جي شروعات فيفا پاران آمريڪا جي صدر ڊونلڊ ٽرمپ کي پهريون (۽ واحد) فيفا امن انعام پيش ڪرڻ سان ٿي.<ref name="Guardian-main">{{cite news |last1=Graham |first1=Bryan Armen |last2=Beaumont |first2=Peter |date=December 5, 2025 |title=Trump awarded inaugural Fifa peace prize at World Cup draw in Washington |url=https://www.theguardian.com/football/2025/dec/05/fifa-peace-prize-trump-world-cup-infantino |access-date=December 6, 2025 |work=The Guardian |location=London}}</ref> هڪ اهڙو انعام جنهن انساني حقن جي گروپن، تجزيه نگارن ۽ ٻين جي وچ ۾ جاچ ۽ تڪرار کي تيز ڪيو.<ref name="AJ-Analysis">{{cite news |last=Harb |first=Ali |date=December 6, 2025 |title=Infantino's 'Peace Prize' to Trump raises questions about FIFA's neutrality |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/12/6/infantinos-peace-prize-to-trump-raises-questions-about-fifas-neutrality |access-date=December 6, 2025 |work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Amnesty">{{cite web |title=Global: FIFA needs to act on human rights |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/12/global-fifa-needs-to-act-on-human-rights/ |website=Amnesty International |date=December 4, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref name="NewHumanitarian" />
48 ٽيمن کي 12 جي چئن برتنن (pots) ۾ ورهايو ويو. برتن 1 ۾ ٽي ميزبان ۽ نومبر 2025 جي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي مان مٿين نو ٽيمون شامل هيون. برتن 2، 3، ۽ 4 ۾ درجه بندي جي مطابق باقي ٽيمون شامل هيون. يو اي ايف اي (UEFA) پلي آف جا چار فاتح ۽ انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جا ٻه فاتح ڊرا جي وقت معلوم نه هئا ۽ ان ڪري خودڪار طريقي سان برتن 4 ۾ مختص ڪيا ويا. 12 گروپ بي ترتيب طور تي چار برتنن مان هر هڪ مان هڪ ٽيم چونڊي ٺاهيا ويا. فيفا جو "عام اصول، جڏهن به ممڪن هجي"، اهو هو ته ڪنهن به گروپ ۾ ساڳئي ڪنفيڊريشن مان هڪ کان وڌيڪ ٽيم نه هئي. هي اصول يو اي ايف اي کانسواءِ سڀني ڪنفيڊريشنن تي لاڳو هو؛ هر گروپ کي هڪ يا ٻه يو اي ايف اي ٽيمون ان ۾ شامل ڪرڻ جي ضرورت هئي.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref>
ٽنهي ميزبان ملڪن کي شيڊولنگ جي مقصدن لاءِ ٽن گروپن ۾ اڳ ۾ ئي مختص ڪيو ويو هو. ميڪسيڪو کي گروپ اي ۾ رکيو ويو هو ۽ ٽورنامينٽ جو افتتاحي ميچ 11 جون تي ايسٽاڊيو ازٽيڪا ۾ کيڏندا. ڪينيڊا ۽ آمريڪا کي گروپ بي ۽ ڊي ۾ ترتيب وار رکيو ويو هو. اهي ٽورنامينٽ جا ٽيون ۽ چوٿون ميچ ترتيب وار 12 جون تي کيڏندا.<ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref>
انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جي ٽنهي امڪاني فاتحن تي ڪنفيڊريشن جي پابندي لاڳو ڪئي وئي. فيفا اهو پڻ اعلان ڪيو ته، "مقابلي جي توازن کي يقيني بڻائڻ جي مفاد ۾"، سيمي فائنل (نڪ آئوٽ بريڪٽ جا پاسا) لاءِ ٻه الڳ الڳ رستا قائم ڪيا ويا. ان جي بنياد تي، رينڪنگ ۾ پهرين نمبر تي (اسپين) ۽ ٻئي نمبر تي (ارجنٽائن) ٽيمن کي بي ترتيب طور تي مخالف رستن ۾ گروپن ۾ ٺاهيو ويو، جيئن ٽئين نمبر تي (فرانس) ۽ چوٿين نمبر تي (انگلينڊ) ٽيمون هيون. تنهن ڪري، جيڪڏهن ٽيمن جا اهي جوڙا پنهنجا گروپ کٽي وڃن ٿا، ته اهي فائنل تائين نه ملندا، جڏهن ته چارئي سيمي فائنل تائين نه ملندا. ڊرا پوٽ 1 سان شروع ٿيو ۽ پوٽ 4 سان ختم ٿيو، هر ٽيم کي چونڊيو ويو ۽ پوءِ الفابيٽ جي لحاظ کان پهرين دستياب گروپ ۾ مختص ڪيو ويو. ميچ شيڊول جي مقصد لاءِ، پوٽ 1 ٽيمون خودڪار طريقي سان هر گروپ جي پوزيشن 1 ۾ ٺاهيا ويا. باقي پوٽس لاءِ، فيفا هڪ اڳواٽ مقرر ڪيل نمونو قائم ڪيو ته جيئن ٽيمن جي پوزيشن کي انهن جي پوٽ ۽ ان گروپ جي بنياد تي بيان ڪري سگهجي جنهن ۾ اهي ٺاهيا ويا هئا. 2026 فيفا ورلڊ ڪپ سيڊنگ.<ref name="NewHumanitarian">{{cite news |title=Asia's deadly rains, Haiti's election plan, and Trump's peace prize – Cheat sheet |url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2025/12/05/asia-deadly-rains-haiti-election-plan-trump-peace-prize-cheat-sheet |work=The New Humanitarian |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Smith |first=David |date=December 5, 2025 |title=Trump wins his peace prize from Fifa – any chance of a VAR review? |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/dec/05/trump-peace-prize-fifa-world-cup |access-date=December 9, 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref>
=== ٽيم بيس ڪيمپس ===
ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ کان اڳ ۽ دوران رهڻ ۽ تربيت ڏيڻ لاءِ 48 قومي اسڪواڊ پاران بيس ڪيمپس استعمال ڪيا ويندا.<ref name="Team Base camps">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations |title=FIFA shares potential World Cup 26 Team Base Camp locations|access-date=June 12, 2024 |website=fifa.com |date=June 12, 2024|archive-date=June 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240612215436/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |title=FIFA World Cup 26 expands Team Base Camp brochure: 26 new options added |publisher=FIFA |date=November 21, 2024 |access-date=January 15, 2025 |archive-date=November 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241121220113/https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026 |title=14 new Team Base Camp options added as road to 2026 continues |date=April 17, 2025 |website=inside.fifa.com|archive-date=April 17, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417180742/https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026|url-status=live}}</ref>
مقابلي جي جڳهن تي لاڳو ٿيندڙ نالي جي حقن جي اسپانسرز جي پابندي وانگر، ڪجهه تربيتي سهولتن جا نالا پڻ فيفا پاران تبديل ڪيا ويا.<ref>{{Cite news |date=May 26, 2026 |title=FIFA World Cup 2026™ Team Base Camp Training Sites footprint finalised |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/world-cup-2026-team-base-camps-tbc-48-nations-usa-mexico-canada |access-date=May 27, 2026 |work=[[FIFA]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Schirgi |first=Heimo |title=Team Base Camp brochure |url=https://fwc26teambasecamps.fifa.com |access-date=October 23, 2025 |website=FIFA}}</ref>
{|class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+ٽيم بيس ڪيمپس جي فهرست
|-
!ٽيم
!هوٽل
!ٽريننگ سائيٽ
|-
|'''[[الجزائر]]<ref name="FOX4">{{Cite web |last1=Jackson |first1=Malik |date=January 21, 2026 |title=Argentina, England, Netherlands, Algeria to base 2026 World Cup camps in Kansas City metro: Sources |url=https://fox4kc.com/sports/2026-world-cup/argentina-england-netherlands-to-base-2026-world-cup-camps-in-kansas-city-metro-sources/vMxgM5ajHGE |access-date=January 25, 2026 |website=Fox4 Kansas City |last2=Kuntz |first2=Harold |last3=Holt |first3=John|orig-date=January 20, 2026}}</ref>'''
| <small>دي اوريڊ، لارنس، [[ڪنساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>يونيورسٽي آف ڪنساس،<ref>{{Cite web |title=Rock Chalk Park |url=https://places.ku.edu/buildings/rock-chalk-park |access-date=January 25, 2026 |website=The University of Kansas}}</ref> لارنس، ڪنساس، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ارجنٽائن]]'''<ref name="KCStar">{{cite news |last1=Grathoff |first1=Pete |title=Here is when teams with a World Cup base camp in KC are expected to arrive |url=https://www.kansascity.com/sports/spt-columns-blogs/for-petes-sake/article315392606.html |access-date=April 17, 2026 |work=[[The Kansas City Star]] |date=April 13, 2026}}</ref>
| <small>اوريجن ڪنساس سٽي ريور فرنٽ، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>اسپورٽنگ ڪي سي ٽريننگ سينٽر، ڪنساس سٽي، [[ڪنساس]]</small>
|-
| '''[[آسٽريليا]]'''<ref name="AUS">{{Cite web |date=February 12, 2026 |title=The Oakland Roots/Soul Training Facility Has Been Selected by the Australian National Team to Be a Base Camp Training Site Ahead of the World Cup |url=https://www.oaklandrootssc.com/news/2026/02/12/the-oakland-roots-soul-training-facility-has-been-selected-by-the-australian-national-team-to-be-a-base-camp-training-site-ahead-of-the-world-cup/ |access-date=February 12, 2026 |website=[[Oakland Roots SC]] |publisher=SportsEngine, Inc. }}</ref>
| <small>ڪلئرمونٽ هوٽل ۽ اسپا، برڪلي، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>اوڪلينڊ روٽس/سول ٽريننگ سهولت، الميدا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[آسٽريا]]'''<ref name="AUT">{{Cite web |last=Flores |first=Pricila |date=February 4, 2026 |title=Austrian National Soccer Team Selected to Stay in Goleta, Practice at UCSB |url=https://www.noozhawk.com/austrian-national-soccer-team-selected-to-stay-in-goleta-practice-at-ucsb/ |access-date=February 4, 2026 |website=Noozhawk |orig-date=February 4, 2026}}</ref>
| <small>باڪارا ريسارٽ، گوليٽا، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>يو سي سانتا باربرا هارڊر اسٽيڊيم، سانتا باربرا، ڪيليفورنيا</small>
|-
|'''[[بيلجيم]]'''<ref name="BEL">{{Cite web |last=Vandewalle |first=Ludo |date=January 9, 2026 |title=De Rode Duivels hebben hun WK-droomlocatie in Seattle beet |trans-title= The Red Devils have secured their World Cup dream location in Seattle |url=https://www.nieuwsblad.be/sport/voetbal/de-rode-duivels-hebben-hun-wk-droomlocatie-in-seattle-beet/114300532.html |access-date=February 15, 2026 |website=Nieuwsblad |language=nl-BEL}}</ref>
| <small>حيات ريجنسي ڍنڍ، سيئٽل پورٽ، رينٽن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>سياٽل سائونڊرز ايف سي پرفارمنس سينٽر ۽ ڪلب هائوس، رينٽن، واشنگٽن</small>
|-
|'''[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]'''<ref name="BIH">{{Cite web |date=April 6, 2026 |title=Zmajevi ipak neće u St. Louis, idu na drugi kraj Amerike u kamp koji je želio Vels |trans-title=Dragons will not be in St. Louis, they go to the other side of America to the camp that Wales wanted |url=https://reprezentacija.ba/507974-zmajevi-ipak-nece-u-st-louis-idu-na-drugi-kraj-amerike-u-kamp-koji-je-zelio-vels |access-date=April 6, 2026 |website=reprezentacija.ba |language=bs |trans-quote=The Dragons are expected to stay at the RSL Training Centre camp there, which is normally used by the US national team.}}</ref>
| <small>ايشر ايڊمز، آٽوگراف ڪليڪشن، سالٽ لِيڪ سٽي، [[يوٽاہ|يوٽاه]]</small>
| ريئل سالٽ لِيڪ اسٽيڊيم، سينڊي، يوٽاه، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[برازيل]]'''<ref name="BRA">{{Cite web |last=Arnold |first=Christian |date=January 14, 2026 |title=Brazilian national team to train at Red Bull NY's brand new facility during 2026 World Cup |url=https://nypost.com/2026/01/14/sports/brazilian-national-team-to-train-at-red-bulls-facility-during-world-cup/ |access-date=January 19, 2026 |website=New York Post }}</ref>
| <small>دي رِج هوٽل، باسڪنگ رِج، [[نيو جرسي]]</small>
| ڪولمبيا پارڪ، موريس ٽائون، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڪينيڊا]]'''<ref name="SBJ">{{Cite web |date=December 17, 2025 |title=New Zealand looking at various options for World Cup base camp |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2025/12/17/new-zealand-looking-at-various-options-for-world-cup-base-camp/ |access-date=February 14, 2026 |website=Sports Business Journal }}</ref>
| <small>دي ويسٽن بيشور، وينڪوور، [[برٽش ڪولمبيا|برٽش]]</small> [[برٽش ڪولمبيا|<small>ڪولمبيا</small>]]
| <small>نيشنل ساڪر ڊولپمينٽ سينٽر، رينڪوور، برٽش ڪولمبيا، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[ڪيپ ورڊي]]'''
| گرينڊ حيات هوٽل، ٽمپا بي، ٽمپا، [[فلوريڊا]]
| <small>واٽرز اسپورٽس ڪمپليڪس، ٽمپا، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ڪولمبيا]]'''<ref name="COL">{{Cite web |last=Mitchell |first=Ryan |date=January 27, 2026 |title=It is not the United States! The Colombian national team knows its official venue for the 2026 World Cup |url=https://www.marca.com/en/world-cup/2026/01/27/6978af6f268e3ebd148b45cd.html |access-date=January 27, 2026 |website=Marca }}</ref>
| <small>گرينڊ فيسٽا آمريڪانا ڪنٽري ڪلب، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| جليسڪو اڪيڊميا اٽلس ايف سي، [[زاپوپان]]، جليسڪو،
|-
|'''[[ڪروشيا]]'''<ref name="CRO">{{Cite web |last=Thrasher |first=Tyler |date=January 17, 2026 |title=Croatia national soccer team to base FIFA World Cup training in Alexandria |url=https://www.fox5dc.com/news/croatia-national-soccer-team-base-world-cup-training-alexandria-virginia |access-date=January 17, 2026 |website=Fox5 DC }}</ref>
| <small>هوٽل ائ کئ ائ اليگزينڊرريا، [[ورجينيا]]</small>
| <small>ايپيسڪوپل هاءِ اسڪول، اليگزينڊرريا، ورجينيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ڪيوريسو]]<ref name="CUR">{{Cite web |last=Evertsz |first=Pa E. |date=January 17, 2026 |title=Curaçao sets Boca Raton as 2026 World Cup base camp, FAU to host training |url=https://www.deporteawe.com/2026/01/17/futbol/curacao-sets-boca-raton-as-2026-world-cup-base-camp-fau-to-host-training/ |access-date=January 17, 2026 |website=Deporte Awe }}</ref>'''
| <small>بوڪا ريٽن ميريٽ بوڪا سينٽر، بوڪا ريٽن، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>فلوريڊا اٽلانٽڪ يونيورسٽي، بوڪا ريٽن، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[چيڪ جمهوريا]]<ref name="DFW">{{Cite web |last=Carrick |first=Buzz |date=March 3, 2026 |title=Toyota Stadium and Texas Health Mansfield Stadium selected as World Cup training sites |url=https://3rddegree.net/toyota-stadium-and-texas-health-mansfield-stadium-selected-as-world-cup-training-sites |website=3rdDegree }}</ref>'''
| <small>هيلٽن گارڊن ان ڊلاس-آرلنگٽن سائوٿ، آرلنگٽن، ٽيڪساس</small>
| مينسفيلڊ ملٽي پرپز اسٽيڊيم، مينسفيلڊ، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[عوامي جمهوريا ڪانگو|ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو]] <ref name="COD">{{Cite web |url=https://www.chron.com/sports/article/congo-houston-world-cup-22194456.php |title=DR Congo chooses Houston for 2026 World Cup base camp |first=Michael |last=Shapiro |date=April 8, 2026 |website=Chron}}</ref>
| <small>اومني هوسٽن هوٽل، [[ھوسٽن|هوسٽن]]، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| هوسٽن اسپورٽس پارڪ، هوسٽن، ٽيڪساس
|-
|'''[[ايڪواڊور]]'''<ref name="ECU">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=La seleccion ecuatoriana de futbol tendra en Columbus su sede de entrenamiento durante la copa del mundo |url=https://www.fef.ec/la-seleccion-ecuatoriana-de-futbol-tendra-en-columbus-su-sede-de-entrenamiento-durante-la-copa-del-mundo/ |access-date=February 6, 2026 |language=Es}}</ref>
| <small>لي ميريڊين ڪولمبس، دي جوزف، [[ڪولمبس، اوهايو|ڪولمبس]]، [[اوهايو]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| ڪولمبس ڪرو پرفارمنس سينٽر، ڪولمبس، اوهائيو
|-
|'''[[مصر]]'''<ref name="EGY">{{Cite web |url=https://www.krem.com/article/sports/soccer/world-cup/spokane-city-council-spokane-world-cup-team-base-egypt-mo-salah/293-214cd175-62e3-4887-af3a-f0834fc0b93d |title=Spokane City Council Agenda shows Spokane named as World Cup Team Base for Egypt |first=Vinny |last=Saglimbeni |date=April 20, 2026 |website=KREM2 Spokane}}</ref>
| <small>ناردرن ڪوسٽ ريزارٽ ۽ ڪيسينو، ايئر وي هائٽس، واشنگٽن</small>
| گونزاگا يونيورسٽي، اسپوڪن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[انگلينڊ]]'''<ref name="FOX4" />
| <small>دي ان ايٽ ميڊو بروڪ، پريئري وليج، [[ڪنساس]]</small>
| سوپ ساڪر وليج، ڪينسا سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[فرانس]]'''<ref name="FRA">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=Coupe du Monde 2026: Didier Deschamps à la recherche du camp de base ! (INSIDE) |url=https://www.youtube.com/watch?v=a8q526AN4iw |access-date=January 12, 2026 |website=YouTube |language=Fr}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[بوسٽن]]، [[مئساچوسٽس|ميساچوسٽس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>بينٽلي يونيورسٽي، والٿم، ميساچوسٽس</small>
|-
|'''[[جرمني]]'''<ref name="GER">{{Cite web |last=Silverman |first=Alex |date=January 9, 2026 |title=Wake Forest to serve as Germany's World Cup base camp training site in U.S. |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2026/01/09/wake-forest-to-serve-as-germanys-world-cup-base-camp-training-site/ |access-date=January 19, 2026 |website=SBJ }}</ref>
| <small>گريلن، ونسٽن-ساليم، [[اتر ڪيرولينا|اتر]]</small> [[اتر ڪيرولينا|<small>ڪيرولينا</small>]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>ويڪ فارسٽ يونيورسٽي، ونسٽن-سيلم، اتر ڪيرولائنا</small>
|-
|'''[[گھانا]]'''<ref name="GHA">{{Cite web |last=Goulston |first=Robert |date=February 19, 2026 |title=Will the Boston area host many World Cup soccer teams in 2026? |url=https://www.nbcboston.com/news/local/boston-world-cup-host-city/3902670/ |access-date=February 20, 2026 |website=NBC10 Boston |quote=Ghana picked Bryant University in Rhode Island}}</ref>
| <small>پروويڊنس بلٽمور، پروويڊنس، [[روڊز آئیلینڊ|روڊ آئيلينڊز]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| برائنٽ يونيورسٽي، سمٿ فيلڊ، روڊ آئيلينڊز
|-
|'''[[هيٽي]]'''<ref name="HAI">{{Cite web |author=Caleb Jephte Pierre |date=March 19, 2026 |title=La FHF aurait choisi Atlantic City comme camp de base pour la Coupe du Monde 2026, si l'on en croit les révélations de Sébastien Migné dans l'After ce jeudi matin !|trans-title= The FHF has chosen Atlantic City as its base camp for the 2026 World Cup, according to revelations from Sébastien Migné in this morning's After! |url=https://x.com/Caleb_Jephte/status/2034691656671265146 |access-date=April 21, 2026 |website=X |language=fr}}</ref>
| <small>شيراٽن ائٽلانٽڪ سٽي ڪنوينشن سينٽر هوٽل، ائٽلانٽڪ سٽي، نيوجرسي</small>
| <small>اسٽاڪٽن يونيورسٽي، گيلو وي ٽائون شپ، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ايران]]'''<ref name="IRN">{{Cite web |date=May 23, 2026 |title=Iran to base World Cup camp in Mexico after switch from Arizona |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/iran-base-world-cup-camp-mexico-after-switch-arizona-2026-05-23/ |access-date=May 23, 2026 |website=[[Reuters]] }}</ref>
| <small>تيجوانا ميريٽ هوٽل، تيجوانا، باجا ڪيليفورنيا</small>
| <small>تيجوانا ٽريننگ سينٽر، تجوانا، باجاڪيليفورنيا،[[ميڪسيڪو]]</small>
|-
|'''[[عراق]]'''<ref name="NBC">{{Cite web |last=Benatar |first=Orri |date=May 12, 2026 |title=World Cup base camps: Where all 48 teams will train during the tournament |url=https://www.nbc4i.com/sports/world-cup-2026/world-cup-base-camps-where-all-48-teams-will-train-during-the-tournament/#// |access-date=May 12, 2026 |website=NBC4i}}</ref>
| <small>گرين بريئر ريسارٽ، وائيٽ سلفر اسپرنگس، [[ويسٽ ورجينيا]]</small>[[ويسٽ ورجينيا|،]] [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>دي گرين بريئر اسپورٽس پرفارمنس سينٽر، وائيٽ سلفر سپرنگز، ويسٽ ورجينا</small>
|-
|'''[[آئيوري ڪوسٽ]]'''<ref name="PHI">{{Cite web |date=February 17, 2026 |title='Les Éléphants' to Call Philadelphia Union's Stadium Its Home During the Tournament |url=https://www.philadelphiaunion.com/news/cote-d-ivoire-selects-philadelphia-union-stadium-team-base-camp-for-fifa-world-cup-2026|access-date=February 17, 2026 |website=Philadelphia Union }}</ref>
| هوٽل ڊو پونٽ، ولمنگٽن، [[ڊيلاويئر]]
| فلاڊيلفيا يونين اسٽيڊيم، چيسٽر، [[پينسلوانيا|پنسلوانيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[جاپان]]'''<ref name="WTVF">{{Cite web |last=Broderick |first=Kelly |date=January 18, 2026 |title=Japan's national football team will be using Nashville as a home base for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.newschannel5.com/news/japans-national-football-team-will-be-using-nashville-as-a-home-base-for-the-2026-fifa-world-cup |access-date=January 19, 2026 |website=WTVF }}</ref>
| ٽي بي اي، [[نئشويل|نيشويل]]، [[ٽينيسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>نيشويل ايس سي ٽريننگ سينٽر، نيشويل، ٽينيسي</small>
|-
|'''[[اردن]]'''<ref name="JOR">{{Cite web |date=February 20, 2026 |title=اتحاد كرة القدم ينظم دورة رباعية دولية بمشاركة النشامى.. ويكشف خطة إعداد المونديال |trans-title=The Football Association is organizing a four-team international tournament with the participation of the Jordanian national team, and has revealed its World Cup preparation plan |url=https://jfa.com.jo/news.php?id=31033&title=%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85-%D9%8A%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%89..-%D9%88%D9%8A%D9%83%D8%B4%D9%81-%D8%AE%D8%B7%D8%A9-%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84 |access-date=February 20, 2026 |website=Jordanian Football Association |language=ar |trans-quote=will settle in its official camp during the World Cup in the American city of Portland.}}</ref>
| دي نائنز هوٽل، پورٽلينڊ، اوريگون
| يونيورسٽي آف پورٽلينڊ، [[اوريگون]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ميڪسيڪو]]'''
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊيمينٽو آن سائيٽ رهائش، ميڪسيڪو سٽي</small>
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊي مينٽو، [[ميڪسيڪو سٽي|ميڪسيڪو]]</small> [[ميڪسيڪو سٽي|سٽي،]] [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[مراڪش]]'''<ref name="MAR">{{cite web |last1=Crafton |first1=Adam |title=Morocco, Haiti become fourth World Cup teams to choose New Jersey as base camp |url=https://www.nytimes.com/athletic/7253613/2026/05/05/new-jersey-world-cup-base-morocco-haiti-brazil-senegal/ |website=nytimes.com/athletic |publisher=[[The Athletic]] |date=May 5, 2026}}</ref>
| <small>سمرسيٽ هلز هوٽل، ٽيپسٽري ڪليڪشن وايا هيلٽن، وارن، [[نيو جرسي]]</small>
| پنگري اسڪول، باسڪنگ رج، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[نيدرلينڊز]]'''<ref name="KCBJ">{{cite news |last1=Friestad |first1=Thomas |title=Netherlands chooses Cascade Hotel near Plaza as World Cup base |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2026/04/08/netherlands-cascade-hotel-plaza-2026-world-cup.html |access-date=April 17, 2026 |work=Kansas City Business Journal |date=April 8, 2026}}</ref>
| ڪيسڪيڊ هوٽل، ڪنساس سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>ڪنساس سٽي تربيتي سهولت، ريور سائڊ، مسوري</small>
|-
|[[نيوزيلينڊ|'''نيوزي لينڊ''']]<ref name="NZL">{{Cite web |date=March 2, 2026 |title=All Whites secure FIFA World Cup base in San Diego, the scene of Team New Zealand's first America's Cup win |url=https://www.stuff.co.nz/sport/360938985/all-whites-secure-fifa-world-cup-base-san-diego-scene-team-new-zealands-first-americas-cup-win|access-date=March 2, 2026 |website=Stuff }}</ref>
| حيات ريجنسي لا جولا، ايونٽائن، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
| <small>ٽوريرو اسٽيڊيم، [[سان ڊياگو|سين ڊياگو]]، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ناروي]]'''<ref name="NOR">{{Cite web |last=Austerheim |first=Daniel |date=January 24, 2026 |title=Bekreftet: Dette blir Norges basecamp under VM |url=https://www.nettavisen.no/sport/bekreftet-dette-blir-norges-basecamp-under-vm/s/5-95-2842904 |access-date=January 24, 2026 |website=Nettavisen Sport |language=no|trans-quote=Greensboro, North Carolina, will be Norway's home base ahead of and between the group matches in Norway's first men's World Cup finals in 28 years. The NFF does not specify which hotel they will stay in, but there is only one option in FIFA's catalog for Greensboro. It's called Grandover Resort, and is described as a premium resort with access to golf courses and a spa, among other things.}}</ref>
| گرانڊ اوور ريسارٽ ۽ اسپا، گرينزبورو، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>يونيورسٽي آف نارٿ ڪيرولينا، گرينزبورو، اتر ڪيرولينا</small>
|-
|'''[[پاناما]]'''<ref name="PAN">{{Cite web |last=Stevens |first=Paul |date=February 12, 2026 |title=Ontario Base Camp Confirmed for Panama's Men's National Soccer Team at FIFA World Cup |url=https://www.sportstravelmagazine.com/ontario-base-camp-confirmed-for-panamas-mens-national-soccer-team-at-fifa-world-cup/ |access-date=February 13, 2026 |website=Sports Travel Magazine }}</ref>
| <small>نوٽواساگا ان ريسارٽ ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو ٽڪمسٿ، [[اونٽاريو]]</small>
| <small>نوٽواساگا ٽريننگ سائيٽ، نيو ٽڪمسٿ، اونٽاريو، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[پيراگوئي]]'''<ref name="PAR">{{Cite web |date=February 11, 2026 |title=La selección paraguaya ultima detalles logísticos para su estreno mundialista |trans-title=The Paraguayan national team is finalizing logistical details for its World Cup debut |url=https://www.abc.com.py/deportes/futbol/seleccion-paraguaya/2026/02/11/la-seleccion-paraguaya-ultima-detalles-logisticos-para-su-estreno-mundialista/ |access-date=February 15, 2026 |website=ABC Paraguay |language=es |trans-quote=...we've already received confirmation that they'll grant us our first choice. We're considering San José, which is near Santa Clara, close to Levi's Stadium, where we'll play our two matches on the second and third matchdays.}}</ref>
| هيلٽن سان جوز، سين جوز، ڪيليفورنيا پاران سائنيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| اسپارٽن فٽبال ڪمپليڪس، [[سان هوز|سين جوز،]] [[ڪيليفورنيا]]
|-
|[[پورچوگال|'''پرتگال''']]<ref name="PBP">{{Cite web |date=March 5, 2026 |title=World Cup: Cristiano Ronaldo, Portugal to train in Palm Beach Gardens |url=https://www.palmbeachpost.com/story/sports/2026/03/05/world-cup-2026-cristiano-ronaldo-portugal/88988300007/ |access-date=March 12, 2026 |website=Palm Beach Post }}</ref>
| فور سيزنز هوٽل پام بيچ، پام بيچ، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>گارڊنز نارٿ ڪائونٽي ڊسٽرڪٽ پارڪ، پام بيچ گارڊنز، فلوريڊا</small>
|-
|'''[[قطر]]'''<ref name="QAT">{{Cite web |date=January 30, 2026 |title=Lopetegui inspects Qatar's World Cup base in California |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/30/01/2026/lopetegui-inspects-qatars-world-cup-base-in-california |access-date=February 1, 2026 |website=[[The Peninsula (newspaper)|The Peninsula]] }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ بائي ميريٽ سانتا باربرا گوليٽا، گوليٽا، ڪيليفورنيا</small>
| <small>ويسٽ مونٽ ڪاليج، سانتا باربرا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
| '''[[سعودي عرب]]'''<ref name="KSA">{{Cite news |date=February 5, 2026 |title=Saudi National Team Selects Austin as Main Camp Base for World Cup 2026 |url=https://english.aawsat.com/sports/5237596-saudi-national-team-selects-austin-main-camp-base-world-cup-2026 |access-date=February 5, 2026 |work=[[Asharq Al-Awsat]]}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[آسٽن]]، [[ٽيڪساس]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>آسٽن FC اسٽيڊيم، آسٽن، ٽيڪساس</small>
|-
| '''[[اسڪاٽلينڊ]]'''<ref name="SCO">{{Cite news |last=Atkinson |first=Mark |date=February 12, 2026 |title=Harvey Barnes snubs Scotland as Steve Clarke confirms World Cup base – but issue with FIFA hotel |url=https://www.scotsman.com/sport/football/international/harvey-barnes-snubs-scotland-as-steve-clarke-confirms-world-cup-base-but-issue-with-fifa-hotel-5596708 |access-date=February 12, 2026 |website=[[The Scotsman]]}}</ref>
| <small>رينيسنس شارلوٽ سائوٿ پارڪ هوٽل، [[شارلوٽ]]، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>شارلوٽ ايف سي ٽريننگ سينٽر، شارلوٽ، اتر ڪيرولينا</small>
|-
| '''[[سينيگال]]'''<ref name="SEN">{{Cite news |last=Carino |first=Jerry |date=March 5, 2026 |title=Rutgers chosen as 'base camp' by FIFA World Cup qualifier |url=https://www.app.com/story/sports/college/rutgers/2026/03/05/rutgers-chosen-as-base-camp-by-fifa-world-cup-qualifier-senegal/87601196007/ |access-date=March 6, 2026 |website=[[Asbury Park Press]]}}</ref>
| <small>هيلڊرچ هوٽل ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو برنسوڪ، نيو جرسي</small>
| رٽگرز يونيورسٽي، پسڪٽا وي، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڏکڻ آفريڪا]]<ref name="MEX">{{Cite web |last=Beltrán |first=Jesús F. |date=February 10, 2026 |title=Gabriela Cuevas anuncia qué selecciones se concentrarán en México para el Mundial 2026 |trans-title=Gabriela Cuevas announces which teams will train in Mexico for the 2026 World Cup |url=https://www.infobae.com/mexico/deportes/2026/02/10/gabriela-cuevas-anuncia-que-selecciones-se-concentraran-en-mexico-para-el-mundial-2026/ |access-date=February 13, 2026 |website=infobae |language=es |trans-quote=El Tri will hold its training camp at the Mexican Football Federation's High Performance Center, located in the Tlalpan borough.}}</ref>'''
| <small>ڪيمينو ريئل پاچوڪا، پاچوڪا، هائيڊلگو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>سين اگسٽن ٽيليڪسياڪا، هائيڊلگو، ميڪسيڪو</small>
|-
|'''[[ڏکڻ ڪوريا]]'''
| <small>دي ويسٽن گواڊالاجارا، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| چيواس ورڊ ويل، [[زاپوپان]]، جليسڪو
|-
|'''[[اسپين]]'''<ref name="CFTP">{{Cite web |last=MacCoon |first=Patrick |date=January 13, 2026 |title=Spain reportedly chooses Chattanooga as headquarters for first two rounds of 2026 FIFA World Cup |url=https://www.timesfreepress.com/news/2026/jan/13/spain-reportedly-chooses-chattanooga-as/ |access-date=January 19, 2026 |website=Chattanooga Times Free Press }}</ref>
| <small>دي ريڊ هائوس هوٽل، چٽانوگا، [[ٽينيسي]]</small>
| <small>بيلر اسڪول، چٽانوگا، ٽينيسي، آمريڪا</small>
|-
|'''[[سويڊن]]'''
| <small>دي ويسٽن ڊلاس اسٽون بريئر گولف ريسارٽ ۽ اسپا، فريسڪو، ٽيڪساس</small>
| <small>ايف سي ڊلاس اسٽيڊيم، فريسڪو، [[ٽيڪساس]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[سوئيزرلينڊ|سوئٽزرلينڊ]]<ref name="SUI">{{Cite web |date=January 15, 2026 |title=The Swiss national team will be staying in this luxury hotel during the World Cup |url=https://www.bluewin.ch/en/sport/football/the-national-team-stays-in-this-luxury-hotel-during-the-world-cup-3051319.html |access-date=January 15, 2026 |website=blue News }}</ref>
| <small>فيئرمونٽ گرينڊ ڊيل مار، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا</small>
| سين ڊياگو يهودي اڪيڊمي، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
|-
|[[تيونس]]<ref name="MEX" />
| <small>انٽرڪنٽينينٽل پريزيڊنٽ مونٽيرئ ۽ سان پيڊرو گارزا گارسيا، نيوو ليون</small>
| ريادوس ٽريننگ سينٽر، سينٽياگو، نيوو ليون، [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[ترڪي]]'''<ref name="TUR">{{Cite web |last=Sarigul |first=Emre |date=April 4, 2026 |title=Turkish National Team Confirms 2026 World Cup Camp in Arizona: Logistics and Ticket Fever Take Center Stage |url=https://turkish-football.com/turkish-national-team-confirms-2026-world-cup-camp-in-arizona-logistics-and-ticket-fever-take-center-stage/ |access-date=April 14, 2026 |website=Turkish Football }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ ميسا، رگلي ويل ويسٽ، [[ايريزونا]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| ايريزونا ايٿليٽڪ گرائونڊز، [[ميسا، ايريزونا|ميسا]]، [[ايريزونا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|'''آمريڪا''']]<ref name="UCI">{{Cite web |last=Tenorio |first=Paul |date=November 19, 2025 |title=USMNT's 2026 slate takes shape: World Cup sendoff in Chicago, March friendlies booked |url=https://www.nytimes.com/athletic/6820796/2025/11/19/usmnt-2026-schedule-world-cup/ |access-date=November 19, 2025 |website=The Athletic }}</ref>
| <small>ميريٽ ارون اسپيڪٽرم، ارون</small>، <small>[[ڪيليفورنيا]]</small>
| اورينج ڪائونٽي گريٽ پارڪ، ارون، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[يوراگوائي|'''يوراگوئي''']]<ref name="URU">{{Cite web |author=Selección Uruguaya |date=January 14, 2026 |title=FIFA confirmó nuestra base operativa en la Copa Mundial: Playa del Carmen |url=https://x.com/Uruguay/status/2011544677359763967/ |access-date=January 14, 2026 |website=X |language=es-URU}}</ref>
| <small>ماياڪوبا، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>ماياڪوبا ٽريننگ سينٽر، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو</small>
|-
|'''[[ازبڪستان]]''' <ref name="UZB">{{Cite web |last=Razzakov |first=Shuhrat |date=March 3, 2026 |title=Uzbekistan is preparing for major challenges at the World Cup from Atlanta |url=https://zamin.uz/en/sport/193208-uzbekistan-is-preparing-for-major-challenges-at-the-world-cup-from-atlanta.html |access-date=March 3, 2026 |website=Zamin |language=en-UZB}}</ref>
| <small>ميريٽ اٽلانٽا بڪ هيڊ، [[ائٽلانٽا|اٽلانٽا]]، جارجيا</small>
| <small>اٽلانٽا يونائيٽيڊ ٽريننگ سينٽر، ماريٽا، جارجيا</small>
|-
|}
=== اسڪواڊ ===
ڏسو: [[2026 فيفا ورلڊ ڪپ اسڪواڊ]]
ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجي آخري اسڪواڊ جمع ڪرائڻ کان اڳ، ٽيمن ٽورنامينٽ کان هڪ مهينو اڳ 35 کان 55 رانديگرن جي هڪ عارضي اسڪواڊ جو نالو ڏنو. ٽيمن کي 2 جون تائين پنهنجي آخري اسڪواڊ جو نالو ڏيڻ جي ضرورت هئي. جيڪڏهن ڪو رانديگر زخمي يا سخت بيمار ٿي پوي ٿو ته جيئن ٽورنامينٽ ۾ شرڪت کي روڪي سگهجي، ته ان کي ٽيم جي پهرين ميچ کان 24 ڪلاڪ اڳ تائين عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي رانديگر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو. جڏهن ته، ٽورنامينٽ دوران ڪنهن به وقت زخمي يا بيمار گول ڪيپر کي عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي گول ڪيپر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date |title=When are World Cup squads named, and how many players will feature? |publisher=[[FIFA]] |date=May 6, 2026 |access-date=May 7, 2026}}</ref>
==گروپ مرحلو==
[[File:2026 world cup.svg|thumb|فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع ۾ حصو وٺندڙ ملڪن جا نتيجا
{{div col|colwidth=8em|content=
{{Legend|#2B42A3|Champion}}{{Legend|#34C0BE|Runner-up}}{{Legend|#269C5A|Third place}}{{Legend|#81C846|Fourth place}}{{Legend|#E4E454|Quarterfinals}}{{Legend|#FF6600|Round of 16}}{{Legend|#B94954|Round of 32}}{{Legend|#8E62A6|Group stage}} }}]]
رائونڊ رابن گروپ اسٽيج 11 جون کان 27 جون 2026 تائين، چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن (A کان L) ۾ کيڏيو ويو، هر هڪ ٽيم کي کٽڻ تي ٽي پوائنٽ، ڊرا تي هڪ پوائنٽ ۽ هار تي ڪوبه پوائنٽ آف نه ملندو. گروپ راند جي اختتام کان پوءِ، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون، اٺ بهترين ٽئين پوزيشن واري ٽيمن سان گڏ، ناڪ آئوٽ اسٽيج ڏانهن وڌيون.
گروپ اسٽيج جي درجه بندي لاءِ ٽائي بريڪنگ معيار هر گروپ ۾ ٽيمن جي درجه بندي سڀني گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل پوائنٽن جي ذريعي طئي ڪئي ويندي آهي. جيڪڏهن ٻه يا وڌيڪ ٽيمون پوائنٽن تي برابر آهن، ته درجه بندي کي طئي ڪرڻ لاءِ هيٺ ڏنل معيار استعمال ڪيا ويندا آهن: لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل گھڻا پوائنٽ؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول فرق؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ جيڪڏهن، معيار الف کان سي تائين لاڳو ڪرڻ کان پوءِ، ٽيمن جي اڃا تائين برابر درجه بندي آهي، ته معيار الف کان سي تائين خاص طور تي انهن ٽيمن جي وچ ۾ ميچن تي ٻيهر لاڳو ڪيا ويندا آهن جيڪي اڃا تائين سطح تي آهن ته جيئن انهن جي آخري درجه بندي جو تعين ڪري سگهجي. [اپر-الفا 1] جيڪڏهن هي طريقو فيصلو نه ٿو ڪري، معيار d کان h لاڳو ٿئي ٿو. * سڀني گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول جو فرق؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ ٽيم جي رويي ("فيئر پلي") اسڪور (هڪ رانديگر يا ٽيم ڪوچ / آفيشل تي هڪ ميچ ۾ صرف هڪ ڪٽوتي لاڳو ڪري سگهجي ٿي): پيلو ڪارڊ: -1 پوائنٽ؛ اڻ سڌي طرح ڳاڙهو ڪارڊ (ٻيو پيلو ڪارڊ): -3 پوائنٽ؛ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -4 پوائنٽ؛ پيلو ڪارڊ ۽ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -5 پوائنٽ؛ تازو فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن؛ ترقي سان پراڻي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن جيستائين ٽيمن کي الڳ نه ڪري سگهجي.
[[round-robin tournament|round-robin]] group stage was played in twelve groups (A to L) of four teams each, from June 11 to 27, 2026.<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=December 10, 2025 |website=FIFA}}</ref> Teams were awarded three points for a win, one for a draw, and none for a loss. Following the conclusion of group play, the top two teams of each group, along with the [[#Ranking of third-place teams|eight best third-place teams]], advanced to the [[#Knockout stage|knockout stage]].
''All times are local.''
{| class="wikitable mw-collapsible"
|+ {{nowrap|{{Anchor|Tiebreakers}} Tie-breaking criteria for group stage ranking}}
|-
|The ranking of teams in each group is determined by the points obtained in all group matches. If two or more teams are equal on points, the following criteria are used to determine the ranking:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref>
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha
| Most points obtained in the group matches played between the teams concerned;
| Superior goal difference in the group matches played between the teams concerned;
| Most goals scored in the group matches played between the teams concerned;
}}
If, after having applied criteria a to c, teams still have an equal ranking, criteria a to c are reapplied exclusively to the matches between the teams who are still level to determine their final rankings.{{efn-ua|When there are two or more teams tied on points, criteria a to c are applied. After these criteria are applied, they may define the position of some of the teams involved, but not all of them. For example, if there is a three-way tie on points, the application of the first three criteria may only break the tie for one of the teams, leaving the other two teams still tied. In this case, the tiebreaking procedure is resumed, from the beginning, for those teams that are still tied.}} If this procedure does not lead to a decision, criteria d to h apply.
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4
| Superior goal difference in all group matches;
| Most goals scored in all group matches;
| Highest team conduct ("fair play") score in all group matches (only one deduction can be applied to a player or team coach/official in a single match): {{unordered list
| Yellow card: −1 point;
| Indirect red card (second yellow card): −3 points;
| Direct red card: −4 points;
| Yellow card and direct red card: −5 points;
}}
| Better position in the most recent [[FIFA Men's World Ranking]];
| Better position in progressively older FIFA Men's World Rankings until teams can be separated.
}}
|}
===گروپ A===
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}}2-1 {{پرچم|ميڪسيڪو}}
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{پرچم |چيڪ جمهوريا}} 1-2 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}} 1-1 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 1-0 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 3-0 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}} 1-0 {{flag|RSA}}
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|ميڪسيڪو}}
|3
|3
|0
|0
|9
|6
|0
|6+
|-
|2
|{{flag|RSA}}
|3
|1
|1
|1
|4
|2
|3
|1-
|-
|3
|{{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
|3
|1
|0
|2
|3
|2
|3
|1-
|-
|4
|{{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
|3
|0
|1
|2
|6
|4-
|}
* پهريان 3 ملڪ اڳ مرحلي لا ڪواليفائي ڪيا. ذريعو: فيفا
===گروپ B===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{flag|Switzerland}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|3
|4+
|-
|2
|{{flag|Canada}}
|3
|1
|1
|1
|4
|8
|3
|5+
|-
|3
|[[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
|3
|1
|1
|1
|4
|5
|6
|1-
|-
|4
|{{پرچم|قطر}}
|3
|0
|1
|2
|1
|2
|10
|8-
|}
* ذريعو: فيفا
* نوٽ: هيڊ ٽو هيڊ نتيجي تي برابر (ڪينيڊا 1-1 بوسنيا ۽ هرزيگووينا). مجموعي گول فرق کي ٽائي بريڪر طور استعمال ڪيو ويو ۽ سوئزرلينڊ ۽ ڪينيڊا اڳ جي مرحلي لاء ڪواليفائي ڪيا.
# 12 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-1 {{flag|Canada}}
# 13 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-1 {{پرچم|قطر}}
# 18 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-4 {{flag|Switzerland}}
# 18 جون، 2026ع، {{flag|Canada}} 0-6 {{پرچم|قطر}}
# 24 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-2 {{flag|Canada}}
# 24 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 3-1 {{پرچم|قطر}}
===گروپ C===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|برازيل}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|1
|6+
|-
|2
|{{پرچم|مراڪش}}
|3
|2
|1
|0
|7
|6
|3
|3+
|-
|3
|{{flag|Scotland}}
|3
|1
|0
|2
|3
|1
|4
|3-
|-
|4
|{{flag|Haiti}}
|3
|0
|0
|3
|0
|2
|8
|6-
|}
Source: FIFA
Notes:
Tied on head-to-head result (Brazil 1–1 Morocco). Overall goal difference was used as the tiebreaker.
June 13, 2026
6:00 p.m. UTC−4
Brazil 1–1 Morocco
Vinícius 32'
[Report 13]
Saibari 21'
MetLife Stadium, East Rutherford
Attendance: 80,663
Referee: Slavko Vinčić (Slovenia)
June 13, 2026
9:00 p.m. UTC−4
Haiti 0–1 Scotland
[Report 14]
McGinn 28'
Gillette Stadium, Foxborough
Attendance: 64,146
{{Main|2026 FIFA World Cup Group B}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B6}}
===Group C===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group C}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C6}}
===Group D===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group D}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D6}}
===Group E===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group E}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E6}}
===Group F===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group F}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F6}}
===Group G===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group G}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G6}}
===Group H===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group H}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H6}}
===Group I===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group I}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I6}}
===Group J===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group J}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J6}}
===Group K===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group K}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K6}}
===Group L===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group L}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L6}}
===Ranking of third-place teams===
{{2026 FIFA World Cup group tables|3rd place}}
The specific matchups involving the third-place teams depended on which eight third-place teams qualified for the round of 32, but not on their relative rankings. The 495 possible combinations were published in Annex C of the tournament regulations.<ref name="regulations" />
''For the list of all 495 possible combinations, see [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Combinations of matches in the round of 32|2026 FIFA World Cup knockout stage § Combinations of matches in the round of 32]].''
==ناڪ آئوٽ مرحلو==
{{Main|2026 FIFA World Cup knockout stage}}
The knockout stage uses a [[Single-elimination tournament|single-elimination format]], starting with the newly introduced round of 32 on June 28 and culminating with the [[2026 FIFA World Cup final|final]] on July 19. On the day prior, a [[#Match for third place|match for third place]] will also be played. In the knockout stage, if the scores are level when normal playing time expires, 30 minutes of [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] will be played. If still tied at the end of extra time, a [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootout]] is used to determine which team should be treated as winning the match.<ref name="regulations" />
===Bracket===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|Bracket}}
===Round of 32===
{{main|2026 FIFA World Cup round of 32}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-8}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-9}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-10}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-11}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-12}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-13}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-14}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-15}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-16}}
===Round of 16===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-8}}
===Quarterfinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF4}}
===Semifinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF2}}
===Match for third place===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|3rd}}
===Final===
{{Main|2026 FIFA World Cup final}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup final|Final}}
==اعداد و شمار==
===گول ڪندڙ===
94 میچوں میں 275 گول کیے گئے ہیں، اوسطاً 2.93 گول فی میچ (6 جولائی 2026 تک)۔ بولڈ میں نمایاں ہونے والے کھلاڑی اب بھی مقابلے میں سرگرم ہیں۔
'''7 گول'''
* {{flagicon|Argentina}} ليونل میسي
* {{flagicon|France}} ڪيلين ايمباپئ
* {{flagicon|Norway}} آرلنگ هالينڊ
'''6 گول'''
* {{flagicon|England}} هيري ڪئن
'''4 گول'''
* برازیل۔ ونیسیئس جونیئر *انگلینڈ۔ جوڈ بیلنگھم *فرانس۔ Ousmane Dembélé * میکسیکو۔ جولین کوئنز * سینیگال۔ اسماعیلہ سر * سپین۔ میکل اویرزبال 3 مقاصد: * بیلجیم۔ رومیلو لوکاکو *برازیل۔ میتھیس کونہا *کینیڈا۔ جوناتھن ڈیوڈ * ڈی آر کانگو۔ یونے ویسا *جرمنی۔ کائی ہاورٹز *جرمنی۔ ڈینیز انڈاو * میکسیکو۔ راؤل جمینیز *مراکش۔ اسماعیل سائبری۔ * نیدرلینڈز۔ برائن بروبی * نیدرلینڈز۔ کوڈی گکپو *نیوزی لینڈ۔ ایلیا بس * پرتگال۔ کرسٹیانو رونالڈو * سوئٹزرلینڈ۔ جوہان منزمبی * US فولرین بالوگن 2 مقاصد: * الجزائر۔ ریاض مہریز * آسٹریا مارکو ارناؤٹوویچ * بیلجیم۔ چارلس ڈی کیٹیلیئر * بیلجیم۔ یوری ٹائل مینز * بیلجیم۔ Leandro Trossard * بوسنیا اور ہرزیگووینا۔ ایرمین ماہیچ *کینیڈا۔ سائل لارین * کولمبیا۔ ڈینیئل میوز *مصر۔ امام عاشور *فرانس۔ بریڈلی بارکولا *ایران۔ رامین رضائین * آئیوری کوسٹ۔ عماد ڈیالو * آئیوری کوسٹ۔ نکولس پیپی *جاپان۔ داچی کامدا *جاپان۔ ایاسے Ueda *مراکش۔ عزالدین اوناہی *مراکش۔ صوفیانے رحیمی۔ * نیدرلینڈز۔ کریسینسیو سمر ویل * سینیگال۔ حبیب دیارا * سینیگال: پاپ گیے * سویڈن: یاسین ایاری * سویڈن: انتھونی ایلنگا * سوئٹزرلینڈ: بریل ایمبولو * سوئٹزرلینڈ: روبین ورگاس * ریاستہائے متحدہ: ملک ٹلمین * یوراگوئے: میکسی میلیانو اراؤجو 1 گول: الجزائر: رفیق بلغالی، نذیر بن بوعلی، امین گوئیری | ارجنٹائن: جیووانی لو سیلسو، لاؤتارو مارٹینز، لیسانڈرو مارٹینز | آسٹریلیا: نیسٹوری ایرانکونڈا، کونر میٹکاف | آسٹریا: ساشا کالاجڈزک، مارسیل سبٹزر، رومانو شمڈ | بیلجیم: کیون ڈی بروین، الیکسس سیلماکرز، ہانس واناکن | بوسنیا و ہرزیگووینا: کریم الاجبگووچ، جووو لوکیچ | برازیل: کیسیمیرو، گیبریل مارٹینیلی
There have been 275 goals scored in 94 matches, for an average of 2.93 goals per match (as of July 6, 2026). Players highlighted in bold are still active in the competition.
7 goals
Argentina national football team Lionel Messi
France national football team Kylian Mbappé
Norway national football team Erling Haaland
6 goals
England national football team Harry Kane
4 goals
Brazil national football team Vinícius Júnior
England national football team Jude Bellingham
France national football team Ousmane Dembélé
Mexico national football team Julián Quiñones
Senegal national football team Ismaïla Sarr
Spain national football team Mikel Oyarzabal
3 goals
Belgium national football team Romelu Lukaku
Brazil national football team Matheus Cunha
Canada men's national soccer team Jonathan David
DR Congo national football team Yoane Wissa
Germany national football team Kai Havertz
Germany national football team Deniz Undav
Mexico national football team Raúl Jiménez
Morocco national football team Ismael Saibari
Netherlands national football team Brian Brobbey
Netherlands national football team Cody Gakpo
New Zealand men's national football team Elijah Just
Portugal national football team Cristiano Ronaldo
Switzerland national football team Johan Manzambi
United States men's national soccer team Folarin Balogun
2 goals
Algeria national football team Riyad Mahrez
Austria national football team Marko Arnautović
Belgium national football team Charles De Ketelaere
Belgium national football team Youri Tielemans
Belgium national football team Leandro Trossard
Bosnia and Herzegovina national football team Ermin Mahmić
Canada men's national soccer team Cyle Larin
Colombia national football team Daniel Muñoz
Egypt national football team Emam Ashour
France national football team Bradley Barcola
Iran national football team Ramin Rezaeian
Ivory Coast national football team Amad Diallo
Ivory Coast national football team Nicolas Pépé
Japan national football team Daichi Kamada
Japan national football team Ayase Ueda
Morocco national football team Azzedine Ounahi
Morocco national football team Soufiane Rahimi
Netherlands national football team Crysencio Summerville
Senegal national football team Habib Diarra
Senegal national football team Pape Gueye
Sweden men's national football team Yasin Ayari
Sweden men's national football team Anthony Elanga
Switzerland national football team Breel Embolo
Switzerland national football team Rubén Vargas
United States men's national soccer team Malik Tillman
Uruguay national football team Maximiliano Araújo
1 goal
Algeria national football team Rafik Belghali
Algeria national football team Nadhir Benbouali
Algeria national football team Amine Gouiri
Argentina national football team Giovani Lo Celso
Argentina national football team Lautaro Martínez
Argentina national football team Lisandro Martínez
Australia men's national soccer team Nestory Irankunda
Australia men's national soccer team Connor Metcalfe
Austria national football team Saša Kalajdžić
Austria national football team Marcel Sabitzer
Austria national football team Romano Schmid
Belgium national football team Kevin De Bruyne
Belgium national football team Alexis Saelemaekers
Belgium national football team Hans Vanaken
Bosnia and Herzegovina national football team Kerim Alajbegović
Bosnia and Herzegovina national football team Jovo Lukić
Brazil national football team Casemiro
Brazil national football team Gabriel Martinelli
===Discipline===
A player or team official is automatically suspended for the next match of the tournament for the following offenses:<ref name="regulations" />
* Receiving a red card (red card suspensions may be extended for serious offenses).
* Receiving two yellow cards in the tournament.{{efn-ua|As yellow cards are not carried forward to [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootouts]], players may be shown two yellow cards in the same match without being sent off. However, this would result in a suspension for accumulating two yellow cards during the tournament.}} This yellow card count is reset after the completion of the group stage and again after the quarterfinals.<ref name="FIFA Council April 28">{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |title=FIFA Council increases record financial distribution to all 48 Participating Member Associations at the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=April 28, 2026 |access-date=April 28, 2026}}</ref> Resets do not apply to suspensions; a player whose yellow card count reaches two in the match immediately before a reset is still suspended for the next match.<ref>{{Cite web |date=2026-06-15 |title=2026 FIFA World Cup yellow card and suspension rules |url=https://www.mlssoccer.com/competitions/fifa-world-cup/news/2026-fifa-world-cup-yellow-card-and-suspension-rules |access-date=2026-06-29 |website=MLS Soccer |language=en}}</ref>
During qualification, [[Cristiano Ronaldo]] was sent off for violent conduct in Portugal's penultimate match against the [[Republic of Ireland national football team|Republic of Ireland]], with such an offense typically resulting in a ban of at least two matches. Ronaldo was handed a three-match ban, though the final two matches of the ban were suspended for a one-year probationary period, making him eligible to appear in Portugal's opening World Cup match.<ref>{{Cite web |title=Cristiano Ronaldo: Portugal captain avoids ban for start of nation's 2026 World Cup campaign |url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13475321/cristiano-ronaldo-portugal-captain-avoids-ban-for-start-of-nations-2026-world-cup-campaign |access-date=November 25, 2025 |website=Sky Sports}}</ref> On May 8, 2026, the Bureau of the [[FIFA Council]] amended the tournament regulations so that pending one- or two-match suspensions resulting from red cards for two yellow cards, denying an obvious goal-scoring opportunity, or serious foul play during qualification would no longer be carried forward to the final competition.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/news/council-update-regulations-world-cup-2026 |title=Bureau of the Council update on the Regulations for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=May 8, 2026 |access-date=May 8, 2026}}</ref> This exempted Argentina's [[Nicolás Otamendi]], Ecuador's [[Moisés Caicedo]], and Qatar's [[Tarek Salman]] from serving their qualifying-round suspensions during the tournament, with the bans to instead be served in a subsequent competition.<ref>{{cite web |last=Dunbar |first=Graham |url=https://apnews.com/article/world-cup-fifa-ban-otamendi-caicedo-196ea65dff44d19b43d7e0835fa42398 |title=FIFA waives one-game bans for Otamendi and Caicedo at World Cup after being sent off in qualifier |work=[[Associated Press]] |date=May 8, 2026 |access-date=May 8, 2026}}</ref>
During the round of 32, United States player [[Folarin Balogun]] was sent off, and was expected to be banned for the forthcoming round of 16 game against [[Belgium national football team|Belgium]]. Following lobbying from US president [[Donald Trump]],<ref>{{cite web |last1=Pager |first1=Tyler |last2=Panja |first2=Tariq |title=Trump Asked FIFA to Review U.S. Player’s Suspension. Now He’s Eligible to Play. |url=https://www.nytimes.com/2026/07/05/us/trump-fifa-balogun-world-cup.html |website=The New York Times |access-date=July 5, 2026 |date=July 5, 2026|url-access=subscription}}</ref> FIFA suspended the ban.<ref name="BalogunAthletic"/> The [[Royal Belgian Football Association]], Belgium manager [[Rudi Garcia]], and [[UEFA]]<ref>{{Cite web |date=July 6, 2026 |title=Historic World Cup furor at FIFA decision to meet Trump's wish and let US forward Balogun play |url=https://apnews.com/article/balogun-red-card-uefa-us-belgium-d32fc2e13728cef9317feeb7b72c279b |access-date=July 6, 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> were critical of the decision.<ref>{{cite web |last1=Armour |first1=Nancy |last2=Leuzzi |first2=John |title=Belgian FA 'astonished' that USMNT's Folarin Balogun available in round of 16 |url=https://eu.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2026/07/05/belgian-fa-statement-folarin-baloguns-red-card-suspension-reverse/90814499007/ |website=USA TODAY |access-date=5 July 2026}}</ref>
The following suspensions were accumulated during the tournament:<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/disciplinary-previews-2026 |title=FIFA World Cup 2026 {{!}} Disciplinary Previews |publisher=FIFA |date=June 10, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref>{{Failed verification|date=July 2026|reason=Source only states suspensions for upcoming matches}}
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+ Tournament suspensions for players and team officials
|-
! Player
! Offense(s)
! Suspension(s)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Sphephelo Sithole]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Themba Zwane]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)<br />[[2026 FIFA World Cup Group A#South Africa vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 3; June 24)<br />[[2026 FIFA World Cup round of 32#South Africa vs Canada|Round of 32]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (June 28)<ref>{{cite web |last=Gleeson |first=Mark |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/south-africa-midfielder-zwane-handed-three-match-world-cup-ban-2026-06-17/ |title=South Africa midfielder Zwane handed three-match World Cup ban |work=[[Reuters]] |date=June 17, 2026 |access-date=June 18, 2026}}</ref>
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|MEX}} [[César Montes]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[South Africa national soccer team|South Africa]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 2; June 18)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Teboho Mokoena (soccer, born 1997)|Teboho Mokoena]]
| {{yel}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)<br />{{yel}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#South Africa vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|BIH}} [[Tarik Muharemović]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Switzerland vs Bosnia and Herzegovina|Group B]] vs [[Switzerland national football team|Switzerland]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Qatar national football team|Qatar]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|QAT}} [[Homam Ahmed]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Canada vs Qatar|Group B]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|QAT}} [[Assim Madibo]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Canada vs Qatar|Group B]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (matchday 3; June 24){{efn-ua|Madibo was handed a five-match ban, with the remaining matches of the suspension to be served outside the tournament (in the [[27th Arabian Gulf Cup|Arabian Gulf Cup]]).<ref>{{cite web |last=Tobin |first=Sam |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/qatars-madibo-given-five-match-ban-tackle-that-injured-canadas-kone-2026-06-24/ |title=Qatar's Madibo given five-match ban for tackle that injured Canada's Kone |work=[[Reuters]] |date=June 24, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref>}}
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|PAR}} [[Miguel Almirón]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group D#Turkey vs Paraguay|Group D]] vs [[Turkey national football team|Turkey]] (matchday 2; June 19)
| [[2026 FIFA World Cup Group D#Paraguay vs Australia|Group D]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (matchday 3; June 25)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|BEL}} [[Nathan Ngoy]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group G#Belgium vs Iran|Group G]] vs [[Iran national football team|Iran]] (matchday 2; June 21)
| [[2026 FIFA World Cup Group G#New Zealand vs Belgium|Group G]] vs [[New Zealand men's national football team|New Zealand]] (matchday 3; June 26)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|CPV}} [[Sidny Lopes Cabral]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Spain_vs_Cape_Verde|Group H]] vs [[Spain national football team|Spain]] (matchday 1; June 15)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Uruguay_vs_Cape_Verde|Group H]] vs [[Uruguay national football team|Uruguay]] (matchday 2; June 21)
| [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Cape_Verde_vs_Saudi_Arabia|Group H]] vs [[Saudi Arabia national football team|Saudi Arabia]] (matchday 3; June 26)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|PAR}} [[Diego Gómez (Paraguayan footballer)|Diego Gómez]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_D#United_States_vs_Paraguay|Group D]] vs [[United States men's national soccer team|United States]] (matchday 1; June 12)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_D#Paraguay_vs_Australia|Group D]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (matchday 3; June 25)
|[[2026 FIFA World Cup round of 32#Germany vs Paraguay|Round of 32]] vs [[Germany national football team|Germany]] (June 29)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|IRQ}} [[Rebin Sulaka]]
| {{sent off|0}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_I#Senegal_vs_Iraq|Group I]] vs [[Senegal national football team|Senegal]] (matchday 3; June 26)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|URU}} [[Agustín Canobbio]]
| {{sent off|0}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Uruguay_vs_Spain|Group H]] vs [[Spain national football team|Spain]] (matchday 3; June 26)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|EGY}} [[Mohanad Lasheen]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_G#New_Zealand_vs_Egypt|Group G]] vs [[New Zealand men's national football team|New Zealand]] (matchday 2; June 21)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_G#Egypt_vs_Iran|Group G]] vs [[Iran national football team|Iran]] (matchday 3; June 26)
|[[2026 FIFA World Cup round of 32#Australia vs Egypt|Round of 32]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (July 3)
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|ECU}} [[Piero Hincapié]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup round of 32#Mexico vs Ecuador|Round of 32]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (June 30)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|USA}} [[Folarin Balogun]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup round of 32#United States vs Bosnia and Herzegovina|Round of 32]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (July 1)
| ''[[2026 Trump–FIFA red card controversy|Ban suspended]]''<ref name="BalogunAthletic">{{cite news |last1=Sheldon |first1=Dan |last2=Crafton |first2=Adam |title=Folarin Balogun available for USMNT vs. Belgium as red card ban suspended |url=https://www.nytimes.com/athletic/7423410/2026/07/05/usmnt-folarin-balogun-red-card-available/ |access-date=July 5, 2026 |work=[[The Athletic]] |publisher=[[New York Times]] |date=July 5, 2026}}</ref>
|-
|{{flagicon|England}} [[Jarell Quansah]]
|{{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Mexico vs England|Round of 16]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (July 5)
|[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Norway vs England|Quarterfinals]] vs [[Norway national football team|Norway]] (July 11)
|}
===Tournament ranking===
{{small|Per statistical convention in soccer, matches decided in [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] are counted as wins and losses, while matches decided by [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootouts]] are counted as draws.}}
{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|update=complete |source=FIFA<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/CompetitionSummary-English.pdf |title=FIFA World Cup 2026: Competition summary |publisher=FIFA |page=7 |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref>
|status_CAN=H |status_MEX=H |status_USA=H
<!--Team ranking-->
|team_order=1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th, 7th, 8th, 9th, 10th, 11th, 12th, 13th, 14th, 15th, 16th, NED, GER, CIV, CRO, JPN, AUS, COD, GHA, ECU, RSA, SWE, AUT, BIH, ALG, SEN, CPV, IRN, KOR, TUR, SCO, URU, KSA, CZE, NZL, QAT, CUW, PAN, JOR, HAI, UZB, TUN, IRQ
|pos_RSA=25
<!--Team results-->
|win_ALG=1 |draw_ALG=1 |loss_ALG=2 |gf_ALG=5 |ga_ALG=9
|win_ARG=4 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=11|ga_ARG=3
|win_AUS=1 |draw_AUS=2 |loss_AUS=1 |gf_AUS=3 |ga_AUS=3
|win_AUT=1 |draw_AUT=1 |loss_AUT=2 |gf_AUT=6 |ga_AUT=9
|win_BEL=3 |draw_BEL=2 |loss_BEL=0 |gf_BEL=13|ga_BEL=5
|win_BIH=1 |draw_BIH=1 |loss_BIH=2 |gf_BIH=5 |ga_BIH=8
|win_BRA=3 |draw_BRA=1 |loss_BRA=1 |gf_BRA=10|ga_BRA=4
|win_CAN=2 |draw_CAN=1 |loss_CAN=2 |gf_CAN=9 |ga_CAN=6
|win_CPV=0 |draw_CPV=3 |loss_CPV=1 |gf_CPV=4 |ga_CPV=5
|win_COL=3 |draw_COL=1 |loss_COL=0 |gf_COL=5 |ga_COL=1
|win_CRO=2 |draw_CRO=0 |loss_CRO=2 |gf_CRO=6 |ga_CRO=7
|win_CUW=0 |draw_CUW=1 |loss_CUW=2 |gf_CUW=1 |ga_CUW=9
|win_CZE=0 |draw_CZE=1 |loss_CZE=2 |gf_CZE=2 |ga_CZE=6
|win_COD=1 |draw_COD=1 |loss_COD=2 |gf_COD=5 |ga_COD=5
|win_ECU=1 |draw_ECU=1 |loss_ECU=2 |gf_ECU=2 |ga_ECU=4
|win_EGY=1 |draw_EGY=3 |loss_EGY=0 |gf_EGY=6 |ga_EGY=4
|win_ENG=4 |draw_ENG=1 |loss_ENG=0 |gf_ENG=11|ga_ENG=5
|win_FRA=5 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=14|ga_FRA=2
|win_GER=2 |draw_GER=1 |loss_GER=1 |gf_GER=11|ga_GER=5
|win_GHA=1 |draw_GHA=1 |loss_GHA=2 |gf_GHA=2 |ga_GHA=3
|win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=3 |gf_HAI=2 |ga_HAI=8
|win_IRN=0 |draw_IRN=3 |loss_IRN=0 |gf_IRN=3 |ga_IRN=3
|win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=3 |gf_IRQ=1 |ga_IRQ=12
|win_CIV=2 |draw_CIV=0 |loss_CIV=2 |gf_CIV=5 |ga_CIV=4
|win_JPN=1 |draw_JPN=2 |loss_JPN=1 |gf_JPN=8 |ga_JPN=5
|win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=3 |gf_JOR=3 |ga_JOR=8
|win_MEX=4 |draw_MEX=0 |loss_MEX=1 |gf_MEX=10|ga_MEX=3
|win_MAR=3 |draw_MAR=2 |loss_MAR=0 |gf_MAR=10|ga_MAR=4
|win_NED=2 |draw_NED=2 |loss_NED=0 |gf_NED=11|ga_NED=5
|win_NZL=0 |draw_NZL=1 |loss_NZL=2 |gf_NZL=4 |ga_NZL=10
|win_NOR=4 |draw_NOR=0 |loss_NOR=1 |gf_NOR=12|ga_NOR=9
|win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=3 |gf_PAN=0 |ga_PAN=4
|win_PAR=1 |draw_PAR=2 |loss_PAR=2 |gf_PAR=3 |ga_PAR=6
|win_POR=2 |draw_POR=2 |loss_POR=1 |gf_POR=8 |ga_POR=3
|win_QAT=0 |draw_QAT=1 |loss_QAT=2 |gf_QAT=2 |ga_QAT=10
|win_KSA=0 |draw_KSA=2 |loss_KSA=1 |gf_KSA=1 |ga_KSA=5
|win_SCO=1 |draw_SCO=0 |loss_SCO=2 |gf_SCO=1 |ga_SCO=4
|win_SEN=1 |draw_SEN=0 |loss_SEN=3 |gf_SEN=10|ga_SEN=9
|win_RSA=1 |draw_RSA=1 |loss_RSA=2 |gf_RSA=2 |ga_RSA=4
|win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=2 |gf_KOR=2 |ga_KOR=3
|win_ESP=4 |draw_ESP=1 |loss_ESP=0 |gf_ESP=9 |ga_ESP=0
|win_SWE=1 |draw_SWE=1 |loss_SWE=2 |gf_SWE=7 |ga_SWE=10
|win_SUI=3 |draw_SUI=1 |loss_SUI=0 |gf_SUI=9 |ga_SUI=3
|win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=3 |gf_TUN=2 |ga_TUN=12
|win_TUR=1 |draw_TUR=0 |loss_TUR=2 |gf_TUR=3 |ga_TUR=5
|win_USA=3 |draw_USA=0 |loss_USA=2 |gf_USA=11|ga_USA=8
|win_URU=0 |draw_URU=2 |loss_URU=1 |gf_URU=3 |ga_URU=4
|win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=3 |gf_UZB=2 |ga_UZB=11
<!--Team and group definitions-->
|show_groups=T
|name_ALG={{fb|ALG}} |group_ALG=[[#Group J|J]]
|name_ARG={{fb|ARG}} |group_ARG=[[#Group J|J]]
|name_AUS={{fb|AUS}} |group_AUS=[[#Group D|D]]
|name_AUT={{fb|AUT}} |group_AUT=[[#Group J|J]]
|name_BEL={{fb|BEL}} |group_BEL=[[#Group G|G]]
|name_BIH={{fb|BIH}} |group_BIH=[[#Group B|B]]
|name_BRA={{fb|BRA}} |group_BRA=[[#Group C|C]]
|name_CAN={{fb|CAN}} |group_CAN=[[#Group B|B]]
|name_CPV={{fb|CPV}} |group_CPV=[[#Group H|H]]
|name_COL={{fb|COL}} |group_COL=[[#Group K|K]]
|name_CRO={{fb|CRO}} |group_CRO=[[#Group L|L]]
|name_CUW={{fb|CUW}} |group_CUW=[[#Group E|E]]
|name_CZE={{fb|CZE}} |group_CZE=[[#Group A|A]]
|name_COD={{fb|COD}} |group_COD=[[#Group K|K]]
|name_ECU={{fb|ECU}} |group_ECU=[[#Group E|E]]
|name_EGY={{fb|EGY}} |group_EGY=[[#Group G|G]]
|name_ENG={{fb|ENG}} |group_ENG=[[#Group L|L]]
|name_FRA={{fb|FRA}} |group_FRA=[[#Group I|I]]
|name_GER={{fb|GER}} |group_GER=[[#Group E|E]]
|name_GHA={{fb|GHA}} |group_GHA=[[#Group L|L]]
|name_HAI={{fb|HAI}} |group_HAI=[[#Group C|C]]
|name_IRN={{fb|IRN}} |group_IRN=[[#Group G|G]]
|name_IRQ={{fb|IRQ}} |group_IRQ=[[#Group I|I]]
|name_CIV={{fb|CIV}} |group_CIV=[[#Group E|E]]
|name_JPN={{fb|JPN}} |group_JPN=[[#Group F|F]]
|name_JOR={{fb|JOR}} |group_JOR=[[#Group J|J]]
|name_MEX={{fb|MEX}} |group_MEX=[[#Group A|A]]
|name_MAR={{fb|MAR}} |group_MAR=[[#Group C|C]]
|name_NED={{fb|NED}} |group_NED=[[#Group F|F]]
|name_NZL={{fb|NZL}} |group_NZL=[[#Group G|G]]
|name_NOR={{fb|NOR}} |group_NOR=[[#Group I|I]]
|name_PAN={{fb|PAN}} |group_PAN=[[#Group L|L]]
|name_PAR={{fb|PAR}} |group_PAR=[[#Group D|D]]
|name_POR={{fb|POR}} |group_POR=[[#Group K|K]]
|name_QAT={{fb|QAT}} |group_QAT=[[#Group B|B]]
|name_KSA={{fb|KSA}} |group_KSA=[[#Group H|H]]
|name_SCO={{fb|SCO}} |group_SCO=[[#Group C|C]]
|name_SEN={{fb|SEN}} |group_SEN=[[#Group I|I]]
|name_RSA={{fb|RSA}} |group_RSA=[[#Group A|A]]
|name_KOR={{fb|KOR}} |group_KOR=[[#Group A|A]]
|name_ESP={{fb|ESP}} |group_ESP=[[#Group H|H]]
|name_SWE={{fb|SWE}} |group_SWE=[[#Group F|F]]
|name_SUI={{fb|SUI}} |group_SUI=[[#Group B|B]]
|name_TUN={{fb|TUN}} |group_TUN=[[#Group F|F]]
|name_TUR={{fb|TUR}} |group_TUR=[[#Group D|D]]
|name_USA={{fb|USA}} |group_USA=[[#Group D|D]]
|name_URU={{fb|URU}} |group_URU=[[#Group H|H]]
|name_UZB={{fb|UZB}} |group_UZB=[[#Group K|K]]
<!--Temporary team placeholders, teams still active should not be shown/ranked-->
|name_1st= |name_2nd= |name_3rd= |name_4th= |name_5th= |name_6th= |name_7th= |name_8th= |name_9th= |name_10th= |name_11th= |name_12th= |name_13th= |name_14th= |name_15th= |name_16th=
<!--Final result column definitions-->
|res_col_header=Final result
|col_1st=#FFD700 |text_1st=Champions
|col_2nd=#C0C0C0 |text_2nd=Runners-up
|col_3rd=#CD7F32 |text_3rd=Third place
|text_4th=Fourth place
|text_QF=Eliminated in<br>[[#Quarterfinals|quarterfinals]]
|text_R16=Eliminated in<br>[[#Round of 16|round of 16]]
|text_R32=Eliminated in<br>[[#Round of 32|round of 32]]
|text_GS=Eliminated in<br>[[#Group stage|group stage]]
|split4=yes |split8=yes |split16=yes |split32=yes
|result1=1st |result2=2nd |result3=3rd |result4=4th |result5=QF |result6=QF |result7=QF |result8=QF |result9=R16 |result10=R16 |result11=R16 |result12=R16 |result13=R16 |result14=R16 |result15=R16 |result16=R16 |result17=R32 |result18=R32 |result19=R32 |result20=R32 |result21=R32 |result22=R32 |result23=R32 |result24=R32 |result25=R32 |result26=R32 |result27=R32 |result28=R32 |result29=R32 |result30=R32 |result31=R32 |result32=R32 |result33=GS |result34=GS |result35=GS |result36=GS |result37=GS |result38=GS |result39=GS |result40=GS |result41=GS |result42=GS |result43=GS |result44=GS |result45=GS |result46=GS |result47=GS |result48=GS
}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع]]
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ|2026]]
[[زمرو:راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:راند]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا مقابلا]]
[[زمرو:شيڊول ٿيل ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا بين الاقوامي مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن]]
[[زمرو:2026 مردن جي بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال ۾|ورلڊ ڪپ]]
[[زمرو:2026 آمريڪي مردن جي فٽبال ۾]] [[زمرو:2026 ڪينيڊين فٽبال ۾]]
[[زمرو:2025–26 ميڪسيڪو فٽبال ۾]]
[[زمرو:ميڪسيڪو–آمريڪا راندين جا لاڳاپا]] [[زمرو:ڪينيڊا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:ميڪسيڪو جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:آمريڪا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:جون 2026ع ۾ اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:جولاءِ 2026 اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:2026 جي ايران جنگ کان متاثر ٿيندڙ راندين جا واقعا]]
[[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|<!--Do not remove the World Cup qualification map.-->{{Legend|#0000ff|Team qualified}}{{Legend|#ffcc00|Team eliminated}}{{Legend|#000000|Team withdrew or suspended}}{{Legend|#cccccc|Not a FIFA member}}]]
k0hhhde24h8nvx9qyu6e6s64kt4a46g
392019
392018
2026-07-07T14:03:14Z
Ibne maryam
17680
/* */
392019
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|International men's soccer tournament in North America}}
{{Infobox cricket tournament
| year = 2026
| tourney_name = FIFA World Cup
| other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}
| image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| size = 250x250px
| alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy
<!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.-->
| country = Canada
| country2 = Mexico
| country3 = United States
| dates = June 11 – July 19
| num_teams = 48
| confederations = 6
| venues = 16
| cities = 16
| champion =
| count =
| second =
| third =
| fourth =
| matches = <!--{{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}}-->
| goals = <!--{{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}}-->
| attendance = <!--{{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}}-->
| top_scorer = <!--{{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}}-->
| player =
| goalkeeper =
| young_player =
| fair_play =
| prevseason = [[2022 FIFA World Cup|2022]]
| nextseason = ''[[2030 FIFA World Cup|2030]]''
| updated =
}}
[[File:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|thumb|
|[[ميڪسيڪو]] ۾ اسٽاڊيو ايزٽيڪا فٽبال اسٽيڊيم، [[ميڪسيڪو شهر]]]]
'''2026ع فيفا ورلڊ ڪپ''' (Fifa World Cup 2026) فيفا ورلڊ ڪپ جو 23هون ايڊيشن هوندو، جيڪو چار سالن ۾ ٿيندڙ بين الاقوامي مردن جي [[ايسوسيئيشن فٽبال]] چيمپئن شپ آهي جنهن ۾ [[ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن|فيفا]] جي ميمبر ايسوسيئيشن جي قومي ٽيمون حصو وٺنديون آهن. هي ٽورنامينٽ 11 جون، 2026ع کان 19 جولاءِ، 2026ع تائين ٿيندو.<ref name="Schedule">{{حوالو ويب|date=February 4, 2024|quote=February 4, 2024|archivedate=February 5, 2024}}</ref> ان جي ميزباني گڏيل طور تي اتر آمريڪا جا 16 شهر ڪندا ([[آمريڪا]] ۾ 11، [[ميڪسيڪو]] ۾ 3 ۽ [[ڪينيڊا]] ۾ 2). هي ٽورنامينٽ پهريون فيفا ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو ٽن ملڪن جي ميزباني ۾ هوندو ۽ جنهن ۾ پهرين ڀيرا 48 ٽيمون شامل هونديون (سال 2022ع ۾ 32 ٽيمون هيون).
[[ماسڪو]] ۾ 68هين فيفا ڪانگريس ۾ آخري ووٽنگ دوران ٽن اتر آمريڪي ملڪن جي "يونائيٽيڊ 2026" جي بولي [[مراڪش]] جي مخالف بولي کي شڪست ڏني. اهو سال 2002ع کان پوءِ پهريون مردن جو فٽبال ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو هڪ کان وڌيڪ ملڪن پاران گڏيل طور تي ميزباني ڪيو ويندو. سال 1970ع ۽ 1986ع جي ٽورنامينٽ جي پنهنجي ماضي جي ميزباني سان، ميڪسيڪو پهريون ملڪ بڻجي ويندو جيڪو ٽي ڀيرا مردن جي ورلڊ ڪپ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. آمريڪا اڳ ۾ سال 1994ع ۾ مردن جي فٽبال ورلڊ ڪپ جي ميزباني ڪئي هئي. ان جي ابتڙ، ڪينيڊا ۾ اهو پهريون ڀيرو هوندو ته ملڪ مردن جي ٽورنامينٽ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. [[قطر]] ۾ سال 2022ع ورلڊ ڪپ نومبر ۽ ڊسمبر ۾ منفرد طور تي منعقد ٿيڻ کان پوءِ هي تقريب پنهنجي روايتي [[اتريون اڌ گول|اتر اڌ گول]] جي اونهاري جي شيڊول ڏانهن موٽندي.
ميزبان ملڪن جي حيثيت سان، ڪينيڊا، ميڪسيڪو ۽ آمريڪا سڀ ئي فائنل رائونڊ لاء پاڻمرادو قابليت حاصل ڪري ورتا آهن. [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ جي فائنل رائونڊ ۾ پهرين ڀيرا ڪواليفائي ڪيا آهن ۽ حصو وٺندا. [[ارجنٽائن]] دفاعي چيمپيئن آهي، جنهن سال 2022ع ۾ پنهنجو ٽيون ورلڊ ڪپ ٽائيٽل کٽيو هو.
==فارميٽ ۽ توسيع==
ٽورنامينٽ کي وڌائڻ جو خيال 2013 جي شروعات ۾ ان وقت جي يوئيفا صدر مشيل پلاٽيني پاران ۽ 2016 ۾ فيفا صدر گياني انفنٽينو پاران پڻ تجويز ڪيو ويو هو. تجويز جي مخالفن دليل ڏنو ته کيڏيل ميچن جو تعداد اڳ ۾ ئي ناقابل قبول سطح تي هو ته توسيع ميچن جي معيار کي خراب ڪندي ۽ اهو فيصلو راندين جي خدشن جي بدران سياسي بنيادن تي ڪيو ويو. انفنٽينو تي الزام لڳايو ته هو پنهنجي چونڊ کٽڻ لاءِ ورلڊ ڪپ ۾ وڌيڪ ملڪن کي آڻڻ جو واعدو استعمال ڪري رهيو آهي.
هن ايڊيشن سان شروع ڪندي فيفا ورلڊ ڪپ 48 ٽيمن تائين وڌايو ويو (گذريل ست ٽورنامينٽ جي مقابلي ۾ 16 ٽيمن جو اضافو). ٽيمن کي چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن ۾ ورهايو ويندو. هر گروپ ۾ مٿين ٻن ٽيمن سان ۽ اٺ بهترين ٽئين نمبر تي ايندڙ ٽيمون 32 جي نئين دور (round) ۾ ترقي ڪنديون. جيئن 14 مارچ 2023 تي فيفا ڪائونسل پاران منظور ڪيو ويو. هي پهرين توسيع ٿيڻ لاءِ ۽ 1998 کان وٺي فارميٽ ۾ تبديلي لاءِ مقرر ڪيو ويو آهي.
کيڏيل ميچن جو ڪُل تعداد 64 کان وڌي 104 ٿي ويندو ۽ آخري چئن تائين پهچڻ وارين ٽيمن پاران کيڏيل ميچن جو تعداد ست کان وڌي اٺ ٿي ويندو. ٽورنامينٽ 39 ڏينهن تائين هلندو (2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ جي 32 ڏينهن کان وڌي). هر ٽيم اڃا تائين ٽي گروپ ميچ کيڏندي. فائنل اسڪواڊ ۾ شامل رانديگرن لاءِ ڪلب سطح تي آخري ميچ جو ڏينهن 24 مئي 2026 آهي. ڪلبن کي , 30 مئي تائين ڪانٽينينٽل ڪلب مقابلي جي فائنل ۾ حصو وٺندڙ رانديگرن کي استثنا سان, 25 مئي تائين پنهنجن رانديگرن کي آزاد ڪرڻو پوندو. 56 ڏينهن (گڏيل آرام، رليز ۽ ٽورنامينٽ جي دورن جا) 2010، 2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ وانگر ئي رهندا.
===ٻيا توسيع فارميٽ ڳوليا ويا===
48 ٽيمن تائين توسيع اڳ ۾ ئي 10 جنوري 2017 تي منظور ڪئي وئي هئي، جڏهن شروعاتي طور تي اهو فيصلو ڪيو ويو هو ته ٽورنامينٽ ۾ 3 ٽيمن جا 16 گروپ ۽ ڪل 80 ميچ شامل هوندا، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون 32 جي رائونڊ ۾ اڳتي وڌنديون. هن بعد ۾ تبديل ٿيل فارميٽ تحت، هر ٽيم جي ميچن جو وڌ ۾ وڌ تعداد ست رهي ها، پر هر ٽيم اڳ جي ڀيٽ ۾ هڪ گهٽ گروپ ميچ کيڏي ها. ٽورنامينٽ اڃا تائين 32 ڏينهن اندر مڪمل ٿي چڪو هوندو. هي فارميٽ شروعاتي طور تي ٽن ٻين تجويزن، 40 کان 48 ٽيمن تائين، 76 کان 88 ميچن تائين ۽ هر ٽيم جي هڪ کان چار گهٽ ۾ گهٽ ميچن تائين, تي چونڊيو ويو هو.
هن فارميٽ جي نقادن دليل ڏنو ته ٽن ٽيمن جي گروپن جي استعمال سان ٻن ٽيمن جي ترقي سان ٽيمن جي وچ ۾ سازش جو خطرو تمام گهڻو وڌي ويو. هن فيفا کي تجويز ڪيو ته گروپ اسٽيج ۾ ڊرا کي روڪڻ لاءِ پينلٽي شوٽ آئوٽ استعمال ڪري سگهجي ٿو. جيتوڻيڪ تڏهن به ڪجهه سازش جو خطرو برقرار رهندو ۽ هڪ امڪان پيدا ٿيندو ته ٽيمون جان بوجھ ڪري ڪنهن حریف کي ختم ڪرڻ لاءِ شوٽ آئوٽ وڃائي ڇڏين.
==شيڊول==
'''خميس: 11 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ميڪسيڪو}} بمقابلہ [[ڏکڻ آفريڪا]]'''[[ڏکڻ آفريڪا]]''' (1:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو ازٽيڪا]]، [[ميڪسيڪو سٽي]]، ريفري: ولٽن سمپائيو، [[برازيل]])
# '''[[ڏکڻ ڪوريا]]''' بمقابلہ [[چيڪ ريپبلڪ]]'''[[چيڪ ريپبلڪ]]''' (8:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو اڪرون]]، [[زاپوپان]]، ريفري: امين محمد عمر، [[مصر]])
'''جمعو: 12 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ڪينيڊا}} بمقابلہ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|'''بوسنيا ۽ هرزيگووينا''']] (3:00 وڳي UTC−4، بي ايم او فيلڊ، [[ٽورنٽو]]، ريفري: فيڪنڊو ٽيلو، [[ارجنٽائن]])
'''ڇنڇر: 13 جون 2026ع:'''
# {{flag|Haiti}} بمقابلہ {{پرچم|اسڪاٽلينڊ}} (گروپ سي - بوسٽن اسٽيڊيم، [[آمريڪا]]
# {{پرچم|آسٽريليا}} بمقابلہ {{پرچم|ترڪي}} (گروپ ڊي - بي سي پليس وينڪوور، [[ڪينيڊا]]
# {{پرچم|برازيل}} بمقابلہ {{پرچم|مراڪش}} (گروپ سي - نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|قطر}} بمقابلہ {{پرچم|سوئٽزرلينڊ}} (گروپ بي - سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''آچر، 14 جون 2026ع''':
# {{پرچم|آئيوري ڪوسٽ}} بمقابلہ {{پرچم|ايڪواڊور}}(گروپ اي - فلاڊيلفيا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|جرمني}} بمقابلہ {{flagicon|Curaçao}} [[ڪيوريسو]] (گروپ اي - هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{flag|Netherlands}} بمقابلہ {{پرچم|جاپان}} (گروپ ايف - ڊلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|سويڊن}} بمقابلہ {{flag|Tunisia}} (گروپ ايف - ايسٽاڊيو مونٽيري)
'''سومر، 15 جون 2026ع''':
# '''[[سعودي عرب]]''' بمقابلہ {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]] (گروپ ايڇ – ميامي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|اسپين}} بمقابلہ [[ڪيپ ورڊي]]'''[[ڪيپ ورڊي]]''' (گروپ ايڇ – اٽلانٽا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ايران}} بمقابلہ {{پرچم|نيوزي لينڊ}} (گروپ جي – لاس اينجلس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|بيلجيم}} بمقابلہ {{پرچم|مصر}} (گروپ جي – سياٽل اسٽيڊيم
'''اڱارو، 16 جون 2026ع''':
# {{پرچم|فرانس}} بمقابلہ {{پرچم|سينيگال}} (گروپ I – نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|عراق}} بمقابلہ {{پرچم|ناروي}} (گروپ I – بوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ارجنٽائن}} بمقابلہ {{پرچم|الجزائر}} (گروپ جي – ڪنساس سٽي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|آسٽريا}} بمقابلہ {{پرچم|اردن}} (گروپ جي – سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''اربع، 17 جون 2026ع''':
# {{پرچم|گھانا}} بمقابلہ {{flag|Panama}} (گروپ ايل – ٽورانٽو اسٽيڊيم)
# {{پرچم|انگلينڊ}} بمقابلہ {{پرچم|ڪروشيا}} (گروپ ايل – ڊيلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|پرتگال}} بمقابلہ [[جمهوريا ڪانگو]]'''[[جمهوريا ڪانگو]]''' (گروپ ڪي – هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ازبڪستان}} بمقابلہ {{پرچم|ڪولمبيا}} (گروپ ڪي – ميڪسيڪو سٽي اسٽيڊيم)
18 جون، 2026: # 12:00 وڳي UTC−4 * چيڪ ريپبلڪ بمقابلہ ڏکڻ آفريڪا. * مرسڊيز بينز اسٽيڊيم، اٽلانٽا. # 18 جون، 2026 * 7:00 وڳي UTC-6 * ميڪسيڪو بمقابله ڏکڻ ڪوريا. * اسٽيڊيو اڪرون، زپوپان. # جون 24، 2026 # 7:00 پي ايم UTC-6 * چيڪ ريپبلڪ بمقابله ميڪسيڪو. * Estadio Azteca، ميڪسيڪو سٽي. # جون 24، 2026 * 7:00 پي ايم UTC-6 * ڏکڻ آفريڪا بمقابله ڏکڻ ڪوريا. اسٽيڊيو BBVA، گادالپ.
==ٽيمون==
"يونائيٽيڊ بڊ" جا عملدارن جو چوڻ آهي ته ٽنهي ميزبان ملڪن کي خودڪار داخلا ڏني ويندي.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> <small>31</small> آگسٽ <small>2022</small>ع تي، فيفا جو صدر گياني انفنٽينو تصديق ڪئي ته اتر آمريڪا جي فٽبال فيڊريشن، ڪنڪاڪئف (<small>CONCACAF</small>) جون ميمبر 6 ٽيمون ورلڊ ڪپ لاءِ قابليت حاصل ڪنديون، جن ۾ امريڪا، ڪينيڊا ۽ ميڪسيڪو خودڪار طور سان ميزبان طور قابليت حاصل ڪندا.<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> هن جي تصديق <small>14</small> فيبروري <small>2023</small>ع تي فيفا جي ڪونسل پاران ڪئي وئي.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |work=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref>
<small>67</small>هين فيفا ڪانگريس کان فوري طور تي، فيفا ڪائونسل [[بحرين]] جي شهر [[منامه|مناما]] ۾ هڪ اجلاس ۾ سلاٽ مختص ڪرڻ جي منظوري ڏني.<ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> ان ۾ هڪ پلي آف ٽورنامينٽ شامل هو جنهن ۾ ڇهه ٽيمون شامل هيون ته جيئن آخري ٻن فيفا ورلڊ ڪپ جڳهن جو فيصلو ڪري سگهن.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref>
پلي آف ۾ ڇهن ٽيمن ۾ يورپي فيڊريشن (<small>UEFA</small>) کان سواءِ هر ڪنفيڊريشن مان هڪ ٽيم شامل هئي ۽ ميزبان ملڪن جي ڪنڪاڪئف ڪنفيڊريشن (<small>CONCACAF</small>) مان هڪ اضافي ٽيم شامل هئي. ٽيمن مان ٻن کي عالمي درجه بندي جي بنياد تي ڌار ڪيو ويو ۽ انهن ٻن فيفا ورلڊ ڪپ برٿ لاءِ چئن غير سيڊڊ ٽيمن جي وچ ۾ ٻن ناڪ آئوٽ ميچن جي فاتحن سان کيڏيو. چار ميچن جو ٽورنامينٽ ميڪسيڪو ۾ کيڏيو ويو، جيڪو ميزبان ملڪن مان هڪ آهي<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref> ۽ ان کي فيفا ورلڊ ڪپ لاءِ ٽيسٽ ايونٽ طور پڻ استعمال ڪيو ويو. سلاٽ مختص ڪرڻ جي تصديق سان او ايف سي کي پهريون ڀيرو فائنل ٽورنامينٽ ۾ هڪ ضمانتي جاءِ ملي: سال <small>2026</small>ع فيفا ورلڊ ڪپ پهريون ٽورنامينٽ هوندو جنهن ۾ سڀني ڇهين ڪنفيڊريشنن کي گهٽ ۾ گهٽ هڪ ضمانتي جاءِ ملي هوندي ۽ <small>2010</small>ع جي ايڊيشن کان پوءِ پهريون ڀيرو جنهن ۾ سڀني ڪنفيڊريشنن وٽ هڪ ٽيم ورلڊ ڪپ فائنل لاءِ قابليت حاصل ڪئي آهي.<ref name="slot" />
<small>48</small> قابليت رکندڙ ٽيمن مان، <small>2022</small>-<small>2025</small>ع جي ايڊيشن ۾ پڻ نظر آيا، جن ۾ نمايان شامل آهن:
* [[ڪيپ ورڊي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ ۾ پنهنجون ڊيبيو ڪندا.<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
* [[قطر]] پهريون ڀيرو قابليت ذريعي ٽورنامينٽ ۾ پهتو، ڇاڪاڻ ته ان جو واحد پوئين ظهور <small>2022</small>ع ۾ ميزبان طور هو.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref>
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]] ۽ [[هيٽي]] <small>1974</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref>
* [[عراق]] <small>1986</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref>
* [[آسٽريا]]، [[ناروي]] ۽ [[اسڪاٽلينڊ]] آخري ڀيرو <small>1998</small>ع ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref>
* [[ترڪي]] <small>2002</small>ع ۾ ٽئين نمبر تي رهڻ کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047a70882b5-871b4ed13110-1000--kosovo-0-1-turkiye-highlights-turkiye-qualify-for-2026-world/ |title=Kosovo 0–1 Türkiye highlights: Türkiye qualify for 2026 World Cup finals after play-off win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]] <small>2006</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047bcf476d8-369543fe9786-1000--czechia-2-2-denmark-highlights-3-1-on-pens-czechia-book-202/ |title=Czechia 2–2 Denmark highlights (3–1 on pens): Czechia book 2026 World Cup spot with play-off final win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]]، [[پيراگوئي]] ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] (<small>2010</small>ع ورلڊ ڪپ جو ميزبان) سال <small>2010</small>ع ۾ آخري ڀيرو حصو وٺڻ کان پوءِ واپس آيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/south-africa-qualify |title=The Boys are back in town |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025 |date=October 14, 2025}}</ref> ڏکڻ آفريڪا <small>2002</small>ع کان پوءِ پنهنجي پهرين ڪامياب قابليت مهم حاصل ڪئي جڏهن ته نيوزيلينڊ قابليت حاصل ڪرڻ واري سڀ کان گهٽ درجه بندي واري ٽيم آهي، <small>85</small>هين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite news |last=Bailey |first=Michael |date=March 30, 2026 |title=The odds are stacked against New Zealand, the World Cup's lowest-ranked team. But they are chasing history |url=https://www.nytimes.com/athletic/7157317/2026/03/30/new-zealand-world-cup/ |access-date=April 9, 2026 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]]}}</ref>
* [[الجزائر|الجيريا]]، [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] ۽ [[آئيوري ڪوسٽ]] <small>2014</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو ڪواليفائي ڪيو. بوسنيا <small>2014</small>ع جي ورلڊ ڪپ کان پوءِ ڪنهن وڏي ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجو پهريون ڪامياب قابليت وارو عمل حاصل ڪيو.
* [[ڪولمبيا]]، [[مصر]]، [[پاناما]] ۽ [[سويڊن]] <small>2022</small>ع ۾ پوئين ٽورنامينٽ وڃائڻ کان پوءِ واپس آيا.
ان کان علاوه، چار ڀيرا چيمپيئن [[اٽلي]] يورپي پلي آف فائنل ۾ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] کان پينلٽيز تي شڪست کائڻ کان پوءِ ٻاهر نڪتو لڳاتار ٽن ورلڊ ڪپن کان محروم ٿيندڙ پهريون اڳوڻو چيمپيئن بڻجي ويو.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> سال <small>2018</small>ع ۽ <small>2022</small>ع وانگر, اٽلي واحد اڳوڻو چيمپيئن هو، جيڪا قابليت حاصل نه ڪري سگهيو. [[ڪوسٽا ريڪا]] <small>2010</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿيو. جڏهن ته [[ڪيمرون]]، [[ڊينمارڪ]]، [[پولينڊ]]، [[سربيا]] ۽ [[ويلز]] (جيڪي سڀ <small>2022</small>ع ۾ قابليت حاصل ڪئي) پڻ سال <small>2026</small>ع جي ٽورنامينٽ لاءِ قابليت حاصل نه ڪري سگهيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/teams-eliminated-on-the-road-to-fifa-world-cup-26 |title=Eliminated teams in FIFA World Cup 2026 qualifying |publisher=FIFA |date=March 26, 2025 |access-date=May 21, 2026}}</ref>
ٽيمون جيڪي قابليت حاصل ڪيون، علائقي جي لحاظ کان ترتيب ڏنل:
'''ايشيا فٽبال ڪنفيڊريشن''' (<small>AFC</small>):
* {{flag|Australia}}
* {{flag|Iran}}
* {{flag|Iraq}}
* {{flag|Japan}}
* {{flag|Jordan}}
* {{flag|Qatar}}
* {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
* [[سعودي عرب]]
* {{flag|Uzbekistan}} (پهرين ڀيرا)
'''آفريقي فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (CAF)
* {{flag|Algeria}}
* {{flag|Egypt}}
* {{flag|Tunisia}}
* {{flag|Morocco}}
* {{flag|Senegal}}
* {{flag|Ghana}}
* {{flag|Ivory Coast}}
* [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]] (<small>پهرين ڀيرا</small>)
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]]
* [[ڏکڻ آفريڪا]]
'''اتر ۽ وچ آمريڪا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>CONCACAF</small>)
* {{پرچم|ڪينيڊا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* [[ڪوراساؤ]] (<small>پهريون ڀيرو</small>)
* {{پرچم|ميڪسيڪو}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{پرچم|آمريڪا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{flag|Panama}}
* {{flag|Haiti}}
'''ڏکڻ آمريڪا ('''<small>CONMEBOL)</small>
* {{flag|Argentina}}
* {{flag|Brazil}}
* {{flag|Colombia}}
* {{flag|Ecuador}}
* {{flag|Paraguay}}
* {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]]
'''اوشيانا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>OFC</small>)
* {{flag|New Zealand}}
'''يورپ:''' (<small>UEFA</small>)
* {{flag|England}}
* {{flag|Austria}}
* {{flag|Belgium}}
* [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
* {{flag|Croatia}}
* {{flag|France}}
* {{flag|Netherlands}}
* {{flag|Norway}}
* {{flag|Germany}}
* {{flag|Scotland}}
* {{flag|Sweden}}
* {{flag|Switzerland}}
* {{flag|Spain}}
* {{flag|Turkey}}
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]]
===ڊرا (Draw)===
ڊرا 5 ڊسمبر 2025ع تي [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] ۾ ڪينيڊي سينٽر ۾ منعقد ٿيو. ڊرا جي تقريب فيفا پاران پهرين پيش ڪرڻ سان شروع ٿي. ڊرا جي تقريب جي شروعات فيفا پاران آمريڪا جي صدر ڊونلڊ ٽرمپ کي پهريون (۽ واحد) فيفا امن انعام پيش ڪرڻ سان ٿي.<ref name="Guardian-main">{{cite news |last1=Graham |first1=Bryan Armen |last2=Beaumont |first2=Peter |date=December 5, 2025 |title=Trump awarded inaugural Fifa peace prize at World Cup draw in Washington |url=https://www.theguardian.com/football/2025/dec/05/fifa-peace-prize-trump-world-cup-infantino |access-date=December 6, 2025 |work=The Guardian |location=London}}</ref> هڪ اهڙو انعام جنهن انساني حقن جي گروپن، تجزيه نگارن ۽ ٻين جي وچ ۾ جاچ ۽ تڪرار کي تيز ڪيو.<ref name="AJ-Analysis">{{cite news |last=Harb |first=Ali |date=December 6, 2025 |title=Infantino's 'Peace Prize' to Trump raises questions about FIFA's neutrality |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/12/6/infantinos-peace-prize-to-trump-raises-questions-about-fifas-neutrality |access-date=December 6, 2025 |work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Amnesty">{{cite web |title=Global: FIFA needs to act on human rights |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/12/global-fifa-needs-to-act-on-human-rights/ |website=Amnesty International |date=December 4, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref name="NewHumanitarian" />
48 ٽيمن کي 12 جي چئن برتنن (pots) ۾ ورهايو ويو. برتن 1 ۾ ٽي ميزبان ۽ نومبر 2025 جي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي مان مٿين نو ٽيمون شامل هيون. برتن 2، 3، ۽ 4 ۾ درجه بندي جي مطابق باقي ٽيمون شامل هيون. يو اي ايف اي (UEFA) پلي آف جا چار فاتح ۽ انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جا ٻه فاتح ڊرا جي وقت معلوم نه هئا ۽ ان ڪري خودڪار طريقي سان برتن 4 ۾ مختص ڪيا ويا. 12 گروپ بي ترتيب طور تي چار برتنن مان هر هڪ مان هڪ ٽيم چونڊي ٺاهيا ويا. فيفا جو "عام اصول، جڏهن به ممڪن هجي"، اهو هو ته ڪنهن به گروپ ۾ ساڳئي ڪنفيڊريشن مان هڪ کان وڌيڪ ٽيم نه هئي. هي اصول يو اي ايف اي کانسواءِ سڀني ڪنفيڊريشنن تي لاڳو هو؛ هر گروپ کي هڪ يا ٻه يو اي ايف اي ٽيمون ان ۾ شامل ڪرڻ جي ضرورت هئي.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref>
ٽنهي ميزبان ملڪن کي شيڊولنگ جي مقصدن لاءِ ٽن گروپن ۾ اڳ ۾ ئي مختص ڪيو ويو هو. ميڪسيڪو کي گروپ اي ۾ رکيو ويو هو ۽ ٽورنامينٽ جو افتتاحي ميچ 11 جون تي ايسٽاڊيو ازٽيڪا ۾ کيڏندا. ڪينيڊا ۽ آمريڪا کي گروپ بي ۽ ڊي ۾ ترتيب وار رکيو ويو هو. اهي ٽورنامينٽ جا ٽيون ۽ چوٿون ميچ ترتيب وار 12 جون تي کيڏندا.<ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref>
انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جي ٽنهي امڪاني فاتحن تي ڪنفيڊريشن جي پابندي لاڳو ڪئي وئي. فيفا اهو پڻ اعلان ڪيو ته، "مقابلي جي توازن کي يقيني بڻائڻ جي مفاد ۾"، سيمي فائنل (نڪ آئوٽ بريڪٽ جا پاسا) لاءِ ٻه الڳ الڳ رستا قائم ڪيا ويا. ان جي بنياد تي، رينڪنگ ۾ پهرين نمبر تي (اسپين) ۽ ٻئي نمبر تي (ارجنٽائن) ٽيمن کي بي ترتيب طور تي مخالف رستن ۾ گروپن ۾ ٺاهيو ويو، جيئن ٽئين نمبر تي (فرانس) ۽ چوٿين نمبر تي (انگلينڊ) ٽيمون هيون. تنهن ڪري، جيڪڏهن ٽيمن جا اهي جوڙا پنهنجا گروپ کٽي وڃن ٿا، ته اهي فائنل تائين نه ملندا، جڏهن ته چارئي سيمي فائنل تائين نه ملندا. ڊرا پوٽ 1 سان شروع ٿيو ۽ پوٽ 4 سان ختم ٿيو، هر ٽيم کي چونڊيو ويو ۽ پوءِ الفابيٽ جي لحاظ کان پهرين دستياب گروپ ۾ مختص ڪيو ويو. ميچ شيڊول جي مقصد لاءِ، پوٽ 1 ٽيمون خودڪار طريقي سان هر گروپ جي پوزيشن 1 ۾ ٺاهيا ويا. باقي پوٽس لاءِ، فيفا هڪ اڳواٽ مقرر ڪيل نمونو قائم ڪيو ته جيئن ٽيمن جي پوزيشن کي انهن جي پوٽ ۽ ان گروپ جي بنياد تي بيان ڪري سگهجي جنهن ۾ اهي ٺاهيا ويا هئا. 2026 فيفا ورلڊ ڪپ سيڊنگ.<ref name="NewHumanitarian">{{cite news |title=Asia's deadly rains, Haiti's election plan, and Trump's peace prize – Cheat sheet |url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2025/12/05/asia-deadly-rains-haiti-election-plan-trump-peace-prize-cheat-sheet |work=The New Humanitarian |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Smith |first=David |date=December 5, 2025 |title=Trump wins his peace prize from Fifa – any chance of a VAR review? |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/dec/05/trump-peace-prize-fifa-world-cup |access-date=December 9, 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref>
=== ٽيم بيس ڪيمپس ===
ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ کان اڳ ۽ دوران رهڻ ۽ تربيت ڏيڻ لاءِ 48 قومي اسڪواڊ پاران بيس ڪيمپس استعمال ڪيا ويندا.<ref name="Team Base camps">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations |title=FIFA shares potential World Cup 26 Team Base Camp locations|access-date=June 12, 2024 |website=fifa.com |date=June 12, 2024|archive-date=June 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240612215436/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |title=FIFA World Cup 26 expands Team Base Camp brochure: 26 new options added |publisher=FIFA |date=November 21, 2024 |access-date=January 15, 2025 |archive-date=November 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241121220113/https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026 |title=14 new Team Base Camp options added as road to 2026 continues |date=April 17, 2025 |website=inside.fifa.com|archive-date=April 17, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417180742/https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026|url-status=live}}</ref>
مقابلي جي جڳهن تي لاڳو ٿيندڙ نالي جي حقن جي اسپانسرز جي پابندي وانگر، ڪجهه تربيتي سهولتن جا نالا پڻ فيفا پاران تبديل ڪيا ويا.<ref>{{Cite news |date=May 26, 2026 |title=FIFA World Cup 2026™ Team Base Camp Training Sites footprint finalised |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/world-cup-2026-team-base-camps-tbc-48-nations-usa-mexico-canada |access-date=May 27, 2026 |work=[[FIFA]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Schirgi |first=Heimo |title=Team Base Camp brochure |url=https://fwc26teambasecamps.fifa.com |access-date=October 23, 2025 |website=FIFA}}</ref>
{|class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+ٽيم بيس ڪيمپس جي فهرست
|-
!ٽيم
!هوٽل
!ٽريننگ سائيٽ
|-
|'''[[الجزائر]]<ref name="FOX4">{{Cite web |last1=Jackson |first1=Malik |date=January 21, 2026 |title=Argentina, England, Netherlands, Algeria to base 2026 World Cup camps in Kansas City metro: Sources |url=https://fox4kc.com/sports/2026-world-cup/argentina-england-netherlands-to-base-2026-world-cup-camps-in-kansas-city-metro-sources/vMxgM5ajHGE |access-date=January 25, 2026 |website=Fox4 Kansas City |last2=Kuntz |first2=Harold |last3=Holt |first3=John|orig-date=January 20, 2026}}</ref>'''
| <small>دي اوريڊ، لارنس، [[ڪنساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>يونيورسٽي آف ڪنساس،<ref>{{Cite web |title=Rock Chalk Park |url=https://places.ku.edu/buildings/rock-chalk-park |access-date=January 25, 2026 |website=The University of Kansas}}</ref> لارنس، ڪنساس، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ارجنٽائن]]'''<ref name="KCStar">{{cite news |last1=Grathoff |first1=Pete |title=Here is when teams with a World Cup base camp in KC are expected to arrive |url=https://www.kansascity.com/sports/spt-columns-blogs/for-petes-sake/article315392606.html |access-date=April 17, 2026 |work=[[The Kansas City Star]] |date=April 13, 2026}}</ref>
| <small>اوريجن ڪنساس سٽي ريور فرنٽ، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>اسپورٽنگ ڪي سي ٽريننگ سينٽر، ڪنساس سٽي، [[ڪنساس]]</small>
|-
| '''[[آسٽريليا]]'''<ref name="AUS">{{Cite web |date=February 12, 2026 |title=The Oakland Roots/Soul Training Facility Has Been Selected by the Australian National Team to Be a Base Camp Training Site Ahead of the World Cup |url=https://www.oaklandrootssc.com/news/2026/02/12/the-oakland-roots-soul-training-facility-has-been-selected-by-the-australian-national-team-to-be-a-base-camp-training-site-ahead-of-the-world-cup/ |access-date=February 12, 2026 |website=[[Oakland Roots SC]] |publisher=SportsEngine, Inc. }}</ref>
| <small>ڪلئرمونٽ هوٽل ۽ اسپا، برڪلي، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>اوڪلينڊ روٽس/سول ٽريننگ سهولت، الميدا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[آسٽريا]]'''<ref name="AUT">{{Cite web |last=Flores |first=Pricila |date=February 4, 2026 |title=Austrian National Soccer Team Selected to Stay in Goleta, Practice at UCSB |url=https://www.noozhawk.com/austrian-national-soccer-team-selected-to-stay-in-goleta-practice-at-ucsb/ |access-date=February 4, 2026 |website=Noozhawk |orig-date=February 4, 2026}}</ref>
| <small>باڪارا ريسارٽ، گوليٽا، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>يو سي سانتا باربرا هارڊر اسٽيڊيم، سانتا باربرا، ڪيليفورنيا</small>
|-
|'''[[بيلجيم]]'''<ref name="BEL">{{Cite web |last=Vandewalle |first=Ludo |date=January 9, 2026 |title=De Rode Duivels hebben hun WK-droomlocatie in Seattle beet |trans-title= The Red Devils have secured their World Cup dream location in Seattle |url=https://www.nieuwsblad.be/sport/voetbal/de-rode-duivels-hebben-hun-wk-droomlocatie-in-seattle-beet/114300532.html |access-date=February 15, 2026 |website=Nieuwsblad |language=nl-BEL}}</ref>
| <small>حيات ريجنسي ڍنڍ، سيئٽل پورٽ، رينٽن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>سياٽل سائونڊرز ايف سي پرفارمنس سينٽر ۽ ڪلب هائوس، رينٽن، واشنگٽن</small>
|-
|'''[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]'''<ref name="BIH">{{Cite web |date=April 6, 2026 |title=Zmajevi ipak neće u St. Louis, idu na drugi kraj Amerike u kamp koji je želio Vels |trans-title=Dragons will not be in St. Louis, they go to the other side of America to the camp that Wales wanted |url=https://reprezentacija.ba/507974-zmajevi-ipak-nece-u-st-louis-idu-na-drugi-kraj-amerike-u-kamp-koji-je-zelio-vels |access-date=April 6, 2026 |website=reprezentacija.ba |language=bs |trans-quote=The Dragons are expected to stay at the RSL Training Centre camp there, which is normally used by the US national team.}}</ref>
| <small>ايشر ايڊمز، آٽوگراف ڪليڪشن، سالٽ لِيڪ سٽي، [[يوٽاہ|يوٽاه]]</small>
| ريئل سالٽ لِيڪ اسٽيڊيم، سينڊي، يوٽاه، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[برازيل]]'''<ref name="BRA">{{Cite web |last=Arnold |first=Christian |date=January 14, 2026 |title=Brazilian national team to train at Red Bull NY's brand new facility during 2026 World Cup |url=https://nypost.com/2026/01/14/sports/brazilian-national-team-to-train-at-red-bulls-facility-during-world-cup/ |access-date=January 19, 2026 |website=New York Post }}</ref>
| <small>دي رِج هوٽل، باسڪنگ رِج، [[نيو جرسي]]</small>
| ڪولمبيا پارڪ، موريس ٽائون، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڪينيڊا]]'''<ref name="SBJ">{{Cite web |date=December 17, 2025 |title=New Zealand looking at various options for World Cup base camp |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2025/12/17/new-zealand-looking-at-various-options-for-world-cup-base-camp/ |access-date=February 14, 2026 |website=Sports Business Journal }}</ref>
| <small>دي ويسٽن بيشور، وينڪوور، [[برٽش ڪولمبيا|برٽش]]</small> [[برٽش ڪولمبيا|<small>ڪولمبيا</small>]]
| <small>نيشنل ساڪر ڊولپمينٽ سينٽر، رينڪوور، برٽش ڪولمبيا، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[ڪيپ ورڊي]]'''
| گرينڊ حيات هوٽل، ٽمپا بي، ٽمپا، [[فلوريڊا]]
| <small>واٽرز اسپورٽس ڪمپليڪس، ٽمپا، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ڪولمبيا]]'''<ref name="COL">{{Cite web |last=Mitchell |first=Ryan |date=January 27, 2026 |title=It is not the United States! The Colombian national team knows its official venue for the 2026 World Cup |url=https://www.marca.com/en/world-cup/2026/01/27/6978af6f268e3ebd148b45cd.html |access-date=January 27, 2026 |website=Marca }}</ref>
| <small>گرينڊ فيسٽا آمريڪانا ڪنٽري ڪلب، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| جليسڪو اڪيڊميا اٽلس ايف سي، [[زاپوپان]]، جليسڪو،
|-
|'''[[ڪروشيا]]'''<ref name="CRO">{{Cite web |last=Thrasher |first=Tyler |date=January 17, 2026 |title=Croatia national soccer team to base FIFA World Cup training in Alexandria |url=https://www.fox5dc.com/news/croatia-national-soccer-team-base-world-cup-training-alexandria-virginia |access-date=January 17, 2026 |website=Fox5 DC }}</ref>
| <small>هوٽل ائ کئ ائ اليگزينڊرريا، [[ورجينيا]]</small>
| <small>ايپيسڪوپل هاءِ اسڪول، اليگزينڊرريا، ورجينيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ڪيوريسو]]<ref name="CUR">{{Cite web |last=Evertsz |first=Pa E. |date=January 17, 2026 |title=Curaçao sets Boca Raton as 2026 World Cup base camp, FAU to host training |url=https://www.deporteawe.com/2026/01/17/futbol/curacao-sets-boca-raton-as-2026-world-cup-base-camp-fau-to-host-training/ |access-date=January 17, 2026 |website=Deporte Awe }}</ref>'''
| <small>بوڪا ريٽن ميريٽ بوڪا سينٽر، بوڪا ريٽن، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>فلوريڊا اٽلانٽڪ يونيورسٽي، بوڪا ريٽن، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[چيڪ جمهوريا]]<ref name="DFW">{{Cite web |last=Carrick |first=Buzz |date=March 3, 2026 |title=Toyota Stadium and Texas Health Mansfield Stadium selected as World Cup training sites |url=https://3rddegree.net/toyota-stadium-and-texas-health-mansfield-stadium-selected-as-world-cup-training-sites |website=3rdDegree }}</ref>'''
| <small>هيلٽن گارڊن ان ڊلاس-آرلنگٽن سائوٿ، آرلنگٽن، ٽيڪساس</small>
| مينسفيلڊ ملٽي پرپز اسٽيڊيم، مينسفيلڊ، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[عوامي جمهوريا ڪانگو|ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو]] <ref name="COD">{{Cite web |url=https://www.chron.com/sports/article/congo-houston-world-cup-22194456.php |title=DR Congo chooses Houston for 2026 World Cup base camp |first=Michael |last=Shapiro |date=April 8, 2026 |website=Chron}}</ref>
| <small>اومني هوسٽن هوٽل، [[ھوسٽن|هوسٽن]]، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| هوسٽن اسپورٽس پارڪ، هوسٽن، ٽيڪساس
|-
|'''[[ايڪواڊور]]'''<ref name="ECU">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=La seleccion ecuatoriana de futbol tendra en Columbus su sede de entrenamiento durante la copa del mundo |url=https://www.fef.ec/la-seleccion-ecuatoriana-de-futbol-tendra-en-columbus-su-sede-de-entrenamiento-durante-la-copa-del-mundo/ |access-date=February 6, 2026 |language=Es}}</ref>
| <small>لي ميريڊين ڪولمبس، دي جوزف، [[ڪولمبس، اوهايو|ڪولمبس]]، [[اوهايو]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| ڪولمبس ڪرو پرفارمنس سينٽر، ڪولمبس، اوهائيو
|-
|'''[[مصر]]'''<ref name="EGY">{{Cite web |url=https://www.krem.com/article/sports/soccer/world-cup/spokane-city-council-spokane-world-cup-team-base-egypt-mo-salah/293-214cd175-62e3-4887-af3a-f0834fc0b93d |title=Spokane City Council Agenda shows Spokane named as World Cup Team Base for Egypt |first=Vinny |last=Saglimbeni |date=April 20, 2026 |website=KREM2 Spokane}}</ref>
| <small>ناردرن ڪوسٽ ريزارٽ ۽ ڪيسينو، ايئر وي هائٽس، واشنگٽن</small>
| گونزاگا يونيورسٽي، اسپوڪن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[انگلينڊ]]'''<ref name="FOX4" />
| <small>دي ان ايٽ ميڊو بروڪ، پريئري وليج، [[ڪنساس]]</small>
| سوپ ساڪر وليج، ڪينسا سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[فرانس]]'''<ref name="FRA">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=Coupe du Monde 2026: Didier Deschamps à la recherche du camp de base ! (INSIDE) |url=https://www.youtube.com/watch?v=a8q526AN4iw |access-date=January 12, 2026 |website=YouTube |language=Fr}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[بوسٽن]]، [[مئساچوسٽس|ميساچوسٽس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>بينٽلي يونيورسٽي، والٿم، ميساچوسٽس</small>
|-
|'''[[جرمني]]'''<ref name="GER">{{Cite web |last=Silverman |first=Alex |date=January 9, 2026 |title=Wake Forest to serve as Germany's World Cup base camp training site in U.S. |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2026/01/09/wake-forest-to-serve-as-germanys-world-cup-base-camp-training-site/ |access-date=January 19, 2026 |website=SBJ }}</ref>
| <small>گريلن، ونسٽن-ساليم، [[اتر ڪيرولينا|اتر]]</small> [[اتر ڪيرولينا|<small>ڪيرولينا</small>]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>ويڪ فارسٽ يونيورسٽي، ونسٽن-سيلم، اتر ڪيرولائنا</small>
|-
|'''[[گھانا]]'''<ref name="GHA">{{Cite web |last=Goulston |first=Robert |date=February 19, 2026 |title=Will the Boston area host many World Cup soccer teams in 2026? |url=https://www.nbcboston.com/news/local/boston-world-cup-host-city/3902670/ |access-date=February 20, 2026 |website=NBC10 Boston |quote=Ghana picked Bryant University in Rhode Island}}</ref>
| <small>پروويڊنس بلٽمور، پروويڊنس، [[روڊز آئیلینڊ|روڊ آئيلينڊز]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| برائنٽ يونيورسٽي، سمٿ فيلڊ، روڊ آئيلينڊز
|-
|'''[[هيٽي]]'''<ref name="HAI">{{Cite web |author=Caleb Jephte Pierre |date=March 19, 2026 |title=La FHF aurait choisi Atlantic City comme camp de base pour la Coupe du Monde 2026, si l'on en croit les révélations de Sébastien Migné dans l'After ce jeudi matin !|trans-title= The FHF has chosen Atlantic City as its base camp for the 2026 World Cup, according to revelations from Sébastien Migné in this morning's After! |url=https://x.com/Caleb_Jephte/status/2034691656671265146 |access-date=April 21, 2026 |website=X |language=fr}}</ref>
| <small>شيراٽن ائٽلانٽڪ سٽي ڪنوينشن سينٽر هوٽل، ائٽلانٽڪ سٽي، نيوجرسي</small>
| <small>اسٽاڪٽن يونيورسٽي، گيلو وي ٽائون شپ، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ايران]]'''<ref name="IRN">{{Cite web |date=May 23, 2026 |title=Iran to base World Cup camp in Mexico after switch from Arizona |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/iran-base-world-cup-camp-mexico-after-switch-arizona-2026-05-23/ |access-date=May 23, 2026 |website=[[Reuters]] }}</ref>
| <small>تيجوانا ميريٽ هوٽل، تيجوانا، باجا ڪيليفورنيا</small>
| <small>تيجوانا ٽريننگ سينٽر، تجوانا، باجاڪيليفورنيا،[[ميڪسيڪو]]</small>
|-
|'''[[عراق]]'''<ref name="NBC">{{Cite web |last=Benatar |first=Orri |date=May 12, 2026 |title=World Cup base camps: Where all 48 teams will train during the tournament |url=https://www.nbc4i.com/sports/world-cup-2026/world-cup-base-camps-where-all-48-teams-will-train-during-the-tournament/#// |access-date=May 12, 2026 |website=NBC4i}}</ref>
| <small>گرين بريئر ريسارٽ، وائيٽ سلفر اسپرنگس، [[ويسٽ ورجينيا]]</small>[[ويسٽ ورجينيا|،]] [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>دي گرين بريئر اسپورٽس پرفارمنس سينٽر، وائيٽ سلفر سپرنگز، ويسٽ ورجينا</small>
|-
|'''[[آئيوري ڪوسٽ]]'''<ref name="PHI">{{Cite web |date=February 17, 2026 |title='Les Éléphants' to Call Philadelphia Union's Stadium Its Home During the Tournament |url=https://www.philadelphiaunion.com/news/cote-d-ivoire-selects-philadelphia-union-stadium-team-base-camp-for-fifa-world-cup-2026|access-date=February 17, 2026 |website=Philadelphia Union }}</ref>
| هوٽل ڊو پونٽ، ولمنگٽن، [[ڊيلاويئر]]
| فلاڊيلفيا يونين اسٽيڊيم، چيسٽر، [[پينسلوانيا|پنسلوانيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[جاپان]]'''<ref name="WTVF">{{Cite web |last=Broderick |first=Kelly |date=January 18, 2026 |title=Japan's national football team will be using Nashville as a home base for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.newschannel5.com/news/japans-national-football-team-will-be-using-nashville-as-a-home-base-for-the-2026-fifa-world-cup |access-date=January 19, 2026 |website=WTVF }}</ref>
| ٽي بي اي، [[نئشويل|نيشويل]]، [[ٽينيسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>نيشويل ايس سي ٽريننگ سينٽر، نيشويل، ٽينيسي</small>
|-
|'''[[اردن]]'''<ref name="JOR">{{Cite web |date=February 20, 2026 |title=اتحاد كرة القدم ينظم دورة رباعية دولية بمشاركة النشامى.. ويكشف خطة إعداد المونديال |trans-title=The Football Association is organizing a four-team international tournament with the participation of the Jordanian national team, and has revealed its World Cup preparation plan |url=https://jfa.com.jo/news.php?id=31033&title=%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85-%D9%8A%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%89..-%D9%88%D9%8A%D9%83%D8%B4%D9%81-%D8%AE%D8%B7%D8%A9-%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84 |access-date=February 20, 2026 |website=Jordanian Football Association |language=ar |trans-quote=will settle in its official camp during the World Cup in the American city of Portland.}}</ref>
| دي نائنز هوٽل، پورٽلينڊ، اوريگون
| يونيورسٽي آف پورٽلينڊ، [[اوريگون]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ميڪسيڪو]]'''
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊيمينٽو آن سائيٽ رهائش، ميڪسيڪو سٽي</small>
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊي مينٽو، [[ميڪسيڪو سٽي|ميڪسيڪو]]</small> [[ميڪسيڪو سٽي|سٽي،]] [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[مراڪش]]'''<ref name="MAR">{{cite web |last1=Crafton |first1=Adam |title=Morocco, Haiti become fourth World Cup teams to choose New Jersey as base camp |url=https://www.nytimes.com/athletic/7253613/2026/05/05/new-jersey-world-cup-base-morocco-haiti-brazil-senegal/ |website=nytimes.com/athletic |publisher=[[The Athletic]] |date=May 5, 2026}}</ref>
| <small>سمرسيٽ هلز هوٽل، ٽيپسٽري ڪليڪشن وايا هيلٽن، وارن، [[نيو جرسي]]</small>
| پنگري اسڪول، باسڪنگ رج، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[نيدرلينڊز]]'''<ref name="KCBJ">{{cite news |last1=Friestad |first1=Thomas |title=Netherlands chooses Cascade Hotel near Plaza as World Cup base |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2026/04/08/netherlands-cascade-hotel-plaza-2026-world-cup.html |access-date=April 17, 2026 |work=Kansas City Business Journal |date=April 8, 2026}}</ref>
| ڪيسڪيڊ هوٽل، ڪنساس سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>ڪنساس سٽي تربيتي سهولت، ريور سائڊ، مسوري</small>
|-
|[[نيوزيلينڊ|'''نيوزي لينڊ''']]<ref name="NZL">{{Cite web |date=March 2, 2026 |title=All Whites secure FIFA World Cup base in San Diego, the scene of Team New Zealand's first America's Cup win |url=https://www.stuff.co.nz/sport/360938985/all-whites-secure-fifa-world-cup-base-san-diego-scene-team-new-zealands-first-americas-cup-win|access-date=March 2, 2026 |website=Stuff }}</ref>
| حيات ريجنسي لا جولا، ايونٽائن، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
| <small>ٽوريرو اسٽيڊيم، [[سان ڊياگو|سين ڊياگو]]، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ناروي]]'''<ref name="NOR">{{Cite web |last=Austerheim |first=Daniel |date=January 24, 2026 |title=Bekreftet: Dette blir Norges basecamp under VM |url=https://www.nettavisen.no/sport/bekreftet-dette-blir-norges-basecamp-under-vm/s/5-95-2842904 |access-date=January 24, 2026 |website=Nettavisen Sport |language=no|trans-quote=Greensboro, North Carolina, will be Norway's home base ahead of and between the group matches in Norway's first men's World Cup finals in 28 years. The NFF does not specify which hotel they will stay in, but there is only one option in FIFA's catalog for Greensboro. It's called Grandover Resort, and is described as a premium resort with access to golf courses and a spa, among other things.}}</ref>
| گرانڊ اوور ريسارٽ ۽ اسپا، گرينزبورو، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>يونيورسٽي آف نارٿ ڪيرولينا، گرينزبورو، اتر ڪيرولينا</small>
|-
|'''[[پاناما]]'''<ref name="PAN">{{Cite web |last=Stevens |first=Paul |date=February 12, 2026 |title=Ontario Base Camp Confirmed for Panama's Men's National Soccer Team at FIFA World Cup |url=https://www.sportstravelmagazine.com/ontario-base-camp-confirmed-for-panamas-mens-national-soccer-team-at-fifa-world-cup/ |access-date=February 13, 2026 |website=Sports Travel Magazine }}</ref>
| <small>نوٽواساگا ان ريسارٽ ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو ٽڪمسٿ، [[اونٽاريو]]</small>
| <small>نوٽواساگا ٽريننگ سائيٽ، نيو ٽڪمسٿ، اونٽاريو، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[پيراگوئي]]'''<ref name="PAR">{{Cite web |date=February 11, 2026 |title=La selección paraguaya ultima detalles logísticos para su estreno mundialista |trans-title=The Paraguayan national team is finalizing logistical details for its World Cup debut |url=https://www.abc.com.py/deportes/futbol/seleccion-paraguaya/2026/02/11/la-seleccion-paraguaya-ultima-detalles-logisticos-para-su-estreno-mundialista/ |access-date=February 15, 2026 |website=ABC Paraguay |language=es |trans-quote=...we've already received confirmation that they'll grant us our first choice. We're considering San José, which is near Santa Clara, close to Levi's Stadium, where we'll play our two matches on the second and third matchdays.}}</ref>
| هيلٽن سان جوز، سين جوز، ڪيليفورنيا پاران سائنيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| اسپارٽن فٽبال ڪمپليڪس، [[سان هوز|سين جوز،]] [[ڪيليفورنيا]]
|-
|[[پورچوگال|'''پرتگال''']]<ref name="PBP">{{Cite web |date=March 5, 2026 |title=World Cup: Cristiano Ronaldo, Portugal to train in Palm Beach Gardens |url=https://www.palmbeachpost.com/story/sports/2026/03/05/world-cup-2026-cristiano-ronaldo-portugal/88988300007/ |access-date=March 12, 2026 |website=Palm Beach Post }}</ref>
| فور سيزنز هوٽل پام بيچ، پام بيچ، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>گارڊنز نارٿ ڪائونٽي ڊسٽرڪٽ پارڪ، پام بيچ گارڊنز، فلوريڊا</small>
|-
|'''[[قطر]]'''<ref name="QAT">{{Cite web |date=January 30, 2026 |title=Lopetegui inspects Qatar's World Cup base in California |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/30/01/2026/lopetegui-inspects-qatars-world-cup-base-in-california |access-date=February 1, 2026 |website=[[The Peninsula (newspaper)|The Peninsula]] }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ بائي ميريٽ سانتا باربرا گوليٽا، گوليٽا، ڪيليفورنيا</small>
| <small>ويسٽ مونٽ ڪاليج، سانتا باربرا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
| '''[[سعودي عرب]]'''<ref name="KSA">{{Cite news |date=February 5, 2026 |title=Saudi National Team Selects Austin as Main Camp Base for World Cup 2026 |url=https://english.aawsat.com/sports/5237596-saudi-national-team-selects-austin-main-camp-base-world-cup-2026 |access-date=February 5, 2026 |work=[[Asharq Al-Awsat]]}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[آسٽن]]، [[ٽيڪساس]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>آسٽن FC اسٽيڊيم، آسٽن، ٽيڪساس</small>
|-
| '''[[اسڪاٽلينڊ]]'''<ref name="SCO">{{Cite news |last=Atkinson |first=Mark |date=February 12, 2026 |title=Harvey Barnes snubs Scotland as Steve Clarke confirms World Cup base – but issue with FIFA hotel |url=https://www.scotsman.com/sport/football/international/harvey-barnes-snubs-scotland-as-steve-clarke-confirms-world-cup-base-but-issue-with-fifa-hotel-5596708 |access-date=February 12, 2026 |website=[[The Scotsman]]}}</ref>
| <small>رينيسنس شارلوٽ سائوٿ پارڪ هوٽل، [[شارلوٽ]]، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>شارلوٽ ايف سي ٽريننگ سينٽر، شارلوٽ، اتر ڪيرولينا</small>
|-
| '''[[سينيگال]]'''<ref name="SEN">{{Cite news |last=Carino |first=Jerry |date=March 5, 2026 |title=Rutgers chosen as 'base camp' by FIFA World Cup qualifier |url=https://www.app.com/story/sports/college/rutgers/2026/03/05/rutgers-chosen-as-base-camp-by-fifa-world-cup-qualifier-senegal/87601196007/ |access-date=March 6, 2026 |website=[[Asbury Park Press]]}}</ref>
| <small>هيلڊرچ هوٽل ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو برنسوڪ، نيو جرسي</small>
| رٽگرز يونيورسٽي، پسڪٽا وي، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڏکڻ آفريڪا]]<ref name="MEX">{{Cite web |last=Beltrán |first=Jesús F. |date=February 10, 2026 |title=Gabriela Cuevas anuncia qué selecciones se concentrarán en México para el Mundial 2026 |trans-title=Gabriela Cuevas announces which teams will train in Mexico for the 2026 World Cup |url=https://www.infobae.com/mexico/deportes/2026/02/10/gabriela-cuevas-anuncia-que-selecciones-se-concentraran-en-mexico-para-el-mundial-2026/ |access-date=February 13, 2026 |website=infobae |language=es |trans-quote=El Tri will hold its training camp at the Mexican Football Federation's High Performance Center, located in the Tlalpan borough.}}</ref>'''
| <small>ڪيمينو ريئل پاچوڪا، پاچوڪا، هائيڊلگو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>سين اگسٽن ٽيليڪسياڪا، هائيڊلگو، ميڪسيڪو</small>
|-
|'''[[ڏکڻ ڪوريا]]'''
| <small>دي ويسٽن گواڊالاجارا، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| چيواس ورڊ ويل، [[زاپوپان]]، جليسڪو
|-
|'''[[اسپين]]'''<ref name="CFTP">{{Cite web |last=MacCoon |first=Patrick |date=January 13, 2026 |title=Spain reportedly chooses Chattanooga as headquarters for first two rounds of 2026 FIFA World Cup |url=https://www.timesfreepress.com/news/2026/jan/13/spain-reportedly-chooses-chattanooga-as/ |access-date=January 19, 2026 |website=Chattanooga Times Free Press }}</ref>
| <small>دي ريڊ هائوس هوٽل، چٽانوگا، [[ٽينيسي]]</small>
| <small>بيلر اسڪول، چٽانوگا، ٽينيسي، آمريڪا</small>
|-
|'''[[سويڊن]]'''
| <small>دي ويسٽن ڊلاس اسٽون بريئر گولف ريسارٽ ۽ اسپا، فريسڪو، ٽيڪساس</small>
| <small>ايف سي ڊلاس اسٽيڊيم، فريسڪو، [[ٽيڪساس]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[سوئيزرلينڊ|سوئٽزرلينڊ]]<ref name="SUI">{{Cite web |date=January 15, 2026 |title=The Swiss national team will be staying in this luxury hotel during the World Cup |url=https://www.bluewin.ch/en/sport/football/the-national-team-stays-in-this-luxury-hotel-during-the-world-cup-3051319.html |access-date=January 15, 2026 |website=blue News }}</ref>
| <small>فيئرمونٽ گرينڊ ڊيل مار، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا</small>
| سين ڊياگو يهودي اڪيڊمي، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
|-
|[[تيونس]]<ref name="MEX" />
| <small>انٽرڪنٽينينٽل پريزيڊنٽ مونٽيرئ ۽ سان پيڊرو گارزا گارسيا، نيوو ليون</small>
| ريادوس ٽريننگ سينٽر، سينٽياگو، نيوو ليون، [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[ترڪي]]'''<ref name="TUR">{{Cite web |last=Sarigul |first=Emre |date=April 4, 2026 |title=Turkish National Team Confirms 2026 World Cup Camp in Arizona: Logistics and Ticket Fever Take Center Stage |url=https://turkish-football.com/turkish-national-team-confirms-2026-world-cup-camp-in-arizona-logistics-and-ticket-fever-take-center-stage/ |access-date=April 14, 2026 |website=Turkish Football }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ ميسا، رگلي ويل ويسٽ، [[ايريزونا]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| ايريزونا ايٿليٽڪ گرائونڊز، [[ميسا، ايريزونا|ميسا]]، [[ايريزونا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|'''آمريڪا''']]<ref name="UCI">{{Cite web |last=Tenorio |first=Paul |date=November 19, 2025 |title=USMNT's 2026 slate takes shape: World Cup sendoff in Chicago, March friendlies booked |url=https://www.nytimes.com/athletic/6820796/2025/11/19/usmnt-2026-schedule-world-cup/ |access-date=November 19, 2025 |website=The Athletic }}</ref>
| <small>ميريٽ ارون اسپيڪٽرم، ارون</small>، <small>[[ڪيليفورنيا]]</small>
| اورينج ڪائونٽي گريٽ پارڪ، ارون، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[يوراگوائي|'''يوراگوئي''']]<ref name="URU">{{Cite web |author=Selección Uruguaya |date=January 14, 2026 |title=FIFA confirmó nuestra base operativa en la Copa Mundial: Playa del Carmen |url=https://x.com/Uruguay/status/2011544677359763967/ |access-date=January 14, 2026 |website=X |language=es-URU}}</ref>
| <small>ماياڪوبا، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>ماياڪوبا ٽريننگ سينٽر، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو</small>
|-
|'''[[ازبڪستان]]''' <ref name="UZB">{{Cite web |last=Razzakov |first=Shuhrat |date=March 3, 2026 |title=Uzbekistan is preparing for major challenges at the World Cup from Atlanta |url=https://zamin.uz/en/sport/193208-uzbekistan-is-preparing-for-major-challenges-at-the-world-cup-from-atlanta.html |access-date=March 3, 2026 |website=Zamin |language=en-UZB}}</ref>
| <small>ميريٽ اٽلانٽا بڪ هيڊ، [[ائٽلانٽا|اٽلانٽا]]، جارجيا</small>
| <small>اٽلانٽا يونائيٽيڊ ٽريننگ سينٽر، ماريٽا، جارجيا</small>
|-
|}
=== اسڪواڊ ===
ڏسو: [[2026 فيفا ورلڊ ڪپ اسڪواڊ]]
ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجي آخري اسڪواڊ جمع ڪرائڻ کان اڳ، ٽيمن ٽورنامينٽ کان هڪ مهينو اڳ 35 کان 55 رانديگرن جي هڪ عارضي اسڪواڊ جو نالو ڏنو. ٽيمن کي 2 جون تائين پنهنجي آخري اسڪواڊ جو نالو ڏيڻ جي ضرورت هئي. جيڪڏهن ڪو رانديگر زخمي يا سخت بيمار ٿي پوي ٿو ته جيئن ٽورنامينٽ ۾ شرڪت کي روڪي سگهجي، ته ان کي ٽيم جي پهرين ميچ کان 24 ڪلاڪ اڳ تائين عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي رانديگر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو. جڏهن ته، ٽورنامينٽ دوران ڪنهن به وقت زخمي يا بيمار گول ڪيپر کي عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي گول ڪيپر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date |title=When are World Cup squads named, and how many players will feature? |publisher=[[FIFA]] |date=May 6, 2026 |access-date=May 7, 2026}}</ref>
==گروپ مرحلو==
[[File:2026 world cup.svg|thumb|فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع ۾ حصو وٺندڙ ملڪن جا نتيجا
{{div col|colwidth=8em|content=
{{Legend|#2B42A3|Champion}}{{Legend|#34C0BE|Runner-up}}{{Legend|#269C5A|Third place}}{{Legend|#81C846|Fourth place}}{{Legend|#E4E454|Quarterfinals}}{{Legend|#FF6600|Round of 16}}{{Legend|#B94954|Round of 32}}{{Legend|#8E62A6|Group stage}} }}]]
رائونڊ رابن گروپ اسٽيج 11 جون کان 27 جون 2026 تائين، چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن (A کان L) ۾ کيڏيو ويو، هر هڪ ٽيم کي کٽڻ تي ٽي پوائنٽ، ڊرا تي هڪ پوائنٽ ۽ هار تي ڪوبه پوائنٽ آف نه ملندو. گروپ راند جي اختتام کان پوءِ، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون، اٺ بهترين ٽئين پوزيشن واري ٽيمن سان گڏ، ناڪ آئوٽ اسٽيج ڏانهن وڌيون.
گروپ اسٽيج جي درجه بندي لاءِ ٽائي بريڪنگ معيار هر گروپ ۾ ٽيمن جي درجه بندي سڀني گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل پوائنٽن جي ذريعي طئي ڪئي ويندي آهي. جيڪڏهن ٻه يا وڌيڪ ٽيمون پوائنٽن تي برابر آهن، ته درجه بندي کي طئي ڪرڻ لاءِ هيٺ ڏنل معيار استعمال ڪيا ويندا آهن: لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل گھڻا پوائنٽ؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول فرق؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ جيڪڏهن، معيار الف کان سي تائين لاڳو ڪرڻ کان پوءِ، ٽيمن جي اڃا تائين برابر درجه بندي آهي، ته معيار الف کان سي تائين خاص طور تي انهن ٽيمن جي وچ ۾ ميچن تي ٻيهر لاڳو ڪيا ويندا آهن جيڪي اڃا تائين سطح تي آهن ته جيئن انهن جي آخري درجه بندي جو تعين ڪري سگهجي. [اپر-الفا 1] جيڪڏهن هي طريقو فيصلو نه ٿو ڪري، معيار d کان h لاڳو ٿئي ٿو. * سڀني گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول جو فرق؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ ٽيم جي رويي ("فيئر پلي") اسڪور (هڪ رانديگر يا ٽيم ڪوچ / آفيشل تي هڪ ميچ ۾ صرف هڪ ڪٽوتي لاڳو ڪري سگهجي ٿي): پيلو ڪارڊ: -1 پوائنٽ؛ اڻ سڌي طرح ڳاڙهو ڪارڊ (ٻيو پيلو ڪارڊ): -3 پوائنٽ؛ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -4 پوائنٽ؛ پيلو ڪارڊ ۽ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -5 پوائنٽ؛ تازو فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن؛ ترقي سان پراڻي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن جيستائين ٽيمن کي الڳ نه ڪري سگهجي.
[[round-robin tournament|round-robin]] group stage was played in twelve groups (A to L) of four teams each, from June 11 to 27, 2026.<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=December 10, 2025 |website=FIFA}}</ref> Teams were awarded three points for a win, one for a draw, and none for a loss. Following the conclusion of group play, the top two teams of each group, along with the [[#Ranking of third-place teams|eight best third-place teams]], advanced to the [[#Knockout stage|knockout stage]].
''All times are local.''
{| class="wikitable mw-collapsible"
|+ {{nowrap|{{Anchor|Tiebreakers}} Tie-breaking criteria for group stage ranking}}
|-
|The ranking of teams in each group is determined by the points obtained in all group matches. If two or more teams are equal on points, the following criteria are used to determine the ranking:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref>
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha
| Most points obtained in the group matches played between the teams concerned;
| Superior goal difference in the group matches played between the teams concerned;
| Most goals scored in the group matches played between the teams concerned;
}}
If, after having applied criteria a to c, teams still have an equal ranking, criteria a to c are reapplied exclusively to the matches between the teams who are still level to determine their final rankings.{{efn-ua|When there are two or more teams tied on points, criteria a to c are applied. After these criteria are applied, they may define the position of some of the teams involved, but not all of them. For example, if there is a three-way tie on points, the application of the first three criteria may only break the tie for one of the teams, leaving the other two teams still tied. In this case, the tiebreaking procedure is resumed, from the beginning, for those teams that are still tied.}} If this procedure does not lead to a decision, criteria d to h apply.
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4
| Superior goal difference in all group matches;
| Most goals scored in all group matches;
| Highest team conduct ("fair play") score in all group matches (only one deduction can be applied to a player or team coach/official in a single match): {{unordered list
| Yellow card: −1 point;
| Indirect red card (second yellow card): −3 points;
| Direct red card: −4 points;
| Yellow card and direct red card: −5 points;
}}
| Better position in the most recent [[FIFA Men's World Ranking]];
| Better position in progressively older FIFA Men's World Rankings until teams can be separated.
}}
|}
===گروپ A===
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}}2-1 {{پرچم|ميڪسيڪو}}
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{پرچم |چيڪ جمهوريا}} 1-2 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}} 1-1 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 1-0 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 3-0 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}} 1-0 {{flag|RSA}}
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|ميڪسيڪو}}
|3
|3
|0
|0
|9
|6
|0
|6+
|-
|2
|{{flag|RSA}}
|3
|1
|1
|1
|4
|2
|3
|1-
|-
|3
|{{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
|3
|1
|0
|2
|3
|2
|3
|1-
|-
|4
|{{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
|3
|0
|1
|2
|6
|4-
|}
* پهريان 3 ملڪ اڳ مرحلي لا ڪواليفائي ڪيا. ذريعو: فيفا
===گروپ B===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{flag|Switzerland}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|3
|4+
|-
|2
|{{flag|Canada}}
|3
|1
|1
|1
|4
|8
|3
|5+
|-
|3
|[[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
|3
|1
|1
|1
|4
|5
|6
|1-
|-
|4
|{{پرچم|قطر}}
|3
|0
|1
|2
|1
|2
|10
|8-
|}
* ذريعو: فيفا
* نوٽ: هيڊ ٽو هيڊ نتيجي تي برابر (ڪينيڊا 1-1 بوسنيا ۽ هرزيگووينا). مجموعي گول فرق کي ٽائي بريڪر طور استعمال ڪيو ويو ۽ سوئزرلينڊ ۽ ڪينيڊا اڳ جي مرحلي لاء ڪواليفائي ڪيا.
# 12 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-1 {{flag|Canada}}
# 13 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-1 {{پرچم|قطر}}
# 18 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-4 {{flag|Switzerland}}
# 18 جون، 2026ع، {{flag|Canada}} 0-6 {{پرچم|قطر}}
# 24 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-2 {{flag|Canada}}
# 24 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 3-1 {{پرچم|قطر}}
===گروپ C===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|برازيل}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|1
|6+
|-
|2
|{{پرچم|مراڪش}}
|3
|2
|1
|0
|7
|6
|3
|3+
|-
|3
|{{flag|Scotland}}
|3
|1
|0
|2
|3
|1
|4
|3-
|-
|4
|{{flag|Haiti}}
|3
|0
|0
|3
|0
|2
|8
|6-
|}
Source: FIFA
Notes:
Tied on head-to-head result (Brazil 1–1 Morocco). Overall goal difference was used as the tiebreaker.
June 13, 2026
6:00 p.m. UTC−4
Brazil 1–1 Morocco
Vinícius 32'
[Report 13]
Saibari 21'
MetLife Stadium, East Rutherford
Attendance: 80,663
Referee: Slavko Vinčić (Slovenia)
June 13, 2026
9:00 p.m. UTC−4
Haiti 0–1 Scotland
[Report 14]
McGinn 28'
Gillette Stadium, Foxborough
Attendance: 64,146
{{Main|2026 FIFA World Cup Group B}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B6}}
===Group C===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group C}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C6}}
===Group D===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group D}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D6}}
===Group E===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group E}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E6}}
===Group F===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group F}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F6}}
===Group G===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group G}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G6}}
===Group H===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group H}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H6}}
===Group I===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group I}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I6}}
===Group J===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group J}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J6}}
===Group K===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group K}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K6}}
===Group L===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group L}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L6}}
===Ranking of third-place teams===
{{2026 FIFA World Cup group tables|3rd place}}
The specific matchups involving the third-place teams depended on which eight third-place teams qualified for the round of 32, but not on their relative rankings. The 495 possible combinations were published in Annex C of the tournament regulations.<ref name="regulations" />
''For the list of all 495 possible combinations, see [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Combinations of matches in the round of 32|2026 FIFA World Cup knockout stage § Combinations of matches in the round of 32]].''
==ناڪ آئوٽ مرحلو==
{{Main|2026 FIFA World Cup knockout stage}}
The knockout stage uses a [[Single-elimination tournament|single-elimination format]], starting with the newly introduced round of 32 on June 28 and culminating with the [[2026 FIFA World Cup final|final]] on July 19. On the day prior, a [[#Match for third place|match for third place]] will also be played. In the knockout stage, if the scores are level when normal playing time expires, 30 minutes of [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] will be played. If still tied at the end of extra time, a [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootout]] is used to determine which team should be treated as winning the match.<ref name="regulations" />
===Bracket===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|Bracket}}
===Round of 32===
{{main|2026 FIFA World Cup round of 32}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-8}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-9}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-10}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-11}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-12}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-13}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-14}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-15}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-16}}
===Round of 16===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-8}}
===Quarterfinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF4}}
===Semifinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF2}}
===Match for third place===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|3rd}}
===Final===
{{Main|2026 FIFA World Cup final}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup final|Final}}
==اعداد و شمار==
===گول ڪندڙ===
94 میچوں میں 275 گول کیے گئے ہیں، اوسطاً 2.93 گول فی میچ (6 جولائی 2026 تک)۔ بولڈ میں نمایاں ہونے والے کھلاڑی اب بھی مقابلے میں سرگرم ہیں۔
'''7 گول'''
* {{flagicon|Argentina}} ليونل میسي
* {{flagicon|France}} ڪيلين ايمباپئ
* {{flagicon|Norway}} آرلنگ هالينڊ
'''6 گول'''
* {{flagicon|England}} هيري ڪئن
'''4 گول'''
* برازیل۔ ونیسیئس جونیئر *انگلینڈ۔ جوڈ بیلنگھم *فرانس۔ Ousmane Dembélé * میکسیکو۔ جولین کوئنز * سینیگال۔ اسماعیلہ سر * سپین۔ میکل اویرزبال 3 مقاصد: * بیلجیم۔ رومیلو لوکاکو *برازیل۔ میتھیس کونہا *کینیڈا۔ جوناتھن ڈیوڈ * ڈی آر کانگو۔ یونے ویسا *جرمنی۔ کائی ہاورٹز *جرمنی۔ ڈینیز انڈاو * میکسیکو۔ راؤل جمینیز *مراکش۔ اسماعیل سائبری۔ * نیدرلینڈز۔ برائن بروبی * نیدرلینڈز۔ کوڈی گکپو *نیوزی لینڈ۔ ایلیا بس * پرتگال۔ کرسٹیانو رونالڈو * سوئٹزرلینڈ۔ جوہان منزمبی * US فولرین بالوگن 2 مقاصد: * الجزائر۔ ریاض مہریز * آسٹریا مارکو ارناؤٹوویچ * بیلجیم۔ چارلس ڈی کیٹیلیئر * بیلجیم۔ یوری ٹائل مینز * بیلجیم۔ Leandro Trossard * بوسنیا اور ہرزیگووینا۔ ایرمین ماہیچ *کینیڈا۔ سائل لارین * کولمبیا۔ ڈینیئل میوز *مصر۔ امام عاشور *فرانس۔ بریڈلی بارکولا *ایران۔ رامین رضائین * آئیوری کوسٹ۔ عماد ڈیالو * آئیوری کوسٹ۔ نکولس پیپی *جاپان۔ داچی کامدا *جاپان۔ ایاسے Ueda *مراکش۔ عزالدین اوناہی *مراکش۔ صوفیانے رحیمی۔ * نیدرلینڈز۔ کریسینسیو سمر ویل * سینیگال۔ حبیب دیارا * سینیگال: پاپ گیے * سویڈن: یاسین ایاری * سویڈن: انتھونی ایلنگا * سوئٹزرلینڈ: بریل ایمبولو * سوئٹزرلینڈ: روبین ورگاس * ریاستہائے متحدہ: ملک ٹلمین * یوراگوئے: میکسی میلیانو اراؤجو 1 گول: الجزائر: رفیق بلغالی، نذیر بن بوعلی، امین گوئیری | ارجنٹائن: جیووانی لو سیلسو، لاؤتارو مارٹینز، لیسانڈرو مارٹینز | آسٹریلیا: نیسٹوری ایرانکونڈا، کونر میٹکاف | آسٹریا: ساشا کالاجڈزک، مارسیل سبٹزر، رومانو شمڈ | بیلجیم: کیون ڈی بروین، الیکسس سیلماکرز، ہانس واناکن | بوسنیا و ہرزیگووینا: کریم الاجبگووچ، جووو لوکیچ | برازیل: کیسیمیرو، گیبریل مارٹینیلی
There have been 275 goals scored in 94 matches, for an average of 2.93 goals per match (as of July 6, 2026). Players highlighted in bold are still active in the competition.
7 goals
Argentina national football team Lionel Messi
France national football team Kylian Mbappé
Norway national football team Erling Haaland
6 goals
England national football team Harry Kane
4 goals
Brazil national football team Vinícius Júnior
England national football team Jude Bellingham
France national football team Ousmane Dembélé
Mexico national football team Julián Quiñones
Senegal national football team Ismaïla Sarr
Spain national football team Mikel Oyarzabal
3 goals
Belgium national football team Romelu Lukaku
Brazil national football team Matheus Cunha
Canada men's national soccer team Jonathan David
DR Congo national football team Yoane Wissa
Germany national football team Kai Havertz
Germany national football team Deniz Undav
Mexico national football team Raúl Jiménez
Morocco national football team Ismael Saibari
Netherlands national football team Brian Brobbey
Netherlands national football team Cody Gakpo
New Zealand men's national football team Elijah Just
Portugal national football team Cristiano Ronaldo
Switzerland national football team Johan Manzambi
United States men's national soccer team Folarin Balogun
2 goals
Algeria national football team Riyad Mahrez
Austria national football team Marko Arnautović
Belgium national football team Charles De Ketelaere
Belgium national football team Youri Tielemans
Belgium national football team Leandro Trossard
Bosnia and Herzegovina national football team Ermin Mahmić
Canada men's national soccer team Cyle Larin
Colombia national football team Daniel Muñoz
Egypt national football team Emam Ashour
France national football team Bradley Barcola
Iran national football team Ramin Rezaeian
Ivory Coast national football team Amad Diallo
Ivory Coast national football team Nicolas Pépé
Japan national football team Daichi Kamada
Japan national football team Ayase Ueda
Morocco national football team Azzedine Ounahi
Morocco national football team Soufiane Rahimi
Netherlands national football team Crysencio Summerville
Senegal national football team Habib Diarra
Senegal national football team Pape Gueye
Sweden men's national football team Yasin Ayari
Sweden men's national football team Anthony Elanga
Switzerland national football team Breel Embolo
Switzerland national football team Rubén Vargas
United States men's national soccer team Malik Tillman
Uruguay national football team Maximiliano Araújo
1 goal
Algeria national football team Rafik Belghali
Algeria national football team Nadhir Benbouali
Algeria national football team Amine Gouiri
Argentina national football team Giovani Lo Celso
Argentina national football team Lautaro Martínez
Argentina national football team Lisandro Martínez
Australia men's national soccer team Nestory Irankunda
Australia men's national soccer team Connor Metcalfe
Austria national football team Saša Kalajdžić
Austria national football team Marcel Sabitzer
Austria national football team Romano Schmid
Belgium national football team Kevin De Bruyne
Belgium national football team Alexis Saelemaekers
Belgium national football team Hans Vanaken
Bosnia and Herzegovina national football team Kerim Alajbegović
Bosnia and Herzegovina national football team Jovo Lukić
Brazil national football team Casemiro
Brazil national football team Gabriel Martinelli
===Discipline===
A player or team official is automatically suspended for the next match of the tournament for the following offenses:<ref name="regulations" />
* Receiving a red card (red card suspensions may be extended for serious offenses).
* Receiving two yellow cards in the tournament.{{efn-ua|As yellow cards are not carried forward to [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootouts]], players may be shown two yellow cards in the same match without being sent off. However, this would result in a suspension for accumulating two yellow cards during the tournament.}} This yellow card count is reset after the completion of the group stage and again after the quarterfinals.<ref name="FIFA Council April 28">{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |title=FIFA Council increases record financial distribution to all 48 Participating Member Associations at the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=April 28, 2026 |access-date=April 28, 2026}}</ref> Resets do not apply to suspensions; a player whose yellow card count reaches two in the match immediately before a reset is still suspended for the next match.<ref>{{Cite web |date=2026-06-15 |title=2026 FIFA World Cup yellow card and suspension rules |url=https://www.mlssoccer.com/competitions/fifa-world-cup/news/2026-fifa-world-cup-yellow-card-and-suspension-rules |access-date=2026-06-29 |website=MLS Soccer |language=en}}</ref>
During qualification, [[Cristiano Ronaldo]] was sent off for violent conduct in Portugal's penultimate match against the [[Republic of Ireland national football team|Republic of Ireland]], with such an offense typically resulting in a ban of at least two matches. Ronaldo was handed a three-match ban, though the final two matches of the ban were suspended for a one-year probationary period, making him eligible to appear in Portugal's opening World Cup match.<ref>{{Cite web |title=Cristiano Ronaldo: Portugal captain avoids ban for start of nation's 2026 World Cup campaign |url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13475321/cristiano-ronaldo-portugal-captain-avoids-ban-for-start-of-nations-2026-world-cup-campaign |access-date=November 25, 2025 |website=Sky Sports}}</ref> On May 8, 2026, the Bureau of the [[FIFA Council]] amended the tournament regulations so that pending one- or two-match suspensions resulting from red cards for two yellow cards, denying an obvious goal-scoring opportunity, or serious foul play during qualification would no longer be carried forward to the final competition.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/news/council-update-regulations-world-cup-2026 |title=Bureau of the Council update on the Regulations for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=May 8, 2026 |access-date=May 8, 2026}}</ref> This exempted Argentina's [[Nicolás Otamendi]], Ecuador's [[Moisés Caicedo]], and Qatar's [[Tarek Salman]] from serving their qualifying-round suspensions during the tournament, with the bans to instead be served in a subsequent competition.<ref>{{cite web |last=Dunbar |first=Graham |url=https://apnews.com/article/world-cup-fifa-ban-otamendi-caicedo-196ea65dff44d19b43d7e0835fa42398 |title=FIFA waives one-game bans for Otamendi and Caicedo at World Cup after being sent off in qualifier |work=[[Associated Press]] |date=May 8, 2026 |access-date=May 8, 2026}}</ref>
During the round of 32, United States player [[Folarin Balogun]] was sent off, and was expected to be banned for the forthcoming round of 16 game against [[Belgium national football team|Belgium]]. Following lobbying from US president [[Donald Trump]],<ref>{{cite web |last1=Pager |first1=Tyler |last2=Panja |first2=Tariq |title=Trump Asked FIFA to Review U.S. Player’s Suspension. Now He’s Eligible to Play. |url=https://www.nytimes.com/2026/07/05/us/trump-fifa-balogun-world-cup.html |website=The New York Times |access-date=July 5, 2026 |date=July 5, 2026|url-access=subscription}}</ref> FIFA suspended the ban.<ref name="BalogunAthletic"/> The [[Royal Belgian Football Association]], Belgium manager [[Rudi Garcia]], and [[UEFA]]<ref>{{Cite web |date=July 6, 2026 |title=Historic World Cup furor at FIFA decision to meet Trump's wish and let US forward Balogun play |url=https://apnews.com/article/balogun-red-card-uefa-us-belgium-d32fc2e13728cef9317feeb7b72c279b |access-date=July 6, 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> were critical of the decision.<ref>{{cite web |last1=Armour |first1=Nancy |last2=Leuzzi |first2=John |title=Belgian FA 'astonished' that USMNT's Folarin Balogun available in round of 16 |url=https://eu.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2026/07/05/belgian-fa-statement-folarin-baloguns-red-card-suspension-reverse/90814499007/ |website=USA TODAY |access-date=5 July 2026}}</ref>
The following suspensions were accumulated during the tournament:<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/disciplinary-previews-2026 |title=FIFA World Cup 2026 {{!}} Disciplinary Previews |publisher=FIFA |date=June 10, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref>{{Failed verification|date=July 2026|reason=Source only states suspensions for upcoming matches}}
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+ Tournament suspensions for players and team officials
|-
! Player
! Offense(s)
! Suspension(s)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Sphephelo Sithole]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Themba Zwane]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)<br />[[2026 FIFA World Cup Group A#South Africa vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 3; June 24)<br />[[2026 FIFA World Cup round of 32#South Africa vs Canada|Round of 32]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (June 28)<ref>{{cite web |last=Gleeson |first=Mark |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/south-africa-midfielder-zwane-handed-three-match-world-cup-ban-2026-06-17/ |title=South Africa midfielder Zwane handed three-match World Cup ban |work=[[Reuters]] |date=June 17, 2026 |access-date=June 18, 2026}}</ref>
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|MEX}} [[César Montes]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[South Africa national soccer team|South Africa]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 2; June 18)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Teboho Mokoena (soccer, born 1997)|Teboho Mokoena]]
| {{yel}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)<br />{{yel}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#South Africa vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|BIH}} [[Tarik Muharemović]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Switzerland vs Bosnia and Herzegovina|Group B]] vs [[Switzerland national football team|Switzerland]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Qatar national football team|Qatar]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|QAT}} [[Homam Ahmed]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Canada vs Qatar|Group B]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|QAT}} [[Assim Madibo]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Canada vs Qatar|Group B]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (matchday 3; June 24){{efn-ua|Madibo was handed a five-match ban, with the remaining matches of the suspension to be served outside the tournament (in the [[27th Arabian Gulf Cup|Arabian Gulf Cup]]).<ref>{{cite web |last=Tobin |first=Sam |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/qatars-madibo-given-five-match-ban-tackle-that-injured-canadas-kone-2026-06-24/ |title=Qatar's Madibo given five-match ban for tackle that injured Canada's Kone |work=[[Reuters]] |date=June 24, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref>}}
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|PAR}} [[Miguel Almirón]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group D#Turkey vs Paraguay|Group D]] vs [[Turkey national football team|Turkey]] (matchday 2; June 19)
| [[2026 FIFA World Cup Group D#Paraguay vs Australia|Group D]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (matchday 3; June 25)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|BEL}} [[Nathan Ngoy]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group G#Belgium vs Iran|Group G]] vs [[Iran national football team|Iran]] (matchday 2; June 21)
| [[2026 FIFA World Cup Group G#New Zealand vs Belgium|Group G]] vs [[New Zealand men's national football team|New Zealand]] (matchday 3; June 26)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|CPV}} [[Sidny Lopes Cabral]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Spain_vs_Cape_Verde|Group H]] vs [[Spain national football team|Spain]] (matchday 1; June 15)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Uruguay_vs_Cape_Verde|Group H]] vs [[Uruguay national football team|Uruguay]] (matchday 2; June 21)
| [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Cape_Verde_vs_Saudi_Arabia|Group H]] vs [[Saudi Arabia national football team|Saudi Arabia]] (matchday 3; June 26)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|PAR}} [[Diego Gómez (Paraguayan footballer)|Diego Gómez]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_D#United_States_vs_Paraguay|Group D]] vs [[United States men's national soccer team|United States]] (matchday 1; June 12)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_D#Paraguay_vs_Australia|Group D]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (matchday 3; June 25)
|[[2026 FIFA World Cup round of 32#Germany vs Paraguay|Round of 32]] vs [[Germany national football team|Germany]] (June 29)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|IRQ}} [[Rebin Sulaka]]
| {{sent off|0}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_I#Senegal_vs_Iraq|Group I]] vs [[Senegal national football team|Senegal]] (matchday 3; June 26)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|URU}} [[Agustín Canobbio]]
| {{sent off|0}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Uruguay_vs_Spain|Group H]] vs [[Spain national football team|Spain]] (matchday 3; June 26)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|EGY}} [[Mohanad Lasheen]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_G#New_Zealand_vs_Egypt|Group G]] vs [[New Zealand men's national football team|New Zealand]] (matchday 2; June 21)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_G#Egypt_vs_Iran|Group G]] vs [[Iran national football team|Iran]] (matchday 3; June 26)
|[[2026 FIFA World Cup round of 32#Australia vs Egypt|Round of 32]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (July 3)
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|ECU}} [[Piero Hincapié]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup round of 32#Mexico vs Ecuador|Round of 32]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (June 30)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|USA}} [[Folarin Balogun]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup round of 32#United States vs Bosnia and Herzegovina|Round of 32]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (July 1)
| ''[[2026 Trump–FIFA red card controversy|Ban suspended]]''<ref name="BalogunAthletic">{{cite news |last1=Sheldon |first1=Dan |last2=Crafton |first2=Adam |title=Folarin Balogun available for USMNT vs. Belgium as red card ban suspended |url=https://www.nytimes.com/athletic/7423410/2026/07/05/usmnt-folarin-balogun-red-card-available/ |access-date=July 5, 2026 |work=[[The Athletic]] |publisher=[[New York Times]] |date=July 5, 2026}}</ref>
|-
|{{flagicon|England}} [[Jarell Quansah]]
|{{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Mexico vs England|Round of 16]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (July 5)
|[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Norway vs England|Quarterfinals]] vs [[Norway national football team|Norway]] (July 11)
|}
===Tournament ranking===
{{small|Per statistical convention in soccer, matches decided in [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] are counted as wins and losses, while matches decided by [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootouts]] are counted as draws.}}
{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|update=complete |source=FIFA<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/CompetitionSummary-English.pdf |title=FIFA World Cup 2026: Competition summary |publisher=FIFA |page=7 |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref>
|status_CAN=H |status_MEX=H |status_USA=H
<!--Team ranking-->
|team_order=1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th, 7th, 8th, 9th, 10th, 11th, 12th, 13th, 14th, 15th, 16th, NED, GER, CIV, CRO, JPN, AUS, COD, GHA, ECU, RSA, SWE, AUT, BIH, ALG, SEN, CPV, IRN, KOR, TUR, SCO, URU, KSA, CZE, NZL, QAT, CUW, PAN, JOR, HAI, UZB, TUN, IRQ
|pos_RSA=25
<!--Team results-->
|win_ALG=1 |draw_ALG=1 |loss_ALG=2 |gf_ALG=5 |ga_ALG=9
|win_ARG=4 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=11|ga_ARG=3
|win_AUS=1 |draw_AUS=2 |loss_AUS=1 |gf_AUS=3 |ga_AUS=3
|win_AUT=1 |draw_AUT=1 |loss_AUT=2 |gf_AUT=6 |ga_AUT=9
|win_BEL=3 |draw_BEL=2 |loss_BEL=0 |gf_BEL=13|ga_BEL=5
|win_BIH=1 |draw_BIH=1 |loss_BIH=2 |gf_BIH=5 |ga_BIH=8
|win_BRA=3 |draw_BRA=1 |loss_BRA=1 |gf_BRA=10|ga_BRA=4
|win_CAN=2 |draw_CAN=1 |loss_CAN=2 |gf_CAN=9 |ga_CAN=6
|win_CPV=0 |draw_CPV=3 |loss_CPV=1 |gf_CPV=4 |ga_CPV=5
|win_COL=3 |draw_COL=1 |loss_COL=0 |gf_COL=5 |ga_COL=1
|win_CRO=2 |draw_CRO=0 |loss_CRO=2 |gf_CRO=6 |ga_CRO=7
|win_CUW=0 |draw_CUW=1 |loss_CUW=2 |gf_CUW=1 |ga_CUW=9
|win_CZE=0 |draw_CZE=1 |loss_CZE=2 |gf_CZE=2 |ga_CZE=6
|win_COD=1 |draw_COD=1 |loss_COD=2 |gf_COD=5 |ga_COD=5
|win_ECU=1 |draw_ECU=1 |loss_ECU=2 |gf_ECU=2 |ga_ECU=4
|win_EGY=1 |draw_EGY=3 |loss_EGY=0 |gf_EGY=6 |ga_EGY=4
|win_ENG=4 |draw_ENG=1 |loss_ENG=0 |gf_ENG=11|ga_ENG=5
|win_FRA=5 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=14|ga_FRA=2
|win_GER=2 |draw_GER=1 |loss_GER=1 |gf_GER=11|ga_GER=5
|win_GHA=1 |draw_GHA=1 |loss_GHA=2 |gf_GHA=2 |ga_GHA=3
|win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=3 |gf_HAI=2 |ga_HAI=8
|win_IRN=0 |draw_IRN=3 |loss_IRN=0 |gf_IRN=3 |ga_IRN=3
|win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=3 |gf_IRQ=1 |ga_IRQ=12
|win_CIV=2 |draw_CIV=0 |loss_CIV=2 |gf_CIV=5 |ga_CIV=4
|win_JPN=1 |draw_JPN=2 |loss_JPN=1 |gf_JPN=8 |ga_JPN=5
|win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=3 |gf_JOR=3 |ga_JOR=8
|win_MEX=4 |draw_MEX=0 |loss_MEX=1 |gf_MEX=10|ga_MEX=3
|win_MAR=3 |draw_MAR=2 |loss_MAR=0 |gf_MAR=10|ga_MAR=4
|win_NED=2 |draw_NED=2 |loss_NED=0 |gf_NED=11|ga_NED=5
|win_NZL=0 |draw_NZL=1 |loss_NZL=2 |gf_NZL=4 |ga_NZL=10
|win_NOR=4 |draw_NOR=0 |loss_NOR=1 |gf_NOR=12|ga_NOR=9
|win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=3 |gf_PAN=0 |ga_PAN=4
|win_PAR=1 |draw_PAR=2 |loss_PAR=2 |gf_PAR=3 |ga_PAR=6
|win_POR=2 |draw_POR=2 |loss_POR=1 |gf_POR=8 |ga_POR=3
|win_QAT=0 |draw_QAT=1 |loss_QAT=2 |gf_QAT=2 |ga_QAT=10
|win_KSA=0 |draw_KSA=2 |loss_KSA=1 |gf_KSA=1 |ga_KSA=5
|win_SCO=1 |draw_SCO=0 |loss_SCO=2 |gf_SCO=1 |ga_SCO=4
|win_SEN=1 |draw_SEN=0 |loss_SEN=3 |gf_SEN=10|ga_SEN=9
|win_RSA=1 |draw_RSA=1 |loss_RSA=2 |gf_RSA=2 |ga_RSA=4
|win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=2 |gf_KOR=2 |ga_KOR=3
|win_ESP=4 |draw_ESP=1 |loss_ESP=0 |gf_ESP=9 |ga_ESP=0
|win_SWE=1 |draw_SWE=1 |loss_SWE=2 |gf_SWE=7 |ga_SWE=10
|win_SUI=3 |draw_SUI=1 |loss_SUI=0 |gf_SUI=9 |ga_SUI=3
|win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=3 |gf_TUN=2 |ga_TUN=12
|win_TUR=1 |draw_TUR=0 |loss_TUR=2 |gf_TUR=3 |ga_TUR=5
|win_USA=3 |draw_USA=0 |loss_USA=2 |gf_USA=11|ga_USA=8
|win_URU=0 |draw_URU=2 |loss_URU=1 |gf_URU=3 |ga_URU=4
|win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=3 |gf_UZB=2 |ga_UZB=11
<!--Team and group definitions-->
|show_groups=T
|name_ALG={{fb|ALG}} |group_ALG=[[#Group J|J]]
|name_ARG={{fb|ARG}} |group_ARG=[[#Group J|J]]
|name_AUS={{fb|AUS}} |group_AUS=[[#Group D|D]]
|name_AUT={{fb|AUT}} |group_AUT=[[#Group J|J]]
|name_BEL={{fb|BEL}} |group_BEL=[[#Group G|G]]
|name_BIH={{fb|BIH}} |group_BIH=[[#Group B|B]]
|name_BRA={{fb|BRA}} |group_BRA=[[#Group C|C]]
|name_CAN={{fb|CAN}} |group_CAN=[[#Group B|B]]
|name_CPV={{fb|CPV}} |group_CPV=[[#Group H|H]]
|name_COL={{fb|COL}} |group_COL=[[#Group K|K]]
|name_CRO={{fb|CRO}} |group_CRO=[[#Group L|L]]
|name_CUW={{fb|CUW}} |group_CUW=[[#Group E|E]]
|name_CZE={{fb|CZE}} |group_CZE=[[#Group A|A]]
|name_COD={{fb|COD}} |group_COD=[[#Group K|K]]
|name_ECU={{fb|ECU}} |group_ECU=[[#Group E|E]]
|name_EGY={{fb|EGY}} |group_EGY=[[#Group G|G]]
|name_ENG={{fb|ENG}} |group_ENG=[[#Group L|L]]
|name_FRA={{fb|FRA}} |group_FRA=[[#Group I|I]]
|name_GER={{fb|GER}} |group_GER=[[#Group E|E]]
|name_GHA={{fb|GHA}} |group_GHA=[[#Group L|L]]
|name_HAI={{fb|HAI}} |group_HAI=[[#Group C|C]]
|name_IRN={{fb|IRN}} |group_IRN=[[#Group G|G]]
|name_IRQ={{fb|IRQ}} |group_IRQ=[[#Group I|I]]
|name_CIV={{fb|CIV}} |group_CIV=[[#Group E|E]]
|name_JPN={{fb|JPN}} |group_JPN=[[#Group F|F]]
|name_JOR={{fb|JOR}} |group_JOR=[[#Group J|J]]
|name_MEX={{fb|MEX}} |group_MEX=[[#Group A|A]]
|name_MAR={{fb|MAR}} |group_MAR=[[#Group C|C]]
|name_NED={{fb|NED}} |group_NED=[[#Group F|F]]
|name_NZL={{fb|NZL}} |group_NZL=[[#Group G|G]]
|name_NOR={{fb|NOR}} |group_NOR=[[#Group I|I]]
|name_PAN={{fb|PAN}} |group_PAN=[[#Group L|L]]
|name_PAR={{fb|PAR}} |group_PAR=[[#Group D|D]]
|name_POR={{fb|POR}} |group_POR=[[#Group K|K]]
|name_QAT={{fb|QAT}} |group_QAT=[[#Group B|B]]
|name_KSA={{fb|KSA}} |group_KSA=[[#Group H|H]]
|name_SCO={{fb|SCO}} |group_SCO=[[#Group C|C]]
|name_SEN={{fb|SEN}} |group_SEN=[[#Group I|I]]
|name_RSA={{fb|RSA}} |group_RSA=[[#Group A|A]]
|name_KOR={{fb|KOR}} |group_KOR=[[#Group A|A]]
|name_ESP={{fb|ESP}} |group_ESP=[[#Group H|H]]
|name_SWE={{fb|SWE}} |group_SWE=[[#Group F|F]]
|name_SUI={{fb|SUI}} |group_SUI=[[#Group B|B]]
|name_TUN={{fb|TUN}} |group_TUN=[[#Group F|F]]
|name_TUR={{fb|TUR}} |group_TUR=[[#Group D|D]]
|name_USA={{fb|USA}} |group_USA=[[#Group D|D]]
|name_URU={{fb|URU}} |group_URU=[[#Group H|H]]
|name_UZB={{fb|UZB}} |group_UZB=[[#Group K|K]]
<!--Temporary team placeholders, teams still active should not be shown/ranked-->
|name_1st= |name_2nd= |name_3rd= |name_4th= |name_5th= |name_6th= |name_7th= |name_8th= |name_9th= |name_10th= |name_11th= |name_12th= |name_13th= |name_14th= |name_15th= |name_16th=
<!--Final result column definitions-->
|res_col_header=Final result
|col_1st=#FFD700 |text_1st=Champions
|col_2nd=#C0C0C0 |text_2nd=Runners-up
|col_3rd=#CD7F32 |text_3rd=Third place
|text_4th=Fourth place
|text_QF=Eliminated in<br>[[#Quarterfinals|quarterfinals]]
|text_R16=Eliminated in<br>[[#Round of 16|round of 16]]
|text_R32=Eliminated in<br>[[#Round of 32|round of 32]]
|text_GS=Eliminated in<br>[[#Group stage|group stage]]
|split4=yes |split8=yes |split16=yes |split32=yes
|result1=1st |result2=2nd |result3=3rd |result4=4th |result5=QF |result6=QF |result7=QF |result8=QF |result9=R16 |result10=R16 |result11=R16 |result12=R16 |result13=R16 |result14=R16 |result15=R16 |result16=R16 |result17=R32 |result18=R32 |result19=R32 |result20=R32 |result21=R32 |result22=R32 |result23=R32 |result24=R32 |result25=R32 |result26=R32 |result27=R32 |result28=R32 |result29=R32 |result30=R32 |result31=R32 |result32=R32 |result33=GS |result34=GS |result35=GS |result36=GS |result37=GS |result38=GS |result39=GS |result40=GS |result41=GS |result42=GS |result43=GS |result44=GS |result45=GS |result46=GS |result47=GS |result48=GS
}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع]]
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ|2026]]
[[زمرو:راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:راند]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا مقابلا]]
[[زمرو:شيڊول ٿيل ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا بين الاقوامي مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن]]
[[زمرو:2026 مردن جي بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال ۾|ورلڊ ڪپ]]
[[زمرو:2026 آمريڪي مردن جي فٽبال ۾]] [[زمرو:2026 ڪينيڊين فٽبال ۾]]
[[زمرو:2025–26 ميڪسيڪو فٽبال ۾]]
[[زمرو:ميڪسيڪو–آمريڪا راندين جا لاڳاپا]] [[زمرو:ڪينيڊا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:ميڪسيڪو جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:آمريڪا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:جون 2026ع ۾ اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:جولاءِ 2026 اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:2026 جي ايران جنگ کان متاثر ٿيندڙ راندين جا واقعا]]
[[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|<!--Do not remove the World Cup qualification map.-->{{Legend|#0000ff|Team qualified}}{{Legend|#ffcc00|Team eliminated}}{{Legend|#000000|Team withdrew or suspended}}{{Legend|#cccccc|Not a FIFA member}}]]
teaj0hzfryvao4lmxd1krdwz1cwfk7h
392023
392019
2026-07-07T14:17:37Z
Ibne maryam
17680
/* */
392023
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|International men's soccer tournament in North America}}
{{Infobox cricket tournament
| year = 2026
| tourney_name = FIFA World Cup
| other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}
| image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| size = 250x250px
| alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) overlayed by the World Cup trophy
<!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.-->
| country = Canada
| country2 = Mexico
| country3 = United States
| dates = June 11 – July 19
| num_teams = 48
| confederations = 6
| venues = 16
| cities = 16
| champion =
| count =
| second =
| third =
| fourth =
| matches = <!--{{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}}-->
| goals = <!--{{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}}-->
| attendance = <!--{{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}}-->
| top_scorer = <!--{{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}}-->
| player =
| goalkeeper =
| young_player =
| fair_play =
| prevseason = [[2022 FIFA World Cup|2022]]
| nextseason = ''[[2030 FIFA World Cup|2030]]''
| updated =
}}
[[File:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|thumb|
|[[ميڪسيڪو]] ۾ اسٽاڊيو ايزٽيڪا فٽبال اسٽيڊيم، [[ميڪسيڪو شهر]]]]
'''<small>2026ع فيفا ورلڊ ڪپ</small>''' (<small>Fifa World Cup 2026</small>) <small>'''فيفا ورلڊ ڪپ'''</small> جو <small>'''23هون ايڊيشن'''</small> هوندو، جيڪو چار سالن ۾ ٿيندڙ بين الاقوامي مردن جي <small>'''[[ايسوسيئيشن فٽبال]]'''</small> چيمپئن شپ آهي جن ۾ [[ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن|فيفا]] جي ميمبر ايسوسيئيشن جي قومي ٽيمون حصو وٺنديون آهن. هي ٽورنامنٽ <small>'''11 جون، 2026ع'''</small> کان <small>'''19 جولاءِ، 2026ع'''</small> تائين ٿيندو.<ref name="Schedule">{{حوالو ويب|date=February 4, 2024|quote=February 4, 2024|archivedate=February 5, 2024}}</ref> ان جي ميزباني گڏيل طور تي <small>'''[[اتر آمريڪا]]'''</small> جا <small>16</small> شهر (<small>'''[[آمريڪا]]'''</small> ۾ <small>11</small>، <small>'''[[ميڪسيڪو]]'''</small> ۾ <small>3</small> ۽ <small>'''[[ڪينيڊا]]'''</small> ۾ <small>2</small>) ڪندا. هي ٽورنامنٽ پهريون فيفا ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو ٽن ملڪن جي ميزباني ۾ هوندو ۽ جنهن ۾ پهرين ڀيرا <small>'''48'''</small> ٽيمون شامل هونديون (سال <small>2022</small>ع ۾ <small>'''32'''</small> ٽيمون هيون).
<small>'''[[ماسڪو]]'''</small> ۾ <small>68</small> هين فيفا ڪانگريس ۾ آخري ووٽنگ دوران ٽن اتر آمريڪي ملڪن جي "يونائيٽيڊ <small>2026</small>" جي بولي <small>'''[[مراڪش]]'''</small> جي مخالف بولي کي شڪست ڏني. اهو <small>2002</small>ع کانپوءِ پهريون مردن جو فٽبال ورلڊ ڪپ هوندو جيڪو هڪ کان وڌيڪ ملڪن پاران گڏيل طور تي ميزباني ڪيو ويندو. سال <small>1970</small>ع ۽ <small>1986</small>ع جي ٽورنامينٽ جي پنهنجي ماضي جي ميزباني سان، ميڪسيڪو پهريون ملڪ بڻجي ويندو جيڪو ٽي ڀيرا مردن جي ورلڊ ڪپ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. آمريڪا اڳ ۾ سال <small>1994</small>ع ۾ مردن جي فٽبال ورلڊ ڪپ جي ميزباني ڪئي هئي. ان جي ابتڙ، ڪينيڊا ۾ اهو پهريون ڀيرو هوندو ته ملڪ مردن جي ٽورنامينٽ جي ميزباني يا گڏيل ميزباني ڪندو. <small>'''[[قطر]]'''</small> ۾ سال <small>2022</small>ع ورلڊ ڪپ نومبر ۽ ڊسمبر ۾ منفرد طور تي منعقد ٿيڻ کان پوءِ هي تقريب پنهنجي روايتي [[اتريون اڌ گول|اتر اڌ گول]] جي اونهاري جي شيڊول ڏانهن موٽندي.
ميزبان ملڪن جي حيثيت سان، <small>'''[[ڪينيڊا]]'''</small>، <small>'''[[ميڪسيڪو]]'''</small> ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>'''آمريڪا'''</small>]] سڀ ئي فائنل رائونڊ لاء پاڻمرادو قابليت حاصل ڪري ورتا آهن. [[ڪيپ ورڊي|<small>'''ڪيپ وردي'''</small>]]، <small>'''[[ڪيوريسو]]'''</small>، <small>'''[[اردن]]'''</small> ۽ <small>'''[[ازبڪستان]]'''</small> سڀئي ورلڊ ڪپ جي فائنل رائونڊ ۾ پهرين ڀيرا ڪواليفائي ڪيا آهن ۽ حصو وٺندا. <small>'''[[ارجنٽائن]]'''</small> دفاعي چيمپيئن آهي، جن سال <small>2022</small>ع ۾ پنهنجو ٽيون ورلڊ ڪپ ٽائيٽل کٽيو هو.
==فارميٽ ۽ توسيع==
ٽورنامينٽ کي وڌائڻ جو خيال 2013 جي شروعات ۾ ان وقت جي يوئيفا صدر مشيل پلاٽيني پاران ۽ 2016 ۾ فيفا صدر گياني انفنٽينو پاران پڻ تجويز ڪيو ويو هو. تجويز جي مخالفن دليل ڏنو ته کيڏيل ميچن جو تعداد اڳ ۾ ئي ناقابل قبول سطح تي هو ته توسيع ميچن جي معيار کي خراب ڪندي ۽ اهو فيصلو راندين جي خدشن جي بدران سياسي بنيادن تي ڪيو ويو. انفنٽينو تي الزام لڳايو ته هو پنهنجي چونڊ کٽڻ لاءِ ورلڊ ڪپ ۾ وڌيڪ ملڪن کي آڻڻ جو واعدو استعمال ڪري رهيو آهي.
هن ايڊيشن سان شروع ڪندي فيفا ورلڊ ڪپ 48 ٽيمن تائين وڌايو ويو (گذريل ست ٽورنامينٽ جي مقابلي ۾ 16 ٽيمن جو اضافو). ٽيمن کي چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن ۾ ورهايو ويندو. هر گروپ ۾ مٿين ٻن ٽيمن سان ۽ اٺ بهترين ٽئين نمبر تي ايندڙ ٽيمون 32 جي نئين دور (round) ۾ ترقي ڪنديون. جيئن 14 مارچ 2023 تي فيفا ڪائونسل پاران منظور ڪيو ويو. هي پهرين توسيع ٿيڻ لاءِ ۽ 1998 کان وٺي فارميٽ ۾ تبديلي لاءِ مقرر ڪيو ويو آهي.
کيڏيل ميچن جو ڪُل تعداد 64 کان وڌي 104 ٿي ويندو ۽ آخري چئن تائين پهچڻ وارين ٽيمن پاران کيڏيل ميچن جو تعداد ست کان وڌي اٺ ٿي ويندو. ٽورنامينٽ 39 ڏينهن تائين هلندو (2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ جي 32 ڏينهن کان وڌي). هر ٽيم اڃا تائين ٽي گروپ ميچ کيڏندي. فائنل اسڪواڊ ۾ شامل رانديگرن لاءِ ڪلب سطح تي آخري ميچ جو ڏينهن 24 مئي 2026 آهي. ڪلبن کي , 30 مئي تائين ڪانٽينينٽل ڪلب مقابلي جي فائنل ۾ حصو وٺندڙ رانديگرن کي استثنا سان, 25 مئي تائين پنهنجن رانديگرن کي آزاد ڪرڻو پوندو. 56 ڏينهن (گڏيل آرام، رليز ۽ ٽورنامينٽ جي دورن جا) 2010، 2014 ۽ 2018 جي ٽورنامينٽ وانگر ئي رهندا.
===ٻيا توسيع فارميٽ ڳوليا ويا===
48 ٽيمن تائين توسيع اڳ ۾ ئي 10 جنوري 2017 تي منظور ڪئي وئي هئي، جڏهن شروعاتي طور تي اهو فيصلو ڪيو ويو هو ته ٽورنامينٽ ۾ 3 ٽيمن جا 16 گروپ ۽ ڪل 80 ميچ شامل هوندا، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون 32 جي رائونڊ ۾ اڳتي وڌنديون. هن بعد ۾ تبديل ٿيل فارميٽ تحت، هر ٽيم جي ميچن جو وڌ ۾ وڌ تعداد ست رهي ها، پر هر ٽيم اڳ جي ڀيٽ ۾ هڪ گهٽ گروپ ميچ کيڏي ها. ٽورنامينٽ اڃا تائين 32 ڏينهن اندر مڪمل ٿي چڪو هوندو. هي فارميٽ شروعاتي طور تي ٽن ٻين تجويزن، 40 کان 48 ٽيمن تائين، 76 کان 88 ميچن تائين ۽ هر ٽيم جي هڪ کان چار گهٽ ۾ گهٽ ميچن تائين, تي چونڊيو ويو هو.
هن فارميٽ جي نقادن دليل ڏنو ته ٽن ٽيمن جي گروپن جي استعمال سان ٻن ٽيمن جي ترقي سان ٽيمن جي وچ ۾ سازش جو خطرو تمام گهڻو وڌي ويو. هن فيفا کي تجويز ڪيو ته گروپ اسٽيج ۾ ڊرا کي روڪڻ لاءِ پينلٽي شوٽ آئوٽ استعمال ڪري سگهجي ٿو. جيتوڻيڪ تڏهن به ڪجهه سازش جو خطرو برقرار رهندو ۽ هڪ امڪان پيدا ٿيندو ته ٽيمون جان بوجھ ڪري ڪنهن حریف کي ختم ڪرڻ لاءِ شوٽ آئوٽ وڃائي ڇڏين.
==شيڊول==
'''خميس: 11 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ميڪسيڪو}} بمقابلہ [[ڏکڻ آفريڪا]]'''[[ڏکڻ آفريڪا]]''' (1:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو ازٽيڪا]]، [[ميڪسيڪو سٽي]]، ريفري: ولٽن سمپائيو، [[برازيل]])
# '''[[ڏکڻ ڪوريا]]''' بمقابلہ [[چيڪ ريپبلڪ]]'''[[چيڪ ريپبلڪ]]''' (8:00 وڳي UTC−6، [[اسٽاديو اڪرون]]، [[زاپوپان]]، ريفري: امين محمد عمر، [[مصر]])
'''جمعو: 12 جون، 2026:'''
# {{پرچم|ڪينيڊا}} بمقابلہ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|'''بوسنيا ۽ هرزيگووينا''']] (3:00 وڳي UTC−4، بي ايم او فيلڊ، [[ٽورنٽو]]، ريفري: فيڪنڊو ٽيلو، [[ارجنٽائن]])
'''ڇنڇر: 13 جون 2026ع:'''
# {{flag|Haiti}} بمقابلہ {{پرچم|اسڪاٽلينڊ}} (گروپ سي - بوسٽن اسٽيڊيم، [[آمريڪا]]
# {{پرچم|آسٽريليا}} بمقابلہ {{پرچم|ترڪي}} (گروپ ڊي - بي سي پليس وينڪوور، [[ڪينيڊا]]
# {{پرچم|برازيل}} بمقابلہ {{پرچم|مراڪش}} (گروپ سي - نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|قطر}} بمقابلہ {{پرچم|سوئٽزرلينڊ}} (گروپ بي - سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''آچر، 14 جون 2026ع''':
# {{پرچم|آئيوري ڪوسٽ}} بمقابلہ {{پرچم|ايڪواڊور}}(گروپ اي - فلاڊيلفيا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|جرمني}} بمقابلہ {{flagicon|Curaçao}} [[ڪيوريسو]] (گروپ اي - هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{flag|Netherlands}} بمقابلہ {{پرچم|جاپان}} (گروپ ايف - ڊلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|سويڊن}} بمقابلہ {{flag|Tunisia}} (گروپ ايف - ايسٽاڊيو مونٽيري)
'''سومر، 15 جون 2026ع''':
# '''[[سعودي عرب]]''' بمقابلہ {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]] (گروپ ايڇ – ميامي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|اسپين}} بمقابلہ [[ڪيپ ورڊي]]'''[[ڪيپ ورڊي]]''' (گروپ ايڇ – اٽلانٽا اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ايران}} بمقابلہ {{پرچم|نيوزي لينڊ}} (گروپ جي – لاس اينجلس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|بيلجيم}} بمقابلہ {{پرچم|مصر}} (گروپ جي – سياٽل اسٽيڊيم
'''اڱارو، 16 جون 2026ع''':
# {{پرچم|فرانس}} بمقابلہ {{پرچم|سينيگال}} (گروپ I – نيو يارڪ نيو جرسي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|عراق}} بمقابلہ {{پرچم|ناروي}} (گروپ I – بوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ارجنٽائن}} بمقابلہ {{پرچم|الجزائر}} (گروپ جي – ڪنساس سٽي اسٽيڊيم)
# {{پرچم|آسٽريا}} بمقابلہ {{پرچم|اردن}} (گروپ جي – سان فرانسسڪو بي ايريا اسٽيڊيم)
'''اربع، 17 جون 2026ع''':
# {{پرچم|گھانا}} بمقابلہ {{flag|Panama}} (گروپ ايل – ٽورانٽو اسٽيڊيم)
# {{پرچم|انگلينڊ}} بمقابلہ {{پرچم|ڪروشيا}} (گروپ ايل – ڊيلاس اسٽيڊيم)
# {{پرچم|پرتگال}} بمقابلہ [[جمهوريا ڪانگو]]'''[[جمهوريا ڪانگو]]''' (گروپ ڪي – هوسٽن اسٽيڊيم)
# {{پرچم|ازبڪستان}} بمقابلہ {{پرچم|ڪولمبيا}} (گروپ ڪي – ميڪسيڪو سٽي اسٽيڊيم)
18 جون، 2026: # 12:00 وڳي UTC−4 * چيڪ ريپبلڪ بمقابلہ ڏکڻ آفريڪا. * مرسڊيز بينز اسٽيڊيم، اٽلانٽا. # 18 جون، 2026 * 7:00 وڳي UTC-6 * ميڪسيڪو بمقابله ڏکڻ ڪوريا. * اسٽيڊيو اڪرون، زپوپان. # جون 24، 2026 # 7:00 پي ايم UTC-6 * چيڪ ريپبلڪ بمقابله ميڪسيڪو. * Estadio Azteca، ميڪسيڪو سٽي. # جون 24، 2026 * 7:00 پي ايم UTC-6 * ڏکڻ آفريڪا بمقابله ڏکڻ ڪوريا. اسٽيڊيو BBVA، گادالپ.
==ٽيمون==
"يونائيٽيڊ بڊ" جا عملدارن جو چوڻ آهي ته ٽنهي ميزبان ملڪن کي خودڪار داخلا ڏني ويندي.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> <small>31</small> آگسٽ <small>2022</small>ع تي، فيفا جو صدر گياني انفنٽينو تصديق ڪئي ته اتر آمريڪا جي فٽبال فيڊريشن، ڪنڪاڪئف (<small>CONCACAF</small>) جون ميمبر 6 ٽيمون ورلڊ ڪپ لاءِ قابليت حاصل ڪنديون، جن ۾ امريڪا، ڪينيڊا ۽ ميڪسيڪو خودڪار طور سان ميزبان طور قابليت حاصل ڪندا.<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> هن جي تصديق <small>14</small> فيبروري <small>2023</small>ع تي فيفا جي ڪونسل پاران ڪئي وئي.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |work=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref>
<small>67</small>هين فيفا ڪانگريس کان فوري طور تي، فيفا ڪائونسل [[بحرين]] جي شهر [[منامه|مناما]] ۾ هڪ اجلاس ۾ سلاٽ مختص ڪرڻ جي منظوري ڏني.<ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> ان ۾ هڪ پلي آف ٽورنامينٽ شامل هو جنهن ۾ ڇهه ٽيمون شامل هيون ته جيئن آخري ٻن فيفا ورلڊ ڪپ جڳهن جو فيصلو ڪري سگهن.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref>
پلي آف ۾ ڇهن ٽيمن ۾ يورپي فيڊريشن (<small>UEFA</small>) کان سواءِ هر ڪنفيڊريشن مان هڪ ٽيم شامل هئي ۽ ميزبان ملڪن جي ڪنڪاڪئف ڪنفيڊريشن (<small>CONCACAF</small>) مان هڪ اضافي ٽيم شامل هئي. ٽيمن مان ٻن کي عالمي درجه بندي جي بنياد تي ڌار ڪيو ويو ۽ انهن ٻن فيفا ورلڊ ڪپ برٿ لاءِ چئن غير سيڊڊ ٽيمن جي وچ ۾ ٻن ناڪ آئوٽ ميچن جي فاتحن سان کيڏيو. چار ميچن جو ٽورنامينٽ ميڪسيڪو ۾ کيڏيو ويو، جيڪو ميزبان ملڪن مان هڪ آهي<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref> ۽ ان کي فيفا ورلڊ ڪپ لاءِ ٽيسٽ ايونٽ طور پڻ استعمال ڪيو ويو. سلاٽ مختص ڪرڻ جي تصديق سان او ايف سي کي پهريون ڀيرو فائنل ٽورنامينٽ ۾ هڪ ضمانتي جاءِ ملي: سال <small>2026</small>ع فيفا ورلڊ ڪپ پهريون ٽورنامينٽ هوندو جنهن ۾ سڀني ڇهين ڪنفيڊريشنن کي گهٽ ۾ گهٽ هڪ ضمانتي جاءِ ملي هوندي ۽ <small>2010</small>ع جي ايڊيشن کان پوءِ پهريون ڀيرو جنهن ۾ سڀني ڪنفيڊريشنن وٽ هڪ ٽيم ورلڊ ڪپ فائنل لاءِ قابليت حاصل ڪئي آهي.<ref name="slot" />
<small>48</small> قابليت رکندڙ ٽيمن مان، <small>2022</small>-<small>2025</small>ع جي ايڊيشن ۾ پڻ نظر آيا، جن ۾ نمايان شامل آهن:
* [[ڪيپ ورڊي]]، [[ڪوراساؤ]]، [[اردن]] ۽ [[ازبڪستان]] سڀئي ورلڊ ڪپ ۾ پنهنجون ڊيبيو ڪندا.<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref>
* [[قطر]] پهريون ڀيرو قابليت ذريعي ٽورنامينٽ ۾ پهتو، ڇاڪاڻ ته ان جو واحد پوئين ظهور <small>2022</small>ع ۾ ميزبان طور هو.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref>
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]] ۽ [[هيٽي]] <small>1974</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref>
* [[عراق]] <small>1986</small>ع ۾ پنهنجي واحد پوئين ٽورنامينٽ ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref>
* [[آسٽريا]]، [[ناروي]] ۽ [[اسڪاٽلينڊ]] آخري ڀيرو <small>1998</small>ع ۾ شرڪت ڪرڻ کان پوءِ ٽورنامينٽ ۾ واپس آيا.<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref>
* [[ترڪي]] <small>2002</small>ع ۾ ٽئين نمبر تي رهڻ کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047a70882b5-871b4ed13110-1000--kosovo-0-1-turkiye-highlights-turkiye-qualify-for-2026-world/ |title=Kosovo 0–1 Türkiye highlights: Türkiye qualify for 2026 World Cup finals after play-off win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]] <small>2006</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪئي.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/02a3-2047bcf476d8-369543fe9786-1000--czechia-2-2-denmark-highlights-3-1-on-pens-czechia-book-202/ |title=Czechia 2–2 Denmark highlights (3–1 on pens): Czechia book 2026 World Cup spot with play-off final win |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |publisher=UEFA}}</ref>
* [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]]، [[پيراگوئي]] ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] (<small>2010</small>ع ورلڊ ڪپ جو ميزبان) سال <small>2010</small>ع ۾ آخري ڀيرو حصو وٺڻ کان پوءِ واپس آيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/south-africa-qualify |title=The Boys are back in town |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025 |date=October 14, 2025}}</ref> ڏکڻ آفريڪا <small>2002</small>ع کان پوءِ پنهنجي پهرين ڪامياب قابليت مهم حاصل ڪئي جڏهن ته نيوزيلينڊ قابليت حاصل ڪرڻ واري سڀ کان گهٽ درجه بندي واري ٽيم آهي، <small>85</small>هين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite news |last=Bailey |first=Michael |date=March 30, 2026 |title=The odds are stacked against New Zealand, the World Cup's lowest-ranked team. But they are chasing history |url=https://www.nytimes.com/athletic/7157317/2026/03/30/new-zealand-world-cup/ |access-date=April 9, 2026 |department=[[The Athletic]] |work=[[The New York Times]]}}</ref>
* [[الجزائر|الجيريا]]، [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] ۽ [[آئيوري ڪوسٽ]] <small>2014</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو ڪواليفائي ڪيو. بوسنيا <small>2014</small>ع جي ورلڊ ڪپ کان پوءِ ڪنهن وڏي ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجو پهريون ڪامياب قابليت وارو عمل حاصل ڪيو.
* [[ڪولمبيا]]، [[مصر]]، [[پاناما]] ۽ [[سويڊن]] <small>2022</small>ع ۾ پوئين ٽورنامينٽ وڃائڻ کان پوءِ واپس آيا.
ان کان علاوه، چار ڀيرا چيمپيئن [[اٽلي]] يورپي پلي آف فائنل ۾ [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسنيا ۽ هرزيگوينا]] کان پينلٽيز تي شڪست کائڻ کان پوءِ ٻاهر نڪتو لڳاتار ٽن ورلڊ ڪپن کان محروم ٿيندڙ پهريون اڳوڻو چيمپيئن بڻجي ويو.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> سال <small>2018</small>ع ۽ <small>2022</small>ع وانگر, اٽلي واحد اڳوڻو چيمپيئن هو، جيڪا قابليت حاصل نه ڪري سگهيو. [[ڪوسٽا ريڪا]] <small>2010</small>ع کان پوءِ پهريون ڀيرو قابليت حاصل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿيو. جڏهن ته [[ڪيمرون]]، [[ڊينمارڪ]]، [[پولينڊ]]، [[سربيا]] ۽ [[ويلز]] (جيڪي سڀ <small>2022</small>ع ۾ قابليت حاصل ڪئي) پڻ سال <small>2026</small>ع جي ٽورنامينٽ لاءِ قابليت حاصل نه ڪري سگهيا.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/teams-eliminated-on-the-road-to-fifa-world-cup-26 |title=Eliminated teams in FIFA World Cup 2026 qualifying |publisher=FIFA |date=March 26, 2025 |access-date=May 21, 2026}}</ref>
ٽيمون جيڪي قابليت حاصل ڪيون، علائقي جي لحاظ کان ترتيب ڏنل:
'''ايشيا فٽبال ڪنفيڊريشن''' (<small>AFC</small>):
* {{flag|Australia}}
* {{flag|Iran}}
* {{flag|Iraq}}
* {{flag|Japan}}
* {{flag|Jordan}}
* {{flag|Qatar}}
* {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
* [[سعودي عرب]]
* {{flag|Uzbekistan}} (پهرين ڀيرا)
'''آفريقي فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (CAF)
* {{flag|Algeria}}
* {{flag|Egypt}}
* {{flag|Tunisia}}
* {{flag|Morocco}}
* {{flag|Senegal}}
* {{flag|Ghana}}
* {{flag|Ivory Coast}}
* [[ڪيپ ورڊي|ڪيپ وردي]] (<small>پهرين ڀيرا</small>)
* [[جمهوريا ڪانگو|جمهوري جمهوريه ڪانگو]]
* [[ڏکڻ آفريڪا]]
'''اتر ۽ وچ آمريڪا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>CONCACAF</small>)
* {{پرچم|ڪينيڊا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* [[ڪوراساؤ]] (<small>پهريون ڀيرو</small>)
* {{پرچم|ميڪسيڪو}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{پرچم|آمريڪا}} (<small>شریک ميزبان</small>)
* {{flag|Panama}}
* {{flag|Haiti}}
'''ڏکڻ آمريڪا ('''<small>CONMEBOL)</small>
* {{flag|Argentina}}
* {{flag|Brazil}}
* {{flag|Colombia}}
* {{flag|Ecuador}}
* {{flag|Paraguay}}
* {{flagicon|Uruguay}} [[يوراگوئي]]
'''اوشيانا فٽبال ڪنفيڊريشن:''' (<small>OFC</small>)
* {{flag|New Zealand}}
'''يورپ:''' (<small>UEFA</small>)
* {{flag|England}}
* {{flag|Austria}}
* {{flag|Belgium}}
* [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
* {{flag|Croatia}}
* {{flag|France}}
* {{flag|Netherlands}}
* {{flag|Norway}}
* {{flag|Germany}}
* {{flag|Scotland}}
* {{flag|Sweden}}
* {{flag|Switzerland}}
* {{flag|Spain}}
* {{flag|Turkey}}
* [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]]
===ڊرا (Draw)===
ڊرا 5 ڊسمبر 2025ع تي [[واشنگٽن، ڊي سي|واشنگٽن ڊي سي]] ۾ ڪينيڊي سينٽر ۾ منعقد ٿيو. ڊرا جي تقريب فيفا پاران پهرين پيش ڪرڻ سان شروع ٿي. ڊرا جي تقريب جي شروعات فيفا پاران آمريڪا جي صدر ڊونلڊ ٽرمپ کي پهريون (۽ واحد) فيفا امن انعام پيش ڪرڻ سان ٿي.<ref name="Guardian-main">{{cite news |last1=Graham |first1=Bryan Armen |last2=Beaumont |first2=Peter |date=December 5, 2025 |title=Trump awarded inaugural Fifa peace prize at World Cup draw in Washington |url=https://www.theguardian.com/football/2025/dec/05/fifa-peace-prize-trump-world-cup-infantino |access-date=December 6, 2025 |work=The Guardian |location=London}}</ref> هڪ اهڙو انعام جنهن انساني حقن جي گروپن، تجزيه نگارن ۽ ٻين جي وچ ۾ جاچ ۽ تڪرار کي تيز ڪيو.<ref name="AJ-Analysis">{{cite news |last=Harb |first=Ali |date=December 6, 2025 |title=Infantino's 'Peace Prize' to Trump raises questions about FIFA's neutrality |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/12/6/infantinos-peace-prize-to-trump-raises-questions-about-fifas-neutrality |access-date=December 6, 2025 |work=Al Jazeera}}</ref><ref name="Amnesty">{{cite web |title=Global: FIFA needs to act on human rights |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/12/global-fifa-needs-to-act-on-human-rights/ |website=Amnesty International |date=December 4, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref name="NewHumanitarian" />
48 ٽيمن کي 12 جي چئن برتنن (pots) ۾ ورهايو ويو. برتن 1 ۾ ٽي ميزبان ۽ نومبر 2025 جي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي مان مٿين نو ٽيمون شامل هيون. برتن 2، 3، ۽ 4 ۾ درجه بندي جي مطابق باقي ٽيمون شامل هيون. يو اي ايف اي (UEFA) پلي آف جا چار فاتح ۽ انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جا ٻه فاتح ڊرا جي وقت معلوم نه هئا ۽ ان ڪري خودڪار طريقي سان برتن 4 ۾ مختص ڪيا ويا. 12 گروپ بي ترتيب طور تي چار برتنن مان هر هڪ مان هڪ ٽيم چونڊي ٺاهيا ويا. فيفا جو "عام اصول، جڏهن به ممڪن هجي"، اهو هو ته ڪنهن به گروپ ۾ ساڳئي ڪنفيڊريشن مان هڪ کان وڌيڪ ٽيم نه هئي. هي اصول يو اي ايف اي کانسواءِ سڀني ڪنفيڊريشنن تي لاڳو هو؛ هر گروپ کي هڪ يا ٻه يو اي ايف اي ٽيمون ان ۾ شامل ڪرڻ جي ضرورت هئي.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref>
ٽنهي ميزبان ملڪن کي شيڊولنگ جي مقصدن لاءِ ٽن گروپن ۾ اڳ ۾ ئي مختص ڪيو ويو هو. ميڪسيڪو کي گروپ اي ۾ رکيو ويو هو ۽ ٽورنامينٽ جو افتتاحي ميچ 11 جون تي ايسٽاڊيو ازٽيڪا ۾ کيڏندا. ڪينيڊا ۽ آمريڪا کي گروپ بي ۽ ڊي ۾ ترتيب وار رکيو ويو هو. اهي ٽورنامينٽ جا ٽيون ۽ چوٿون ميچ ترتيب وار 12 جون تي کيڏندا.<ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref>
انٽر ڪنفيڊريشن پلي آف جي ٽنهي امڪاني فاتحن تي ڪنفيڊريشن جي پابندي لاڳو ڪئي وئي. فيفا اهو پڻ اعلان ڪيو ته، "مقابلي جي توازن کي يقيني بڻائڻ جي مفاد ۾"، سيمي فائنل (نڪ آئوٽ بريڪٽ جا پاسا) لاءِ ٻه الڳ الڳ رستا قائم ڪيا ويا. ان جي بنياد تي، رينڪنگ ۾ پهرين نمبر تي (اسپين) ۽ ٻئي نمبر تي (ارجنٽائن) ٽيمن کي بي ترتيب طور تي مخالف رستن ۾ گروپن ۾ ٺاهيو ويو، جيئن ٽئين نمبر تي (فرانس) ۽ چوٿين نمبر تي (انگلينڊ) ٽيمون هيون. تنهن ڪري، جيڪڏهن ٽيمن جا اهي جوڙا پنهنجا گروپ کٽي وڃن ٿا، ته اهي فائنل تائين نه ملندا، جڏهن ته چارئي سيمي فائنل تائين نه ملندا. ڊرا پوٽ 1 سان شروع ٿيو ۽ پوٽ 4 سان ختم ٿيو، هر ٽيم کي چونڊيو ويو ۽ پوءِ الفابيٽ جي لحاظ کان پهرين دستياب گروپ ۾ مختص ڪيو ويو. ميچ شيڊول جي مقصد لاءِ، پوٽ 1 ٽيمون خودڪار طريقي سان هر گروپ جي پوزيشن 1 ۾ ٺاهيا ويا. باقي پوٽس لاءِ، فيفا هڪ اڳواٽ مقرر ڪيل نمونو قائم ڪيو ته جيئن ٽيمن جي پوزيشن کي انهن جي پوٽ ۽ ان گروپ جي بنياد تي بيان ڪري سگهجي جنهن ۾ اهي ٺاهيا ويا هئا. 2026 فيفا ورلڊ ڪپ سيڊنگ.<ref name="NewHumanitarian">{{cite news |title=Asia's deadly rains, Haiti's election plan, and Trump's peace prize – Cheat sheet |url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2025/12/05/asia-deadly-rains-haiti-election-plan-trump-peace-prize-cheat-sheet |work=The New Humanitarian |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Smith |first=David |date=December 5, 2025 |title=Trump wins his peace prize from Fifa – any chance of a VAR review? |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/dec/05/trump-peace-prize-fifa-world-cup |access-date=December 9, 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref>
=== ٽيم بيس ڪيمپس ===
ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ کان اڳ ۽ دوران رهڻ ۽ تربيت ڏيڻ لاءِ 48 قومي اسڪواڊ پاران بيس ڪيمپس استعمال ڪيا ويندا.<ref name="Team Base camps">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations |title=FIFA shares potential World Cup 26 Team Base Camp locations|access-date=June 12, 2024 |website=fifa.com |date=June 12, 2024|archive-date=June 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240612215436/https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/base-camps-potential-locations|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |title=FIFA World Cup 26 expands Team Base Camp brochure: 26 new options added |publisher=FIFA |date=November 21, 2024 |access-date=January 15, 2025 |archive-date=November 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241121220113/https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-tm-expands-team-base-camp-brochure-26-new-options-added |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026 |title=14 new Team Base Camp options added as road to 2026 continues |date=April 17, 2025 |website=inside.fifa.com|archive-date=April 17, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417180742/https://inside.fifa.com/organisation/news/14-new-team-base-camp-options-world-cup-2026|url-status=live}}</ref>
مقابلي جي جڳهن تي لاڳو ٿيندڙ نالي جي حقن جي اسپانسرز جي پابندي وانگر، ڪجهه تربيتي سهولتن جا نالا پڻ فيفا پاران تبديل ڪيا ويا.<ref>{{Cite news |date=May 26, 2026 |title=FIFA World Cup 2026™ Team Base Camp Training Sites footprint finalised |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/world-cup-2026-team-base-camps-tbc-48-nations-usa-mexico-canada |access-date=May 27, 2026 |work=[[FIFA]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Schirgi |first=Heimo |title=Team Base Camp brochure |url=https://fwc26teambasecamps.fifa.com |access-date=October 23, 2025 |website=FIFA}}</ref>
{|class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+ٽيم بيس ڪيمپس جي فهرست
|-
!ٽيم
!هوٽل
!ٽريننگ سائيٽ
|-
|'''[[الجزائر]]<ref name="FOX4">{{Cite web |last1=Jackson |first1=Malik |date=January 21, 2026 |title=Argentina, England, Netherlands, Algeria to base 2026 World Cup camps in Kansas City metro: Sources |url=https://fox4kc.com/sports/2026-world-cup/argentina-england-netherlands-to-base-2026-world-cup-camps-in-kansas-city-metro-sources/vMxgM5ajHGE |access-date=January 25, 2026 |website=Fox4 Kansas City |last2=Kuntz |first2=Harold |last3=Holt |first3=John|orig-date=January 20, 2026}}</ref>'''
| <small>دي اوريڊ، لارنس، [[ڪنساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>يونيورسٽي آف ڪنساس،<ref>{{Cite web |title=Rock Chalk Park |url=https://places.ku.edu/buildings/rock-chalk-park |access-date=January 25, 2026 |website=The University of Kansas}}</ref> لارنس، ڪنساس، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ارجنٽائن]]'''<ref name="KCStar">{{cite news |last1=Grathoff |first1=Pete |title=Here is when teams with a World Cup base camp in KC are expected to arrive |url=https://www.kansascity.com/sports/spt-columns-blogs/for-petes-sake/article315392606.html |access-date=April 17, 2026 |work=[[The Kansas City Star]] |date=April 13, 2026}}</ref>
| <small>اوريجن ڪنساس سٽي ريور فرنٽ، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>اسپورٽنگ ڪي سي ٽريننگ سينٽر، ڪنساس سٽي، [[ڪنساس]]</small>
|-
| '''[[آسٽريليا]]'''<ref name="AUS">{{Cite web |date=February 12, 2026 |title=The Oakland Roots/Soul Training Facility Has Been Selected by the Australian National Team to Be a Base Camp Training Site Ahead of the World Cup |url=https://www.oaklandrootssc.com/news/2026/02/12/the-oakland-roots-soul-training-facility-has-been-selected-by-the-australian-national-team-to-be-a-base-camp-training-site-ahead-of-the-world-cup/ |access-date=February 12, 2026 |website=[[Oakland Roots SC]] |publisher=SportsEngine, Inc. }}</ref>
| <small>ڪلئرمونٽ هوٽل ۽ اسپا، برڪلي، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>اوڪلينڊ روٽس/سول ٽريننگ سهولت، الميدا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[آسٽريا]]'''<ref name="AUT">{{Cite web |last=Flores |first=Pricila |date=February 4, 2026 |title=Austrian National Soccer Team Selected to Stay in Goleta, Practice at UCSB |url=https://www.noozhawk.com/austrian-national-soccer-team-selected-to-stay-in-goleta-practice-at-ucsb/ |access-date=February 4, 2026 |website=Noozhawk |orig-date=February 4, 2026}}</ref>
| <small>باڪارا ريسارٽ، گوليٽا، [[ڪيليفورنيا]]</small>
| <small>يو سي سانتا باربرا هارڊر اسٽيڊيم، سانتا باربرا، ڪيليفورنيا</small>
|-
|'''[[بيلجيم]]'''<ref name="BEL">{{Cite web |last=Vandewalle |first=Ludo |date=January 9, 2026 |title=De Rode Duivels hebben hun WK-droomlocatie in Seattle beet |trans-title= The Red Devils have secured their World Cup dream location in Seattle |url=https://www.nieuwsblad.be/sport/voetbal/de-rode-duivels-hebben-hun-wk-droomlocatie-in-seattle-beet/114300532.html |access-date=February 15, 2026 |website=Nieuwsblad |language=nl-BEL}}</ref>
| <small>حيات ريجنسي ڍنڍ، سيئٽل پورٽ، رينٽن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>سياٽل سائونڊرز ايف سي پرفارمنس سينٽر ۽ ڪلب هائوس، رينٽن، واشنگٽن</small>
|-
|'''[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]'''<ref name="BIH">{{Cite web |date=April 6, 2026 |title=Zmajevi ipak neće u St. Louis, idu na drugi kraj Amerike u kamp koji je želio Vels |trans-title=Dragons will not be in St. Louis, they go to the other side of America to the camp that Wales wanted |url=https://reprezentacija.ba/507974-zmajevi-ipak-nece-u-st-louis-idu-na-drugi-kraj-amerike-u-kamp-koji-je-zelio-vels |access-date=April 6, 2026 |website=reprezentacija.ba |language=bs |trans-quote=The Dragons are expected to stay at the RSL Training Centre camp there, which is normally used by the US national team.}}</ref>
| <small>ايشر ايڊمز، آٽوگراف ڪليڪشن، سالٽ لِيڪ سٽي، [[يوٽاہ|يوٽاه]]</small>
| ريئل سالٽ لِيڪ اسٽيڊيم، سينڊي، يوٽاه، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[برازيل]]'''<ref name="BRA">{{Cite web |last=Arnold |first=Christian |date=January 14, 2026 |title=Brazilian national team to train at Red Bull NY's brand new facility during 2026 World Cup |url=https://nypost.com/2026/01/14/sports/brazilian-national-team-to-train-at-red-bulls-facility-during-world-cup/ |access-date=January 19, 2026 |website=New York Post }}</ref>
| <small>دي رِج هوٽل، باسڪنگ رِج، [[نيو جرسي]]</small>
| ڪولمبيا پارڪ، موريس ٽائون، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڪينيڊا]]'''<ref name="SBJ">{{Cite web |date=December 17, 2025 |title=New Zealand looking at various options for World Cup base camp |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2025/12/17/new-zealand-looking-at-various-options-for-world-cup-base-camp/ |access-date=February 14, 2026 |website=Sports Business Journal }}</ref>
| <small>دي ويسٽن بيشور، وينڪوور، [[برٽش ڪولمبيا|برٽش]]</small> [[برٽش ڪولمبيا|<small>ڪولمبيا</small>]]
| <small>نيشنل ساڪر ڊولپمينٽ سينٽر، رينڪوور، برٽش ڪولمبيا، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[ڪيپ ورڊي]]'''
| گرينڊ حيات هوٽل، ٽمپا بي، ٽمپا، [[فلوريڊا]]
| <small>واٽرز اسپورٽس ڪمپليڪس، ٽمپا، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[ڪولمبيا]]'''<ref name="COL">{{Cite web |last=Mitchell |first=Ryan |date=January 27, 2026 |title=It is not the United States! The Colombian national team knows its official venue for the 2026 World Cup |url=https://www.marca.com/en/world-cup/2026/01/27/6978af6f268e3ebd148b45cd.html |access-date=January 27, 2026 |website=Marca }}</ref>
| <small>گرينڊ فيسٽا آمريڪانا ڪنٽري ڪلب، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| جليسڪو اڪيڊميا اٽلس ايف سي، [[زاپوپان]]، جليسڪو،
|-
|'''[[ڪروشيا]]'''<ref name="CRO">{{Cite web |last=Thrasher |first=Tyler |date=January 17, 2026 |title=Croatia national soccer team to base FIFA World Cup training in Alexandria |url=https://www.fox5dc.com/news/croatia-national-soccer-team-base-world-cup-training-alexandria-virginia |access-date=January 17, 2026 |website=Fox5 DC }}</ref>
| <small>هوٽل ائ کئ ائ اليگزينڊرريا، [[ورجينيا]]</small>
| <small>ايپيسڪوپل هاءِ اسڪول، اليگزينڊرريا، ورجينيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ڪيوريسو]]<ref name="CUR">{{Cite web |last=Evertsz |first=Pa E. |date=January 17, 2026 |title=Curaçao sets Boca Raton as 2026 World Cup base camp, FAU to host training |url=https://www.deporteawe.com/2026/01/17/futbol/curacao-sets-boca-raton-as-2026-world-cup-base-camp-fau-to-host-training/ |access-date=January 17, 2026 |website=Deporte Awe }}</ref>'''
| <small>بوڪا ريٽن ميريٽ بوڪا سينٽر، بوڪا ريٽن، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>فلوريڊا اٽلانٽڪ يونيورسٽي، بوڪا ريٽن، فلوريڊا، آمريڪا</small>
|-
|'''[[چيڪ جمهوريا]]<ref name="DFW">{{Cite web |last=Carrick |first=Buzz |date=March 3, 2026 |title=Toyota Stadium and Texas Health Mansfield Stadium selected as World Cup training sites |url=https://3rddegree.net/toyota-stadium-and-texas-health-mansfield-stadium-selected-as-world-cup-training-sites |website=3rdDegree }}</ref>'''
| <small>هيلٽن گارڊن ان ڊلاس-آرلنگٽن سائوٿ، آرلنگٽن، ٽيڪساس</small>
| مينسفيلڊ ملٽي پرپز اسٽيڊيم، مينسفيلڊ، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[عوامي جمهوريا ڪانگو|ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو]] <ref name="COD">{{Cite web |url=https://www.chron.com/sports/article/congo-houston-world-cup-22194456.php |title=DR Congo chooses Houston for 2026 World Cup base camp |first=Michael |last=Shapiro |date=April 8, 2026 |website=Chron}}</ref>
| <small>اومني هوسٽن هوٽل، [[ھوسٽن|هوسٽن]]، [[ٽيڪساس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| هوسٽن اسپورٽس پارڪ، هوسٽن، ٽيڪساس
|-
|'''[[ايڪواڊور]]'''<ref name="ECU">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=La seleccion ecuatoriana de futbol tendra en Columbus su sede de entrenamiento durante la copa del mundo |url=https://www.fef.ec/la-seleccion-ecuatoriana-de-futbol-tendra-en-columbus-su-sede-de-entrenamiento-durante-la-copa-del-mundo/ |access-date=February 6, 2026 |language=Es}}</ref>
| <small>لي ميريڊين ڪولمبس، دي جوزف، [[ڪولمبس، اوهايو|ڪولمبس]]، [[اوهايو]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| ڪولمبس ڪرو پرفارمنس سينٽر، ڪولمبس، اوهائيو
|-
|'''[[مصر]]'''<ref name="EGY">{{Cite web |url=https://www.krem.com/article/sports/soccer/world-cup/spokane-city-council-spokane-world-cup-team-base-egypt-mo-salah/293-214cd175-62e3-4887-af3a-f0834fc0b93d |title=Spokane City Council Agenda shows Spokane named as World Cup Team Base for Egypt |first=Vinny |last=Saglimbeni |date=April 20, 2026 |website=KREM2 Spokane}}</ref>
| <small>ناردرن ڪوسٽ ريزارٽ ۽ ڪيسينو، ايئر وي هائٽس، واشنگٽن</small>
| گونزاگا يونيورسٽي، اسپوڪن، [[واشنگٽن رياست|واشنگٽن]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[انگلينڊ]]'''<ref name="FOX4" />
| <small>دي ان ايٽ ميڊو بروڪ، پريئري وليج، [[ڪنساس]]</small>
| سوپ ساڪر وليج، ڪينسا سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[فرانس]]'''<ref name="FRA">{{Cite web |date=January 12, 2026 |title=Coupe du Monde 2026: Didier Deschamps à la recherche du camp de base ! (INSIDE) |url=https://www.youtube.com/watch?v=a8q526AN4iw |access-date=January 12, 2026 |website=YouTube |language=Fr}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[بوسٽن]]، [[مئساچوسٽس|ميساچوسٽس]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>بينٽلي يونيورسٽي، والٿم، ميساچوسٽس</small>
|-
|'''[[جرمني]]'''<ref name="GER">{{Cite web |last=Silverman |first=Alex |date=January 9, 2026 |title=Wake Forest to serve as Germany's World Cup base camp training site in U.S. |url=https://www.sportsbusinessjournal.com/Articles/2026/01/09/wake-forest-to-serve-as-germanys-world-cup-base-camp-training-site/ |access-date=January 19, 2026 |website=SBJ }}</ref>
| <small>گريلن، ونسٽن-ساليم، [[اتر ڪيرولينا|اتر]]</small> [[اتر ڪيرولينا|<small>ڪيرولينا</small>]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>ويڪ فارسٽ يونيورسٽي، ونسٽن-سيلم، اتر ڪيرولائنا</small>
|-
|'''[[گھانا]]'''<ref name="GHA">{{Cite web |last=Goulston |first=Robert |date=February 19, 2026 |title=Will the Boston area host many World Cup soccer teams in 2026? |url=https://www.nbcboston.com/news/local/boston-world-cup-host-city/3902670/ |access-date=February 20, 2026 |website=NBC10 Boston |quote=Ghana picked Bryant University in Rhode Island}}</ref>
| <small>پروويڊنس بلٽمور، پروويڊنس، [[روڊز آئیلینڊ|روڊ آئيلينڊز]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| برائنٽ يونيورسٽي، سمٿ فيلڊ، روڊ آئيلينڊز
|-
|'''[[هيٽي]]'''<ref name="HAI">{{Cite web |author=Caleb Jephte Pierre |date=March 19, 2026 |title=La FHF aurait choisi Atlantic City comme camp de base pour la Coupe du Monde 2026, si l'on en croit les révélations de Sébastien Migné dans l'After ce jeudi matin !|trans-title= The FHF has chosen Atlantic City as its base camp for the 2026 World Cup, according to revelations from Sébastien Migné in this morning's After! |url=https://x.com/Caleb_Jephte/status/2034691656671265146 |access-date=April 21, 2026 |website=X |language=fr}}</ref>
| <small>شيراٽن ائٽلانٽڪ سٽي ڪنوينشن سينٽر هوٽل، ائٽلانٽڪ سٽي، نيوجرسي</small>
| <small>اسٽاڪٽن يونيورسٽي، گيلو وي ٽائون شپ، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ايران]]'''<ref name="IRN">{{Cite web |date=May 23, 2026 |title=Iran to base World Cup camp in Mexico after switch from Arizona |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/iran-base-world-cup-camp-mexico-after-switch-arizona-2026-05-23/ |access-date=May 23, 2026 |website=[[Reuters]] }}</ref>
| <small>تيجوانا ميريٽ هوٽل، تيجوانا، باجا ڪيليفورنيا</small>
| <small>تيجوانا ٽريننگ سينٽر، تجوانا، باجاڪيليفورنيا،[[ميڪسيڪو]]</small>
|-
|'''[[عراق]]'''<ref name="NBC">{{Cite web |last=Benatar |first=Orri |date=May 12, 2026 |title=World Cup base camps: Where all 48 teams will train during the tournament |url=https://www.nbc4i.com/sports/world-cup-2026/world-cup-base-camps-where-all-48-teams-will-train-during-the-tournament/#// |access-date=May 12, 2026 |website=NBC4i}}</ref>
| <small>گرين بريئر ريسارٽ، وائيٽ سلفر اسپرنگس، [[ويسٽ ورجينيا]]</small>[[ويسٽ ورجينيا|،]] [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| <small>دي گرين بريئر اسپورٽس پرفارمنس سينٽر، وائيٽ سلفر سپرنگز، ويسٽ ورجينا</small>
|-
|'''[[آئيوري ڪوسٽ]]'''<ref name="PHI">{{Cite web |date=February 17, 2026 |title='Les Éléphants' to Call Philadelphia Union's Stadium Its Home During the Tournament |url=https://www.philadelphiaunion.com/news/cote-d-ivoire-selects-philadelphia-union-stadium-team-base-camp-for-fifa-world-cup-2026|access-date=February 17, 2026 |website=Philadelphia Union }}</ref>
| هوٽل ڊو پونٽ، ولمنگٽن، [[ڊيلاويئر]]
| فلاڊيلفيا يونين اسٽيڊيم، چيسٽر، [[پينسلوانيا|پنسلوانيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[جاپان]]'''<ref name="WTVF">{{Cite web |last=Broderick |first=Kelly |date=January 18, 2026 |title=Japan's national football team will be using Nashville as a home base for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.newschannel5.com/news/japans-national-football-team-will-be-using-nashville-as-a-home-base-for-the-2026-fifa-world-cup |access-date=January 19, 2026 |website=WTVF }}</ref>
| ٽي بي اي، [[نئشويل|نيشويل]]، [[ٽينيسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>نيشويل ايس سي ٽريننگ سينٽر، نيشويل، ٽينيسي</small>
|-
|'''[[اردن]]'''<ref name="JOR">{{Cite web |date=February 20, 2026 |title=اتحاد كرة القدم ينظم دورة رباعية دولية بمشاركة النشامى.. ويكشف خطة إعداد المونديال |trans-title=The Football Association is organizing a four-team international tournament with the participation of the Jordanian national team, and has revealed its World Cup preparation plan |url=https://jfa.com.jo/news.php?id=31033&title=%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85-%D9%8A%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A9-%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%89..-%D9%88%D9%8A%D9%83%D8%B4%D9%81-%D8%AE%D8%B7%D8%A9-%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84 |access-date=February 20, 2026 |website=Jordanian Football Association |language=ar |trans-quote=will settle in its official camp during the World Cup in the American city of Portland.}}</ref>
| دي نائنز هوٽل، پورٽلينڊ، اوريگون
| يونيورسٽي آف پورٽلينڊ، [[اوريگون]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ميڪسيڪو]]'''
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊيمينٽو آن سائيٽ رهائش، ميڪسيڪو سٽي</small>
| <small>سينٽرو ڊي آلٽو رينڊي مينٽو، [[ميڪسيڪو سٽي|ميڪسيڪو]]</small> [[ميڪسيڪو سٽي|سٽي،]] [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[مراڪش]]'''<ref name="MAR">{{cite web |last1=Crafton |first1=Adam |title=Morocco, Haiti become fourth World Cup teams to choose New Jersey as base camp |url=https://www.nytimes.com/athletic/7253613/2026/05/05/new-jersey-world-cup-base-morocco-haiti-brazil-senegal/ |website=nytimes.com/athletic |publisher=[[The Athletic]] |date=May 5, 2026}}</ref>
| <small>سمرسيٽ هلز هوٽل، ٽيپسٽري ڪليڪشن وايا هيلٽن، وارن، [[نيو جرسي]]</small>
| پنگري اسڪول، باسڪنگ رج، نيو جرسي، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[نيدرلينڊز]]'''<ref name="KCBJ">{{cite news |last1=Friestad |first1=Thomas |title=Netherlands chooses Cascade Hotel near Plaza as World Cup base |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2026/04/08/netherlands-cascade-hotel-plaza-2026-world-cup.html |access-date=April 17, 2026 |work=Kansas City Business Journal |date=April 8, 2026}}</ref>
| ڪيسڪيڊ هوٽل، ڪنساس سٽي، [[مسوري]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>ڪنساس سٽي تربيتي سهولت، ريور سائڊ، مسوري</small>
|-
|[[نيوزيلينڊ|'''نيوزي لينڊ''']]<ref name="NZL">{{Cite web |date=March 2, 2026 |title=All Whites secure FIFA World Cup base in San Diego, the scene of Team New Zealand's first America's Cup win |url=https://www.stuff.co.nz/sport/360938985/all-whites-secure-fifa-world-cup-base-san-diego-scene-team-new-zealands-first-americas-cup-win|access-date=March 2, 2026 |website=Stuff }}</ref>
| حيات ريجنسي لا جولا، ايونٽائن، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
| <small>ٽوريرو اسٽيڊيم، [[سان ڊياگو|سين ڊياگو]]، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
|'''[[ناروي]]'''<ref name="NOR">{{Cite web |last=Austerheim |first=Daniel |date=January 24, 2026 |title=Bekreftet: Dette blir Norges basecamp under VM |url=https://www.nettavisen.no/sport/bekreftet-dette-blir-norges-basecamp-under-vm/s/5-95-2842904 |access-date=January 24, 2026 |website=Nettavisen Sport |language=no|trans-quote=Greensboro, North Carolina, will be Norway's home base ahead of and between the group matches in Norway's first men's World Cup finals in 28 years. The NFF does not specify which hotel they will stay in, but there is only one option in FIFA's catalog for Greensboro. It's called Grandover Resort, and is described as a premium resort with access to golf courses and a spa, among other things.}}</ref>
| گرانڊ اوور ريسارٽ ۽ اسپا، گرينزبورو، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>يونيورسٽي آف نارٿ ڪيرولينا، گرينزبورو، اتر ڪيرولينا</small>
|-
|'''[[پاناما]]'''<ref name="PAN">{{Cite web |last=Stevens |first=Paul |date=February 12, 2026 |title=Ontario Base Camp Confirmed for Panama's Men's National Soccer Team at FIFA World Cup |url=https://www.sportstravelmagazine.com/ontario-base-camp-confirmed-for-panamas-mens-national-soccer-team-at-fifa-world-cup/ |access-date=February 13, 2026 |website=Sports Travel Magazine }}</ref>
| <small>نوٽواساگا ان ريسارٽ ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو ٽڪمسٿ، [[اونٽاريو]]</small>
| <small>نوٽواساگا ٽريننگ سائيٽ، نيو ٽڪمسٿ، اونٽاريو، [[ڪينيڊا]]</small>
|-
|'''[[پيراگوئي]]'''<ref name="PAR">{{Cite web |date=February 11, 2026 |title=La selección paraguaya ultima detalles logísticos para su estreno mundialista |trans-title=The Paraguayan national team is finalizing logistical details for its World Cup debut |url=https://www.abc.com.py/deportes/futbol/seleccion-paraguaya/2026/02/11/la-seleccion-paraguaya-ultima-detalles-logisticos-para-su-estreno-mundialista/ |access-date=February 15, 2026 |website=ABC Paraguay |language=es |trans-quote=...we've already received confirmation that they'll grant us our first choice. We're considering San José, which is near Santa Clara, close to Levi's Stadium, where we'll play our two matches on the second and third matchdays.}}</ref>
| هيلٽن سان جوز، سين جوز، ڪيليفورنيا پاران سائنيا، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| اسپارٽن فٽبال ڪمپليڪس، [[سان هوز|سين جوز،]] [[ڪيليفورنيا]]
|-
|[[پورچوگال|'''پرتگال''']]<ref name="PBP">{{Cite web |date=March 5, 2026 |title=World Cup: Cristiano Ronaldo, Portugal to train in Palm Beach Gardens |url=https://www.palmbeachpost.com/story/sports/2026/03/05/world-cup-2026-cristiano-ronaldo-portugal/88988300007/ |access-date=March 12, 2026 |website=Palm Beach Post }}</ref>
| فور سيزنز هوٽل پام بيچ، پام بيچ، [[فلوريڊا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>گارڊنز نارٿ ڪائونٽي ڊسٽرڪٽ پارڪ، پام بيچ گارڊنز، فلوريڊا</small>
|-
|'''[[قطر]]'''<ref name="QAT">{{Cite web |date=January 30, 2026 |title=Lopetegui inspects Qatar's World Cup base in California |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/30/01/2026/lopetegui-inspects-qatars-world-cup-base-in-california |access-date=February 1, 2026 |website=[[The Peninsula (newspaper)|The Peninsula]] }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ بائي ميريٽ سانتا باربرا گوليٽا، گوليٽا، ڪيليفورنيا</small>
| <small>ويسٽ مونٽ ڪاليج، سانتا باربرا، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
|-
| '''[[سعودي عرب]]'''<ref name="KSA">{{Cite news |date=February 5, 2026 |title=Saudi National Team Selects Austin as Main Camp Base for World Cup 2026 |url=https://english.aawsat.com/sports/5237596-saudi-national-team-selects-austin-main-camp-base-world-cup-2026 |access-date=February 5, 2026 |work=[[Asharq Al-Awsat]]}}</ref>
| <small>فور سيزنز هوٽل، [[آسٽن]]، [[ٽيڪساس]]</small>، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
| <small>آسٽن FC اسٽيڊيم، آسٽن، ٽيڪساس</small>
|-
| '''[[اسڪاٽلينڊ]]'''<ref name="SCO">{{Cite news |last=Atkinson |first=Mark |date=February 12, 2026 |title=Harvey Barnes snubs Scotland as Steve Clarke confirms World Cup base – but issue with FIFA hotel |url=https://www.scotsman.com/sport/football/international/harvey-barnes-snubs-scotland-as-steve-clarke-confirms-world-cup-base-but-issue-with-fifa-hotel-5596708 |access-date=February 12, 2026 |website=[[The Scotsman]]}}</ref>
| <small>رينيسنس شارلوٽ سائوٿ پارڪ هوٽل، [[شارلوٽ]]، [[اتر ڪيرولينا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]</small>
| <small>شارلوٽ ايف سي ٽريننگ سينٽر، شارلوٽ، اتر ڪيرولينا</small>
|-
| '''[[سينيگال]]'''<ref name="SEN">{{Cite news |last=Carino |first=Jerry |date=March 5, 2026 |title=Rutgers chosen as 'base camp' by FIFA World Cup qualifier |url=https://www.app.com/story/sports/college/rutgers/2026/03/05/rutgers-chosen-as-base-camp-by-fifa-world-cup-qualifier-senegal/87601196007/ |access-date=March 6, 2026 |website=[[Asbury Park Press]]}}</ref>
| <small>هيلڊرچ هوٽل ۽ ڪانفرنس سينٽر، نيو برنسوڪ، نيو جرسي</small>
| رٽگرز يونيورسٽي، پسڪٽا وي، [[نيو جرسي]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|'''[[ڏکڻ آفريڪا]]<ref name="MEX">{{Cite web |last=Beltrán |first=Jesús F. |date=February 10, 2026 |title=Gabriela Cuevas anuncia qué selecciones se concentrarán en México para el Mundial 2026 |trans-title=Gabriela Cuevas announces which teams will train in Mexico for the 2026 World Cup |url=https://www.infobae.com/mexico/deportes/2026/02/10/gabriela-cuevas-anuncia-que-selecciones-se-concentraran-en-mexico-para-el-mundial-2026/ |access-date=February 13, 2026 |website=infobae |language=es |trans-quote=El Tri will hold its training camp at the Mexican Football Federation's High Performance Center, located in the Tlalpan borough.}}</ref>'''
| <small>ڪيمينو ريئل پاچوڪا، پاچوڪا، هائيڊلگو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>سين اگسٽن ٽيليڪسياڪا، هائيڊلگو، ميڪسيڪو</small>
|-
|'''[[ڏکڻ ڪوريا]]'''
| <small>دي ويسٽن گواڊالاجارا، [[گواڊلهارا|گواڊالهارا]]، [[ميڪسيڪو]]</small>
| چيواس ورڊ ويل، [[زاپوپان]]، جليسڪو
|-
|'''[[اسپين]]'''<ref name="CFTP">{{Cite web |last=MacCoon |first=Patrick |date=January 13, 2026 |title=Spain reportedly chooses Chattanooga as headquarters for first two rounds of 2026 FIFA World Cup |url=https://www.timesfreepress.com/news/2026/jan/13/spain-reportedly-chooses-chattanooga-as/ |access-date=January 19, 2026 |website=Chattanooga Times Free Press }}</ref>
| <small>دي ريڊ هائوس هوٽل، چٽانوگا، [[ٽينيسي]]</small>
| <small>بيلر اسڪول، چٽانوگا، ٽينيسي، آمريڪا</small>
|-
|'''[[سويڊن]]'''
| <small>دي ويسٽن ڊلاس اسٽون بريئر گولف ريسارٽ ۽ اسپا، فريسڪو، ٽيڪساس</small>
| <small>ايف سي ڊلاس اسٽيڊيم، فريسڪو، [[ٽيڪساس]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[سوئيزرلينڊ|سوئٽزرلينڊ]]<ref name="SUI">{{Cite web |date=January 15, 2026 |title=The Swiss national team will be staying in this luxury hotel during the World Cup |url=https://www.bluewin.ch/en/sport/football/the-national-team-stays-in-this-luxury-hotel-during-the-world-cup-3051319.html |access-date=January 15, 2026 |website=blue News }}</ref>
| <small>فيئرمونٽ گرينڊ ڊيل مار، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا</small>
| سين ڊياگو يهودي اڪيڊمي، سين ڊياگو، ڪيليفورنيا
|-
|[[تيونس]]<ref name="MEX" />
| <small>انٽرڪنٽينينٽل پريزيڊنٽ مونٽيرئ ۽ سان پيڊرو گارزا گارسيا، نيوو ليون</small>
| ريادوس ٽريننگ سينٽر، سينٽياگو، نيوو ليون، [[ميڪسيڪو]]
|-
|'''[[ترڪي]]'''<ref name="TUR">{{Cite web |last=Sarigul |first=Emre |date=April 4, 2026 |title=Turkish National Team Confirms 2026 World Cup Camp in Arizona: Logistics and Ticket Fever Take Center Stage |url=https://turkish-football.com/turkish-national-team-confirms-2026-world-cup-camp-in-arizona-logistics-and-ticket-fever-take-center-stage/ |access-date=April 14, 2026 |website=Turkish Football }}</ref>
| <small>ڪورٽ يارڊ ميسا، رگلي ويل ويسٽ، [[ايريزونا]]،</small> [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|<small>آمريڪا</small>]]
| ايريزونا ايٿليٽڪ گرائونڊز، [[ميسا، ايريزونا|ميسا]]، [[ايريزونا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|'''آمريڪا''']]<ref name="UCI">{{Cite web |last=Tenorio |first=Paul |date=November 19, 2025 |title=USMNT's 2026 slate takes shape: World Cup sendoff in Chicago, March friendlies booked |url=https://www.nytimes.com/athletic/6820796/2025/11/19/usmnt-2026-schedule-world-cup/ |access-date=November 19, 2025 |website=The Athletic }}</ref>
| <small>ميريٽ ارون اسپيڪٽرم، ارون</small>، <small>[[ڪيليفورنيا]]</small>
| اورينج ڪائونٽي گريٽ پارڪ، ارون، [[ڪيليفورنيا]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]
|-
|[[يوراگوائي|'''يوراگوئي''']]<ref name="URU">{{Cite web |author=Selección Uruguaya |date=January 14, 2026 |title=FIFA confirmó nuestra base operativa en la Copa Mundial: Playa del Carmen |url=https://x.com/Uruguay/status/2011544677359763967/ |access-date=January 14, 2026 |website=X |language=es-URU}}</ref>
| <small>ماياڪوبا، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو، [[ميڪسيڪو]]</small>
| <small>ماياڪوبا ٽريننگ سينٽر، پليا ڊيل ڪارمين، ڪوئنٽانا رو</small>
|-
|'''[[ازبڪستان]]''' <ref name="UZB">{{Cite web |last=Razzakov |first=Shuhrat |date=March 3, 2026 |title=Uzbekistan is preparing for major challenges at the World Cup from Atlanta |url=https://zamin.uz/en/sport/193208-uzbekistan-is-preparing-for-major-challenges-at-the-world-cup-from-atlanta.html |access-date=March 3, 2026 |website=Zamin |language=en-UZB}}</ref>
| <small>ميريٽ اٽلانٽا بڪ هيڊ، [[ائٽلانٽا|اٽلانٽا]]، جارجيا</small>
| <small>اٽلانٽا يونائيٽيڊ ٽريننگ سينٽر، ماريٽا، جارجيا</small>
|-
|}
=== اسڪواڊ ===
ڏسو: [[2026 فيفا ورلڊ ڪپ اسڪواڊ]]
ٽورنامينٽ لاءِ پنهنجي آخري اسڪواڊ جمع ڪرائڻ کان اڳ، ٽيمن ٽورنامينٽ کان هڪ مهينو اڳ 35 کان 55 رانديگرن جي هڪ عارضي اسڪواڊ جو نالو ڏنو. ٽيمن کي 2 جون تائين پنهنجي آخري اسڪواڊ جو نالو ڏيڻ جي ضرورت هئي. جيڪڏهن ڪو رانديگر زخمي يا سخت بيمار ٿي پوي ٿو ته جيئن ٽورنامينٽ ۾ شرڪت کي روڪي سگهجي، ته ان کي ٽيم جي پهرين ميچ کان 24 ڪلاڪ اڳ تائين عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي رانديگر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو. جڏهن ته، ٽورنامينٽ دوران ڪنهن به وقت زخمي يا بيمار گول ڪيپر کي عارضي اسڪواڊ مان ڪنهن ٻئي گول ڪيپر سان تبديل ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/squad-lists-number-date |title=When are World Cup squads named, and how many players will feature? |publisher=[[FIFA]] |date=May 6, 2026 |access-date=May 7, 2026}}</ref>
==گروپ مرحلو==
[[File:2026 world cup.svg|thumb|فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع ۾ حصو وٺندڙ ملڪن جا نتيجا
{{div col|colwidth=8em|content=
{{Legend|#2B42A3|Champion}}{{Legend|#34C0BE|Runner-up}}{{Legend|#269C5A|Third place}}{{Legend|#81C846|Fourth place}}{{Legend|#E4E454|Quarterfinals}}{{Legend|#FF6600|Round of 16}}{{Legend|#B94954|Round of 32}}{{Legend|#8E62A6|Group stage}} }}]]
رائونڊ رابن گروپ اسٽيج 11 جون کان 27 جون 2026 تائين، چار ٽيمن جي ٻارهن گروپن (A کان L) ۾ کيڏيو ويو، هر هڪ ٽيم کي کٽڻ تي ٽي پوائنٽ، ڊرا تي هڪ پوائنٽ ۽ هار تي ڪوبه پوائنٽ آف نه ملندو. گروپ راند جي اختتام کان پوءِ، هر گروپ جون مٿيون ٻه ٽيمون، اٺ بهترين ٽئين پوزيشن واري ٽيمن سان گڏ، ناڪ آئوٽ اسٽيج ڏانهن وڌيون.
گروپ اسٽيج جي درجه بندي لاءِ ٽائي بريڪنگ معيار هر گروپ ۾ ٽيمن جي درجه بندي سڀني گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل پوائنٽن جي ذريعي طئي ڪئي ويندي آهي. جيڪڏهن ٻه يا وڌيڪ ٽيمون پوائنٽن تي برابر آهن، ته درجه بندي کي طئي ڪرڻ لاءِ هيٺ ڏنل معيار استعمال ڪيا ويندا آهن: لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ حاصل ڪيل گھڻا پوائنٽ؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول فرق؛ لاڳاپيل ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيل گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ جيڪڏهن، معيار الف کان سي تائين لاڳو ڪرڻ کان پوءِ، ٽيمن جي اڃا تائين برابر درجه بندي آهي، ته معيار الف کان سي تائين خاص طور تي انهن ٽيمن جي وچ ۾ ميچن تي ٻيهر لاڳو ڪيا ويندا آهن جيڪي اڃا تائين سطح تي آهن ته جيئن انهن جي آخري درجه بندي جو تعين ڪري سگهجي. [اپر-الفا 1] جيڪڏهن هي طريقو فيصلو نه ٿو ڪري، معيار d کان h لاڳو ٿئي ٿو. * سڀني گروپ ميچن ۾ اعليٰ گول جو فرق؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ گول؛ سڀني گروپ ميچن ۾ سڀ کان وڌيڪ ٽيم جي رويي ("فيئر پلي") اسڪور (هڪ رانديگر يا ٽيم ڪوچ / آفيشل تي هڪ ميچ ۾ صرف هڪ ڪٽوتي لاڳو ڪري سگهجي ٿي): پيلو ڪارڊ: -1 پوائنٽ؛ اڻ سڌي طرح ڳاڙهو ڪارڊ (ٻيو پيلو ڪارڊ): -3 پوائنٽ؛ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -4 پوائنٽ؛ پيلو ڪارڊ ۽ سڌو ڳاڙهو ڪارڊ: -5 پوائنٽ؛ تازو فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن؛ ترقي سان پراڻي فيفا مردن جي عالمي درجه بندي ۾ بهتر پوزيشن جيستائين ٽيمن کي الڳ نه ڪري سگهجي.
[[round-robin tournament|round-robin]] group stage was played in twelve groups (A to L) of four teams each, from June 11 to 27, 2026.<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=December 10, 2025 |website=FIFA}}</ref> Teams were awarded three points for a win, one for a draw, and none for a loss. Following the conclusion of group play, the top two teams of each group, along with the [[#Ranking of third-place teams|eight best third-place teams]], advanced to the [[#Knockout stage|knockout stage]].
''All times are local.''
{| class="wikitable mw-collapsible"
|+ {{nowrap|{{Anchor|Tiebreakers}} Tie-breaking criteria for group stage ranking}}
|-
|The ranking of teams in each group is determined by the points obtained in all group matches. If two or more teams are equal on points, the following criteria are used to determine the ranking:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref>
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha
| Most points obtained in the group matches played between the teams concerned;
| Superior goal difference in the group matches played between the teams concerned;
| Most goals scored in the group matches played between the teams concerned;
}}
If, after having applied criteria a to c, teams still have an equal ranking, criteria a to c are reapplied exclusively to the matches between the teams who are still level to determine their final rankings.{{efn-ua|When there are two or more teams tied on points, criteria a to c are applied. After these criteria are applied, they may define the position of some of the teams involved, but not all of them. For example, if there is a three-way tie on points, the application of the first three criteria may only break the tie for one of the teams, leaving the other two teams still tied. In this case, the tiebreaking procedure is resumed, from the beginning, for those teams that are still tied.}} If this procedure does not lead to a decision, criteria d to h apply.
{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4
| Superior goal difference in all group matches;
| Most goals scored in all group matches;
| Highest team conduct ("fair play") score in all group matches (only one deduction can be applied to a player or team coach/official in a single match): {{unordered list
| Yellow card: −1 point;
| Indirect red card (second yellow card): −3 points;
| Direct red card: −4 points;
| Yellow card and direct red card: −5 points;
}}
| Better position in the most recent [[FIFA Men's World Ranking]];
| Better position in progressively older FIFA Men's World Rankings until teams can be separated.
}}
|}
===گروپ A===
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}}2-1 {{پرچم|ميڪسيڪو}}
# <small>11 جون، 2026ع</small>: {{پرچم |چيڪ جمهوريا}} 1-2 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{flag|RSA}} 1-1 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>18 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 1-0 {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ميڪسيڪو}} 3-0 {{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
# <small>24 جون، 2026ع</small>: {{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}} 1-0 {{flag|RSA}}
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|ميڪسيڪو}}
|3
|3
|0
|0
|9
|6
|0
|6+
|-
|2
|{{flag|RSA}}
|3
|1
|1
|1
|4
|2
|3
|1-
|-
|3
|{{پرچم|ڏکڻ ڪوريا}}
|3
|1
|0
|2
|3
|2
|3
|1-
|-
|4
|{{پرچم|چيڪ جمهوريا}}
|3
|0
|1
|2
|6
|4-
|}
* پهريان 3 ملڪ اڳ مرحلي لا ڪواليفائي ڪيا. ذريعو: فيفا
===گروپ B===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{flag|Switzerland}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|3
|4+
|-
|2
|{{flag|Canada}}
|3
|1
|1
|1
|4
|8
|3
|5+
|-
|3
|[[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]]
|3
|1
|1
|1
|4
|5
|6
|1-
|-
|4
|{{پرچم|قطر}}
|3
|0
|1
|2
|1
|2
|10
|8-
|}
* ذريعو: فيفا
* نوٽ: هيڊ ٽو هيڊ نتيجي تي برابر (ڪينيڊا 1-1 بوسنيا ۽ هرزيگووينا). مجموعي گول فرق کي ٽائي بريڪر طور استعمال ڪيو ويو ۽ سوئزرلينڊ ۽ ڪينيڊا اڳ جي مرحلي لاء ڪواليفائي ڪيا.
# 12 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-1 {{flag|Canada}}
# 13 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-1 {{پرچم|قطر}}
# 18 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 1-4 {{flag|Switzerland}}
# 18 جون، 2026ع، {{flag|Canada}} 0-6 {{پرچم|قطر}}
# 24 جون، 2026ع، {{flag|Switzerland}} 1-2 {{flag|Canada}}
# 24 جون، 2026ع، [[File:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|25px]] [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا]] 3-1 {{پرچم|قطر}}
===گروپ C===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
!Pos
!ملڪ
<nowiki>***********</nowiki>
!P
!W
!D
!L
!Pt
!GF
!GA
!GD
|-
|1
|{{پرچم|برازيل}}
|3
|2
|1
|0
|7
|7
|1
|6+
|-
|2
|{{پرچم|مراڪش}}
|3
|2
|1
|0
|7
|6
|3
|3+
|-
|3
|{{flag|Scotland}}
|3
|1
|0
|2
|3
|1
|4
|3-
|-
|4
|{{flag|Haiti}}
|3
|0
|0
|3
|0
|2
|8
|6-
|}
Source: FIFA
Notes:
Tied on head-to-head result (Brazil 1–1 Morocco). Overall goal difference was used as the tiebreaker.
June 13, 2026
6:00 p.m. UTC−4
Brazil 1–1 Morocco
Vinícius 32'
[Report 13]
Saibari 21'
MetLife Stadium, East Rutherford
Attendance: 80,663
Referee: Slavko Vinčić (Slovenia)
June 13, 2026
9:00 p.m. UTC−4
Haiti 0–1 Scotland
[Report 14]
McGinn 28'
Gillette Stadium, Foxborough
Attendance: 64,146
{{Main|2026 FIFA World Cup Group B}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group B|B6}}
===Group C===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group C}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group C|C6}}
===Group D===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group D}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group D|D6}}
===Group E===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group E}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group E|E6}}
===Group F===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group F}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group F|F6}}
===Group G===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group G}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group G|G6}}
===Group H===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group H}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group H|H6}}
===Group I===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group I}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group I|I6}}
===Group J===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group J}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group J|J6}}
===Group K===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group K}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group K|K6}}
===Group L===
{{Main|2026 FIFA World Cup Group L}}
{{2026 FIFA World Cup group tables|Group L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L1}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L3}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L5}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup Group L|L6}}
===Ranking of third-place teams===
{{2026 FIFA World Cup group tables|3rd place}}
The specific matchups involving the third-place teams depended on which eight third-place teams qualified for the round of 32, but not on their relative rankings. The 495 possible combinations were published in Annex C of the tournament regulations.<ref name="regulations" />
''For the list of all 495 possible combinations, see [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Combinations of matches in the round of 32|2026 FIFA World Cup knockout stage § Combinations of matches in the round of 32]].''
==ناڪ آئوٽ مرحلو==
{{Main|2026 FIFA World Cup knockout stage}}
The knockout stage uses a [[Single-elimination tournament|single-elimination format]], starting with the newly introduced round of 32 on June 28 and culminating with the [[2026 FIFA World Cup final|final]] on July 19. On the day prior, a [[#Match for third place|match for third place]] will also be played. In the knockout stage, if the scores are level when normal playing time expires, 30 minutes of [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] will be played. If still tied at the end of extra time, a [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootout]] is used to determine which team should be treated as winning the match.<ref name="regulations" />
===Bracket===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|Bracket}}
===Round of 32===
{{main|2026 FIFA World Cup round of 32}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-8}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-9}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-10}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-11}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-12}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-13}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-14}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-15}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup round of 32|R32-16}}
===Round of 16===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-4}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-5}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-6}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-7}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|R16-8}}
===Quarterfinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF2}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF3}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|QF4}}
===Semifinals===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF1}}
----
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|SF2}}
===Match for third place===
{{#lst:2026 FIFA World Cup knockout stage|3rd}}
===Final===
{{Main|2026 FIFA World Cup final}}
{{#lst:2026 FIFA World Cup final|Final}}
==اعداد و شمار==
===گول ڪندڙ===
94 میچوں میں 275 گول کیے گئے ہیں، اوسطاً 2.93 گول فی میچ (6 جولائی 2026 تک)۔ بولڈ میں نمایاں ہونے والے کھلاڑی اب بھی مقابلے میں سرگرم ہیں۔
'''7 گول'''
* {{flagicon|Argentina}} ليونل میسي
* {{flagicon|France}} ڪيلين ايمباپئ
* {{flagicon|Norway}} آرلنگ هالينڊ
'''6 گول'''
* {{flagicon|England}} هيري ڪئن
'''4 گول'''
* برازیل۔ ونیسیئس جونیئر *انگلینڈ۔ جوڈ بیلنگھم *فرانس۔ Ousmane Dembélé * میکسیکو۔ جولین کوئنز * سینیگال۔ اسماعیلہ سر * سپین۔ میکل اویرزبال 3 مقاصد: * بیلجیم۔ رومیلو لوکاکو *برازیل۔ میتھیس کونہا *کینیڈا۔ جوناتھن ڈیوڈ * ڈی آر کانگو۔ یونے ویسا *جرمنی۔ کائی ہاورٹز *جرمنی۔ ڈینیز انڈاو * میکسیکو۔ راؤل جمینیز *مراکش۔ اسماعیل سائبری۔ * نیدرلینڈز۔ برائن بروبی * نیدرلینڈز۔ کوڈی گکپو *نیوزی لینڈ۔ ایلیا بس * پرتگال۔ کرسٹیانو رونالڈو * سوئٹزرلینڈ۔ جوہان منزمبی * US فولرین بالوگن 2 مقاصد: * الجزائر۔ ریاض مہریز * آسٹریا مارکو ارناؤٹوویچ * بیلجیم۔ چارلس ڈی کیٹیلیئر * بیلجیم۔ یوری ٹائل مینز * بیلجیم۔ Leandro Trossard * بوسنیا اور ہرزیگووینا۔ ایرمین ماہیچ *کینیڈا۔ سائل لارین * کولمبیا۔ ڈینیئل میوز *مصر۔ امام عاشور *فرانس۔ بریڈلی بارکولا *ایران۔ رامین رضائین * آئیوری کوسٹ۔ عماد ڈیالو * آئیوری کوسٹ۔ نکولس پیپی *جاپان۔ داچی کامدا *جاپان۔ ایاسے Ueda *مراکش۔ عزالدین اوناہی *مراکش۔ صوفیانے رحیمی۔ * نیدرلینڈز۔ کریسینسیو سمر ویل * سینیگال۔ حبیب دیارا * سینیگال: پاپ گیے * سویڈن: یاسین ایاری * سویڈن: انتھونی ایلنگا * سوئٹزرلینڈ: بریل ایمبولو * سوئٹزرلینڈ: روبین ورگاس * ریاستہائے متحدہ: ملک ٹلمین * یوراگوئے: میکسی میلیانو اراؤجو 1 گول: الجزائر: رفیق بلغالی، نذیر بن بوعلی، امین گوئیری | ارجنٹائن: جیووانی لو سیلسو، لاؤتارو مارٹینز، لیسانڈرو مارٹینز | آسٹریلیا: نیسٹوری ایرانکونڈا، کونر میٹکاف | آسٹریا: ساشا کالاجڈزک، مارسیل سبٹزر، رومانو شمڈ | بیلجیم: کیون ڈی بروین، الیکسس سیلماکرز، ہانس واناکن | بوسنیا و ہرزیگووینا: کریم الاجبگووچ، جووو لوکیچ | برازیل: کیسیمیرو، گیبریل مارٹینیلی
There have been 275 goals scored in 94 matches, for an average of 2.93 goals per match (as of July 6, 2026). Players highlighted in bold are still active in the competition.
7 goals
Argentina national football team Lionel Messi
France national football team Kylian Mbappé
Norway national football team Erling Haaland
6 goals
England national football team Harry Kane
4 goals
Brazil national football team Vinícius Júnior
England national football team Jude Bellingham
France national football team Ousmane Dembélé
Mexico national football team Julián Quiñones
Senegal national football team Ismaïla Sarr
Spain national football team Mikel Oyarzabal
3 goals
Belgium national football team Romelu Lukaku
Brazil national football team Matheus Cunha
Canada men's national soccer team Jonathan David
DR Congo national football team Yoane Wissa
Germany national football team Kai Havertz
Germany national football team Deniz Undav
Mexico national football team Raúl Jiménez
Morocco national football team Ismael Saibari
Netherlands national football team Brian Brobbey
Netherlands national football team Cody Gakpo
New Zealand men's national football team Elijah Just
Portugal national football team Cristiano Ronaldo
Switzerland national football team Johan Manzambi
United States men's national soccer team Folarin Balogun
2 goals
Algeria national football team Riyad Mahrez
Austria national football team Marko Arnautović
Belgium national football team Charles De Ketelaere
Belgium national football team Youri Tielemans
Belgium national football team Leandro Trossard
Bosnia and Herzegovina national football team Ermin Mahmić
Canada men's national soccer team Cyle Larin
Colombia national football team Daniel Muñoz
Egypt national football team Emam Ashour
France national football team Bradley Barcola
Iran national football team Ramin Rezaeian
Ivory Coast national football team Amad Diallo
Ivory Coast national football team Nicolas Pépé
Japan national football team Daichi Kamada
Japan national football team Ayase Ueda
Morocco national football team Azzedine Ounahi
Morocco national football team Soufiane Rahimi
Netherlands national football team Crysencio Summerville
Senegal national football team Habib Diarra
Senegal national football team Pape Gueye
Sweden men's national football team Yasin Ayari
Sweden men's national football team Anthony Elanga
Switzerland national football team Breel Embolo
Switzerland national football team Rubén Vargas
United States men's national soccer team Malik Tillman
Uruguay national football team Maximiliano Araújo
1 goal
Algeria national football team Rafik Belghali
Algeria national football team Nadhir Benbouali
Algeria national football team Amine Gouiri
Argentina national football team Giovani Lo Celso
Argentina national football team Lautaro Martínez
Argentina national football team Lisandro Martínez
Australia men's national soccer team Nestory Irankunda
Australia men's national soccer team Connor Metcalfe
Austria national football team Saša Kalajdžić
Austria national football team Marcel Sabitzer
Austria national football team Romano Schmid
Belgium national football team Kevin De Bruyne
Belgium national football team Alexis Saelemaekers
Belgium national football team Hans Vanaken
Bosnia and Herzegovina national football team Kerim Alajbegović
Bosnia and Herzegovina national football team Jovo Lukić
Brazil national football team Casemiro
Brazil national football team Gabriel Martinelli
===Discipline===
A player or team official is automatically suspended for the next match of the tournament for the following offenses:<ref name="regulations" />
* Receiving a red card (red card suspensions may be extended for serious offenses).
* Receiving two yellow cards in the tournament.{{efn-ua|As yellow cards are not carried forward to [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootouts]], players may be shown two yellow cards in the same match without being sent off. However, this would result in a suspension for accumulating two yellow cards during the tournament.}} This yellow card count is reset after the completion of the group stage and again after the quarterfinals.<ref name="FIFA Council April 28">{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |title=FIFA Council increases record financial distribution to all 48 Participating Member Associations at the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=April 28, 2026 |access-date=April 28, 2026}}</ref> Resets do not apply to suspensions; a player whose yellow card count reaches two in the match immediately before a reset is still suspended for the next match.<ref>{{Cite web |date=2026-06-15 |title=2026 FIFA World Cup yellow card and suspension rules |url=https://www.mlssoccer.com/competitions/fifa-world-cup/news/2026-fifa-world-cup-yellow-card-and-suspension-rules |access-date=2026-06-29 |website=MLS Soccer |language=en}}</ref>
During qualification, [[Cristiano Ronaldo]] was sent off for violent conduct in Portugal's penultimate match against the [[Republic of Ireland national football team|Republic of Ireland]], with such an offense typically resulting in a ban of at least two matches. Ronaldo was handed a three-match ban, though the final two matches of the ban were suspended for a one-year probationary period, making him eligible to appear in Portugal's opening World Cup match.<ref>{{Cite web |title=Cristiano Ronaldo: Portugal captain avoids ban for start of nation's 2026 World Cup campaign |url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13475321/cristiano-ronaldo-portugal-captain-avoids-ban-for-start-of-nations-2026-world-cup-campaign |access-date=November 25, 2025 |website=Sky Sports}}</ref> On May 8, 2026, the Bureau of the [[FIFA Council]] amended the tournament regulations so that pending one- or two-match suspensions resulting from red cards for two yellow cards, denying an obvious goal-scoring opportunity, or serious foul play during qualification would no longer be carried forward to the final competition.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/news/council-update-regulations-world-cup-2026 |title=Bureau of the Council update on the Regulations for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=May 8, 2026 |access-date=May 8, 2026}}</ref> This exempted Argentina's [[Nicolás Otamendi]], Ecuador's [[Moisés Caicedo]], and Qatar's [[Tarek Salman]] from serving their qualifying-round suspensions during the tournament, with the bans to instead be served in a subsequent competition.<ref>{{cite web |last=Dunbar |first=Graham |url=https://apnews.com/article/world-cup-fifa-ban-otamendi-caicedo-196ea65dff44d19b43d7e0835fa42398 |title=FIFA waives one-game bans for Otamendi and Caicedo at World Cup after being sent off in qualifier |work=[[Associated Press]] |date=May 8, 2026 |access-date=May 8, 2026}}</ref>
During the round of 32, United States player [[Folarin Balogun]] was sent off, and was expected to be banned for the forthcoming round of 16 game against [[Belgium national football team|Belgium]]. Following lobbying from US president [[Donald Trump]],<ref>{{cite web |last1=Pager |first1=Tyler |last2=Panja |first2=Tariq |title=Trump Asked FIFA to Review U.S. Player’s Suspension. Now He’s Eligible to Play. |url=https://www.nytimes.com/2026/07/05/us/trump-fifa-balogun-world-cup.html |website=The New York Times |access-date=July 5, 2026 |date=July 5, 2026|url-access=subscription}}</ref> FIFA suspended the ban.<ref name="BalogunAthletic"/> The [[Royal Belgian Football Association]], Belgium manager [[Rudi Garcia]], and [[UEFA]]<ref>{{Cite web |date=July 6, 2026 |title=Historic World Cup furor at FIFA decision to meet Trump's wish and let US forward Balogun play |url=https://apnews.com/article/balogun-red-card-uefa-us-belgium-d32fc2e13728cef9317feeb7b72c279b |access-date=July 6, 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> were critical of the decision.<ref>{{cite web |last1=Armour |first1=Nancy |last2=Leuzzi |first2=John |title=Belgian FA 'astonished' that USMNT's Folarin Balogun available in round of 16 |url=https://eu.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2026/07/05/belgian-fa-statement-folarin-baloguns-red-card-suspension-reverse/90814499007/ |website=USA TODAY |access-date=5 July 2026}}</ref>
The following suspensions were accumulated during the tournament:<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/disciplinary-previews-2026 |title=FIFA World Cup 2026 {{!}} Disciplinary Previews |publisher=FIFA |date=June 10, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref>{{Failed verification|date=July 2026|reason=Source only states suspensions for upcoming matches}}
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+ Tournament suspensions for players and team officials
|-
! Player
! Offense(s)
! Suspension(s)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Sphephelo Sithole]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Themba Zwane]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)<br />[[2026 FIFA World Cup Group A#South Africa vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 3; June 24)<br />[[2026 FIFA World Cup round of 32#South Africa vs Canada|Round of 32]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (June 28)<ref>{{cite web |last=Gleeson |first=Mark |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/south-africa-midfielder-zwane-handed-three-match-world-cup-ban-2026-06-17/ |title=South Africa midfielder Zwane handed three-match World Cup ban |work=[[Reuters]] |date=June 17, 2026 |access-date=June 18, 2026}}</ref>
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|MEX}} [[César Montes]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[South Africa national soccer team|South Africa]] (matchday 1; June 11)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 2; June 18)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|RSA}} [[Teboho Mokoena (soccer, born 1997)|Teboho Mokoena]]
| {{yel}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Mexico vs South Africa|Group A]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (matchday 1; June 11)<br />{{yel}} in [[2026 FIFA World Cup Group A#Czech Republic vs South Africa|Group A]] vs [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group A#South Africa vs South Korea|Group A]] vs [[South Korea national football team|South Korea]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|BIH}} [[Tarik Muharemović]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Switzerland vs Bosnia and Herzegovina|Group B]] vs [[Switzerland national football team|Switzerland]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Qatar national football team|Qatar]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|QAT}} [[Homam Ahmed]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Canada vs Qatar|Group B]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (matchday 3; June 24)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|QAT}} [[Assim Madibo]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group B#Canada vs Qatar|Group B]] vs [[Canada men's national soccer team|Canada]] (matchday 2; June 18)
| [[2026 FIFA World Cup Group B#Bosnia and Herzegovina vs Qatar|Group B]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (matchday 3; June 24){{efn-ua|Madibo was handed a five-match ban, with the remaining matches of the suspension to be served outside the tournament (in the [[27th Arabian Gulf Cup|Arabian Gulf Cup]]).<ref>{{cite web |last=Tobin |first=Sam |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/qatars-madibo-given-five-match-ban-tackle-that-injured-canadas-kone-2026-06-24/ |title=Qatar's Madibo given five-match ban for tackle that injured Canada's Kone |work=[[Reuters]] |date=June 24, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref>}}
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|PAR}} [[Miguel Almirón]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group D#Turkey vs Paraguay|Group D]] vs [[Turkey national football team|Turkey]] (matchday 2; June 19)
| [[2026 FIFA World Cup Group D#Paraguay vs Australia|Group D]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (matchday 3; June 25)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|BEL}} [[Nathan Ngoy]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup Group G#Belgium vs Iran|Group G]] vs [[Iran national football team|Iran]] (matchday 2; June 21)
| [[2026 FIFA World Cup Group G#New Zealand vs Belgium|Group G]] vs [[New Zealand men's national football team|New Zealand]] (matchday 3; June 26)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|CPV}} [[Sidny Lopes Cabral]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Spain_vs_Cape_Verde|Group H]] vs [[Spain national football team|Spain]] (matchday 1; June 15)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Uruguay_vs_Cape_Verde|Group H]] vs [[Uruguay national football team|Uruguay]] (matchday 2; June 21)
| [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Cape_Verde_vs_Saudi_Arabia|Group H]] vs [[Saudi Arabia national football team|Saudi Arabia]] (matchday 3; June 26)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|PAR}} [[Diego Gómez (Paraguayan footballer)|Diego Gómez]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_D#United_States_vs_Paraguay|Group D]] vs [[United States men's national soccer team|United States]] (matchday 1; June 12)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_D#Paraguay_vs_Australia|Group D]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (matchday 3; June 25)
|[[2026 FIFA World Cup round of 32#Germany vs Paraguay|Round of 32]] vs [[Germany national football team|Germany]] (June 29)
|-
| {{#invoke:flag|fbicon|IRQ}} [[Rebin Sulaka]]
| {{sent off|0}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_I#Senegal_vs_Iraq|Group I]] vs [[Senegal national football team|Senegal]] (matchday 3; June 26)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|URU}} [[Agustín Canobbio]]
| {{sent off|0}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_H#Uruguay_vs_Spain|Group H]] vs [[Spain national football team|Spain]] (matchday 3; June 26)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|EGY}} [[Mohanad Lasheen]]
| {{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_G#New_Zealand_vs_Egypt|Group G]] vs [[New Zealand men's national football team|New Zealand]] (matchday 2; June 21)<br />{{yel}} in [[2026_FIFA_World_Cup_Group_G#Egypt_vs_Iran|Group G]] vs [[Iran national football team|Iran]] (matchday 3; June 26)
|[[2026 FIFA World Cup round of 32#Australia vs Egypt|Round of 32]] vs [[Australia men's national soccer team|Australia]] (July 3)
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|ECU}} [[Piero Hincapié]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup round of 32#Mexico vs Ecuador|Round of 32]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (June 30)
| ''Suspension to be served outside this tournament''
|-
|{{#invoke:flag|fbicon|USA}} [[Folarin Balogun]]
| {{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup round of 32#United States vs Bosnia and Herzegovina|Round of 32]] vs [[Bosnia and Herzegovina national football team|Bosnia and Herzegovina]] (July 1)
| ''[[2026 Trump–FIFA red card controversy|Ban suspended]]''<ref name="BalogunAthletic">{{cite news |last1=Sheldon |first1=Dan |last2=Crafton |first2=Adam |title=Folarin Balogun available for USMNT vs. Belgium as red card ban suspended |url=https://www.nytimes.com/athletic/7423410/2026/07/05/usmnt-folarin-balogun-red-card-available/ |access-date=July 5, 2026 |work=[[The Athletic]] |publisher=[[New York Times]] |date=July 5, 2026}}</ref>
|-
|{{flagicon|England}} [[Jarell Quansah]]
|{{sent off|0}} in [[2026 FIFA World Cup knockout stage#Mexico vs England|Round of 16]] vs [[Mexico national football team|Mexico]] (July 5)
|[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Norway vs England|Quarterfinals]] vs [[Norway national football team|Norway]] (July 11)
|}
===Tournament ranking===
{{small|Per statistical convention in soccer, matches decided in [[Overtime (sports)#Association football|extra time]] are counted as wins and losses, while matches decided by [[Penalty shoot-out (association football)|penalty shootouts]] are counted as draws.}}
{{#invoke:Sports table|main|style=WDL
|update=complete |source=FIFA<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/CompetitionSummary-English.pdf |title=FIFA World Cup 2026: Competition summary |publisher=FIFA |page=7 |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref>
|status_CAN=H |status_MEX=H |status_USA=H
<!--Team ranking-->
|team_order=1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th, 7th, 8th, 9th, 10th, 11th, 12th, 13th, 14th, 15th, 16th, NED, GER, CIV, CRO, JPN, AUS, COD, GHA, ECU, RSA, SWE, AUT, BIH, ALG, SEN, CPV, IRN, KOR, TUR, SCO, URU, KSA, CZE, NZL, QAT, CUW, PAN, JOR, HAI, UZB, TUN, IRQ
|pos_RSA=25
<!--Team results-->
|win_ALG=1 |draw_ALG=1 |loss_ALG=2 |gf_ALG=5 |ga_ALG=9
|win_ARG=4 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=11|ga_ARG=3
|win_AUS=1 |draw_AUS=2 |loss_AUS=1 |gf_AUS=3 |ga_AUS=3
|win_AUT=1 |draw_AUT=1 |loss_AUT=2 |gf_AUT=6 |ga_AUT=9
|win_BEL=3 |draw_BEL=2 |loss_BEL=0 |gf_BEL=13|ga_BEL=5
|win_BIH=1 |draw_BIH=1 |loss_BIH=2 |gf_BIH=5 |ga_BIH=8
|win_BRA=3 |draw_BRA=1 |loss_BRA=1 |gf_BRA=10|ga_BRA=4
|win_CAN=2 |draw_CAN=1 |loss_CAN=2 |gf_CAN=9 |ga_CAN=6
|win_CPV=0 |draw_CPV=3 |loss_CPV=1 |gf_CPV=4 |ga_CPV=5
|win_COL=3 |draw_COL=1 |loss_COL=0 |gf_COL=5 |ga_COL=1
|win_CRO=2 |draw_CRO=0 |loss_CRO=2 |gf_CRO=6 |ga_CRO=7
|win_CUW=0 |draw_CUW=1 |loss_CUW=2 |gf_CUW=1 |ga_CUW=9
|win_CZE=0 |draw_CZE=1 |loss_CZE=2 |gf_CZE=2 |ga_CZE=6
|win_COD=1 |draw_COD=1 |loss_COD=2 |gf_COD=5 |ga_COD=5
|win_ECU=1 |draw_ECU=1 |loss_ECU=2 |gf_ECU=2 |ga_ECU=4
|win_EGY=1 |draw_EGY=3 |loss_EGY=0 |gf_EGY=6 |ga_EGY=4
|win_ENG=4 |draw_ENG=1 |loss_ENG=0 |gf_ENG=11|ga_ENG=5
|win_FRA=5 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=14|ga_FRA=2
|win_GER=2 |draw_GER=1 |loss_GER=1 |gf_GER=11|ga_GER=5
|win_GHA=1 |draw_GHA=1 |loss_GHA=2 |gf_GHA=2 |ga_GHA=3
|win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=3 |gf_HAI=2 |ga_HAI=8
|win_IRN=0 |draw_IRN=3 |loss_IRN=0 |gf_IRN=3 |ga_IRN=3
|win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=3 |gf_IRQ=1 |ga_IRQ=12
|win_CIV=2 |draw_CIV=0 |loss_CIV=2 |gf_CIV=5 |ga_CIV=4
|win_JPN=1 |draw_JPN=2 |loss_JPN=1 |gf_JPN=8 |ga_JPN=5
|win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=3 |gf_JOR=3 |ga_JOR=8
|win_MEX=4 |draw_MEX=0 |loss_MEX=1 |gf_MEX=10|ga_MEX=3
|win_MAR=3 |draw_MAR=2 |loss_MAR=0 |gf_MAR=10|ga_MAR=4
|win_NED=2 |draw_NED=2 |loss_NED=0 |gf_NED=11|ga_NED=5
|win_NZL=0 |draw_NZL=1 |loss_NZL=2 |gf_NZL=4 |ga_NZL=10
|win_NOR=4 |draw_NOR=0 |loss_NOR=1 |gf_NOR=12|ga_NOR=9
|win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=3 |gf_PAN=0 |ga_PAN=4
|win_PAR=1 |draw_PAR=2 |loss_PAR=2 |gf_PAR=3 |ga_PAR=6
|win_POR=2 |draw_POR=2 |loss_POR=1 |gf_POR=8 |ga_POR=3
|win_QAT=0 |draw_QAT=1 |loss_QAT=2 |gf_QAT=2 |ga_QAT=10
|win_KSA=0 |draw_KSA=2 |loss_KSA=1 |gf_KSA=1 |ga_KSA=5
|win_SCO=1 |draw_SCO=0 |loss_SCO=2 |gf_SCO=1 |ga_SCO=4
|win_SEN=1 |draw_SEN=0 |loss_SEN=3 |gf_SEN=10|ga_SEN=9
|win_RSA=1 |draw_RSA=1 |loss_RSA=2 |gf_RSA=2 |ga_RSA=4
|win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=2 |gf_KOR=2 |ga_KOR=3
|win_ESP=4 |draw_ESP=1 |loss_ESP=0 |gf_ESP=9 |ga_ESP=0
|win_SWE=1 |draw_SWE=1 |loss_SWE=2 |gf_SWE=7 |ga_SWE=10
|win_SUI=3 |draw_SUI=1 |loss_SUI=0 |gf_SUI=9 |ga_SUI=3
|win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=3 |gf_TUN=2 |ga_TUN=12
|win_TUR=1 |draw_TUR=0 |loss_TUR=2 |gf_TUR=3 |ga_TUR=5
|win_USA=3 |draw_USA=0 |loss_USA=2 |gf_USA=11|ga_USA=8
|win_URU=0 |draw_URU=2 |loss_URU=1 |gf_URU=3 |ga_URU=4
|win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=3 |gf_UZB=2 |ga_UZB=11
<!--Team and group definitions-->
|show_groups=T
|name_ALG={{fb|ALG}} |group_ALG=[[#Group J|J]]
|name_ARG={{fb|ARG}} |group_ARG=[[#Group J|J]]
|name_AUS={{fb|AUS}} |group_AUS=[[#Group D|D]]
|name_AUT={{fb|AUT}} |group_AUT=[[#Group J|J]]
|name_BEL={{fb|BEL}} |group_BEL=[[#Group G|G]]
|name_BIH={{fb|BIH}} |group_BIH=[[#Group B|B]]
|name_BRA={{fb|BRA}} |group_BRA=[[#Group C|C]]
|name_CAN={{fb|CAN}} |group_CAN=[[#Group B|B]]
|name_CPV={{fb|CPV}} |group_CPV=[[#Group H|H]]
|name_COL={{fb|COL}} |group_COL=[[#Group K|K]]
|name_CRO={{fb|CRO}} |group_CRO=[[#Group L|L]]
|name_CUW={{fb|CUW}} |group_CUW=[[#Group E|E]]
|name_CZE={{fb|CZE}} |group_CZE=[[#Group A|A]]
|name_COD={{fb|COD}} |group_COD=[[#Group K|K]]
|name_ECU={{fb|ECU}} |group_ECU=[[#Group E|E]]
|name_EGY={{fb|EGY}} |group_EGY=[[#Group G|G]]
|name_ENG={{fb|ENG}} |group_ENG=[[#Group L|L]]
|name_FRA={{fb|FRA}} |group_FRA=[[#Group I|I]]
|name_GER={{fb|GER}} |group_GER=[[#Group E|E]]
|name_GHA={{fb|GHA}} |group_GHA=[[#Group L|L]]
|name_HAI={{fb|HAI}} |group_HAI=[[#Group C|C]]
|name_IRN={{fb|IRN}} |group_IRN=[[#Group G|G]]
|name_IRQ={{fb|IRQ}} |group_IRQ=[[#Group I|I]]
|name_CIV={{fb|CIV}} |group_CIV=[[#Group E|E]]
|name_JPN={{fb|JPN}} |group_JPN=[[#Group F|F]]
|name_JOR={{fb|JOR}} |group_JOR=[[#Group J|J]]
|name_MEX={{fb|MEX}} |group_MEX=[[#Group A|A]]
|name_MAR={{fb|MAR}} |group_MAR=[[#Group C|C]]
|name_NED={{fb|NED}} |group_NED=[[#Group F|F]]
|name_NZL={{fb|NZL}} |group_NZL=[[#Group G|G]]
|name_NOR={{fb|NOR}} |group_NOR=[[#Group I|I]]
|name_PAN={{fb|PAN}} |group_PAN=[[#Group L|L]]
|name_PAR={{fb|PAR}} |group_PAR=[[#Group D|D]]
|name_POR={{fb|POR}} |group_POR=[[#Group K|K]]
|name_QAT={{fb|QAT}} |group_QAT=[[#Group B|B]]
|name_KSA={{fb|KSA}} |group_KSA=[[#Group H|H]]
|name_SCO={{fb|SCO}} |group_SCO=[[#Group C|C]]
|name_SEN={{fb|SEN}} |group_SEN=[[#Group I|I]]
|name_RSA={{fb|RSA}} |group_RSA=[[#Group A|A]]
|name_KOR={{fb|KOR}} |group_KOR=[[#Group A|A]]
|name_ESP={{fb|ESP}} |group_ESP=[[#Group H|H]]
|name_SWE={{fb|SWE}} |group_SWE=[[#Group F|F]]
|name_SUI={{fb|SUI}} |group_SUI=[[#Group B|B]]
|name_TUN={{fb|TUN}} |group_TUN=[[#Group F|F]]
|name_TUR={{fb|TUR}} |group_TUR=[[#Group D|D]]
|name_USA={{fb|USA}} |group_USA=[[#Group D|D]]
|name_URU={{fb|URU}} |group_URU=[[#Group H|H]]
|name_UZB={{fb|UZB}} |group_UZB=[[#Group K|K]]
<!--Temporary team placeholders, teams still active should not be shown/ranked-->
|name_1st= |name_2nd= |name_3rd= |name_4th= |name_5th= |name_6th= |name_7th= |name_8th= |name_9th= |name_10th= |name_11th= |name_12th= |name_13th= |name_14th= |name_15th= |name_16th=
<!--Final result column definitions-->
|res_col_header=Final result
|col_1st=#FFD700 |text_1st=Champions
|col_2nd=#C0C0C0 |text_2nd=Runners-up
|col_3rd=#CD7F32 |text_3rd=Third place
|text_4th=Fourth place
|text_QF=Eliminated in<br>[[#Quarterfinals|quarterfinals]]
|text_R16=Eliminated in<br>[[#Round of 16|round of 16]]
|text_R32=Eliminated in<br>[[#Round of 32|round of 32]]
|text_GS=Eliminated in<br>[[#Group stage|group stage]]
|split4=yes |split8=yes |split16=yes |split32=yes
|result1=1st |result2=2nd |result3=3rd |result4=4th |result5=QF |result6=QF |result7=QF |result8=QF |result9=R16 |result10=R16 |result11=R16 |result12=R16 |result13=R16 |result14=R16 |result15=R16 |result16=R16 |result17=R32 |result18=R32 |result19=R32 |result20=R32 |result21=R32 |result22=R32 |result23=R32 |result24=R32 |result25=R32 |result26=R32 |result27=R32 |result28=R32 |result29=R32 |result30=R32 |result31=R32 |result32=R32 |result33=GS |result34=GS |result35=GS |result36=GS |result37=GS |result38=GS |result39=GS |result40=GS |result41=GS |result42=GS |result43=GS |result44=GS |result45=GS |result46=GS |result47=GS |result48=GS
}}
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ، 2026ع]]
[[زمرو:فيفا ورلڊ ڪپ ٽورنامينٽ|2026]]
[[زمرو:راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:راند]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا مقابلا]]
[[زمرو:شيڊول ٿيل ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جا بين الاقوامي مقابلا]]
[[زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال جي بين الاقوامي فيڊريشن]]
[[زمرو:2026 مردن جي بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال ۾|ورلڊ ڪپ]]
[[زمرو:2026 آمريڪي مردن جي فٽبال ۾]] [[زمرو:2026 ڪينيڊين فٽبال ۾]]
[[زمرو:2025–26 ميڪسيڪو فٽبال ۾]]
[[زمرو:ميڪسيڪو–آمريڪا راندين جا لاڳاپا]] [[زمرو:ڪينيڊا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:ميڪسيڪو جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:آمريڪا جي ميزباني هيٺ مردن جا بين الاقوامي ايسوسيئيشن فٽبال مقابلا|2026]]
[[زمرو:جون 2026ع ۾ اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:جولاءِ 2026 اتر آمريڪا ۾ راندين جا مقابلا]]
[[زمرو:2026 جي ايران جنگ کان متاثر ٿيندڙ راندين جا واقعا]]
[[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|<!--Do not remove the World Cup qualification map.-->{{Legend|#0000ff|Team qualified}}{{Legend|#ffcc00|Team eliminated}}{{Legend|#000000|Team withdrew or suspended}}{{Legend|#cccccc|Not a FIFA member}}]]
l4e9kbtuouj19op2wv3qgfc8hu29opg
ملڪ پهاڙ خان برفت
0
99954
392131
391911
2026-07-08T04:45:12Z
Veritasphere
6683
/* */
392131
wikitext
text/x-wiki
{{ delete}}
ملڪ پَهار خان برفت ( Sindhi ) 1705 کان 1741 تائين سنڌ جي [[لسٻيلو ضلعو|لسٻيلا]] ۽ ڪوهستان علائقي جو حڪمران هو، جيڪو برفت قبيلي سان تعلق رکندو هو جيڪو سمن کان نسل جي دعويٰ ڪندو هو، ۽ برفتن جو ثقافتي هيرو سمجهيو ويندو آهي. <ref name=":0">{{حوالو ويب|date=2020-02-28|quote=2026-07-06}}</ref> {{Sfn|A Study of Stone Carved Graves|2012|p=29}} {{Sfn|The Tombs of Burfat Tribe at Taung, Thana Bula Khan,Sindh|2012|p=80}} {{Sfn|Beylaain Jaa Bola|2014|p=36}}
== حڪومت ==
=== گنگا سان جنگ ۽ لسٻيلا ۾ حڪمراني جو قيام ===
لسٻيلا جي گنگا ڄامن مان آخري ملڪ ابراهيم، گنگا قبيلي جي اندروني تڪرار دوران مارجي ويو. ابراهيم جي قتل کان پوءِ، سندس وزير عثمان گڊور، برفت سردار، سردار پهر خان بن مالڪ نورالدين حمالاني کان مدد وٺڻ لاءِ پيادل سفر ڪيو، جيڪو ابراهيم جو مامو هو، پنهنجي ڀائٽي جو بدلو وٺڻ لاءِ ڪوهستان کان فوج سان گڏ روانو ٿيو. [[اٿل تعلقو|اُٿل]] جي ويجهو هڪ جنگ ٿي، جنهن ۾ گُنگا شڪست کاڌي. 1115 هجري (1703-1704 عيسوي) ۾، [[لسٻيلو ضلعو|لسٻيلا]] جي حڪومت ملڪ پهر خان جي هٿن ۾ هلي وئي، جنهن ۾ [[اٿل تعلقو|اُٿل]] جو مقامي قبيلي سندس حمايت ڪئي. {{Sfn|The Tombs of Burfat Tribe at Taung, Thana Bula Khan,Sindh|2012|p=80}} {{Sfn|A Study of Stone Carved Graves|2012|p=28}} {{Sfn|Beylaain Jaa Bola|2014|p=31-32}}
=== حڪمراني جي مضبوطي ۽ توسيع ===
هن 1705ع ۾ سڄي ڪوهستان ۽ لاس بيلا ۾ پنهنجي حڪومت قائم ڪئي ۽ سندس ڪنٽرول موجوده [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] جي ڊرگ بالا علائقي تائين پهچي ويو '''. {{Sfn|A Study of Stone Carved Graves|2012|p=29}} {{Sfn|The Tombs of Burfat Tribe at Taung, Thana Bula Khan,Sindh|2012|p=80}}''' {{Sfn|Beylaain Jaa Bola|2014|p=36}}
=== ڪڇو جي جنگ ===
علائقي کي مضبوط ڪرڻ کان پوءِ، هن پنهنجون نظرون موجوده دادو ضلعي جي [[ڪاڇو|ڪڇو]] علائقي تي رکيون. ان وقت، [[ميان يار محمد ڪلهوڙو]] پڻ ڏکڻ طرف پنهنجي حڪومت جون حدون وڌائي رهيو هو. آخرڪار، 1117 هجري / 1705ع ۾، [[ميان يار محمد ڪلهوڙو|ميان يار محمد]] ۽ ملڪ پهاڙ خان جي وچ ۾ جنگ لڳي، جنهن ۾ ملڪ پهاڙ خان کي شڪست ملي. '''{{Sfn|A Study of Stone Carved Graves|2012|p=29}} {{Sfn|The Tombs of Burfat Tribe at Taung, Thana Bula Khan,Sindh|2012|p=80}}''' {{Sfn|Beylaain Jaa Bola|2014|p=36}}
=== گڊاپ علائقي جي فتح ===
شڪست کان پوءِ، هن ڪڇو تي قبضو ڪرڻ جو خيال ڇڏي ڏنو ۽ پنهنجون نظرون [[ڪراچي]] جي [[گڏاپ|گڊاپ]] علائقي تي رکيون، جنهن کي هو فتح ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿيو. '''{{Sfn|The Tombs of Burfat Tribe at Taung, Thana Bula Khan,Sindh|2012|p=80}}'''
== موت ۽ ورثو ==
ملڪ پهاڙ خان 1741ع ۾ 57 سالن جي عمر ۾ وفات ڪئي ۽ کيس لسٻيلا جي اُٿل جي ويجهو پير تيارو قبرستان (ٽيهن درويش جي مزار) ۾ دفن ڪيو ويو. سندس وفات کان پوءِ، سندس زال، مائي چاگلي، پنهنجي پٽ، ملڪ عزت خان جي جاءِ تي ريجنٽ طور حڪومت ڪئي. هوءَ 1742ع ۾ ڄام علي خان ڪوريجو جي حڪومت ختم ٿيڻ تائين حڪومت ڪندي رهي. پوءِ مائي چاگلي سنڌ جي ڪوٽڙي علائقي ڏانهن هجرت ڪئي، جتي هوءَ 1214هه (1799-1800ع) ۾ فوت ٿي وئي. سندس پٽ، ملڪ عزت خان، ڪلهوڙا فوج ۾ جنرل بڻيو ۽ ڪيتريون ئي جنگيون وڙهيون. هو 1776ع ۾ فوت ٿي ويو ۽ سندس ماءُ جي مقبري جي ڀرسان دفن ڪيو ويو. {{Sfn|Beylaain Jaa Bola|2014|p=36-37}} '''{{Sfn|A Study of Stone Carved Graves|2012|p=30-31}} {{Sfn|The Tombs of Burfat Tribe at Taung, Thana Bula Khan,Sindh|2012|p=80}}'''
اڄ ملڪ پهاڙ خان کي برفتن جو ثقافتي هيرو سمجهيو ويندو آهي. <ref name=":0">{{حوالو ويب|date=2020-02-28|quote=2026-07-06}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.thefridaytimes.com/2020/02/28/stories-in-stone/ "Stories in Stone"]. ''The Friday Times''. 2020-02-28<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-07-06</span></span>. <q>When the Arghuns supplanted the Samma dynasty, the Burfats, who are also an off-shoot of the Sammas, launched a guerilla war against them. They used to ransack the villages and towns which fell under the dominion of the Arghuns and unleashed the reign of terror in the region. The Arghuns were terrified by the guerilla tactics used by the Burfats. They were unable to subdue the tribe. The Mughals bestowed some jagirs upon them. Likewise, the Kalhoras and Talpurs also gave them importance.One of the descendants of Jam Hamal was Malik Pahar Khan who was considered a cultural hero in the annals of the Burfats. He established his rule in Sindh-Kohistan and Lasbela</q></cite></ref>{{حوالو}}{{Cite book |last=[[نبي بخش بلوچ]] |title=ٻيلاين جا ٻول |publisher=محڪمو ثقافت، حڪومت سنڌ |year=1970 |location=ڪراچي |publication-date=2014 |language=sd |trans-title= |ref={{sfnref |Beylaain Jaa Bola |2014}}}}
{{Cite journal|last=[[Zulfiqar Ali Kalhoro|Kalhoro,Zulfiqar]]|title=The Tombs of Burfat Tribe at Taung, Thana Bula Khan,Sindh|url=https://ancient-asia-journal.com/upload/1/volume/Vol.%203%20(2012)/Paper/44-1-362-1-10-20130124.pdf|journal=Ancient Asia Journal|volume=2012|pages=80–81|doi=10.5334/aa.12307|jstor=free|ref={{sfnref |The Tombs of Burfat Tribe at Taung, Thana Bula Khan,Sindh |2012}}}}
{{Cite book |last=[[ڪليم الله لاشاري]] |title=A Study of Stone Carved Graves |date=2012 |publisher=Sindh Archives |isbn=9789699310065 |edition=2nd |ref={{sfnref | A Study of Stone Carved Graves |2012}}}}
[[زمرو:سنڌي سورما]]
[[زمرو:سنڌي ماڻھو]]
[[زمرو:مضمون جن ۾ سنڌي ٻوليءَ جو متن شامل آهي]]
e6jd4qpw8m60urzav2h8uw10s0rzd1w
چيچ
0
99972
392038
2026-07-07T15:09:10Z
Intisar Ali
8681
نئون صفحو: {{Short description|انساني هٿ جي سڀ کان ننڍي آڱر}} {{About||ڪينيڊا جي جبل بابت|لٽل فنگر (جبل)|''گيم آف ٿرونز'' جي خيالي ڪردار، جنهن جو لقب "Littlefinger" آهي|پيٽر بيليش}} {{Infobox anatomy | Name = چيچ | Latin = digitus minimus manus,<br/> digitus quintus manus,<br/> digitus V manus | Image = File:Little finger.jpg | Width = 200 | Caption = انساني چيچ | Image2 = | Captio...
392038
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|انساني هٿ جي سڀ کان ننڍي آڱر}}
{{About||ڪينيڊا جي جبل بابت|لٽل فنگر (جبل)|''گيم آف ٿرونز'' جي خيالي ڪردار، جنهن جو لقب "Littlefinger" آهي|پيٽر بيليش}}
{{Infobox anatomy
| Name = چيچ
| Latin = digitus minimus manus,<br/> digitus quintus manus,<br/> digitus V manus
| Image = File:Little finger.jpg
| Width = 200
| Caption = انساني چيچ
| Image2 =
| Caption2 =
| Precursor =
| System =
| Artery = [[حقيقي تري واريون ڊجيٽل شريانون]]، <br>[[هٿ جون پٺيون ڊجيٽل شريانون|پٺيون ڊجيٽل شريانون]]
| Vein = [[تري واريون ڊجيٽل نسون]]، <br>[[هٿ جون پٺيون ڊجيٽل نسون|پٺيون ڊجيٽل نسون]]
| Nerve = [[النر تنت جون پٺيون ڊجيٽل تنتون]]
| Lymph = [[سُپراٽروڪليئر لمفي ڳنڍيون|سُپراٽروڪليئر]]
}}
'''چيچ''' يا '''ننڍي آڱر'''، جنهن کي '''ٻار آڱر'''، '''پنجين آڱر''' يا '''پنڪي آڱر''' پڻ چيو ويندو آهي، انساني [[هٿ]] جي سڀ کان وڌيڪ [[جسماني هنڌ جا اصطلاح#هٿ ۽ پير|النر]] پاسي واري ۽ سڀ کان ننڍي [[آڱر (ايناٽامي)|آڱر]] آهي، جيڪا [[منڊي واري آڱر]] جي ڀرسان هوندي آهي.
==”پنڪي“ جو لفظي بڻ==
لفظ "pinky" [[ڊچ ٻولي|ڊچ]] لفظ [[wikt:pink#Dutch|''pink'']] مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ "ننڍي آڱر" آهي.
"pinkie" اصطلاح جو سڀ کان اوائلي درج ٿيل استعمال 1808ع ۾ [[اسڪاٽلينڊ]] مان ملي ٿو.<ref>{{cite web |url = http://www.worldwidewords.org/qa/qa-pin1.htm |title = Pinkie |publisher = World Wide Words |access-date = 25 July 2018 }}</ref> هي اصطلاح، جيڪو ڪڏهن ڪڏهن "pinky" پڻ لکيو ويندو آهي، [[اسڪاٽش انگريزي]]<ref>{{cite web |url = https://www.thebottleimp.org.uk/2008/05/scots-word-of-the-season-pinkie/ |title = Scots word of the season: pinkie |date = May 2008 |publisher = Association for Scottish Literary Studies |access-date = 28 January 2020 }}</ref> ۽ [[آمريڪي انگريزي]]<ref name=cambridge>{{cite web |url = https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/little-finger |title = Little Finger |publisher = Cambridge English Dictionary |access-date = 26 July 2019 }}</ref> ۾ عام آهي، ۽ ٻين دولت مشترڪه ملڪن جهڙوڪ نيوزيلينڊ، ڪينيڊا ۽ آسٽريليا ۾ پڻ وڏي پيماني تي استعمال ٿئي ٿو.<ref>{{cite web |last1=Arthurs |first1=Deborah |last2=Gladwell |first2=Hattie |title=Has your smartphone given you 'smartphone pinky'? |url=https://metro.co.uk/2016/01/21/has-your-smartphone-given-you-smartphone-pinky-5636739/ |website=Metro |access-date=6 April 2020 |language=en |date=21 January 2016}}</ref><ref>{{cite web |last1=Barrie |first1=Joshua |title=Woman cuts off finger, names it 'Wiggles' and wears it as pendant necklace |url=https://www.mirror.co.uk/news/weird-news/woman-cuts-finger-names-wiggles-12033539 |website=The Mirror |access-date=6 April 2020 |date=15 February 2018 |quote="A woman cut off half her pinky finger and now wears it as a pendant around her neck."}}</ref>
==تنتون ۽ ڏورا==
پنجين آڱر کي ضابطي ۾ رکڻ وارا نو ڏورا آهن:
ٽي [[هائيپوٿينار اُڀار]] ۾، ٻه ٻاهريان موڙيندڙ، ٻه ٻاهريان سڌو ڪندڙ، ۽ ٻه وڌيڪ اندروني ڏورا:
* هائيپوٿينار اُڀار:
** [[ننڍي آڱر سامهون آڻيندڙ ڏورو]]
** [[ننڍي آڱر پري ڪندڙ ڏورو (هٿ)|ننڍي آڱر پري ڪندڙ ڏورو]] ([[ويجهو آڻڻ]] ٽئين [[تري وارا هڏن وچ وارا ڏورا|تري واري هڏن وچ واري ڏوري]] مان)
** [[ننڍو ننڍي آڱر موڙيندڙ ڏورو (هٿ)|ننڍو ننڍي آڱر موڙيندڙ ڏورو]] ("لانگس" گهڻن انسانن ۾ غيرموجود هوندو آهي)
* ٻه ٻاهريان موڙيندڙ:
** [[مٿاڇرو آڱريون موڙيندڙ ڏورو]]
** [[اونهو آڱريون موڙيندڙ ڏورو]]
* ٻه ٻاهريان سڌو ڪندڙ:
** [[ننڍي آڱر سڌو ڪندڙ ڏورو]]
** [[آڱريون سڌو ڪندڙ ڏورو]]
* هٿ جا ٻه اندروني ڏورا:
** چوٿون [[هٿ جا لمبريڪل ڏورا|لمبريڪل ڏورو]]
** ٽيون [[تري وارو هڏن وچ وارو ڏورو]]
''نوٽ: [[هٿ جا پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا]] پنجين آڱر سان ڳنڍيل نه هوندا آهن''
==ثقافتي اهميت==
===اشارا===
[[File:Pinky swear.JPG|thumb|چيچ جو واعدو]]
آمريڪي ٻارن ۾، "[[چيچ جو قسم]]" يا "چيچ جو واعدو" تڏهن ڪيو ويندو آهي، جڏهن هڪ ماڻهو پنهنجي چيچ کي ٻئي ماڻهوءَ جي چيچ جي چوڌاري وڪوڙي [[واعدو]] ڪري ٿو.<ref>Roud, Steve. [https://books.google.com/books?id=HY9I1e21AJcC&dq=%22pinky+promise%22+finger&pg=PA371 The Lore of the Playground]. Random House. 2010.</ref> اهڙي ئي ڳالهه چين ۽ ڪوريا ۾ پڻ ڏسڻ ۾ اچي ٿي، جتي ماڻهو پنهنجون چيچون پاڻ ۾ ڳنڍين ٿا ۽ پوءِ پنهنجي آڱوٺن کي گڏ مهر وانگر لڳائي ''ياڪسڪ'' (واعدو) ڪن ٿا.
ٻين اشارن ۾، جن ۾ چيچ کي ڊگهو ڪيو ويندو آهي، [[شاڪا اشارو]] ۽ [[سينگن جو اشارو]] شامل آهن.
[[ياڪوزا|جاپاني ''ياڪوزا'']] (گينگسٽرن) جي ميمبرن ۾، مختلف ڏوهن جي سزا طور چيچ جا حصا ڪٽيا ويندا آهن، جنهن کي ''[[يوبٽسومي]]'' چيو ويندو آهي.<ref>Hill, Peter B. E.: "The Japanese Mafia: Yakuza, law, and the state", p. 75. [[Oxford University Press|Oxford Univ. Press]], 2003</ref>
هڪ عام مذاق آهي ته چانهه جي پيالي مان پيئندي چيچ کي ٻاهر ڪڍڻ گهرجي، ڄڻ ڪنهن پراڻي اعليٰ طبقي واري روايت جي نقل ڪئي پئي وڃي. آداب بابت رهنما ڪتابن ۾ عام طور هن عمل کي سماجي طور هيٺين طبقي وارن ۾ وڏائيءَ جي نشاني طور ناپسند ڪيو ويندو آهي،<ref>{{cite web |url = http://www.tealaden.com/teaweb/etiquette.htm |title = Tea Etiquette |publisher = Tea Laden |access-date = 28 July 2018 }}</ref><ref>{{cite web |url = https://www.afternoontoremember.com/learn/etiquette |title = Etiquette and History of Afternoon Tea |publisher = An Afternoon to Remember |access-date = 28 July 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180729012827/https://www.afternoontoremember.com/learn/etiquette |archive-date= Jul 29, 2018 }}</ref> ۽ هن عمل جي اصل بابت مختلف ثقافتي نظريا موجود آهن، جن ۾ اهو خيال پڻ شامل آهي ته آڱرين سان کائڻ واري خوراڪ رڳو پهرين ٽن آڱرين سان کائڻ گهرجي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cliseetiquette.com/raised-pinky-fingers-scone-slicing-tea-faux-pas/ |last1=Arden |title=Raised pinky fingers, scone slicing and other tea faux pas|date=2014-11-21|website=Clise Etiquette|language=en-US|access-date=2020-03-10}}</ref>
===منڊيون===
[[File:Signet and Wedding rings.jpg|thumb|کاٻي هٿ تي سگنيٽ منڊي (چيچ) ۽ شاديءَ جي منڊي (منڊي واري آڱر)]]
[[سگنيٽ منڊي]] روايتي طور هڪ شريف مرد جي کاٻي هٿ جي چيچ ۾ پاتي ويندي آهي، ۽ اها رسم اڃا تائين خاص طور [[برطانيا]]، [[آسٽريليا]] ۽ يورپي ثقافتن ۾ عام آهي. سگنيٽ منڊي ڪيترين يورپي بادشاهتن ۽ پوپ جي به رسمي نشانين جو حصو سمجهي ويندي آهي، ۽ اها منڊي سدائين کاٻي چيچ ۾ پاتي ويندي آهي. جديد زماني ۾ سگنيٽ منڊي جي جاءِ بابت سختي گهٽجي وئي آهي، ۽ مختلف آڱرين ۾ پاتل مثال ملن ٿا، جيتوڻيڪ چيچ اڃا به عام جاءِ سمجهي ويندي آهي.
[[آئرن رنگ]] هڪ علامتي منڊي آهي، جيڪا گهڻا [[ڪينيڊا جا انجنيئر]] پائيندا آهن. هي منڊي انجنيئرنگ پيشو لاءِ فخر ۽ عاجزي ٻنهي جي علامت آهي، ۽ سدائين [[غالب هٿ]] جي چيچ ۾ پاتي ويندي آهي. [[آمريڪا]] ۾، [[انجنيئرز رنگ]] [[اسٽين ليس اسٽيل]] جي منڊي آهي، جيڪا [[آرڊر آف دي انجنيئر]]<ref>{{Cite web |title=Engineer's Ring |url=http://www.order-of-the-engineer.org/?page_id=10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200216095337/http://www.order-of-the-engineer.org/?page_id=10 |archive-date=Feb 16, 2020 |website=Order Of The Engineer}}</ref> سان لاڳاپيل انجنيئرن طرفان ڪم ڪندڙ هٿ جي پنجين آڱر ۾ پاتي ويندي آهي، ۽ اهي انجنيئر جي ذميواري قبول ڪري چڪا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |title=Obligation |url=http://www.order-of-the-engineer.org/?page_id=6 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214213805/http://www.order-of-the-engineer.org:80/?page_id=6 |archive-date=Feb 14, 2020 |website=Order Of The Engineer}}</ref>
===استعمال===
چيچ اڪثر [[سمارٽ فون]] استعمال ڪندڙن وٽ هڪ هٿ سان ٽائيپ ڪرڻ وقت سهاري طور استعمال ٿيندي آهي. چيچ فون جي هيٺان رکي ويندي آهي، جنهن سان فون کي وچين ٽن آڱرين سان ٽيڪ ملي ٿي، ۽ استعمال ڪندڙ پنهنجي آڱوٺي سان ٽائيپ ڪري ٿو.<ref name=":0">{{Cite web |last=Schlitz |first=Heather |title=People are sharing pictures of their dented 'smartphone pinky' after holding their phones, so asked doctors what the deal is |url=https://www.businessinsider.com/smartphone-pinky-finger-dents-not-permanent-damaging-doctors-say-2021-11 |date=Nov 6, 2021 |access-date=2022-04-13 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref>
ڪجهه استعمال ڪندڙن هن طريقي سان ڊگهي استعمال کان پوءِ پنهنجي چيچ ۾ کڏون ۽ هٿ ۾ سور رپورٽ ڪيو؛ ڊاڪٽرن هن کي "آئي فون پنڪي" يا "سمارٽ فون پنڪي" چيو. چمڙي ۾ پيل نشان پريشاني جوڳا نه ٻڌايا ويا، ڇاڪاڻتہ اهي موبائل فون استعمال نه ڪرڻ جي ٿوري عرصي کان پوءِ پاڻمرادو ختم ٿي ويا.<ref name=":0" /><ref>{{Cite news |title=How to avoid 'smartphone pinkie' and other pains and problems from being glued to your phone |language=en-US |newspaper=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/2021/10/29/smartphone-pinky-hand-pain/ |date=Oct 29, 2021 |first1=Allyson |last1=Chiu |access-date=2022-04-13 |issn=0190-8286 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20230306221037/https://www.washingtonpost.com/lifestyle/2021/10/29/smartphone-pinky-hand-pain/ |archive-date=Mar 6, 2023 }}</ref>
==پڻ ڏسو==
* [[آڱرين جي ڳڻپ]]
* [[پنجين ميٽاڪارپل هڏي]]، هٿ ۾ چيچ جي ويجهو واري هڏي
* [[پنڪي رنگ]]، چيچ ۾ پاتل منڊي
* [[قسمت جو ڳاڙهو ڌاڳو]]، هڪ چيني عقيدو تہ روحاني ساٿي چيچ سان ٻڌل ڌاڳي سان ڳنڍيل هوندا آهن
==حوالا==
{{Reflist}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
*{{Commons category inline|Little fingers}}
*{{Wiktionary inline}}
{{Human anatomical features}}
{{Authority control}}
[[زمرو:آڱريون]]
[[زمرو:انساني ايناٽامي]]
mvuan89fjvweiwovu5e7g73flpeahxm
392039
392038
2026-07-07T15:09:31Z
Intisar Ali
8681
/* */
392039
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|انساني هٿ جي سڀ کان ننڍي آڱر}}
{{Infobox anatomy
| Name = چيچ
| Latin = digitus minimus manus,<br/> digitus quintus manus,<br/> digitus V manus
| Image = File:Little finger.jpg
| Width = 200
| Caption = انساني چيچ
| Image2 =
| Caption2 =
| Precursor =
| System =
| Artery = [[حقيقي تري واريون ڊجيٽل شريانون]]، <br>[[هٿ جون پٺيون ڊجيٽل شريانون|پٺيون ڊجيٽل شريانون]]
| Vein = [[تري واريون ڊجيٽل نسون]]، <br>[[هٿ جون پٺيون ڊجيٽل نسون|پٺيون ڊجيٽل نسون]]
| Nerve = [[النر تنت جون پٺيون ڊجيٽل تنتون]]
| Lymph = [[سُپراٽروڪليئر لمفي ڳنڍيون|سُپراٽروڪليئر]]
}}
'''چيچ''' يا '''ننڍي آڱر'''، جنهن کي '''ٻار آڱر'''، '''پنجين آڱر''' يا '''پنڪي آڱر''' پڻ چيو ويندو آهي، انساني [[هٿ]] جي سڀ کان وڌيڪ [[جسماني هنڌ جا اصطلاح#هٿ ۽ پير|النر]] پاسي واري ۽ سڀ کان ننڍي [[آڱر (ايناٽامي)|آڱر]] آهي، جيڪا [[منڊي واري آڱر]] جي ڀرسان هوندي آهي.
==”پنڪي“ جو لفظي بڻ==
لفظ "pinky" [[ڊچ ٻولي|ڊچ]] لفظ [[wikt:pink#Dutch|''pink'']] مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ "ننڍي آڱر" آهي.
"pinkie" اصطلاح جو سڀ کان اوائلي درج ٿيل استعمال 1808ع ۾ [[اسڪاٽلينڊ]] مان ملي ٿو.<ref>{{cite web |url = http://www.worldwidewords.org/qa/qa-pin1.htm |title = Pinkie |publisher = World Wide Words |access-date = 25 July 2018 }}</ref> هي اصطلاح، جيڪو ڪڏهن ڪڏهن "pinky" پڻ لکيو ويندو آهي، [[اسڪاٽش انگريزي]]<ref>{{cite web |url = https://www.thebottleimp.org.uk/2008/05/scots-word-of-the-season-pinkie/ |title = Scots word of the season: pinkie |date = May 2008 |publisher = Association for Scottish Literary Studies |access-date = 28 January 2020 }}</ref> ۽ [[آمريڪي انگريزي]]<ref name=cambridge>{{cite web |url = https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/little-finger |title = Little Finger |publisher = Cambridge English Dictionary |access-date = 26 July 2019 }}</ref> ۾ عام آهي، ۽ ٻين دولت مشترڪه ملڪن جهڙوڪ نيوزيلينڊ، ڪينيڊا ۽ آسٽريليا ۾ پڻ وڏي پيماني تي استعمال ٿئي ٿو.<ref>{{cite web |last1=Arthurs |first1=Deborah |last2=Gladwell |first2=Hattie |title=Has your smartphone given you 'smartphone pinky'? |url=https://metro.co.uk/2016/01/21/has-your-smartphone-given-you-smartphone-pinky-5636739/ |website=Metro |access-date=6 April 2020 |language=en |date=21 January 2016}}</ref><ref>{{cite web |last1=Barrie |first1=Joshua |title=Woman cuts off finger, names it 'Wiggles' and wears it as pendant necklace |url=https://www.mirror.co.uk/news/weird-news/woman-cuts-finger-names-wiggles-12033539 |website=The Mirror |access-date=6 April 2020 |date=15 February 2018 |quote="A woman cut off half her pinky finger and now wears it as a pendant around her neck."}}</ref>
==تنتون ۽ ڏورا==
پنجين آڱر کي ضابطي ۾ رکڻ وارا نو ڏورا آهن:
ٽي [[هائيپوٿينار اُڀار]] ۾، ٻه ٻاهريان موڙيندڙ، ٻه ٻاهريان سڌو ڪندڙ، ۽ ٻه وڌيڪ اندروني ڏورا:
* هائيپوٿينار اُڀار:
** [[ننڍي آڱر سامهون آڻيندڙ ڏورو]]
** [[ننڍي آڱر پري ڪندڙ ڏورو (هٿ)|ننڍي آڱر پري ڪندڙ ڏورو]] ([[ويجهو آڻڻ]] ٽئين [[تري وارا هڏن وچ وارا ڏورا|تري واري هڏن وچ واري ڏوري]] مان)
** [[ننڍو ننڍي آڱر موڙيندڙ ڏورو (هٿ)|ننڍو ننڍي آڱر موڙيندڙ ڏورو]] ("لانگس" گهڻن انسانن ۾ غيرموجود هوندو آهي)
* ٻه ٻاهريان موڙيندڙ:
** [[مٿاڇرو آڱريون موڙيندڙ ڏورو]]
** [[اونهو آڱريون موڙيندڙ ڏورو]]
* ٻه ٻاهريان سڌو ڪندڙ:
** [[ننڍي آڱر سڌو ڪندڙ ڏورو]]
** [[آڱريون سڌو ڪندڙ ڏورو]]
* هٿ جا ٻه اندروني ڏورا:
** چوٿون [[هٿ جا لمبريڪل ڏورا|لمبريڪل ڏورو]]
** ٽيون [[تري وارو هڏن وچ وارو ڏورو]]
''نوٽ: [[هٿ جا پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا]] پنجين آڱر سان ڳنڍيل نه هوندا آهن''
==ثقافتي اهميت==
===اشارا===
[[File:Pinky swear.JPG|thumb|چيچ جو واعدو]]
آمريڪي ٻارن ۾، "[[چيچ جو قسم]]" يا "چيچ جو واعدو" تڏهن ڪيو ويندو آهي، جڏهن هڪ ماڻهو پنهنجي چيچ کي ٻئي ماڻهوءَ جي چيچ جي چوڌاري وڪوڙي [[واعدو]] ڪري ٿو.<ref>Roud, Steve. [https://books.google.com/books?id=HY9I1e21AJcC&dq=%22pinky+promise%22+finger&pg=PA371 The Lore of the Playground]. Random House. 2010.</ref> اهڙي ئي ڳالهه چين ۽ ڪوريا ۾ پڻ ڏسڻ ۾ اچي ٿي، جتي ماڻهو پنهنجون چيچون پاڻ ۾ ڳنڍين ٿا ۽ پوءِ پنهنجي آڱوٺن کي گڏ مهر وانگر لڳائي ''ياڪسڪ'' (واعدو) ڪن ٿا.
ٻين اشارن ۾، جن ۾ چيچ کي ڊگهو ڪيو ويندو آهي، [[شاڪا اشارو]] ۽ [[سينگن جو اشارو]] شامل آهن.
[[ياڪوزا|جاپاني ''ياڪوزا'']] (گينگسٽرن) جي ميمبرن ۾، مختلف ڏوهن جي سزا طور چيچ جا حصا ڪٽيا ويندا آهن، جنهن کي ''[[يوبٽسومي]]'' چيو ويندو آهي.<ref>Hill, Peter B. E.: "The Japanese Mafia: Yakuza, law, and the state", p. 75. [[Oxford University Press|Oxford Univ. Press]], 2003</ref>
هڪ عام مذاق آهي ته چانهه جي پيالي مان پيئندي چيچ کي ٻاهر ڪڍڻ گهرجي، ڄڻ ڪنهن پراڻي اعليٰ طبقي واري روايت جي نقل ڪئي پئي وڃي. آداب بابت رهنما ڪتابن ۾ عام طور هن عمل کي سماجي طور هيٺين طبقي وارن ۾ وڏائيءَ جي نشاني طور ناپسند ڪيو ويندو آهي،<ref>{{cite web |url = http://www.tealaden.com/teaweb/etiquette.htm |title = Tea Etiquette |publisher = Tea Laden |access-date = 28 July 2018 }}</ref><ref>{{cite web |url = https://www.afternoontoremember.com/learn/etiquette |title = Etiquette and History of Afternoon Tea |publisher = An Afternoon to Remember |access-date = 28 July 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180729012827/https://www.afternoontoremember.com/learn/etiquette |archive-date= Jul 29, 2018 }}</ref> ۽ هن عمل جي اصل بابت مختلف ثقافتي نظريا موجود آهن، جن ۾ اهو خيال پڻ شامل آهي ته آڱرين سان کائڻ واري خوراڪ رڳو پهرين ٽن آڱرين سان کائڻ گهرجي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cliseetiquette.com/raised-pinky-fingers-scone-slicing-tea-faux-pas/ |last1=Arden |title=Raised pinky fingers, scone slicing and other tea faux pas|date=2014-11-21|website=Clise Etiquette|language=en-US|access-date=2020-03-10}}</ref>
===منڊيون===
[[File:Signet and Wedding rings.jpg|thumb|کاٻي هٿ تي سگنيٽ منڊي (چيچ) ۽ شاديءَ جي منڊي (منڊي واري آڱر)]]
[[سگنيٽ منڊي]] روايتي طور هڪ شريف مرد جي کاٻي هٿ جي چيچ ۾ پاتي ويندي آهي، ۽ اها رسم اڃا تائين خاص طور [[برطانيا]]، [[آسٽريليا]] ۽ يورپي ثقافتن ۾ عام آهي. سگنيٽ منڊي ڪيترين يورپي بادشاهتن ۽ پوپ جي به رسمي نشانين جو حصو سمجهي ويندي آهي، ۽ اها منڊي سدائين کاٻي چيچ ۾ پاتي ويندي آهي. جديد زماني ۾ سگنيٽ منڊي جي جاءِ بابت سختي گهٽجي وئي آهي، ۽ مختلف آڱرين ۾ پاتل مثال ملن ٿا، جيتوڻيڪ چيچ اڃا به عام جاءِ سمجهي ويندي آهي.
[[آئرن رنگ]] هڪ علامتي منڊي آهي، جيڪا گهڻا [[ڪينيڊا جا انجنيئر]] پائيندا آهن. هي منڊي انجنيئرنگ پيشو لاءِ فخر ۽ عاجزي ٻنهي جي علامت آهي، ۽ سدائين [[غالب هٿ]] جي چيچ ۾ پاتي ويندي آهي. [[آمريڪا]] ۾، [[انجنيئرز رنگ]] [[اسٽين ليس اسٽيل]] جي منڊي آهي، جيڪا [[آرڊر آف دي انجنيئر]]<ref>{{Cite web |title=Engineer's Ring |url=http://www.order-of-the-engineer.org/?page_id=10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200216095337/http://www.order-of-the-engineer.org/?page_id=10 |archive-date=Feb 16, 2020 |website=Order Of The Engineer}}</ref> سان لاڳاپيل انجنيئرن طرفان ڪم ڪندڙ هٿ جي پنجين آڱر ۾ پاتي ويندي آهي، ۽ اهي انجنيئر جي ذميواري قبول ڪري چڪا هوندا آهن.<ref>{{Cite web |title=Obligation |url=http://www.order-of-the-engineer.org/?page_id=6 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214213805/http://www.order-of-the-engineer.org:80/?page_id=6 |archive-date=Feb 14, 2020 |website=Order Of The Engineer}}</ref>
===استعمال===
چيچ اڪثر [[سمارٽ فون]] استعمال ڪندڙن وٽ هڪ هٿ سان ٽائيپ ڪرڻ وقت سهاري طور استعمال ٿيندي آهي. چيچ فون جي هيٺان رکي ويندي آهي، جنهن سان فون کي وچين ٽن آڱرين سان ٽيڪ ملي ٿي، ۽ استعمال ڪندڙ پنهنجي آڱوٺي سان ٽائيپ ڪري ٿو.<ref name=":0">{{Cite web |last=Schlitz |first=Heather |title=People are sharing pictures of their dented 'smartphone pinky' after holding their phones, so asked doctors what the deal is |url=https://www.businessinsider.com/smartphone-pinky-finger-dents-not-permanent-damaging-doctors-say-2021-11 |date=Nov 6, 2021 |access-date=2022-04-13 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref>
ڪجهه استعمال ڪندڙن هن طريقي سان ڊگهي استعمال کان پوءِ پنهنجي چيچ ۾ کڏون ۽ هٿ ۾ سور رپورٽ ڪيو؛ ڊاڪٽرن هن کي "آئي فون پنڪي" يا "سمارٽ فون پنڪي" چيو. چمڙي ۾ پيل نشان پريشاني جوڳا نه ٻڌايا ويا، ڇاڪاڻتہ اهي موبائل فون استعمال نه ڪرڻ جي ٿوري عرصي کان پوءِ پاڻمرادو ختم ٿي ويا.<ref name=":0" /><ref>{{Cite news |title=How to avoid 'smartphone pinkie' and other pains and problems from being glued to your phone |language=en-US |newspaper=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/2021/10/29/smartphone-pinky-hand-pain/ |date=Oct 29, 2021 |first1=Allyson |last1=Chiu |access-date=2022-04-13 |issn=0190-8286 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20230306221037/https://www.washingtonpost.com/lifestyle/2021/10/29/smartphone-pinky-hand-pain/ |archive-date=Mar 6, 2023 }}</ref>
==پڻ ڏسو==
* [[آڱرين جي ڳڻپ]]
* [[پنجين ميٽاڪارپل هڏي]]، هٿ ۾ چيچ جي ويجهو واري هڏي
* [[پنڪي رنگ]]، چيچ ۾ پاتل منڊي
* [[قسمت جو ڳاڙهو ڌاڳو]]، هڪ چيني عقيدو تہ روحاني ساٿي چيچ سان ٻڌل ڌاڳي سان ڳنڍيل هوندا آهن
==حوالا==
{{Reflist}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
*{{Commons category inline|Little fingers}}
*{{Wiktionary inline}}
{{Human anatomical features}}
{{Authority control}}
[[زمرو:آڱريون]]
[[زمرو:انساني ايناٽامي]]
h0g9bxr3rjm669za48hpltk5iyjfzkm
سانچو:Anatomy terms
10
99973
392051
2026-07-07T16:13:18Z
Intisar Ali
8681
نئون صفحو: {{Hatnote|This {{#if:{{{section|}}}|section|article}} uses [[anatomical terminology]].}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude>
392051
wikitext
text/x-wiki
{{Hatnote|This {{#if:{{{section|}}}|section|article}} uses [[anatomical terminology]].}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
thuq1u4av87l7yt4cst07r3mlyhrjv5
لبلبو
0
99974
392072
2026-07-07T17:51:29Z
Intisar Ali
8681
نئون صفحو: {{Short description|ڪرنگهي وارن جانورن جي هاضمي واري سرشتي ۽ اندرين رطوبتن واري سرشتي جو عضوو}} {{Other uses}} {{Good article}} {{Infobox anatomy | Name = لبلبو | Latin = pancreas | Greek = πάγκρεας (pánkreas) | Image = Blausen_0699_PancreasAnatomy2.png | Caption = انساني لبلبي جي ايناٽامي | Width = | Precursor = لبلبي جون مکڙي...
392072
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ڪرنگهي وارن جانورن جي هاضمي واري سرشتي ۽ اندرين رطوبتن واري سرشتي جو عضوو}}
{{Other uses}}
{{Good article}}
{{Infobox anatomy
| Name = لبلبو
| Latin = pancreas
| Greek = πάγκρεας (pánkreas)
| Image = Blausen_0699_PancreasAnatomy2.png
| Caption = انساني لبلبي جي ايناٽامي
| Width =
| Precursor = [[لبلبي جون مکڙيون]]
| System = [[هاضمو|هاضمي وارو سرشتو]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو]]
| Artery = [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[پوئين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[تِريءَ واري شريان]]
| Vein = [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون]]، [[لبلبي جون وريدون]]
| Nerve = [[لبلبي جو تنتي ڄار]]، [[سيليئڪ تنتي ڳنڍيون]]، [[ويگس تنت]]<ref>{{cite book| title= Essentials of Human Physiology| first= Thomas M. |last= Nosek| chapter=Section 6/6ch2/s6ch2_30 |chapter-url=http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324124828/http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm|archive-date=2016-03-24}}</ref>
| Lymph = [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون]]، [[سيليئڪ لمفي ڳنڍيون]] ۽ [[مٿيون ميسينٽيرڪ لمفي ڳنڍيون]]
| Pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|p|æ|ŋ|k|r|i|ə|s}}
}}
'''لبلبو''' [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] جي [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو|اندرين رطوبتن واري سرشتي]] جو هڪ [[عضوو (ايناٽامي)|عضوو]] آهي. انسانن ۾، اهو [[پيٽ جي کوٽ|پيٽ]] ۾ [[معدو|معدي]] جي پٺيان واقع هوندو آهي ۽ هڪ [[غدود]] طور ڪم ڪندو آهي. لبلبو هڪ گڏيل يا [[مخلوط رطوبتي غدود]] آهي، يعني ان جا ٻئي، [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ هاضمي وارا [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪم آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gyr|first1=K.|last2=Beglinger|first2=C.|last3=Stalder|first3=G. A.|date=1985-09-21|title=[Interaction of the endo- and exocrine pancreas]|journal=Schweizerische Medizinische Wochenschrift|volume=115|issue=38|pages=1299–1306|issn=0036-7672|pmid=2865807}}</ref> لبلبي جو نوانوي سيڪڙو حصو ٻاهرين رطوبتي ۽ هڪ سيڪڙو حصو اندرين رطوبتي هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Pancreas Gland - Endocrine System|url=https://www.innerbody.com/image/endo03.html|access-date=2021-06-12|website=Innerbody|language=en}}</ref>{{sfn|Beger's|2018|pp=124}}<ref>{{cite book |doi=10.1016/B978-0-12-801238-3.64325-8 |chapter=Toxic Effects of Common Environmental Pollutants in Pancreatic β-Cells and the Onset of Diabetes Mellitus |title=Encyclopedia of Endocrine Diseases |date=2019 |last1=Alonso-Magdalena |first1=Paloma |last2=Tudurí |first2=Eva |last3=Marroquí |first3=Laura |last4=Quesada |first4=Ivan |last5=Sargis |first5=Robert M. |last6=Nadal |first6=Angel |pages=764–775 |isbn=978-0-12-812200-6 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Henderson |first1=J R |last2=Daniel |first2=P M |last3=Fraser |first3=P A |title=The pancreas as a single organ: the influence of the endocrine upon the exocrine part of the gland. |journal=Gut |date=February 1981 |volume=22 |issue=2 |pages=158–167 |doi=10.1136/gut.22.2.158 |pmc=1419227 |pmid=6111521 }}</ref> [[اندرين رطوبتي غدود]] طور، اهو گهڻو ڪري [[رت ۾ کنڊ جي سطح]] کي ضابطي ۾ رکڻ جو ڪم ڪري ٿو ۽ [[هارمون|هارمونن]] [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] کي خارج ڪري ٿو. هاضمي واري سرشتي جي حصي طور، اهو [[ٻاهرين رطوبتي غدود]] جي حيثيت سان ڪم ڪندي [[لبلبي جي نالي]] وسيلي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري ٿو. هن رس ۾ [[بائي ڪاربونيٽ]] هوندو آهي، جيڪو معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ [[تيزاب]] کي بي اثر ڪري ٿو؛ ان سان گڏ [[هاضمي وارا اينزائم]] پڻ هوندا آهن، جيڪي معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ کاڌي ۾ موجود [[ڪاربوهائيڊريٽ]]، [[پروٽين]] ۽ [[چرٻي|چرٻين]] کي ٽوڙين ٿا.
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي؛ ان جي عام سببن ۾ ڊگهي عرصي تائين [[شراب (نَشو)|شراب]] جو استعمال ۽ [[پِتي جون پٿريون]] شامل آهن. رت ۾ کنڊ جي سطح کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ پنهنجي ڪردار سبب، لبلبو [[ذيابيطس]] ۾ پڻ هڪ اهم عضوو آهي. [[لبلبي جو ڪينسر]] [[دائمي لبلبي جي سوزش]] کان پوءِ يا ٻين سببن جي ڪري پيدا ٿي سگهي ٿو، ۽ ان جي اڳڪٿي تمام خراب هوندي آهي، ڇاڪاڻتہ گهڻو ڪري ان جي سڃاڻپ تڏهن ٿيندي آهي جڏهن اهو جسم جي ٻين حصن تائين پکڙجي چڪو هوندو آهي.
لفظ ''pancreas'' [[يوناني ٻولي|يوناني]] لفظن πᾶν (pân، ”سڀ“) ۽ κρέας (kréas، ”گوشت“) مان نڪتل آهي. ذيابيطس ۾ لبلبي جي ڪردار بابت گهٽ ۾ گهٽ 1889ع کان ڄاڻ موجود آهي، جڏهنتہ انسولين جي پيداوار ۾ ان جي ڪردار جي سڃاڻپ 1921ع ۾ ٿي.
o26mm3i5607nsfqnycbloxzvmwv1k4z
392073
392072
2026-07-07T17:51:54Z
Intisar Ali
8681
/* */
392073
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ڪرنگهي وارن جانورن جي هاضمي واري سرشتي ۽ اندرين رطوبتن واري سرشتي جو عضوو}}
{{Good article}}
{{Infobox anatomy
| Name = لبلبو
| Latin = pancreas
| Greek = πάγκρεας (pánkreas)
| Image = Blausen_0699_PancreasAnatomy2.png
| Caption = انساني لبلبي جي ايناٽامي
| Width =
| Precursor = [[لبلبي جون مکڙيون]]
| System = [[هاضمو|هاضمي وارو سرشتو]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو]]
| Artery = [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[پوئين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[تِريءَ واري شريان]]
| Vein = [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون]]، [[لبلبي جون وريدون]]
| Nerve = [[لبلبي جو تنتي ڄار]]، [[سيليئڪ تنتي ڳنڍيون]]، [[ويگس تنت]]<ref>{{cite book| title= Essentials of Human Physiology| first= Thomas M. |last= Nosek| chapter=Section 6/6ch2/s6ch2_30 |chapter-url=http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324124828/http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm|archive-date=2016-03-24}}</ref>
| Lymph = [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون]]، [[سيليئڪ لمفي ڳنڍيون]] ۽ [[مٿيون ميسينٽيرڪ لمفي ڳنڍيون]]
| Pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|p|æ|ŋ|k|r|i|ə|s}}
}}
'''لبلبو''' [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] جي [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو|اندرين رطوبتن واري سرشتي]] جو هڪ [[عضوو (ايناٽامي)|عضوو]] آهي. انسانن ۾، اهو [[پيٽ جي کوٽ|پيٽ]] ۾ [[معدو|معدي]] جي پٺيان واقع هوندو آهي ۽ هڪ [[غدود]] طور ڪم ڪندو آهي. لبلبو هڪ گڏيل يا [[مخلوط رطوبتي غدود]] آهي، يعني ان جا ٻئي، [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ هاضمي وارا [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪم آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gyr|first1=K.|last2=Beglinger|first2=C.|last3=Stalder|first3=G. A.|date=1985-09-21|title=[Interaction of the endo- and exocrine pancreas]|journal=Schweizerische Medizinische Wochenschrift|volume=115|issue=38|pages=1299–1306|issn=0036-7672|pmid=2865807}}</ref> لبلبي جو نوانوي سيڪڙو حصو ٻاهرين رطوبتي ۽ هڪ سيڪڙو حصو اندرين رطوبتي هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Pancreas Gland - Endocrine System|url=https://www.innerbody.com/image/endo03.html|access-date=2021-06-12|website=Innerbody|language=en}}</ref>{{sfn|Beger's|2018|pp=124}}<ref>{{cite book |doi=10.1016/B978-0-12-801238-3.64325-8 |chapter=Toxic Effects of Common Environmental Pollutants in Pancreatic β-Cells and the Onset of Diabetes Mellitus |title=Encyclopedia of Endocrine Diseases |date=2019 |last1=Alonso-Magdalena |first1=Paloma |last2=Tudurí |first2=Eva |last3=Marroquí |first3=Laura |last4=Quesada |first4=Ivan |last5=Sargis |first5=Robert M. |last6=Nadal |first6=Angel |pages=764–775 |isbn=978-0-12-812200-6 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Henderson |first1=J R |last2=Daniel |first2=P M |last3=Fraser |first3=P A |title=The pancreas as a single organ: the influence of the endocrine upon the exocrine part of the gland. |journal=Gut |date=February 1981 |volume=22 |issue=2 |pages=158–167 |doi=10.1136/gut.22.2.158 |pmc=1419227 |pmid=6111521 }}</ref> [[اندرين رطوبتي غدود]] طور، اهو گهڻو ڪري [[رت ۾ کنڊ جي سطح]] کي ضابطي ۾ رکڻ جو ڪم ڪري ٿو ۽ [[هارمون|هارمونن]] [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] کي خارج ڪري ٿو. هاضمي واري سرشتي جي حصي طور، اهو [[ٻاهرين رطوبتي غدود]] جي حيثيت سان ڪم ڪندي [[لبلبي جي نالي]] وسيلي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري ٿو. هن رس ۾ [[بائي ڪاربونيٽ]] هوندو آهي، جيڪو معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ [[تيزاب]] کي بي اثر ڪري ٿو؛ ان سان گڏ [[هاضمي وارا اينزائم]] پڻ هوندا آهن، جيڪي معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ کاڌي ۾ موجود [[ڪاربوهائيڊريٽ]]، [[پروٽين]] ۽ [[چرٻي|چرٻين]] کي ٽوڙين ٿا.
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي؛ ان جي عام سببن ۾ ڊگهي عرصي تائين [[شراب (نَشو)|شراب]] جو استعمال ۽ [[پِتي جون پٿريون]] شامل آهن. رت ۾ کنڊ جي سطح کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ پنهنجي ڪردار سبب، لبلبو [[ذيابيطس]] ۾ پڻ هڪ اهم عضوو آهي. [[لبلبي جو ڪينسر]] [[دائمي لبلبي جي سوزش]] کان پوءِ يا ٻين سببن جي ڪري پيدا ٿي سگهي ٿو، ۽ ان جي اڳڪٿي تمام خراب هوندي آهي، ڇاڪاڻتہ گهڻو ڪري ان جي سڃاڻپ تڏهن ٿيندي آهي جڏهن اهو جسم جي ٻين حصن تائين پکڙجي چڪو هوندو آهي.
لفظ ''pancreas'' [[يوناني ٻولي|يوناني]] لفظن πᾶν (pân، ”سڀ“) ۽ κρέας (kréas، ”گوشت“) مان نڪتل آهي. ذيابيطس ۾ لبلبي جي ڪردار بابت گهٽ ۾ گهٽ 1889ع کان ڄاڻ موجود آهي، جڏهنتہ انسولين جي پيداوار ۾ ان جي ڪردار جي سڃاڻپ 1921ع ۾ ٿي.
mlmodyzen14zr62njcypngtrh884yfd
392075
392073
2026-07-07T17:55:01Z
Intisar Ali
8681
/* */
392075
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ڪرنگهي وارن جانورن جي هاضمي واري سرشتي ۽ اندرين رطوبتن واري سرشتي جو عضوو}}
{{Good article}}
{{Infobox anatomy
| Name = لبلبو
| Latin = pancreas
| Greek = πάγκρεας (pánkreas)
| Image = Blausen_0699_PancreasAnatomy2.png
| Caption = انساني لبلبي جي ايناٽامي
| Width =
| Precursor = [[لبلبي جون مکڙيون]]
| System = [[هاضمو|هاضمي وارو سرشتو]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو]]
| Artery = [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[پوئين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[تِريءَ واري شريان]]
| Vein = [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون]]، [[لبلبي جون وريدون]]
| Nerve = [[لبلبي جو تنتي ڄار]]، [[سيليئڪ تنتي ڳنڍيون]]، [[ويگس تنت]]<ref>{{cite book| title= Essentials of Human Physiology| first= Thomas M. |last= Nosek| chapter=Section 6/6ch2/s6ch2_30 |chapter-url=http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324124828/http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm|archive-date=2016-03-24}}</ref>
| Lymph = [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون]]، [[سيليئڪ لمفي ڳنڍيون]] ۽ [[مٿيون ميسينٽيرڪ لمفي ڳنڍيون]]
| Pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|p|æ|ŋ|k|r|i|ə|s}}
}}
'''لبلبو''' [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] جي [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو|اندرين رطوبتن واري سرشتي]] جو هڪ [[عضوو (ايناٽامي)|عضوو]] آهي. انسانن ۾، اهو [[پيٽ جي کوٽ|پيٽ]] ۾ [[معدو|معدي]] جي پٺيان واقع هوندو آهي ۽ هڪ [[غدود]] طور ڪم ڪندو آهي. لبلبو هڪ گڏيل يا [[مخلوط رطوبتي غدود]] آهي، يعني ان جا ٻئي، [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ هاضمي وارا [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪم آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gyr|first1=K.|last2=Beglinger|first2=C.|last3=Stalder|first3=G. A.|date=1985-09-21|title=[Interaction of the endo- and exocrine pancreas]|journal=Schweizerische Medizinische Wochenschrift|volume=115|issue=38|pages=1299–1306|issn=0036-7672|pmid=2865807}}</ref> لبلبي جو نوانوي سيڪڙو حصو ٻاهرين رطوبتي ۽ هڪ سيڪڙو حصو اندرين رطوبتي هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Pancreas Gland - Endocrine System|url=https://www.innerbody.com/image/endo03.html|access-date=2021-06-12|website=Innerbody|language=en}}</ref>{{sfn|Beger's|2018|pp=124}}<ref>{{cite book |doi=10.1016/B978-0-12-801238-3.64325-8 |chapter=Toxic Effects of Common Environmental Pollutants in Pancreatic β-Cells and the Onset of Diabetes Mellitus |title=Encyclopedia of Endocrine Diseases |date=2019 |last1=Alonso-Magdalena |first1=Paloma |last2=Tudurí |first2=Eva |last3=Marroquí |first3=Laura |last4=Quesada |first4=Ivan |last5=Sargis |first5=Robert M. |last6=Nadal |first6=Angel |pages=764–775 |isbn=978-0-12-812200-6 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Henderson |first1=J R |last2=Daniel |first2=P M |last3=Fraser |first3=P A |title=The pancreas as a single organ: the influence of the endocrine upon the exocrine part of the gland. |journal=Gut |date=February 1981 |volume=22 |issue=2 |pages=158–167 |doi=10.1136/gut.22.2.158 |pmc=1419227 |pmid=6111521 }}</ref> [[اندرين رطوبتي غدود]] طور، اهو گهڻو ڪري [[رت ۾ کنڊ جي سطح]] کي ضابطي ۾ رکڻ جو ڪم ڪري ٿو ۽ [[هارمون|هارمونن]] [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] کي خارج ڪري ٿو. هاضمي واري سرشتي جي حصي طور، اهو [[ٻاهرين رطوبتي غدود]] جي حيثيت سان ڪم ڪندي [[لبلبي جي نالي]] وسيلي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري ٿو. هن رس ۾ [[بائي ڪاربونيٽ]] هوندو آهي، جيڪو معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ [[تيزاب]] کي بي اثر ڪري ٿو؛ ان سان گڏ [[هاضمي وارا اينزائم]] پڻ هوندا آهن، جيڪي معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ کاڌي ۾ موجود [[ڪاربوهائيڊريٽ]]، [[پروٽين]] ۽ [[چرٻي|چرٻين]] کي ٽوڙين ٿا.
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي؛ ان جي عام سببن ۾ ڊگهي عرصي تائين [[شراب (نَشو)|شراب]] جو استعمال ۽ [[پِتي جون پٿريون]] شامل آهن. رت ۾ کنڊ جي سطح کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ پنهنجي ڪردار سبب، لبلبو [[ذيابيطس]] ۾ پڻ هڪ اهم عضوو آهي. [[لبلبي جو ڪينسر]] [[دائمي لبلبي جي سوزش]] کان پوءِ يا ٻين سببن جي ڪري پيدا ٿي سگهي ٿو، ۽ ان جي اڳڪٿي تمام خراب هوندي آهي، ڇاڪاڻتہ گهڻو ڪري ان جي سڃاڻپ تڏهن ٿيندي آهي جڏهن اهو جسم جي ٻين حصن تائين پکڙجي چڪو هوندو آهي.
لفظ ''pancreas'' [[يوناني ٻولي|يوناني]] لفظن πᾶν (pân، ”سڀ“) ۽ κρέας (kréas، ”گوشت“) مان نڪتل آهي. ذيابيطس ۾ لبلبي جي ڪردار بابت گهٽ ۾ گهٽ 1889ع کان ڄاڻ موجود آهي، جڏهنتہ انسولين جي پيداوار ۾ ان جي ڪردار جي سڃاڻپ 1921ع ۾ ٿي.
== بناوت ==
[[File:Pancreas and nearby organs.jpg|thumb|لبلبو (هتي گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل) [[معدو|معدي]] جي پٺيان هوندو آهي، ان جو جسم [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي وڪڙ ڀرسان ۽ پڇ [[تِري]] کي ڇهڻ تائين پکڙيل هوندو آهي.]]
لبلبو هڪ عضوو آهي، جيڪو انسانن ۾ [[پيٽ]] اندر هوندو آهي ۽ [[معدو|معدي]] جي پٺيان کان [[تِري]] ڀرسان پيٽ جي مٿئين کاٻي حصي تائين پکڙيل هوندو آهي. بالغن ۾، اهو اٽڪل {{convert|12|-|15|cm}} ڊگهو، {{wt|en|lobulated|گولڙن وارو}} ۽ ڏسڻ ۾ سامن مڇيءَ جهڙي رنگ جو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ايناٽاميائي طور، لبلبي کي ''مٿي''، ''ڳچي''، ''جسم'' ۽ ''پڇ'' ۾ ورهايو ويندو آهي. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندرين وڪڙ کان پکڙجي ٿو، جتي ان جو مٿو ٻن [[رت جي رڳ|رت جي رڳن]]، يعني [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]]، جي چوڌاري هوندو آهي. لبلبي جو سڀ کان ڊگهو حصو، يعني جسم، معدي جي پٺيان آرپار پکڙيل هوندو آهي ۽ لبلبي جو پڇ [[تِري]] جي ڀرسان ختم ٿيندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ٻه ناليون، [[لبلبي جي مکيه نالي]] ۽ ننڍي [[لبلبي جي واڌو نالي]]، لبلبي جي جسم مان گذرن ٿيون. لبلبي جي مکيه نالي [[پِتي جي گڏيل نالي]] سان ملي هڪ ننڍڙو ڦوڪڻي جهڙو حصو ٺاهي ٿي، جنهن کي [[واٽر جو ايمپولا]] (جگر-لبلبي جو ايمپولا) چيو ويندو آهي. هن ايمپولا جي چوڌاري هڪ ڏورو، [[اوڊي جو اسفنڪٽر]]، هوندو آهي. هي ايمپولا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي هيٺ لهندڙ حصي ۾ کلي ٿو. [[پِتي جي گڏيل نالي]] جو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] ۾ کلڻ [[بوئڊن جي اسفنڪٽر]] جي ضابطي هيٺ هوندو آهي. [[لبلبي جي واڌو نالي]] [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ هڪ الڳ سوراخ وسيلي کلي ٿي، جيڪو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] جي سوراخ کان مٿي واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== حصا ===
'''لبلبي جو مٿو''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ اندر هوندو آهي ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريان ۽ وريد جي چوڌاري ويڙهيل هوندو آهي. ان جي ساڄي پاسي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو هيٺ لهندڙ حصو هوندو آهي ۽ انهن جي وچ مان [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] گذرن ٿيون. ان جي پٺيان [[هيٺين وڏي وريد]] ۽ [[پِتي جي گڏيل نالي]] هونديون آهن. ان جي اڳيان [[پيٽ جي جهلي|پيٽ جي جهليءَ واري پردي]] ۽ [[آڏي وڏي آنڊي]] هوندا آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جي هيٺان هڪ ننڍڙو [[لبلبي جو ڪنڊي جهڙو واڌارو|ڪنڊي جهڙو واڌارو]] نڪري ٿو، جيڪو [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]] ۽ ڪڏهن ڪڏهن [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان|شريان]] جي پٺيان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} '''لبلبي جي کاٻ''' لبلبي جي ڳچي ۽ ڪنڊي جهڙي واڌاري جي وچ وارو وڇوٽو آهي.
'''لبلبي جي ڳچي''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ ۾ واقع لبلبي جي مٿي کي ان جي جسم کان ڌار ڪري ٿي. ڳچي اٽڪل {{convert|2|cm|abbr=on}} ويڪري هوندي آهي ۽ ان هنڌ جي اڳيان واقع هوندي آهي، جتي [[بابي وريد]] ٺهي ٿي. ڳچي گهڻو ڪري معدي جي پائلورس جي پٺيان هوندي آهي ۽ پيٽ جي جهليءَ سان ڍڪيل هوندي آهي. [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]] لبلبي جي ڳچيءَ جي اڳيان گذري ٿي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
'''لبلبي جو جسم''' لبلبي جو سڀ کان وڏو حصو آهي ۽ گهڻو ڪري معدي جي پٺيان واقع هوندو آهي، جيڪو پنهنجي ڊيگهه سان آهستي آهستي سنهو ٿيندو وڃي ٿو. پيٽ جي جهلي لبلبي جي جسم جي مٿان ۽ [[آڏو وڏو آنڊو]] پيٽ جي جهليءَ جي اڳيان هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي پٺيان ڪيتريون ئي رت جون رڳون هونديون آهن، جن ۾ [[شه رڳ]]، [[تِريءَ جي وريد]] ۽ [[کاٻي بُڪي جي وريد]] سان گڏ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جي شروعات پڻ شامل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي جسم جي هيٺان [[ننڍي آنڊي]] جو ڪجهه حصو، خاص طور ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو آخري حصو ۽ ان سان ڳنڍيل [[خالي آنڊو]]، هوندا آهن؛ ان سان گڏ [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ رباط]] پڻ هوندو آهي، جيڪو انهن ٻنهي جي وچ ۾ واقع آهي. لبلبي جي اڳيان آڏو وڏو آنڊو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}
لبلبو '''لبلبي جي پڇ''' ڏانهن ويندي سنهو ٿيندو وڃي ٿو، جيڪو تِريءَ جي ڀرسان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} اهو عام طور {{convert|1.3|-|3.5|cm|abbr=on}} ڊگهو هوندو آهي ۽ [[تِري-بُڪي رباط|تِري ۽ کاٻي بُڪي جي وچ واري رباط]] جي تهن جي وچ ۾ واقع هوندو آهي. [[تِريءَ جي شريان]] ۽ [[تِريءَ جي وريد|وريد]] لبلبي جي جسم ۽ پڇ جي پٺيان گذرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== رت جي رسد ===
لبلبي کي رت جي ڀرپور رسد ملي ٿي، جنهن جون رڳون [[سيليئڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ٻنهي جي شاخن مان نڪرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[تِريءَ جي شريان]]، جيڪا سيليئڪ ٿڙ جي سڀ کان وڏي شاخ آهي، لبلبي جي مٿئين ڪناري سان گذري ٿي ۽ پنهنجي لبلبي وارين شاخن وسيلي لبلبي جي جسم جي کاٻي حصي ۽ پڇ کي رت پهچائي ٿي؛ انهن مان سڀ کان وڏي شاخ کي [[وڏي لبلبي واري شريان]] چيو ويندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڀرسان لبلبي جي مٿي جي پوئين ۽ اڳين سطحن سان گذرن ٿيون. اهي لبلبي جي مٿي کي رت پهچائين ٿيون. اهي رڳون وچ ۾ هڪٻئي سان ملي وڃن ٿيون ({{wt|en|anastamose|ڳانڍاپو ٺاهين ٿيون}}).{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي جي جسم ۽ ڳچيءَ جو رت [[تِريءَ جي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪا لبلبي جي پٺيان واقع هوندي آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جو رت [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون|لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين وريدن]] وسيلي [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد|مٿين ميسينٽيرڪ]] ۽ [[بابي وريد|بابي وريدن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي چوڌاري پڻ هونديون آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي مان لمف انهن [[لمفي رڳ|لمفي رڳن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي [[شريان|شريانن]] سان گڏ هلن ٿيون، ۽ لبلبي کي لمف جي ڀرپور رسد حاصل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} جسم ۽ پڇ جون [[لمفي رڳون]] [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون|تِريءَ جي لمفي ڳنڍين]] ۾ ۽ نيٺ [[شه رڳ کان اڳ واريون لمفي ڳنڍيون|شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، جيڪي سيليئڪ ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريانن جي وچ ۾ واقع هونديون آهن. مٿي ۽ ڳچيءَ جون لمفي رڳون لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين، ميسينٽيرڪ ۽ جگر وارين شريانن جي چوڌاري موجود وچ وارين لمفي رڳن ۾ ۽ اتان شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== خوردبيني ايناٽامي ===
[[File:Langerhanssche Insel.jpg|thumb|هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] ڏيکاريل آهي، جڏهن لبلبي جي تاندوري کي رنگي خوردبينيءَ هيٺ ڏٺو وڃي ٿو. ٻيٽڙي جي چوڌاري هاضمي واري (”ٻاهرين رطوبتي“) لبلبي جا وڌيڪ گهرا حصا ڏسي سگهجن ٿا. انهن ۾ غيرفعال هاضمي وارن اينزائمن ([[زائيموجن|زائيموجنن]]) جا ڌنڌلا، گهرا واڱڻائي داڻا هوندا آهن.]]
[[File:Human pancreatic islet.jpg|thumb|[[مدافعتي تاندوريات]] جي استعمال سان تيار ڪيل تصوير، جنهن ۾ لبلبي جي ٻيٽڙي اندر مختلف جيوگهرڙن جي قسمن جا هنڌ ڏيکاريل آهن. الفا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ گلوڪاگون خلاف اينٽي باڊيون (ڳاڙهيون-ناسي) انهن جي ڪنارن واري بيهڪ ڏيکارين ٿيون. بيٽا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ انسولين خلاف اينٽي باڊيون (نيريون) انهن جيوگهرڙن جي وڌيڪ پکڙيل ۽ مرڪزي بيهڪ ڏيکارين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ]]
لبلبي ۾ [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ٻنهي ڪمن وارا تاندورا هوندا آهن. لبلبي کي خوردبينيءَ هيٺ ڏسڻ سان هيءَ ورهاست چٽي نظر ايندي آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي جي [[عضوي جو فعالي تاندورو|تاندوري]] جي گهڻي حصي جو ڪم هاضمي سان لاڳاپيل آهي. هن ڪم وارا جيوگهرڙا ننڍين [[نالي (ايناٽامي)|نالين]] جي چوڌاري جُهڳٽا ([[ايسينس|ايسيناءِ]]) ٺاهين ٿا ۽ اهڙن گولڙن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جن جون ڀتيون سنهين [[ريشيدار تاندورو|ريشيدار]] تاندورن جون ٺهيل هونديون آهن. هر ايسينس جا جيوگهرڙا غيرفعال هاضمي وارا اينزائم، جن کي [[زائيموجن]] چيو ويندو آهي، انهن ننڍين ''وچ ۾ داخل ٿيندڙ'' نالين ۾ خارج ڪن ٿا، جن جي چوڌاري اهي واقع هوندا آهن. هر ايسينس ۾، جيوگهرڙا اهرام جهڙي شڪل جا هوندا آهن ۽ وچ ۾ داخل ٿيندڙ نالين جي چوڌاري واقع هوندا آهن؛ انهن جا [[جيوگهرڙي جو مرڪز|مرڪز]] [[بنيادي جهلي]] تي ٽيڪيل هوندا آهن، انهن ۾ وڏو [[اينڊوپلازمي ڄار]] هوندو آهي ۽ [[جيوگهرڙي جي مادي|جيوگهرڙي جي مادي]] اندر زائيموجن جا ڪجهه داڻا ڏسي سگهجن ٿا. وچ ۾ داخل ٿيندڙ ناليون گولڙي اندر موجود وڏين ''گولڙي اندر وارين'' نالين ۽ نيٺ ''گولڙن جي وچ وارين'' نالين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون. نالين جي اندرين سطح [[ٿنڀي نما اپيٿيليم|ٿنڀي نما جيوگهرڙن]] جي هڪ تهه سان ڍڪيل هوندي آهي. نالين جو قطر وڌڻ سان جيوگهرڙن جون هڪ کان وڌيڪ تهون ٿي وڃن ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي اندر [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪم وارا تاندورا جيوگهرڙن جي جُهڳٽن جي صورت ۾ هوندا آهن، جن کي [[لبلبي جا ٻيٽڙا]] (يا [[پال لانگرهانس|لانگرهانس جا ٻيٽڙا]]) چيو ويندو آهي ۽ اهي سڄي لبلبي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} لبلبي جي ٻيٽڙن ۾ [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]]، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] ۽ [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] هوندا آهن، جن مان هر هڪ الڳ هارمون خارج ڪري ٿو. انهن جيوگهرڙن جون مخصوص بيهڪون هونديون آهن؛ الفا جيوگهرڙا ([[گلوڪاگون]] خارج ڪندڙ) عام طور ٻيٽڙي جي ڪنارن جي چوڌاري واقع هوندا آهن، جڏهنتہ بيٽا جيوگهرڙا ([[انسولين]] خارج ڪندڙ) وڌيڪ انگ ۾ هوندا آهن ۽ سڄي ٻيٽڙي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] پڻ سڄن ٻيٽڙن ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ٻيٽڙا 3,000 تائين رطوبت خارج ڪندڙ جيوگهرڙن جا ٺهيل هوندا آهن ۽ انهن ۾ رت حاصل ڪرڻ لاءِ ڪيتريون ئي ننڍيون شريانڙيون ۽ اهڙيون وريدڙيون هونديون آهن، جيڪي جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ هارمونن کي [[جسماني رت جي گردش]] ۾ داخل ٿيڻ ڏين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
=== ڦيرڦار ===
لبلبي جي ماپ ۾ گهڻو فرق هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] جي جنيني واڌ ويجهه سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي [[ايناٽاميائي ڦيرڦار|ايناٽاميائي ڦيرڦارون]] موجود آهن. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ٻنهي پاسن تي موجود انهن مکڙين مان ٺهي ٿو. [[لبلبي جي مکڙي|پيٽ واري مکڙي]] ڦري [[لبلبي جي مکڙي|پٺ واري مکڙي]] جي ڀرسان اچي ٿي ۽ نيٺ ٻنهي جو پاڻ ۾ ميلاپ ٿي وڃي ٿو. اٽڪل 10 سيڪڙو بالغن ۾، جيڪڏهن لبلبي جي پٺ واري مکڙي جي مکيه نالي ختم نه ٿئي ته [[لبلبي جي واڌو نالي]] موجود رهي سگهي ٿي؛ هيءَ نالي [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ننڍي پاپيلا]] ۾ کلي ٿي.<ref name=Langmans2019 /> جيڪڏهن ٻئي مکڙيون، جن مان هر هڪ جي پنهنجي نالي هوندي آهي، پاڻ ۾ نه ملن ته لبلبي ۾ ٻه الڳ ناليون ٿي سگهن ٿيون؛ هن حالت کي [[ورهايل لبلبو]] چيو ويندو آهي. هن حالت جو جسماني ڪارڪردگيءَ تي ڪو اثر نه پوندو آهي.<ref name="KanthMedscape">{{EMedicine|article|185307|Pancreatic Divisum}}</ref> جيڪڏهن پيٽ واري مکڙي پوريءَ طرح نه ڦري ته [[ڇلي نما لبلبو]] ٿي سگهي ٿو، جنهن ۾ لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڪجهه يا سڄي حصي کي گهيري وٺي ٿو. هيءَ حالت [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي بندش]] سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name="Noh2012">{{cite journal |last1=Noh |first1=TH |last2=Lee |first2=SE |last3=Park |first3=JM |title=Laparoscopic treatment of annular pancreas in adults: report of a case. |journal=Korean Journal of Hepato-biliary-pancreatic Surgery |date=February 2012 |volume=16 |issue=1 |pages=43–5 |doi=10.14701/kjhbps.2012.16.1.43 |pmid=26388905|pmc=4575014 }}</ref>
=== جين ۽ پروٽين جو اظهار ===
{{Further |حياتيائي معلوماتيات#جين ۽ پروٽين جو اظهار}}
عام انساني لبلبي ۾ 10,000 پروٽين-ڪوڊ ڪندڙ جين (سڀني انساني جينن جو لڳ ڀڳ 50 سيڪڙو) اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/pancreas|title=The human proteome in pancreas – The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-25}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Uhlén M, Fagerberg L, Hallström BM, Lindskog C, Oksvold P, Mardinoglu A, Sivertsson Å, Kampf C, Sjöstedt E, Asplund A, Olsson I, Edlund K, Lundberg E, Navani S, Szigyarto CA, Odeberg J, Djureinovic D, Takanen JO, Hober S, Alm T, Edqvist PH, Berling H, Tegel H, Mulder J, Rockberg J, Nilsson P, Schwenk JM, Hamsten M, von Feilitzen K, Forsberg M, Persson L, Johansson F, Zwahlen M, von Heijne G, Nielsen J, Pontén F | display-authors = 6 | title = Proteomics. Tissue-based map of the human proteome | journal = Science | volume = 347 | issue = 6220 | article-number = 1260419 | date = January 2015 | pmid = 25613900 | doi = 10.1126/science.1260419 | s2cid = 802377 }}</ref> انهن مان 100 کان گهٽ جين خاص طور لبلبي ۾ اظهار ٿين ٿا. [[ٿُڪ وارا غدود|ٿُڪ وارن غدودن]] وانگر، لبلبي لاءِ مخصوص گهڻا جين خارج ٿيندڙ پروٽينن لاءِ ڪوڊ ڪن ٿا. انهن سان لاڳاپيل لبلبي جا مخصوص پروٽين يا ته ٻاهرين رطوبتي جيوگهرڙن واري حصي ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ هاضمي يا کاڌي جي جذب سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا، جهڙوڪ هاضمي وارا [[ڪائيموٽرپسينوجن]] اينزائم ۽ لبلبي جي لائپيز [[لبلبي جي لائپيز خاندان|پي اين ايل آءِ پي]]؛ يا وري اندرين رطوبتي [[لبلبي جا ٻيٽڙا|لبلبي جي ٻيٽڙن]] جي مختلف جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ خارج ٿيندڙ هارمونن، جهڙوڪ [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]]، سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا.<ref>{{cite journal | vauthors = Danielsson A, Pontén F, Fagerberg L, Hallström BM, Schwenk JM, Uhlén M, Korsgren O, Lindskog C | display-authors = 6 | title = The human pancreas proteome defined by transcriptomics and antibody-based profiling | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 12 | article-number = e115421 | date = 2014-12-29 | pmid = 25546435 | pmc = 4278897 | doi = 10.1371/journal.pone.0115421 | bibcode = 2014PLoSO...9k5421D | doi-access = free }}</ref>
9lvgisd7vpo98675btd39zsebdi4ukl
392076
392075
2026-07-07T17:57:47Z
Intisar Ali
8681
392076
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ڪرنگهي وارن جانورن جي هاضمي واري سرشتي ۽ اندرين رطوبتن واري سرشتي جو عضوو}}
{{Good article}}
{{Infobox anatomy
| Name = لبلبو
| Latin = pancreas
| Greek = πάγκρεας (pánkreas)
| Image = Blausen_0699_PancreasAnatomy2.png
| Caption = انساني لبلبي جي ايناٽامي
| Width =
| Precursor = [[لبلبي جون مکڙيون]]
| System = [[هاضمو|هاضمي وارو سرشتو]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو]]
| Artery = [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[پوئين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[تِريءَ واري شريان]]
| Vein = [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون]]، [[لبلبي جون وريدون]]
| Nerve = [[لبلبي جو تنتي ڄار]]، [[سيليئڪ تنتي ڳنڍيون]]، [[ويگس تنت]]<ref>{{cite book| title= Essentials of Human Physiology| first= Thomas M. |last= Nosek| chapter=Section 6/6ch2/s6ch2_30 |chapter-url=http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324124828/http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm|archive-date=2016-03-24}}</ref>
| Lymph = [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون]]، [[سيليئڪ لمفي ڳنڍيون]] ۽ [[مٿيون ميسينٽيرڪ لمفي ڳنڍيون]]
| Pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|p|æ|ŋ|k|r|i|ə|s}}
}}
'''لبلبو''' [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] جي [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو|اندرين رطوبتن واري سرشتي]] جو هڪ [[عضوو (ايناٽامي)|عضوو]] آهي. انسانن ۾، اهو [[پيٽ جي کوٽ|پيٽ]] ۾ [[معدو|معدي]] جي پٺيان واقع هوندو آهي ۽ هڪ [[غدود]] طور ڪم ڪندو آهي. لبلبو هڪ گڏيل يا [[مخلوط رطوبتي غدود]] آهي، يعني ان جا ٻئي، [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ هاضمي وارا [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪم آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gyr|first1=K.|last2=Beglinger|first2=C.|last3=Stalder|first3=G. A.|date=1985-09-21|title=[Interaction of the endo- and exocrine pancreas]|journal=Schweizerische Medizinische Wochenschrift|volume=115|issue=38|pages=1299–1306|issn=0036-7672|pmid=2865807}}</ref> لبلبي جو نوانوي سيڪڙو حصو ٻاهرين رطوبتي ۽ هڪ سيڪڙو حصو اندرين رطوبتي هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Pancreas Gland - Endocrine System|url=https://www.innerbody.com/image/endo03.html|access-date=2021-06-12|website=Innerbody|language=en}}</ref>{{sfn|Beger's|2018|pp=124}}<ref>{{cite book |doi=10.1016/B978-0-12-801238-3.64325-8 |chapter=Toxic Effects of Common Environmental Pollutants in Pancreatic β-Cells and the Onset of Diabetes Mellitus |title=Encyclopedia of Endocrine Diseases |date=2019 |last1=Alonso-Magdalena |first1=Paloma |last2=Tudurí |first2=Eva |last3=Marroquí |first3=Laura |last4=Quesada |first4=Ivan |last5=Sargis |first5=Robert M. |last6=Nadal |first6=Angel |pages=764–775 |isbn=978-0-12-812200-6 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Henderson |first1=J R |last2=Daniel |first2=P M |last3=Fraser |first3=P A |title=The pancreas as a single organ: the influence of the endocrine upon the exocrine part of the gland. |journal=Gut |date=February 1981 |volume=22 |issue=2 |pages=158–167 |doi=10.1136/gut.22.2.158 |pmc=1419227 |pmid=6111521 }}</ref> [[اندرين رطوبتي غدود]] طور، اهو گهڻو ڪري [[رت ۾ کنڊ جي سطح]] کي ضابطي ۾ رکڻ جو ڪم ڪري ٿو ۽ [[هارمون|هارمونن]] [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] کي خارج ڪري ٿو. هاضمي واري سرشتي جي حصي طور، اهو [[ٻاهرين رطوبتي غدود]] جي حيثيت سان ڪم ڪندي [[لبلبي جي نالي]] وسيلي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري ٿو. هن رس ۾ [[بائي ڪاربونيٽ]] هوندو آهي، جيڪو معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ [[تيزاب]] کي بي اثر ڪري ٿو؛ ان سان گڏ [[هاضمي وارا اينزائم]] پڻ هوندا آهن، جيڪي معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ کاڌي ۾ موجود [[ڪاربوهائيڊريٽ]]، [[پروٽين]] ۽ [[چرٻي|چرٻين]] کي ٽوڙين ٿا.
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي؛ ان جي عام سببن ۾ ڊگهي عرصي تائين [[شراب (نَشو)|شراب]] جو استعمال ۽ [[پِتي جون پٿريون]] شامل آهن. رت ۾ کنڊ جي سطح کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ پنهنجي ڪردار سبب، لبلبو [[ذيابيطس]] ۾ پڻ هڪ اهم عضوو آهي. [[لبلبي جو ڪينسر]] [[دائمي لبلبي جي سوزش]] کان پوءِ يا ٻين سببن جي ڪري پيدا ٿي سگهي ٿو، ۽ ان جي اڳڪٿي تمام خراب هوندي آهي، ڇاڪاڻتہ گهڻو ڪري ان جي سڃاڻپ تڏهن ٿيندي آهي جڏهن اهو جسم جي ٻين حصن تائين پکڙجي چڪو هوندو آهي.
لفظ ''pancreas'' [[يوناني ٻولي|يوناني]] لفظن πᾶν (pân، ”سڀ“) ۽ κρέας (kréas، ”گوشت“) مان نڪتل آهي. ذيابيطس ۾ لبلبي جي ڪردار بابت گهٽ ۾ گهٽ 1889ع کان ڄاڻ موجود آهي، جڏهنتہ انسولين جي پيداوار ۾ ان جي ڪردار جي سڃاڻپ 1921ع ۾ ٿي.
== بناوت ==
[[File:Pancreas and nearby organs.jpg|thumb|لبلبو (هتي گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل) [[معدو|معدي]] جي پٺيان هوندو آهي، ان جو جسم [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي وڪڙ ڀرسان ۽ پڇ [[تِري]] کي ڇهڻ تائين پکڙيل هوندو آهي.]]
لبلبو هڪ عضوو آهي، جيڪو انسانن ۾ [[پيٽ]] اندر هوندو آهي ۽ [[معدو|معدي]] جي پٺيان کان [[تِري]] ڀرسان پيٽ جي مٿئين کاٻي حصي تائين پکڙيل هوندو آهي. بالغن ۾، اهو اٽڪل {{convert|12|-|15|cm}} ڊگهو، {{wt|en|lobulated|گولڙن وارو}} ۽ ڏسڻ ۾ سامن مڇيءَ جهڙي رنگ جو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ايناٽاميائي طور، لبلبي کي ''مٿي''، ''ڳچي''، ''جسم'' ۽ ''پڇ'' ۾ ورهايو ويندو آهي. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندرين وڪڙ کان پکڙجي ٿو، جتي ان جو مٿو ٻن [[رت جي رڳ|رت جي رڳن]]، يعني [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]]، جي چوڌاري هوندو آهي. لبلبي جو سڀ کان ڊگهو حصو، يعني جسم، معدي جي پٺيان آرپار پکڙيل هوندو آهي ۽ لبلبي جو پڇ [[تِري]] جي ڀرسان ختم ٿيندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ٻه ناليون، [[لبلبي جي مکيه نالي]] ۽ ننڍي [[لبلبي جي واڌو نالي]]، لبلبي جي جسم مان گذرن ٿيون. لبلبي جي مکيه نالي [[پِتي جي گڏيل نالي]] سان ملي هڪ ننڍڙو ڦوڪڻي جهڙو حصو ٺاهي ٿي، جنهن کي [[واٽر جو ايمپولا]] (جگر-لبلبي جو ايمپولا) چيو ويندو آهي. هن ايمپولا جي چوڌاري هڪ ڏورو، [[اوڊي جو اسفنڪٽر]]، هوندو آهي. هي ايمپولا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي هيٺ لهندڙ حصي ۾ کلي ٿو. [[پِتي جي گڏيل نالي]] جو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] ۾ کلڻ [[بوئڊن جي اسفنڪٽر]] جي ضابطي هيٺ هوندو آهي. [[لبلبي جي واڌو نالي]] [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ هڪ الڳ سوراخ وسيلي کلي ٿي، جيڪو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] جي سوراخ کان مٿي واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== حصا ===
'''لبلبي جو مٿو''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ اندر هوندو آهي ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريان ۽ وريد جي چوڌاري ويڙهيل هوندو آهي. ان جي ساڄي پاسي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو هيٺ لهندڙ حصو هوندو آهي ۽ انهن جي وچ مان [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] گذرن ٿيون. ان جي پٺيان [[هيٺين وڏي وريد]] ۽ [[پِتي جي گڏيل نالي]] هونديون آهن. ان جي اڳيان [[پيٽ جي جهلي|پيٽ جي جهليءَ واري پردي]] ۽ [[آڏي وڏي آنڊي]] هوندا آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جي هيٺان هڪ ننڍڙو [[لبلبي جو ڪنڊي جهڙو واڌارو|ڪنڊي جهڙو واڌارو]] نڪري ٿو، جيڪو [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]] ۽ ڪڏهن ڪڏهن [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان|شريان]] جي پٺيان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} '''لبلبي جي کاٻ''' لبلبي جي ڳچي ۽ ڪنڊي جهڙي واڌاري جي وچ وارو وڇوٽو آهي.
'''لبلبي جي ڳچي''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ ۾ واقع لبلبي جي مٿي کي ان جي جسم کان ڌار ڪري ٿي. ڳچي اٽڪل {{convert|2|cm|abbr=on}} ويڪري هوندي آهي ۽ ان هنڌ جي اڳيان واقع هوندي آهي، جتي [[بابي وريد]] ٺهي ٿي. ڳچي گهڻو ڪري معدي جي پائلورس جي پٺيان هوندي آهي ۽ پيٽ جي جهليءَ سان ڍڪيل هوندي آهي. [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]] لبلبي جي ڳچيءَ جي اڳيان گذري ٿي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
'''لبلبي جو جسم''' لبلبي جو سڀ کان وڏو حصو آهي ۽ گهڻو ڪري معدي جي پٺيان واقع هوندو آهي، جيڪو پنهنجي ڊيگهه سان آهستي آهستي سنهو ٿيندو وڃي ٿو. پيٽ جي جهلي لبلبي جي جسم جي مٿان ۽ [[آڏو وڏو آنڊو]] پيٽ جي جهليءَ جي اڳيان هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي پٺيان ڪيتريون ئي رت جون رڳون هونديون آهن، جن ۾ [[شه رڳ]]، [[تِريءَ جي وريد]] ۽ [[کاٻي بُڪي جي وريد]] سان گڏ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جي شروعات پڻ شامل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي جسم جي هيٺان [[ننڍي آنڊي]] جو ڪجهه حصو، خاص طور ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو آخري حصو ۽ ان سان ڳنڍيل [[خالي آنڊو]]، هوندا آهن؛ ان سان گڏ [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ رباط]] پڻ هوندو آهي، جيڪو انهن ٻنهي جي وچ ۾ واقع آهي. لبلبي جي اڳيان آڏو وڏو آنڊو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}
لبلبو '''لبلبي جي پڇ''' ڏانهن ويندي سنهو ٿيندو وڃي ٿو، جيڪو تِريءَ جي ڀرسان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} اهو عام طور {{convert|1.3|-|3.5|cm|abbr=on}} ڊگهو هوندو آهي ۽ [[تِري-بُڪي رباط|تِري ۽ کاٻي بُڪي جي وچ واري رباط]] جي تهن جي وچ ۾ واقع هوندو آهي. [[تِريءَ جي شريان]] ۽ [[تِريءَ جي وريد|وريد]] لبلبي جي جسم ۽ پڇ جي پٺيان گذرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== رت جي رسد ===
لبلبي کي رت جي ڀرپور رسد ملي ٿي، جنهن جون رڳون [[سيليئڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ٻنهي جي شاخن مان نڪرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[تِريءَ جي شريان]]، جيڪا سيليئڪ ٿڙ جي سڀ کان وڏي شاخ آهي، لبلبي جي مٿئين ڪناري سان گذري ٿي ۽ پنهنجي لبلبي وارين شاخن وسيلي لبلبي جي جسم جي کاٻي حصي ۽ پڇ کي رت پهچائي ٿي؛ انهن مان سڀ کان وڏي شاخ کي [[وڏي لبلبي واري شريان]] چيو ويندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڀرسان لبلبي جي مٿي جي پوئين ۽ اڳين سطحن سان گذرن ٿيون. اهي لبلبي جي مٿي کي رت پهچائين ٿيون. اهي رڳون وچ ۾ هڪٻئي سان ملي وڃن ٿيون ({{wt|en|anastamose|ڳانڍاپو ٺاهين ٿيون}}).{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي جي جسم ۽ ڳچيءَ جو رت [[تِريءَ جي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪا لبلبي جي پٺيان واقع هوندي آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جو رت [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون|لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين وريدن]] وسيلي [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد|مٿين ميسينٽيرڪ]] ۽ [[بابي وريد|بابي وريدن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي چوڌاري پڻ هونديون آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي مان لمف انهن [[لمفي رڳ|لمفي رڳن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي [[شريان|شريانن]] سان گڏ هلن ٿيون، ۽ لبلبي کي لمف جي ڀرپور رسد حاصل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} جسم ۽ پڇ جون [[لمفي رڳون]] [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون|تِريءَ جي لمفي ڳنڍين]] ۾ ۽ نيٺ [[شه رڳ کان اڳ واريون لمفي ڳنڍيون|شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، جيڪي سيليئڪ ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريانن جي وچ ۾ واقع هونديون آهن. مٿي ۽ ڳچيءَ جون لمفي رڳون لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين، ميسينٽيرڪ ۽ جگر وارين شريانن جي چوڌاري موجود وچ وارين لمفي رڳن ۾ ۽ اتان شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== خوردبيني ايناٽامي ===
[[File:Langerhanssche Insel.jpg|thumb|هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] ڏيکاريل آهي، جڏهن لبلبي جي تاندوري کي رنگي خوردبينيءَ هيٺ ڏٺو وڃي ٿو. ٻيٽڙي جي چوڌاري هاضمي واري (”ٻاهرين رطوبتي“) لبلبي جا وڌيڪ گهرا حصا ڏسي سگهجن ٿا. انهن ۾ غيرفعال هاضمي وارن اينزائمن ([[زائيموجن|زائيموجنن]]) جا ڌنڌلا، گهرا واڱڻائي داڻا هوندا آهن.]]
[[File:Human pancreatic islet.jpg|thumb|[[مدافعتي تاندوريات]] جي استعمال سان تيار ڪيل تصوير، جنهن ۾ لبلبي جي ٻيٽڙي اندر مختلف جيوگهرڙن جي قسمن جا هنڌ ڏيکاريل آهن. الفا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ گلوڪاگون خلاف اينٽي باڊيون (ڳاڙهيون-ناسي) انهن جي ڪنارن واري بيهڪ ڏيکارين ٿيون. بيٽا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ انسولين خلاف اينٽي باڊيون (نيريون) انهن جيوگهرڙن جي وڌيڪ پکڙيل ۽ مرڪزي بيهڪ ڏيکارين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ]]
لبلبي ۾ [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ٻنهي ڪمن وارا تاندورا هوندا آهن. لبلبي کي خوردبينيءَ هيٺ ڏسڻ سان هيءَ ورهاست چٽي نظر ايندي آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي جي [[عضوي جو فعالي تاندورو|تاندوري]] جي گهڻي حصي جو ڪم هاضمي سان لاڳاپيل آهي. هن ڪم وارا جيوگهرڙا ننڍين [[نالي (ايناٽامي)|نالين]] جي چوڌاري جُهڳٽا ([[ايسينس|ايسيناءِ]]) ٺاهين ٿا ۽ اهڙن گولڙن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جن جون ڀتيون سنهين [[ريشيدار تاندورو|ريشيدار]] تاندورن جون ٺهيل هونديون آهن. هر ايسينس جا جيوگهرڙا غيرفعال هاضمي وارا اينزائم، جن کي [[زائيموجن]] چيو ويندو آهي، انهن ننڍين ''وچ ۾ داخل ٿيندڙ'' نالين ۾ خارج ڪن ٿا، جن جي چوڌاري اهي واقع هوندا آهن. هر ايسينس ۾، جيوگهرڙا اهرام جهڙي شڪل جا هوندا آهن ۽ وچ ۾ داخل ٿيندڙ نالين جي چوڌاري واقع هوندا آهن؛ انهن جا [[جيوگهرڙي جو مرڪز|مرڪز]] [[بنيادي جهلي]] تي ٽيڪيل هوندا آهن، انهن ۾ وڏو [[اينڊوپلازمي ڄار]] هوندو آهي ۽ [[جيوگهرڙي جي مادي|جيوگهرڙي جي مادي]] اندر زائيموجن جا ڪجهه داڻا ڏسي سگهجن ٿا. وچ ۾ داخل ٿيندڙ ناليون گولڙي اندر موجود وڏين ''گولڙي اندر وارين'' نالين ۽ نيٺ ''گولڙن جي وچ وارين'' نالين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون. نالين جي اندرين سطح [[ٿنڀي نما اپيٿيليم|ٿنڀي نما جيوگهرڙن]] جي هڪ تهه سان ڍڪيل هوندي آهي. نالين جو قطر وڌڻ سان جيوگهرڙن جون هڪ کان وڌيڪ تهون ٿي وڃن ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي اندر [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪم وارا تاندورا جيوگهرڙن جي جُهڳٽن جي صورت ۾ هوندا آهن، جن کي [[لبلبي جا ٻيٽڙا]] (يا [[پال لانگرهانس|لانگرهانس جا ٻيٽڙا]]) چيو ويندو آهي ۽ اهي سڄي لبلبي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} لبلبي جي ٻيٽڙن ۾ [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]]، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] ۽ [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] هوندا آهن، جن مان هر هڪ الڳ هارمون خارج ڪري ٿو. انهن جيوگهرڙن جون مخصوص بيهڪون هونديون آهن؛ الفا جيوگهرڙا ([[گلوڪاگون]] خارج ڪندڙ) عام طور ٻيٽڙي جي ڪنارن جي چوڌاري واقع هوندا آهن، جڏهنتہ بيٽا جيوگهرڙا ([[انسولين]] خارج ڪندڙ) وڌيڪ انگ ۾ هوندا آهن ۽ سڄي ٻيٽڙي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] پڻ سڄن ٻيٽڙن ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ٻيٽڙا 3,000 تائين رطوبت خارج ڪندڙ جيوگهرڙن جا ٺهيل هوندا آهن ۽ انهن ۾ رت حاصل ڪرڻ لاءِ ڪيتريون ئي ننڍيون شريانڙيون ۽ اهڙيون وريدڙيون هونديون آهن، جيڪي جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ هارمونن کي [[جسماني رت جي گردش]] ۾ داخل ٿيڻ ڏين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
=== ڦيرڦار ===
لبلبي جي ماپ ۾ گهڻو فرق هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] جي جنيني واڌ ويجهه سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي [[ايناٽاميائي ڦيرڦار|ايناٽاميائي ڦيرڦارون]] موجود آهن. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ٻنهي پاسن تي موجود انهن مکڙين مان ٺهي ٿو. [[لبلبي جي مکڙي|پيٽ واري مکڙي]] ڦري [[لبلبي جي مکڙي|پٺ واري مکڙي]] جي ڀرسان اچي ٿي ۽ نيٺ ٻنهي جو پاڻ ۾ ميلاپ ٿي وڃي ٿو. اٽڪل 10 سيڪڙو بالغن ۾، جيڪڏهن لبلبي جي پٺ واري مکڙي جي مکيه نالي ختم نه ٿئي ته [[لبلبي جي واڌو نالي]] موجود رهي سگهي ٿي؛ هيءَ نالي [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ننڍي پاپيلا]] ۾ کلي ٿي.<ref name=Langmans2019 /> جيڪڏهن ٻئي مکڙيون، جن مان هر هڪ جي پنهنجي نالي هوندي آهي، پاڻ ۾ نه ملن ته لبلبي ۾ ٻه الڳ ناليون ٿي سگهن ٿيون؛ هن حالت کي [[ورهايل لبلبو]] چيو ويندو آهي. هن حالت جو جسماني ڪارڪردگيءَ تي ڪو اثر نه پوندو آهي.<ref name="KanthMedscape">{{EMedicine|article|185307|Pancreatic Divisum}}</ref> جيڪڏهن پيٽ واري مکڙي پوريءَ طرح نه ڦري ته [[ڇلي نما لبلبو]] ٿي سگهي ٿو، جنهن ۾ لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڪجهه يا سڄي حصي کي گهيري وٺي ٿو. هيءَ حالت [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي بندش]] سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name="Noh2012">{{cite journal |last1=Noh |first1=TH |last2=Lee |first2=SE |last3=Park |first3=JM |title=Laparoscopic treatment of annular pancreas in adults: report of a case. |journal=Korean Journal of Hepato-biliary-pancreatic Surgery |date=February 2012 |volume=16 |issue=1 |pages=43–5 |doi=10.14701/kjhbps.2012.16.1.43 |pmid=26388905|pmc=4575014 }}</ref>
=== جين ۽ پروٽين جو اظهار ===
{{Further |حياتيائي معلوماتيات#جين ۽ پروٽين جو اظهار}}
عام انساني لبلبي ۾ 10,000 پروٽين-ڪوڊ ڪندڙ جين (سڀني انساني جينن جو لڳ ڀڳ 50 سيڪڙو) اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/pancreas|title=The human proteome in pancreas – The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-25}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Uhlén M, Fagerberg L, Hallström BM, Lindskog C, Oksvold P, Mardinoglu A, Sivertsson Å, Kampf C, Sjöstedt E, Asplund A, Olsson I, Edlund K, Lundberg E, Navani S, Szigyarto CA, Odeberg J, Djureinovic D, Takanen JO, Hober S, Alm T, Edqvist PH, Berling H, Tegel H, Mulder J, Rockberg J, Nilsson P, Schwenk JM, Hamsten M, von Feilitzen K, Forsberg M, Persson L, Johansson F, Zwahlen M, von Heijne G, Nielsen J, Pontén F | display-authors = 6 | title = Proteomics. Tissue-based map of the human proteome | journal = Science | volume = 347 | issue = 6220 | article-number = 1260419 | date = January 2015 | pmid = 25613900 | doi = 10.1126/science.1260419 | s2cid = 802377 }}</ref> انهن مان 100 کان گهٽ جين خاص طور لبلبي ۾ اظهار ٿين ٿا. [[ٿُڪ وارا غدود|ٿُڪ وارن غدودن]] وانگر، لبلبي لاءِ مخصوص گهڻا جين خارج ٿيندڙ پروٽينن لاءِ ڪوڊ ڪن ٿا. انهن سان لاڳاپيل لبلبي جا مخصوص پروٽين يا ته ٻاهرين رطوبتي جيوگهرڙن واري حصي ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ هاضمي يا کاڌي جي جذب سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا، جهڙوڪ هاضمي وارا [[ڪائيموٽرپسينوجن]] اينزائم ۽ لبلبي جي لائپيز [[لبلبي جي لائپيز خاندان|پي اين ايل آءِ پي]]؛ يا وري اندرين رطوبتي [[لبلبي جا ٻيٽڙا|لبلبي جي ٻيٽڙن]] جي مختلف جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ خارج ٿيندڙ هارمونن، جهڙوڪ [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]]، سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا.<ref>{{cite journal | vauthors = Danielsson A, Pontén F, Fagerberg L, Hallström BM, Schwenk JM, Uhlén M, Korsgren O, Lindskog C | display-authors = 6 | title = The human pancreas proteome defined by transcriptomics and antibody-based profiling | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 12 | article-number = e115421 | date = 2014-12-29 | pmid = 25546435 | pmc = 4278897 | doi = 10.1371/journal.pone.0115421 | bibcode = 2014PLoSO...9k5421D | doi-access = free }}</ref>
== واڌ ويجهه ==
[[File:Suckale08FBS fig1 pancreas development.jpeg|thumbnail|300px|لبلبو [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] مان نڪري ٿو، جيڪو [[هاضمي جي نالي]] جي هڪ حصي جي اڳواٽ نلي هوندو آهي؛ اهو [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] مکڙيءَ طور ٺهي ٿو. واڌ ويجهه دوران، پيٽ واري مکڙي ٻئي پاسي ڦري ٿي ۽ ٻئي مکڙيون پاڻ ۾ ملي وڃن ٿيون.]]
لبلبو [[ڄمڻ کان اڳ واري واڌ ويجهه|واڌ ويجهه]] دوران ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] مان ٺهي ٿو، جيڪي [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] جي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري]] حصي مان نڪرن ٿيون؛ اڳيون آنڊو هڪ جنيني نلي آهي، جيڪا [[معدي-آنڊي وارو رستو|معدي-آنڊي واري رستي]] جي اڳواٽ صورت آهي.<ref name=Langmans2019>{{cite book |last1=Sadley |first1=TW |title=Langman's medical embryology |date=2019|location=Philadelphia|publisher=Wolters Kluwer |isbn=978-1-4963-8390-7 |edition=14th|pages=244–245}}</ref> اهو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل هوندو آهي.<ref name=Langmans2019 /> لبلبي جي واڌ ويجهه [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] لبلبي جي مکڙي ٺهڻ سان شروع ٿئي ٿي. هر هڪ مکڙي هڪ نالي وسيلي اڳئين آنڊي سان ملي ٿي. پٺ واري لبلبي جي مکڙي وڌي ٺهيل لبلبي جي ڳچي، جسم ۽ پڇ ٺاهي ٿي، ۽ پيٽ واري لبلبي جي مکڙي مٿو ۽ ڪنڊي جهڙو واڌارو ٺاهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
حتمي لبلبو پيٽ واري مکڙي جي ڦرڻ ۽ ٻنهي مکڙين جي پاڻ ۾ ملڻ سان ٺهي ٿو.<ref name=Langmans2019 /> واڌ ويجهه دوران، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو ساڄي پاسي ڦري ٿو، ۽ پيٽ واري مکڙي به ان سان گڏ ڦري، اهڙي هنڌ تي اچي ٿي جيڪو وڌيڪ پٺ وارو بڻجي وڃي ٿو. پنهنجي آخري هنڌ تي پهچڻ کان پوءِ، پيٽ واري لبلبي جي مکڙي وڏي پٺ واري مکڙي جي هيٺان اچي ٿي ۽ نيٺ ان سان ملي وڃي ٿي. هن ميلاپ واري مرحلي تي، پيٽ واري ۽ پٺ واري لبلبي جي مکڙين جون مکيه ناليون پاڻ ۾ ملي [[لبلبي جي مکيه نالي]] ٺاهين ٿيون. عام طور، پٺ واري مکڙي جي نالي ختم ٿي وڃي ٿي ۽ لبلبي جي مکيه نالي باقي رهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
=== جيوگهرڙائي واڌ ويجهه ===
[[لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا]] اهڙا اڳواٽ جيوگهرڙا آهن، جيڪي فرق پذير ٿي لبلبي جا ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا ٺاهين ٿا، جن ۾ ٻاهرين رطوبتي [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]]، اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جا جيوگهرڙا ۽ نالي وارا جيوگهرڙا شامل آهن.<ref name="carlson"/> انهن اڳواٽ جيوگهرڙن جي سڃاڻپ [[نقل نويسي عنصر|نقل نويسي عنصرن]] [[PDX1]] ۽ [[NKX6-1]] جي گڏيل اظهار سان ٿيندي آهي.<ref name="carlson"/>
<!--Exocrine-->ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا جيوگهرڙا اهڙن ماليڪيولن وسيلي فرق پذير ٿين ٿا، جيڪي فرق پذيري کي اُڀارين ٿا؛ انهن ۾ [[فولسٽاٽن]]، [[فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر|فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر]] ۽ [[نوچ ريسيپٽر]] سرشتي جي سرگرمي شامل آهن.<ref name="carlson">{{cite book | last = Carlson | first = Bruce M. | name-list-style = vanc |title=Human Embryology and Developmental Biology |publisher=Elsevier |location=St. Louis |year=2019 |pages=318–57 |isbn=978-0-323-52375-2 }}</ref> ٻاهرين رطوبتي ايسيناءِ جي واڌ ويجهه لڳاتار ٽن مرحلن مان گذري ٿي. اهي اڳ-فرق پذير، ابتدائي فرق پذير ۽ فرق پذير مرحلا آهن، جيڪي ترتيبوار هاضمي وارن اينزائمن جي سرگرمي جي اڻ-سڃاڻپ جوڳي، گهٽ ۽ وڌ سطح سان لاڳاپيل آهن.<ref name="carlson"/>
<!--Endocrine-->لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا [[نيوروجينن|نيوروجينن-3]] ۽ [[ISL1]] جي اثر هيٺ اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جي جيوگهرڙن ۾ فرق پذير ٿين ٿا، پر رڳو تڏهن جڏهن [[نوچ اشارتي رستو|نوچ ريسيپٽر اشارو]] موجود نه هجي. [[Pax gene|پيڪس جين]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي الفا ۽ گاما جيوگهرڙا ٺاهين ٿا. [[Pax-6]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي بيٽا ۽ ڊيلٽا جيوگهرڙا ٺاهين ٿا.<ref name="carlson"/> لبلبي جا ٻيٽڙا تڏهن ٺهن ٿا، جڏهن اندرين رطوبتي جيوگهرڙا نالين واري سرشتي مان لڏي [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] جي چوڌاري ننڍڙا جُهڳٽا ٺاهين ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو عمل واڌ ويجهه جي ٽئين مهيني جي لڳ ڀڳ ٿئي ٿو،<ref name=Langmans2019 /> ۽ انسولين ۽ گلوڪاگون انسان جي [[جنيني رت جي گردش]] ۾ واڌ ويجهه جي چوٿين يا پنجين مهيني تائين سڃاڻي سگهجن ٿا.<ref name="carlson"/>
4p8edrq4romz7owim1jiy85ft2uez30
392077
392076
2026-07-07T18:00:33Z
Intisar Ali
8681
392077
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ڪرنگهي وارن جانورن جي هاضمي واري سرشتي ۽ اندرين رطوبتن واري سرشتي جو عضوو}}
{{Good article}}
{{Infobox anatomy
| Name = لبلبو
| Latin = pancreas
| Greek = πάγκρεας (pánkreas)
| Image = Blausen_0699_PancreasAnatomy2.png
| Caption = انساني لبلبي جي ايناٽامي
| Width =
| Precursor = [[لبلبي جون مکڙيون]]
| System = [[هاضمو|هاضمي وارو سرشتو]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو]]
| Artery = [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[پوئين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[تِريءَ واري شريان]]
| Vein = [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون]]، [[لبلبي جون وريدون]]
| Nerve = [[لبلبي جو تنتي ڄار]]، [[سيليئڪ تنتي ڳنڍيون]]، [[ويگس تنت]]<ref>{{cite book| title= Essentials of Human Physiology| first= Thomas M. |last= Nosek| chapter=Section 6/6ch2/s6ch2_30 |chapter-url=http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324124828/http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm|archive-date=2016-03-24}}</ref>
| Lymph = [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون]]، [[سيليئڪ لمفي ڳنڍيون]] ۽ [[مٿيون ميسينٽيرڪ لمفي ڳنڍيون]]
| Pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|p|æ|ŋ|k|r|i|ə|s}}
}}
'''لبلبو''' [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] جي [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو|اندرين رطوبتن واري سرشتي]] جو هڪ [[عضوو (ايناٽامي)|عضوو]] آهي. انسانن ۾، اهو [[پيٽ جي کوٽ|پيٽ]] ۾ [[معدو|معدي]] جي پٺيان واقع هوندو آهي ۽ هڪ [[غدود]] طور ڪم ڪندو آهي. لبلبو هڪ گڏيل يا [[مخلوط رطوبتي غدود]] آهي، يعني ان جا ٻئي، [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ هاضمي وارا [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪم آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gyr|first1=K.|last2=Beglinger|first2=C.|last3=Stalder|first3=G. A.|date=1985-09-21|title=[Interaction of the endo- and exocrine pancreas]|journal=Schweizerische Medizinische Wochenschrift|volume=115|issue=38|pages=1299–1306|issn=0036-7672|pmid=2865807}}</ref> لبلبي جو نوانوي سيڪڙو حصو ٻاهرين رطوبتي ۽ هڪ سيڪڙو حصو اندرين رطوبتي هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Pancreas Gland - Endocrine System|url=https://www.innerbody.com/image/endo03.html|access-date=2021-06-12|website=Innerbody|language=en}}</ref>{{sfn|Beger's|2018|pp=124}}<ref>{{cite book |doi=10.1016/B978-0-12-801238-3.64325-8 |chapter=Toxic Effects of Common Environmental Pollutants in Pancreatic β-Cells and the Onset of Diabetes Mellitus |title=Encyclopedia of Endocrine Diseases |date=2019 |last1=Alonso-Magdalena |first1=Paloma |last2=Tudurí |first2=Eva |last3=Marroquí |first3=Laura |last4=Quesada |first4=Ivan |last5=Sargis |first5=Robert M. |last6=Nadal |first6=Angel |pages=764–775 |isbn=978-0-12-812200-6 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Henderson |first1=J R |last2=Daniel |first2=P M |last3=Fraser |first3=P A |title=The pancreas as a single organ: the influence of the endocrine upon the exocrine part of the gland. |journal=Gut |date=February 1981 |volume=22 |issue=2 |pages=158–167 |doi=10.1136/gut.22.2.158 |pmc=1419227 |pmid=6111521 }}</ref> [[اندرين رطوبتي غدود]] طور، اهو گهڻو ڪري [[رت ۾ کنڊ جي سطح]] کي ضابطي ۾ رکڻ جو ڪم ڪري ٿو ۽ [[هارمون|هارمونن]] [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] کي خارج ڪري ٿو. هاضمي واري سرشتي جي حصي طور، اهو [[ٻاهرين رطوبتي غدود]] جي حيثيت سان ڪم ڪندي [[لبلبي جي نالي]] وسيلي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري ٿو. هن رس ۾ [[بائي ڪاربونيٽ]] هوندو آهي، جيڪو معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ [[تيزاب]] کي بي اثر ڪري ٿو؛ ان سان گڏ [[هاضمي وارا اينزائم]] پڻ هوندا آهن، جيڪي معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ کاڌي ۾ موجود [[ڪاربوهائيڊريٽ]]، [[پروٽين]] ۽ [[چرٻي|چرٻين]] کي ٽوڙين ٿا.
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي؛ ان جي عام سببن ۾ ڊگهي عرصي تائين [[شراب (نَشو)|شراب]] جو استعمال ۽ [[پِتي جون پٿريون]] شامل آهن. رت ۾ کنڊ جي سطح کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ پنهنجي ڪردار سبب، لبلبو [[ذيابيطس]] ۾ پڻ هڪ اهم عضوو آهي. [[لبلبي جو ڪينسر]] [[دائمي لبلبي جي سوزش]] کان پوءِ يا ٻين سببن جي ڪري پيدا ٿي سگهي ٿو، ۽ ان جي اڳڪٿي تمام خراب هوندي آهي، ڇاڪاڻتہ گهڻو ڪري ان جي سڃاڻپ تڏهن ٿيندي آهي جڏهن اهو جسم جي ٻين حصن تائين پکڙجي چڪو هوندو آهي.
لفظ ''pancreas'' [[يوناني ٻولي|يوناني]] لفظن πᾶν (pân، ”سڀ“) ۽ κρέας (kréas، ”گوشت“) مان نڪتل آهي. ذيابيطس ۾ لبلبي جي ڪردار بابت گهٽ ۾ گهٽ 1889ع کان ڄاڻ موجود آهي، جڏهنتہ انسولين جي پيداوار ۾ ان جي ڪردار جي سڃاڻپ 1921ع ۾ ٿي.
== بناوت ==
[[File:Pancreas and nearby organs.jpg|thumb|لبلبو (هتي گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل) [[معدو|معدي]] جي پٺيان هوندو آهي، ان جو جسم [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي وڪڙ ڀرسان ۽ پڇ [[تِري]] کي ڇهڻ تائين پکڙيل هوندو آهي.]]
لبلبو هڪ عضوو آهي، جيڪو انسانن ۾ [[پيٽ]] اندر هوندو آهي ۽ [[معدو|معدي]] جي پٺيان کان [[تِري]] ڀرسان پيٽ جي مٿئين کاٻي حصي تائين پکڙيل هوندو آهي. بالغن ۾، اهو اٽڪل {{convert|12|-|15|cm}} ڊگهو، {{wt|en|lobulated|گولڙن وارو}} ۽ ڏسڻ ۾ سامن مڇيءَ جهڙي رنگ جو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ايناٽاميائي طور، لبلبي کي ''مٿي''، ''ڳچي''، ''جسم'' ۽ ''پڇ'' ۾ ورهايو ويندو آهي. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندرين وڪڙ کان پکڙجي ٿو، جتي ان جو مٿو ٻن [[رت جي رڳ|رت جي رڳن]]، يعني [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]]، جي چوڌاري هوندو آهي. لبلبي جو سڀ کان ڊگهو حصو، يعني جسم، معدي جي پٺيان آرپار پکڙيل هوندو آهي ۽ لبلبي جو پڇ [[تِري]] جي ڀرسان ختم ٿيندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ٻه ناليون، [[لبلبي جي مکيه نالي]] ۽ ننڍي [[لبلبي جي واڌو نالي]]، لبلبي جي جسم مان گذرن ٿيون. لبلبي جي مکيه نالي [[پِتي جي گڏيل نالي]] سان ملي هڪ ننڍڙو ڦوڪڻي جهڙو حصو ٺاهي ٿي، جنهن کي [[واٽر جو ايمپولا]] (جگر-لبلبي جو ايمپولا) چيو ويندو آهي. هن ايمپولا جي چوڌاري هڪ ڏورو، [[اوڊي جو اسفنڪٽر]]، هوندو آهي. هي ايمپولا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي هيٺ لهندڙ حصي ۾ کلي ٿو. [[پِتي جي گڏيل نالي]] جو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] ۾ کلڻ [[بوئڊن جي اسفنڪٽر]] جي ضابطي هيٺ هوندو آهي. [[لبلبي جي واڌو نالي]] [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ هڪ الڳ سوراخ وسيلي کلي ٿي، جيڪو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] جي سوراخ کان مٿي واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== حصا ===
'''لبلبي جو مٿو''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ اندر هوندو آهي ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريان ۽ وريد جي چوڌاري ويڙهيل هوندو آهي. ان جي ساڄي پاسي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو هيٺ لهندڙ حصو هوندو آهي ۽ انهن جي وچ مان [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] گذرن ٿيون. ان جي پٺيان [[هيٺين وڏي وريد]] ۽ [[پِتي جي گڏيل نالي]] هونديون آهن. ان جي اڳيان [[پيٽ جي جهلي|پيٽ جي جهليءَ واري پردي]] ۽ [[آڏي وڏي آنڊي]] هوندا آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جي هيٺان هڪ ننڍڙو [[لبلبي جو ڪنڊي جهڙو واڌارو|ڪنڊي جهڙو واڌارو]] نڪري ٿو، جيڪو [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]] ۽ ڪڏهن ڪڏهن [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان|شريان]] جي پٺيان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} '''لبلبي جي کاٻ''' لبلبي جي ڳچي ۽ ڪنڊي جهڙي واڌاري جي وچ وارو وڇوٽو آهي.
'''لبلبي جي ڳچي''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ ۾ واقع لبلبي جي مٿي کي ان جي جسم کان ڌار ڪري ٿي. ڳچي اٽڪل {{convert|2|cm|abbr=on}} ويڪري هوندي آهي ۽ ان هنڌ جي اڳيان واقع هوندي آهي، جتي [[بابي وريد]] ٺهي ٿي. ڳچي گهڻو ڪري معدي جي پائلورس جي پٺيان هوندي آهي ۽ پيٽ جي جهليءَ سان ڍڪيل هوندي آهي. [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]] لبلبي جي ڳچيءَ جي اڳيان گذري ٿي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
'''لبلبي جو جسم''' لبلبي جو سڀ کان وڏو حصو آهي ۽ گهڻو ڪري معدي جي پٺيان واقع هوندو آهي، جيڪو پنهنجي ڊيگهه سان آهستي آهستي سنهو ٿيندو وڃي ٿو. پيٽ جي جهلي لبلبي جي جسم جي مٿان ۽ [[آڏو وڏو آنڊو]] پيٽ جي جهليءَ جي اڳيان هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي پٺيان ڪيتريون ئي رت جون رڳون هونديون آهن، جن ۾ [[شه رڳ]]، [[تِريءَ جي وريد]] ۽ [[کاٻي بُڪي جي وريد]] سان گڏ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جي شروعات پڻ شامل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي جسم جي هيٺان [[ننڍي آنڊي]] جو ڪجهه حصو، خاص طور ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو آخري حصو ۽ ان سان ڳنڍيل [[خالي آنڊو]]، هوندا آهن؛ ان سان گڏ [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ رباط]] پڻ هوندو آهي، جيڪو انهن ٻنهي جي وچ ۾ واقع آهي. لبلبي جي اڳيان آڏو وڏو آنڊو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}
لبلبو '''لبلبي جي پڇ''' ڏانهن ويندي سنهو ٿيندو وڃي ٿو، جيڪو تِريءَ جي ڀرسان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} اهو عام طور {{convert|1.3|-|3.5|cm|abbr=on}} ڊگهو هوندو آهي ۽ [[تِري-بُڪي رباط|تِري ۽ کاٻي بُڪي جي وچ واري رباط]] جي تهن جي وچ ۾ واقع هوندو آهي. [[تِريءَ جي شريان]] ۽ [[تِريءَ جي وريد|وريد]] لبلبي جي جسم ۽ پڇ جي پٺيان گذرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== رت جي رسد ===
لبلبي کي رت جي ڀرپور رسد ملي ٿي، جنهن جون رڳون [[سيليئڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ٻنهي جي شاخن مان نڪرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[تِريءَ جي شريان]]، جيڪا سيليئڪ ٿڙ جي سڀ کان وڏي شاخ آهي، لبلبي جي مٿئين ڪناري سان گذري ٿي ۽ پنهنجي لبلبي وارين شاخن وسيلي لبلبي جي جسم جي کاٻي حصي ۽ پڇ کي رت پهچائي ٿي؛ انهن مان سڀ کان وڏي شاخ کي [[وڏي لبلبي واري شريان]] چيو ويندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڀرسان لبلبي جي مٿي جي پوئين ۽ اڳين سطحن سان گذرن ٿيون. اهي لبلبي جي مٿي کي رت پهچائين ٿيون. اهي رڳون وچ ۾ هڪٻئي سان ملي وڃن ٿيون ({{wt|en|anastamose|ڳانڍاپو ٺاهين ٿيون}}).{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي جي جسم ۽ ڳچيءَ جو رت [[تِريءَ جي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪا لبلبي جي پٺيان واقع هوندي آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جو رت [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون|لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين وريدن]] وسيلي [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد|مٿين ميسينٽيرڪ]] ۽ [[بابي وريد|بابي وريدن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي چوڌاري پڻ هونديون آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي مان لمف انهن [[لمفي رڳ|لمفي رڳن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي [[شريان|شريانن]] سان گڏ هلن ٿيون، ۽ لبلبي کي لمف جي ڀرپور رسد حاصل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} جسم ۽ پڇ جون [[لمفي رڳون]] [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون|تِريءَ جي لمفي ڳنڍين]] ۾ ۽ نيٺ [[شه رڳ کان اڳ واريون لمفي ڳنڍيون|شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، جيڪي سيليئڪ ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريانن جي وچ ۾ واقع هونديون آهن. مٿي ۽ ڳچيءَ جون لمفي رڳون لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين، ميسينٽيرڪ ۽ جگر وارين شريانن جي چوڌاري موجود وچ وارين لمفي رڳن ۾ ۽ اتان شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== خوردبيني ايناٽامي ===
[[File:Langerhanssche Insel.jpg|thumb|هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] ڏيکاريل آهي، جڏهن لبلبي جي تاندوري کي رنگي خوردبينيءَ هيٺ ڏٺو وڃي ٿو. ٻيٽڙي جي چوڌاري هاضمي واري (”ٻاهرين رطوبتي“) لبلبي جا وڌيڪ گهرا حصا ڏسي سگهجن ٿا. انهن ۾ غيرفعال هاضمي وارن اينزائمن ([[زائيموجن|زائيموجنن]]) جا ڌنڌلا، گهرا واڱڻائي داڻا هوندا آهن.]]
[[File:Human pancreatic islet.jpg|thumb|[[مدافعتي تاندوريات]] جي استعمال سان تيار ڪيل تصوير، جنهن ۾ لبلبي جي ٻيٽڙي اندر مختلف جيوگهرڙن جي قسمن جا هنڌ ڏيکاريل آهن. الفا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ گلوڪاگون خلاف اينٽي باڊيون (ڳاڙهيون-ناسي) انهن جي ڪنارن واري بيهڪ ڏيکارين ٿيون. بيٽا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ انسولين خلاف اينٽي باڊيون (نيريون) انهن جيوگهرڙن جي وڌيڪ پکڙيل ۽ مرڪزي بيهڪ ڏيکارين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ]]
لبلبي ۾ [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ٻنهي ڪمن وارا تاندورا هوندا آهن. لبلبي کي خوردبينيءَ هيٺ ڏسڻ سان هيءَ ورهاست چٽي نظر ايندي آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي جي [[عضوي جو فعالي تاندورو|تاندوري]] جي گهڻي حصي جو ڪم هاضمي سان لاڳاپيل آهي. هن ڪم وارا جيوگهرڙا ننڍين [[نالي (ايناٽامي)|نالين]] جي چوڌاري جُهڳٽا ([[ايسينس|ايسيناءِ]]) ٺاهين ٿا ۽ اهڙن گولڙن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جن جون ڀتيون سنهين [[ريشيدار تاندورو|ريشيدار]] تاندورن جون ٺهيل هونديون آهن. هر ايسينس جا جيوگهرڙا غيرفعال هاضمي وارا اينزائم، جن کي [[زائيموجن]] چيو ويندو آهي، انهن ننڍين ''وچ ۾ داخل ٿيندڙ'' نالين ۾ خارج ڪن ٿا، جن جي چوڌاري اهي واقع هوندا آهن. هر ايسينس ۾، جيوگهرڙا اهرام جهڙي شڪل جا هوندا آهن ۽ وچ ۾ داخل ٿيندڙ نالين جي چوڌاري واقع هوندا آهن؛ انهن جا [[جيوگهرڙي جو مرڪز|مرڪز]] [[بنيادي جهلي]] تي ٽيڪيل هوندا آهن، انهن ۾ وڏو [[اينڊوپلازمي ڄار]] هوندو آهي ۽ [[جيوگهرڙي جي مادي|جيوگهرڙي جي مادي]] اندر زائيموجن جا ڪجهه داڻا ڏسي سگهجن ٿا. وچ ۾ داخل ٿيندڙ ناليون گولڙي اندر موجود وڏين ''گولڙي اندر وارين'' نالين ۽ نيٺ ''گولڙن جي وچ وارين'' نالين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون. نالين جي اندرين سطح [[ٿنڀي نما اپيٿيليم|ٿنڀي نما جيوگهرڙن]] جي هڪ تهه سان ڍڪيل هوندي آهي. نالين جو قطر وڌڻ سان جيوگهرڙن جون هڪ کان وڌيڪ تهون ٿي وڃن ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي اندر [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪم وارا تاندورا جيوگهرڙن جي جُهڳٽن جي صورت ۾ هوندا آهن، جن کي [[لبلبي جا ٻيٽڙا]] (يا [[پال لانگرهانس|لانگرهانس جا ٻيٽڙا]]) چيو ويندو آهي ۽ اهي سڄي لبلبي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} لبلبي جي ٻيٽڙن ۾ [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]]، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] ۽ [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] هوندا آهن، جن مان هر هڪ الڳ هارمون خارج ڪري ٿو. انهن جيوگهرڙن جون مخصوص بيهڪون هونديون آهن؛ الفا جيوگهرڙا ([[گلوڪاگون]] خارج ڪندڙ) عام طور ٻيٽڙي جي ڪنارن جي چوڌاري واقع هوندا آهن، جڏهنتہ بيٽا جيوگهرڙا ([[انسولين]] خارج ڪندڙ) وڌيڪ انگ ۾ هوندا آهن ۽ سڄي ٻيٽڙي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] پڻ سڄن ٻيٽڙن ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ٻيٽڙا 3,000 تائين رطوبت خارج ڪندڙ جيوگهرڙن جا ٺهيل هوندا آهن ۽ انهن ۾ رت حاصل ڪرڻ لاءِ ڪيتريون ئي ننڍيون شريانڙيون ۽ اهڙيون وريدڙيون هونديون آهن، جيڪي جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ هارمونن کي [[جسماني رت جي گردش]] ۾ داخل ٿيڻ ڏين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
=== ڦيرڦار ===
لبلبي جي ماپ ۾ گهڻو فرق هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] جي جنيني واڌ ويجهه سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي [[ايناٽاميائي ڦيرڦار|ايناٽاميائي ڦيرڦارون]] موجود آهن. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ٻنهي پاسن تي موجود انهن مکڙين مان ٺهي ٿو. [[لبلبي جي مکڙي|پيٽ واري مکڙي]] ڦري [[لبلبي جي مکڙي|پٺ واري مکڙي]] جي ڀرسان اچي ٿي ۽ نيٺ ٻنهي جو پاڻ ۾ ميلاپ ٿي وڃي ٿو. اٽڪل 10 سيڪڙو بالغن ۾، جيڪڏهن لبلبي جي پٺ واري مکڙي جي مکيه نالي ختم نه ٿئي ته [[لبلبي جي واڌو نالي]] موجود رهي سگهي ٿي؛ هيءَ نالي [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ننڍي پاپيلا]] ۾ کلي ٿي.<ref name=Langmans2019 /> جيڪڏهن ٻئي مکڙيون، جن مان هر هڪ جي پنهنجي نالي هوندي آهي، پاڻ ۾ نه ملن ته لبلبي ۾ ٻه الڳ ناليون ٿي سگهن ٿيون؛ هن حالت کي [[ورهايل لبلبو]] چيو ويندو آهي. هن حالت جو جسماني ڪارڪردگيءَ تي ڪو اثر نه پوندو آهي.<ref name="KanthMedscape">{{EMedicine|article|185307|Pancreatic Divisum}}</ref> جيڪڏهن پيٽ واري مکڙي پوريءَ طرح نه ڦري ته [[ڇلي نما لبلبو]] ٿي سگهي ٿو، جنهن ۾ لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڪجهه يا سڄي حصي کي گهيري وٺي ٿو. هيءَ حالت [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي بندش]] سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name="Noh2012">{{cite journal |last1=Noh |first1=TH |last2=Lee |first2=SE |last3=Park |first3=JM |title=Laparoscopic treatment of annular pancreas in adults: report of a case. |journal=Korean Journal of Hepato-biliary-pancreatic Surgery |date=February 2012 |volume=16 |issue=1 |pages=43–5 |doi=10.14701/kjhbps.2012.16.1.43 |pmid=26388905|pmc=4575014 }}</ref>
=== جين ۽ پروٽين جو اظهار ===
{{Further |حياتيائي معلوماتيات#جين ۽ پروٽين جو اظهار}}
عام انساني لبلبي ۾ 10,000 پروٽين-ڪوڊ ڪندڙ جين (سڀني انساني جينن جو لڳ ڀڳ 50 سيڪڙو) اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/pancreas|title=The human proteome in pancreas – The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-25}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Uhlén M, Fagerberg L, Hallström BM, Lindskog C, Oksvold P, Mardinoglu A, Sivertsson Å, Kampf C, Sjöstedt E, Asplund A, Olsson I, Edlund K, Lundberg E, Navani S, Szigyarto CA, Odeberg J, Djureinovic D, Takanen JO, Hober S, Alm T, Edqvist PH, Berling H, Tegel H, Mulder J, Rockberg J, Nilsson P, Schwenk JM, Hamsten M, von Feilitzen K, Forsberg M, Persson L, Johansson F, Zwahlen M, von Heijne G, Nielsen J, Pontén F | display-authors = 6 | title = Proteomics. Tissue-based map of the human proteome | journal = Science | volume = 347 | issue = 6220 | article-number = 1260419 | date = January 2015 | pmid = 25613900 | doi = 10.1126/science.1260419 | s2cid = 802377 }}</ref> انهن مان 100 کان گهٽ جين خاص طور لبلبي ۾ اظهار ٿين ٿا. [[ٿُڪ وارا غدود|ٿُڪ وارن غدودن]] وانگر، لبلبي لاءِ مخصوص گهڻا جين خارج ٿيندڙ پروٽينن لاءِ ڪوڊ ڪن ٿا. انهن سان لاڳاپيل لبلبي جا مخصوص پروٽين يا ته ٻاهرين رطوبتي جيوگهرڙن واري حصي ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ هاضمي يا کاڌي جي جذب سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا، جهڙوڪ هاضمي وارا [[ڪائيموٽرپسينوجن]] اينزائم ۽ لبلبي جي لائپيز [[لبلبي جي لائپيز خاندان|پي اين ايل آءِ پي]]؛ يا وري اندرين رطوبتي [[لبلبي جا ٻيٽڙا|لبلبي جي ٻيٽڙن]] جي مختلف جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ خارج ٿيندڙ هارمونن، جهڙوڪ [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]]، سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا.<ref>{{cite journal | vauthors = Danielsson A, Pontén F, Fagerberg L, Hallström BM, Schwenk JM, Uhlén M, Korsgren O, Lindskog C | display-authors = 6 | title = The human pancreas proteome defined by transcriptomics and antibody-based profiling | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 12 | article-number = e115421 | date = 2014-12-29 | pmid = 25546435 | pmc = 4278897 | doi = 10.1371/journal.pone.0115421 | bibcode = 2014PLoSO...9k5421D | doi-access = free }}</ref>
== واڌ ويجهه ==
[[File:Suckale08FBS fig1 pancreas development.jpeg|thumbnail|300px|لبلبو [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] مان نڪري ٿو، جيڪو [[هاضمي جي نالي]] جي هڪ حصي جي اڳواٽ نلي هوندو آهي؛ اهو [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] مکڙيءَ طور ٺهي ٿو. واڌ ويجهه دوران، پيٽ واري مکڙي ٻئي پاسي ڦري ٿي ۽ ٻئي مکڙيون پاڻ ۾ ملي وڃن ٿيون.]]
لبلبو [[ڄمڻ کان اڳ واري واڌ ويجهه|واڌ ويجهه]] دوران ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] مان ٺهي ٿو، جيڪي [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] جي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري]] حصي مان نڪرن ٿيون؛ اڳيون آنڊو هڪ جنيني نلي آهي، جيڪا [[معدي-آنڊي وارو رستو|معدي-آنڊي واري رستي]] جي اڳواٽ صورت آهي.<ref name=Langmans2019>{{cite book |last1=Sadley |first1=TW |title=Langman's medical embryology |date=2019|location=Philadelphia|publisher=Wolters Kluwer |isbn=978-1-4963-8390-7 |edition=14th|pages=244–245}}</ref> اهو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل هوندو آهي.<ref name=Langmans2019 /> لبلبي جي واڌ ويجهه [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] لبلبي جي مکڙي ٺهڻ سان شروع ٿئي ٿي. هر هڪ مکڙي هڪ نالي وسيلي اڳئين آنڊي سان ملي ٿي. پٺ واري لبلبي جي مکڙي وڌي ٺهيل لبلبي جي ڳچي، جسم ۽ پڇ ٺاهي ٿي، ۽ پيٽ واري لبلبي جي مکڙي مٿو ۽ ڪنڊي جهڙو واڌارو ٺاهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
حتمي لبلبو پيٽ واري مکڙي جي ڦرڻ ۽ ٻنهي مکڙين جي پاڻ ۾ ملڻ سان ٺهي ٿو.<ref name=Langmans2019 /> واڌ ويجهه دوران، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو ساڄي پاسي ڦري ٿو، ۽ پيٽ واري مکڙي به ان سان گڏ ڦري، اهڙي هنڌ تي اچي ٿي جيڪو وڌيڪ پٺ وارو بڻجي وڃي ٿو. پنهنجي آخري هنڌ تي پهچڻ کان پوءِ، پيٽ واري لبلبي جي مکڙي وڏي پٺ واري مکڙي جي هيٺان اچي ٿي ۽ نيٺ ان سان ملي وڃي ٿي. هن ميلاپ واري مرحلي تي، پيٽ واري ۽ پٺ واري لبلبي جي مکڙين جون مکيه ناليون پاڻ ۾ ملي [[لبلبي جي مکيه نالي]] ٺاهين ٿيون. عام طور، پٺ واري مکڙي جي نالي ختم ٿي وڃي ٿي ۽ لبلبي جي مکيه نالي باقي رهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
=== جيوگهرڙائي واڌ ويجهه ===
[[لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا]] اهڙا اڳواٽ جيوگهرڙا آهن، جيڪي فرق پذير ٿي لبلبي جا ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا ٺاهين ٿا، جن ۾ ٻاهرين رطوبتي [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]]، اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جا جيوگهرڙا ۽ نالي وارا جيوگهرڙا شامل آهن.<ref name="carlson"/> انهن اڳواٽ جيوگهرڙن جي سڃاڻپ [[نقل نويسي عنصر|نقل نويسي عنصرن]] [[PDX1]] ۽ [[NKX6-1]] جي گڏيل اظهار سان ٿيندي آهي.<ref name="carlson"/>
<!--Exocrine-->ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا جيوگهرڙا اهڙن ماليڪيولن وسيلي فرق پذير ٿين ٿا، جيڪي فرق پذيري کي اُڀارين ٿا؛ انهن ۾ [[فولسٽاٽن]]، [[فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر|فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر]] ۽ [[نوچ ريسيپٽر]] سرشتي جي سرگرمي شامل آهن.<ref name="carlson">{{cite book | last = Carlson | first = Bruce M. | name-list-style = vanc |title=Human Embryology and Developmental Biology |publisher=Elsevier |location=St. Louis |year=2019 |pages=318–57 |isbn=978-0-323-52375-2 }}</ref> ٻاهرين رطوبتي ايسيناءِ جي واڌ ويجهه لڳاتار ٽن مرحلن مان گذري ٿي. اهي اڳ-فرق پذير، ابتدائي فرق پذير ۽ فرق پذير مرحلا آهن، جيڪي ترتيبوار هاضمي وارن اينزائمن جي سرگرمي جي اڻ-سڃاڻپ جوڳي، گهٽ ۽ وڌ سطح سان لاڳاپيل آهن.<ref name="carlson"/>
<!--Endocrine-->لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا [[نيوروجينن|نيوروجينن-3]] ۽ [[ISL1]] جي اثر هيٺ اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جي جيوگهرڙن ۾ فرق پذير ٿين ٿا، پر رڳو تڏهن جڏهن [[نوچ اشارتي رستو|نوچ ريسيپٽر اشارو]] موجود نه هجي. [[Pax gene|پيڪس جين]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي الفا ۽ گاما جيوگهرڙا ٺاهين ٿا. [[Pax-6]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي بيٽا ۽ ڊيلٽا جيوگهرڙا ٺاهين ٿا.<ref name="carlson"/> لبلبي جا ٻيٽڙا تڏهن ٺهن ٿا، جڏهن اندرين رطوبتي جيوگهرڙا نالين واري سرشتي مان لڏي [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] جي چوڌاري ننڍڙا جُهڳٽا ٺاهين ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو عمل واڌ ويجهه جي ٽئين مهيني جي لڳ ڀڳ ٿئي ٿو،<ref name=Langmans2019 /> ۽ انسولين ۽ گلوڪاگون انسان جي [[جنيني رت جي گردش]] ۾ واڌ ويجهه جي چوٿين يا پنجين مهيني تائين سڃاڻي سگهجن ٿا.<ref name="carlson"/>
== ڪم ==
لبلبو جسم اندر [[رت ۾ کنڊ جو ضابطو|رت ۾ کنڊ جي ضابطي]] ۽ [[ميٽابولزم]] ۾ پڻ شامل آهي، ۽ اهڙيون شيون پڻ خارج ڪري ٿو، جيڪي گڏيل طور [[لبلبي جو رس]] سڏجن ٿيون ۽ [[هاضمو|هاضمي]] ۾ مدد ڪن ٿيون. اهي ڪم ٻن حصن ۾ ورهايل آهن: [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو لبلبي جي ٻيٽڙن اندر [[انسولين]] ۽ ٻين [[هارمون|هارمونن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي، جيڪي رت ۾ کنڊ جي سطح ۽ ميٽابولزم کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ مدد ڪن ٿا؛ ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو [[لبلبي جا اينزائم|لبلبي جي هاضمي وارن اينزائمن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
=== رت ۾ گلوڪوز جو ضابطو ===
{{See also|لبلبي جا ٻيٽڙا}}
[[File:Negative Feedback Gif.gif|thumb|لبلبو رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي لڳاتار برقرار رکي ٿو (لهرائتي لڪير طور ڏيکاريل). جڏهن [[رت ۾ کنڊ جي سطح|رت ۾ گلوڪوز جي سطح]] تمام گهڻي هوندي آهي، تڏهن لبلبو [[انسولين]] خارج ڪري ٿو. جيڪڏهن سطح تمام گهٽ هجي، ته لبلبو [[گلوڪاگون]] خارج ڪري ٿو.
]]
لبلبي اندر موجود جيوگهرڙا رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي برقرار رکڻ ([[هم-حالت]]) ۾ مدد ڪن ٿا. اهي ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا لبلبي جي انهن ٻيٽڙن ۾ واقع هوندا آهن، جيڪي سڄي لبلبي ۾ موجود آهن. رت ۾ گلوڪوز جي سطح سان هيٺيان عمل ٿين ٿا:
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽ هوندي آهي، [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]] [[گلوڪاگون]] خارج ڪن ٿا، جيڪو رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌائي ٿو.
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌيڪ هوندي آهي، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] [[انسولين]] خارج ڪن ٿا، جيڪا رت ۾ گلوڪوز کي گهٽ ڪري ٿي.
ٻيٽڙي ۾ موجود [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] پڻ [[سوماتوسٽيٽن]] خارج ڪن ٿا، جيڪا انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي گهٽائي ٿي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
گلوڪاگون [[گلوڪونيوجينيسس|گلوڪوز جي نئين ٺهڻ]] ۽ جگر ۾ [[گلائڪوجينولائسس|گلائڪوجن جي گلوڪوز ۾ ٽٽڻ]] کي وڌائي گلوڪوز جي سطح ۾ واڌ ڪري ٿو. اهو چرٻي ۽ ڏورن ۾ گلوڪوز جي جذب کي پڻ گهٽائي ٿو. گلوڪاگون جو خارج ٿيڻ رت ۾ گهٽ گلوڪوز يا انسولين جي سطح، ۽ ورزش دوران اُڀري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
انسولين جيوگهرڙن، خاص طور [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]]، ۾ گلوڪوز جي جذب کي آسان بڻائي رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽائي ٿي، ۽ ان جي استعمال کي پروٽين، چرٻين ۽ ڪاربوهائيڊريٽن جي ٺهڻ ۾ وڌائي ٿي. انسولين شروعات ۾ هڪ اڳواٽ صورت طور ٺهي ٿي، جنهن کي [[پري پرو انسولين]] چيو ويندو آهي. اها [[پرو انسولين]] ۾ تبديل ٿئي ٿي ۽ [[سي-پيپٽائڊ]] وسيلي ڪٽي [[انسولين]] ٺاهي ٿي، جيڪا پوءِ بيٽا جيوگهرڙن جي داڻن ۾ محفوظ ڪئي ويندي آهي. گلوڪوز بيٽا جيوگهرڙن ۾ داخل ٿي ٽٽي ٿو. ان جو آخري اثر جيوگهرڙي جي جهليءَ جي [[ڊي پولرائيزيشن]] پيدا ڪرڻ آهي، جيڪا انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
<!--Influences-->انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪندڙ مکيه عنصر رت جي پلازما ۾ گلوڪوز جي سطح آهي.<ref name=Ganongs2019Islets>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|author1=Barrett, Kim E.|others=Barman, Susan M.,, Brooks, Heddwen L., Yuan, Jason X.-J.|isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=433–437|section=Regulation of Insulin Secretion; Glucagon}}</ref> رت ۾ گهٽ کنڊ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي، ۽ رت ۾ وڌيڪ کنڊ انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي. ٻيا عنصر پڻ انهن هارمونن جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪن ٿا. ڪجهه [[امائنو تيزاب]]، جيڪي [[پروٽين]] جي هاضمي جا ضمني پيداوار آهن، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا. سوماتوسٽيٽن انسولين ۽ گلوڪاگون ٻنهي جي روڪيندڙ طور ڪم ڪري ٿي. [[خودڪار تنتي سرشتو]] پڻ ڪردار ادا ڪري ٿو. [[همدرد تنتي سرشتو|همدرد تنتي سرشتي]] جي [[بيٽا-2 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|بيٽا-2 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي، جيڪا همدرد تنتن مان خارج ٿيندڙ [[ڪيٽيڪولامين|ڪيٽيڪولامينن]] وسيلي ٿئي ٿي، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي،<ref name=Ganongs2019Islets /><ref name=GuytonHall2016>{{cite book |last1=Hall |first1=John E |title=Guyton and Hall textbook of medical physiology |date=2016 |publisher=Elsevier |location=Philadelphia |isbn=978-1-4557-7016-8 |edition=13th|pages=990–994}}</ref> جڏهنتہ [[الفا-1 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|الفا-1 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي خارج ٿيڻ کي روڪي ٿي.<ref name=Ganongs2019Islets /> [[پيراسمدرد تنتي سرشتو|پيراسمدرد تنتي سرشتي]] جا [[مسڪرينيڪ ايسٽائل ڪولين ريسيپٽر M3|M3 ريسيپٽر]]، ساڄي [[ويگس تنت]] جي تحريڪ سان، بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا.<ref name=Ganongs2019Islets />
=== هاضمو ===
[[File:1820 The Pancreas.jpg|thumb|لبلبي جو هاضمي ۾ ڪردار آهي، جيڪو هتي نمايان ڪيو ويو آهي. لبلبي جون ناليون (سائي رنگ ۾) هاضمي وارا اينزائم ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ پهچائين ٿيون. هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] پڻ ڏيکاريل آهي، جيڪو اندرين رطوبتي لبلبي جو حصو آهي ۽ جنهن ۾ [[انسولين]] ۽ [[گلوڪاگون]] جي خارج ٿيڻ جا ذميوار جيوگهرڙا شامل آهن.]]
لبلبو [[هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] ۾ حياتيائي اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. اهو ڪم [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري انجام ڏئي ٿو، جيڪو هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل هڪ مايع آهي ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ خارج ٿئي ٿو؛ هي [[ننڍي آنڊي]] جو پهريون حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] مان کاڌو حاصل ڪري ٿو. اهي اينزائم ڪاربوهائيڊريٽن، پروٽينن ۽ لپڊن (چرٻين) کي ٽوڙڻ ۾ مدد ڪن ٿا. هي لبلبي جو [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار آهي. هن ڪم جا ذميوار جيوگهرڙا [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙو|مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]] آهن، جيڪي [[ايسينس|ايسيناءِ]] نالي جُهڳٽن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن. ايسينس جي وچ ۾ خارج ٿيندڙ رطوبتون [[گولڙي اندر واريون ناليون|گولڙي اندر وارين نالين]] ۾ گڏ ٿين ٿيون، جيڪي مکيه [[لبلبي جي نالي]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، ۽ اها سڌيءَ طرح [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. روزانو اٽڪل 1.5–3 ليٽر مايع هن نموني خارج ٿئي ٿو.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
هر ايسينس جا جيوگهرڙا هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل داڻن سان ڀريل هوندا آهن. اهي غيرفعال صورت ۾ خارج ٿين ٿا، جن کي [[زائيموجن|زائيموجن]] يا پرو اينزائم چيو ويندو آهي. جڏهن اهي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ خارج ٿين ٿا، تڏهن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح ۾ موجود [[اينٽروڪائنيز]] اينزائم وسيلي سرگرم ٿين ٿا. پرو اينزائم ڪٽجن ٿا، جنهن سان اينزائمن جي سرگرميءَ جو هڪ سلسلو ٺهي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* [[پروٽيز|پروٽينن کي ٽوڙيندڙ اينزائم]] [[ٽرپسينوجن]] جي [[ٽرپسن]] ۾ سرگرمي سان شروع ٿين ٿا. آزاد ٽرپسن پوءِ باقي ٽرپسينوجن کي، ۽ پڻ [[ڪائيموٽرپسينوجن]] کي ان جي سرگرم صورت [[ڪائيموٽرپسن]] ۾ ڪٽي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* چرٻين جي هاضمي ۾ شامل خارج ٿيندڙ اينزائمن ۾ [[لبلبي جي لائپيز|لائپيز]]، [[فاسفوليپيز A2]]، [[لائيسوفاسفوليپيز]] ۽ [[اسٽيرول ايسٽيريز|ڪوليسٽرول ايسٽيريز]] شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* نشاستي ۽ ٻين ڪاربوهائيڊريٽن کي ٽوڙيندڙ اينزائمن ۾ [[ايمائليز]] شامل آهي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
اهي اينزائم [[بائي ڪاربونيٽ]] سان ڀرپور مايع ۾ خارج ٿين ٿا. بائي ڪاربونيٽ هن مايع لاءِ [[الڪلي]] pH برقرار رکڻ ۾ مدد ڪري ٿو، اهڙي pH جنهن ۾ گهڻا اينزائم سڀ کان وڌيڪ اثرائتي نموني ڪم ڪن ٿا، ۽ پڻ معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ تيزابن کي بي اثر ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} رطوبت جي خارج ٿيڻ تي [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ|VIP]] جهڙا هارمون، ۽ [[ويگس تنت]] مان [[ايسٽائل ڪولين]] جي تحريڪ اثر ڪن ٿا. سيڪريٽن [[S جيوگهرڙو|S جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، جيڪي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح جو حصو آهن، ۽ اهو معدي جي تيزاب جي تحريڪ جي جواب ۾ خارج ٿئي ٿو. VIP سان گڏ، اهو اينزائمن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ کي وڌائي ٿو. ڪوليسسٽوڪائينن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي جي اندروني سطح جي [[Ito cell|اٽو جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، گهڻو ڪري ڊگهي زنجير وارن چرٻي تيزابن جي جواب ۾، ۽ سيڪريٽن جي اثرن کي وڌائي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} جيوگهرڙائي سطح تي، بائي ڪاربونيٽ مرڪزي-ايسينر ۽ نالي وارن جيوگهرڙن مان سوڊيم ۽ بائي ڪاربونيٽ [[گڏيل کڻندڙ]] وسيلي خارج ٿئي ٿو، جيڪو [[سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر]] سبب پيدا ٿيندڙ جهليءَ جي ڊي پولرائيزيشن جي ڪري ڪم ڪري ٿو. سيڪريٽن ۽ VIP سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر جي کولجڻ کي وڌائين ٿا، جنهن سان جهليءَ جي وڌيڪ ڊي پولرائيزيشن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي وڌيڪ خارج ٿيڻ ٿئي ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2090}}{{sfn|Beger's|2018|pp=16,57}}<ref name="Pandol2014">{{cite journal |last1=Pandol |first1=Stephen J |title=The Exocrine Pancreas |journal=Colloquium Series on Integrated Systems Physiology: From Molecule to Function |volume=3 |issue=2 |date=2011 |pages=1–64 |id={{NCBIBook|NBK54128}} |pmid=21634067 |doi=10.4199/C00026ED1V01Y201102ISP014 |doi-access=free }}</ref>
ڪيترا ئي طريقا اهو يقيني بڻائين ٿا ته لبلبي جي هاضمي واري عمل سان خود لبلبي جو تاندورو هضم نه ٿئي. انهن ۾ غيرفعال اينزائمن (زائيموجنن) جو خارج ٿيڻ، حفاظتي اينزائم [[ٽرپسن روڪيندڙ]] جو خارج ٿيڻ، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ سان pH ۾ ٿيندڙ تبديليون، جيڪي هاضمي کي رڳو تڏهن اُڀارين ٿيون جڏهن لبلبو تحريڪ هيٺ هجي، ۽ جيوگهرڙن اندر گهٽ ڪيلشيم، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
=== واڌو ڪم ===
لبلبو [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] پڻ خارج ڪري ٿو. لبلبي جا [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] [[موٽيلن]]، [[سيروٽونن]] ۽ [[سبسٽنس P]] هارمون خارج ڪن ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو ڏيکاريو ويو آهي تہ لبلبي جو تاندورو آنڊي ۾ تابڪاري سيزيم ([[Cs-137]]) کي گڏ ڪرڻ ۽ خارج ڪرڻ وارو هڪ مضبوط هنڌ آهي.<ref>{{Cite journal |last=Bandazhevsky Y.I. |year=2003 |title=Chronic Cs-137 incorporation in children's organs. |journal=Swiss Med. Wkly. |volume=133 |issue=35–36 |pages=488–90 |doi=10.4414/smw.2003.10226 |pmid=14652805 |s2cid=28184979 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Venturi |first1=Sebastiano |title=Cesium in Biology, Pancreatic Cancer, and Controversy in High and Low Radiation Exposure Damage—Scientific, Environmental, Geopolitical, and Economic Aspects |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |date=January 2021 |volume=18 |issue=17 |page=8934 |doi=10.3390/ijerph18178934 |pmid=34501532 |language=en|pmc=8431133 |doi-access=free }}</ref>
od4ayip8b2lh47308w1e4woa9thg8xn
392078
392077
2026-07-07T18:04:09Z
Intisar Ali
8681
392078
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ڪرنگهي وارن جانورن جي هاضمي واري سرشتي ۽ اندرين رطوبتن واري سرشتي جو عضوو}}
{{Good article}}
{{Infobox anatomy
| Name = لبلبو
| Latin = pancreas
| Greek = πάγκρεας (pánkreas)
| Image = Blausen_0699_PancreasAnatomy2.png
| Caption = انساني لبلبي جي ايناٽامي
| Width =
| Precursor = [[لبلبي جون مکڙيون]]
| System = [[هاضمو|هاضمي وارو سرشتو]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو]]
| Artery = [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[پوئين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[تِريءَ واري شريان]]
| Vein = [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون]]، [[لبلبي جون وريدون]]
| Nerve = [[لبلبي جو تنتي ڄار]]، [[سيليئڪ تنتي ڳنڍيون]]، [[ويگس تنت]]<ref>{{cite book| title= Essentials of Human Physiology| first= Thomas M. |last= Nosek| chapter=Section 6/6ch2/s6ch2_30 |chapter-url=http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324124828/http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm|archive-date=2016-03-24}}</ref>
| Lymph = [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون]]، [[سيليئڪ لمفي ڳنڍيون]] ۽ [[مٿيون ميسينٽيرڪ لمفي ڳنڍيون]]
| Pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|p|æ|ŋ|k|r|i|ə|s}}
}}
'''لبلبو''' [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] جي [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو|اندرين رطوبتن واري سرشتي]] جو هڪ [[عضوو (ايناٽامي)|عضوو]] آهي. انسانن ۾، اهو [[پيٽ جي کوٽ|پيٽ]] ۾ [[معدو|معدي]] جي پٺيان واقع هوندو آهي ۽ هڪ [[غدود]] طور ڪم ڪندو آهي. لبلبو هڪ گڏيل يا [[مخلوط رطوبتي غدود]] آهي، يعني ان جا ٻئي، [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ هاضمي وارا [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪم آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gyr|first1=K.|last2=Beglinger|first2=C.|last3=Stalder|first3=G. A.|date=1985-09-21|title=[Interaction of the endo- and exocrine pancreas]|journal=Schweizerische Medizinische Wochenschrift|volume=115|issue=38|pages=1299–1306|issn=0036-7672|pmid=2865807}}</ref> لبلبي جو نوانوي سيڪڙو حصو ٻاهرين رطوبتي ۽ هڪ سيڪڙو حصو اندرين رطوبتي هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Pancreas Gland - Endocrine System|url=https://www.innerbody.com/image/endo03.html|access-date=2021-06-12|website=Innerbody|language=en}}</ref>{{sfn|Beger's|2018|pp=124}}<ref>{{cite book |doi=10.1016/B978-0-12-801238-3.64325-8 |chapter=Toxic Effects of Common Environmental Pollutants in Pancreatic β-Cells and the Onset of Diabetes Mellitus |title=Encyclopedia of Endocrine Diseases |date=2019 |last1=Alonso-Magdalena |first1=Paloma |last2=Tudurí |first2=Eva |last3=Marroquí |first3=Laura |last4=Quesada |first4=Ivan |last5=Sargis |first5=Robert M. |last6=Nadal |first6=Angel |pages=764–775 |isbn=978-0-12-812200-6 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Henderson |first1=J R |last2=Daniel |first2=P M |last3=Fraser |first3=P A |title=The pancreas as a single organ: the influence of the endocrine upon the exocrine part of the gland. |journal=Gut |date=February 1981 |volume=22 |issue=2 |pages=158–167 |doi=10.1136/gut.22.2.158 |pmc=1419227 |pmid=6111521 }}</ref> [[اندرين رطوبتي غدود]] طور، اهو گهڻو ڪري [[رت ۾ کنڊ جي سطح]] کي ضابطي ۾ رکڻ جو ڪم ڪري ٿو ۽ [[هارمون|هارمونن]] [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] کي خارج ڪري ٿو. هاضمي واري سرشتي جي حصي طور، اهو [[ٻاهرين رطوبتي غدود]] جي حيثيت سان ڪم ڪندي [[لبلبي جي نالي]] وسيلي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري ٿو. هن رس ۾ [[بائي ڪاربونيٽ]] هوندو آهي، جيڪو معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ [[تيزاب]] کي بي اثر ڪري ٿو؛ ان سان گڏ [[هاضمي وارا اينزائم]] پڻ هوندا آهن، جيڪي معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ کاڌي ۾ موجود [[ڪاربوهائيڊريٽ]]، [[پروٽين]] ۽ [[چرٻي|چرٻين]] کي ٽوڙين ٿا.
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي؛ ان جي عام سببن ۾ ڊگهي عرصي تائين [[شراب (نَشو)|شراب]] جو استعمال ۽ [[پِتي جون پٿريون]] شامل آهن. رت ۾ کنڊ جي سطح کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ پنهنجي ڪردار سبب، لبلبو [[ذيابيطس]] ۾ پڻ هڪ اهم عضوو آهي. [[لبلبي جو ڪينسر]] [[دائمي لبلبي جي سوزش]] کان پوءِ يا ٻين سببن جي ڪري پيدا ٿي سگهي ٿو، ۽ ان جي اڳڪٿي تمام خراب هوندي آهي، ڇاڪاڻتہ گهڻو ڪري ان جي سڃاڻپ تڏهن ٿيندي آهي جڏهن اهو جسم جي ٻين حصن تائين پکڙجي چڪو هوندو آهي.
لفظ ''pancreas'' [[يوناني ٻولي|يوناني]] لفظن πᾶν (pân، ”سڀ“) ۽ κρέας (kréas، ”گوشت“) مان نڪتل آهي. ذيابيطس ۾ لبلبي جي ڪردار بابت گهٽ ۾ گهٽ 1889ع کان ڄاڻ موجود آهي، جڏهنتہ انسولين جي پيداوار ۾ ان جي ڪردار جي سڃاڻپ 1921ع ۾ ٿي.
== بناوت ==
[[File:Pancreas and nearby organs.jpg|thumb|لبلبو (هتي گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل) [[معدو|معدي]] جي پٺيان هوندو آهي، ان جو جسم [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي وڪڙ ڀرسان ۽ پڇ [[تِري]] کي ڇهڻ تائين پکڙيل هوندو آهي.]]
لبلبو هڪ عضوو آهي، جيڪو انسانن ۾ [[پيٽ]] اندر هوندو آهي ۽ [[معدو|معدي]] جي پٺيان کان [[تِري]] ڀرسان پيٽ جي مٿئين کاٻي حصي تائين پکڙيل هوندو آهي. بالغن ۾، اهو اٽڪل {{convert|12|-|15|cm}} ڊگهو، {{wt|en|lobulated|گولڙن وارو}} ۽ ڏسڻ ۾ سامن مڇيءَ جهڙي رنگ جو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ايناٽاميائي طور، لبلبي کي ''مٿي''، ''ڳچي''، ''جسم'' ۽ ''پڇ'' ۾ ورهايو ويندو آهي. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندرين وڪڙ کان پکڙجي ٿو، جتي ان جو مٿو ٻن [[رت جي رڳ|رت جي رڳن]]، يعني [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]]، جي چوڌاري هوندو آهي. لبلبي جو سڀ کان ڊگهو حصو، يعني جسم، معدي جي پٺيان آرپار پکڙيل هوندو آهي ۽ لبلبي جو پڇ [[تِري]] جي ڀرسان ختم ٿيندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ٻه ناليون، [[لبلبي جي مکيه نالي]] ۽ ننڍي [[لبلبي جي واڌو نالي]]، لبلبي جي جسم مان گذرن ٿيون. لبلبي جي مکيه نالي [[پِتي جي گڏيل نالي]] سان ملي هڪ ننڍڙو ڦوڪڻي جهڙو حصو ٺاهي ٿي، جنهن کي [[واٽر جو ايمپولا]] (جگر-لبلبي جو ايمپولا) چيو ويندو آهي. هن ايمپولا جي چوڌاري هڪ ڏورو، [[اوڊي جو اسفنڪٽر]]، هوندو آهي. هي ايمپولا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي هيٺ لهندڙ حصي ۾ کلي ٿو. [[پِتي جي گڏيل نالي]] جو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] ۾ کلڻ [[بوئڊن جي اسفنڪٽر]] جي ضابطي هيٺ هوندو آهي. [[لبلبي جي واڌو نالي]] [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ هڪ الڳ سوراخ وسيلي کلي ٿي، جيڪو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] جي سوراخ کان مٿي واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== حصا ===
'''لبلبي جو مٿو''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ اندر هوندو آهي ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريان ۽ وريد جي چوڌاري ويڙهيل هوندو آهي. ان جي ساڄي پاسي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو هيٺ لهندڙ حصو هوندو آهي ۽ انهن جي وچ مان [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] گذرن ٿيون. ان جي پٺيان [[هيٺين وڏي وريد]] ۽ [[پِتي جي گڏيل نالي]] هونديون آهن. ان جي اڳيان [[پيٽ جي جهلي|پيٽ جي جهليءَ واري پردي]] ۽ [[آڏي وڏي آنڊي]] هوندا آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جي هيٺان هڪ ننڍڙو [[لبلبي جو ڪنڊي جهڙو واڌارو|ڪنڊي جهڙو واڌارو]] نڪري ٿو، جيڪو [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]] ۽ ڪڏهن ڪڏهن [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان|شريان]] جي پٺيان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} '''لبلبي جي کاٻ''' لبلبي جي ڳچي ۽ ڪنڊي جهڙي واڌاري جي وچ وارو وڇوٽو آهي.
'''لبلبي جي ڳچي''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ ۾ واقع لبلبي جي مٿي کي ان جي جسم کان ڌار ڪري ٿي. ڳچي اٽڪل {{convert|2|cm|abbr=on}} ويڪري هوندي آهي ۽ ان هنڌ جي اڳيان واقع هوندي آهي، جتي [[بابي وريد]] ٺهي ٿي. ڳچي گهڻو ڪري معدي جي پائلورس جي پٺيان هوندي آهي ۽ پيٽ جي جهليءَ سان ڍڪيل هوندي آهي. [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]] لبلبي جي ڳچيءَ جي اڳيان گذري ٿي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
'''لبلبي جو جسم''' لبلبي جو سڀ کان وڏو حصو آهي ۽ گهڻو ڪري معدي جي پٺيان واقع هوندو آهي، جيڪو پنهنجي ڊيگهه سان آهستي آهستي سنهو ٿيندو وڃي ٿو. پيٽ جي جهلي لبلبي جي جسم جي مٿان ۽ [[آڏو وڏو آنڊو]] پيٽ جي جهليءَ جي اڳيان هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي پٺيان ڪيتريون ئي رت جون رڳون هونديون آهن، جن ۾ [[شه رڳ]]، [[تِريءَ جي وريد]] ۽ [[کاٻي بُڪي جي وريد]] سان گڏ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جي شروعات پڻ شامل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي جسم جي هيٺان [[ننڍي آنڊي]] جو ڪجهه حصو، خاص طور ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو آخري حصو ۽ ان سان ڳنڍيل [[خالي آنڊو]]، هوندا آهن؛ ان سان گڏ [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ رباط]] پڻ هوندو آهي، جيڪو انهن ٻنهي جي وچ ۾ واقع آهي. لبلبي جي اڳيان آڏو وڏو آنڊو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}
لبلبو '''لبلبي جي پڇ''' ڏانهن ويندي سنهو ٿيندو وڃي ٿو، جيڪو تِريءَ جي ڀرسان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} اهو عام طور {{convert|1.3|-|3.5|cm|abbr=on}} ڊگهو هوندو آهي ۽ [[تِري-بُڪي رباط|تِري ۽ کاٻي بُڪي جي وچ واري رباط]] جي تهن جي وچ ۾ واقع هوندو آهي. [[تِريءَ جي شريان]] ۽ [[تِريءَ جي وريد|وريد]] لبلبي جي جسم ۽ پڇ جي پٺيان گذرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== رت جي رسد ===
لبلبي کي رت جي ڀرپور رسد ملي ٿي، جنهن جون رڳون [[سيليئڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ٻنهي جي شاخن مان نڪرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[تِريءَ جي شريان]]، جيڪا سيليئڪ ٿڙ جي سڀ کان وڏي شاخ آهي، لبلبي جي مٿئين ڪناري سان گذري ٿي ۽ پنهنجي لبلبي وارين شاخن وسيلي لبلبي جي جسم جي کاٻي حصي ۽ پڇ کي رت پهچائي ٿي؛ انهن مان سڀ کان وڏي شاخ کي [[وڏي لبلبي واري شريان]] چيو ويندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڀرسان لبلبي جي مٿي جي پوئين ۽ اڳين سطحن سان گذرن ٿيون. اهي لبلبي جي مٿي کي رت پهچائين ٿيون. اهي رڳون وچ ۾ هڪٻئي سان ملي وڃن ٿيون ({{wt|en|anastamose|ڳانڍاپو ٺاهين ٿيون}}).{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي جي جسم ۽ ڳچيءَ جو رت [[تِريءَ جي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪا لبلبي جي پٺيان واقع هوندي آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جو رت [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون|لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين وريدن]] وسيلي [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد|مٿين ميسينٽيرڪ]] ۽ [[بابي وريد|بابي وريدن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي چوڌاري پڻ هونديون آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي مان لمف انهن [[لمفي رڳ|لمفي رڳن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي [[شريان|شريانن]] سان گڏ هلن ٿيون، ۽ لبلبي کي لمف جي ڀرپور رسد حاصل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} جسم ۽ پڇ جون [[لمفي رڳون]] [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون|تِريءَ جي لمفي ڳنڍين]] ۾ ۽ نيٺ [[شه رڳ کان اڳ واريون لمفي ڳنڍيون|شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، جيڪي سيليئڪ ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريانن جي وچ ۾ واقع هونديون آهن. مٿي ۽ ڳچيءَ جون لمفي رڳون لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين، ميسينٽيرڪ ۽ جگر وارين شريانن جي چوڌاري موجود وچ وارين لمفي رڳن ۾ ۽ اتان شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== خوردبيني ايناٽامي ===
[[File:Langerhanssche Insel.jpg|thumb|هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] ڏيکاريل آهي، جڏهن لبلبي جي تاندوري کي رنگي خوردبينيءَ هيٺ ڏٺو وڃي ٿو. ٻيٽڙي جي چوڌاري هاضمي واري (”ٻاهرين رطوبتي“) لبلبي جا وڌيڪ گهرا حصا ڏسي سگهجن ٿا. انهن ۾ غيرفعال هاضمي وارن اينزائمن ([[زائيموجن|زائيموجنن]]) جا ڌنڌلا، گهرا واڱڻائي داڻا هوندا آهن.]]
[[File:Human pancreatic islet.jpg|thumb|[[مدافعتي تاندوريات]] جي استعمال سان تيار ڪيل تصوير، جنهن ۾ لبلبي جي ٻيٽڙي اندر مختلف جيوگهرڙن جي قسمن جا هنڌ ڏيکاريل آهن. الفا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ گلوڪاگون خلاف اينٽي باڊيون (ڳاڙهيون-ناسي) انهن جي ڪنارن واري بيهڪ ڏيکارين ٿيون. بيٽا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ انسولين خلاف اينٽي باڊيون (نيريون) انهن جيوگهرڙن جي وڌيڪ پکڙيل ۽ مرڪزي بيهڪ ڏيکارين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ]]
لبلبي ۾ [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ٻنهي ڪمن وارا تاندورا هوندا آهن. لبلبي کي خوردبينيءَ هيٺ ڏسڻ سان هيءَ ورهاست چٽي نظر ايندي آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي جي [[عضوي جو فعالي تاندورو|تاندوري]] جي گهڻي حصي جو ڪم هاضمي سان لاڳاپيل آهي. هن ڪم وارا جيوگهرڙا ننڍين [[نالي (ايناٽامي)|نالين]] جي چوڌاري جُهڳٽا ([[ايسينس|ايسيناءِ]]) ٺاهين ٿا ۽ اهڙن گولڙن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جن جون ڀتيون سنهين [[ريشيدار تاندورو|ريشيدار]] تاندورن جون ٺهيل هونديون آهن. هر ايسينس جا جيوگهرڙا غيرفعال هاضمي وارا اينزائم، جن کي [[زائيموجن]] چيو ويندو آهي، انهن ننڍين ''وچ ۾ داخل ٿيندڙ'' نالين ۾ خارج ڪن ٿا، جن جي چوڌاري اهي واقع هوندا آهن. هر ايسينس ۾، جيوگهرڙا اهرام جهڙي شڪل جا هوندا آهن ۽ وچ ۾ داخل ٿيندڙ نالين جي چوڌاري واقع هوندا آهن؛ انهن جا [[جيوگهرڙي جو مرڪز|مرڪز]] [[بنيادي جهلي]] تي ٽيڪيل هوندا آهن، انهن ۾ وڏو [[اينڊوپلازمي ڄار]] هوندو آهي ۽ [[جيوگهرڙي جي مادي|جيوگهرڙي جي مادي]] اندر زائيموجن جا ڪجهه داڻا ڏسي سگهجن ٿا. وچ ۾ داخل ٿيندڙ ناليون گولڙي اندر موجود وڏين ''گولڙي اندر وارين'' نالين ۽ نيٺ ''گولڙن جي وچ وارين'' نالين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون. نالين جي اندرين سطح [[ٿنڀي نما اپيٿيليم|ٿنڀي نما جيوگهرڙن]] جي هڪ تهه سان ڍڪيل هوندي آهي. نالين جو قطر وڌڻ سان جيوگهرڙن جون هڪ کان وڌيڪ تهون ٿي وڃن ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي اندر [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪم وارا تاندورا جيوگهرڙن جي جُهڳٽن جي صورت ۾ هوندا آهن، جن کي [[لبلبي جا ٻيٽڙا]] (يا [[پال لانگرهانس|لانگرهانس جا ٻيٽڙا]]) چيو ويندو آهي ۽ اهي سڄي لبلبي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} لبلبي جي ٻيٽڙن ۾ [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]]، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] ۽ [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] هوندا آهن، جن مان هر هڪ الڳ هارمون خارج ڪري ٿو. انهن جيوگهرڙن جون مخصوص بيهڪون هونديون آهن؛ الفا جيوگهرڙا ([[گلوڪاگون]] خارج ڪندڙ) عام طور ٻيٽڙي جي ڪنارن جي چوڌاري واقع هوندا آهن، جڏهنتہ بيٽا جيوگهرڙا ([[انسولين]] خارج ڪندڙ) وڌيڪ انگ ۾ هوندا آهن ۽ سڄي ٻيٽڙي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] پڻ سڄن ٻيٽڙن ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ٻيٽڙا 3,000 تائين رطوبت خارج ڪندڙ جيوگهرڙن جا ٺهيل هوندا آهن ۽ انهن ۾ رت حاصل ڪرڻ لاءِ ڪيتريون ئي ننڍيون شريانڙيون ۽ اهڙيون وريدڙيون هونديون آهن، جيڪي جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ هارمونن کي [[جسماني رت جي گردش]] ۾ داخل ٿيڻ ڏين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
=== ڦيرڦار ===
لبلبي جي ماپ ۾ گهڻو فرق هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] جي جنيني واڌ ويجهه سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي [[ايناٽاميائي ڦيرڦار|ايناٽاميائي ڦيرڦارون]] موجود آهن. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ٻنهي پاسن تي موجود انهن مکڙين مان ٺهي ٿو. [[لبلبي جي مکڙي|پيٽ واري مکڙي]] ڦري [[لبلبي جي مکڙي|پٺ واري مکڙي]] جي ڀرسان اچي ٿي ۽ نيٺ ٻنهي جو پاڻ ۾ ميلاپ ٿي وڃي ٿو. اٽڪل 10 سيڪڙو بالغن ۾، جيڪڏهن لبلبي جي پٺ واري مکڙي جي مکيه نالي ختم نه ٿئي ته [[لبلبي جي واڌو نالي]] موجود رهي سگهي ٿي؛ هيءَ نالي [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ننڍي پاپيلا]] ۾ کلي ٿي.<ref name=Langmans2019 /> جيڪڏهن ٻئي مکڙيون، جن مان هر هڪ جي پنهنجي نالي هوندي آهي، پاڻ ۾ نه ملن ته لبلبي ۾ ٻه الڳ ناليون ٿي سگهن ٿيون؛ هن حالت کي [[ورهايل لبلبو]] چيو ويندو آهي. هن حالت جو جسماني ڪارڪردگيءَ تي ڪو اثر نه پوندو آهي.<ref name="KanthMedscape">{{EMedicine|article|185307|Pancreatic Divisum}}</ref> جيڪڏهن پيٽ واري مکڙي پوريءَ طرح نه ڦري ته [[ڇلي نما لبلبو]] ٿي سگهي ٿو، جنهن ۾ لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڪجهه يا سڄي حصي کي گهيري وٺي ٿو. هيءَ حالت [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي بندش]] سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name="Noh2012">{{cite journal |last1=Noh |first1=TH |last2=Lee |first2=SE |last3=Park |first3=JM |title=Laparoscopic treatment of annular pancreas in adults: report of a case. |journal=Korean Journal of Hepato-biliary-pancreatic Surgery |date=February 2012 |volume=16 |issue=1 |pages=43–5 |doi=10.14701/kjhbps.2012.16.1.43 |pmid=26388905|pmc=4575014 }}</ref>
=== جين ۽ پروٽين جو اظهار ===
{{Further |حياتيائي معلوماتيات#جين ۽ پروٽين جو اظهار}}
عام انساني لبلبي ۾ 10,000 پروٽين-ڪوڊ ڪندڙ جين (سڀني انساني جينن جو لڳ ڀڳ 50 سيڪڙو) اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/pancreas|title=The human proteome in pancreas – The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-25}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Uhlén M, Fagerberg L, Hallström BM, Lindskog C, Oksvold P, Mardinoglu A, Sivertsson Å, Kampf C, Sjöstedt E, Asplund A, Olsson I, Edlund K, Lundberg E, Navani S, Szigyarto CA, Odeberg J, Djureinovic D, Takanen JO, Hober S, Alm T, Edqvist PH, Berling H, Tegel H, Mulder J, Rockberg J, Nilsson P, Schwenk JM, Hamsten M, von Feilitzen K, Forsberg M, Persson L, Johansson F, Zwahlen M, von Heijne G, Nielsen J, Pontén F | display-authors = 6 | title = Proteomics. Tissue-based map of the human proteome | journal = Science | volume = 347 | issue = 6220 | article-number = 1260419 | date = January 2015 | pmid = 25613900 | doi = 10.1126/science.1260419 | s2cid = 802377 }}</ref> انهن مان 100 کان گهٽ جين خاص طور لبلبي ۾ اظهار ٿين ٿا. [[ٿُڪ وارا غدود|ٿُڪ وارن غدودن]] وانگر، لبلبي لاءِ مخصوص گهڻا جين خارج ٿيندڙ پروٽينن لاءِ ڪوڊ ڪن ٿا. انهن سان لاڳاپيل لبلبي جا مخصوص پروٽين يا ته ٻاهرين رطوبتي جيوگهرڙن واري حصي ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ هاضمي يا کاڌي جي جذب سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا، جهڙوڪ هاضمي وارا [[ڪائيموٽرپسينوجن]] اينزائم ۽ لبلبي جي لائپيز [[لبلبي جي لائپيز خاندان|پي اين ايل آءِ پي]]؛ يا وري اندرين رطوبتي [[لبلبي جا ٻيٽڙا|لبلبي جي ٻيٽڙن]] جي مختلف جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ خارج ٿيندڙ هارمونن، جهڙوڪ [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]]، سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا.<ref>{{cite journal | vauthors = Danielsson A, Pontén F, Fagerberg L, Hallström BM, Schwenk JM, Uhlén M, Korsgren O, Lindskog C | display-authors = 6 | title = The human pancreas proteome defined by transcriptomics and antibody-based profiling | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 12 | article-number = e115421 | date = 2014-12-29 | pmid = 25546435 | pmc = 4278897 | doi = 10.1371/journal.pone.0115421 | bibcode = 2014PLoSO...9k5421D | doi-access = free }}</ref>
== واڌ ويجهه ==
[[File:Suckale08FBS fig1 pancreas development.jpeg|thumbnail|300px|لبلبو [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] مان نڪري ٿو، جيڪو [[هاضمي جي نالي]] جي هڪ حصي جي اڳواٽ نلي هوندو آهي؛ اهو [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] مکڙيءَ طور ٺهي ٿو. واڌ ويجهه دوران، پيٽ واري مکڙي ٻئي پاسي ڦري ٿي ۽ ٻئي مکڙيون پاڻ ۾ ملي وڃن ٿيون.]]
لبلبو [[ڄمڻ کان اڳ واري واڌ ويجهه|واڌ ويجهه]] دوران ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] مان ٺهي ٿو، جيڪي [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] جي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري]] حصي مان نڪرن ٿيون؛ اڳيون آنڊو هڪ جنيني نلي آهي، جيڪا [[معدي-آنڊي وارو رستو|معدي-آنڊي واري رستي]] جي اڳواٽ صورت آهي.<ref name=Langmans2019>{{cite book |last1=Sadley |first1=TW |title=Langman's medical embryology |date=2019|location=Philadelphia|publisher=Wolters Kluwer |isbn=978-1-4963-8390-7 |edition=14th|pages=244–245}}</ref> اهو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل هوندو آهي.<ref name=Langmans2019 /> لبلبي جي واڌ ويجهه [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] لبلبي جي مکڙي ٺهڻ سان شروع ٿئي ٿي. هر هڪ مکڙي هڪ نالي وسيلي اڳئين آنڊي سان ملي ٿي. پٺ واري لبلبي جي مکڙي وڌي ٺهيل لبلبي جي ڳچي، جسم ۽ پڇ ٺاهي ٿي، ۽ پيٽ واري لبلبي جي مکڙي مٿو ۽ ڪنڊي جهڙو واڌارو ٺاهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
حتمي لبلبو پيٽ واري مکڙي جي ڦرڻ ۽ ٻنهي مکڙين جي پاڻ ۾ ملڻ سان ٺهي ٿو.<ref name=Langmans2019 /> واڌ ويجهه دوران، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو ساڄي پاسي ڦري ٿو، ۽ پيٽ واري مکڙي به ان سان گڏ ڦري، اهڙي هنڌ تي اچي ٿي جيڪو وڌيڪ پٺ وارو بڻجي وڃي ٿو. پنهنجي آخري هنڌ تي پهچڻ کان پوءِ، پيٽ واري لبلبي جي مکڙي وڏي پٺ واري مکڙي جي هيٺان اچي ٿي ۽ نيٺ ان سان ملي وڃي ٿي. هن ميلاپ واري مرحلي تي، پيٽ واري ۽ پٺ واري لبلبي جي مکڙين جون مکيه ناليون پاڻ ۾ ملي [[لبلبي جي مکيه نالي]] ٺاهين ٿيون. عام طور، پٺ واري مکڙي جي نالي ختم ٿي وڃي ٿي ۽ لبلبي جي مکيه نالي باقي رهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
=== جيوگهرڙائي واڌ ويجهه ===
[[لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا]] اهڙا اڳواٽ جيوگهرڙا آهن، جيڪي فرق پذير ٿي لبلبي جا ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا ٺاهين ٿا، جن ۾ ٻاهرين رطوبتي [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]]، اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جا جيوگهرڙا ۽ نالي وارا جيوگهرڙا شامل آهن.<ref name="carlson"/> انهن اڳواٽ جيوگهرڙن جي سڃاڻپ [[نقل نويسي عنصر|نقل نويسي عنصرن]] [[PDX1]] ۽ [[NKX6-1]] جي گڏيل اظهار سان ٿيندي آهي.<ref name="carlson"/>
<!--Exocrine-->ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا جيوگهرڙا اهڙن ماليڪيولن وسيلي فرق پذير ٿين ٿا، جيڪي فرق پذيري کي اُڀارين ٿا؛ انهن ۾ [[فولسٽاٽن]]، [[فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر|فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر]] ۽ [[نوچ ريسيپٽر]] سرشتي جي سرگرمي شامل آهن.<ref name="carlson">{{cite book | last = Carlson | first = Bruce M. | name-list-style = vanc |title=Human Embryology and Developmental Biology |publisher=Elsevier |location=St. Louis |year=2019 |pages=318–57 |isbn=978-0-323-52375-2 }}</ref> ٻاهرين رطوبتي ايسيناءِ جي واڌ ويجهه لڳاتار ٽن مرحلن مان گذري ٿي. اهي اڳ-فرق پذير، ابتدائي فرق پذير ۽ فرق پذير مرحلا آهن، جيڪي ترتيبوار هاضمي وارن اينزائمن جي سرگرمي جي اڻ-سڃاڻپ جوڳي، گهٽ ۽ وڌ سطح سان لاڳاپيل آهن.<ref name="carlson"/>
<!--Endocrine-->لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا [[نيوروجينن|نيوروجينن-3]] ۽ [[ISL1]] جي اثر هيٺ اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جي جيوگهرڙن ۾ فرق پذير ٿين ٿا، پر رڳو تڏهن جڏهن [[نوچ اشارتي رستو|نوچ ريسيپٽر اشارو]] موجود نه هجي. [[Pax gene|پيڪس جين]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي الفا ۽ گاما جيوگهرڙا ٺاهين ٿا. [[Pax-6]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي بيٽا ۽ ڊيلٽا جيوگهرڙا ٺاهين ٿا.<ref name="carlson"/> لبلبي جا ٻيٽڙا تڏهن ٺهن ٿا، جڏهن اندرين رطوبتي جيوگهرڙا نالين واري سرشتي مان لڏي [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] جي چوڌاري ننڍڙا جُهڳٽا ٺاهين ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو عمل واڌ ويجهه جي ٽئين مهيني جي لڳ ڀڳ ٿئي ٿو،<ref name=Langmans2019 /> ۽ انسولين ۽ گلوڪاگون انسان جي [[جنيني رت جي گردش]] ۾ واڌ ويجهه جي چوٿين يا پنجين مهيني تائين سڃاڻي سگهجن ٿا.<ref name="carlson"/>
== ڪم ==
لبلبو جسم اندر [[رت ۾ کنڊ جو ضابطو|رت ۾ کنڊ جي ضابطي]] ۽ [[ميٽابولزم]] ۾ پڻ شامل آهي، ۽ اهڙيون شيون پڻ خارج ڪري ٿو، جيڪي گڏيل طور [[لبلبي جو رس]] سڏجن ٿيون ۽ [[هاضمو|هاضمي]] ۾ مدد ڪن ٿيون. اهي ڪم ٻن حصن ۾ ورهايل آهن: [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو لبلبي جي ٻيٽڙن اندر [[انسولين]] ۽ ٻين [[هارمون|هارمونن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي، جيڪي رت ۾ کنڊ جي سطح ۽ ميٽابولزم کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ مدد ڪن ٿا؛ ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو [[لبلبي جا اينزائم|لبلبي جي هاضمي وارن اينزائمن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
=== رت ۾ گلوڪوز جو ضابطو ===
{{See also|لبلبي جا ٻيٽڙا}}
[[File:Negative Feedback Gif.gif|thumb|لبلبو رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي لڳاتار برقرار رکي ٿو (لهرائتي لڪير طور ڏيکاريل). جڏهن [[رت ۾ کنڊ جي سطح|رت ۾ گلوڪوز جي سطح]] تمام گهڻي هوندي آهي، تڏهن لبلبو [[انسولين]] خارج ڪري ٿو. جيڪڏهن سطح تمام گهٽ هجي، ته لبلبو [[گلوڪاگون]] خارج ڪري ٿو.
]]
لبلبي اندر موجود جيوگهرڙا رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي برقرار رکڻ ([[هم-حالت]]) ۾ مدد ڪن ٿا. اهي ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا لبلبي جي انهن ٻيٽڙن ۾ واقع هوندا آهن، جيڪي سڄي لبلبي ۾ موجود آهن. رت ۾ گلوڪوز جي سطح سان هيٺيان عمل ٿين ٿا:
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽ هوندي آهي، [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]] [[گلوڪاگون]] خارج ڪن ٿا، جيڪو رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌائي ٿو.
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌيڪ هوندي آهي، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] [[انسولين]] خارج ڪن ٿا، جيڪا رت ۾ گلوڪوز کي گهٽ ڪري ٿي.
ٻيٽڙي ۾ موجود [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] پڻ [[سوماتوسٽيٽن]] خارج ڪن ٿا، جيڪا انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي گهٽائي ٿي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
گلوڪاگون [[گلوڪونيوجينيسس|گلوڪوز جي نئين ٺهڻ]] ۽ جگر ۾ [[گلائڪوجينولائسس|گلائڪوجن جي گلوڪوز ۾ ٽٽڻ]] کي وڌائي گلوڪوز جي سطح ۾ واڌ ڪري ٿو. اهو چرٻي ۽ ڏورن ۾ گلوڪوز جي جذب کي پڻ گهٽائي ٿو. گلوڪاگون جو خارج ٿيڻ رت ۾ گهٽ گلوڪوز يا انسولين جي سطح، ۽ ورزش دوران اُڀري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
انسولين جيوگهرڙن، خاص طور [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]]، ۾ گلوڪوز جي جذب کي آسان بڻائي رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽائي ٿي، ۽ ان جي استعمال کي پروٽين، چرٻين ۽ ڪاربوهائيڊريٽن جي ٺهڻ ۾ وڌائي ٿي. انسولين شروعات ۾ هڪ اڳواٽ صورت طور ٺهي ٿي، جنهن کي [[پري پرو انسولين]] چيو ويندو آهي. اها [[پرو انسولين]] ۾ تبديل ٿئي ٿي ۽ [[سي-پيپٽائڊ]] وسيلي ڪٽي [[انسولين]] ٺاهي ٿي، جيڪا پوءِ بيٽا جيوگهرڙن جي داڻن ۾ محفوظ ڪئي ويندي آهي. گلوڪوز بيٽا جيوگهرڙن ۾ داخل ٿي ٽٽي ٿو. ان جو آخري اثر جيوگهرڙي جي جهليءَ جي [[ڊي پولرائيزيشن]] پيدا ڪرڻ آهي، جيڪا انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
<!--Influences-->انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪندڙ مکيه عنصر رت جي پلازما ۾ گلوڪوز جي سطح آهي.<ref name=Ganongs2019Islets>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|author1=Barrett, Kim E.|others=Barman, Susan M.,, Brooks, Heddwen L., Yuan, Jason X.-J.|isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=433–437|section=Regulation of Insulin Secretion; Glucagon}}</ref> رت ۾ گهٽ کنڊ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي، ۽ رت ۾ وڌيڪ کنڊ انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي. ٻيا عنصر پڻ انهن هارمونن جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪن ٿا. ڪجهه [[امائنو تيزاب]]، جيڪي [[پروٽين]] جي هاضمي جا ضمني پيداوار آهن، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا. سوماتوسٽيٽن انسولين ۽ گلوڪاگون ٻنهي جي روڪيندڙ طور ڪم ڪري ٿي. [[خودڪار تنتي سرشتو]] پڻ ڪردار ادا ڪري ٿو. [[همدرد تنتي سرشتو|همدرد تنتي سرشتي]] جي [[بيٽا-2 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|بيٽا-2 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي، جيڪا همدرد تنتن مان خارج ٿيندڙ [[ڪيٽيڪولامين|ڪيٽيڪولامينن]] وسيلي ٿئي ٿي، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي،<ref name=Ganongs2019Islets /><ref name=GuytonHall2016>{{cite book |last1=Hall |first1=John E |title=Guyton and Hall textbook of medical physiology |date=2016 |publisher=Elsevier |location=Philadelphia |isbn=978-1-4557-7016-8 |edition=13th|pages=990–994}}</ref> جڏهنتہ [[الفا-1 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|الفا-1 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي خارج ٿيڻ کي روڪي ٿي.<ref name=Ganongs2019Islets /> [[پيراسمدرد تنتي سرشتو|پيراسمدرد تنتي سرشتي]] جا [[مسڪرينيڪ ايسٽائل ڪولين ريسيپٽر M3|M3 ريسيپٽر]]، ساڄي [[ويگس تنت]] جي تحريڪ سان، بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا.<ref name=Ganongs2019Islets />
=== هاضمو ===
[[File:1820 The Pancreas.jpg|thumb|لبلبي جو هاضمي ۾ ڪردار آهي، جيڪو هتي نمايان ڪيو ويو آهي. لبلبي جون ناليون (سائي رنگ ۾) هاضمي وارا اينزائم ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ پهچائين ٿيون. هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] پڻ ڏيکاريل آهي، جيڪو اندرين رطوبتي لبلبي جو حصو آهي ۽ جنهن ۾ [[انسولين]] ۽ [[گلوڪاگون]] جي خارج ٿيڻ جا ذميوار جيوگهرڙا شامل آهن.]]
لبلبو [[هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] ۾ حياتيائي اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. اهو ڪم [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري انجام ڏئي ٿو، جيڪو هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل هڪ مايع آهي ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ خارج ٿئي ٿو؛ هي [[ننڍي آنڊي]] جو پهريون حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] مان کاڌو حاصل ڪري ٿو. اهي اينزائم ڪاربوهائيڊريٽن، پروٽينن ۽ لپڊن (چرٻين) کي ٽوڙڻ ۾ مدد ڪن ٿا. هي لبلبي جو [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار آهي. هن ڪم جا ذميوار جيوگهرڙا [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙو|مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]] آهن، جيڪي [[ايسينس|ايسيناءِ]] نالي جُهڳٽن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن. ايسينس جي وچ ۾ خارج ٿيندڙ رطوبتون [[گولڙي اندر واريون ناليون|گولڙي اندر وارين نالين]] ۾ گڏ ٿين ٿيون، جيڪي مکيه [[لبلبي جي نالي]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، ۽ اها سڌيءَ طرح [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. روزانو اٽڪل 1.5–3 ليٽر مايع هن نموني خارج ٿئي ٿو.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
هر ايسينس جا جيوگهرڙا هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل داڻن سان ڀريل هوندا آهن. اهي غيرفعال صورت ۾ خارج ٿين ٿا، جن کي [[زائيموجن|زائيموجن]] يا پرو اينزائم چيو ويندو آهي. جڏهن اهي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ خارج ٿين ٿا، تڏهن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح ۾ موجود [[اينٽروڪائنيز]] اينزائم وسيلي سرگرم ٿين ٿا. پرو اينزائم ڪٽجن ٿا، جنهن سان اينزائمن جي سرگرميءَ جو هڪ سلسلو ٺهي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* [[پروٽيز|پروٽينن کي ٽوڙيندڙ اينزائم]] [[ٽرپسينوجن]] جي [[ٽرپسن]] ۾ سرگرمي سان شروع ٿين ٿا. آزاد ٽرپسن پوءِ باقي ٽرپسينوجن کي، ۽ پڻ [[ڪائيموٽرپسينوجن]] کي ان جي سرگرم صورت [[ڪائيموٽرپسن]] ۾ ڪٽي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* چرٻين جي هاضمي ۾ شامل خارج ٿيندڙ اينزائمن ۾ [[لبلبي جي لائپيز|لائپيز]]، [[فاسفوليپيز A2]]، [[لائيسوفاسفوليپيز]] ۽ [[اسٽيرول ايسٽيريز|ڪوليسٽرول ايسٽيريز]] شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* نشاستي ۽ ٻين ڪاربوهائيڊريٽن کي ٽوڙيندڙ اينزائمن ۾ [[ايمائليز]] شامل آهي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
اهي اينزائم [[بائي ڪاربونيٽ]] سان ڀرپور مايع ۾ خارج ٿين ٿا. بائي ڪاربونيٽ هن مايع لاءِ [[الڪلي]] pH برقرار رکڻ ۾ مدد ڪري ٿو، اهڙي pH جنهن ۾ گهڻا اينزائم سڀ کان وڌيڪ اثرائتي نموني ڪم ڪن ٿا، ۽ پڻ معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ تيزابن کي بي اثر ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} رطوبت جي خارج ٿيڻ تي [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ|VIP]] جهڙا هارمون، ۽ [[ويگس تنت]] مان [[ايسٽائل ڪولين]] جي تحريڪ اثر ڪن ٿا. سيڪريٽن [[S جيوگهرڙو|S جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، جيڪي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح جو حصو آهن، ۽ اهو معدي جي تيزاب جي تحريڪ جي جواب ۾ خارج ٿئي ٿو. VIP سان گڏ، اهو اينزائمن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ کي وڌائي ٿو. ڪوليسسٽوڪائينن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي جي اندروني سطح جي [[Ito cell|اٽو جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، گهڻو ڪري ڊگهي زنجير وارن چرٻي تيزابن جي جواب ۾، ۽ سيڪريٽن جي اثرن کي وڌائي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} جيوگهرڙائي سطح تي، بائي ڪاربونيٽ مرڪزي-ايسينر ۽ نالي وارن جيوگهرڙن مان سوڊيم ۽ بائي ڪاربونيٽ [[گڏيل کڻندڙ]] وسيلي خارج ٿئي ٿو، جيڪو [[سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر]] سبب پيدا ٿيندڙ جهليءَ جي ڊي پولرائيزيشن جي ڪري ڪم ڪري ٿو. سيڪريٽن ۽ VIP سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر جي کولجڻ کي وڌائين ٿا، جنهن سان جهليءَ جي وڌيڪ ڊي پولرائيزيشن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي وڌيڪ خارج ٿيڻ ٿئي ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2090}}{{sfn|Beger's|2018|pp=16,57}}<ref name="Pandol2014">{{cite journal |last1=Pandol |first1=Stephen J |title=The Exocrine Pancreas |journal=Colloquium Series on Integrated Systems Physiology: From Molecule to Function |volume=3 |issue=2 |date=2011 |pages=1–64 |id={{NCBIBook|NBK54128}} |pmid=21634067 |doi=10.4199/C00026ED1V01Y201102ISP014 |doi-access=free }}</ref>
ڪيترا ئي طريقا اهو يقيني بڻائين ٿا ته لبلبي جي هاضمي واري عمل سان خود لبلبي جو تاندورو هضم نه ٿئي. انهن ۾ غيرفعال اينزائمن (زائيموجنن) جو خارج ٿيڻ، حفاظتي اينزائم [[ٽرپسن روڪيندڙ]] جو خارج ٿيڻ، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ سان pH ۾ ٿيندڙ تبديليون، جيڪي هاضمي کي رڳو تڏهن اُڀارين ٿيون جڏهن لبلبو تحريڪ هيٺ هجي، ۽ جيوگهرڙن اندر گهٽ ڪيلشيم، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
=== واڌو ڪم ===
لبلبو [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] پڻ خارج ڪري ٿو. لبلبي جا [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] [[موٽيلن]]، [[سيروٽونن]] ۽ [[سبسٽنس P]] هارمون خارج ڪن ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو ڏيکاريو ويو آهي تہ لبلبي جو تاندورو آنڊي ۾ تابڪاري سيزيم ([[Cs-137]]) کي گڏ ڪرڻ ۽ خارج ڪرڻ وارو هڪ مضبوط هنڌ آهي.<ref>{{Cite journal |last=Bandazhevsky Y.I. |year=2003 |title=Chronic Cs-137 incorporation in children's organs. |journal=Swiss Med. Wkly. |volume=133 |issue=35–36 |pages=488–90 |doi=10.4414/smw.2003.10226 |pmid=14652805 |s2cid=28184979 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Venturi |first1=Sebastiano |title=Cesium in Biology, Pancreatic Cancer, and Controversy in High and Low Radiation Exposure Damage—Scientific, Environmental, Geopolitical, and Economic Aspects |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |date=January 2021 |volume=18 |issue=17 |page=8934 |doi=10.3390/ijerph18178934 |pmid=34501532 |language=en|pmc=8431133 |doi-access=free }}</ref>
== طبّي اهميت ==
{{main|لبلبي جون بيماريون}}
=== سوزش ===
{{Main|لبلبي جي سوزش}}
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي. لبلبي جي سوزش گهڻو ڪري بار بار ٿيندڙ [[پِتي جون پٿريون|پِتي جي پٿرين]] يا ڊگهي عرصي واري شراب جي استعمال سان لاڳاپيل هوندي آهي؛ ٻين عام سببن ۾ ڌڪ لڳڻ سان نقصان، [[ERCP]] کان پوءِ ٿيندڙ نقصان، ڪجهه دوائون، [[ممپس]] جهڙيون وچڙندڙ بيماريون، ۽ [[هائپرٽرائگلسرائڊيميا|رت ۾ ٽرائگلسرائڊن جي تمام گهڻي سطح]] شامل آهن. اوچتي لبلبي جي سوزش عام طور [[پيٽ]] جي وچ ۾ شديد سور پيدا ڪري ٿي، جيڪو گهڻو ڪري پٺيءَ ڏانهن پکڙجي ٿو، ۽ ان سان الٽي اچڻ يا الٽي ٿيڻ لاڳاپيل ٿي سگهي ٿو. سخت لبلبي جي سوزش لبلبي مان رت وهڻ يا ان ۾ سوراخ ٿيڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ [[شاڪ (رت جي گردش)|شاڪ]] يا [[جسماني سوزشي جوابي سنڊروم]]، [[گري ٽرنر جي نشاني|پاسن تي نيراڻ]] يا [[ڪلن جي نشاني|دنڀي جي چوڌاري واري علائقي تي نيراڻ]] ٿي سگهي ٿي. اهڙيون سخت پيچيدگيون گهڻو ڪري [[انتهائي نگهداشت وارو شعبو|انتهائي نگهداشت واري شعبي]] ۾ سنڀاليون وينديون آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
لبلبي جي سوزش ۾، ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا اينزائم لبلبي جي بناوت ۽ تاندوري کي نقصان پهچائين ٿا. انهن مان ڪجهه اينزائمن، جهڙوڪ [[ايمائليز]] ۽ [[لائپيز]]، جو رت ۾ ملڻ، علامتن ۽ [[طبي تصويرڪاري]] جهڙوڪ [[الٽراسائونڊ]] يا [[CT اسڪين]] جي نتيجن سان گڏ، گهڻو ڪري ان ڳالهه جي نشاندهي لاءِ استعمال ٿيندو آهي تہ ڪنهن ماڻهو کي لبلبي جي سوزش آهي. لبلبي جي سوزش گهڻو ڪري طبي طريقي سان [[سور گهٽائيندڙ دوا|سور جي آرام]]، شاڪ کي روڪڻ يا سنڀالڻ لاءِ نگراني، ۽ سڃاتل بنيادي سببن جي علاج سان سنڀالي ويندي آهي. ان ۾ پِتي جي پٿرين کي ڪڍڻ، رت ۾ ٽرائگلسرائڊ يا گلوڪوز جي سطح گهٽائڻ، [[خودمدافعتي لبلبي جي سوزش]] لاءِ [[ڪارٽيڪوسٽيرائيڊ|ڪارٽيڪوسٽيرائيڊن]] جو استعمال، ۽ اهڙين دوائن کي بند ڪرڻ شامل ٿي سگهي ٿو جيڪي ان کي اُڀارين ٿيون.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
[[دائمي لبلبي جي سوزش]] وقت سان گڏ لبلبي جي سوزش جي واڌ ويجهه ڏانهن اشارو ڪري ٿي. ان جا ڪيترائي سبب ساڳيا آهن؛ سڀ کان عام سبب ڊگهي عرصي وارو شراب جو استعمال آهي، جڏهنتہ ٻين سببن ۾ بار بار ٿيندڙ اوچتيون قسطون ۽ [[سسٽڪ فائبروسس]] شامل آهن. پيٽ جو سور، جيڪو خاص طور اڳيان جهڪي ويهڻ يا شراب پيئڻ سان گهٽجي وڃي، سڀ کان عام علامت آهي. جڏهن لبلبي جو هاضمي وارو ڪم سخت متاثر ٿئي، تڏهن چرٻي جي هاضمي ۾ مسئلا ۽ [[اسٽيٽروريا]] پيدا ٿي سگهن ٿا؛ جڏهن اندرين رطوبتي ڪم متاثر ٿئي، تڏهن ذيابيطس ٿي سگهي ٿي. دائمي لبلبي جي سوزش جي جاچ اوچتي لبلبي جي سوزش وانگر ڪئي ويندي آهي. سور ۽ الٽيءَ جي احساس جي سنڀال، ۽ ڪنهن به سڃاتل سبب جي علاج (جنهن ۾ [[شراب ڇڏڻ]] شامل ٿي سگهي ٿو) کان سواءِ، لبلبي جي هاضمي واري ڪردار سبب، [[اينزائم مٽاسٽا]] جي ضرورت پئجي سگهي ٿي ته جيئن [[غذائي جذب جي کوٽ]] کان بچي سگهجي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
=== ڪينسر ===
{{Main|لبلبي جو ڪينسر}}
[[File:Pancreatic Cancer.jpg|thumb|لبلبي جو ڪينسر، جيڪو هتي ڏيکاريل آهي، گهڻو ڪري لبلبي جي مٿي ۾ [[ايڊينوڪارسينوما]] طور ٿيندو آهي. ڇاڪاڻتہ علامتون، جهڙوڪ چمڙي جو پيلو ٿيڻ، سور يا خارش، بيماريءَ جي دير واري مرحلي تائين ظاهر نه ٿينديون آهن، تنهنڪري اهو گهڻو ڪري دير واري [[ڪينسر جي مرحلا بندي|مرحلي]] ۾ ظاهر ٿيندو آهي ۽ علاج جا اختيار محدود هوندا آهن.]]
[[File:Relative incidence of pancreatic neoplasms.png|thumb|350px|لبلبي جي مختلف [[نئون واڌارو|نئين واڌارن]] جا لاڳاپيل شرح، جن ۾ لبلبي جا ڪينسر ڳاڙهي/گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Miller |first2=FH |last3=Chen |first3=ZE |last4=Merrick |first4=L |last5=Mortele |first5=KJ |last6=Hoff |first6=FL | display-authors=etal| title=Diffusion-weighted MR imaging of solid and cystic lesions of the pancreas. | journal=Radiographics | year= 2011 | volume= 31 | issue= 3 | pages= E47-64 | pmid=21721197 | doi=10.1148/rg.313105174 | pmc= }}<br />Diagram by Mikael Häggström, M.D.</ref>]]
[[لبلبي جو ڪينسر|لبلبي جا ڪينسر]]، خاص طور سڀ کان عام قسم، يعني لبلبي جو [[ايڊينوڪارسينوما]]، علاج ڪرڻ لاءِ اڃا به تمام ڏکيا آهن، ۽ گهڻو ڪري رڳو اهڙي مرحلي تي سڃاتا وڃن ٿا، جڏهن سرجري لاءِ تمام دير ٿي چڪي هوندي آهي؛ سرجري ئي واحد شفا ڏيندڙ علاج آهي. لبلبي جو ڪينسر 40 سالن کان گهٽ عمر وارن ماڻهن ۾ ناياب آهي ۽ [[تشخيص]] جي [[وچين قدر|وچين]] عمر 71 سال آهي.<ref name=NEJM14>{{cite journal | vauthors = Ryan DP, Hong TS, Bardeesy N | title = Pancreatic adenocarcinoma | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 371 | issue = 11 | pages = 1039–49 | date = September 2014 | pmid = 25207767 | doi = 10.1056/NEJMra1404198 }}</ref> خطري وارن عنصرن ۾ دائمي لبلبي جي سوزش، وڏي عمر، سگريٽ نوشي، [[ٿولهه]]، [[ذيابيطس ميليٽس|ذيابيطس]]، ۽ ڪجهه ناياب جينياتي حالتون، جن ۾ [[گهڻن اندرين رطوبتي نون واڌارن جو قسم 1]]، [[موروثي غير پوليپوسس وڏو آنڊي جو ڪينسر]] ۽ [[ڊسپلاسٽڪ نيوس سنڊروم]] وغيره شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}<ref name=PDQ2014>{{cite web|title=Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Patient Version|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/Patient/page1/AllPages|website=National Cancer Institute|access-date=8 June 2014|date=2014-04-17}}</ref> لڳ ڀڳ 25 سيڪڙو ڪيس [[تمباڪو نوشي]] سان منسوب آهن،<ref>{{cite journal | vauthors = Wolfgang CL, Herman JM, Laheru DA, Klein AP, Erdek MA, Fishman EK, Hruban RH | title = Recent progress in pancreatic cancer | journal = CA: A Cancer Journal for Clinicians | volume = 63 | issue = 5 | pages = 318–48 | date = September 2013 | pmid = 23856911 | pmc = 3769458 | doi = 10.3322/caac.21190 }}</ref> جڏهنتہ 5–10 سيڪڙو ڪيس [[وراثت|وراثتي جينن]] سان لاڳاپيل آهن.<ref name="NEJM14" />
لبلبي جو ايڊينوڪارسينوما لبلبي جي ڪينسر جو سڀ کان عام روپ آهي ۽ اهو ڪينسر لبلبي جي ٻاهرين رطوبتي هاضمي واري حصي مان پيدا ٿئي ٿو. گهڻا ڪيس لبلبي جي مٿي ۾ ٿين ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} علامتون ڪينسر جي دير واري مرحلي ۾ ظاهر ٿيڻ لڳن ٿيون، جڏهن اهو پيٽ جو سور، وزن گهٽجڻ، يا چمڙي جي پيلو ٿيڻ ([[يرقان]]) جو سبب بڻجي ٿو. يرقان تڏهن ٿئي ٿو جڏهن ڪينسر [[پِت]] جي وهڪري کي روڪي ڇڏي ٿو. ٻيون گهٽ عام علامتون الٽي اچڻ، الٽي ٿيڻ، لبلبي جي سوزش، ذيابيطس، يا بار بار ٿيندڙ [[وريدي ٿرومبوسس]] شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} لبلبي جو ڪينسر عام طور [[طبي تصويرڪاري]] وسيلي، [[الٽراسائونڊ]] يا ڪنٽراسٽ سان [[CT اسڪين]] جي صورت ۾، سڃاتو ويندو آهي. جيڪڏهن رسولِي کي سرجري سان ڪڍڻ تي غور ڪيو وڃي ته [[اينڊوسڪوپڪ الٽراسائونڊ]] استعمال ٿي سگهي ٿو، ۽ غير يقيني تشخيص جي تصديق لاءِ [[ERCP]] يا الٽراسائونڊ جي رهنمائي هيٺ بايوپسي استعمال ٿي سگهي ٿي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
علامتن جي دير سان پيدا ٿيڻ سبب، گهڻا ڪينسر اڳتي وڌيل [[ڪينسر جي مرحلا بندي|مرحلي]] ۾ ظاهر ٿين ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} رڳو 10 کان 15 سيڪڙو رسوليون سرجري وسيلي ڪڍڻ لاءِ مناسب هونديون آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} {{As of|2018}}، جڏهن ڪيموٿراپي ڏني وڃي ٿي، تڏهن [[FOLFIRINOX]] نالي علاج، جنهن ۾ [[فلورويوراسل]]، [[ايرينوٽيڪن]]، [[اوڪسالپلاٽن]] ۽ [[ليوڪوورين]] شامل آهن، روايتي [[جيمسائيٽابين]] علاجن جي ڀيٽ ۾ بقا کي وڌائڻ ڏيکاريو آهي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} گهڻي ڀاڱي، علاج [[تڪليف گهٽائيندڙ علاج|تڪليف گهٽائيندڙ]] هوندو آهي ۽ پيدا ٿيندڙ علامتن جي سنڀال تي ڌيان ڏيندو آهي. ان ۾ [[خارش]] جي سنڀال، [[پِتي جي نالي#نيڪال|ڪوليڊوڪو جيجونو اسٽومي]]، يا پِت جي نيڪال کي آسان ڪرڻ لاءِ [[ERCP]] وسيلي اسٽينٽ وجهڻ، ۽ سور تي ضابطو آڻڻ لاءِ دوائون شامل ٿي سگهن ٿيون.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} آمريڪا ۾، لبلبي جو ڪينسر ڪينسر سبب موت جو چوٿون سڀ کان عام سبب آهي.<ref name="PMC2504856">{{cite journal | vauthors = Hariharan D, Saied A, Kocher HM | title = Analysis of mortality rates for pancreatic cancer across the world | journal = HPB | volume = 10 | issue = 1 | pages = 58–62 | year = 2008 | pmid = 18695761 | pmc = 2504856 | doi = 10.1080/13651820701883148 }}</ref> هي بيماري ترقي يافته دنيا ۾ وڌيڪ ٿئي ٿي، جتي 2012ع ۾ نون ڪيسن جو 68 سيڪڙو هو.<ref name=WCR2014>{{cite book|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-92-832-0429-9|chapter=Chapter 5.7}}</ref> لبلبي جي ايڊينوڪارسينوما جا نتيجا عام طور خراب هوندا آهن؛ [[تشخيص]] کان پوءِ گهٽ ۾ گهٽ هڪ سال ۽ پنج سال تائين زنده رهندڙن جو سراسري سيڪڙو ترتيبوار 25 سيڪڙو ۽ 5 سيڪڙو هوندو آهي.<ref name=WCR2014/><ref name="ACS-CFF-2010">{{cite web| title=American Cancer Society: Cancer Facts & Figures 2010: see page 4 for incidence estimates, and page 19 for survival percentages| url=http://www.cancer.org/acs/groups/content/@nho/documents/document/acspc-024113.pdf| archive-url=https://web.archive.org/web/20150114080100/http://www.cancer.org/acs/groups/content/%40nho/documents/document/acspc-024113.pdf| archive-date=2015-01-14}}</ref> مقامي بيماريءَ ۾، جتي ڪينسر ننڍو (< 2 cm) هجي، پنجن سالن تائين زنده رهندڙن جو انگ لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو هوندو آهي.<ref name=PDQ2014P>{{cite web|title=Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Health Professional Version|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/HealthProfessional/page1/AllPages|website=NCI|access-date=8 June 2014|date=2014-02-21}}</ref>
لبلبي جي ڪينسر جا ڪيترائي قسم آهن، جيڪي اندرين رطوبتي ۽ ٻاهرين رطوبتي ٻنهي تاندورن سان لاڳاپيل آهن. [[لبلبي جو اندرين رطوبتي رسولِي|لبلبي جي اندرين رطوبتي رسولين]] جا ڪيترائي قسم سڀ غير عام يا ناياب آهن، ۽ انهن جا نتيجا مختلف هوندا آهن. بهرحال، انهن ڪينسرن جي [[وقوع (وبائيات)|وقوع]] ۾ تيزيءَ سان واڌ ٿي آهي؛ اهو صاف ناهي تہ اها واڌ ڪيتري حد تائين انهن رسولين جي وڌيل سڃاڻپ، خاص طور [[طبي تصويرڪاري]] وسيلي، کي ظاهر ڪري ٿي، جيڪي تمام آهستي وڌنديون آهن. [[انسولينوما]]، جيڪي گهڻو ڪري خيرخواهه هونديون آهن، ۽ [[گيسٽرينوما]] سڀ کان عام قسم آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Burns WR, Edil BH | title = Neuroendocrine pancreatic tumors: guidelines for management and update | journal = Current Treatment Options in Oncology | volume = 13 | issue = 1 | pages = 24–34 | date = March 2012 | pmid = 22198808 | doi = 10.1007/s11864-011-0172-2 | s2cid = 7329783 }}</ref> نيورو اينڊوڪرائين ڪينسر وارن ماڻهن ۾ پنجن سالن کان پوءِ زنده رهندڙن جو انگ گهڻو بهتر، 65 سيڪڙو، هوندو آهي، پر قسم جي حساب سان گهڻو فرق ٿيندو آهي.<ref name=WCR2014/>
[[سخت ڪوڙو پاپلري رسولِي]] لبلبي جي گهٽ درجي واري بدخيم رسولِي آهي، جنهن جي بناوت [[:wikt:papilla|پاپلري]] هوندي آهي ۽ اها عام طور نوجوان عورتن کي متاثر ڪري ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Patil TB, Shrikhande SV, Kanhere HA, Saoji RR, Ramadwar MR, Shukla PJ | title = Solid pseudopapillary neoplasm of the pancreas: a single institution experience of 14 cases |doi-access=free | journal = HPB | volume = 8 | issue = 2 | pages = 148–50 | year = 2006 | pmid = 18333264 | pmc = 2131425 | doi = 10.1080/13651820510035721 }}</ref>
=== ذيابيطس ميليٽس ===
==== قسم 1 ذيابيطس ====
{{Main|قسم 1 ذيابيطس ميليٽس}}
[[قسم 1 ذيابيطس ميليٽس]] هڪ دائمي [[خودمدافعتي بيماري]] آهي، جنهن ۾ [[مدافعتي سرشتو]] لبلبي جي انسولين خارج ڪندڙ بيٽا جيوگهرڙن تي حملو ڪري ٿو.<ref name=Ganongs2019DM>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|publisher=McGraw-Hill Education |first1=Kim E. |last1=Barrett |first2=Susan M. |last2=Barman |first3=Heddwen L. |last3=Brooks |first4=Jason X.-J. |last4=Yuan |first5=William F. |last5=Ganong |isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=440–441|section=Hypoglycaemia & Diabetes Mellitus in Humans}}</ref> [[رت ۾ کنڊ]] جي سطح کي مناسب حدن اندر رکڻ لاءِ انسولين ضروري آهي، ۽ ان جي کوٽ [[هائپرگلائيسيميا|رت ۾ وڌيڪ کنڊ]] جو سبب بڻجي سگهي ٿي. علاج نه ٿيل دائمي حالت طور، ان مان تيز ٿيندڙ [[رڳن جي بيماري]]، [[ذيابيطسي ريٽينوپٿي]]، [[ذيابيطسي گردن جي بيماري|گردن جي بيماري]] ۽ [[ذيابيطسي تنتي بيماري|تنتي بيماري]] جهڙيون پيچيدگيون پيدا ٿي سگهن ٿيون.<ref name=Ganongs2019DM /> ان کان سواءِ، جيڪڏهن جيوگهرڙن اندر گلوڪوز جي استعمال لاءِ ڪافي انسولين موجود نه هجي، ته طبي هنگامي حالت [[ذيابيطسي ڪيٽو ايسڊوسس]] پيدا ٿي سگهي ٿي، جيڪا گهڻو ڪري قسم 1 ذيابيطس واري ماڻهوءَ ۾ پهرين علامت طور ظاهر ٿي سگهي ٿي.{{sfn|Davidson's|2018|p=735}} قسم 1 ذيابيطس ڪنهن به عمر ۾ پيدا ٿي سگهي ٿي، پر گهڻو ڪري 40 سالن کان اڳ سڃاتي ويندي آهي.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 1 ذيابيطس سان رهندڙ ماڻهن لاءِ انسولين جا ٽڪا بقا لاءِ انتهائي ضروري آهن.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 1 ذيابيطس جي علاج لاءِ هڪ تجرباتي طريقيڪار [[لبلبي جي پيوندڪاري]] يا جدا ڪيل [[ٻيٽڙي جيوگهرڙن جي پيوندڪاري]] آهي، جنهن سان ماڻهوءَ کي ڪم ڪندڙ بيٽا جيوگهرڙا مهيا ڪيا وڃن ٿا.<ref name=Ganongs2019DM />
==== قسم 2 ذيابيطس ====
{{Main|قسم 2 ذيابيطس ميليٽس}}
قسم 2 ذيابيطس ميليٽس ذيابيطس جو سڀ کان عام روپ آهي.<ref name=Ganongs2019DM /> هن قسم جي ذيابيطس ۾ رت ۾ وڌيڪ کنڊ جا سبب عام طور [[انسولين مزاحمت]] ۽ انسولين جي خراب خارج ٿيڻ جو گڏيل نتيجو هوندا آهن، جن ۾ بيماري جي واڌ ويجهه ۾ جينياتي ۽ ماحولياتي ٻئي عنصر ڪردار ادا ڪن ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=730-732}} وقت سان گڏ، لبلبي جا بيٽا جيوگهرڙا ”ٿڪجي“ ۽ گهٽ ڪم ڪندڙ ٿي سگهن ٿا.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 2 ذيابيطس جي سنڀال ۾ طرز زندگي جا قدم، ضرورت هجي ته دوائون، ۽ ممڪن طور [[انسولين (دوا)|انسولين]] شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=745-751}}
لبلبي سان لاڳاپيل طور، ڪيتريون ئي دوائون بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي وڌائين ٿيون، خاص طور [[سلفونائل يوريا]]، جيڪي سڌيءَ طرح بيٽا جيوگهرڙن تي ڪم ڪن ٿيون؛ [[انڪريٽن|انڪريٽنز]]، جيڪي [[گلوڪاگون جهڙو پيپٽائڊ 1]] هارمونن جي عمل کي ورجائين ٿا، کاڌي کان پوءِ بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي وڌائين ٿا، ۽ ٽٽڻ جي خلاف وڌيڪ مزاحم هوندا آهن؛ ۽ [[DPP-4 روڪيندڙ]]، جيڪي انڪريٽنز جي ٽٽڻ کي سست ڪن ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=745-751}}
=== ڪڍڻ ===
ڪنهن ماڻهو لاءِ لبلبي کان سواءِ جيئڻ ممڪن آهي، بشرطيڪه اهو ماڻهو رت ۾ گلوڪوز جي ڪنسنٽريشن جي صحيح ضابطي لاءِ انسولين ۽ هاضمي ۾ مدد لاءِ [[لبلبي جا اينزائم (دوا)|لبلبي جي اينزائمن جا واڌارا]] وٺي.<ref name=banks>{{cite journal | vauthors = Banks PA, Conwell DL, Toskes PP | title = The management of acute and chronic pancreatitis | journal = Gastroenterology & Hepatology | volume = 6 | issue = 2 Suppl 3 | pages = 1–16 | date = February 2010 | pmid = 20567557 | pmc = 2886461 }}</ref>
ddj02a0rd2bi2ixnaqlifjbes8cwpfj
392079
392078
2026-07-07T18:06:33Z
Intisar Ali
8681
392079
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ڪرنگهي وارن جانورن جي هاضمي واري سرشتي ۽ اندرين رطوبتن واري سرشتي جو عضوو}}
{{Good article}}
{{Infobox anatomy
| Name = لبلبو
| Latin = pancreas
| Greek = πάγκρεας (pánkreas)
| Image = Blausen_0699_PancreasAnatomy2.png
| Caption = انساني لبلبي جي ايناٽامي
| Width =
| Precursor = [[لبلبي جون مکڙيون]]
| System = [[هاضمو|هاضمي وارو سرشتو]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو]]
| Artery = [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[پوئين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[تِريءَ واري شريان]]
| Vein = [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون]]، [[لبلبي جون وريدون]]
| Nerve = [[لبلبي جو تنتي ڄار]]، [[سيليئڪ تنتي ڳنڍيون]]، [[ويگس تنت]]<ref>{{cite book| title= Essentials of Human Physiology| first= Thomas M. |last= Nosek| chapter=Section 6/6ch2/s6ch2_30 |chapter-url=http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324124828/http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm|archive-date=2016-03-24}}</ref>
| Lymph = [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون]]، [[سيليئڪ لمفي ڳنڍيون]] ۽ [[مٿيون ميسينٽيرڪ لمفي ڳنڍيون]]
| Pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|p|æ|ŋ|k|r|i|ə|s}}
}}
'''لبلبو''' [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] جي [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو|اندرين رطوبتن واري سرشتي]] جو هڪ [[عضوو (ايناٽامي)|عضوو]] آهي. انسانن ۾، اهو [[پيٽ جي کوٽ|پيٽ]] ۾ [[معدو|معدي]] جي پٺيان واقع هوندو آهي ۽ هڪ [[غدود]] طور ڪم ڪندو آهي. لبلبو هڪ گڏيل يا [[مخلوط رطوبتي غدود]] آهي، يعني ان جا ٻئي، [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ هاضمي وارا [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪم آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gyr|first1=K.|last2=Beglinger|first2=C.|last3=Stalder|first3=G. A.|date=1985-09-21|title=[Interaction of the endo- and exocrine pancreas]|journal=Schweizerische Medizinische Wochenschrift|volume=115|issue=38|pages=1299–1306|issn=0036-7672|pmid=2865807}}</ref> لبلبي جو نوانوي سيڪڙو حصو ٻاهرين رطوبتي ۽ هڪ سيڪڙو حصو اندرين رطوبتي هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Pancreas Gland - Endocrine System|url=https://www.innerbody.com/image/endo03.html|access-date=2021-06-12|website=Innerbody|language=en}}</ref>{{sfn|Beger's|2018|pp=124}}<ref>{{cite book |doi=10.1016/B978-0-12-801238-3.64325-8 |chapter=Toxic Effects of Common Environmental Pollutants in Pancreatic β-Cells and the Onset of Diabetes Mellitus |title=Encyclopedia of Endocrine Diseases |date=2019 |last1=Alonso-Magdalena |first1=Paloma |last2=Tudurí |first2=Eva |last3=Marroquí |first3=Laura |last4=Quesada |first4=Ivan |last5=Sargis |first5=Robert M. |last6=Nadal |first6=Angel |pages=764–775 |isbn=978-0-12-812200-6 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Henderson |first1=J R |last2=Daniel |first2=P M |last3=Fraser |first3=P A |title=The pancreas as a single organ: the influence of the endocrine upon the exocrine part of the gland. |journal=Gut |date=February 1981 |volume=22 |issue=2 |pages=158–167 |doi=10.1136/gut.22.2.158 |pmc=1419227 |pmid=6111521 }}</ref> [[اندرين رطوبتي غدود]] طور، اهو گهڻو ڪري [[رت ۾ کنڊ جي سطح]] کي ضابطي ۾ رکڻ جو ڪم ڪري ٿو ۽ [[هارمون|هارمونن]] [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] کي خارج ڪري ٿو. هاضمي واري سرشتي جي حصي طور، اهو [[ٻاهرين رطوبتي غدود]] جي حيثيت سان ڪم ڪندي [[لبلبي جي نالي]] وسيلي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري ٿو. هن رس ۾ [[بائي ڪاربونيٽ]] هوندو آهي، جيڪو معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ [[تيزاب]] کي بي اثر ڪري ٿو؛ ان سان گڏ [[هاضمي وارا اينزائم]] پڻ هوندا آهن، جيڪي معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ کاڌي ۾ موجود [[ڪاربوهائيڊريٽ]]، [[پروٽين]] ۽ [[چرٻي|چرٻين]] کي ٽوڙين ٿا.
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي؛ ان جي عام سببن ۾ ڊگهي عرصي تائين [[شراب (نَشو)|شراب]] جو استعمال ۽ [[پِتي جون پٿريون]] شامل آهن. رت ۾ کنڊ جي سطح کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ پنهنجي ڪردار سبب، لبلبو [[ذيابيطس]] ۾ پڻ هڪ اهم عضوو آهي. [[لبلبي جو ڪينسر]] [[دائمي لبلبي جي سوزش]] کان پوءِ يا ٻين سببن جي ڪري پيدا ٿي سگهي ٿو، ۽ ان جي اڳڪٿي تمام خراب هوندي آهي، ڇاڪاڻتہ گهڻو ڪري ان جي سڃاڻپ تڏهن ٿيندي آهي جڏهن اهو جسم جي ٻين حصن تائين پکڙجي چڪو هوندو آهي.
لفظ ''pancreas'' [[يوناني ٻولي|يوناني]] لفظن πᾶν (pân، ”سڀ“) ۽ κρέας (kréas، ”گوشت“) مان نڪتل آهي. ذيابيطس ۾ لبلبي جي ڪردار بابت گهٽ ۾ گهٽ 1889ع کان ڄاڻ موجود آهي، جڏهنتہ انسولين جي پيداوار ۾ ان جي ڪردار جي سڃاڻپ 1921ع ۾ ٿي.
== بناوت ==
[[File:Pancreas and nearby organs.jpg|thumb|لبلبو (هتي گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل) [[معدو|معدي]] جي پٺيان هوندو آهي، ان جو جسم [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي وڪڙ ڀرسان ۽ پڇ [[تِري]] کي ڇهڻ تائين پکڙيل هوندو آهي.]]
لبلبو هڪ عضوو آهي، جيڪو انسانن ۾ [[پيٽ]] اندر هوندو آهي ۽ [[معدو|معدي]] جي پٺيان کان [[تِري]] ڀرسان پيٽ جي مٿئين کاٻي حصي تائين پکڙيل هوندو آهي. بالغن ۾، اهو اٽڪل {{convert|12|-|15|cm}} ڊگهو، {{wt|en|lobulated|گولڙن وارو}} ۽ ڏسڻ ۾ سامن مڇيءَ جهڙي رنگ جو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ايناٽاميائي طور، لبلبي کي ''مٿي''، ''ڳچي''، ''جسم'' ۽ ''پڇ'' ۾ ورهايو ويندو آهي. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندرين وڪڙ کان پکڙجي ٿو، جتي ان جو مٿو ٻن [[رت جي رڳ|رت جي رڳن]]، يعني [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]]، جي چوڌاري هوندو آهي. لبلبي جو سڀ کان ڊگهو حصو، يعني جسم، معدي جي پٺيان آرپار پکڙيل هوندو آهي ۽ لبلبي جو پڇ [[تِري]] جي ڀرسان ختم ٿيندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ٻه ناليون، [[لبلبي جي مکيه نالي]] ۽ ننڍي [[لبلبي جي واڌو نالي]]، لبلبي جي جسم مان گذرن ٿيون. لبلبي جي مکيه نالي [[پِتي جي گڏيل نالي]] سان ملي هڪ ننڍڙو ڦوڪڻي جهڙو حصو ٺاهي ٿي، جنهن کي [[واٽر جو ايمپولا]] (جگر-لبلبي جو ايمپولا) چيو ويندو آهي. هن ايمپولا جي چوڌاري هڪ ڏورو، [[اوڊي جو اسفنڪٽر]]، هوندو آهي. هي ايمپولا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي هيٺ لهندڙ حصي ۾ کلي ٿو. [[پِتي جي گڏيل نالي]] جو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] ۾ کلڻ [[بوئڊن جي اسفنڪٽر]] جي ضابطي هيٺ هوندو آهي. [[لبلبي جي واڌو نالي]] [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ هڪ الڳ سوراخ وسيلي کلي ٿي، جيڪو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] جي سوراخ کان مٿي واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== حصا ===
'''لبلبي جو مٿو''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ اندر هوندو آهي ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريان ۽ وريد جي چوڌاري ويڙهيل هوندو آهي. ان جي ساڄي پاسي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو هيٺ لهندڙ حصو هوندو آهي ۽ انهن جي وچ مان [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] گذرن ٿيون. ان جي پٺيان [[هيٺين وڏي وريد]] ۽ [[پِتي جي گڏيل نالي]] هونديون آهن. ان جي اڳيان [[پيٽ جي جهلي|پيٽ جي جهليءَ واري پردي]] ۽ [[آڏي وڏي آنڊي]] هوندا آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جي هيٺان هڪ ننڍڙو [[لبلبي جو ڪنڊي جهڙو واڌارو|ڪنڊي جهڙو واڌارو]] نڪري ٿو، جيڪو [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]] ۽ ڪڏهن ڪڏهن [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان|شريان]] جي پٺيان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} '''لبلبي جي کاٻ''' لبلبي جي ڳچي ۽ ڪنڊي جهڙي واڌاري جي وچ وارو وڇوٽو آهي.
'''لبلبي جي ڳچي''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ ۾ واقع لبلبي جي مٿي کي ان جي جسم کان ڌار ڪري ٿي. ڳچي اٽڪل {{convert|2|cm|abbr=on}} ويڪري هوندي آهي ۽ ان هنڌ جي اڳيان واقع هوندي آهي، جتي [[بابي وريد]] ٺهي ٿي. ڳچي گهڻو ڪري معدي جي پائلورس جي پٺيان هوندي آهي ۽ پيٽ جي جهليءَ سان ڍڪيل هوندي آهي. [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]] لبلبي جي ڳچيءَ جي اڳيان گذري ٿي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
'''لبلبي جو جسم''' لبلبي جو سڀ کان وڏو حصو آهي ۽ گهڻو ڪري معدي جي پٺيان واقع هوندو آهي، جيڪو پنهنجي ڊيگهه سان آهستي آهستي سنهو ٿيندو وڃي ٿو. پيٽ جي جهلي لبلبي جي جسم جي مٿان ۽ [[آڏو وڏو آنڊو]] پيٽ جي جهليءَ جي اڳيان هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي پٺيان ڪيتريون ئي رت جون رڳون هونديون آهن، جن ۾ [[شه رڳ]]، [[تِريءَ جي وريد]] ۽ [[کاٻي بُڪي جي وريد]] سان گڏ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جي شروعات پڻ شامل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي جسم جي هيٺان [[ننڍي آنڊي]] جو ڪجهه حصو، خاص طور ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو آخري حصو ۽ ان سان ڳنڍيل [[خالي آنڊو]]، هوندا آهن؛ ان سان گڏ [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ رباط]] پڻ هوندو آهي، جيڪو انهن ٻنهي جي وچ ۾ واقع آهي. لبلبي جي اڳيان آڏو وڏو آنڊو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}
لبلبو '''لبلبي جي پڇ''' ڏانهن ويندي سنهو ٿيندو وڃي ٿو، جيڪو تِريءَ جي ڀرسان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} اهو عام طور {{convert|1.3|-|3.5|cm|abbr=on}} ڊگهو هوندو آهي ۽ [[تِري-بُڪي رباط|تِري ۽ کاٻي بُڪي جي وچ واري رباط]] جي تهن جي وچ ۾ واقع هوندو آهي. [[تِريءَ جي شريان]] ۽ [[تِريءَ جي وريد|وريد]] لبلبي جي جسم ۽ پڇ جي پٺيان گذرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== رت جي رسد ===
لبلبي کي رت جي ڀرپور رسد ملي ٿي، جنهن جون رڳون [[سيليئڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ٻنهي جي شاخن مان نڪرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[تِريءَ جي شريان]]، جيڪا سيليئڪ ٿڙ جي سڀ کان وڏي شاخ آهي، لبلبي جي مٿئين ڪناري سان گذري ٿي ۽ پنهنجي لبلبي وارين شاخن وسيلي لبلبي جي جسم جي کاٻي حصي ۽ پڇ کي رت پهچائي ٿي؛ انهن مان سڀ کان وڏي شاخ کي [[وڏي لبلبي واري شريان]] چيو ويندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڀرسان لبلبي جي مٿي جي پوئين ۽ اڳين سطحن سان گذرن ٿيون. اهي لبلبي جي مٿي کي رت پهچائين ٿيون. اهي رڳون وچ ۾ هڪٻئي سان ملي وڃن ٿيون ({{wt|en|anastamose|ڳانڍاپو ٺاهين ٿيون}}).{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي جي جسم ۽ ڳچيءَ جو رت [[تِريءَ جي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪا لبلبي جي پٺيان واقع هوندي آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جو رت [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون|لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين وريدن]] وسيلي [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد|مٿين ميسينٽيرڪ]] ۽ [[بابي وريد|بابي وريدن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي چوڌاري پڻ هونديون آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي مان لمف انهن [[لمفي رڳ|لمفي رڳن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي [[شريان|شريانن]] سان گڏ هلن ٿيون، ۽ لبلبي کي لمف جي ڀرپور رسد حاصل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} جسم ۽ پڇ جون [[لمفي رڳون]] [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون|تِريءَ جي لمفي ڳنڍين]] ۾ ۽ نيٺ [[شه رڳ کان اڳ واريون لمفي ڳنڍيون|شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، جيڪي سيليئڪ ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريانن جي وچ ۾ واقع هونديون آهن. مٿي ۽ ڳچيءَ جون لمفي رڳون لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين، ميسينٽيرڪ ۽ جگر وارين شريانن جي چوڌاري موجود وچ وارين لمفي رڳن ۾ ۽ اتان شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== خوردبيني ايناٽامي ===
[[File:Langerhanssche Insel.jpg|thumb|هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] ڏيکاريل آهي، جڏهن لبلبي جي تاندوري کي رنگي خوردبينيءَ هيٺ ڏٺو وڃي ٿو. ٻيٽڙي جي چوڌاري هاضمي واري (”ٻاهرين رطوبتي“) لبلبي جا وڌيڪ گهرا حصا ڏسي سگهجن ٿا. انهن ۾ غيرفعال هاضمي وارن اينزائمن ([[زائيموجن|زائيموجنن]]) جا ڌنڌلا، گهرا واڱڻائي داڻا هوندا آهن.]]
[[File:Human pancreatic islet.jpg|thumb|[[مدافعتي تاندوريات]] جي استعمال سان تيار ڪيل تصوير، جنهن ۾ لبلبي جي ٻيٽڙي اندر مختلف جيوگهرڙن جي قسمن جا هنڌ ڏيکاريل آهن. الفا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ گلوڪاگون خلاف اينٽي باڊيون (ڳاڙهيون-ناسي) انهن جي ڪنارن واري بيهڪ ڏيکارين ٿيون. بيٽا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ انسولين خلاف اينٽي باڊيون (نيريون) انهن جيوگهرڙن جي وڌيڪ پکڙيل ۽ مرڪزي بيهڪ ڏيکارين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ]]
لبلبي ۾ [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ٻنهي ڪمن وارا تاندورا هوندا آهن. لبلبي کي خوردبينيءَ هيٺ ڏسڻ سان هيءَ ورهاست چٽي نظر ايندي آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي جي [[عضوي جو فعالي تاندورو|تاندوري]] جي گهڻي حصي جو ڪم هاضمي سان لاڳاپيل آهي. هن ڪم وارا جيوگهرڙا ننڍين [[نالي (ايناٽامي)|نالين]] جي چوڌاري جُهڳٽا ([[ايسينس|ايسيناءِ]]) ٺاهين ٿا ۽ اهڙن گولڙن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جن جون ڀتيون سنهين [[ريشيدار تاندورو|ريشيدار]] تاندورن جون ٺهيل هونديون آهن. هر ايسينس جا جيوگهرڙا غيرفعال هاضمي وارا اينزائم، جن کي [[زائيموجن]] چيو ويندو آهي، انهن ننڍين ''وچ ۾ داخل ٿيندڙ'' نالين ۾ خارج ڪن ٿا، جن جي چوڌاري اهي واقع هوندا آهن. هر ايسينس ۾، جيوگهرڙا اهرام جهڙي شڪل جا هوندا آهن ۽ وچ ۾ داخل ٿيندڙ نالين جي چوڌاري واقع هوندا آهن؛ انهن جا [[جيوگهرڙي جو مرڪز|مرڪز]] [[بنيادي جهلي]] تي ٽيڪيل هوندا آهن، انهن ۾ وڏو [[اينڊوپلازمي ڄار]] هوندو آهي ۽ [[جيوگهرڙي جي مادي|جيوگهرڙي جي مادي]] اندر زائيموجن جا ڪجهه داڻا ڏسي سگهجن ٿا. وچ ۾ داخل ٿيندڙ ناليون گولڙي اندر موجود وڏين ''گولڙي اندر وارين'' نالين ۽ نيٺ ''گولڙن جي وچ وارين'' نالين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون. نالين جي اندرين سطح [[ٿنڀي نما اپيٿيليم|ٿنڀي نما جيوگهرڙن]] جي هڪ تهه سان ڍڪيل هوندي آهي. نالين جو قطر وڌڻ سان جيوگهرڙن جون هڪ کان وڌيڪ تهون ٿي وڃن ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي اندر [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪم وارا تاندورا جيوگهرڙن جي جُهڳٽن جي صورت ۾ هوندا آهن، جن کي [[لبلبي جا ٻيٽڙا]] (يا [[پال لانگرهانس|لانگرهانس جا ٻيٽڙا]]) چيو ويندو آهي ۽ اهي سڄي لبلبي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} لبلبي جي ٻيٽڙن ۾ [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]]، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] ۽ [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] هوندا آهن، جن مان هر هڪ الڳ هارمون خارج ڪري ٿو. انهن جيوگهرڙن جون مخصوص بيهڪون هونديون آهن؛ الفا جيوگهرڙا ([[گلوڪاگون]] خارج ڪندڙ) عام طور ٻيٽڙي جي ڪنارن جي چوڌاري واقع هوندا آهن، جڏهنتہ بيٽا جيوگهرڙا ([[انسولين]] خارج ڪندڙ) وڌيڪ انگ ۾ هوندا آهن ۽ سڄي ٻيٽڙي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] پڻ سڄن ٻيٽڙن ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ٻيٽڙا 3,000 تائين رطوبت خارج ڪندڙ جيوگهرڙن جا ٺهيل هوندا آهن ۽ انهن ۾ رت حاصل ڪرڻ لاءِ ڪيتريون ئي ننڍيون شريانڙيون ۽ اهڙيون وريدڙيون هونديون آهن، جيڪي جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ هارمونن کي [[جسماني رت جي گردش]] ۾ داخل ٿيڻ ڏين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
=== ڦيرڦار ===
لبلبي جي ماپ ۾ گهڻو فرق هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] جي جنيني واڌ ويجهه سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي [[ايناٽاميائي ڦيرڦار|ايناٽاميائي ڦيرڦارون]] موجود آهن. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ٻنهي پاسن تي موجود انهن مکڙين مان ٺهي ٿو. [[لبلبي جي مکڙي|پيٽ واري مکڙي]] ڦري [[لبلبي جي مکڙي|پٺ واري مکڙي]] جي ڀرسان اچي ٿي ۽ نيٺ ٻنهي جو پاڻ ۾ ميلاپ ٿي وڃي ٿو. اٽڪل 10 سيڪڙو بالغن ۾، جيڪڏهن لبلبي جي پٺ واري مکڙي جي مکيه نالي ختم نه ٿئي ته [[لبلبي جي واڌو نالي]] موجود رهي سگهي ٿي؛ هيءَ نالي [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ننڍي پاپيلا]] ۾ کلي ٿي.<ref name=Langmans2019 /> جيڪڏهن ٻئي مکڙيون، جن مان هر هڪ جي پنهنجي نالي هوندي آهي، پاڻ ۾ نه ملن ته لبلبي ۾ ٻه الڳ ناليون ٿي سگهن ٿيون؛ هن حالت کي [[ورهايل لبلبو]] چيو ويندو آهي. هن حالت جو جسماني ڪارڪردگيءَ تي ڪو اثر نه پوندو آهي.<ref name="KanthMedscape">{{EMedicine|article|185307|Pancreatic Divisum}}</ref> جيڪڏهن پيٽ واري مکڙي پوريءَ طرح نه ڦري ته [[ڇلي نما لبلبو]] ٿي سگهي ٿو، جنهن ۾ لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڪجهه يا سڄي حصي کي گهيري وٺي ٿو. هيءَ حالت [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي بندش]] سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name="Noh2012">{{cite journal |last1=Noh |first1=TH |last2=Lee |first2=SE |last3=Park |first3=JM |title=Laparoscopic treatment of annular pancreas in adults: report of a case. |journal=Korean Journal of Hepato-biliary-pancreatic Surgery |date=February 2012 |volume=16 |issue=1 |pages=43–5 |doi=10.14701/kjhbps.2012.16.1.43 |pmid=26388905|pmc=4575014 }}</ref>
=== جين ۽ پروٽين جو اظهار ===
{{Further |حياتيائي معلوماتيات#جين ۽ پروٽين جو اظهار}}
عام انساني لبلبي ۾ 10,000 پروٽين-ڪوڊ ڪندڙ جين (سڀني انساني جينن جو لڳ ڀڳ 50 سيڪڙو) اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/pancreas|title=The human proteome in pancreas – The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-25}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Uhlén M, Fagerberg L, Hallström BM, Lindskog C, Oksvold P, Mardinoglu A, Sivertsson Å, Kampf C, Sjöstedt E, Asplund A, Olsson I, Edlund K, Lundberg E, Navani S, Szigyarto CA, Odeberg J, Djureinovic D, Takanen JO, Hober S, Alm T, Edqvist PH, Berling H, Tegel H, Mulder J, Rockberg J, Nilsson P, Schwenk JM, Hamsten M, von Feilitzen K, Forsberg M, Persson L, Johansson F, Zwahlen M, von Heijne G, Nielsen J, Pontén F | display-authors = 6 | title = Proteomics. Tissue-based map of the human proteome | journal = Science | volume = 347 | issue = 6220 | article-number = 1260419 | date = January 2015 | pmid = 25613900 | doi = 10.1126/science.1260419 | s2cid = 802377 }}</ref> انهن مان 100 کان گهٽ جين خاص طور لبلبي ۾ اظهار ٿين ٿا. [[ٿُڪ وارا غدود|ٿُڪ وارن غدودن]] وانگر، لبلبي لاءِ مخصوص گهڻا جين خارج ٿيندڙ پروٽينن لاءِ ڪوڊ ڪن ٿا. انهن سان لاڳاپيل لبلبي جا مخصوص پروٽين يا ته ٻاهرين رطوبتي جيوگهرڙن واري حصي ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ هاضمي يا کاڌي جي جذب سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا، جهڙوڪ هاضمي وارا [[ڪائيموٽرپسينوجن]] اينزائم ۽ لبلبي جي لائپيز [[لبلبي جي لائپيز خاندان|پي اين ايل آءِ پي]]؛ يا وري اندرين رطوبتي [[لبلبي جا ٻيٽڙا|لبلبي جي ٻيٽڙن]] جي مختلف جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ خارج ٿيندڙ هارمونن، جهڙوڪ [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]]، سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا.<ref>{{cite journal | vauthors = Danielsson A, Pontén F, Fagerberg L, Hallström BM, Schwenk JM, Uhlén M, Korsgren O, Lindskog C | display-authors = 6 | title = The human pancreas proteome defined by transcriptomics and antibody-based profiling | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 12 | article-number = e115421 | date = 2014-12-29 | pmid = 25546435 | pmc = 4278897 | doi = 10.1371/journal.pone.0115421 | bibcode = 2014PLoSO...9k5421D | doi-access = free }}</ref>
== واڌ ويجهه ==
[[File:Suckale08FBS fig1 pancreas development.jpeg|thumbnail|300px|لبلبو [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] مان نڪري ٿو، جيڪو [[هاضمي جي نالي]] جي هڪ حصي جي اڳواٽ نلي هوندو آهي؛ اهو [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] مکڙيءَ طور ٺهي ٿو. واڌ ويجهه دوران، پيٽ واري مکڙي ٻئي پاسي ڦري ٿي ۽ ٻئي مکڙيون پاڻ ۾ ملي وڃن ٿيون.]]
لبلبو [[ڄمڻ کان اڳ واري واڌ ويجهه|واڌ ويجهه]] دوران ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] مان ٺهي ٿو، جيڪي [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] جي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري]] حصي مان نڪرن ٿيون؛ اڳيون آنڊو هڪ جنيني نلي آهي، جيڪا [[معدي-آنڊي وارو رستو|معدي-آنڊي واري رستي]] جي اڳواٽ صورت آهي.<ref name=Langmans2019>{{cite book |last1=Sadley |first1=TW |title=Langman's medical embryology |date=2019|location=Philadelphia|publisher=Wolters Kluwer |isbn=978-1-4963-8390-7 |edition=14th|pages=244–245}}</ref> اهو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل هوندو آهي.<ref name=Langmans2019 /> لبلبي جي واڌ ويجهه [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] لبلبي جي مکڙي ٺهڻ سان شروع ٿئي ٿي. هر هڪ مکڙي هڪ نالي وسيلي اڳئين آنڊي سان ملي ٿي. پٺ واري لبلبي جي مکڙي وڌي ٺهيل لبلبي جي ڳچي، جسم ۽ پڇ ٺاهي ٿي، ۽ پيٽ واري لبلبي جي مکڙي مٿو ۽ ڪنڊي جهڙو واڌارو ٺاهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
حتمي لبلبو پيٽ واري مکڙي جي ڦرڻ ۽ ٻنهي مکڙين جي پاڻ ۾ ملڻ سان ٺهي ٿو.<ref name=Langmans2019 /> واڌ ويجهه دوران، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو ساڄي پاسي ڦري ٿو، ۽ پيٽ واري مکڙي به ان سان گڏ ڦري، اهڙي هنڌ تي اچي ٿي جيڪو وڌيڪ پٺ وارو بڻجي وڃي ٿو. پنهنجي آخري هنڌ تي پهچڻ کان پوءِ، پيٽ واري لبلبي جي مکڙي وڏي پٺ واري مکڙي جي هيٺان اچي ٿي ۽ نيٺ ان سان ملي وڃي ٿي. هن ميلاپ واري مرحلي تي، پيٽ واري ۽ پٺ واري لبلبي جي مکڙين جون مکيه ناليون پاڻ ۾ ملي [[لبلبي جي مکيه نالي]] ٺاهين ٿيون. عام طور، پٺ واري مکڙي جي نالي ختم ٿي وڃي ٿي ۽ لبلبي جي مکيه نالي باقي رهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
=== جيوگهرڙائي واڌ ويجهه ===
[[لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا]] اهڙا اڳواٽ جيوگهرڙا آهن، جيڪي فرق پذير ٿي لبلبي جا ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا ٺاهين ٿا، جن ۾ ٻاهرين رطوبتي [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]]، اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جا جيوگهرڙا ۽ نالي وارا جيوگهرڙا شامل آهن.<ref name="carlson"/> انهن اڳواٽ جيوگهرڙن جي سڃاڻپ [[نقل نويسي عنصر|نقل نويسي عنصرن]] [[PDX1]] ۽ [[NKX6-1]] جي گڏيل اظهار سان ٿيندي آهي.<ref name="carlson"/>
<!--Exocrine-->ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا جيوگهرڙا اهڙن ماليڪيولن وسيلي فرق پذير ٿين ٿا، جيڪي فرق پذيري کي اُڀارين ٿا؛ انهن ۾ [[فولسٽاٽن]]، [[فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر|فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر]] ۽ [[نوچ ريسيپٽر]] سرشتي جي سرگرمي شامل آهن.<ref name="carlson">{{cite book | last = Carlson | first = Bruce M. | name-list-style = vanc |title=Human Embryology and Developmental Biology |publisher=Elsevier |location=St. Louis |year=2019 |pages=318–57 |isbn=978-0-323-52375-2 }}</ref> ٻاهرين رطوبتي ايسيناءِ جي واڌ ويجهه لڳاتار ٽن مرحلن مان گذري ٿي. اهي اڳ-فرق پذير، ابتدائي فرق پذير ۽ فرق پذير مرحلا آهن، جيڪي ترتيبوار هاضمي وارن اينزائمن جي سرگرمي جي اڻ-سڃاڻپ جوڳي، گهٽ ۽ وڌ سطح سان لاڳاپيل آهن.<ref name="carlson"/>
<!--Endocrine-->لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا [[نيوروجينن|نيوروجينن-3]] ۽ [[ISL1]] جي اثر هيٺ اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جي جيوگهرڙن ۾ فرق پذير ٿين ٿا، پر رڳو تڏهن جڏهن [[نوچ اشارتي رستو|نوچ ريسيپٽر اشارو]] موجود نه هجي. [[Pax gene|پيڪس جين]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي الفا ۽ گاما جيوگهرڙا ٺاهين ٿا. [[Pax-6]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي بيٽا ۽ ڊيلٽا جيوگهرڙا ٺاهين ٿا.<ref name="carlson"/> لبلبي جا ٻيٽڙا تڏهن ٺهن ٿا، جڏهن اندرين رطوبتي جيوگهرڙا نالين واري سرشتي مان لڏي [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] جي چوڌاري ننڍڙا جُهڳٽا ٺاهين ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو عمل واڌ ويجهه جي ٽئين مهيني جي لڳ ڀڳ ٿئي ٿو،<ref name=Langmans2019 /> ۽ انسولين ۽ گلوڪاگون انسان جي [[جنيني رت جي گردش]] ۾ واڌ ويجهه جي چوٿين يا پنجين مهيني تائين سڃاڻي سگهجن ٿا.<ref name="carlson"/>
== ڪم ==
لبلبو جسم اندر [[رت ۾ کنڊ جو ضابطو|رت ۾ کنڊ جي ضابطي]] ۽ [[ميٽابولزم]] ۾ پڻ شامل آهي، ۽ اهڙيون شيون پڻ خارج ڪري ٿو، جيڪي گڏيل طور [[لبلبي جو رس]] سڏجن ٿيون ۽ [[هاضمو|هاضمي]] ۾ مدد ڪن ٿيون. اهي ڪم ٻن حصن ۾ ورهايل آهن: [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو لبلبي جي ٻيٽڙن اندر [[انسولين]] ۽ ٻين [[هارمون|هارمونن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي، جيڪي رت ۾ کنڊ جي سطح ۽ ميٽابولزم کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ مدد ڪن ٿا؛ ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو [[لبلبي جا اينزائم|لبلبي جي هاضمي وارن اينزائمن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
=== رت ۾ گلوڪوز جو ضابطو ===
{{See also|لبلبي جا ٻيٽڙا}}
[[File:Negative Feedback Gif.gif|thumb|لبلبو رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي لڳاتار برقرار رکي ٿو (لهرائتي لڪير طور ڏيکاريل). جڏهن [[رت ۾ کنڊ جي سطح|رت ۾ گلوڪوز جي سطح]] تمام گهڻي هوندي آهي، تڏهن لبلبو [[انسولين]] خارج ڪري ٿو. جيڪڏهن سطح تمام گهٽ هجي، ته لبلبو [[گلوڪاگون]] خارج ڪري ٿو.
]]
لبلبي اندر موجود جيوگهرڙا رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي برقرار رکڻ ([[هم-حالت]]) ۾ مدد ڪن ٿا. اهي ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا لبلبي جي انهن ٻيٽڙن ۾ واقع هوندا آهن، جيڪي سڄي لبلبي ۾ موجود آهن. رت ۾ گلوڪوز جي سطح سان هيٺيان عمل ٿين ٿا:
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽ هوندي آهي، [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]] [[گلوڪاگون]] خارج ڪن ٿا، جيڪو رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌائي ٿو.
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌيڪ هوندي آهي، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] [[انسولين]] خارج ڪن ٿا، جيڪا رت ۾ گلوڪوز کي گهٽ ڪري ٿي.
ٻيٽڙي ۾ موجود [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] پڻ [[سوماتوسٽيٽن]] خارج ڪن ٿا، جيڪا انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي گهٽائي ٿي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
گلوڪاگون [[گلوڪونيوجينيسس|گلوڪوز جي نئين ٺهڻ]] ۽ جگر ۾ [[گلائڪوجينولائسس|گلائڪوجن جي گلوڪوز ۾ ٽٽڻ]] کي وڌائي گلوڪوز جي سطح ۾ واڌ ڪري ٿو. اهو چرٻي ۽ ڏورن ۾ گلوڪوز جي جذب کي پڻ گهٽائي ٿو. گلوڪاگون جو خارج ٿيڻ رت ۾ گهٽ گلوڪوز يا انسولين جي سطح، ۽ ورزش دوران اُڀري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
انسولين جيوگهرڙن، خاص طور [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]]، ۾ گلوڪوز جي جذب کي آسان بڻائي رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽائي ٿي، ۽ ان جي استعمال کي پروٽين، چرٻين ۽ ڪاربوهائيڊريٽن جي ٺهڻ ۾ وڌائي ٿي. انسولين شروعات ۾ هڪ اڳواٽ صورت طور ٺهي ٿي، جنهن کي [[پري پرو انسولين]] چيو ويندو آهي. اها [[پرو انسولين]] ۾ تبديل ٿئي ٿي ۽ [[سي-پيپٽائڊ]] وسيلي ڪٽي [[انسولين]] ٺاهي ٿي، جيڪا پوءِ بيٽا جيوگهرڙن جي داڻن ۾ محفوظ ڪئي ويندي آهي. گلوڪوز بيٽا جيوگهرڙن ۾ داخل ٿي ٽٽي ٿو. ان جو آخري اثر جيوگهرڙي جي جهليءَ جي [[ڊي پولرائيزيشن]] پيدا ڪرڻ آهي، جيڪا انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
<!--Influences-->انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪندڙ مکيه عنصر رت جي پلازما ۾ گلوڪوز جي سطح آهي.<ref name=Ganongs2019Islets>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|author1=Barrett, Kim E.|others=Barman, Susan M.,, Brooks, Heddwen L., Yuan, Jason X.-J.|isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=433–437|section=Regulation of Insulin Secretion; Glucagon}}</ref> رت ۾ گهٽ کنڊ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي، ۽ رت ۾ وڌيڪ کنڊ انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي. ٻيا عنصر پڻ انهن هارمونن جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪن ٿا. ڪجهه [[امائنو تيزاب]]، جيڪي [[پروٽين]] جي هاضمي جا ضمني پيداوار آهن، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا. سوماتوسٽيٽن انسولين ۽ گلوڪاگون ٻنهي جي روڪيندڙ طور ڪم ڪري ٿي. [[خودڪار تنتي سرشتو]] پڻ ڪردار ادا ڪري ٿو. [[همدرد تنتي سرشتو|همدرد تنتي سرشتي]] جي [[بيٽا-2 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|بيٽا-2 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي، جيڪا همدرد تنتن مان خارج ٿيندڙ [[ڪيٽيڪولامين|ڪيٽيڪولامينن]] وسيلي ٿئي ٿي، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي،<ref name=Ganongs2019Islets /><ref name=GuytonHall2016>{{cite book |last1=Hall |first1=John E |title=Guyton and Hall textbook of medical physiology |date=2016 |publisher=Elsevier |location=Philadelphia |isbn=978-1-4557-7016-8 |edition=13th|pages=990–994}}</ref> جڏهنتہ [[الفا-1 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|الفا-1 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي خارج ٿيڻ کي روڪي ٿي.<ref name=Ganongs2019Islets /> [[پيراسمدرد تنتي سرشتو|پيراسمدرد تنتي سرشتي]] جا [[مسڪرينيڪ ايسٽائل ڪولين ريسيپٽر M3|M3 ريسيپٽر]]، ساڄي [[ويگس تنت]] جي تحريڪ سان، بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا.<ref name=Ganongs2019Islets />
=== هاضمو ===
[[File:1820 The Pancreas.jpg|thumb|لبلبي جو هاضمي ۾ ڪردار آهي، جيڪو هتي نمايان ڪيو ويو آهي. لبلبي جون ناليون (سائي رنگ ۾) هاضمي وارا اينزائم ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ پهچائين ٿيون. هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] پڻ ڏيکاريل آهي، جيڪو اندرين رطوبتي لبلبي جو حصو آهي ۽ جنهن ۾ [[انسولين]] ۽ [[گلوڪاگون]] جي خارج ٿيڻ جا ذميوار جيوگهرڙا شامل آهن.]]
لبلبو [[هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] ۾ حياتيائي اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. اهو ڪم [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري انجام ڏئي ٿو، جيڪو هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل هڪ مايع آهي ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ خارج ٿئي ٿو؛ هي [[ننڍي آنڊي]] جو پهريون حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] مان کاڌو حاصل ڪري ٿو. اهي اينزائم ڪاربوهائيڊريٽن، پروٽينن ۽ لپڊن (چرٻين) کي ٽوڙڻ ۾ مدد ڪن ٿا. هي لبلبي جو [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار آهي. هن ڪم جا ذميوار جيوگهرڙا [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙو|مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]] آهن، جيڪي [[ايسينس|ايسيناءِ]] نالي جُهڳٽن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن. ايسينس جي وچ ۾ خارج ٿيندڙ رطوبتون [[گولڙي اندر واريون ناليون|گولڙي اندر وارين نالين]] ۾ گڏ ٿين ٿيون، جيڪي مکيه [[لبلبي جي نالي]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، ۽ اها سڌيءَ طرح [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. روزانو اٽڪل 1.5–3 ليٽر مايع هن نموني خارج ٿئي ٿو.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
هر ايسينس جا جيوگهرڙا هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل داڻن سان ڀريل هوندا آهن. اهي غيرفعال صورت ۾ خارج ٿين ٿا، جن کي [[زائيموجن|زائيموجن]] يا پرو اينزائم چيو ويندو آهي. جڏهن اهي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ خارج ٿين ٿا، تڏهن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح ۾ موجود [[اينٽروڪائنيز]] اينزائم وسيلي سرگرم ٿين ٿا. پرو اينزائم ڪٽجن ٿا، جنهن سان اينزائمن جي سرگرميءَ جو هڪ سلسلو ٺهي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* [[پروٽيز|پروٽينن کي ٽوڙيندڙ اينزائم]] [[ٽرپسينوجن]] جي [[ٽرپسن]] ۾ سرگرمي سان شروع ٿين ٿا. آزاد ٽرپسن پوءِ باقي ٽرپسينوجن کي، ۽ پڻ [[ڪائيموٽرپسينوجن]] کي ان جي سرگرم صورت [[ڪائيموٽرپسن]] ۾ ڪٽي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* چرٻين جي هاضمي ۾ شامل خارج ٿيندڙ اينزائمن ۾ [[لبلبي جي لائپيز|لائپيز]]، [[فاسفوليپيز A2]]، [[لائيسوفاسفوليپيز]] ۽ [[اسٽيرول ايسٽيريز|ڪوليسٽرول ايسٽيريز]] شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* نشاستي ۽ ٻين ڪاربوهائيڊريٽن کي ٽوڙيندڙ اينزائمن ۾ [[ايمائليز]] شامل آهي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
اهي اينزائم [[بائي ڪاربونيٽ]] سان ڀرپور مايع ۾ خارج ٿين ٿا. بائي ڪاربونيٽ هن مايع لاءِ [[الڪلي]] pH برقرار رکڻ ۾ مدد ڪري ٿو، اهڙي pH جنهن ۾ گهڻا اينزائم سڀ کان وڌيڪ اثرائتي نموني ڪم ڪن ٿا، ۽ پڻ معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ تيزابن کي بي اثر ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} رطوبت جي خارج ٿيڻ تي [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ|VIP]] جهڙا هارمون، ۽ [[ويگس تنت]] مان [[ايسٽائل ڪولين]] جي تحريڪ اثر ڪن ٿا. سيڪريٽن [[S جيوگهرڙو|S جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، جيڪي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح جو حصو آهن، ۽ اهو معدي جي تيزاب جي تحريڪ جي جواب ۾ خارج ٿئي ٿو. VIP سان گڏ، اهو اينزائمن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ کي وڌائي ٿو. ڪوليسسٽوڪائينن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي جي اندروني سطح جي [[Ito cell|اٽو جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، گهڻو ڪري ڊگهي زنجير وارن چرٻي تيزابن جي جواب ۾، ۽ سيڪريٽن جي اثرن کي وڌائي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} جيوگهرڙائي سطح تي، بائي ڪاربونيٽ مرڪزي-ايسينر ۽ نالي وارن جيوگهرڙن مان سوڊيم ۽ بائي ڪاربونيٽ [[گڏيل کڻندڙ]] وسيلي خارج ٿئي ٿو، جيڪو [[سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر]] سبب پيدا ٿيندڙ جهليءَ جي ڊي پولرائيزيشن جي ڪري ڪم ڪري ٿو. سيڪريٽن ۽ VIP سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر جي کولجڻ کي وڌائين ٿا، جنهن سان جهليءَ جي وڌيڪ ڊي پولرائيزيشن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي وڌيڪ خارج ٿيڻ ٿئي ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2090}}{{sfn|Beger's|2018|pp=16,57}}<ref name="Pandol2014">{{cite journal |last1=Pandol |first1=Stephen J |title=The Exocrine Pancreas |journal=Colloquium Series on Integrated Systems Physiology: From Molecule to Function |volume=3 |issue=2 |date=2011 |pages=1–64 |id={{NCBIBook|NBK54128}} |pmid=21634067 |doi=10.4199/C00026ED1V01Y201102ISP014 |doi-access=free }}</ref>
ڪيترا ئي طريقا اهو يقيني بڻائين ٿا ته لبلبي جي هاضمي واري عمل سان خود لبلبي جو تاندورو هضم نه ٿئي. انهن ۾ غيرفعال اينزائمن (زائيموجنن) جو خارج ٿيڻ، حفاظتي اينزائم [[ٽرپسن روڪيندڙ]] جو خارج ٿيڻ، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ سان pH ۾ ٿيندڙ تبديليون، جيڪي هاضمي کي رڳو تڏهن اُڀارين ٿيون جڏهن لبلبو تحريڪ هيٺ هجي، ۽ جيوگهرڙن اندر گهٽ ڪيلشيم، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
=== واڌو ڪم ===
لبلبو [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] پڻ خارج ڪري ٿو. لبلبي جا [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] [[موٽيلن]]، [[سيروٽونن]] ۽ [[سبسٽنس P]] هارمون خارج ڪن ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو ڏيکاريو ويو آهي تہ لبلبي جو تاندورو آنڊي ۾ تابڪاري سيزيم ([[Cs-137]]) کي گڏ ڪرڻ ۽ خارج ڪرڻ وارو هڪ مضبوط هنڌ آهي.<ref>{{Cite journal |last=Bandazhevsky Y.I. |year=2003 |title=Chronic Cs-137 incorporation in children's organs. |journal=Swiss Med. Wkly. |volume=133 |issue=35–36 |pages=488–90 |doi=10.4414/smw.2003.10226 |pmid=14652805 |s2cid=28184979 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Venturi |first1=Sebastiano |title=Cesium in Biology, Pancreatic Cancer, and Controversy in High and Low Radiation Exposure Damage—Scientific, Environmental, Geopolitical, and Economic Aspects |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |date=January 2021 |volume=18 |issue=17 |page=8934 |doi=10.3390/ijerph18178934 |pmid=34501532 |language=en|pmc=8431133 |doi-access=free }}</ref>
== طبّي اهميت ==
{{main|لبلبي جون بيماريون}}
=== سوزش ===
{{Main|لبلبي جي سوزش}}
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي. لبلبي جي سوزش گهڻو ڪري بار بار ٿيندڙ [[پِتي جون پٿريون|پِتي جي پٿرين]] يا ڊگهي عرصي واري شراب جي استعمال سان لاڳاپيل هوندي آهي؛ ٻين عام سببن ۾ ڌڪ لڳڻ سان نقصان، [[ERCP]] کان پوءِ ٿيندڙ نقصان، ڪجهه دوائون، [[ممپس]] جهڙيون وچڙندڙ بيماريون، ۽ [[هائپرٽرائگلسرائڊيميا|رت ۾ ٽرائگلسرائڊن جي تمام گهڻي سطح]] شامل آهن. اوچتي لبلبي جي سوزش عام طور [[پيٽ]] جي وچ ۾ شديد سور پيدا ڪري ٿي، جيڪو گهڻو ڪري پٺيءَ ڏانهن پکڙجي ٿو، ۽ ان سان الٽي اچڻ يا الٽي ٿيڻ لاڳاپيل ٿي سگهي ٿو. سخت لبلبي جي سوزش لبلبي مان رت وهڻ يا ان ۾ سوراخ ٿيڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ [[شاڪ (رت جي گردش)|شاڪ]] يا [[جسماني سوزشي جوابي سنڊروم]]، [[گري ٽرنر جي نشاني|پاسن تي نيراڻ]] يا [[ڪلن جي نشاني|دنڀي جي چوڌاري واري علائقي تي نيراڻ]] ٿي سگهي ٿي. اهڙيون سخت پيچيدگيون گهڻو ڪري [[انتهائي نگهداشت وارو شعبو|انتهائي نگهداشت واري شعبي]] ۾ سنڀاليون وينديون آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
لبلبي جي سوزش ۾، ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا اينزائم لبلبي جي بناوت ۽ تاندوري کي نقصان پهچائين ٿا. انهن مان ڪجهه اينزائمن، جهڙوڪ [[ايمائليز]] ۽ [[لائپيز]]، جو رت ۾ ملڻ، علامتن ۽ [[طبي تصويرڪاري]] جهڙوڪ [[الٽراسائونڊ]] يا [[CT اسڪين]] جي نتيجن سان گڏ، گهڻو ڪري ان ڳالهه جي نشاندهي لاءِ استعمال ٿيندو آهي تہ ڪنهن ماڻهو کي لبلبي جي سوزش آهي. لبلبي جي سوزش گهڻو ڪري طبي طريقي سان [[سور گهٽائيندڙ دوا|سور جي آرام]]، شاڪ کي روڪڻ يا سنڀالڻ لاءِ نگراني، ۽ سڃاتل بنيادي سببن جي علاج سان سنڀالي ويندي آهي. ان ۾ پِتي جي پٿرين کي ڪڍڻ، رت ۾ ٽرائگلسرائڊ يا گلوڪوز جي سطح گهٽائڻ، [[خودمدافعتي لبلبي جي سوزش]] لاءِ [[ڪارٽيڪوسٽيرائيڊ|ڪارٽيڪوسٽيرائيڊن]] جو استعمال، ۽ اهڙين دوائن کي بند ڪرڻ شامل ٿي سگهي ٿو جيڪي ان کي اُڀارين ٿيون.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
[[دائمي لبلبي جي سوزش]] وقت سان گڏ لبلبي جي سوزش جي واڌ ويجهه ڏانهن اشارو ڪري ٿي. ان جا ڪيترائي سبب ساڳيا آهن؛ سڀ کان عام سبب ڊگهي عرصي وارو شراب جو استعمال آهي، جڏهنتہ ٻين سببن ۾ بار بار ٿيندڙ اوچتيون قسطون ۽ [[سسٽڪ فائبروسس]] شامل آهن. پيٽ جو سور، جيڪو خاص طور اڳيان جهڪي ويهڻ يا شراب پيئڻ سان گهٽجي وڃي، سڀ کان عام علامت آهي. جڏهن لبلبي جو هاضمي وارو ڪم سخت متاثر ٿئي، تڏهن چرٻي جي هاضمي ۾ مسئلا ۽ [[اسٽيٽروريا]] پيدا ٿي سگهن ٿا؛ جڏهن اندرين رطوبتي ڪم متاثر ٿئي، تڏهن ذيابيطس ٿي سگهي ٿي. دائمي لبلبي جي سوزش جي جاچ اوچتي لبلبي جي سوزش وانگر ڪئي ويندي آهي. سور ۽ الٽيءَ جي احساس جي سنڀال، ۽ ڪنهن به سڃاتل سبب جي علاج (جنهن ۾ [[شراب ڇڏڻ]] شامل ٿي سگهي ٿو) کان سواءِ، لبلبي جي هاضمي واري ڪردار سبب، [[اينزائم مٽاسٽا]] جي ضرورت پئجي سگهي ٿي ته جيئن [[غذائي جذب جي کوٽ]] کان بچي سگهجي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
=== ڪينسر ===
{{Main|لبلبي جو ڪينسر}}
[[File:Pancreatic Cancer.jpg|thumb|لبلبي جو ڪينسر، جيڪو هتي ڏيکاريل آهي، گهڻو ڪري لبلبي جي مٿي ۾ [[ايڊينوڪارسينوما]] طور ٿيندو آهي. ڇاڪاڻتہ علامتون، جهڙوڪ چمڙي جو پيلو ٿيڻ، سور يا خارش، بيماريءَ جي دير واري مرحلي تائين ظاهر نه ٿينديون آهن، تنهنڪري اهو گهڻو ڪري دير واري [[ڪينسر جي مرحلا بندي|مرحلي]] ۾ ظاهر ٿيندو آهي ۽ علاج جا اختيار محدود هوندا آهن.]]
[[File:Relative incidence of pancreatic neoplasms.png|thumb|350px|لبلبي جي مختلف [[نئون واڌارو|نئين واڌارن]] جا لاڳاپيل شرح، جن ۾ لبلبي جا ڪينسر ڳاڙهي/گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Miller |first2=FH |last3=Chen |first3=ZE |last4=Merrick |first4=L |last5=Mortele |first5=KJ |last6=Hoff |first6=FL | display-authors=etal| title=Diffusion-weighted MR imaging of solid and cystic lesions of the pancreas. | journal=Radiographics | year= 2011 | volume= 31 | issue= 3 | pages= E47-64 | pmid=21721197 | doi=10.1148/rg.313105174 | pmc= }}<br />Diagram by Mikael Häggström, M.D.</ref>]]
[[لبلبي جو ڪينسر|لبلبي جا ڪينسر]]، خاص طور سڀ کان عام قسم، يعني لبلبي جو [[ايڊينوڪارسينوما]]، علاج ڪرڻ لاءِ اڃا به تمام ڏکيا آهن، ۽ گهڻو ڪري رڳو اهڙي مرحلي تي سڃاتا وڃن ٿا، جڏهن سرجري لاءِ تمام دير ٿي چڪي هوندي آهي؛ سرجري ئي واحد شفا ڏيندڙ علاج آهي. لبلبي جو ڪينسر 40 سالن کان گهٽ عمر وارن ماڻهن ۾ ناياب آهي ۽ [[تشخيص]] جي [[وچين قدر|وچين]] عمر 71 سال آهي.<ref name=NEJM14>{{cite journal | vauthors = Ryan DP, Hong TS, Bardeesy N | title = Pancreatic adenocarcinoma | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 371 | issue = 11 | pages = 1039–49 | date = September 2014 | pmid = 25207767 | doi = 10.1056/NEJMra1404198 }}</ref> خطري وارن عنصرن ۾ دائمي لبلبي جي سوزش، وڏي عمر، سگريٽ نوشي، [[ٿولهه]]، [[ذيابيطس ميليٽس|ذيابيطس]]، ۽ ڪجهه ناياب جينياتي حالتون، جن ۾ [[گهڻن اندرين رطوبتي نون واڌارن جو قسم 1]]، [[موروثي غير پوليپوسس وڏو آنڊي جو ڪينسر]] ۽ [[ڊسپلاسٽڪ نيوس سنڊروم]] وغيره شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}<ref name=PDQ2014>{{cite web|title=Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Patient Version|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/Patient/page1/AllPages|website=National Cancer Institute|access-date=8 June 2014|date=2014-04-17}}</ref> لڳ ڀڳ 25 سيڪڙو ڪيس [[تمباڪو نوشي]] سان منسوب آهن،<ref>{{cite journal | vauthors = Wolfgang CL, Herman JM, Laheru DA, Klein AP, Erdek MA, Fishman EK, Hruban RH | title = Recent progress in pancreatic cancer | journal = CA: A Cancer Journal for Clinicians | volume = 63 | issue = 5 | pages = 318–48 | date = September 2013 | pmid = 23856911 | pmc = 3769458 | doi = 10.3322/caac.21190 }}</ref> جڏهنتہ 5–10 سيڪڙو ڪيس [[وراثت|وراثتي جينن]] سان لاڳاپيل آهن.<ref name="NEJM14" />
لبلبي جو ايڊينوڪارسينوما لبلبي جي ڪينسر جو سڀ کان عام روپ آهي ۽ اهو ڪينسر لبلبي جي ٻاهرين رطوبتي هاضمي واري حصي مان پيدا ٿئي ٿو. گهڻا ڪيس لبلبي جي مٿي ۾ ٿين ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} علامتون ڪينسر جي دير واري مرحلي ۾ ظاهر ٿيڻ لڳن ٿيون، جڏهن اهو پيٽ جو سور، وزن گهٽجڻ، يا چمڙي جي پيلو ٿيڻ ([[يرقان]]) جو سبب بڻجي ٿو. يرقان تڏهن ٿئي ٿو جڏهن ڪينسر [[پِت]] جي وهڪري کي روڪي ڇڏي ٿو. ٻيون گهٽ عام علامتون الٽي اچڻ، الٽي ٿيڻ، لبلبي جي سوزش، ذيابيطس، يا بار بار ٿيندڙ [[وريدي ٿرومبوسس]] شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} لبلبي جو ڪينسر عام طور [[طبي تصويرڪاري]] وسيلي، [[الٽراسائونڊ]] يا ڪنٽراسٽ سان [[CT اسڪين]] جي صورت ۾، سڃاتو ويندو آهي. جيڪڏهن رسولِي کي سرجري سان ڪڍڻ تي غور ڪيو وڃي ته [[اينڊوسڪوپڪ الٽراسائونڊ]] استعمال ٿي سگهي ٿو، ۽ غير يقيني تشخيص جي تصديق لاءِ [[ERCP]] يا الٽراسائونڊ جي رهنمائي هيٺ بايوپسي استعمال ٿي سگهي ٿي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
علامتن جي دير سان پيدا ٿيڻ سبب، گهڻا ڪينسر اڳتي وڌيل [[ڪينسر جي مرحلا بندي|مرحلي]] ۾ ظاهر ٿين ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} رڳو 10 کان 15 سيڪڙو رسوليون سرجري وسيلي ڪڍڻ لاءِ مناسب هونديون آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} {{As of|2018}}، جڏهن ڪيموٿراپي ڏني وڃي ٿي، تڏهن [[FOLFIRINOX]] نالي علاج، جنهن ۾ [[فلورويوراسل]]، [[ايرينوٽيڪن]]، [[اوڪسالپلاٽن]] ۽ [[ليوڪوورين]] شامل آهن، روايتي [[جيمسائيٽابين]] علاجن جي ڀيٽ ۾ بقا کي وڌائڻ ڏيکاريو آهي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} گهڻي ڀاڱي، علاج [[تڪليف گهٽائيندڙ علاج|تڪليف گهٽائيندڙ]] هوندو آهي ۽ پيدا ٿيندڙ علامتن جي سنڀال تي ڌيان ڏيندو آهي. ان ۾ [[خارش]] جي سنڀال، [[پِتي جي نالي#نيڪال|ڪوليڊوڪو جيجونو اسٽومي]]، يا پِت جي نيڪال کي آسان ڪرڻ لاءِ [[ERCP]] وسيلي اسٽينٽ وجهڻ، ۽ سور تي ضابطو آڻڻ لاءِ دوائون شامل ٿي سگهن ٿيون.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} آمريڪا ۾، لبلبي جو ڪينسر ڪينسر سبب موت جو چوٿون سڀ کان عام سبب آهي.<ref name="PMC2504856">{{cite journal | vauthors = Hariharan D, Saied A, Kocher HM | title = Analysis of mortality rates for pancreatic cancer across the world | journal = HPB | volume = 10 | issue = 1 | pages = 58–62 | year = 2008 | pmid = 18695761 | pmc = 2504856 | doi = 10.1080/13651820701883148 }}</ref> هي بيماري ترقي يافته دنيا ۾ وڌيڪ ٿئي ٿي، جتي 2012ع ۾ نون ڪيسن جو 68 سيڪڙو هو.<ref name=WCR2014>{{cite book|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-92-832-0429-9|chapter=Chapter 5.7}}</ref> لبلبي جي ايڊينوڪارسينوما جا نتيجا عام طور خراب هوندا آهن؛ [[تشخيص]] کان پوءِ گهٽ ۾ گهٽ هڪ سال ۽ پنج سال تائين زنده رهندڙن جو سراسري سيڪڙو ترتيبوار 25 سيڪڙو ۽ 5 سيڪڙو هوندو آهي.<ref name=WCR2014/><ref name="ACS-CFF-2010">{{cite web| title=American Cancer Society: Cancer Facts & Figures 2010: see page 4 for incidence estimates, and page 19 for survival percentages| url=http://www.cancer.org/acs/groups/content/@nho/documents/document/acspc-024113.pdf| archive-url=https://web.archive.org/web/20150114080100/http://www.cancer.org/acs/groups/content/%40nho/documents/document/acspc-024113.pdf| archive-date=2015-01-14}}</ref> مقامي بيماريءَ ۾، جتي ڪينسر ننڍو (< 2 cm) هجي، پنجن سالن تائين زنده رهندڙن جو انگ لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو هوندو آهي.<ref name=PDQ2014P>{{cite web|title=Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Health Professional Version|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/HealthProfessional/page1/AllPages|website=NCI|access-date=8 June 2014|date=2014-02-21}}</ref>
لبلبي جي ڪينسر جا ڪيترائي قسم آهن، جيڪي اندرين رطوبتي ۽ ٻاهرين رطوبتي ٻنهي تاندورن سان لاڳاپيل آهن. [[لبلبي جو اندرين رطوبتي رسولِي|لبلبي جي اندرين رطوبتي رسولين]] جا ڪيترائي قسم سڀ غير عام يا ناياب آهن، ۽ انهن جا نتيجا مختلف هوندا آهن. بهرحال، انهن ڪينسرن جي [[وقوع (وبائيات)|وقوع]] ۾ تيزيءَ سان واڌ ٿي آهي؛ اهو صاف ناهي تہ اها واڌ ڪيتري حد تائين انهن رسولين جي وڌيل سڃاڻپ، خاص طور [[طبي تصويرڪاري]] وسيلي، کي ظاهر ڪري ٿي، جيڪي تمام آهستي وڌنديون آهن. [[انسولينوما]]، جيڪي گهڻو ڪري خيرخواهه هونديون آهن، ۽ [[گيسٽرينوما]] سڀ کان عام قسم آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Burns WR, Edil BH | title = Neuroendocrine pancreatic tumors: guidelines for management and update | journal = Current Treatment Options in Oncology | volume = 13 | issue = 1 | pages = 24–34 | date = March 2012 | pmid = 22198808 | doi = 10.1007/s11864-011-0172-2 | s2cid = 7329783 }}</ref> نيورو اينڊوڪرائين ڪينسر وارن ماڻهن ۾ پنجن سالن کان پوءِ زنده رهندڙن جو انگ گهڻو بهتر، 65 سيڪڙو، هوندو آهي، پر قسم جي حساب سان گهڻو فرق ٿيندو آهي.<ref name=WCR2014/>
[[سخت ڪوڙو پاپلري رسولِي]] لبلبي جي گهٽ درجي واري بدخيم رسولِي آهي، جنهن جي بناوت [[:wikt:papilla|پاپلري]] هوندي آهي ۽ اها عام طور نوجوان عورتن کي متاثر ڪري ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Patil TB, Shrikhande SV, Kanhere HA, Saoji RR, Ramadwar MR, Shukla PJ | title = Solid pseudopapillary neoplasm of the pancreas: a single institution experience of 14 cases |doi-access=free | journal = HPB | volume = 8 | issue = 2 | pages = 148–50 | year = 2006 | pmid = 18333264 | pmc = 2131425 | doi = 10.1080/13651820510035721 }}</ref>
=== ذيابيطس ميليٽس ===
==== قسم 1 ذيابيطس ====
{{Main|قسم 1 ذيابيطس ميليٽس}}
[[قسم 1 ذيابيطس ميليٽس]] هڪ دائمي [[خودمدافعتي بيماري]] آهي، جنهن ۾ [[مدافعتي سرشتو]] لبلبي جي انسولين خارج ڪندڙ بيٽا جيوگهرڙن تي حملو ڪري ٿو.<ref name=Ganongs2019DM>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|publisher=McGraw-Hill Education |first1=Kim E. |last1=Barrett |first2=Susan M. |last2=Barman |first3=Heddwen L. |last3=Brooks |first4=Jason X.-J. |last4=Yuan |first5=William F. |last5=Ganong |isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=440–441|section=Hypoglycaemia & Diabetes Mellitus in Humans}}</ref> [[رت ۾ کنڊ]] جي سطح کي مناسب حدن اندر رکڻ لاءِ انسولين ضروري آهي، ۽ ان جي کوٽ [[هائپرگلائيسيميا|رت ۾ وڌيڪ کنڊ]] جو سبب بڻجي سگهي ٿي. علاج نه ٿيل دائمي حالت طور، ان مان تيز ٿيندڙ [[رڳن جي بيماري]]، [[ذيابيطسي ريٽينوپٿي]]، [[ذيابيطسي گردن جي بيماري|گردن جي بيماري]] ۽ [[ذيابيطسي تنتي بيماري|تنتي بيماري]] جهڙيون پيچيدگيون پيدا ٿي سگهن ٿيون.<ref name=Ganongs2019DM /> ان کان سواءِ، جيڪڏهن جيوگهرڙن اندر گلوڪوز جي استعمال لاءِ ڪافي انسولين موجود نه هجي، ته طبي هنگامي حالت [[ذيابيطسي ڪيٽو ايسڊوسس]] پيدا ٿي سگهي ٿي، جيڪا گهڻو ڪري قسم 1 ذيابيطس واري ماڻهوءَ ۾ پهرين علامت طور ظاهر ٿي سگهي ٿي.{{sfn|Davidson's|2018|p=735}} قسم 1 ذيابيطس ڪنهن به عمر ۾ پيدا ٿي سگهي ٿي، پر گهڻو ڪري 40 سالن کان اڳ سڃاتي ويندي آهي.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 1 ذيابيطس سان رهندڙ ماڻهن لاءِ انسولين جا ٽڪا بقا لاءِ انتهائي ضروري آهن.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 1 ذيابيطس جي علاج لاءِ هڪ تجرباتي طريقيڪار [[لبلبي جي پيوندڪاري]] يا جدا ڪيل [[ٻيٽڙي جيوگهرڙن جي پيوندڪاري]] آهي، جنهن سان ماڻهوءَ کي ڪم ڪندڙ بيٽا جيوگهرڙا مهيا ڪيا وڃن ٿا.<ref name=Ganongs2019DM />
==== قسم 2 ذيابيطس ====
{{Main|قسم 2 ذيابيطس ميليٽس}}
قسم 2 ذيابيطس ميليٽس ذيابيطس جو سڀ کان عام روپ آهي.<ref name=Ganongs2019DM /> هن قسم جي ذيابيطس ۾ رت ۾ وڌيڪ کنڊ جا سبب عام طور [[انسولين مزاحمت]] ۽ انسولين جي خراب خارج ٿيڻ جو گڏيل نتيجو هوندا آهن، جن ۾ بيماري جي واڌ ويجهه ۾ جينياتي ۽ ماحولياتي ٻئي عنصر ڪردار ادا ڪن ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=730-732}} وقت سان گڏ، لبلبي جا بيٽا جيوگهرڙا ”ٿڪجي“ ۽ گهٽ ڪم ڪندڙ ٿي سگهن ٿا.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 2 ذيابيطس جي سنڀال ۾ طرز زندگي جا قدم، ضرورت هجي ته دوائون، ۽ ممڪن طور [[انسولين (دوا)|انسولين]] شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=745-751}}
لبلبي سان لاڳاپيل طور، ڪيتريون ئي دوائون بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي وڌائين ٿيون، خاص طور [[سلفونائل يوريا]]، جيڪي سڌيءَ طرح بيٽا جيوگهرڙن تي ڪم ڪن ٿيون؛ [[انڪريٽن|انڪريٽنز]]، جيڪي [[گلوڪاگون جهڙو پيپٽائڊ 1]] هارمونن جي عمل کي ورجائين ٿا، کاڌي کان پوءِ بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي وڌائين ٿا، ۽ ٽٽڻ جي خلاف وڌيڪ مزاحم هوندا آهن؛ ۽ [[DPP-4 روڪيندڙ]]، جيڪي انڪريٽنز جي ٽٽڻ کي سست ڪن ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=745-751}}
=== ڪڍڻ ===
ڪنهن ماڻهو لاءِ لبلبي کان سواءِ جيئڻ ممڪن آهي، بشرطيڪه اهو ماڻهو رت ۾ گلوڪوز جي ڪنسنٽريشن جي صحيح ضابطي لاءِ انسولين ۽ هاضمي ۾ مدد لاءِ [[لبلبي جا اينزائم (دوا)|لبلبي جي اينزائمن جا واڌارا]] وٺي.<ref name=banks>{{cite journal | vauthors = Banks PA, Conwell DL, Toskes PP | title = The management of acute and chronic pancreatitis | journal = Gastroenterology & Hepatology | volume = 6 | issue = 2 Suppl 3 | pages = 1–16 | date = February 2010 | pmid = 20567557 | pmc = 2886461 }}</ref>
== تاريخ ==
لبلبي جي پهرين سڃاڻپ [[هيروفيلس]] (335–280 ق م) ڪئي، جيڪو هڪ [[يوناني ماڻهو|يوناني]] [[ايناٽامي دان]] ۽ [[جراحي|جراح]] هو.<ref>{{Cite book | title = History of the Pancreas: Mysteries of a Hidden Organ | last1 = Howard | first1 = John M. | last2 = Hess | first2 = Walter | name-list-style = vanc | date = 2012 | publisher = Springer Science & Business Media | isbn = 978-1-4615-0555-6 | page = 24 | language = en }}</ref> ڪجهه سؤ سالن کان پوءِ، [[ايفيسس جو روفس]]، جيڪو ٻيو يوناني ايناٽامي دان هو، لبلبي کي ان جو نالو ڏنو. لفظي بڻ بنياد جي لحاظ کان، اصطلاح "pancreas"، جيڪو [[يوناني ٻولي|يوناني]] πάγκρεας جو جديد [[لاطيني]] روپ آهي،<ref name="O'Brien">{{cite book| first = Terry | last = O'Brien | name-list-style = vanc |title=A2Z Book of word Origins|url=https://books.google.com/books?id=Rgzh83cChl0C&pg=PT86|publisher=Rupa Publications|isbn=978-81-291-1809-7|page=86|year=2015}}</ref> [πᾶν ("سڀ"، "سڄو") ۽ κρέας ("گوشت")]،<ref>{{cite web |last=Harper |first=Douglas |title=Pancreas |work=Online Etymology Dictionary |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=pancreas |access-date=2007-04-04}}</ref> اصل ۾ [[سوئٽ بريڊ]] جي معنيٰ رکي ٿو،<ref name="Green2008">{{cite book| first = Tamara M. | last = Green | name-list-style = vanc |title=The Greek and Latin Roots of English|url=https://books.google.com/books?id=6gknyzq0uD8C&pg=PA176|year=2008|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-4780-3|page=176}}</ref> جيتوڻيڪ لفظي معنيٰ "سڄو گوشت" آهي، غالباً ان جي گوشت جهڙي بناوٽ سبب. 1889ع ۾ ئي [[آسڪر منڪووسڪي]] دريافت ڪيو تہ ڪتي مان لبلبو ڪڍڻ سان اهو ذيابيطس جو شڪار ٿي ويو.<ref name="Karamanou2016">{{cite journal |last1=Karamanou |first1=M. |last2=Protogerou |first2=A. |last3=Tsoucalas |first3=G. |last4=Androutsos |first4=G. |last5=Poulakou-Rebelakou |first5=E. |title=Milestones in the history of diabetes mellitus: The main contributors. |journal=World Journal of Diabetes |date=10 January 2016 |volume=7 |issue=1 |pages=1–7 |doi=10.4239/wjd.v7.i1.1 |pmid=26788261|pmc=4707300 |doi-access=free }}</ref> پوءِ 1921ع ۾ [[فريڊرڪ بينٽنگ]] ۽ [[چارلس بيسٽ (طبي سائنسدان)|چارلس بيسٽ]] لبلبي جي ٻيٽڙن مان انسولين کي الڳ ڪيو.<ref name=Karamanou2016 />
لبلبي جي تاندوري کي ڏسڻ جو طريقو پڻ تبديل ٿي چڪو آهي. اڳ ۾، ان کي سادن [[رنگ ڪرڻ|رنگڻ]] وارن طريقن، جهڙوڪ [[H&E stain|H&E رنگ]]، وسيلي ڏٺو ويندو هو. هاڻي، [[مدافعتي تاندوريات]] استعمال ڪري جيوگهرڙن جي قسمن کي وڌيڪ آسانيءَ سان ڌار سڃاڻي سگهجي ٿو. هن ۾ ڪجهه جيوگهرڙن جي قسمن جي پيداوارن خلاف نظر ايندڙ اينٽي باڊيون شامل هونديون آهن، ۽ اهو الفا ۽ بيٽا جيوگهرڙن جهڙن جيوگهرڙن جي قسمن کي وڌيڪ آسانيءَ سان سڃاڻڻ ۾ مدد ڪري ٿو.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
9dnzn3a6ngudis0fapja6b41bvuv5zw
392080
392079
2026-07-07T18:07:56Z
Intisar Ali
8681
392080
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ڪرنگهي وارن جانورن جي هاضمي واري سرشتي ۽ اندرين رطوبتن واري سرشتي جو عضوو}}
{{Good article}}
{{Infobox anatomy
| Name = لبلبو
| Latin = pancreas
| Greek = πάγκρεας (pánkreas)
| Image = Blausen_0699_PancreasAnatomy2.png
| Caption = انساني لبلبي جي ايناٽامي
| Width =
| Precursor = [[لبلبي جون مکڙيون]]
| System = [[هاضمو|هاضمي وارو سرشتو]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو]]
| Artery = [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[پوئين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[تِريءَ واري شريان]]
| Vein = [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون]]، [[لبلبي جون وريدون]]
| Nerve = [[لبلبي جو تنتي ڄار]]، [[سيليئڪ تنتي ڳنڍيون]]، [[ويگس تنت]]<ref>{{cite book| title= Essentials of Human Physiology| first= Thomas M. |last= Nosek| chapter=Section 6/6ch2/s6ch2_30 |chapter-url=http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324124828/http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm|archive-date=2016-03-24}}</ref>
| Lymph = [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون]]، [[سيليئڪ لمفي ڳنڍيون]] ۽ [[مٿيون ميسينٽيرڪ لمفي ڳنڍيون]]
| Pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|p|æ|ŋ|k|r|i|ə|s}}
}}
'''لبلبو''' [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] جي [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو|اندرين رطوبتن واري سرشتي]] جو هڪ [[عضوو (ايناٽامي)|عضوو]] آهي. انسانن ۾، اهو [[پيٽ جي کوٽ|پيٽ]] ۾ [[معدو|معدي]] جي پٺيان واقع هوندو آهي ۽ هڪ [[غدود]] طور ڪم ڪندو آهي. لبلبو هڪ گڏيل يا [[مخلوط رطوبتي غدود]] آهي، يعني ان جا ٻئي، [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ هاضمي وارا [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪم آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gyr|first1=K.|last2=Beglinger|first2=C.|last3=Stalder|first3=G. A.|date=1985-09-21|title=[Interaction of the endo- and exocrine pancreas]|journal=Schweizerische Medizinische Wochenschrift|volume=115|issue=38|pages=1299–1306|issn=0036-7672|pmid=2865807}}</ref> لبلبي جو نوانوي سيڪڙو حصو ٻاهرين رطوبتي ۽ هڪ سيڪڙو حصو اندرين رطوبتي هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Pancreas Gland - Endocrine System|url=https://www.innerbody.com/image/endo03.html|access-date=2021-06-12|website=Innerbody|language=en}}</ref>{{sfn|Beger's|2018|pp=124}}<ref>{{cite book |doi=10.1016/B978-0-12-801238-3.64325-8 |chapter=Toxic Effects of Common Environmental Pollutants in Pancreatic β-Cells and the Onset of Diabetes Mellitus |title=Encyclopedia of Endocrine Diseases |date=2019 |last1=Alonso-Magdalena |first1=Paloma |last2=Tudurí |first2=Eva |last3=Marroquí |first3=Laura |last4=Quesada |first4=Ivan |last5=Sargis |first5=Robert M. |last6=Nadal |first6=Angel |pages=764–775 |isbn=978-0-12-812200-6 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Henderson |first1=J R |last2=Daniel |first2=P M |last3=Fraser |first3=P A |title=The pancreas as a single organ: the influence of the endocrine upon the exocrine part of the gland. |journal=Gut |date=February 1981 |volume=22 |issue=2 |pages=158–167 |doi=10.1136/gut.22.2.158 |pmc=1419227 |pmid=6111521 }}</ref> [[اندرين رطوبتي غدود]] طور، اهو گهڻو ڪري [[رت ۾ کنڊ جي سطح]] کي ضابطي ۾ رکڻ جو ڪم ڪري ٿو ۽ [[هارمون|هارمونن]] [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] کي خارج ڪري ٿو. هاضمي واري سرشتي جي حصي طور، اهو [[ٻاهرين رطوبتي غدود]] جي حيثيت سان ڪم ڪندي [[لبلبي جي نالي]] وسيلي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري ٿو. هن رس ۾ [[بائي ڪاربونيٽ]] هوندو آهي، جيڪو معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ [[تيزاب]] کي بي اثر ڪري ٿو؛ ان سان گڏ [[هاضمي وارا اينزائم]] پڻ هوندا آهن، جيڪي معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ کاڌي ۾ موجود [[ڪاربوهائيڊريٽ]]، [[پروٽين]] ۽ [[چرٻي|چرٻين]] کي ٽوڙين ٿا.
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي؛ ان جي عام سببن ۾ ڊگهي عرصي تائين [[شراب (نَشو)|شراب]] جو استعمال ۽ [[پِتي جون پٿريون]] شامل آهن. رت ۾ کنڊ جي سطح کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ پنهنجي ڪردار سبب، لبلبو [[ذيابيطس]] ۾ پڻ هڪ اهم عضوو آهي. [[لبلبي جو ڪينسر]] [[دائمي لبلبي جي سوزش]] کان پوءِ يا ٻين سببن جي ڪري پيدا ٿي سگهي ٿو، ۽ ان جي اڳڪٿي تمام خراب هوندي آهي، ڇاڪاڻتہ گهڻو ڪري ان جي سڃاڻپ تڏهن ٿيندي آهي جڏهن اهو جسم جي ٻين حصن تائين پکڙجي چڪو هوندو آهي.
لفظ ''pancreas'' [[يوناني ٻولي|يوناني]] لفظن πᾶν (pân، ”سڀ“) ۽ κρέας (kréas، ”گوشت“) مان نڪتل آهي. ذيابيطس ۾ لبلبي جي ڪردار بابت گهٽ ۾ گهٽ 1889ع کان ڄاڻ موجود آهي، جڏهنتہ انسولين جي پيداوار ۾ ان جي ڪردار جي سڃاڻپ 1921ع ۾ ٿي.
== بناوت ==
[[File:Pancreas and nearby organs.jpg|thumb|لبلبو (هتي گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل) [[معدو|معدي]] جي پٺيان هوندو آهي، ان جو جسم [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي وڪڙ ڀرسان ۽ پڇ [[تِري]] کي ڇهڻ تائين پکڙيل هوندو آهي.]]
لبلبو هڪ عضوو آهي، جيڪو انسانن ۾ [[پيٽ]] اندر هوندو آهي ۽ [[معدو|معدي]] جي پٺيان کان [[تِري]] ڀرسان پيٽ جي مٿئين کاٻي حصي تائين پکڙيل هوندو آهي. بالغن ۾، اهو اٽڪل {{convert|12|-|15|cm}} ڊگهو، {{wt|en|lobulated|گولڙن وارو}} ۽ ڏسڻ ۾ سامن مڇيءَ جهڙي رنگ جو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ايناٽاميائي طور، لبلبي کي ''مٿي''، ''ڳچي''، ''جسم'' ۽ ''پڇ'' ۾ ورهايو ويندو آهي. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندرين وڪڙ کان پکڙجي ٿو، جتي ان جو مٿو ٻن [[رت جي رڳ|رت جي رڳن]]، يعني [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]]، جي چوڌاري هوندو آهي. لبلبي جو سڀ کان ڊگهو حصو، يعني جسم، معدي جي پٺيان آرپار پکڙيل هوندو آهي ۽ لبلبي جو پڇ [[تِري]] جي ڀرسان ختم ٿيندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ٻه ناليون، [[لبلبي جي مکيه نالي]] ۽ ننڍي [[لبلبي جي واڌو نالي]]، لبلبي جي جسم مان گذرن ٿيون. لبلبي جي مکيه نالي [[پِتي جي گڏيل نالي]] سان ملي هڪ ننڍڙو ڦوڪڻي جهڙو حصو ٺاهي ٿي، جنهن کي [[واٽر جو ايمپولا]] (جگر-لبلبي جو ايمپولا) چيو ويندو آهي. هن ايمپولا جي چوڌاري هڪ ڏورو، [[اوڊي جو اسفنڪٽر]]، هوندو آهي. هي ايمپولا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي هيٺ لهندڙ حصي ۾ کلي ٿو. [[پِتي جي گڏيل نالي]] جو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] ۾ کلڻ [[بوئڊن جي اسفنڪٽر]] جي ضابطي هيٺ هوندو آهي. [[لبلبي جي واڌو نالي]] [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ هڪ الڳ سوراخ وسيلي کلي ٿي، جيڪو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] جي سوراخ کان مٿي واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== حصا ===
'''لبلبي جو مٿو''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ اندر هوندو آهي ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريان ۽ وريد جي چوڌاري ويڙهيل هوندو آهي. ان جي ساڄي پاسي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو هيٺ لهندڙ حصو هوندو آهي ۽ انهن جي وچ مان [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] گذرن ٿيون. ان جي پٺيان [[هيٺين وڏي وريد]] ۽ [[پِتي جي گڏيل نالي]] هونديون آهن. ان جي اڳيان [[پيٽ جي جهلي|پيٽ جي جهليءَ واري پردي]] ۽ [[آڏي وڏي آنڊي]] هوندا آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جي هيٺان هڪ ننڍڙو [[لبلبي جو ڪنڊي جهڙو واڌارو|ڪنڊي جهڙو واڌارو]] نڪري ٿو، جيڪو [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]] ۽ ڪڏهن ڪڏهن [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان|شريان]] جي پٺيان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} '''لبلبي جي کاٻ''' لبلبي جي ڳچي ۽ ڪنڊي جهڙي واڌاري جي وچ وارو وڇوٽو آهي.
'''لبلبي جي ڳچي''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ ۾ واقع لبلبي جي مٿي کي ان جي جسم کان ڌار ڪري ٿي. ڳچي اٽڪل {{convert|2|cm|abbr=on}} ويڪري هوندي آهي ۽ ان هنڌ جي اڳيان واقع هوندي آهي، جتي [[بابي وريد]] ٺهي ٿي. ڳچي گهڻو ڪري معدي جي پائلورس جي پٺيان هوندي آهي ۽ پيٽ جي جهليءَ سان ڍڪيل هوندي آهي. [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]] لبلبي جي ڳچيءَ جي اڳيان گذري ٿي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
'''لبلبي جو جسم''' لبلبي جو سڀ کان وڏو حصو آهي ۽ گهڻو ڪري معدي جي پٺيان واقع هوندو آهي، جيڪو پنهنجي ڊيگهه سان آهستي آهستي سنهو ٿيندو وڃي ٿو. پيٽ جي جهلي لبلبي جي جسم جي مٿان ۽ [[آڏو وڏو آنڊو]] پيٽ جي جهليءَ جي اڳيان هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي پٺيان ڪيتريون ئي رت جون رڳون هونديون آهن، جن ۾ [[شه رڳ]]، [[تِريءَ جي وريد]] ۽ [[کاٻي بُڪي جي وريد]] سان گڏ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جي شروعات پڻ شامل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي جسم جي هيٺان [[ننڍي آنڊي]] جو ڪجهه حصو، خاص طور ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو آخري حصو ۽ ان سان ڳنڍيل [[خالي آنڊو]]، هوندا آهن؛ ان سان گڏ [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ رباط]] پڻ هوندو آهي، جيڪو انهن ٻنهي جي وچ ۾ واقع آهي. لبلبي جي اڳيان آڏو وڏو آنڊو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}
لبلبو '''لبلبي جي پڇ''' ڏانهن ويندي سنهو ٿيندو وڃي ٿو، جيڪو تِريءَ جي ڀرسان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} اهو عام طور {{convert|1.3|-|3.5|cm|abbr=on}} ڊگهو هوندو آهي ۽ [[تِري-بُڪي رباط|تِري ۽ کاٻي بُڪي جي وچ واري رباط]] جي تهن جي وچ ۾ واقع هوندو آهي. [[تِريءَ جي شريان]] ۽ [[تِريءَ جي وريد|وريد]] لبلبي جي جسم ۽ پڇ جي پٺيان گذرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== رت جي رسد ===
لبلبي کي رت جي ڀرپور رسد ملي ٿي، جنهن جون رڳون [[سيليئڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ٻنهي جي شاخن مان نڪرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[تِريءَ جي شريان]]، جيڪا سيليئڪ ٿڙ جي سڀ کان وڏي شاخ آهي، لبلبي جي مٿئين ڪناري سان گذري ٿي ۽ پنهنجي لبلبي وارين شاخن وسيلي لبلبي جي جسم جي کاٻي حصي ۽ پڇ کي رت پهچائي ٿي؛ انهن مان سڀ کان وڏي شاخ کي [[وڏي لبلبي واري شريان]] چيو ويندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڀرسان لبلبي جي مٿي جي پوئين ۽ اڳين سطحن سان گذرن ٿيون. اهي لبلبي جي مٿي کي رت پهچائين ٿيون. اهي رڳون وچ ۾ هڪٻئي سان ملي وڃن ٿيون ({{wt|en|anastamose|ڳانڍاپو ٺاهين ٿيون}}).{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي جي جسم ۽ ڳچيءَ جو رت [[تِريءَ جي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪا لبلبي جي پٺيان واقع هوندي آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جو رت [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون|لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين وريدن]] وسيلي [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد|مٿين ميسينٽيرڪ]] ۽ [[بابي وريد|بابي وريدن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي چوڌاري پڻ هونديون آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي مان لمف انهن [[لمفي رڳ|لمفي رڳن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي [[شريان|شريانن]] سان گڏ هلن ٿيون، ۽ لبلبي کي لمف جي ڀرپور رسد حاصل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} جسم ۽ پڇ جون [[لمفي رڳون]] [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون|تِريءَ جي لمفي ڳنڍين]] ۾ ۽ نيٺ [[شه رڳ کان اڳ واريون لمفي ڳنڍيون|شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، جيڪي سيليئڪ ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريانن جي وچ ۾ واقع هونديون آهن. مٿي ۽ ڳچيءَ جون لمفي رڳون لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين، ميسينٽيرڪ ۽ جگر وارين شريانن جي چوڌاري موجود وچ وارين لمفي رڳن ۾ ۽ اتان شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== خوردبيني ايناٽامي ===
[[File:Langerhanssche Insel.jpg|thumb|هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] ڏيکاريل آهي، جڏهن لبلبي جي تاندوري کي رنگي خوردبينيءَ هيٺ ڏٺو وڃي ٿو. ٻيٽڙي جي چوڌاري هاضمي واري (”ٻاهرين رطوبتي“) لبلبي جا وڌيڪ گهرا حصا ڏسي سگهجن ٿا. انهن ۾ غيرفعال هاضمي وارن اينزائمن ([[زائيموجن|زائيموجنن]]) جا ڌنڌلا، گهرا واڱڻائي داڻا هوندا آهن.]]
[[File:Human pancreatic islet.jpg|thumb|[[مدافعتي تاندوريات]] جي استعمال سان تيار ڪيل تصوير، جنهن ۾ لبلبي جي ٻيٽڙي اندر مختلف جيوگهرڙن جي قسمن جا هنڌ ڏيکاريل آهن. الفا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ گلوڪاگون خلاف اينٽي باڊيون (ڳاڙهيون-ناسي) انهن جي ڪنارن واري بيهڪ ڏيکارين ٿيون. بيٽا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ انسولين خلاف اينٽي باڊيون (نيريون) انهن جيوگهرڙن جي وڌيڪ پکڙيل ۽ مرڪزي بيهڪ ڏيکارين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ]]
لبلبي ۾ [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ٻنهي ڪمن وارا تاندورا هوندا آهن. لبلبي کي خوردبينيءَ هيٺ ڏسڻ سان هيءَ ورهاست چٽي نظر ايندي آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي جي [[عضوي جو فعالي تاندورو|تاندوري]] جي گهڻي حصي جو ڪم هاضمي سان لاڳاپيل آهي. هن ڪم وارا جيوگهرڙا ننڍين [[نالي (ايناٽامي)|نالين]] جي چوڌاري جُهڳٽا ([[ايسينس|ايسيناءِ]]) ٺاهين ٿا ۽ اهڙن گولڙن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جن جون ڀتيون سنهين [[ريشيدار تاندورو|ريشيدار]] تاندورن جون ٺهيل هونديون آهن. هر ايسينس جا جيوگهرڙا غيرفعال هاضمي وارا اينزائم، جن کي [[زائيموجن]] چيو ويندو آهي، انهن ننڍين ''وچ ۾ داخل ٿيندڙ'' نالين ۾ خارج ڪن ٿا، جن جي چوڌاري اهي واقع هوندا آهن. هر ايسينس ۾، جيوگهرڙا اهرام جهڙي شڪل جا هوندا آهن ۽ وچ ۾ داخل ٿيندڙ نالين جي چوڌاري واقع هوندا آهن؛ انهن جا [[جيوگهرڙي جو مرڪز|مرڪز]] [[بنيادي جهلي]] تي ٽيڪيل هوندا آهن، انهن ۾ وڏو [[اينڊوپلازمي ڄار]] هوندو آهي ۽ [[جيوگهرڙي جي مادي|جيوگهرڙي جي مادي]] اندر زائيموجن جا ڪجهه داڻا ڏسي سگهجن ٿا. وچ ۾ داخل ٿيندڙ ناليون گولڙي اندر موجود وڏين ''گولڙي اندر وارين'' نالين ۽ نيٺ ''گولڙن جي وچ وارين'' نالين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون. نالين جي اندرين سطح [[ٿنڀي نما اپيٿيليم|ٿنڀي نما جيوگهرڙن]] جي هڪ تهه سان ڍڪيل هوندي آهي. نالين جو قطر وڌڻ سان جيوگهرڙن جون هڪ کان وڌيڪ تهون ٿي وڃن ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي اندر [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪم وارا تاندورا جيوگهرڙن جي جُهڳٽن جي صورت ۾ هوندا آهن، جن کي [[لبلبي جا ٻيٽڙا]] (يا [[پال لانگرهانس|لانگرهانس جا ٻيٽڙا]]) چيو ويندو آهي ۽ اهي سڄي لبلبي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} لبلبي جي ٻيٽڙن ۾ [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]]، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] ۽ [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] هوندا آهن، جن مان هر هڪ الڳ هارمون خارج ڪري ٿو. انهن جيوگهرڙن جون مخصوص بيهڪون هونديون آهن؛ الفا جيوگهرڙا ([[گلوڪاگون]] خارج ڪندڙ) عام طور ٻيٽڙي جي ڪنارن جي چوڌاري واقع هوندا آهن، جڏهنتہ بيٽا جيوگهرڙا ([[انسولين]] خارج ڪندڙ) وڌيڪ انگ ۾ هوندا آهن ۽ سڄي ٻيٽڙي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] پڻ سڄن ٻيٽڙن ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ٻيٽڙا 3,000 تائين رطوبت خارج ڪندڙ جيوگهرڙن جا ٺهيل هوندا آهن ۽ انهن ۾ رت حاصل ڪرڻ لاءِ ڪيتريون ئي ننڍيون شريانڙيون ۽ اهڙيون وريدڙيون هونديون آهن، جيڪي جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ هارمونن کي [[جسماني رت جي گردش]] ۾ داخل ٿيڻ ڏين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
=== ڦيرڦار ===
لبلبي جي ماپ ۾ گهڻو فرق هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] جي جنيني واڌ ويجهه سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي [[ايناٽاميائي ڦيرڦار|ايناٽاميائي ڦيرڦارون]] موجود آهن. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ٻنهي پاسن تي موجود انهن مکڙين مان ٺهي ٿو. [[لبلبي جي مکڙي|پيٽ واري مکڙي]] ڦري [[لبلبي جي مکڙي|پٺ واري مکڙي]] جي ڀرسان اچي ٿي ۽ نيٺ ٻنهي جو پاڻ ۾ ميلاپ ٿي وڃي ٿو. اٽڪل 10 سيڪڙو بالغن ۾، جيڪڏهن لبلبي جي پٺ واري مکڙي جي مکيه نالي ختم نه ٿئي ته [[لبلبي جي واڌو نالي]] موجود رهي سگهي ٿي؛ هيءَ نالي [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ننڍي پاپيلا]] ۾ کلي ٿي.<ref name=Langmans2019 /> جيڪڏهن ٻئي مکڙيون، جن مان هر هڪ جي پنهنجي نالي هوندي آهي، پاڻ ۾ نه ملن ته لبلبي ۾ ٻه الڳ ناليون ٿي سگهن ٿيون؛ هن حالت کي [[ورهايل لبلبو]] چيو ويندو آهي. هن حالت جو جسماني ڪارڪردگيءَ تي ڪو اثر نه پوندو آهي.<ref name="KanthMedscape">{{EMedicine|article|185307|Pancreatic Divisum}}</ref> جيڪڏهن پيٽ واري مکڙي پوريءَ طرح نه ڦري ته [[ڇلي نما لبلبو]] ٿي سگهي ٿو، جنهن ۾ لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڪجهه يا سڄي حصي کي گهيري وٺي ٿو. هيءَ حالت [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي بندش]] سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name="Noh2012">{{cite journal |last1=Noh |first1=TH |last2=Lee |first2=SE |last3=Park |first3=JM |title=Laparoscopic treatment of annular pancreas in adults: report of a case. |journal=Korean Journal of Hepato-biliary-pancreatic Surgery |date=February 2012 |volume=16 |issue=1 |pages=43–5 |doi=10.14701/kjhbps.2012.16.1.43 |pmid=26388905|pmc=4575014 }}</ref>
=== جين ۽ پروٽين جو اظهار ===
{{Further |حياتيائي معلوماتيات#جين ۽ پروٽين جو اظهار}}
عام انساني لبلبي ۾ 10,000 پروٽين-ڪوڊ ڪندڙ جين (سڀني انساني جينن جو لڳ ڀڳ 50 سيڪڙو) اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/pancreas|title=The human proteome in pancreas – The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-25}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Uhlén M, Fagerberg L, Hallström BM, Lindskog C, Oksvold P, Mardinoglu A, Sivertsson Å, Kampf C, Sjöstedt E, Asplund A, Olsson I, Edlund K, Lundberg E, Navani S, Szigyarto CA, Odeberg J, Djureinovic D, Takanen JO, Hober S, Alm T, Edqvist PH, Berling H, Tegel H, Mulder J, Rockberg J, Nilsson P, Schwenk JM, Hamsten M, von Feilitzen K, Forsberg M, Persson L, Johansson F, Zwahlen M, von Heijne G, Nielsen J, Pontén F | display-authors = 6 | title = Proteomics. Tissue-based map of the human proteome | journal = Science | volume = 347 | issue = 6220 | article-number = 1260419 | date = January 2015 | pmid = 25613900 | doi = 10.1126/science.1260419 | s2cid = 802377 }}</ref> انهن مان 100 کان گهٽ جين خاص طور لبلبي ۾ اظهار ٿين ٿا. [[ٿُڪ وارا غدود|ٿُڪ وارن غدودن]] وانگر، لبلبي لاءِ مخصوص گهڻا جين خارج ٿيندڙ پروٽينن لاءِ ڪوڊ ڪن ٿا. انهن سان لاڳاپيل لبلبي جا مخصوص پروٽين يا ته ٻاهرين رطوبتي جيوگهرڙن واري حصي ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ هاضمي يا کاڌي جي جذب سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا، جهڙوڪ هاضمي وارا [[ڪائيموٽرپسينوجن]] اينزائم ۽ لبلبي جي لائپيز [[لبلبي جي لائپيز خاندان|پي اين ايل آءِ پي]]؛ يا وري اندرين رطوبتي [[لبلبي جا ٻيٽڙا|لبلبي جي ٻيٽڙن]] جي مختلف جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ خارج ٿيندڙ هارمونن، جهڙوڪ [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]]، سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا.<ref>{{cite journal | vauthors = Danielsson A, Pontén F, Fagerberg L, Hallström BM, Schwenk JM, Uhlén M, Korsgren O, Lindskog C | display-authors = 6 | title = The human pancreas proteome defined by transcriptomics and antibody-based profiling | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 12 | article-number = e115421 | date = 2014-12-29 | pmid = 25546435 | pmc = 4278897 | doi = 10.1371/journal.pone.0115421 | bibcode = 2014PLoSO...9k5421D | doi-access = free }}</ref>
== واڌ ويجهه ==
[[File:Suckale08FBS fig1 pancreas development.jpeg|thumbnail|300px|لبلبو [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] مان نڪري ٿو، جيڪو [[هاضمي جي نالي]] جي هڪ حصي جي اڳواٽ نلي هوندو آهي؛ اهو [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] مکڙيءَ طور ٺهي ٿو. واڌ ويجهه دوران، پيٽ واري مکڙي ٻئي پاسي ڦري ٿي ۽ ٻئي مکڙيون پاڻ ۾ ملي وڃن ٿيون.]]
لبلبو [[ڄمڻ کان اڳ واري واڌ ويجهه|واڌ ويجهه]] دوران ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] مان ٺهي ٿو، جيڪي [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] جي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري]] حصي مان نڪرن ٿيون؛ اڳيون آنڊو هڪ جنيني نلي آهي، جيڪا [[معدي-آنڊي وارو رستو|معدي-آنڊي واري رستي]] جي اڳواٽ صورت آهي.<ref name=Langmans2019>{{cite book |last1=Sadley |first1=TW |title=Langman's medical embryology |date=2019|location=Philadelphia|publisher=Wolters Kluwer |isbn=978-1-4963-8390-7 |edition=14th|pages=244–245}}</ref> اهو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل هوندو آهي.<ref name=Langmans2019 /> لبلبي جي واڌ ويجهه [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] لبلبي جي مکڙي ٺهڻ سان شروع ٿئي ٿي. هر هڪ مکڙي هڪ نالي وسيلي اڳئين آنڊي سان ملي ٿي. پٺ واري لبلبي جي مکڙي وڌي ٺهيل لبلبي جي ڳچي، جسم ۽ پڇ ٺاهي ٿي، ۽ پيٽ واري لبلبي جي مکڙي مٿو ۽ ڪنڊي جهڙو واڌارو ٺاهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
حتمي لبلبو پيٽ واري مکڙي جي ڦرڻ ۽ ٻنهي مکڙين جي پاڻ ۾ ملڻ سان ٺهي ٿو.<ref name=Langmans2019 /> واڌ ويجهه دوران، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو ساڄي پاسي ڦري ٿو، ۽ پيٽ واري مکڙي به ان سان گڏ ڦري، اهڙي هنڌ تي اچي ٿي جيڪو وڌيڪ پٺ وارو بڻجي وڃي ٿو. پنهنجي آخري هنڌ تي پهچڻ کان پوءِ، پيٽ واري لبلبي جي مکڙي وڏي پٺ واري مکڙي جي هيٺان اچي ٿي ۽ نيٺ ان سان ملي وڃي ٿي. هن ميلاپ واري مرحلي تي، پيٽ واري ۽ پٺ واري لبلبي جي مکڙين جون مکيه ناليون پاڻ ۾ ملي [[لبلبي جي مکيه نالي]] ٺاهين ٿيون. عام طور، پٺ واري مکڙي جي نالي ختم ٿي وڃي ٿي ۽ لبلبي جي مکيه نالي باقي رهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
=== جيوگهرڙائي واڌ ويجهه ===
[[لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا]] اهڙا اڳواٽ جيوگهرڙا آهن، جيڪي فرق پذير ٿي لبلبي جا ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا ٺاهين ٿا، جن ۾ ٻاهرين رطوبتي [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]]، اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جا جيوگهرڙا ۽ نالي وارا جيوگهرڙا شامل آهن.<ref name="carlson"/> انهن اڳواٽ جيوگهرڙن جي سڃاڻپ [[نقل نويسي عنصر|نقل نويسي عنصرن]] [[PDX1]] ۽ [[NKX6-1]] جي گڏيل اظهار سان ٿيندي آهي.<ref name="carlson"/>
<!--Exocrine-->ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا جيوگهرڙا اهڙن ماليڪيولن وسيلي فرق پذير ٿين ٿا، جيڪي فرق پذيري کي اُڀارين ٿا؛ انهن ۾ [[فولسٽاٽن]]، [[فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر|فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر]] ۽ [[نوچ ريسيپٽر]] سرشتي جي سرگرمي شامل آهن.<ref name="carlson">{{cite book | last = Carlson | first = Bruce M. | name-list-style = vanc |title=Human Embryology and Developmental Biology |publisher=Elsevier |location=St. Louis |year=2019 |pages=318–57 |isbn=978-0-323-52375-2 }}</ref> ٻاهرين رطوبتي ايسيناءِ جي واڌ ويجهه لڳاتار ٽن مرحلن مان گذري ٿي. اهي اڳ-فرق پذير، ابتدائي فرق پذير ۽ فرق پذير مرحلا آهن، جيڪي ترتيبوار هاضمي وارن اينزائمن جي سرگرمي جي اڻ-سڃاڻپ جوڳي، گهٽ ۽ وڌ سطح سان لاڳاپيل آهن.<ref name="carlson"/>
<!--Endocrine-->لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا [[نيوروجينن|نيوروجينن-3]] ۽ [[ISL1]] جي اثر هيٺ اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جي جيوگهرڙن ۾ فرق پذير ٿين ٿا، پر رڳو تڏهن جڏهن [[نوچ اشارتي رستو|نوچ ريسيپٽر اشارو]] موجود نه هجي. [[Pax gene|پيڪس جين]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي الفا ۽ گاما جيوگهرڙا ٺاهين ٿا. [[Pax-6]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي بيٽا ۽ ڊيلٽا جيوگهرڙا ٺاهين ٿا.<ref name="carlson"/> لبلبي جا ٻيٽڙا تڏهن ٺهن ٿا، جڏهن اندرين رطوبتي جيوگهرڙا نالين واري سرشتي مان لڏي [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] جي چوڌاري ننڍڙا جُهڳٽا ٺاهين ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو عمل واڌ ويجهه جي ٽئين مهيني جي لڳ ڀڳ ٿئي ٿو،<ref name=Langmans2019 /> ۽ انسولين ۽ گلوڪاگون انسان جي [[جنيني رت جي گردش]] ۾ واڌ ويجهه جي چوٿين يا پنجين مهيني تائين سڃاڻي سگهجن ٿا.<ref name="carlson"/>
== ڪم ==
لبلبو جسم اندر [[رت ۾ کنڊ جو ضابطو|رت ۾ کنڊ جي ضابطي]] ۽ [[ميٽابولزم]] ۾ پڻ شامل آهي، ۽ اهڙيون شيون پڻ خارج ڪري ٿو، جيڪي گڏيل طور [[لبلبي جو رس]] سڏجن ٿيون ۽ [[هاضمو|هاضمي]] ۾ مدد ڪن ٿيون. اهي ڪم ٻن حصن ۾ ورهايل آهن: [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو لبلبي جي ٻيٽڙن اندر [[انسولين]] ۽ ٻين [[هارمون|هارمونن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي، جيڪي رت ۾ کنڊ جي سطح ۽ ميٽابولزم کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ مدد ڪن ٿا؛ ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو [[لبلبي جا اينزائم|لبلبي جي هاضمي وارن اينزائمن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
=== رت ۾ گلوڪوز جو ضابطو ===
{{See also|لبلبي جا ٻيٽڙا}}
[[File:Negative Feedback Gif.gif|thumb|لبلبو رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي لڳاتار برقرار رکي ٿو (لهرائتي لڪير طور ڏيکاريل). جڏهن [[رت ۾ کنڊ جي سطح|رت ۾ گلوڪوز جي سطح]] تمام گهڻي هوندي آهي، تڏهن لبلبو [[انسولين]] خارج ڪري ٿو. جيڪڏهن سطح تمام گهٽ هجي، ته لبلبو [[گلوڪاگون]] خارج ڪري ٿو.
]]
لبلبي اندر موجود جيوگهرڙا رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي برقرار رکڻ ([[هم-حالت]]) ۾ مدد ڪن ٿا. اهي ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا لبلبي جي انهن ٻيٽڙن ۾ واقع هوندا آهن، جيڪي سڄي لبلبي ۾ موجود آهن. رت ۾ گلوڪوز جي سطح سان هيٺيان عمل ٿين ٿا:
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽ هوندي آهي، [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]] [[گلوڪاگون]] خارج ڪن ٿا، جيڪو رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌائي ٿو.
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌيڪ هوندي آهي، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] [[انسولين]] خارج ڪن ٿا، جيڪا رت ۾ گلوڪوز کي گهٽ ڪري ٿي.
ٻيٽڙي ۾ موجود [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] پڻ [[سوماتوسٽيٽن]] خارج ڪن ٿا، جيڪا انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي گهٽائي ٿي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
گلوڪاگون [[گلوڪونيوجينيسس|گلوڪوز جي نئين ٺهڻ]] ۽ جگر ۾ [[گلائڪوجينولائسس|گلائڪوجن جي گلوڪوز ۾ ٽٽڻ]] کي وڌائي گلوڪوز جي سطح ۾ واڌ ڪري ٿو. اهو چرٻي ۽ ڏورن ۾ گلوڪوز جي جذب کي پڻ گهٽائي ٿو. گلوڪاگون جو خارج ٿيڻ رت ۾ گهٽ گلوڪوز يا انسولين جي سطح، ۽ ورزش دوران اُڀري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
انسولين جيوگهرڙن، خاص طور [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]]، ۾ گلوڪوز جي جذب کي آسان بڻائي رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽائي ٿي، ۽ ان جي استعمال کي پروٽين، چرٻين ۽ ڪاربوهائيڊريٽن جي ٺهڻ ۾ وڌائي ٿي. انسولين شروعات ۾ هڪ اڳواٽ صورت طور ٺهي ٿي، جنهن کي [[پري پرو انسولين]] چيو ويندو آهي. اها [[پرو انسولين]] ۾ تبديل ٿئي ٿي ۽ [[سي-پيپٽائڊ]] وسيلي ڪٽي [[انسولين]] ٺاهي ٿي، جيڪا پوءِ بيٽا جيوگهرڙن جي داڻن ۾ محفوظ ڪئي ويندي آهي. گلوڪوز بيٽا جيوگهرڙن ۾ داخل ٿي ٽٽي ٿو. ان جو آخري اثر جيوگهرڙي جي جهليءَ جي [[ڊي پولرائيزيشن]] پيدا ڪرڻ آهي، جيڪا انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
<!--Influences-->انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪندڙ مکيه عنصر رت جي پلازما ۾ گلوڪوز جي سطح آهي.<ref name=Ganongs2019Islets>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|author1=Barrett, Kim E.|others=Barman, Susan M.,, Brooks, Heddwen L., Yuan, Jason X.-J.|isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=433–437|section=Regulation of Insulin Secretion; Glucagon}}</ref> رت ۾ گهٽ کنڊ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي، ۽ رت ۾ وڌيڪ کنڊ انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي. ٻيا عنصر پڻ انهن هارمونن جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪن ٿا. ڪجهه [[امائنو تيزاب]]، جيڪي [[پروٽين]] جي هاضمي جا ضمني پيداوار آهن، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا. سوماتوسٽيٽن انسولين ۽ گلوڪاگون ٻنهي جي روڪيندڙ طور ڪم ڪري ٿي. [[خودڪار تنتي سرشتو]] پڻ ڪردار ادا ڪري ٿو. [[همدرد تنتي سرشتو|همدرد تنتي سرشتي]] جي [[بيٽا-2 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|بيٽا-2 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي، جيڪا همدرد تنتن مان خارج ٿيندڙ [[ڪيٽيڪولامين|ڪيٽيڪولامينن]] وسيلي ٿئي ٿي، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي،<ref name=Ganongs2019Islets /><ref name=GuytonHall2016>{{cite book |last1=Hall |first1=John E |title=Guyton and Hall textbook of medical physiology |date=2016 |publisher=Elsevier |location=Philadelphia |isbn=978-1-4557-7016-8 |edition=13th|pages=990–994}}</ref> جڏهنتہ [[الفا-1 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|الفا-1 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي خارج ٿيڻ کي روڪي ٿي.<ref name=Ganongs2019Islets /> [[پيراسمدرد تنتي سرشتو|پيراسمدرد تنتي سرشتي]] جا [[مسڪرينيڪ ايسٽائل ڪولين ريسيپٽر M3|M3 ريسيپٽر]]، ساڄي [[ويگس تنت]] جي تحريڪ سان، بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا.<ref name=Ganongs2019Islets />
=== هاضمو ===
[[File:1820 The Pancreas.jpg|thumb|لبلبي جو هاضمي ۾ ڪردار آهي، جيڪو هتي نمايان ڪيو ويو آهي. لبلبي جون ناليون (سائي رنگ ۾) هاضمي وارا اينزائم ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ پهچائين ٿيون. هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] پڻ ڏيکاريل آهي، جيڪو اندرين رطوبتي لبلبي جو حصو آهي ۽ جنهن ۾ [[انسولين]] ۽ [[گلوڪاگون]] جي خارج ٿيڻ جا ذميوار جيوگهرڙا شامل آهن.]]
لبلبو [[هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] ۾ حياتيائي اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. اهو ڪم [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري انجام ڏئي ٿو، جيڪو هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل هڪ مايع آهي ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ خارج ٿئي ٿو؛ هي [[ننڍي آنڊي]] جو پهريون حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] مان کاڌو حاصل ڪري ٿو. اهي اينزائم ڪاربوهائيڊريٽن، پروٽينن ۽ لپڊن (چرٻين) کي ٽوڙڻ ۾ مدد ڪن ٿا. هي لبلبي جو [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار آهي. هن ڪم جا ذميوار جيوگهرڙا [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙو|مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]] آهن، جيڪي [[ايسينس|ايسيناءِ]] نالي جُهڳٽن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن. ايسينس جي وچ ۾ خارج ٿيندڙ رطوبتون [[گولڙي اندر واريون ناليون|گولڙي اندر وارين نالين]] ۾ گڏ ٿين ٿيون، جيڪي مکيه [[لبلبي جي نالي]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، ۽ اها سڌيءَ طرح [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. روزانو اٽڪل 1.5–3 ليٽر مايع هن نموني خارج ٿئي ٿو.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
هر ايسينس جا جيوگهرڙا هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل داڻن سان ڀريل هوندا آهن. اهي غيرفعال صورت ۾ خارج ٿين ٿا، جن کي [[زائيموجن|زائيموجن]] يا پرو اينزائم چيو ويندو آهي. جڏهن اهي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ خارج ٿين ٿا، تڏهن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح ۾ موجود [[اينٽروڪائنيز]] اينزائم وسيلي سرگرم ٿين ٿا. پرو اينزائم ڪٽجن ٿا، جنهن سان اينزائمن جي سرگرميءَ جو هڪ سلسلو ٺهي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* [[پروٽيز|پروٽينن کي ٽوڙيندڙ اينزائم]] [[ٽرپسينوجن]] جي [[ٽرپسن]] ۾ سرگرمي سان شروع ٿين ٿا. آزاد ٽرپسن پوءِ باقي ٽرپسينوجن کي، ۽ پڻ [[ڪائيموٽرپسينوجن]] کي ان جي سرگرم صورت [[ڪائيموٽرپسن]] ۾ ڪٽي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* چرٻين جي هاضمي ۾ شامل خارج ٿيندڙ اينزائمن ۾ [[لبلبي جي لائپيز|لائپيز]]، [[فاسفوليپيز A2]]، [[لائيسوفاسفوليپيز]] ۽ [[اسٽيرول ايسٽيريز|ڪوليسٽرول ايسٽيريز]] شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* نشاستي ۽ ٻين ڪاربوهائيڊريٽن کي ٽوڙيندڙ اينزائمن ۾ [[ايمائليز]] شامل آهي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
اهي اينزائم [[بائي ڪاربونيٽ]] سان ڀرپور مايع ۾ خارج ٿين ٿا. بائي ڪاربونيٽ هن مايع لاءِ [[الڪلي]] pH برقرار رکڻ ۾ مدد ڪري ٿو، اهڙي pH جنهن ۾ گهڻا اينزائم سڀ کان وڌيڪ اثرائتي نموني ڪم ڪن ٿا، ۽ پڻ معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ تيزابن کي بي اثر ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} رطوبت جي خارج ٿيڻ تي [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ|VIP]] جهڙا هارمون، ۽ [[ويگس تنت]] مان [[ايسٽائل ڪولين]] جي تحريڪ اثر ڪن ٿا. سيڪريٽن [[S جيوگهرڙو|S جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، جيڪي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح جو حصو آهن، ۽ اهو معدي جي تيزاب جي تحريڪ جي جواب ۾ خارج ٿئي ٿو. VIP سان گڏ، اهو اينزائمن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ کي وڌائي ٿو. ڪوليسسٽوڪائينن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي جي اندروني سطح جي [[Ito cell|اٽو جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، گهڻو ڪري ڊگهي زنجير وارن چرٻي تيزابن جي جواب ۾، ۽ سيڪريٽن جي اثرن کي وڌائي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} جيوگهرڙائي سطح تي، بائي ڪاربونيٽ مرڪزي-ايسينر ۽ نالي وارن جيوگهرڙن مان سوڊيم ۽ بائي ڪاربونيٽ [[گڏيل کڻندڙ]] وسيلي خارج ٿئي ٿو، جيڪو [[سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر]] سبب پيدا ٿيندڙ جهليءَ جي ڊي پولرائيزيشن جي ڪري ڪم ڪري ٿو. سيڪريٽن ۽ VIP سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر جي کولجڻ کي وڌائين ٿا، جنهن سان جهليءَ جي وڌيڪ ڊي پولرائيزيشن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي وڌيڪ خارج ٿيڻ ٿئي ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2090}}{{sfn|Beger's|2018|pp=16,57}}<ref name="Pandol2014">{{cite journal |last1=Pandol |first1=Stephen J |title=The Exocrine Pancreas |journal=Colloquium Series on Integrated Systems Physiology: From Molecule to Function |volume=3 |issue=2 |date=2011 |pages=1–64 |id={{NCBIBook|NBK54128}} |pmid=21634067 |doi=10.4199/C00026ED1V01Y201102ISP014 |doi-access=free }}</ref>
ڪيترا ئي طريقا اهو يقيني بڻائين ٿا ته لبلبي جي هاضمي واري عمل سان خود لبلبي جو تاندورو هضم نه ٿئي. انهن ۾ غيرفعال اينزائمن (زائيموجنن) جو خارج ٿيڻ، حفاظتي اينزائم [[ٽرپسن روڪيندڙ]] جو خارج ٿيڻ، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ سان pH ۾ ٿيندڙ تبديليون، جيڪي هاضمي کي رڳو تڏهن اُڀارين ٿيون جڏهن لبلبو تحريڪ هيٺ هجي، ۽ جيوگهرڙن اندر گهٽ ڪيلشيم، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
=== واڌو ڪم ===
لبلبو [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] پڻ خارج ڪري ٿو. لبلبي جا [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] [[موٽيلن]]، [[سيروٽونن]] ۽ [[سبسٽنس P]] هارمون خارج ڪن ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو ڏيکاريو ويو آهي تہ لبلبي جو تاندورو آنڊي ۾ تابڪاري سيزيم ([[Cs-137]]) کي گڏ ڪرڻ ۽ خارج ڪرڻ وارو هڪ مضبوط هنڌ آهي.<ref>{{Cite journal |last=Bandazhevsky Y.I. |year=2003 |title=Chronic Cs-137 incorporation in children's organs. |journal=Swiss Med. Wkly. |volume=133 |issue=35–36 |pages=488–90 |doi=10.4414/smw.2003.10226 |pmid=14652805 |s2cid=28184979 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Venturi |first1=Sebastiano |title=Cesium in Biology, Pancreatic Cancer, and Controversy in High and Low Radiation Exposure Damage—Scientific, Environmental, Geopolitical, and Economic Aspects |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |date=January 2021 |volume=18 |issue=17 |page=8934 |doi=10.3390/ijerph18178934 |pmid=34501532 |language=en|pmc=8431133 |doi-access=free }}</ref>
== طبّي اهميت ==
{{main|لبلبي جون بيماريون}}
=== سوزش ===
{{Main|لبلبي جي سوزش}}
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي. لبلبي جي سوزش گهڻو ڪري بار بار ٿيندڙ [[پِتي جون پٿريون|پِتي جي پٿرين]] يا ڊگهي عرصي واري شراب جي استعمال سان لاڳاپيل هوندي آهي؛ ٻين عام سببن ۾ ڌڪ لڳڻ سان نقصان، [[ERCP]] کان پوءِ ٿيندڙ نقصان، ڪجهه دوائون، [[ممپس]] جهڙيون وچڙندڙ بيماريون، ۽ [[هائپرٽرائگلسرائڊيميا|رت ۾ ٽرائگلسرائڊن جي تمام گهڻي سطح]] شامل آهن. اوچتي لبلبي جي سوزش عام طور [[پيٽ]] جي وچ ۾ شديد سور پيدا ڪري ٿي، جيڪو گهڻو ڪري پٺيءَ ڏانهن پکڙجي ٿو، ۽ ان سان الٽي اچڻ يا الٽي ٿيڻ لاڳاپيل ٿي سگهي ٿو. سخت لبلبي جي سوزش لبلبي مان رت وهڻ يا ان ۾ سوراخ ٿيڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ [[شاڪ (رت جي گردش)|شاڪ]] يا [[جسماني سوزشي جوابي سنڊروم]]، [[گري ٽرنر جي نشاني|پاسن تي نيراڻ]] يا [[ڪلن جي نشاني|دنڀي جي چوڌاري واري علائقي تي نيراڻ]] ٿي سگهي ٿي. اهڙيون سخت پيچيدگيون گهڻو ڪري [[انتهائي نگهداشت وارو شعبو|انتهائي نگهداشت واري شعبي]] ۾ سنڀاليون وينديون آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
لبلبي جي سوزش ۾، ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا اينزائم لبلبي جي بناوت ۽ تاندوري کي نقصان پهچائين ٿا. انهن مان ڪجهه اينزائمن، جهڙوڪ [[ايمائليز]] ۽ [[لائپيز]]، جو رت ۾ ملڻ، علامتن ۽ [[طبي تصويرڪاري]] جهڙوڪ [[الٽراسائونڊ]] يا [[CT اسڪين]] جي نتيجن سان گڏ، گهڻو ڪري ان ڳالهه جي نشاندهي لاءِ استعمال ٿيندو آهي تہ ڪنهن ماڻهو کي لبلبي جي سوزش آهي. لبلبي جي سوزش گهڻو ڪري طبي طريقي سان [[سور گهٽائيندڙ دوا|سور جي آرام]]، شاڪ کي روڪڻ يا سنڀالڻ لاءِ نگراني، ۽ سڃاتل بنيادي سببن جي علاج سان سنڀالي ويندي آهي. ان ۾ پِتي جي پٿرين کي ڪڍڻ، رت ۾ ٽرائگلسرائڊ يا گلوڪوز جي سطح گهٽائڻ، [[خودمدافعتي لبلبي جي سوزش]] لاءِ [[ڪارٽيڪوسٽيرائيڊ|ڪارٽيڪوسٽيرائيڊن]] جو استعمال، ۽ اهڙين دوائن کي بند ڪرڻ شامل ٿي سگهي ٿو جيڪي ان کي اُڀارين ٿيون.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
[[دائمي لبلبي جي سوزش]] وقت سان گڏ لبلبي جي سوزش جي واڌ ويجهه ڏانهن اشارو ڪري ٿي. ان جا ڪيترائي سبب ساڳيا آهن؛ سڀ کان عام سبب ڊگهي عرصي وارو شراب جو استعمال آهي، جڏهنتہ ٻين سببن ۾ بار بار ٿيندڙ اوچتيون قسطون ۽ [[سسٽڪ فائبروسس]] شامل آهن. پيٽ جو سور، جيڪو خاص طور اڳيان جهڪي ويهڻ يا شراب پيئڻ سان گهٽجي وڃي، سڀ کان عام علامت آهي. جڏهن لبلبي جو هاضمي وارو ڪم سخت متاثر ٿئي، تڏهن چرٻي جي هاضمي ۾ مسئلا ۽ [[اسٽيٽروريا]] پيدا ٿي سگهن ٿا؛ جڏهن اندرين رطوبتي ڪم متاثر ٿئي، تڏهن ذيابيطس ٿي سگهي ٿي. دائمي لبلبي جي سوزش جي جاچ اوچتي لبلبي جي سوزش وانگر ڪئي ويندي آهي. سور ۽ الٽيءَ جي احساس جي سنڀال، ۽ ڪنهن به سڃاتل سبب جي علاج (جنهن ۾ [[شراب ڇڏڻ]] شامل ٿي سگهي ٿو) کان سواءِ، لبلبي جي هاضمي واري ڪردار سبب، [[اينزائم مٽاسٽا]] جي ضرورت پئجي سگهي ٿي ته جيئن [[غذائي جذب جي کوٽ]] کان بچي سگهجي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
=== ڪينسر ===
{{Main|لبلبي جو ڪينسر}}
[[File:Pancreatic Cancer.jpg|thumb|لبلبي جو ڪينسر، جيڪو هتي ڏيکاريل آهي، گهڻو ڪري لبلبي جي مٿي ۾ [[ايڊينوڪارسينوما]] طور ٿيندو آهي. ڇاڪاڻتہ علامتون، جهڙوڪ چمڙي جو پيلو ٿيڻ، سور يا خارش، بيماريءَ جي دير واري مرحلي تائين ظاهر نه ٿينديون آهن، تنهنڪري اهو گهڻو ڪري دير واري [[ڪينسر جي مرحلا بندي|مرحلي]] ۾ ظاهر ٿيندو آهي ۽ علاج جا اختيار محدود هوندا آهن.]]
[[File:Relative incidence of pancreatic neoplasms.png|thumb|350px|لبلبي جي مختلف [[نئون واڌارو|نئين واڌارن]] جا لاڳاپيل شرح، جن ۾ لبلبي جا ڪينسر ڳاڙهي/گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Miller |first2=FH |last3=Chen |first3=ZE |last4=Merrick |first4=L |last5=Mortele |first5=KJ |last6=Hoff |first6=FL | display-authors=etal| title=Diffusion-weighted MR imaging of solid and cystic lesions of the pancreas. | journal=Radiographics | year= 2011 | volume= 31 | issue= 3 | pages= E47-64 | pmid=21721197 | doi=10.1148/rg.313105174 | pmc= }}<br />Diagram by Mikael Häggström, M.D.</ref>]]
[[لبلبي جو ڪينسر|لبلبي جا ڪينسر]]، خاص طور سڀ کان عام قسم، يعني لبلبي جو [[ايڊينوڪارسينوما]]، علاج ڪرڻ لاءِ اڃا به تمام ڏکيا آهن، ۽ گهڻو ڪري رڳو اهڙي مرحلي تي سڃاتا وڃن ٿا، جڏهن سرجري لاءِ تمام دير ٿي چڪي هوندي آهي؛ سرجري ئي واحد شفا ڏيندڙ علاج آهي. لبلبي جو ڪينسر 40 سالن کان گهٽ عمر وارن ماڻهن ۾ ناياب آهي ۽ [[تشخيص]] جي [[وچين قدر|وچين]] عمر 71 سال آهي.<ref name=NEJM14>{{cite journal | vauthors = Ryan DP, Hong TS, Bardeesy N | title = Pancreatic adenocarcinoma | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 371 | issue = 11 | pages = 1039–49 | date = September 2014 | pmid = 25207767 | doi = 10.1056/NEJMra1404198 }}</ref> خطري وارن عنصرن ۾ دائمي لبلبي جي سوزش، وڏي عمر، سگريٽ نوشي، [[ٿولهه]]، [[ذيابيطس ميليٽس|ذيابيطس]]، ۽ ڪجهه ناياب جينياتي حالتون، جن ۾ [[گهڻن اندرين رطوبتي نون واڌارن جو قسم 1]]، [[موروثي غير پوليپوسس وڏو آنڊي جو ڪينسر]] ۽ [[ڊسپلاسٽڪ نيوس سنڊروم]] وغيره شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}<ref name=PDQ2014>{{cite web|title=Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Patient Version|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/Patient/page1/AllPages|website=National Cancer Institute|access-date=8 June 2014|date=2014-04-17}}</ref> لڳ ڀڳ 25 سيڪڙو ڪيس [[تمباڪو نوشي]] سان منسوب آهن،<ref>{{cite journal | vauthors = Wolfgang CL, Herman JM, Laheru DA, Klein AP, Erdek MA, Fishman EK, Hruban RH | title = Recent progress in pancreatic cancer | journal = CA: A Cancer Journal for Clinicians | volume = 63 | issue = 5 | pages = 318–48 | date = September 2013 | pmid = 23856911 | pmc = 3769458 | doi = 10.3322/caac.21190 }}</ref> جڏهنتہ 5–10 سيڪڙو ڪيس [[وراثت|وراثتي جينن]] سان لاڳاپيل آهن.<ref name="NEJM14" />
لبلبي جو ايڊينوڪارسينوما لبلبي جي ڪينسر جو سڀ کان عام روپ آهي ۽ اهو ڪينسر لبلبي جي ٻاهرين رطوبتي هاضمي واري حصي مان پيدا ٿئي ٿو. گهڻا ڪيس لبلبي جي مٿي ۾ ٿين ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} علامتون ڪينسر جي دير واري مرحلي ۾ ظاهر ٿيڻ لڳن ٿيون، جڏهن اهو پيٽ جو سور، وزن گهٽجڻ، يا چمڙي جي پيلو ٿيڻ ([[يرقان]]) جو سبب بڻجي ٿو. يرقان تڏهن ٿئي ٿو جڏهن ڪينسر [[پِت]] جي وهڪري کي روڪي ڇڏي ٿو. ٻيون گهٽ عام علامتون الٽي اچڻ، الٽي ٿيڻ، لبلبي جي سوزش، ذيابيطس، يا بار بار ٿيندڙ [[وريدي ٿرومبوسس]] شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} لبلبي جو ڪينسر عام طور [[طبي تصويرڪاري]] وسيلي، [[الٽراسائونڊ]] يا ڪنٽراسٽ سان [[CT اسڪين]] جي صورت ۾، سڃاتو ويندو آهي. جيڪڏهن رسولِي کي سرجري سان ڪڍڻ تي غور ڪيو وڃي ته [[اينڊوسڪوپڪ الٽراسائونڊ]] استعمال ٿي سگهي ٿو، ۽ غير يقيني تشخيص جي تصديق لاءِ [[ERCP]] يا الٽراسائونڊ جي رهنمائي هيٺ بايوپسي استعمال ٿي سگهي ٿي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
علامتن جي دير سان پيدا ٿيڻ سبب، گهڻا ڪينسر اڳتي وڌيل [[ڪينسر جي مرحلا بندي|مرحلي]] ۾ ظاهر ٿين ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} رڳو 10 کان 15 سيڪڙو رسوليون سرجري وسيلي ڪڍڻ لاءِ مناسب هونديون آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} {{As of|2018}}، جڏهن ڪيموٿراپي ڏني وڃي ٿي، تڏهن [[FOLFIRINOX]] نالي علاج، جنهن ۾ [[فلورويوراسل]]، [[ايرينوٽيڪن]]، [[اوڪسالپلاٽن]] ۽ [[ليوڪوورين]] شامل آهن، روايتي [[جيمسائيٽابين]] علاجن جي ڀيٽ ۾ بقا کي وڌائڻ ڏيکاريو آهي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} گهڻي ڀاڱي، علاج [[تڪليف گهٽائيندڙ علاج|تڪليف گهٽائيندڙ]] هوندو آهي ۽ پيدا ٿيندڙ علامتن جي سنڀال تي ڌيان ڏيندو آهي. ان ۾ [[خارش]] جي سنڀال، [[پِتي جي نالي#نيڪال|ڪوليڊوڪو جيجونو اسٽومي]]، يا پِت جي نيڪال کي آسان ڪرڻ لاءِ [[ERCP]] وسيلي اسٽينٽ وجهڻ، ۽ سور تي ضابطو آڻڻ لاءِ دوائون شامل ٿي سگهن ٿيون.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} آمريڪا ۾، لبلبي جو ڪينسر ڪينسر سبب موت جو چوٿون سڀ کان عام سبب آهي.<ref name="PMC2504856">{{cite journal | vauthors = Hariharan D, Saied A, Kocher HM | title = Analysis of mortality rates for pancreatic cancer across the world | journal = HPB | volume = 10 | issue = 1 | pages = 58–62 | year = 2008 | pmid = 18695761 | pmc = 2504856 | doi = 10.1080/13651820701883148 }}</ref> هي بيماري ترقي يافته دنيا ۾ وڌيڪ ٿئي ٿي، جتي 2012ع ۾ نون ڪيسن جو 68 سيڪڙو هو.<ref name=WCR2014>{{cite book|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-92-832-0429-9|chapter=Chapter 5.7}}</ref> لبلبي جي ايڊينوڪارسينوما جا نتيجا عام طور خراب هوندا آهن؛ [[تشخيص]] کان پوءِ گهٽ ۾ گهٽ هڪ سال ۽ پنج سال تائين زنده رهندڙن جو سراسري سيڪڙو ترتيبوار 25 سيڪڙو ۽ 5 سيڪڙو هوندو آهي.<ref name=WCR2014/><ref name="ACS-CFF-2010">{{cite web| title=American Cancer Society: Cancer Facts & Figures 2010: see page 4 for incidence estimates, and page 19 for survival percentages| url=http://www.cancer.org/acs/groups/content/@nho/documents/document/acspc-024113.pdf| archive-url=https://web.archive.org/web/20150114080100/http://www.cancer.org/acs/groups/content/%40nho/documents/document/acspc-024113.pdf| archive-date=2015-01-14}}</ref> مقامي بيماريءَ ۾، جتي ڪينسر ننڍو (< 2 cm) هجي، پنجن سالن تائين زنده رهندڙن جو انگ لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو هوندو آهي.<ref name=PDQ2014P>{{cite web|title=Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Health Professional Version|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/HealthProfessional/page1/AllPages|website=NCI|access-date=8 June 2014|date=2014-02-21}}</ref>
لبلبي جي ڪينسر جا ڪيترائي قسم آهن، جيڪي اندرين رطوبتي ۽ ٻاهرين رطوبتي ٻنهي تاندورن سان لاڳاپيل آهن. [[لبلبي جو اندرين رطوبتي رسولِي|لبلبي جي اندرين رطوبتي رسولين]] جا ڪيترائي قسم سڀ غير عام يا ناياب آهن، ۽ انهن جا نتيجا مختلف هوندا آهن. بهرحال، انهن ڪينسرن جي [[وقوع (وبائيات)|وقوع]] ۾ تيزيءَ سان واڌ ٿي آهي؛ اهو صاف ناهي تہ اها واڌ ڪيتري حد تائين انهن رسولين جي وڌيل سڃاڻپ، خاص طور [[طبي تصويرڪاري]] وسيلي، کي ظاهر ڪري ٿي، جيڪي تمام آهستي وڌنديون آهن. [[انسولينوما]]، جيڪي گهڻو ڪري خيرخواهه هونديون آهن، ۽ [[گيسٽرينوما]] سڀ کان عام قسم آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Burns WR, Edil BH | title = Neuroendocrine pancreatic tumors: guidelines for management and update | journal = Current Treatment Options in Oncology | volume = 13 | issue = 1 | pages = 24–34 | date = March 2012 | pmid = 22198808 | doi = 10.1007/s11864-011-0172-2 | s2cid = 7329783 }}</ref> نيورو اينڊوڪرائين ڪينسر وارن ماڻهن ۾ پنجن سالن کان پوءِ زنده رهندڙن جو انگ گهڻو بهتر، 65 سيڪڙو، هوندو آهي، پر قسم جي حساب سان گهڻو فرق ٿيندو آهي.<ref name=WCR2014/>
[[سخت ڪوڙو پاپلري رسولِي]] لبلبي جي گهٽ درجي واري بدخيم رسولِي آهي، جنهن جي بناوت [[:wikt:papilla|پاپلري]] هوندي آهي ۽ اها عام طور نوجوان عورتن کي متاثر ڪري ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Patil TB, Shrikhande SV, Kanhere HA, Saoji RR, Ramadwar MR, Shukla PJ | title = Solid pseudopapillary neoplasm of the pancreas: a single institution experience of 14 cases |doi-access=free | journal = HPB | volume = 8 | issue = 2 | pages = 148–50 | year = 2006 | pmid = 18333264 | pmc = 2131425 | doi = 10.1080/13651820510035721 }}</ref>
=== ذيابيطس ميليٽس ===
==== قسم 1 ذيابيطس ====
{{Main|قسم 1 ذيابيطس ميليٽس}}
[[قسم 1 ذيابيطس ميليٽس]] هڪ دائمي [[خودمدافعتي بيماري]] آهي، جنهن ۾ [[مدافعتي سرشتو]] لبلبي جي انسولين خارج ڪندڙ بيٽا جيوگهرڙن تي حملو ڪري ٿو.<ref name=Ganongs2019DM>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|publisher=McGraw-Hill Education |first1=Kim E. |last1=Barrett |first2=Susan M. |last2=Barman |first3=Heddwen L. |last3=Brooks |first4=Jason X.-J. |last4=Yuan |first5=William F. |last5=Ganong |isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=440–441|section=Hypoglycaemia & Diabetes Mellitus in Humans}}</ref> [[رت ۾ کنڊ]] جي سطح کي مناسب حدن اندر رکڻ لاءِ انسولين ضروري آهي، ۽ ان جي کوٽ [[هائپرگلائيسيميا|رت ۾ وڌيڪ کنڊ]] جو سبب بڻجي سگهي ٿي. علاج نه ٿيل دائمي حالت طور، ان مان تيز ٿيندڙ [[رڳن جي بيماري]]، [[ذيابيطسي ريٽينوپٿي]]، [[ذيابيطسي گردن جي بيماري|گردن جي بيماري]] ۽ [[ذيابيطسي تنتي بيماري|تنتي بيماري]] جهڙيون پيچيدگيون پيدا ٿي سگهن ٿيون.<ref name=Ganongs2019DM /> ان کان سواءِ، جيڪڏهن جيوگهرڙن اندر گلوڪوز جي استعمال لاءِ ڪافي انسولين موجود نه هجي، ته طبي هنگامي حالت [[ذيابيطسي ڪيٽو ايسڊوسس]] پيدا ٿي سگهي ٿي، جيڪا گهڻو ڪري قسم 1 ذيابيطس واري ماڻهوءَ ۾ پهرين علامت طور ظاهر ٿي سگهي ٿي.{{sfn|Davidson's|2018|p=735}} قسم 1 ذيابيطس ڪنهن به عمر ۾ پيدا ٿي سگهي ٿي، پر گهڻو ڪري 40 سالن کان اڳ سڃاتي ويندي آهي.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 1 ذيابيطس سان رهندڙ ماڻهن لاءِ انسولين جا ٽڪا بقا لاءِ انتهائي ضروري آهن.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 1 ذيابيطس جي علاج لاءِ هڪ تجرباتي طريقيڪار [[لبلبي جي پيوندڪاري]] يا جدا ڪيل [[ٻيٽڙي جيوگهرڙن جي پيوندڪاري]] آهي، جنهن سان ماڻهوءَ کي ڪم ڪندڙ بيٽا جيوگهرڙا مهيا ڪيا وڃن ٿا.<ref name=Ganongs2019DM />
==== قسم 2 ذيابيطس ====
{{Main|قسم 2 ذيابيطس ميليٽس}}
قسم 2 ذيابيطس ميليٽس ذيابيطس جو سڀ کان عام روپ آهي.<ref name=Ganongs2019DM /> هن قسم جي ذيابيطس ۾ رت ۾ وڌيڪ کنڊ جا سبب عام طور [[انسولين مزاحمت]] ۽ انسولين جي خراب خارج ٿيڻ جو گڏيل نتيجو هوندا آهن، جن ۾ بيماري جي واڌ ويجهه ۾ جينياتي ۽ ماحولياتي ٻئي عنصر ڪردار ادا ڪن ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=730-732}} وقت سان گڏ، لبلبي جا بيٽا جيوگهرڙا ”ٿڪجي“ ۽ گهٽ ڪم ڪندڙ ٿي سگهن ٿا.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 2 ذيابيطس جي سنڀال ۾ طرز زندگي جا قدم، ضرورت هجي ته دوائون، ۽ ممڪن طور [[انسولين (دوا)|انسولين]] شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=745-751}}
لبلبي سان لاڳاپيل طور، ڪيتريون ئي دوائون بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي وڌائين ٿيون، خاص طور [[سلفونائل يوريا]]، جيڪي سڌيءَ طرح بيٽا جيوگهرڙن تي ڪم ڪن ٿيون؛ [[انڪريٽن|انڪريٽنز]]، جيڪي [[گلوڪاگون جهڙو پيپٽائڊ 1]] هارمونن جي عمل کي ورجائين ٿا، کاڌي کان پوءِ بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي وڌائين ٿا، ۽ ٽٽڻ جي خلاف وڌيڪ مزاحم هوندا آهن؛ ۽ [[DPP-4 روڪيندڙ]]، جيڪي انڪريٽنز جي ٽٽڻ کي سست ڪن ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=745-751}}
=== ڪڍڻ ===
ڪنهن ماڻهو لاءِ لبلبي کان سواءِ جيئڻ ممڪن آهي، بشرطيڪه اهو ماڻهو رت ۾ گلوڪوز جي ڪنسنٽريشن جي صحيح ضابطي لاءِ انسولين ۽ هاضمي ۾ مدد لاءِ [[لبلبي جا اينزائم (دوا)|لبلبي جي اينزائمن جا واڌارا]] وٺي.<ref name=banks>{{cite journal | vauthors = Banks PA, Conwell DL, Toskes PP | title = The management of acute and chronic pancreatitis | journal = Gastroenterology & Hepatology | volume = 6 | issue = 2 Suppl 3 | pages = 1–16 | date = February 2010 | pmid = 20567557 | pmc = 2886461 }}</ref>
== تاريخ ==
لبلبي جي پهرين سڃاڻپ [[هيروفيلس]] (335–280 ق م) ڪئي، جيڪو هڪ [[يوناني ماڻهو|يوناني]] [[ايناٽامي دان]] ۽ [[جراحي|جراح]] هو.<ref>{{Cite book | title = History of the Pancreas: Mysteries of a Hidden Organ | last1 = Howard | first1 = John M. | last2 = Hess | first2 = Walter | name-list-style = vanc | date = 2012 | publisher = Springer Science & Business Media | isbn = 978-1-4615-0555-6 | page = 24 | language = en }}</ref> ڪجهه سؤ سالن کان پوءِ، [[ايفيسس جو روفس]]، جيڪو ٻيو يوناني ايناٽامي دان هو، لبلبي کي ان جو نالو ڏنو. لفظي بڻ بنياد جي لحاظ کان، اصطلاح "pancreas"، جيڪو [[يوناني ٻولي|يوناني]] πάγκρεας جو جديد [[لاطيني]] روپ آهي،<ref name="O'Brien">{{cite book| first = Terry | last = O'Brien | name-list-style = vanc |title=A2Z Book of word Origins|url=https://books.google.com/books?id=Rgzh83cChl0C&pg=PT86|publisher=Rupa Publications|isbn=978-81-291-1809-7|page=86|year=2015}}</ref> [πᾶν ("سڀ"، "سڄو") ۽ κρέας ("گوشت")]،<ref>{{cite web |last=Harper |first=Douglas |title=Pancreas |work=Online Etymology Dictionary |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=pancreas |access-date=2007-04-04}}</ref> اصل ۾ [[سوئٽ بريڊ]] جي معنيٰ رکي ٿو،<ref name="Green2008">{{cite book| first = Tamara M. | last = Green | name-list-style = vanc |title=The Greek and Latin Roots of English|url=https://books.google.com/books?id=6gknyzq0uD8C&pg=PA176|year=2008|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-4780-3|page=176}}</ref> جيتوڻيڪ لفظي معنيٰ "سڄو گوشت" آهي، غالباً ان جي گوشت جهڙي بناوٽ سبب. 1889ع ۾ ئي [[آسڪر منڪووسڪي]] دريافت ڪيو تہ ڪتي مان لبلبو ڪڍڻ سان اهو ذيابيطس جو شڪار ٿي ويو.<ref name="Karamanou2016">{{cite journal |last1=Karamanou |first1=M. |last2=Protogerou |first2=A. |last3=Tsoucalas |first3=G. |last4=Androutsos |first4=G. |last5=Poulakou-Rebelakou |first5=E. |title=Milestones in the history of diabetes mellitus: The main contributors. |journal=World Journal of Diabetes |date=10 January 2016 |volume=7 |issue=1 |pages=1–7 |doi=10.4239/wjd.v7.i1.1 |pmid=26788261|pmc=4707300 |doi-access=free }}</ref> پوءِ 1921ع ۾ [[فريڊرڪ بينٽنگ]] ۽ [[چارلس بيسٽ (طبي سائنسدان)|چارلس بيسٽ]] لبلبي جي ٻيٽڙن مان انسولين کي الڳ ڪيو.<ref name=Karamanou2016 />
لبلبي جي تاندوري کي ڏسڻ جو طريقو پڻ تبديل ٿي چڪو آهي. اڳ ۾، ان کي سادن [[رنگ ڪرڻ|رنگڻ]] وارن طريقن، جهڙوڪ [[H&E stain|H&E رنگ]]، وسيلي ڏٺو ويندو هو. هاڻي، [[مدافعتي تاندوريات]] استعمال ڪري جيوگهرڙن جي قسمن کي وڌيڪ آسانيءَ سان ڌار سڃاڻي سگهجي ٿو. هن ۾ ڪجهه جيوگهرڙن جي قسمن جي پيداوارن خلاف نظر ايندڙ اينٽي باڊيون شامل هونديون آهن، ۽ اهو الفا ۽ بيٽا جيوگهرڙن جهڙن جيوگهرڙن جي قسمن کي وڌيڪ آسانيءَ سان سڃاڻڻ ۾ مدد ڪري ٿو.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
== ٻيا جانور ==
لبلبي جو تاندورو سڀني [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] ۾ موجود هوندو آهي، پر ان جي صحيح شڪل ۽ ترتيب ۾ تمام گهڻو فرق هوندو آهي. ٽن تائين الڳ لبلبا ٿي سگهن ٿا، جن مان ٻه [[لبلبي جي مکڙي]] مان نڪرن ٿا، ۽ ٻيو [[پٺ وارو|پٺ واري پاسي]] کان. گهڻين جنسن ۾، جن ۾ انسان پڻ شامل آهن، اهي بالغ حالت ۾ پاڻ ۾ ”ملي“ وڃن ٿا، پر ان جا ڪيترائي استثنا آهن. جڏهن هڪڙو ئي لبلبو موجود هجي، تڏهن به ٻه يا ٽي لبلبي جون ناليون باقي رهي سگهن ٿيون، جن مان هر هڪ الڳ الڳ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]]، يا اڳئين آنڊي جي برابر حصي، ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. مثال طور، [[پکي|پکين]] ۾ عام طور اهڙيون ٽي ناليون هونديون آهن.<ref name=VB>{{cite book | last1 = Romer | first1 = Alfred Sherwood| last2 = Parsons | first2 = Thomas S. | name-list-style = vanc |year=1977 |title=The Vertebrate Body |publisher=Holt-Saunders International |location= Philadelphia, PA|pages= 357–59 |isbn=978-0-03-910284-5 }}</ref>
[[ٽيليئسٽ]] مڇين ۽ ڪجهه ٻين جنسن، جهڙوڪ [[خرگوش|خرگوشن]]، ۾ ڪو الڳ لبلبو موجود نه هوندو آهي؛ ان بدران لبلبي جو تاندورو [[ميسينٽري]] ۾ ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڀرپاسي وارن ٻين عضون، جهڙوڪ [[جگر]] يا [[تِري]]، اندر به پکڙيل هوندو آهي. ڪجهه ٽيليئسٽ جنسن ۾، اندرين رطوبتي تاندورو پاڻ ۾ ملي پيٽ جي کوٽ اندر هڪ الڳ غدود ٺاهي ٿو. ٻي صورت ۾، اهو ٻاهرين رطوبتي حصن ۾ پکڙيل هوندو آهي. بهرحال، سڀ کان ابتدائي ترتيب [[ليمپري|ليمپرين]] ۽ [[ڦڦڙن واري مڇي|ڦڦڙن وارين مڇين]] ۾ نظر اچي ٿي، جن ۾ لبلبي جو تاندورو آنڊي جي ڀت اندر ڪيترن الڳ ڳوڙهن جي صورت ۾ ملي ٿو، ۽ ٻاهرين رطوبتي حصا آنڊي جي ٻين غدودي بناوتن کان ٿورو ئي مختلف هوندا آهن.<ref name=VB/>
4gr1r9s2gyn6z9ij51z6mx9jtsjczsa
392081
392080
2026-07-07T18:08:47Z
Intisar Ali
8681
392081
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ڪرنگهي وارن جانورن جي هاضمي واري سرشتي ۽ اندرين رطوبتن واري سرشتي جو عضوو}}
{{Good article}}
{{Infobox anatomy
| Name = لبلبو
| Latin = pancreas
| Greek = πάγκρεας (pánkreas)
| Image = Blausen_0699_PancreasAnatomy2.png
| Caption = انساني لبلبي جي ايناٽامي
| Width =
| Precursor = [[لبلبي جون مکڙيون]]
| System = [[هاضمو|هاضمي وارو سرشتو]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو]]
| Artery = [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[پوئين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[تِريءَ واري شريان]]
| Vein = [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون]]، [[لبلبي جون وريدون]]
| Nerve = [[لبلبي جو تنتي ڄار]]، [[سيليئڪ تنتي ڳنڍيون]]، [[ويگس تنت]]<ref>{{cite book| title= Essentials of Human Physiology| first= Thomas M. |last= Nosek| chapter=Section 6/6ch2/s6ch2_30 |chapter-url=http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324124828/http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm|archive-date=2016-03-24}}</ref>
| Lymph = [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون]]، [[سيليئڪ لمفي ڳنڍيون]] ۽ [[مٿيون ميسينٽيرڪ لمفي ڳنڍيون]]
| Pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|p|æ|ŋ|k|r|i|ə|s}}
}}
'''لبلبو''' [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] جي [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو|اندرين رطوبتن واري سرشتي]] جو هڪ [[عضوو (ايناٽامي)|عضوو]] آهي. انسانن ۾، اهو [[پيٽ جي کوٽ|پيٽ]] ۾ [[معدو|معدي]] جي پٺيان واقع هوندو آهي ۽ هڪ [[غدود]] طور ڪم ڪندو آهي. لبلبو هڪ گڏيل يا [[مخلوط رطوبتي غدود]] آهي، يعني ان جا ٻئي، [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ هاضمي وارا [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪم آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gyr|first1=K.|last2=Beglinger|first2=C.|last3=Stalder|first3=G. A.|date=1985-09-21|title=[Interaction of the endo- and exocrine pancreas]|journal=Schweizerische Medizinische Wochenschrift|volume=115|issue=38|pages=1299–1306|issn=0036-7672|pmid=2865807}}</ref> لبلبي جو نوانوي سيڪڙو حصو ٻاهرين رطوبتي ۽ هڪ سيڪڙو حصو اندرين رطوبتي هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Pancreas Gland - Endocrine System|url=https://www.innerbody.com/image/endo03.html|access-date=2021-06-12|website=Innerbody|language=en}}</ref>{{sfn|Beger's|2018|pp=124}}<ref>{{cite book |doi=10.1016/B978-0-12-801238-3.64325-8 |chapter=Toxic Effects of Common Environmental Pollutants in Pancreatic β-Cells and the Onset of Diabetes Mellitus |title=Encyclopedia of Endocrine Diseases |date=2019 |last1=Alonso-Magdalena |first1=Paloma |last2=Tudurí |first2=Eva |last3=Marroquí |first3=Laura |last4=Quesada |first4=Ivan |last5=Sargis |first5=Robert M. |last6=Nadal |first6=Angel |pages=764–775 |isbn=978-0-12-812200-6 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Henderson |first1=J R |last2=Daniel |first2=P M |last3=Fraser |first3=P A |title=The pancreas as a single organ: the influence of the endocrine upon the exocrine part of the gland. |journal=Gut |date=February 1981 |volume=22 |issue=2 |pages=158–167 |doi=10.1136/gut.22.2.158 |pmc=1419227 |pmid=6111521 }}</ref> [[اندرين رطوبتي غدود]] طور، اهو گهڻو ڪري [[رت ۾ کنڊ جي سطح]] کي ضابطي ۾ رکڻ جو ڪم ڪري ٿو ۽ [[هارمون|هارمونن]] [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] کي خارج ڪري ٿو. هاضمي واري سرشتي جي حصي طور، اهو [[ٻاهرين رطوبتي غدود]] جي حيثيت سان ڪم ڪندي [[لبلبي جي نالي]] وسيلي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري ٿو. هن رس ۾ [[بائي ڪاربونيٽ]] هوندو آهي، جيڪو معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ [[تيزاب]] کي بي اثر ڪري ٿو؛ ان سان گڏ [[هاضمي وارا اينزائم]] پڻ هوندا آهن، جيڪي معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ کاڌي ۾ موجود [[ڪاربوهائيڊريٽ]]، [[پروٽين]] ۽ [[چرٻي|چرٻين]] کي ٽوڙين ٿا.
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي؛ ان جي عام سببن ۾ ڊگهي عرصي تائين [[شراب (نَشو)|شراب]] جو استعمال ۽ [[پِتي جون پٿريون]] شامل آهن. رت ۾ کنڊ جي سطح کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ پنهنجي ڪردار سبب، لبلبو [[ذيابيطس]] ۾ پڻ هڪ اهم عضوو آهي. [[لبلبي جو ڪينسر]] [[دائمي لبلبي جي سوزش]] کان پوءِ يا ٻين سببن جي ڪري پيدا ٿي سگهي ٿو، ۽ ان جي اڳڪٿي تمام خراب هوندي آهي، ڇاڪاڻتہ گهڻو ڪري ان جي سڃاڻپ تڏهن ٿيندي آهي جڏهن اهو جسم جي ٻين حصن تائين پکڙجي چڪو هوندو آهي.
لفظ ''pancreas'' [[يوناني ٻولي|يوناني]] لفظن πᾶν (pân، ”سڀ“) ۽ κρέας (kréas، ”گوشت“) مان نڪتل آهي. ذيابيطس ۾ لبلبي جي ڪردار بابت گهٽ ۾ گهٽ 1889ع کان ڄاڻ موجود آهي، جڏهنتہ انسولين جي پيداوار ۾ ان جي ڪردار جي سڃاڻپ 1921ع ۾ ٿي.
== بناوت ==
[[File:Pancreas and nearby organs.jpg|thumb|لبلبو (هتي گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل) [[معدو|معدي]] جي پٺيان هوندو آهي، ان جو جسم [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي وڪڙ ڀرسان ۽ پڇ [[تِري]] کي ڇهڻ تائين پکڙيل هوندو آهي.]]
لبلبو هڪ عضوو آهي، جيڪو انسانن ۾ [[پيٽ]] اندر هوندو آهي ۽ [[معدو|معدي]] جي پٺيان کان [[تِري]] ڀرسان پيٽ جي مٿئين کاٻي حصي تائين پکڙيل هوندو آهي. بالغن ۾، اهو اٽڪل {{convert|12|-|15|cm}} ڊگهو، {{wt|en|lobulated|گولڙن وارو}} ۽ ڏسڻ ۾ سامن مڇيءَ جهڙي رنگ جو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ايناٽاميائي طور، لبلبي کي ''مٿي''، ''ڳچي''، ''جسم'' ۽ ''پڇ'' ۾ ورهايو ويندو آهي. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندرين وڪڙ کان پکڙجي ٿو، جتي ان جو مٿو ٻن [[رت جي رڳ|رت جي رڳن]]، يعني [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]]، جي چوڌاري هوندو آهي. لبلبي جو سڀ کان ڊگهو حصو، يعني جسم، معدي جي پٺيان آرپار پکڙيل هوندو آهي ۽ لبلبي جو پڇ [[تِري]] جي ڀرسان ختم ٿيندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ٻه ناليون، [[لبلبي جي مکيه نالي]] ۽ ننڍي [[لبلبي جي واڌو نالي]]، لبلبي جي جسم مان گذرن ٿيون. لبلبي جي مکيه نالي [[پِتي جي گڏيل نالي]] سان ملي هڪ ننڍڙو ڦوڪڻي جهڙو حصو ٺاهي ٿي، جنهن کي [[واٽر جو ايمپولا]] (جگر-لبلبي جو ايمپولا) چيو ويندو آهي. هن ايمپولا جي چوڌاري هڪ ڏورو، [[اوڊي جو اسفنڪٽر]]، هوندو آهي. هي ايمپولا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي هيٺ لهندڙ حصي ۾ کلي ٿو. [[پِتي جي گڏيل نالي]] جو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] ۾ کلڻ [[بوئڊن جي اسفنڪٽر]] جي ضابطي هيٺ هوندو آهي. [[لبلبي جي واڌو نالي]] [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ هڪ الڳ سوراخ وسيلي کلي ٿي، جيڪو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] جي سوراخ کان مٿي واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== حصا ===
'''لبلبي جو مٿو''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ اندر هوندو آهي ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريان ۽ وريد جي چوڌاري ويڙهيل هوندو آهي. ان جي ساڄي پاسي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو هيٺ لهندڙ حصو هوندو آهي ۽ انهن جي وچ مان [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] گذرن ٿيون. ان جي پٺيان [[هيٺين وڏي وريد]] ۽ [[پِتي جي گڏيل نالي]] هونديون آهن. ان جي اڳيان [[پيٽ جي جهلي|پيٽ جي جهليءَ واري پردي]] ۽ [[آڏي وڏي آنڊي]] هوندا آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جي هيٺان هڪ ننڍڙو [[لبلبي جو ڪنڊي جهڙو واڌارو|ڪنڊي جهڙو واڌارو]] نڪري ٿو، جيڪو [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]] ۽ ڪڏهن ڪڏهن [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان|شريان]] جي پٺيان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} '''لبلبي جي کاٻ''' لبلبي جي ڳچي ۽ ڪنڊي جهڙي واڌاري جي وچ وارو وڇوٽو آهي.
'''لبلبي جي ڳچي''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ ۾ واقع لبلبي جي مٿي کي ان جي جسم کان ڌار ڪري ٿي. ڳچي اٽڪل {{convert|2|cm|abbr=on}} ويڪري هوندي آهي ۽ ان هنڌ جي اڳيان واقع هوندي آهي، جتي [[بابي وريد]] ٺهي ٿي. ڳچي گهڻو ڪري معدي جي پائلورس جي پٺيان هوندي آهي ۽ پيٽ جي جهليءَ سان ڍڪيل هوندي آهي. [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]] لبلبي جي ڳچيءَ جي اڳيان گذري ٿي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
'''لبلبي جو جسم''' لبلبي جو سڀ کان وڏو حصو آهي ۽ گهڻو ڪري معدي جي پٺيان واقع هوندو آهي، جيڪو پنهنجي ڊيگهه سان آهستي آهستي سنهو ٿيندو وڃي ٿو. پيٽ جي جهلي لبلبي جي جسم جي مٿان ۽ [[آڏو وڏو آنڊو]] پيٽ جي جهليءَ جي اڳيان هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي پٺيان ڪيتريون ئي رت جون رڳون هونديون آهن، جن ۾ [[شه رڳ]]، [[تِريءَ جي وريد]] ۽ [[کاٻي بُڪي جي وريد]] سان گڏ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جي شروعات پڻ شامل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي جسم جي هيٺان [[ننڍي آنڊي]] جو ڪجهه حصو، خاص طور ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو آخري حصو ۽ ان سان ڳنڍيل [[خالي آنڊو]]، هوندا آهن؛ ان سان گڏ [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ رباط]] پڻ هوندو آهي، جيڪو انهن ٻنهي جي وچ ۾ واقع آهي. لبلبي جي اڳيان آڏو وڏو آنڊو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}
لبلبو '''لبلبي جي پڇ''' ڏانهن ويندي سنهو ٿيندو وڃي ٿو، جيڪو تِريءَ جي ڀرسان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} اهو عام طور {{convert|1.3|-|3.5|cm|abbr=on}} ڊگهو هوندو آهي ۽ [[تِري-بُڪي رباط|تِري ۽ کاٻي بُڪي جي وچ واري رباط]] جي تهن جي وچ ۾ واقع هوندو آهي. [[تِريءَ جي شريان]] ۽ [[تِريءَ جي وريد|وريد]] لبلبي جي جسم ۽ پڇ جي پٺيان گذرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== رت جي رسد ===
لبلبي کي رت جي ڀرپور رسد ملي ٿي، جنهن جون رڳون [[سيليئڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ٻنهي جي شاخن مان نڪرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[تِريءَ جي شريان]]، جيڪا سيليئڪ ٿڙ جي سڀ کان وڏي شاخ آهي، لبلبي جي مٿئين ڪناري سان گذري ٿي ۽ پنهنجي لبلبي وارين شاخن وسيلي لبلبي جي جسم جي کاٻي حصي ۽ پڇ کي رت پهچائي ٿي؛ انهن مان سڀ کان وڏي شاخ کي [[وڏي لبلبي واري شريان]] چيو ويندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڀرسان لبلبي جي مٿي جي پوئين ۽ اڳين سطحن سان گذرن ٿيون. اهي لبلبي جي مٿي کي رت پهچائين ٿيون. اهي رڳون وچ ۾ هڪٻئي سان ملي وڃن ٿيون ({{wt|en|anastamose|ڳانڍاپو ٺاهين ٿيون}}).{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي جي جسم ۽ ڳچيءَ جو رت [[تِريءَ جي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪا لبلبي جي پٺيان واقع هوندي آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جو رت [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون|لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين وريدن]] وسيلي [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد|مٿين ميسينٽيرڪ]] ۽ [[بابي وريد|بابي وريدن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي چوڌاري پڻ هونديون آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي مان لمف انهن [[لمفي رڳ|لمفي رڳن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي [[شريان|شريانن]] سان گڏ هلن ٿيون، ۽ لبلبي کي لمف جي ڀرپور رسد حاصل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} جسم ۽ پڇ جون [[لمفي رڳون]] [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون|تِريءَ جي لمفي ڳنڍين]] ۾ ۽ نيٺ [[شه رڳ کان اڳ واريون لمفي ڳنڍيون|شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، جيڪي سيليئڪ ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريانن جي وچ ۾ واقع هونديون آهن. مٿي ۽ ڳچيءَ جون لمفي رڳون لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين، ميسينٽيرڪ ۽ جگر وارين شريانن جي چوڌاري موجود وچ وارين لمفي رڳن ۾ ۽ اتان شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== خوردبيني ايناٽامي ===
[[File:Langerhanssche Insel.jpg|thumb|هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] ڏيکاريل آهي، جڏهن لبلبي جي تاندوري کي رنگي خوردبينيءَ هيٺ ڏٺو وڃي ٿو. ٻيٽڙي جي چوڌاري هاضمي واري (”ٻاهرين رطوبتي“) لبلبي جا وڌيڪ گهرا حصا ڏسي سگهجن ٿا. انهن ۾ غيرفعال هاضمي وارن اينزائمن ([[زائيموجن|زائيموجنن]]) جا ڌنڌلا، گهرا واڱڻائي داڻا هوندا آهن.]]
[[File:Human pancreatic islet.jpg|thumb|[[مدافعتي تاندوريات]] جي استعمال سان تيار ڪيل تصوير، جنهن ۾ لبلبي جي ٻيٽڙي اندر مختلف جيوگهرڙن جي قسمن جا هنڌ ڏيکاريل آهن. الفا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ گلوڪاگون خلاف اينٽي باڊيون (ڳاڙهيون-ناسي) انهن جي ڪنارن واري بيهڪ ڏيکارين ٿيون. بيٽا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ انسولين خلاف اينٽي باڊيون (نيريون) انهن جيوگهرڙن جي وڌيڪ پکڙيل ۽ مرڪزي بيهڪ ڏيکارين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ]]
لبلبي ۾ [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ٻنهي ڪمن وارا تاندورا هوندا آهن. لبلبي کي خوردبينيءَ هيٺ ڏسڻ سان هيءَ ورهاست چٽي نظر ايندي آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي جي [[عضوي جو فعالي تاندورو|تاندوري]] جي گهڻي حصي جو ڪم هاضمي سان لاڳاپيل آهي. هن ڪم وارا جيوگهرڙا ننڍين [[نالي (ايناٽامي)|نالين]] جي چوڌاري جُهڳٽا ([[ايسينس|ايسيناءِ]]) ٺاهين ٿا ۽ اهڙن گولڙن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جن جون ڀتيون سنهين [[ريشيدار تاندورو|ريشيدار]] تاندورن جون ٺهيل هونديون آهن. هر ايسينس جا جيوگهرڙا غيرفعال هاضمي وارا اينزائم، جن کي [[زائيموجن]] چيو ويندو آهي، انهن ننڍين ''وچ ۾ داخل ٿيندڙ'' نالين ۾ خارج ڪن ٿا، جن جي چوڌاري اهي واقع هوندا آهن. هر ايسينس ۾، جيوگهرڙا اهرام جهڙي شڪل جا هوندا آهن ۽ وچ ۾ داخل ٿيندڙ نالين جي چوڌاري واقع هوندا آهن؛ انهن جا [[جيوگهرڙي جو مرڪز|مرڪز]] [[بنيادي جهلي]] تي ٽيڪيل هوندا آهن، انهن ۾ وڏو [[اينڊوپلازمي ڄار]] هوندو آهي ۽ [[جيوگهرڙي جي مادي|جيوگهرڙي جي مادي]] اندر زائيموجن جا ڪجهه داڻا ڏسي سگهجن ٿا. وچ ۾ داخل ٿيندڙ ناليون گولڙي اندر موجود وڏين ''گولڙي اندر وارين'' نالين ۽ نيٺ ''گولڙن جي وچ وارين'' نالين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون. نالين جي اندرين سطح [[ٿنڀي نما اپيٿيليم|ٿنڀي نما جيوگهرڙن]] جي هڪ تهه سان ڍڪيل هوندي آهي. نالين جو قطر وڌڻ سان جيوگهرڙن جون هڪ کان وڌيڪ تهون ٿي وڃن ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي اندر [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪم وارا تاندورا جيوگهرڙن جي جُهڳٽن جي صورت ۾ هوندا آهن، جن کي [[لبلبي جا ٻيٽڙا]] (يا [[پال لانگرهانس|لانگرهانس جا ٻيٽڙا]]) چيو ويندو آهي ۽ اهي سڄي لبلبي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} لبلبي جي ٻيٽڙن ۾ [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]]، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] ۽ [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] هوندا آهن، جن مان هر هڪ الڳ هارمون خارج ڪري ٿو. انهن جيوگهرڙن جون مخصوص بيهڪون هونديون آهن؛ الفا جيوگهرڙا ([[گلوڪاگون]] خارج ڪندڙ) عام طور ٻيٽڙي جي ڪنارن جي چوڌاري واقع هوندا آهن، جڏهنتہ بيٽا جيوگهرڙا ([[انسولين]] خارج ڪندڙ) وڌيڪ انگ ۾ هوندا آهن ۽ سڄي ٻيٽڙي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] پڻ سڄن ٻيٽڙن ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ٻيٽڙا 3,000 تائين رطوبت خارج ڪندڙ جيوگهرڙن جا ٺهيل هوندا آهن ۽ انهن ۾ رت حاصل ڪرڻ لاءِ ڪيتريون ئي ننڍيون شريانڙيون ۽ اهڙيون وريدڙيون هونديون آهن، جيڪي جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ هارمونن کي [[جسماني رت جي گردش]] ۾ داخل ٿيڻ ڏين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
=== ڦيرڦار ===
لبلبي جي ماپ ۾ گهڻو فرق هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] جي جنيني واڌ ويجهه سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي [[ايناٽاميائي ڦيرڦار|ايناٽاميائي ڦيرڦارون]] موجود آهن. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ٻنهي پاسن تي موجود انهن مکڙين مان ٺهي ٿو. [[لبلبي جي مکڙي|پيٽ واري مکڙي]] ڦري [[لبلبي جي مکڙي|پٺ واري مکڙي]] جي ڀرسان اچي ٿي ۽ نيٺ ٻنهي جو پاڻ ۾ ميلاپ ٿي وڃي ٿو. اٽڪل 10 سيڪڙو بالغن ۾، جيڪڏهن لبلبي جي پٺ واري مکڙي جي مکيه نالي ختم نه ٿئي ته [[لبلبي جي واڌو نالي]] موجود رهي سگهي ٿي؛ هيءَ نالي [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ننڍي پاپيلا]] ۾ کلي ٿي.<ref name=Langmans2019 /> جيڪڏهن ٻئي مکڙيون، جن مان هر هڪ جي پنهنجي نالي هوندي آهي، پاڻ ۾ نه ملن ته لبلبي ۾ ٻه الڳ ناليون ٿي سگهن ٿيون؛ هن حالت کي [[ورهايل لبلبو]] چيو ويندو آهي. هن حالت جو جسماني ڪارڪردگيءَ تي ڪو اثر نه پوندو آهي.<ref name="KanthMedscape">{{EMedicine|article|185307|Pancreatic Divisum}}</ref> جيڪڏهن پيٽ واري مکڙي پوريءَ طرح نه ڦري ته [[ڇلي نما لبلبو]] ٿي سگهي ٿو، جنهن ۾ لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڪجهه يا سڄي حصي کي گهيري وٺي ٿو. هيءَ حالت [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي بندش]] سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name="Noh2012">{{cite journal |last1=Noh |first1=TH |last2=Lee |first2=SE |last3=Park |first3=JM |title=Laparoscopic treatment of annular pancreas in adults: report of a case. |journal=Korean Journal of Hepato-biliary-pancreatic Surgery |date=February 2012 |volume=16 |issue=1 |pages=43–5 |doi=10.14701/kjhbps.2012.16.1.43 |pmid=26388905|pmc=4575014 }}</ref>
=== جين ۽ پروٽين جو اظهار ===
{{Further |حياتيائي معلوماتيات#جين ۽ پروٽين جو اظهار}}
عام انساني لبلبي ۾ 10,000 پروٽين-ڪوڊ ڪندڙ جين (سڀني انساني جينن جو لڳ ڀڳ 50 سيڪڙو) اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/pancreas|title=The human proteome in pancreas – The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-25}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Uhlén M, Fagerberg L, Hallström BM, Lindskog C, Oksvold P, Mardinoglu A, Sivertsson Å, Kampf C, Sjöstedt E, Asplund A, Olsson I, Edlund K, Lundberg E, Navani S, Szigyarto CA, Odeberg J, Djureinovic D, Takanen JO, Hober S, Alm T, Edqvist PH, Berling H, Tegel H, Mulder J, Rockberg J, Nilsson P, Schwenk JM, Hamsten M, von Feilitzen K, Forsberg M, Persson L, Johansson F, Zwahlen M, von Heijne G, Nielsen J, Pontén F | display-authors = 6 | title = Proteomics. Tissue-based map of the human proteome | journal = Science | volume = 347 | issue = 6220 | article-number = 1260419 | date = January 2015 | pmid = 25613900 | doi = 10.1126/science.1260419 | s2cid = 802377 }}</ref> انهن مان 100 کان گهٽ جين خاص طور لبلبي ۾ اظهار ٿين ٿا. [[ٿُڪ وارا غدود|ٿُڪ وارن غدودن]] وانگر، لبلبي لاءِ مخصوص گهڻا جين خارج ٿيندڙ پروٽينن لاءِ ڪوڊ ڪن ٿا. انهن سان لاڳاپيل لبلبي جا مخصوص پروٽين يا ته ٻاهرين رطوبتي جيوگهرڙن واري حصي ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ هاضمي يا کاڌي جي جذب سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا، جهڙوڪ هاضمي وارا [[ڪائيموٽرپسينوجن]] اينزائم ۽ لبلبي جي لائپيز [[لبلبي جي لائپيز خاندان|پي اين ايل آءِ پي]]؛ يا وري اندرين رطوبتي [[لبلبي جا ٻيٽڙا|لبلبي جي ٻيٽڙن]] جي مختلف جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ خارج ٿيندڙ هارمونن، جهڙوڪ [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]]، سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا.<ref>{{cite journal | vauthors = Danielsson A, Pontén F, Fagerberg L, Hallström BM, Schwenk JM, Uhlén M, Korsgren O, Lindskog C | display-authors = 6 | title = The human pancreas proteome defined by transcriptomics and antibody-based profiling | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 12 | article-number = e115421 | date = 2014-12-29 | pmid = 25546435 | pmc = 4278897 | doi = 10.1371/journal.pone.0115421 | bibcode = 2014PLoSO...9k5421D | doi-access = free }}</ref>
== واڌ ويجهه ==
[[File:Suckale08FBS fig1 pancreas development.jpeg|thumbnail|300px|لبلبو [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] مان نڪري ٿو، جيڪو [[هاضمي جي نالي]] جي هڪ حصي جي اڳواٽ نلي هوندو آهي؛ اهو [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] مکڙيءَ طور ٺهي ٿو. واڌ ويجهه دوران، پيٽ واري مکڙي ٻئي پاسي ڦري ٿي ۽ ٻئي مکڙيون پاڻ ۾ ملي وڃن ٿيون.]]
لبلبو [[ڄمڻ کان اڳ واري واڌ ويجهه|واڌ ويجهه]] دوران ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] مان ٺهي ٿو، جيڪي [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] جي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري]] حصي مان نڪرن ٿيون؛ اڳيون آنڊو هڪ جنيني نلي آهي، جيڪا [[معدي-آنڊي وارو رستو|معدي-آنڊي واري رستي]] جي اڳواٽ صورت آهي.<ref name=Langmans2019>{{cite book |last1=Sadley |first1=TW |title=Langman's medical embryology |date=2019|location=Philadelphia|publisher=Wolters Kluwer |isbn=978-1-4963-8390-7 |edition=14th|pages=244–245}}</ref> اهو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل هوندو آهي.<ref name=Langmans2019 /> لبلبي جي واڌ ويجهه [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] لبلبي جي مکڙي ٺهڻ سان شروع ٿئي ٿي. هر هڪ مکڙي هڪ نالي وسيلي اڳئين آنڊي سان ملي ٿي. پٺ واري لبلبي جي مکڙي وڌي ٺهيل لبلبي جي ڳچي، جسم ۽ پڇ ٺاهي ٿي، ۽ پيٽ واري لبلبي جي مکڙي مٿو ۽ ڪنڊي جهڙو واڌارو ٺاهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
حتمي لبلبو پيٽ واري مکڙي جي ڦرڻ ۽ ٻنهي مکڙين جي پاڻ ۾ ملڻ سان ٺهي ٿو.<ref name=Langmans2019 /> واڌ ويجهه دوران، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو ساڄي پاسي ڦري ٿو، ۽ پيٽ واري مکڙي به ان سان گڏ ڦري، اهڙي هنڌ تي اچي ٿي جيڪو وڌيڪ پٺ وارو بڻجي وڃي ٿو. پنهنجي آخري هنڌ تي پهچڻ کان پوءِ، پيٽ واري لبلبي جي مکڙي وڏي پٺ واري مکڙي جي هيٺان اچي ٿي ۽ نيٺ ان سان ملي وڃي ٿي. هن ميلاپ واري مرحلي تي، پيٽ واري ۽ پٺ واري لبلبي جي مکڙين جون مکيه ناليون پاڻ ۾ ملي [[لبلبي جي مکيه نالي]] ٺاهين ٿيون. عام طور، پٺ واري مکڙي جي نالي ختم ٿي وڃي ٿي ۽ لبلبي جي مکيه نالي باقي رهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
=== جيوگهرڙائي واڌ ويجهه ===
[[لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا]] اهڙا اڳواٽ جيوگهرڙا آهن، جيڪي فرق پذير ٿي لبلبي جا ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا ٺاهين ٿا، جن ۾ ٻاهرين رطوبتي [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]]، اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جا جيوگهرڙا ۽ نالي وارا جيوگهرڙا شامل آهن.<ref name="carlson"/> انهن اڳواٽ جيوگهرڙن جي سڃاڻپ [[نقل نويسي عنصر|نقل نويسي عنصرن]] [[PDX1]] ۽ [[NKX6-1]] جي گڏيل اظهار سان ٿيندي آهي.<ref name="carlson"/>
<!--Exocrine-->ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا جيوگهرڙا اهڙن ماليڪيولن وسيلي فرق پذير ٿين ٿا، جيڪي فرق پذيري کي اُڀارين ٿا؛ انهن ۾ [[فولسٽاٽن]]، [[فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر|فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر]] ۽ [[نوچ ريسيپٽر]] سرشتي جي سرگرمي شامل آهن.<ref name="carlson">{{cite book | last = Carlson | first = Bruce M. | name-list-style = vanc |title=Human Embryology and Developmental Biology |publisher=Elsevier |location=St. Louis |year=2019 |pages=318–57 |isbn=978-0-323-52375-2 }}</ref> ٻاهرين رطوبتي ايسيناءِ جي واڌ ويجهه لڳاتار ٽن مرحلن مان گذري ٿي. اهي اڳ-فرق پذير، ابتدائي فرق پذير ۽ فرق پذير مرحلا آهن، جيڪي ترتيبوار هاضمي وارن اينزائمن جي سرگرمي جي اڻ-سڃاڻپ جوڳي، گهٽ ۽ وڌ سطح سان لاڳاپيل آهن.<ref name="carlson"/>
<!--Endocrine-->لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا [[نيوروجينن|نيوروجينن-3]] ۽ [[ISL1]] جي اثر هيٺ اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جي جيوگهرڙن ۾ فرق پذير ٿين ٿا، پر رڳو تڏهن جڏهن [[نوچ اشارتي رستو|نوچ ريسيپٽر اشارو]] موجود نه هجي. [[Pax gene|پيڪس جين]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي الفا ۽ گاما جيوگهرڙا ٺاهين ٿا. [[Pax-6]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي بيٽا ۽ ڊيلٽا جيوگهرڙا ٺاهين ٿا.<ref name="carlson"/> لبلبي جا ٻيٽڙا تڏهن ٺهن ٿا، جڏهن اندرين رطوبتي جيوگهرڙا نالين واري سرشتي مان لڏي [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] جي چوڌاري ننڍڙا جُهڳٽا ٺاهين ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو عمل واڌ ويجهه جي ٽئين مهيني جي لڳ ڀڳ ٿئي ٿو،<ref name=Langmans2019 /> ۽ انسولين ۽ گلوڪاگون انسان جي [[جنيني رت جي گردش]] ۾ واڌ ويجهه جي چوٿين يا پنجين مهيني تائين سڃاڻي سگهجن ٿا.<ref name="carlson"/>
== ڪم ==
لبلبو جسم اندر [[رت ۾ کنڊ جو ضابطو|رت ۾ کنڊ جي ضابطي]] ۽ [[ميٽابولزم]] ۾ پڻ شامل آهي، ۽ اهڙيون شيون پڻ خارج ڪري ٿو، جيڪي گڏيل طور [[لبلبي جو رس]] سڏجن ٿيون ۽ [[هاضمو|هاضمي]] ۾ مدد ڪن ٿيون. اهي ڪم ٻن حصن ۾ ورهايل آهن: [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو لبلبي جي ٻيٽڙن اندر [[انسولين]] ۽ ٻين [[هارمون|هارمونن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي، جيڪي رت ۾ کنڊ جي سطح ۽ ميٽابولزم کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ مدد ڪن ٿا؛ ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو [[لبلبي جا اينزائم|لبلبي جي هاضمي وارن اينزائمن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
=== رت ۾ گلوڪوز جو ضابطو ===
{{See also|لبلبي جا ٻيٽڙا}}
[[File:Negative Feedback Gif.gif|thumb|لبلبو رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي لڳاتار برقرار رکي ٿو (لهرائتي لڪير طور ڏيکاريل). جڏهن [[رت ۾ کنڊ جي سطح|رت ۾ گلوڪوز جي سطح]] تمام گهڻي هوندي آهي، تڏهن لبلبو [[انسولين]] خارج ڪري ٿو. جيڪڏهن سطح تمام گهٽ هجي، ته لبلبو [[گلوڪاگون]] خارج ڪري ٿو.
]]
لبلبي اندر موجود جيوگهرڙا رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي برقرار رکڻ ([[هم-حالت]]) ۾ مدد ڪن ٿا. اهي ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا لبلبي جي انهن ٻيٽڙن ۾ واقع هوندا آهن، جيڪي سڄي لبلبي ۾ موجود آهن. رت ۾ گلوڪوز جي سطح سان هيٺيان عمل ٿين ٿا:
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽ هوندي آهي، [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]] [[گلوڪاگون]] خارج ڪن ٿا، جيڪو رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌائي ٿو.
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌيڪ هوندي آهي، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] [[انسولين]] خارج ڪن ٿا، جيڪا رت ۾ گلوڪوز کي گهٽ ڪري ٿي.
ٻيٽڙي ۾ موجود [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] پڻ [[سوماتوسٽيٽن]] خارج ڪن ٿا، جيڪا انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي گهٽائي ٿي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
گلوڪاگون [[گلوڪونيوجينيسس|گلوڪوز جي نئين ٺهڻ]] ۽ جگر ۾ [[گلائڪوجينولائسس|گلائڪوجن جي گلوڪوز ۾ ٽٽڻ]] کي وڌائي گلوڪوز جي سطح ۾ واڌ ڪري ٿو. اهو چرٻي ۽ ڏورن ۾ گلوڪوز جي جذب کي پڻ گهٽائي ٿو. گلوڪاگون جو خارج ٿيڻ رت ۾ گهٽ گلوڪوز يا انسولين جي سطح، ۽ ورزش دوران اُڀري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
انسولين جيوگهرڙن، خاص طور [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]]، ۾ گلوڪوز جي جذب کي آسان بڻائي رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽائي ٿي، ۽ ان جي استعمال کي پروٽين، چرٻين ۽ ڪاربوهائيڊريٽن جي ٺهڻ ۾ وڌائي ٿي. انسولين شروعات ۾ هڪ اڳواٽ صورت طور ٺهي ٿي، جنهن کي [[پري پرو انسولين]] چيو ويندو آهي. اها [[پرو انسولين]] ۾ تبديل ٿئي ٿي ۽ [[سي-پيپٽائڊ]] وسيلي ڪٽي [[انسولين]] ٺاهي ٿي، جيڪا پوءِ بيٽا جيوگهرڙن جي داڻن ۾ محفوظ ڪئي ويندي آهي. گلوڪوز بيٽا جيوگهرڙن ۾ داخل ٿي ٽٽي ٿو. ان جو آخري اثر جيوگهرڙي جي جهليءَ جي [[ڊي پولرائيزيشن]] پيدا ڪرڻ آهي، جيڪا انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
<!--Influences-->انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪندڙ مکيه عنصر رت جي پلازما ۾ گلوڪوز جي سطح آهي.<ref name=Ganongs2019Islets>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|author1=Barrett, Kim E.|others=Barman, Susan M.,, Brooks, Heddwen L., Yuan, Jason X.-J.|isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=433–437|section=Regulation of Insulin Secretion; Glucagon}}</ref> رت ۾ گهٽ کنڊ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي، ۽ رت ۾ وڌيڪ کنڊ انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي. ٻيا عنصر پڻ انهن هارمونن جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪن ٿا. ڪجهه [[امائنو تيزاب]]، جيڪي [[پروٽين]] جي هاضمي جا ضمني پيداوار آهن، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا. سوماتوسٽيٽن انسولين ۽ گلوڪاگون ٻنهي جي روڪيندڙ طور ڪم ڪري ٿي. [[خودڪار تنتي سرشتو]] پڻ ڪردار ادا ڪري ٿو. [[همدرد تنتي سرشتو|همدرد تنتي سرشتي]] جي [[بيٽا-2 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|بيٽا-2 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي، جيڪا همدرد تنتن مان خارج ٿيندڙ [[ڪيٽيڪولامين|ڪيٽيڪولامينن]] وسيلي ٿئي ٿي، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي،<ref name=Ganongs2019Islets /><ref name=GuytonHall2016>{{cite book |last1=Hall |first1=John E |title=Guyton and Hall textbook of medical physiology |date=2016 |publisher=Elsevier |location=Philadelphia |isbn=978-1-4557-7016-8 |edition=13th|pages=990–994}}</ref> جڏهنتہ [[الفا-1 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|الفا-1 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي خارج ٿيڻ کي روڪي ٿي.<ref name=Ganongs2019Islets /> [[پيراسمدرد تنتي سرشتو|پيراسمدرد تنتي سرشتي]] جا [[مسڪرينيڪ ايسٽائل ڪولين ريسيپٽر M3|M3 ريسيپٽر]]، ساڄي [[ويگس تنت]] جي تحريڪ سان، بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا.<ref name=Ganongs2019Islets />
=== هاضمو ===
[[File:1820 The Pancreas.jpg|thumb|لبلبي جو هاضمي ۾ ڪردار آهي، جيڪو هتي نمايان ڪيو ويو آهي. لبلبي جون ناليون (سائي رنگ ۾) هاضمي وارا اينزائم ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ پهچائين ٿيون. هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] پڻ ڏيکاريل آهي، جيڪو اندرين رطوبتي لبلبي جو حصو آهي ۽ جنهن ۾ [[انسولين]] ۽ [[گلوڪاگون]] جي خارج ٿيڻ جا ذميوار جيوگهرڙا شامل آهن.]]
لبلبو [[هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] ۾ حياتيائي اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. اهو ڪم [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري انجام ڏئي ٿو، جيڪو هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل هڪ مايع آهي ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ خارج ٿئي ٿو؛ هي [[ننڍي آنڊي]] جو پهريون حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] مان کاڌو حاصل ڪري ٿو. اهي اينزائم ڪاربوهائيڊريٽن، پروٽينن ۽ لپڊن (چرٻين) کي ٽوڙڻ ۾ مدد ڪن ٿا. هي لبلبي جو [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار آهي. هن ڪم جا ذميوار جيوگهرڙا [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙو|مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]] آهن، جيڪي [[ايسينس|ايسيناءِ]] نالي جُهڳٽن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن. ايسينس جي وچ ۾ خارج ٿيندڙ رطوبتون [[گولڙي اندر واريون ناليون|گولڙي اندر وارين نالين]] ۾ گڏ ٿين ٿيون، جيڪي مکيه [[لبلبي جي نالي]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، ۽ اها سڌيءَ طرح [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. روزانو اٽڪل 1.5–3 ليٽر مايع هن نموني خارج ٿئي ٿو.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
هر ايسينس جا جيوگهرڙا هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل داڻن سان ڀريل هوندا آهن. اهي غيرفعال صورت ۾ خارج ٿين ٿا، جن کي [[زائيموجن|زائيموجن]] يا پرو اينزائم چيو ويندو آهي. جڏهن اهي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ خارج ٿين ٿا، تڏهن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح ۾ موجود [[اينٽروڪائنيز]] اينزائم وسيلي سرگرم ٿين ٿا. پرو اينزائم ڪٽجن ٿا، جنهن سان اينزائمن جي سرگرميءَ جو هڪ سلسلو ٺهي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* [[پروٽيز|پروٽينن کي ٽوڙيندڙ اينزائم]] [[ٽرپسينوجن]] جي [[ٽرپسن]] ۾ سرگرمي سان شروع ٿين ٿا. آزاد ٽرپسن پوءِ باقي ٽرپسينوجن کي، ۽ پڻ [[ڪائيموٽرپسينوجن]] کي ان جي سرگرم صورت [[ڪائيموٽرپسن]] ۾ ڪٽي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* چرٻين جي هاضمي ۾ شامل خارج ٿيندڙ اينزائمن ۾ [[لبلبي جي لائپيز|لائپيز]]، [[فاسفوليپيز A2]]، [[لائيسوفاسفوليپيز]] ۽ [[اسٽيرول ايسٽيريز|ڪوليسٽرول ايسٽيريز]] شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* نشاستي ۽ ٻين ڪاربوهائيڊريٽن کي ٽوڙيندڙ اينزائمن ۾ [[ايمائليز]] شامل آهي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
اهي اينزائم [[بائي ڪاربونيٽ]] سان ڀرپور مايع ۾ خارج ٿين ٿا. بائي ڪاربونيٽ هن مايع لاءِ [[الڪلي]] pH برقرار رکڻ ۾ مدد ڪري ٿو، اهڙي pH جنهن ۾ گهڻا اينزائم سڀ کان وڌيڪ اثرائتي نموني ڪم ڪن ٿا، ۽ پڻ معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ تيزابن کي بي اثر ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} رطوبت جي خارج ٿيڻ تي [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ|VIP]] جهڙا هارمون، ۽ [[ويگس تنت]] مان [[ايسٽائل ڪولين]] جي تحريڪ اثر ڪن ٿا. سيڪريٽن [[S جيوگهرڙو|S جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، جيڪي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح جو حصو آهن، ۽ اهو معدي جي تيزاب جي تحريڪ جي جواب ۾ خارج ٿئي ٿو. VIP سان گڏ، اهو اينزائمن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ کي وڌائي ٿو. ڪوليسسٽوڪائينن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي جي اندروني سطح جي [[Ito cell|اٽو جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، گهڻو ڪري ڊگهي زنجير وارن چرٻي تيزابن جي جواب ۾، ۽ سيڪريٽن جي اثرن کي وڌائي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} جيوگهرڙائي سطح تي، بائي ڪاربونيٽ مرڪزي-ايسينر ۽ نالي وارن جيوگهرڙن مان سوڊيم ۽ بائي ڪاربونيٽ [[گڏيل کڻندڙ]] وسيلي خارج ٿئي ٿو، جيڪو [[سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر]] سبب پيدا ٿيندڙ جهليءَ جي ڊي پولرائيزيشن جي ڪري ڪم ڪري ٿو. سيڪريٽن ۽ VIP سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر جي کولجڻ کي وڌائين ٿا، جنهن سان جهليءَ جي وڌيڪ ڊي پولرائيزيشن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي وڌيڪ خارج ٿيڻ ٿئي ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2090}}{{sfn|Beger's|2018|pp=16,57}}<ref name="Pandol2014">{{cite journal |last1=Pandol |first1=Stephen J |title=The Exocrine Pancreas |journal=Colloquium Series on Integrated Systems Physiology: From Molecule to Function |volume=3 |issue=2 |date=2011 |pages=1–64 |id={{NCBIBook|NBK54128}} |pmid=21634067 |doi=10.4199/C00026ED1V01Y201102ISP014 |doi-access=free }}</ref>
ڪيترا ئي طريقا اهو يقيني بڻائين ٿا ته لبلبي جي هاضمي واري عمل سان خود لبلبي جو تاندورو هضم نه ٿئي. انهن ۾ غيرفعال اينزائمن (زائيموجنن) جو خارج ٿيڻ، حفاظتي اينزائم [[ٽرپسن روڪيندڙ]] جو خارج ٿيڻ، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ سان pH ۾ ٿيندڙ تبديليون، جيڪي هاضمي کي رڳو تڏهن اُڀارين ٿيون جڏهن لبلبو تحريڪ هيٺ هجي، ۽ جيوگهرڙن اندر گهٽ ڪيلشيم، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
=== واڌو ڪم ===
لبلبو [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] پڻ خارج ڪري ٿو. لبلبي جا [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] [[موٽيلن]]، [[سيروٽونن]] ۽ [[سبسٽنس P]] هارمون خارج ڪن ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو ڏيکاريو ويو آهي تہ لبلبي جو تاندورو آنڊي ۾ تابڪاري سيزيم ([[Cs-137]]) کي گڏ ڪرڻ ۽ خارج ڪرڻ وارو هڪ مضبوط هنڌ آهي.<ref>{{Cite journal |last=Bandazhevsky Y.I. |year=2003 |title=Chronic Cs-137 incorporation in children's organs. |journal=Swiss Med. Wkly. |volume=133 |issue=35–36 |pages=488–90 |doi=10.4414/smw.2003.10226 |pmid=14652805 |s2cid=28184979 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Venturi |first1=Sebastiano |title=Cesium in Biology, Pancreatic Cancer, and Controversy in High and Low Radiation Exposure Damage—Scientific, Environmental, Geopolitical, and Economic Aspects |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |date=January 2021 |volume=18 |issue=17 |page=8934 |doi=10.3390/ijerph18178934 |pmid=34501532 |language=en|pmc=8431133 |doi-access=free }}</ref>
== طبّي اهميت ==
{{main|لبلبي جون بيماريون}}
=== سوزش ===
{{Main|لبلبي جي سوزش}}
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي. لبلبي جي سوزش گهڻو ڪري بار بار ٿيندڙ [[پِتي جون پٿريون|پِتي جي پٿرين]] يا ڊگهي عرصي واري شراب جي استعمال سان لاڳاپيل هوندي آهي؛ ٻين عام سببن ۾ ڌڪ لڳڻ سان نقصان، [[ERCP]] کان پوءِ ٿيندڙ نقصان، ڪجهه دوائون، [[ممپس]] جهڙيون وچڙندڙ بيماريون، ۽ [[هائپرٽرائگلسرائڊيميا|رت ۾ ٽرائگلسرائڊن جي تمام گهڻي سطح]] شامل آهن. اوچتي لبلبي جي سوزش عام طور [[پيٽ]] جي وچ ۾ شديد سور پيدا ڪري ٿي، جيڪو گهڻو ڪري پٺيءَ ڏانهن پکڙجي ٿو، ۽ ان سان الٽي اچڻ يا الٽي ٿيڻ لاڳاپيل ٿي سگهي ٿو. سخت لبلبي جي سوزش لبلبي مان رت وهڻ يا ان ۾ سوراخ ٿيڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ [[شاڪ (رت جي گردش)|شاڪ]] يا [[جسماني سوزشي جوابي سنڊروم]]، [[گري ٽرنر جي نشاني|پاسن تي نيراڻ]] يا [[ڪلن جي نشاني|دنڀي جي چوڌاري واري علائقي تي نيراڻ]] ٿي سگهي ٿي. اهڙيون سخت پيچيدگيون گهڻو ڪري [[انتهائي نگهداشت وارو شعبو|انتهائي نگهداشت واري شعبي]] ۾ سنڀاليون وينديون آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
لبلبي جي سوزش ۾، ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا اينزائم لبلبي جي بناوت ۽ تاندوري کي نقصان پهچائين ٿا. انهن مان ڪجهه اينزائمن، جهڙوڪ [[ايمائليز]] ۽ [[لائپيز]]، جو رت ۾ ملڻ، علامتن ۽ [[طبي تصويرڪاري]] جهڙوڪ [[الٽراسائونڊ]] يا [[CT اسڪين]] جي نتيجن سان گڏ، گهڻو ڪري ان ڳالهه جي نشاندهي لاءِ استعمال ٿيندو آهي تہ ڪنهن ماڻهو کي لبلبي جي سوزش آهي. لبلبي جي سوزش گهڻو ڪري طبي طريقي سان [[سور گهٽائيندڙ دوا|سور جي آرام]]، شاڪ کي روڪڻ يا سنڀالڻ لاءِ نگراني، ۽ سڃاتل بنيادي سببن جي علاج سان سنڀالي ويندي آهي. ان ۾ پِتي جي پٿرين کي ڪڍڻ، رت ۾ ٽرائگلسرائڊ يا گلوڪوز جي سطح گهٽائڻ، [[خودمدافعتي لبلبي جي سوزش]] لاءِ [[ڪارٽيڪوسٽيرائيڊ|ڪارٽيڪوسٽيرائيڊن]] جو استعمال، ۽ اهڙين دوائن کي بند ڪرڻ شامل ٿي سگهي ٿو جيڪي ان کي اُڀارين ٿيون.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
[[دائمي لبلبي جي سوزش]] وقت سان گڏ لبلبي جي سوزش جي واڌ ويجهه ڏانهن اشارو ڪري ٿي. ان جا ڪيترائي سبب ساڳيا آهن؛ سڀ کان عام سبب ڊگهي عرصي وارو شراب جو استعمال آهي، جڏهنتہ ٻين سببن ۾ بار بار ٿيندڙ اوچتيون قسطون ۽ [[سسٽڪ فائبروسس]] شامل آهن. پيٽ جو سور، جيڪو خاص طور اڳيان جهڪي ويهڻ يا شراب پيئڻ سان گهٽجي وڃي، سڀ کان عام علامت آهي. جڏهن لبلبي جو هاضمي وارو ڪم سخت متاثر ٿئي، تڏهن چرٻي جي هاضمي ۾ مسئلا ۽ [[اسٽيٽروريا]] پيدا ٿي سگهن ٿا؛ جڏهن اندرين رطوبتي ڪم متاثر ٿئي، تڏهن ذيابيطس ٿي سگهي ٿي. دائمي لبلبي جي سوزش جي جاچ اوچتي لبلبي جي سوزش وانگر ڪئي ويندي آهي. سور ۽ الٽيءَ جي احساس جي سنڀال، ۽ ڪنهن به سڃاتل سبب جي علاج (جنهن ۾ [[شراب ڇڏڻ]] شامل ٿي سگهي ٿو) کان سواءِ، لبلبي جي هاضمي واري ڪردار سبب، [[اينزائم مٽاسٽا]] جي ضرورت پئجي سگهي ٿي ته جيئن [[غذائي جذب جي کوٽ]] کان بچي سگهجي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
=== ڪينسر ===
{{Main|لبلبي جو ڪينسر}}
[[File:Pancreatic Cancer.jpg|thumb|لبلبي جو ڪينسر، جيڪو هتي ڏيکاريل آهي، گهڻو ڪري لبلبي جي مٿي ۾ [[ايڊينوڪارسينوما]] طور ٿيندو آهي. ڇاڪاڻتہ علامتون، جهڙوڪ چمڙي جو پيلو ٿيڻ، سور يا خارش، بيماريءَ جي دير واري مرحلي تائين ظاهر نه ٿينديون آهن، تنهنڪري اهو گهڻو ڪري دير واري [[ڪينسر جي مرحلا بندي|مرحلي]] ۾ ظاهر ٿيندو آهي ۽ علاج جا اختيار محدود هوندا آهن.]]
[[File:Relative incidence of pancreatic neoplasms.png|thumb|350px|لبلبي جي مختلف [[نئون واڌارو|نئين واڌارن]] جا لاڳاپيل شرح، جن ۾ لبلبي جا ڪينسر ڳاڙهي/گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Miller |first2=FH |last3=Chen |first3=ZE |last4=Merrick |first4=L |last5=Mortele |first5=KJ |last6=Hoff |first6=FL | display-authors=etal| title=Diffusion-weighted MR imaging of solid and cystic lesions of the pancreas. | journal=Radiographics | year= 2011 | volume= 31 | issue= 3 | pages= E47-64 | pmid=21721197 | doi=10.1148/rg.313105174 | pmc= }}<br />Diagram by Mikael Häggström, M.D.</ref>]]
[[لبلبي جو ڪينسر|لبلبي جا ڪينسر]]، خاص طور سڀ کان عام قسم، يعني لبلبي جو [[ايڊينوڪارسينوما]]، علاج ڪرڻ لاءِ اڃا به تمام ڏکيا آهن، ۽ گهڻو ڪري رڳو اهڙي مرحلي تي سڃاتا وڃن ٿا، جڏهن سرجري لاءِ تمام دير ٿي چڪي هوندي آهي؛ سرجري ئي واحد شفا ڏيندڙ علاج آهي. لبلبي جو ڪينسر 40 سالن کان گهٽ عمر وارن ماڻهن ۾ ناياب آهي ۽ [[تشخيص]] جي [[وچين قدر|وچين]] عمر 71 سال آهي.<ref name=NEJM14>{{cite journal | vauthors = Ryan DP, Hong TS, Bardeesy N | title = Pancreatic adenocarcinoma | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 371 | issue = 11 | pages = 1039–49 | date = September 2014 | pmid = 25207767 | doi = 10.1056/NEJMra1404198 }}</ref> خطري وارن عنصرن ۾ دائمي لبلبي جي سوزش، وڏي عمر، سگريٽ نوشي، [[ٿولهه]]، [[ذيابيطس ميليٽس|ذيابيطس]]، ۽ ڪجهه ناياب جينياتي حالتون، جن ۾ [[گهڻن اندرين رطوبتي نون واڌارن جو قسم 1]]، [[موروثي غير پوليپوسس وڏو آنڊي جو ڪينسر]] ۽ [[ڊسپلاسٽڪ نيوس سنڊروم]] وغيره شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}<ref name=PDQ2014>{{cite web|title=Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Patient Version|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/Patient/page1/AllPages|website=National Cancer Institute|access-date=8 June 2014|date=2014-04-17}}</ref> لڳ ڀڳ 25 سيڪڙو ڪيس [[تمباڪو نوشي]] سان منسوب آهن،<ref>{{cite journal | vauthors = Wolfgang CL, Herman JM, Laheru DA, Klein AP, Erdek MA, Fishman EK, Hruban RH | title = Recent progress in pancreatic cancer | journal = CA: A Cancer Journal for Clinicians | volume = 63 | issue = 5 | pages = 318–48 | date = September 2013 | pmid = 23856911 | pmc = 3769458 | doi = 10.3322/caac.21190 }}</ref> جڏهنتہ 5–10 سيڪڙو ڪيس [[وراثت|وراثتي جينن]] سان لاڳاپيل آهن.<ref name="NEJM14" />
لبلبي جو ايڊينوڪارسينوما لبلبي جي ڪينسر جو سڀ کان عام روپ آهي ۽ اهو ڪينسر لبلبي جي ٻاهرين رطوبتي هاضمي واري حصي مان پيدا ٿئي ٿو. گهڻا ڪيس لبلبي جي مٿي ۾ ٿين ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} علامتون ڪينسر جي دير واري مرحلي ۾ ظاهر ٿيڻ لڳن ٿيون، جڏهن اهو پيٽ جو سور، وزن گهٽجڻ، يا چمڙي جي پيلو ٿيڻ ([[يرقان]]) جو سبب بڻجي ٿو. يرقان تڏهن ٿئي ٿو جڏهن ڪينسر [[پِت]] جي وهڪري کي روڪي ڇڏي ٿو. ٻيون گهٽ عام علامتون الٽي اچڻ، الٽي ٿيڻ، لبلبي جي سوزش، ذيابيطس، يا بار بار ٿيندڙ [[وريدي ٿرومبوسس]] شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} لبلبي جو ڪينسر عام طور [[طبي تصويرڪاري]] وسيلي، [[الٽراسائونڊ]] يا ڪنٽراسٽ سان [[CT اسڪين]] جي صورت ۾، سڃاتو ويندو آهي. جيڪڏهن رسولِي کي سرجري سان ڪڍڻ تي غور ڪيو وڃي ته [[اينڊوسڪوپڪ الٽراسائونڊ]] استعمال ٿي سگهي ٿو، ۽ غير يقيني تشخيص جي تصديق لاءِ [[ERCP]] يا الٽراسائونڊ جي رهنمائي هيٺ بايوپسي استعمال ٿي سگهي ٿي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
علامتن جي دير سان پيدا ٿيڻ سبب، گهڻا ڪينسر اڳتي وڌيل [[ڪينسر جي مرحلا بندي|مرحلي]] ۾ ظاهر ٿين ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} رڳو 10 کان 15 سيڪڙو رسوليون سرجري وسيلي ڪڍڻ لاءِ مناسب هونديون آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} {{As of|2018}}، جڏهن ڪيموٿراپي ڏني وڃي ٿي، تڏهن [[FOLFIRINOX]] نالي علاج، جنهن ۾ [[فلورويوراسل]]، [[ايرينوٽيڪن]]، [[اوڪسالپلاٽن]] ۽ [[ليوڪوورين]] شامل آهن، روايتي [[جيمسائيٽابين]] علاجن جي ڀيٽ ۾ بقا کي وڌائڻ ڏيکاريو آهي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} گهڻي ڀاڱي، علاج [[تڪليف گهٽائيندڙ علاج|تڪليف گهٽائيندڙ]] هوندو آهي ۽ پيدا ٿيندڙ علامتن جي سنڀال تي ڌيان ڏيندو آهي. ان ۾ [[خارش]] جي سنڀال، [[پِتي جي نالي#نيڪال|ڪوليڊوڪو جيجونو اسٽومي]]، يا پِت جي نيڪال کي آسان ڪرڻ لاءِ [[ERCP]] وسيلي اسٽينٽ وجهڻ، ۽ سور تي ضابطو آڻڻ لاءِ دوائون شامل ٿي سگهن ٿيون.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} آمريڪا ۾، لبلبي جو ڪينسر ڪينسر سبب موت جو چوٿون سڀ کان عام سبب آهي.<ref name="PMC2504856">{{cite journal | vauthors = Hariharan D, Saied A, Kocher HM | title = Analysis of mortality rates for pancreatic cancer across the world | journal = HPB | volume = 10 | issue = 1 | pages = 58–62 | year = 2008 | pmid = 18695761 | pmc = 2504856 | doi = 10.1080/13651820701883148 }}</ref> هي بيماري ترقي يافته دنيا ۾ وڌيڪ ٿئي ٿي، جتي 2012ع ۾ نون ڪيسن جو 68 سيڪڙو هو.<ref name=WCR2014>{{cite book|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-92-832-0429-9|chapter=Chapter 5.7}}</ref> لبلبي جي ايڊينوڪارسينوما جا نتيجا عام طور خراب هوندا آهن؛ [[تشخيص]] کان پوءِ گهٽ ۾ گهٽ هڪ سال ۽ پنج سال تائين زنده رهندڙن جو سراسري سيڪڙو ترتيبوار 25 سيڪڙو ۽ 5 سيڪڙو هوندو آهي.<ref name=WCR2014/><ref name="ACS-CFF-2010">{{cite web| title=American Cancer Society: Cancer Facts & Figures 2010: see page 4 for incidence estimates, and page 19 for survival percentages| url=http://www.cancer.org/acs/groups/content/@nho/documents/document/acspc-024113.pdf| archive-url=https://web.archive.org/web/20150114080100/http://www.cancer.org/acs/groups/content/%40nho/documents/document/acspc-024113.pdf| archive-date=2015-01-14}}</ref> مقامي بيماريءَ ۾، جتي ڪينسر ننڍو (< 2 cm) هجي، پنجن سالن تائين زنده رهندڙن جو انگ لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو هوندو آهي.<ref name=PDQ2014P>{{cite web|title=Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Health Professional Version|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/HealthProfessional/page1/AllPages|website=NCI|access-date=8 June 2014|date=2014-02-21}}</ref>
لبلبي جي ڪينسر جا ڪيترائي قسم آهن، جيڪي اندرين رطوبتي ۽ ٻاهرين رطوبتي ٻنهي تاندورن سان لاڳاپيل آهن. [[لبلبي جو اندرين رطوبتي رسولِي|لبلبي جي اندرين رطوبتي رسولين]] جا ڪيترائي قسم سڀ غير عام يا ناياب آهن، ۽ انهن جا نتيجا مختلف هوندا آهن. بهرحال، انهن ڪينسرن جي [[وقوع (وبائيات)|وقوع]] ۾ تيزيءَ سان واڌ ٿي آهي؛ اهو صاف ناهي تہ اها واڌ ڪيتري حد تائين انهن رسولين جي وڌيل سڃاڻپ، خاص طور [[طبي تصويرڪاري]] وسيلي، کي ظاهر ڪري ٿي، جيڪي تمام آهستي وڌنديون آهن. [[انسولينوما]]، جيڪي گهڻو ڪري خيرخواهه هونديون آهن، ۽ [[گيسٽرينوما]] سڀ کان عام قسم آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Burns WR, Edil BH | title = Neuroendocrine pancreatic tumors: guidelines for management and update | journal = Current Treatment Options in Oncology | volume = 13 | issue = 1 | pages = 24–34 | date = March 2012 | pmid = 22198808 | doi = 10.1007/s11864-011-0172-2 | s2cid = 7329783 }}</ref> نيورو اينڊوڪرائين ڪينسر وارن ماڻهن ۾ پنجن سالن کان پوءِ زنده رهندڙن جو انگ گهڻو بهتر، 65 سيڪڙو، هوندو آهي، پر قسم جي حساب سان گهڻو فرق ٿيندو آهي.<ref name=WCR2014/>
[[سخت ڪوڙو پاپلري رسولِي]] لبلبي جي گهٽ درجي واري بدخيم رسولِي آهي، جنهن جي بناوت [[:wikt:papilla|پاپلري]] هوندي آهي ۽ اها عام طور نوجوان عورتن کي متاثر ڪري ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Patil TB, Shrikhande SV, Kanhere HA, Saoji RR, Ramadwar MR, Shukla PJ | title = Solid pseudopapillary neoplasm of the pancreas: a single institution experience of 14 cases |doi-access=free | journal = HPB | volume = 8 | issue = 2 | pages = 148–50 | year = 2006 | pmid = 18333264 | pmc = 2131425 | doi = 10.1080/13651820510035721 }}</ref>
=== ذيابيطس ميليٽس ===
==== قسم 1 ذيابيطس ====
{{Main|قسم 1 ذيابيطس ميليٽس}}
[[قسم 1 ذيابيطس ميليٽس]] هڪ دائمي [[خودمدافعتي بيماري]] آهي، جنهن ۾ [[مدافعتي سرشتو]] لبلبي جي انسولين خارج ڪندڙ بيٽا جيوگهرڙن تي حملو ڪري ٿو.<ref name=Ganongs2019DM>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|publisher=McGraw-Hill Education |first1=Kim E. |last1=Barrett |first2=Susan M. |last2=Barman |first3=Heddwen L. |last3=Brooks |first4=Jason X.-J. |last4=Yuan |first5=William F. |last5=Ganong |isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=440–441|section=Hypoglycaemia & Diabetes Mellitus in Humans}}</ref> [[رت ۾ کنڊ]] جي سطح کي مناسب حدن اندر رکڻ لاءِ انسولين ضروري آهي، ۽ ان جي کوٽ [[هائپرگلائيسيميا|رت ۾ وڌيڪ کنڊ]] جو سبب بڻجي سگهي ٿي. علاج نه ٿيل دائمي حالت طور، ان مان تيز ٿيندڙ [[رڳن جي بيماري]]، [[ذيابيطسي ريٽينوپٿي]]، [[ذيابيطسي گردن جي بيماري|گردن جي بيماري]] ۽ [[ذيابيطسي تنتي بيماري|تنتي بيماري]] جهڙيون پيچيدگيون پيدا ٿي سگهن ٿيون.<ref name=Ganongs2019DM /> ان کان سواءِ، جيڪڏهن جيوگهرڙن اندر گلوڪوز جي استعمال لاءِ ڪافي انسولين موجود نه هجي، ته طبي هنگامي حالت [[ذيابيطسي ڪيٽو ايسڊوسس]] پيدا ٿي سگهي ٿي، جيڪا گهڻو ڪري قسم 1 ذيابيطس واري ماڻهوءَ ۾ پهرين علامت طور ظاهر ٿي سگهي ٿي.{{sfn|Davidson's|2018|p=735}} قسم 1 ذيابيطس ڪنهن به عمر ۾ پيدا ٿي سگهي ٿي، پر گهڻو ڪري 40 سالن کان اڳ سڃاتي ويندي آهي.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 1 ذيابيطس سان رهندڙ ماڻهن لاءِ انسولين جا ٽڪا بقا لاءِ انتهائي ضروري آهن.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 1 ذيابيطس جي علاج لاءِ هڪ تجرباتي طريقيڪار [[لبلبي جي پيوندڪاري]] يا جدا ڪيل [[ٻيٽڙي جيوگهرڙن جي پيوندڪاري]] آهي، جنهن سان ماڻهوءَ کي ڪم ڪندڙ بيٽا جيوگهرڙا مهيا ڪيا وڃن ٿا.<ref name=Ganongs2019DM />
==== قسم 2 ذيابيطس ====
{{Main|قسم 2 ذيابيطس ميليٽس}}
قسم 2 ذيابيطس ميليٽس ذيابيطس جو سڀ کان عام روپ آهي.<ref name=Ganongs2019DM /> هن قسم جي ذيابيطس ۾ رت ۾ وڌيڪ کنڊ جا سبب عام طور [[انسولين مزاحمت]] ۽ انسولين جي خراب خارج ٿيڻ جو گڏيل نتيجو هوندا آهن، جن ۾ بيماري جي واڌ ويجهه ۾ جينياتي ۽ ماحولياتي ٻئي عنصر ڪردار ادا ڪن ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=730-732}} وقت سان گڏ، لبلبي جا بيٽا جيوگهرڙا ”ٿڪجي“ ۽ گهٽ ڪم ڪندڙ ٿي سگهن ٿا.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 2 ذيابيطس جي سنڀال ۾ طرز زندگي جا قدم، ضرورت هجي ته دوائون، ۽ ممڪن طور [[انسولين (دوا)|انسولين]] شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=745-751}}
لبلبي سان لاڳاپيل طور، ڪيتريون ئي دوائون بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي وڌائين ٿيون، خاص طور [[سلفونائل يوريا]]، جيڪي سڌيءَ طرح بيٽا جيوگهرڙن تي ڪم ڪن ٿيون؛ [[انڪريٽن|انڪريٽنز]]، جيڪي [[گلوڪاگون جهڙو پيپٽائڊ 1]] هارمونن جي عمل کي ورجائين ٿا، کاڌي کان پوءِ بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي وڌائين ٿا، ۽ ٽٽڻ جي خلاف وڌيڪ مزاحم هوندا آهن؛ ۽ [[DPP-4 روڪيندڙ]]، جيڪي انڪريٽنز جي ٽٽڻ کي سست ڪن ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=745-751}}
=== ڪڍڻ ===
ڪنهن ماڻهو لاءِ لبلبي کان سواءِ جيئڻ ممڪن آهي، بشرطيڪه اهو ماڻهو رت ۾ گلوڪوز جي ڪنسنٽريشن جي صحيح ضابطي لاءِ انسولين ۽ هاضمي ۾ مدد لاءِ [[لبلبي جا اينزائم (دوا)|لبلبي جي اينزائمن جا واڌارا]] وٺي.<ref name=banks>{{cite journal | vauthors = Banks PA, Conwell DL, Toskes PP | title = The management of acute and chronic pancreatitis | journal = Gastroenterology & Hepatology | volume = 6 | issue = 2 Suppl 3 | pages = 1–16 | date = February 2010 | pmid = 20567557 | pmc = 2886461 }}</ref>
== تاريخ ==
لبلبي جي پهرين سڃاڻپ [[هيروفيلس]] (335–280 ق م) ڪئي، جيڪو هڪ [[يوناني ماڻهو|يوناني]] [[ايناٽامي دان]] ۽ [[جراحي|جراح]] هو.<ref>{{Cite book | title = History of the Pancreas: Mysteries of a Hidden Organ | last1 = Howard | first1 = John M. | last2 = Hess | first2 = Walter | name-list-style = vanc | date = 2012 | publisher = Springer Science & Business Media | isbn = 978-1-4615-0555-6 | page = 24 | language = en }}</ref> ڪجهه سؤ سالن کان پوءِ، [[ايفيسس جو روفس]]، جيڪو ٻيو يوناني ايناٽامي دان هو، لبلبي کي ان جو نالو ڏنو. لفظي بڻ بنياد جي لحاظ کان، اصطلاح "pancreas"، جيڪو [[يوناني ٻولي|يوناني]] πάγκρεας جو جديد [[لاطيني]] روپ آهي،<ref name="O'Brien">{{cite book| first = Terry | last = O'Brien | name-list-style = vanc |title=A2Z Book of word Origins|url=https://books.google.com/books?id=Rgzh83cChl0C&pg=PT86|publisher=Rupa Publications|isbn=978-81-291-1809-7|page=86|year=2015}}</ref> [πᾶν ("سڀ"، "سڄو") ۽ κρέας ("گوشت")]،<ref>{{cite web |last=Harper |first=Douglas |title=Pancreas |work=Online Etymology Dictionary |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=pancreas |access-date=2007-04-04}}</ref> اصل ۾ [[سوئٽ بريڊ]] جي معنيٰ رکي ٿو،<ref name="Green2008">{{cite book| first = Tamara M. | last = Green | name-list-style = vanc |title=The Greek and Latin Roots of English|url=https://books.google.com/books?id=6gknyzq0uD8C&pg=PA176|year=2008|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-4780-3|page=176}}</ref> جيتوڻيڪ لفظي معنيٰ "سڄو گوشت" آهي، غالباً ان جي گوشت جهڙي بناوٽ سبب. 1889ع ۾ ئي [[آسڪر منڪووسڪي]] دريافت ڪيو تہ ڪتي مان لبلبو ڪڍڻ سان اهو ذيابيطس جو شڪار ٿي ويو.<ref name="Karamanou2016">{{cite journal |last1=Karamanou |first1=M. |last2=Protogerou |first2=A. |last3=Tsoucalas |first3=G. |last4=Androutsos |first4=G. |last5=Poulakou-Rebelakou |first5=E. |title=Milestones in the history of diabetes mellitus: The main contributors. |journal=World Journal of Diabetes |date=10 January 2016 |volume=7 |issue=1 |pages=1–7 |doi=10.4239/wjd.v7.i1.1 |pmid=26788261|pmc=4707300 |doi-access=free }}</ref> پوءِ 1921ع ۾ [[فريڊرڪ بينٽنگ]] ۽ [[چارلس بيسٽ (طبي سائنسدان)|چارلس بيسٽ]] لبلبي جي ٻيٽڙن مان انسولين کي الڳ ڪيو.<ref name=Karamanou2016 />
لبلبي جي تاندوري کي ڏسڻ جو طريقو پڻ تبديل ٿي چڪو آهي. اڳ ۾، ان کي سادن [[رنگ ڪرڻ|رنگڻ]] وارن طريقن، جهڙوڪ [[H&E stain|H&E رنگ]]، وسيلي ڏٺو ويندو هو. هاڻي، [[مدافعتي تاندوريات]] استعمال ڪري جيوگهرڙن جي قسمن کي وڌيڪ آسانيءَ سان ڌار سڃاڻي سگهجي ٿو. هن ۾ ڪجهه جيوگهرڙن جي قسمن جي پيداوارن خلاف نظر ايندڙ اينٽي باڊيون شامل هونديون آهن، ۽ اهو الفا ۽ بيٽا جيوگهرڙن جهڙن جيوگهرڙن جي قسمن کي وڌيڪ آسانيءَ سان سڃاڻڻ ۾ مدد ڪري ٿو.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
== ٻيا جانور ==
لبلبي جو تاندورو سڀني [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] ۾ موجود هوندو آهي، پر ان جي صحيح شڪل ۽ ترتيب ۾ تمام گهڻو فرق هوندو آهي. ٽن تائين الڳ لبلبا ٿي سگهن ٿا، جن مان ٻه [[لبلبي جي مکڙي]] مان نڪرن ٿا، ۽ ٻيو [[پٺ وارو|پٺ واري پاسي]] کان. گهڻين جنسن ۾، جن ۾ انسان پڻ شامل آهن، اهي بالغ حالت ۾ پاڻ ۾ ”ملي“ وڃن ٿا، پر ان جا ڪيترائي استثنا آهن. جڏهن هڪڙو ئي لبلبو موجود هجي، تڏهن به ٻه يا ٽي لبلبي جون ناليون باقي رهي سگهن ٿيون، جن مان هر هڪ الڳ الڳ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]]، يا اڳئين آنڊي جي برابر حصي، ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. مثال طور، [[پکي|پکين]] ۾ عام طور اهڙيون ٽي ناليون هونديون آهن.<ref name=VB>{{cite book | last1 = Romer | first1 = Alfred Sherwood| last2 = Parsons | first2 = Thomas S. | name-list-style = vanc |year=1977 |title=The Vertebrate Body |publisher=Holt-Saunders International |location= Philadelphia, PA|pages= 357–59 |isbn=978-0-03-910284-5 }}</ref>
[[ٽيليئسٽ]] مڇين ۽ ڪجهه ٻين جنسن، جهڙوڪ [[خرگوش|خرگوشن]]، ۾ ڪو الڳ لبلبو موجود نه هوندو آهي؛ ان بدران لبلبي جو تاندورو [[ميسينٽري]] ۾ ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڀرپاسي وارن ٻين عضون، جهڙوڪ [[جگر]] يا [[تِري]]، اندر به پکڙيل هوندو آهي. ڪجهه ٽيليئسٽ جنسن ۾، اندرين رطوبتي تاندورو پاڻ ۾ ملي پيٽ جي کوٽ اندر هڪ الڳ غدود ٺاهي ٿو. ٻي صورت ۾، اهو ٻاهرين رطوبتي حصن ۾ پکڙيل هوندو آهي. بهرحال، سڀ کان ابتدائي ترتيب [[ليمپري|ليمپرين]] ۽ [[ڦڦڙن واري مڇي|ڦڦڙن وارين مڇين]] ۾ نظر اچي ٿي، جن ۾ لبلبي جو تاندورو آنڊي جي ڀت اندر ڪيترن الڳ ڳوڙهن جي صورت ۾ ملي ٿو، ۽ ٻاهرين رطوبتي حصا آنڊي جي ٻين غدودي بناوتن کان ٿورو ئي مختلف هوندا آهن.<ref name=VB/>
== کاڌن ۾ استعمال ==
[[وڇڙو|وڇڙي]] (''ris de veau'')، [[گهيٽو|گهيٽي]] (''ris d'agneau'') ۽، گهٽ عام طور، [[ڳئون جو گوشت|ڳئون]] ۽ [[سور جو گوشت|سور]] جو لبلبو [[کاڌي وارو نالو|کاڌي واري نالي]] [[سوئٽ بريڊ]] هيٺ خوراڪ طور استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref>''[[کاڌي بابت آڪسفورڊ ساٿي]]''؛ ''[[آڪسفورڊ انگريزي لغت]]''</ref><ref name="Leiths">{{cite book |last1=Spaull |first1=Susan |last2=Bruce-Gardyne |first2=Lucinda | name-list-style = vanc |title=Leiths Techniques Bible |date=2003 |publisher=Bloomsbury |isbn=0-7475-6046-3 |page=451 |edition= 1 }}</ref>
rjid9mm72f962cjad8ev2ce3pqqbo4o
392082
392081
2026-07-07T18:09:47Z
Intisar Ali
8681
392082
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ڪرنگهي وارن جانورن جي هاضمي واري سرشتي ۽ اندرين رطوبتن واري سرشتي جو عضوو}}
{{Good article}}
{{Infobox anatomy
| Name = لبلبو
| Latin = pancreas
| Greek = πάγκρεας (pánkreas)
| Image = Blausen_0699_PancreasAnatomy2.png
| Caption = انساني لبلبي جي ايناٽامي
| Width =
| Precursor = [[لبلبي جون مکڙيون]]
| System = [[هاضمو|هاضمي وارو سرشتو]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو]]
| Artery = [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[پوئين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[تِريءَ واري شريان]]
| Vein = [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون]]، [[لبلبي جون وريدون]]
| Nerve = [[لبلبي جو تنتي ڄار]]، [[سيليئڪ تنتي ڳنڍيون]]، [[ويگس تنت]]<ref>{{cite book| title= Essentials of Human Physiology| first= Thomas M. |last= Nosek| chapter=Section 6/6ch2/s6ch2_30 |chapter-url=http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324124828/http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm|archive-date=2016-03-24}}</ref>
| Lymph = [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون]]، [[سيليئڪ لمفي ڳنڍيون]] ۽ [[مٿيون ميسينٽيرڪ لمفي ڳنڍيون]]
| Pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|p|æ|ŋ|k|r|i|ə|s}}
}}
'''لبلبو''' [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] جي [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو|اندرين رطوبتن واري سرشتي]] جو هڪ [[عضوو (ايناٽامي)|عضوو]] آهي. انسانن ۾، اهو [[پيٽ جي کوٽ|پيٽ]] ۾ [[معدو|معدي]] جي پٺيان واقع هوندو آهي ۽ هڪ [[غدود]] طور ڪم ڪندو آهي. لبلبو هڪ گڏيل يا [[مخلوط رطوبتي غدود]] آهي، يعني ان جا ٻئي، [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ هاضمي وارا [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪم آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gyr|first1=K.|last2=Beglinger|first2=C.|last3=Stalder|first3=G. A.|date=1985-09-21|title=[Interaction of the endo- and exocrine pancreas]|journal=Schweizerische Medizinische Wochenschrift|volume=115|issue=38|pages=1299–1306|issn=0036-7672|pmid=2865807}}</ref> لبلبي جو نوانوي سيڪڙو حصو ٻاهرين رطوبتي ۽ هڪ سيڪڙو حصو اندرين رطوبتي هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Pancreas Gland - Endocrine System|url=https://www.innerbody.com/image/endo03.html|access-date=2021-06-12|website=Innerbody|language=en}}</ref>{{sfn|Beger's|2018|pp=124}}<ref>{{cite book |doi=10.1016/B978-0-12-801238-3.64325-8 |chapter=Toxic Effects of Common Environmental Pollutants in Pancreatic β-Cells and the Onset of Diabetes Mellitus |title=Encyclopedia of Endocrine Diseases |date=2019 |last1=Alonso-Magdalena |first1=Paloma |last2=Tudurí |first2=Eva |last3=Marroquí |first3=Laura |last4=Quesada |first4=Ivan |last5=Sargis |first5=Robert M. |last6=Nadal |first6=Angel |pages=764–775 |isbn=978-0-12-812200-6 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Henderson |first1=J R |last2=Daniel |first2=P M |last3=Fraser |first3=P A |title=The pancreas as a single organ: the influence of the endocrine upon the exocrine part of the gland. |journal=Gut |date=February 1981 |volume=22 |issue=2 |pages=158–167 |doi=10.1136/gut.22.2.158 |pmc=1419227 |pmid=6111521 }}</ref> [[اندرين رطوبتي غدود]] طور، اهو گهڻو ڪري [[رت ۾ کنڊ جي سطح]] کي ضابطي ۾ رکڻ جو ڪم ڪري ٿو ۽ [[هارمون|هارمونن]] [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] کي خارج ڪري ٿو. هاضمي واري سرشتي جي حصي طور، اهو [[ٻاهرين رطوبتي غدود]] جي حيثيت سان ڪم ڪندي [[لبلبي جي نالي]] وسيلي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري ٿو. هن رس ۾ [[بائي ڪاربونيٽ]] هوندو آهي، جيڪو معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ [[تيزاب]] کي بي اثر ڪري ٿو؛ ان سان گڏ [[هاضمي وارا اينزائم]] پڻ هوندا آهن، جيڪي معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ کاڌي ۾ موجود [[ڪاربوهائيڊريٽ]]، [[پروٽين]] ۽ [[چرٻي|چرٻين]] کي ٽوڙين ٿا.
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي؛ ان جي عام سببن ۾ ڊگهي عرصي تائين [[شراب (نَشو)|شراب]] جو استعمال ۽ [[پِتي جون پٿريون]] شامل آهن. رت ۾ کنڊ جي سطح کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ پنهنجي ڪردار سبب، لبلبو [[ذيابيطس]] ۾ پڻ هڪ اهم عضوو آهي. [[لبلبي جو ڪينسر]] [[دائمي لبلبي جي سوزش]] کان پوءِ يا ٻين سببن جي ڪري پيدا ٿي سگهي ٿو، ۽ ان جي اڳڪٿي تمام خراب هوندي آهي، ڇاڪاڻتہ گهڻو ڪري ان جي سڃاڻپ تڏهن ٿيندي آهي جڏهن اهو جسم جي ٻين حصن تائين پکڙجي چڪو هوندو آهي.
لفظ ''pancreas'' [[يوناني ٻولي|يوناني]] لفظن πᾶν (pân، ”سڀ“) ۽ κρέας (kréas، ”گوشت“) مان نڪتل آهي. ذيابيطس ۾ لبلبي جي ڪردار بابت گهٽ ۾ گهٽ 1889ع کان ڄاڻ موجود آهي، جڏهنتہ انسولين جي پيداوار ۾ ان جي ڪردار جي سڃاڻپ 1921ع ۾ ٿي.
== بناوت ==
[[File:Pancreas and nearby organs.jpg|thumb|لبلبو (هتي گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل) [[معدو|معدي]] جي پٺيان هوندو آهي، ان جو جسم [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي وڪڙ ڀرسان ۽ پڇ [[تِري]] کي ڇهڻ تائين پکڙيل هوندو آهي.]]
لبلبو هڪ عضوو آهي، جيڪو انسانن ۾ [[پيٽ]] اندر هوندو آهي ۽ [[معدو|معدي]] جي پٺيان کان [[تِري]] ڀرسان پيٽ جي مٿئين کاٻي حصي تائين پکڙيل هوندو آهي. بالغن ۾، اهو اٽڪل {{convert|12|-|15|cm}} ڊگهو، {{wt|en|lobulated|گولڙن وارو}} ۽ ڏسڻ ۾ سامن مڇيءَ جهڙي رنگ جو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ايناٽاميائي طور، لبلبي کي ''مٿي''، ''ڳچي''، ''جسم'' ۽ ''پڇ'' ۾ ورهايو ويندو آهي. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندرين وڪڙ کان پکڙجي ٿو، جتي ان جو مٿو ٻن [[رت جي رڳ|رت جي رڳن]]، يعني [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]]، جي چوڌاري هوندو آهي. لبلبي جو سڀ کان ڊگهو حصو، يعني جسم، معدي جي پٺيان آرپار پکڙيل هوندو آهي ۽ لبلبي جو پڇ [[تِري]] جي ڀرسان ختم ٿيندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ٻه ناليون، [[لبلبي جي مکيه نالي]] ۽ ننڍي [[لبلبي جي واڌو نالي]]، لبلبي جي جسم مان گذرن ٿيون. لبلبي جي مکيه نالي [[پِتي جي گڏيل نالي]] سان ملي هڪ ننڍڙو ڦوڪڻي جهڙو حصو ٺاهي ٿي، جنهن کي [[واٽر جو ايمپولا]] (جگر-لبلبي جو ايمپولا) چيو ويندو آهي. هن ايمپولا جي چوڌاري هڪ ڏورو، [[اوڊي جو اسفنڪٽر]]، هوندو آهي. هي ايمپولا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي هيٺ لهندڙ حصي ۾ کلي ٿو. [[پِتي جي گڏيل نالي]] جو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] ۾ کلڻ [[بوئڊن جي اسفنڪٽر]] جي ضابطي هيٺ هوندو آهي. [[لبلبي جي واڌو نالي]] [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ هڪ الڳ سوراخ وسيلي کلي ٿي، جيڪو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] جي سوراخ کان مٿي واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== حصا ===
'''لبلبي جو مٿو''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ اندر هوندو آهي ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريان ۽ وريد جي چوڌاري ويڙهيل هوندو آهي. ان جي ساڄي پاسي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو هيٺ لهندڙ حصو هوندو آهي ۽ انهن جي وچ مان [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] گذرن ٿيون. ان جي پٺيان [[هيٺين وڏي وريد]] ۽ [[پِتي جي گڏيل نالي]] هونديون آهن. ان جي اڳيان [[پيٽ جي جهلي|پيٽ جي جهليءَ واري پردي]] ۽ [[آڏي وڏي آنڊي]] هوندا آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جي هيٺان هڪ ننڍڙو [[لبلبي جو ڪنڊي جهڙو واڌارو|ڪنڊي جهڙو واڌارو]] نڪري ٿو، جيڪو [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]] ۽ ڪڏهن ڪڏهن [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان|شريان]] جي پٺيان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} '''لبلبي جي کاٻ''' لبلبي جي ڳچي ۽ ڪنڊي جهڙي واڌاري جي وچ وارو وڇوٽو آهي.
'''لبلبي جي ڳچي''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ ۾ واقع لبلبي جي مٿي کي ان جي جسم کان ڌار ڪري ٿي. ڳچي اٽڪل {{convert|2|cm|abbr=on}} ويڪري هوندي آهي ۽ ان هنڌ جي اڳيان واقع هوندي آهي، جتي [[بابي وريد]] ٺهي ٿي. ڳچي گهڻو ڪري معدي جي پائلورس جي پٺيان هوندي آهي ۽ پيٽ جي جهليءَ سان ڍڪيل هوندي آهي. [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]] لبلبي جي ڳچيءَ جي اڳيان گذري ٿي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
'''لبلبي جو جسم''' لبلبي جو سڀ کان وڏو حصو آهي ۽ گهڻو ڪري معدي جي پٺيان واقع هوندو آهي، جيڪو پنهنجي ڊيگهه سان آهستي آهستي سنهو ٿيندو وڃي ٿو. پيٽ جي جهلي لبلبي جي جسم جي مٿان ۽ [[آڏو وڏو آنڊو]] پيٽ جي جهليءَ جي اڳيان هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي پٺيان ڪيتريون ئي رت جون رڳون هونديون آهن، جن ۾ [[شه رڳ]]، [[تِريءَ جي وريد]] ۽ [[کاٻي بُڪي جي وريد]] سان گڏ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جي شروعات پڻ شامل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي جسم جي هيٺان [[ننڍي آنڊي]] جو ڪجهه حصو، خاص طور ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو آخري حصو ۽ ان سان ڳنڍيل [[خالي آنڊو]]، هوندا آهن؛ ان سان گڏ [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ رباط]] پڻ هوندو آهي، جيڪو انهن ٻنهي جي وچ ۾ واقع آهي. لبلبي جي اڳيان آڏو وڏو آنڊو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}
لبلبو '''لبلبي جي پڇ''' ڏانهن ويندي سنهو ٿيندو وڃي ٿو، جيڪو تِريءَ جي ڀرسان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} اهو عام طور {{convert|1.3|-|3.5|cm|abbr=on}} ڊگهو هوندو آهي ۽ [[تِري-بُڪي رباط|تِري ۽ کاٻي بُڪي جي وچ واري رباط]] جي تهن جي وچ ۾ واقع هوندو آهي. [[تِريءَ جي شريان]] ۽ [[تِريءَ جي وريد|وريد]] لبلبي جي جسم ۽ پڇ جي پٺيان گذرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== رت جي رسد ===
لبلبي کي رت جي ڀرپور رسد ملي ٿي، جنهن جون رڳون [[سيليئڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ٻنهي جي شاخن مان نڪرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[تِريءَ جي شريان]]، جيڪا سيليئڪ ٿڙ جي سڀ کان وڏي شاخ آهي، لبلبي جي مٿئين ڪناري سان گذري ٿي ۽ پنهنجي لبلبي وارين شاخن وسيلي لبلبي جي جسم جي کاٻي حصي ۽ پڇ کي رت پهچائي ٿي؛ انهن مان سڀ کان وڏي شاخ کي [[وڏي لبلبي واري شريان]] چيو ويندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڀرسان لبلبي جي مٿي جي پوئين ۽ اڳين سطحن سان گذرن ٿيون. اهي لبلبي جي مٿي کي رت پهچائين ٿيون. اهي رڳون وچ ۾ هڪٻئي سان ملي وڃن ٿيون ({{wt|en|anastamose|ڳانڍاپو ٺاهين ٿيون}}).{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي جي جسم ۽ ڳچيءَ جو رت [[تِريءَ جي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪا لبلبي جي پٺيان واقع هوندي آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جو رت [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون|لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين وريدن]] وسيلي [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد|مٿين ميسينٽيرڪ]] ۽ [[بابي وريد|بابي وريدن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي چوڌاري پڻ هونديون آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي مان لمف انهن [[لمفي رڳ|لمفي رڳن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي [[شريان|شريانن]] سان گڏ هلن ٿيون، ۽ لبلبي کي لمف جي ڀرپور رسد حاصل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} جسم ۽ پڇ جون [[لمفي رڳون]] [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون|تِريءَ جي لمفي ڳنڍين]] ۾ ۽ نيٺ [[شه رڳ کان اڳ واريون لمفي ڳنڍيون|شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، جيڪي سيليئڪ ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريانن جي وچ ۾ واقع هونديون آهن. مٿي ۽ ڳچيءَ جون لمفي رڳون لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين، ميسينٽيرڪ ۽ جگر وارين شريانن جي چوڌاري موجود وچ وارين لمفي رڳن ۾ ۽ اتان شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== خوردبيني ايناٽامي ===
[[File:Langerhanssche Insel.jpg|thumb|هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] ڏيکاريل آهي، جڏهن لبلبي جي تاندوري کي رنگي خوردبينيءَ هيٺ ڏٺو وڃي ٿو. ٻيٽڙي جي چوڌاري هاضمي واري (”ٻاهرين رطوبتي“) لبلبي جا وڌيڪ گهرا حصا ڏسي سگهجن ٿا. انهن ۾ غيرفعال هاضمي وارن اينزائمن ([[زائيموجن|زائيموجنن]]) جا ڌنڌلا، گهرا واڱڻائي داڻا هوندا آهن.]]
[[File:Human pancreatic islet.jpg|thumb|[[مدافعتي تاندوريات]] جي استعمال سان تيار ڪيل تصوير، جنهن ۾ لبلبي جي ٻيٽڙي اندر مختلف جيوگهرڙن جي قسمن جا هنڌ ڏيکاريل آهن. الفا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ گلوڪاگون خلاف اينٽي باڊيون (ڳاڙهيون-ناسي) انهن جي ڪنارن واري بيهڪ ڏيکارين ٿيون. بيٽا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ انسولين خلاف اينٽي باڊيون (نيريون) انهن جيوگهرڙن جي وڌيڪ پکڙيل ۽ مرڪزي بيهڪ ڏيکارين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ]]
لبلبي ۾ [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ٻنهي ڪمن وارا تاندورا هوندا آهن. لبلبي کي خوردبينيءَ هيٺ ڏسڻ سان هيءَ ورهاست چٽي نظر ايندي آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي جي [[عضوي جو فعالي تاندورو|تاندوري]] جي گهڻي حصي جو ڪم هاضمي سان لاڳاپيل آهي. هن ڪم وارا جيوگهرڙا ننڍين [[نالي (ايناٽامي)|نالين]] جي چوڌاري جُهڳٽا ([[ايسينس|ايسيناءِ]]) ٺاهين ٿا ۽ اهڙن گولڙن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جن جون ڀتيون سنهين [[ريشيدار تاندورو|ريشيدار]] تاندورن جون ٺهيل هونديون آهن. هر ايسينس جا جيوگهرڙا غيرفعال هاضمي وارا اينزائم، جن کي [[زائيموجن]] چيو ويندو آهي، انهن ننڍين ''وچ ۾ داخل ٿيندڙ'' نالين ۾ خارج ڪن ٿا، جن جي چوڌاري اهي واقع هوندا آهن. هر ايسينس ۾، جيوگهرڙا اهرام جهڙي شڪل جا هوندا آهن ۽ وچ ۾ داخل ٿيندڙ نالين جي چوڌاري واقع هوندا آهن؛ انهن جا [[جيوگهرڙي جو مرڪز|مرڪز]] [[بنيادي جهلي]] تي ٽيڪيل هوندا آهن، انهن ۾ وڏو [[اينڊوپلازمي ڄار]] هوندو آهي ۽ [[جيوگهرڙي جي مادي|جيوگهرڙي جي مادي]] اندر زائيموجن جا ڪجهه داڻا ڏسي سگهجن ٿا. وچ ۾ داخل ٿيندڙ ناليون گولڙي اندر موجود وڏين ''گولڙي اندر وارين'' نالين ۽ نيٺ ''گولڙن جي وچ وارين'' نالين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون. نالين جي اندرين سطح [[ٿنڀي نما اپيٿيليم|ٿنڀي نما جيوگهرڙن]] جي هڪ تهه سان ڍڪيل هوندي آهي. نالين جو قطر وڌڻ سان جيوگهرڙن جون هڪ کان وڌيڪ تهون ٿي وڃن ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي اندر [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪم وارا تاندورا جيوگهرڙن جي جُهڳٽن جي صورت ۾ هوندا آهن، جن کي [[لبلبي جا ٻيٽڙا]] (يا [[پال لانگرهانس|لانگرهانس جا ٻيٽڙا]]) چيو ويندو آهي ۽ اهي سڄي لبلبي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} لبلبي جي ٻيٽڙن ۾ [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]]، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] ۽ [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] هوندا آهن، جن مان هر هڪ الڳ هارمون خارج ڪري ٿو. انهن جيوگهرڙن جون مخصوص بيهڪون هونديون آهن؛ الفا جيوگهرڙا ([[گلوڪاگون]] خارج ڪندڙ) عام طور ٻيٽڙي جي ڪنارن جي چوڌاري واقع هوندا آهن، جڏهنتہ بيٽا جيوگهرڙا ([[انسولين]] خارج ڪندڙ) وڌيڪ انگ ۾ هوندا آهن ۽ سڄي ٻيٽڙي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] پڻ سڄن ٻيٽڙن ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ٻيٽڙا 3,000 تائين رطوبت خارج ڪندڙ جيوگهرڙن جا ٺهيل هوندا آهن ۽ انهن ۾ رت حاصل ڪرڻ لاءِ ڪيتريون ئي ننڍيون شريانڙيون ۽ اهڙيون وريدڙيون هونديون آهن، جيڪي جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ هارمونن کي [[جسماني رت جي گردش]] ۾ داخل ٿيڻ ڏين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
=== ڦيرڦار ===
لبلبي جي ماپ ۾ گهڻو فرق هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] جي جنيني واڌ ويجهه سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي [[ايناٽاميائي ڦيرڦار|ايناٽاميائي ڦيرڦارون]] موجود آهن. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ٻنهي پاسن تي موجود انهن مکڙين مان ٺهي ٿو. [[لبلبي جي مکڙي|پيٽ واري مکڙي]] ڦري [[لبلبي جي مکڙي|پٺ واري مکڙي]] جي ڀرسان اچي ٿي ۽ نيٺ ٻنهي جو پاڻ ۾ ميلاپ ٿي وڃي ٿو. اٽڪل 10 سيڪڙو بالغن ۾، جيڪڏهن لبلبي جي پٺ واري مکڙي جي مکيه نالي ختم نه ٿئي ته [[لبلبي جي واڌو نالي]] موجود رهي سگهي ٿي؛ هيءَ نالي [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ننڍي پاپيلا]] ۾ کلي ٿي.<ref name=Langmans2019 /> جيڪڏهن ٻئي مکڙيون، جن مان هر هڪ جي پنهنجي نالي هوندي آهي، پاڻ ۾ نه ملن ته لبلبي ۾ ٻه الڳ ناليون ٿي سگهن ٿيون؛ هن حالت کي [[ورهايل لبلبو]] چيو ويندو آهي. هن حالت جو جسماني ڪارڪردگيءَ تي ڪو اثر نه پوندو آهي.<ref name="KanthMedscape">{{EMedicine|article|185307|Pancreatic Divisum}}</ref> جيڪڏهن پيٽ واري مکڙي پوريءَ طرح نه ڦري ته [[ڇلي نما لبلبو]] ٿي سگهي ٿو، جنهن ۾ لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڪجهه يا سڄي حصي کي گهيري وٺي ٿو. هيءَ حالت [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي بندش]] سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name="Noh2012">{{cite journal |last1=Noh |first1=TH |last2=Lee |first2=SE |last3=Park |first3=JM |title=Laparoscopic treatment of annular pancreas in adults: report of a case. |journal=Korean Journal of Hepato-biliary-pancreatic Surgery |date=February 2012 |volume=16 |issue=1 |pages=43–5 |doi=10.14701/kjhbps.2012.16.1.43 |pmid=26388905|pmc=4575014 }}</ref>
=== جين ۽ پروٽين جو اظهار ===
{{Further |حياتيائي معلوماتيات#جين ۽ پروٽين جو اظهار}}
عام انساني لبلبي ۾ 10,000 پروٽين-ڪوڊ ڪندڙ جين (سڀني انساني جينن جو لڳ ڀڳ 50 سيڪڙو) اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/pancreas|title=The human proteome in pancreas – The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-25}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Uhlén M, Fagerberg L, Hallström BM, Lindskog C, Oksvold P, Mardinoglu A, Sivertsson Å, Kampf C, Sjöstedt E, Asplund A, Olsson I, Edlund K, Lundberg E, Navani S, Szigyarto CA, Odeberg J, Djureinovic D, Takanen JO, Hober S, Alm T, Edqvist PH, Berling H, Tegel H, Mulder J, Rockberg J, Nilsson P, Schwenk JM, Hamsten M, von Feilitzen K, Forsberg M, Persson L, Johansson F, Zwahlen M, von Heijne G, Nielsen J, Pontén F | display-authors = 6 | title = Proteomics. Tissue-based map of the human proteome | journal = Science | volume = 347 | issue = 6220 | article-number = 1260419 | date = January 2015 | pmid = 25613900 | doi = 10.1126/science.1260419 | s2cid = 802377 }}</ref> انهن مان 100 کان گهٽ جين خاص طور لبلبي ۾ اظهار ٿين ٿا. [[ٿُڪ وارا غدود|ٿُڪ وارن غدودن]] وانگر، لبلبي لاءِ مخصوص گهڻا جين خارج ٿيندڙ پروٽينن لاءِ ڪوڊ ڪن ٿا. انهن سان لاڳاپيل لبلبي جا مخصوص پروٽين يا ته ٻاهرين رطوبتي جيوگهرڙن واري حصي ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ هاضمي يا کاڌي جي جذب سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا، جهڙوڪ هاضمي وارا [[ڪائيموٽرپسينوجن]] اينزائم ۽ لبلبي جي لائپيز [[لبلبي جي لائپيز خاندان|پي اين ايل آءِ پي]]؛ يا وري اندرين رطوبتي [[لبلبي جا ٻيٽڙا|لبلبي جي ٻيٽڙن]] جي مختلف جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ خارج ٿيندڙ هارمونن، جهڙوڪ [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]]، سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا.<ref>{{cite journal | vauthors = Danielsson A, Pontén F, Fagerberg L, Hallström BM, Schwenk JM, Uhlén M, Korsgren O, Lindskog C | display-authors = 6 | title = The human pancreas proteome defined by transcriptomics and antibody-based profiling | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 12 | article-number = e115421 | date = 2014-12-29 | pmid = 25546435 | pmc = 4278897 | doi = 10.1371/journal.pone.0115421 | bibcode = 2014PLoSO...9k5421D | doi-access = free }}</ref>
== واڌ ويجهه ==
[[File:Suckale08FBS fig1 pancreas development.jpeg|thumbnail|300px|لبلبو [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] مان نڪري ٿو، جيڪو [[هاضمي جي نالي]] جي هڪ حصي جي اڳواٽ نلي هوندو آهي؛ اهو [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] مکڙيءَ طور ٺهي ٿو. واڌ ويجهه دوران، پيٽ واري مکڙي ٻئي پاسي ڦري ٿي ۽ ٻئي مکڙيون پاڻ ۾ ملي وڃن ٿيون.]]
لبلبو [[ڄمڻ کان اڳ واري واڌ ويجهه|واڌ ويجهه]] دوران ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] مان ٺهي ٿو، جيڪي [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] جي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري]] حصي مان نڪرن ٿيون؛ اڳيون آنڊو هڪ جنيني نلي آهي، جيڪا [[معدي-آنڊي وارو رستو|معدي-آنڊي واري رستي]] جي اڳواٽ صورت آهي.<ref name=Langmans2019>{{cite book |last1=Sadley |first1=TW |title=Langman's medical embryology |date=2019|location=Philadelphia|publisher=Wolters Kluwer |isbn=978-1-4963-8390-7 |edition=14th|pages=244–245}}</ref> اهو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل هوندو آهي.<ref name=Langmans2019 /> لبلبي جي واڌ ويجهه [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] لبلبي جي مکڙي ٺهڻ سان شروع ٿئي ٿي. هر هڪ مکڙي هڪ نالي وسيلي اڳئين آنڊي سان ملي ٿي. پٺ واري لبلبي جي مکڙي وڌي ٺهيل لبلبي جي ڳچي، جسم ۽ پڇ ٺاهي ٿي، ۽ پيٽ واري لبلبي جي مکڙي مٿو ۽ ڪنڊي جهڙو واڌارو ٺاهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
حتمي لبلبو پيٽ واري مکڙي جي ڦرڻ ۽ ٻنهي مکڙين جي پاڻ ۾ ملڻ سان ٺهي ٿو.<ref name=Langmans2019 /> واڌ ويجهه دوران، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو ساڄي پاسي ڦري ٿو، ۽ پيٽ واري مکڙي به ان سان گڏ ڦري، اهڙي هنڌ تي اچي ٿي جيڪو وڌيڪ پٺ وارو بڻجي وڃي ٿو. پنهنجي آخري هنڌ تي پهچڻ کان پوءِ، پيٽ واري لبلبي جي مکڙي وڏي پٺ واري مکڙي جي هيٺان اچي ٿي ۽ نيٺ ان سان ملي وڃي ٿي. هن ميلاپ واري مرحلي تي، پيٽ واري ۽ پٺ واري لبلبي جي مکڙين جون مکيه ناليون پاڻ ۾ ملي [[لبلبي جي مکيه نالي]] ٺاهين ٿيون. عام طور، پٺ واري مکڙي جي نالي ختم ٿي وڃي ٿي ۽ لبلبي جي مکيه نالي باقي رهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
=== جيوگهرڙائي واڌ ويجهه ===
[[لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا]] اهڙا اڳواٽ جيوگهرڙا آهن، جيڪي فرق پذير ٿي لبلبي جا ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا ٺاهين ٿا، جن ۾ ٻاهرين رطوبتي [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]]، اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جا جيوگهرڙا ۽ نالي وارا جيوگهرڙا شامل آهن.<ref name="carlson"/> انهن اڳواٽ جيوگهرڙن جي سڃاڻپ [[نقل نويسي عنصر|نقل نويسي عنصرن]] [[PDX1]] ۽ [[NKX6-1]] جي گڏيل اظهار سان ٿيندي آهي.<ref name="carlson"/>
<!--Exocrine-->ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا جيوگهرڙا اهڙن ماليڪيولن وسيلي فرق پذير ٿين ٿا، جيڪي فرق پذيري کي اُڀارين ٿا؛ انهن ۾ [[فولسٽاٽن]]، [[فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر|فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر]] ۽ [[نوچ ريسيپٽر]] سرشتي جي سرگرمي شامل آهن.<ref name="carlson">{{cite book | last = Carlson | first = Bruce M. | name-list-style = vanc |title=Human Embryology and Developmental Biology |publisher=Elsevier |location=St. Louis |year=2019 |pages=318–57 |isbn=978-0-323-52375-2 }}</ref> ٻاهرين رطوبتي ايسيناءِ جي واڌ ويجهه لڳاتار ٽن مرحلن مان گذري ٿي. اهي اڳ-فرق پذير، ابتدائي فرق پذير ۽ فرق پذير مرحلا آهن، جيڪي ترتيبوار هاضمي وارن اينزائمن جي سرگرمي جي اڻ-سڃاڻپ جوڳي، گهٽ ۽ وڌ سطح سان لاڳاپيل آهن.<ref name="carlson"/>
<!--Endocrine-->لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا [[نيوروجينن|نيوروجينن-3]] ۽ [[ISL1]] جي اثر هيٺ اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جي جيوگهرڙن ۾ فرق پذير ٿين ٿا، پر رڳو تڏهن جڏهن [[نوچ اشارتي رستو|نوچ ريسيپٽر اشارو]] موجود نه هجي. [[Pax gene|پيڪس جين]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي الفا ۽ گاما جيوگهرڙا ٺاهين ٿا. [[Pax-6]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي بيٽا ۽ ڊيلٽا جيوگهرڙا ٺاهين ٿا.<ref name="carlson"/> لبلبي جا ٻيٽڙا تڏهن ٺهن ٿا، جڏهن اندرين رطوبتي جيوگهرڙا نالين واري سرشتي مان لڏي [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] جي چوڌاري ننڍڙا جُهڳٽا ٺاهين ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو عمل واڌ ويجهه جي ٽئين مهيني جي لڳ ڀڳ ٿئي ٿو،<ref name=Langmans2019 /> ۽ انسولين ۽ گلوڪاگون انسان جي [[جنيني رت جي گردش]] ۾ واڌ ويجهه جي چوٿين يا پنجين مهيني تائين سڃاڻي سگهجن ٿا.<ref name="carlson"/>
== ڪم ==
لبلبو جسم اندر [[رت ۾ کنڊ جو ضابطو|رت ۾ کنڊ جي ضابطي]] ۽ [[ميٽابولزم]] ۾ پڻ شامل آهي، ۽ اهڙيون شيون پڻ خارج ڪري ٿو، جيڪي گڏيل طور [[لبلبي جو رس]] سڏجن ٿيون ۽ [[هاضمو|هاضمي]] ۾ مدد ڪن ٿيون. اهي ڪم ٻن حصن ۾ ورهايل آهن: [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو لبلبي جي ٻيٽڙن اندر [[انسولين]] ۽ ٻين [[هارمون|هارمونن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي، جيڪي رت ۾ کنڊ جي سطح ۽ ميٽابولزم کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ مدد ڪن ٿا؛ ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو [[لبلبي جا اينزائم|لبلبي جي هاضمي وارن اينزائمن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
=== رت ۾ گلوڪوز جو ضابطو ===
{{See also|لبلبي جا ٻيٽڙا}}
[[File:Negative Feedback Gif.gif|thumb|لبلبو رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي لڳاتار برقرار رکي ٿو (لهرائتي لڪير طور ڏيکاريل). جڏهن [[رت ۾ کنڊ جي سطح|رت ۾ گلوڪوز جي سطح]] تمام گهڻي هوندي آهي، تڏهن لبلبو [[انسولين]] خارج ڪري ٿو. جيڪڏهن سطح تمام گهٽ هجي، ته لبلبو [[گلوڪاگون]] خارج ڪري ٿو.
]]
لبلبي اندر موجود جيوگهرڙا رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي برقرار رکڻ ([[هم-حالت]]) ۾ مدد ڪن ٿا. اهي ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا لبلبي جي انهن ٻيٽڙن ۾ واقع هوندا آهن، جيڪي سڄي لبلبي ۾ موجود آهن. رت ۾ گلوڪوز جي سطح سان هيٺيان عمل ٿين ٿا:
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽ هوندي آهي، [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]] [[گلوڪاگون]] خارج ڪن ٿا، جيڪو رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌائي ٿو.
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌيڪ هوندي آهي، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] [[انسولين]] خارج ڪن ٿا، جيڪا رت ۾ گلوڪوز کي گهٽ ڪري ٿي.
ٻيٽڙي ۾ موجود [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] پڻ [[سوماتوسٽيٽن]] خارج ڪن ٿا، جيڪا انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي گهٽائي ٿي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
گلوڪاگون [[گلوڪونيوجينيسس|گلوڪوز جي نئين ٺهڻ]] ۽ جگر ۾ [[گلائڪوجينولائسس|گلائڪوجن جي گلوڪوز ۾ ٽٽڻ]] کي وڌائي گلوڪوز جي سطح ۾ واڌ ڪري ٿو. اهو چرٻي ۽ ڏورن ۾ گلوڪوز جي جذب کي پڻ گهٽائي ٿو. گلوڪاگون جو خارج ٿيڻ رت ۾ گهٽ گلوڪوز يا انسولين جي سطح، ۽ ورزش دوران اُڀري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
انسولين جيوگهرڙن، خاص طور [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]]، ۾ گلوڪوز جي جذب کي آسان بڻائي رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽائي ٿي، ۽ ان جي استعمال کي پروٽين، چرٻين ۽ ڪاربوهائيڊريٽن جي ٺهڻ ۾ وڌائي ٿي. انسولين شروعات ۾ هڪ اڳواٽ صورت طور ٺهي ٿي، جنهن کي [[پري پرو انسولين]] چيو ويندو آهي. اها [[پرو انسولين]] ۾ تبديل ٿئي ٿي ۽ [[سي-پيپٽائڊ]] وسيلي ڪٽي [[انسولين]] ٺاهي ٿي، جيڪا پوءِ بيٽا جيوگهرڙن جي داڻن ۾ محفوظ ڪئي ويندي آهي. گلوڪوز بيٽا جيوگهرڙن ۾ داخل ٿي ٽٽي ٿو. ان جو آخري اثر جيوگهرڙي جي جهليءَ جي [[ڊي پولرائيزيشن]] پيدا ڪرڻ آهي، جيڪا انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
<!--Influences-->انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪندڙ مکيه عنصر رت جي پلازما ۾ گلوڪوز جي سطح آهي.<ref name=Ganongs2019Islets>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|author1=Barrett, Kim E.|others=Barman, Susan M.,, Brooks, Heddwen L., Yuan, Jason X.-J.|isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=433–437|section=Regulation of Insulin Secretion; Glucagon}}</ref> رت ۾ گهٽ کنڊ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي، ۽ رت ۾ وڌيڪ کنڊ انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي. ٻيا عنصر پڻ انهن هارمونن جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪن ٿا. ڪجهه [[امائنو تيزاب]]، جيڪي [[پروٽين]] جي هاضمي جا ضمني پيداوار آهن، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا. سوماتوسٽيٽن انسولين ۽ گلوڪاگون ٻنهي جي روڪيندڙ طور ڪم ڪري ٿي. [[خودڪار تنتي سرشتو]] پڻ ڪردار ادا ڪري ٿو. [[همدرد تنتي سرشتو|همدرد تنتي سرشتي]] جي [[بيٽا-2 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|بيٽا-2 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي، جيڪا همدرد تنتن مان خارج ٿيندڙ [[ڪيٽيڪولامين|ڪيٽيڪولامينن]] وسيلي ٿئي ٿي، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي،<ref name=Ganongs2019Islets /><ref name=GuytonHall2016>{{cite book |last1=Hall |first1=John E |title=Guyton and Hall textbook of medical physiology |date=2016 |publisher=Elsevier |location=Philadelphia |isbn=978-1-4557-7016-8 |edition=13th|pages=990–994}}</ref> جڏهنتہ [[الفا-1 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|الفا-1 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي خارج ٿيڻ کي روڪي ٿي.<ref name=Ganongs2019Islets /> [[پيراسمدرد تنتي سرشتو|پيراسمدرد تنتي سرشتي]] جا [[مسڪرينيڪ ايسٽائل ڪولين ريسيپٽر M3|M3 ريسيپٽر]]، ساڄي [[ويگس تنت]] جي تحريڪ سان، بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا.<ref name=Ganongs2019Islets />
=== هاضمو ===
[[File:1820 The Pancreas.jpg|thumb|لبلبي جو هاضمي ۾ ڪردار آهي، جيڪو هتي نمايان ڪيو ويو آهي. لبلبي جون ناليون (سائي رنگ ۾) هاضمي وارا اينزائم ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ پهچائين ٿيون. هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] پڻ ڏيکاريل آهي، جيڪو اندرين رطوبتي لبلبي جو حصو آهي ۽ جنهن ۾ [[انسولين]] ۽ [[گلوڪاگون]] جي خارج ٿيڻ جا ذميوار جيوگهرڙا شامل آهن.]]
لبلبو [[هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] ۾ حياتيائي اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. اهو ڪم [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري انجام ڏئي ٿو، جيڪو هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل هڪ مايع آهي ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ خارج ٿئي ٿو؛ هي [[ننڍي آنڊي]] جو پهريون حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] مان کاڌو حاصل ڪري ٿو. اهي اينزائم ڪاربوهائيڊريٽن، پروٽينن ۽ لپڊن (چرٻين) کي ٽوڙڻ ۾ مدد ڪن ٿا. هي لبلبي جو [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار آهي. هن ڪم جا ذميوار جيوگهرڙا [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙو|مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]] آهن، جيڪي [[ايسينس|ايسيناءِ]] نالي جُهڳٽن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن. ايسينس جي وچ ۾ خارج ٿيندڙ رطوبتون [[گولڙي اندر واريون ناليون|گولڙي اندر وارين نالين]] ۾ گڏ ٿين ٿيون، جيڪي مکيه [[لبلبي جي نالي]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، ۽ اها سڌيءَ طرح [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. روزانو اٽڪل 1.5–3 ليٽر مايع هن نموني خارج ٿئي ٿو.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
هر ايسينس جا جيوگهرڙا هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل داڻن سان ڀريل هوندا آهن. اهي غيرفعال صورت ۾ خارج ٿين ٿا، جن کي [[زائيموجن|زائيموجن]] يا پرو اينزائم چيو ويندو آهي. جڏهن اهي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ خارج ٿين ٿا، تڏهن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح ۾ موجود [[اينٽروڪائنيز]] اينزائم وسيلي سرگرم ٿين ٿا. پرو اينزائم ڪٽجن ٿا، جنهن سان اينزائمن جي سرگرميءَ جو هڪ سلسلو ٺهي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* [[پروٽيز|پروٽينن کي ٽوڙيندڙ اينزائم]] [[ٽرپسينوجن]] جي [[ٽرپسن]] ۾ سرگرمي سان شروع ٿين ٿا. آزاد ٽرپسن پوءِ باقي ٽرپسينوجن کي، ۽ پڻ [[ڪائيموٽرپسينوجن]] کي ان جي سرگرم صورت [[ڪائيموٽرپسن]] ۾ ڪٽي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* چرٻين جي هاضمي ۾ شامل خارج ٿيندڙ اينزائمن ۾ [[لبلبي جي لائپيز|لائپيز]]، [[فاسفوليپيز A2]]، [[لائيسوفاسفوليپيز]] ۽ [[اسٽيرول ايسٽيريز|ڪوليسٽرول ايسٽيريز]] شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* نشاستي ۽ ٻين ڪاربوهائيڊريٽن کي ٽوڙيندڙ اينزائمن ۾ [[ايمائليز]] شامل آهي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
اهي اينزائم [[بائي ڪاربونيٽ]] سان ڀرپور مايع ۾ خارج ٿين ٿا. بائي ڪاربونيٽ هن مايع لاءِ [[الڪلي]] pH برقرار رکڻ ۾ مدد ڪري ٿو، اهڙي pH جنهن ۾ گهڻا اينزائم سڀ کان وڌيڪ اثرائتي نموني ڪم ڪن ٿا، ۽ پڻ معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ تيزابن کي بي اثر ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} رطوبت جي خارج ٿيڻ تي [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ|VIP]] جهڙا هارمون، ۽ [[ويگس تنت]] مان [[ايسٽائل ڪولين]] جي تحريڪ اثر ڪن ٿا. سيڪريٽن [[S جيوگهرڙو|S جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، جيڪي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح جو حصو آهن، ۽ اهو معدي جي تيزاب جي تحريڪ جي جواب ۾ خارج ٿئي ٿو. VIP سان گڏ، اهو اينزائمن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ کي وڌائي ٿو. ڪوليسسٽوڪائينن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي جي اندروني سطح جي [[Ito cell|اٽو جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، گهڻو ڪري ڊگهي زنجير وارن چرٻي تيزابن جي جواب ۾، ۽ سيڪريٽن جي اثرن کي وڌائي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} جيوگهرڙائي سطح تي، بائي ڪاربونيٽ مرڪزي-ايسينر ۽ نالي وارن جيوگهرڙن مان سوڊيم ۽ بائي ڪاربونيٽ [[گڏيل کڻندڙ]] وسيلي خارج ٿئي ٿو، جيڪو [[سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر]] سبب پيدا ٿيندڙ جهليءَ جي ڊي پولرائيزيشن جي ڪري ڪم ڪري ٿو. سيڪريٽن ۽ VIP سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر جي کولجڻ کي وڌائين ٿا، جنهن سان جهليءَ جي وڌيڪ ڊي پولرائيزيشن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي وڌيڪ خارج ٿيڻ ٿئي ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2090}}{{sfn|Beger's|2018|pp=16,57}}<ref name="Pandol2014">{{cite journal |last1=Pandol |first1=Stephen J |title=The Exocrine Pancreas |journal=Colloquium Series on Integrated Systems Physiology: From Molecule to Function |volume=3 |issue=2 |date=2011 |pages=1–64 |id={{NCBIBook|NBK54128}} |pmid=21634067 |doi=10.4199/C00026ED1V01Y201102ISP014 |doi-access=free }}</ref>
ڪيترا ئي طريقا اهو يقيني بڻائين ٿا ته لبلبي جي هاضمي واري عمل سان خود لبلبي جو تاندورو هضم نه ٿئي. انهن ۾ غيرفعال اينزائمن (زائيموجنن) جو خارج ٿيڻ، حفاظتي اينزائم [[ٽرپسن روڪيندڙ]] جو خارج ٿيڻ، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ سان pH ۾ ٿيندڙ تبديليون، جيڪي هاضمي کي رڳو تڏهن اُڀارين ٿيون جڏهن لبلبو تحريڪ هيٺ هجي، ۽ جيوگهرڙن اندر گهٽ ڪيلشيم، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
=== واڌو ڪم ===
لبلبو [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] پڻ خارج ڪري ٿو. لبلبي جا [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] [[موٽيلن]]، [[سيروٽونن]] ۽ [[سبسٽنس P]] هارمون خارج ڪن ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو ڏيکاريو ويو آهي تہ لبلبي جو تاندورو آنڊي ۾ تابڪاري سيزيم ([[Cs-137]]) کي گڏ ڪرڻ ۽ خارج ڪرڻ وارو هڪ مضبوط هنڌ آهي.<ref>{{Cite journal |last=Bandazhevsky Y.I. |year=2003 |title=Chronic Cs-137 incorporation in children's organs. |journal=Swiss Med. Wkly. |volume=133 |issue=35–36 |pages=488–90 |doi=10.4414/smw.2003.10226 |pmid=14652805 |s2cid=28184979 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Venturi |first1=Sebastiano |title=Cesium in Biology, Pancreatic Cancer, and Controversy in High and Low Radiation Exposure Damage—Scientific, Environmental, Geopolitical, and Economic Aspects |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |date=January 2021 |volume=18 |issue=17 |page=8934 |doi=10.3390/ijerph18178934 |pmid=34501532 |language=en|pmc=8431133 |doi-access=free }}</ref>
== طبّي اهميت ==
{{main|لبلبي جون بيماريون}}
=== سوزش ===
{{Main|لبلبي جي سوزش}}
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي. لبلبي جي سوزش گهڻو ڪري بار بار ٿيندڙ [[پِتي جون پٿريون|پِتي جي پٿرين]] يا ڊگهي عرصي واري شراب جي استعمال سان لاڳاپيل هوندي آهي؛ ٻين عام سببن ۾ ڌڪ لڳڻ سان نقصان، [[ERCP]] کان پوءِ ٿيندڙ نقصان، ڪجهه دوائون، [[ممپس]] جهڙيون وچڙندڙ بيماريون، ۽ [[هائپرٽرائگلسرائڊيميا|رت ۾ ٽرائگلسرائڊن جي تمام گهڻي سطح]] شامل آهن. اوچتي لبلبي جي سوزش عام طور [[پيٽ]] جي وچ ۾ شديد سور پيدا ڪري ٿي، جيڪو گهڻو ڪري پٺيءَ ڏانهن پکڙجي ٿو، ۽ ان سان الٽي اچڻ يا الٽي ٿيڻ لاڳاپيل ٿي سگهي ٿو. سخت لبلبي جي سوزش لبلبي مان رت وهڻ يا ان ۾ سوراخ ٿيڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ [[شاڪ (رت جي گردش)|شاڪ]] يا [[جسماني سوزشي جوابي سنڊروم]]، [[گري ٽرنر جي نشاني|پاسن تي نيراڻ]] يا [[ڪلن جي نشاني|دنڀي جي چوڌاري واري علائقي تي نيراڻ]] ٿي سگهي ٿي. اهڙيون سخت پيچيدگيون گهڻو ڪري [[انتهائي نگهداشت وارو شعبو|انتهائي نگهداشت واري شعبي]] ۾ سنڀاليون وينديون آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
لبلبي جي سوزش ۾، ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا اينزائم لبلبي جي بناوت ۽ تاندوري کي نقصان پهچائين ٿا. انهن مان ڪجهه اينزائمن، جهڙوڪ [[ايمائليز]] ۽ [[لائپيز]]، جو رت ۾ ملڻ، علامتن ۽ [[طبي تصويرڪاري]] جهڙوڪ [[الٽراسائونڊ]] يا [[CT اسڪين]] جي نتيجن سان گڏ، گهڻو ڪري ان ڳالهه جي نشاندهي لاءِ استعمال ٿيندو آهي تہ ڪنهن ماڻهو کي لبلبي جي سوزش آهي. لبلبي جي سوزش گهڻو ڪري طبي طريقي سان [[سور گهٽائيندڙ دوا|سور جي آرام]]، شاڪ کي روڪڻ يا سنڀالڻ لاءِ نگراني، ۽ سڃاتل بنيادي سببن جي علاج سان سنڀالي ويندي آهي. ان ۾ پِتي جي پٿرين کي ڪڍڻ، رت ۾ ٽرائگلسرائڊ يا گلوڪوز جي سطح گهٽائڻ، [[خودمدافعتي لبلبي جي سوزش]] لاءِ [[ڪارٽيڪوسٽيرائيڊ|ڪارٽيڪوسٽيرائيڊن]] جو استعمال، ۽ اهڙين دوائن کي بند ڪرڻ شامل ٿي سگهي ٿو جيڪي ان کي اُڀارين ٿيون.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
[[دائمي لبلبي جي سوزش]] وقت سان گڏ لبلبي جي سوزش جي واڌ ويجهه ڏانهن اشارو ڪري ٿي. ان جا ڪيترائي سبب ساڳيا آهن؛ سڀ کان عام سبب ڊگهي عرصي وارو شراب جو استعمال آهي، جڏهنتہ ٻين سببن ۾ بار بار ٿيندڙ اوچتيون قسطون ۽ [[سسٽڪ فائبروسس]] شامل آهن. پيٽ جو سور، جيڪو خاص طور اڳيان جهڪي ويهڻ يا شراب پيئڻ سان گهٽجي وڃي، سڀ کان عام علامت آهي. جڏهن لبلبي جو هاضمي وارو ڪم سخت متاثر ٿئي، تڏهن چرٻي جي هاضمي ۾ مسئلا ۽ [[اسٽيٽروريا]] پيدا ٿي سگهن ٿا؛ جڏهن اندرين رطوبتي ڪم متاثر ٿئي، تڏهن ذيابيطس ٿي سگهي ٿي. دائمي لبلبي جي سوزش جي جاچ اوچتي لبلبي جي سوزش وانگر ڪئي ويندي آهي. سور ۽ الٽيءَ جي احساس جي سنڀال، ۽ ڪنهن به سڃاتل سبب جي علاج (جنهن ۾ [[شراب ڇڏڻ]] شامل ٿي سگهي ٿو) کان سواءِ، لبلبي جي هاضمي واري ڪردار سبب، [[اينزائم مٽاسٽا]] جي ضرورت پئجي سگهي ٿي ته جيئن [[غذائي جذب جي کوٽ]] کان بچي سگهجي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
=== ڪينسر ===
{{Main|لبلبي جو ڪينسر}}
[[File:Pancreatic Cancer.jpg|thumb|لبلبي جو ڪينسر، جيڪو هتي ڏيکاريل آهي، گهڻو ڪري لبلبي جي مٿي ۾ [[ايڊينوڪارسينوما]] طور ٿيندو آهي. ڇاڪاڻتہ علامتون، جهڙوڪ چمڙي جو پيلو ٿيڻ، سور يا خارش، بيماريءَ جي دير واري مرحلي تائين ظاهر نه ٿينديون آهن، تنهنڪري اهو گهڻو ڪري دير واري [[ڪينسر جي مرحلا بندي|مرحلي]] ۾ ظاهر ٿيندو آهي ۽ علاج جا اختيار محدود هوندا آهن.]]
[[File:Relative incidence of pancreatic neoplasms.png|thumb|350px|لبلبي جي مختلف [[نئون واڌارو|نئين واڌارن]] جا لاڳاپيل شرح، جن ۾ لبلبي جا ڪينسر ڳاڙهي/گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Miller |first2=FH |last3=Chen |first3=ZE |last4=Merrick |first4=L |last5=Mortele |first5=KJ |last6=Hoff |first6=FL | display-authors=etal| title=Diffusion-weighted MR imaging of solid and cystic lesions of the pancreas. | journal=Radiographics | year= 2011 | volume= 31 | issue= 3 | pages= E47-64 | pmid=21721197 | doi=10.1148/rg.313105174 | pmc= }}<br />Diagram by Mikael Häggström, M.D.</ref>]]
[[لبلبي جو ڪينسر|لبلبي جا ڪينسر]]، خاص طور سڀ کان عام قسم، يعني لبلبي جو [[ايڊينوڪارسينوما]]، علاج ڪرڻ لاءِ اڃا به تمام ڏکيا آهن، ۽ گهڻو ڪري رڳو اهڙي مرحلي تي سڃاتا وڃن ٿا، جڏهن سرجري لاءِ تمام دير ٿي چڪي هوندي آهي؛ سرجري ئي واحد شفا ڏيندڙ علاج آهي. لبلبي جو ڪينسر 40 سالن کان گهٽ عمر وارن ماڻهن ۾ ناياب آهي ۽ [[تشخيص]] جي [[وچين قدر|وچين]] عمر 71 سال آهي.<ref name=NEJM14>{{cite journal | vauthors = Ryan DP, Hong TS, Bardeesy N | title = Pancreatic adenocarcinoma | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 371 | issue = 11 | pages = 1039–49 | date = September 2014 | pmid = 25207767 | doi = 10.1056/NEJMra1404198 }}</ref> خطري وارن عنصرن ۾ دائمي لبلبي جي سوزش، وڏي عمر، سگريٽ نوشي، [[ٿولهه]]، [[ذيابيطس ميليٽس|ذيابيطس]]، ۽ ڪجهه ناياب جينياتي حالتون، جن ۾ [[گهڻن اندرين رطوبتي نون واڌارن جو قسم 1]]، [[موروثي غير پوليپوسس وڏو آنڊي جو ڪينسر]] ۽ [[ڊسپلاسٽڪ نيوس سنڊروم]] وغيره شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}<ref name=PDQ2014>{{cite web|title=Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Patient Version|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/Patient/page1/AllPages|website=National Cancer Institute|access-date=8 June 2014|date=2014-04-17}}</ref> لڳ ڀڳ 25 سيڪڙو ڪيس [[تمباڪو نوشي]] سان منسوب آهن،<ref>{{cite journal | vauthors = Wolfgang CL, Herman JM, Laheru DA, Klein AP, Erdek MA, Fishman EK, Hruban RH | title = Recent progress in pancreatic cancer | journal = CA: A Cancer Journal for Clinicians | volume = 63 | issue = 5 | pages = 318–48 | date = September 2013 | pmid = 23856911 | pmc = 3769458 | doi = 10.3322/caac.21190 }}</ref> جڏهنتہ 5–10 سيڪڙو ڪيس [[وراثت|وراثتي جينن]] سان لاڳاپيل آهن.<ref name="NEJM14" />
لبلبي جو ايڊينوڪارسينوما لبلبي جي ڪينسر جو سڀ کان عام روپ آهي ۽ اهو ڪينسر لبلبي جي ٻاهرين رطوبتي هاضمي واري حصي مان پيدا ٿئي ٿو. گهڻا ڪيس لبلبي جي مٿي ۾ ٿين ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} علامتون ڪينسر جي دير واري مرحلي ۾ ظاهر ٿيڻ لڳن ٿيون، جڏهن اهو پيٽ جو سور، وزن گهٽجڻ، يا چمڙي جي پيلو ٿيڻ ([[يرقان]]) جو سبب بڻجي ٿو. يرقان تڏهن ٿئي ٿو جڏهن ڪينسر [[پِت]] جي وهڪري کي روڪي ڇڏي ٿو. ٻيون گهٽ عام علامتون الٽي اچڻ، الٽي ٿيڻ، لبلبي جي سوزش، ذيابيطس، يا بار بار ٿيندڙ [[وريدي ٿرومبوسس]] شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} لبلبي جو ڪينسر عام طور [[طبي تصويرڪاري]] وسيلي، [[الٽراسائونڊ]] يا ڪنٽراسٽ سان [[CT اسڪين]] جي صورت ۾، سڃاتو ويندو آهي. جيڪڏهن رسولِي کي سرجري سان ڪڍڻ تي غور ڪيو وڃي ته [[اينڊوسڪوپڪ الٽراسائونڊ]] استعمال ٿي سگهي ٿو، ۽ غير يقيني تشخيص جي تصديق لاءِ [[ERCP]] يا الٽراسائونڊ جي رهنمائي هيٺ بايوپسي استعمال ٿي سگهي ٿي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
علامتن جي دير سان پيدا ٿيڻ سبب، گهڻا ڪينسر اڳتي وڌيل [[ڪينسر جي مرحلا بندي|مرحلي]] ۾ ظاهر ٿين ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} رڳو 10 کان 15 سيڪڙو رسوليون سرجري وسيلي ڪڍڻ لاءِ مناسب هونديون آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} {{As of|2018}}، جڏهن ڪيموٿراپي ڏني وڃي ٿي، تڏهن [[FOLFIRINOX]] نالي علاج، جنهن ۾ [[فلورويوراسل]]، [[ايرينوٽيڪن]]، [[اوڪسالپلاٽن]] ۽ [[ليوڪوورين]] شامل آهن، روايتي [[جيمسائيٽابين]] علاجن جي ڀيٽ ۾ بقا کي وڌائڻ ڏيکاريو آهي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} گهڻي ڀاڱي، علاج [[تڪليف گهٽائيندڙ علاج|تڪليف گهٽائيندڙ]] هوندو آهي ۽ پيدا ٿيندڙ علامتن جي سنڀال تي ڌيان ڏيندو آهي. ان ۾ [[خارش]] جي سنڀال، [[پِتي جي نالي#نيڪال|ڪوليڊوڪو جيجونو اسٽومي]]، يا پِت جي نيڪال کي آسان ڪرڻ لاءِ [[ERCP]] وسيلي اسٽينٽ وجهڻ، ۽ سور تي ضابطو آڻڻ لاءِ دوائون شامل ٿي سگهن ٿيون.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} آمريڪا ۾، لبلبي جو ڪينسر ڪينسر سبب موت جو چوٿون سڀ کان عام سبب آهي.<ref name="PMC2504856">{{cite journal | vauthors = Hariharan D, Saied A, Kocher HM | title = Analysis of mortality rates for pancreatic cancer across the world | journal = HPB | volume = 10 | issue = 1 | pages = 58–62 | year = 2008 | pmid = 18695761 | pmc = 2504856 | doi = 10.1080/13651820701883148 }}</ref> هي بيماري ترقي يافته دنيا ۾ وڌيڪ ٿئي ٿي، جتي 2012ع ۾ نون ڪيسن جو 68 سيڪڙو هو.<ref name=WCR2014>{{cite book|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-92-832-0429-9|chapter=Chapter 5.7}}</ref> لبلبي جي ايڊينوڪارسينوما جا نتيجا عام طور خراب هوندا آهن؛ [[تشخيص]] کان پوءِ گهٽ ۾ گهٽ هڪ سال ۽ پنج سال تائين زنده رهندڙن جو سراسري سيڪڙو ترتيبوار 25 سيڪڙو ۽ 5 سيڪڙو هوندو آهي.<ref name=WCR2014/><ref name="ACS-CFF-2010">{{cite web| title=American Cancer Society: Cancer Facts & Figures 2010: see page 4 for incidence estimates, and page 19 for survival percentages| url=http://www.cancer.org/acs/groups/content/@nho/documents/document/acspc-024113.pdf| archive-url=https://web.archive.org/web/20150114080100/http://www.cancer.org/acs/groups/content/%40nho/documents/document/acspc-024113.pdf| archive-date=2015-01-14}}</ref> مقامي بيماريءَ ۾، جتي ڪينسر ننڍو (< 2 cm) هجي، پنجن سالن تائين زنده رهندڙن جو انگ لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو هوندو آهي.<ref name=PDQ2014P>{{cite web|title=Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Health Professional Version|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/HealthProfessional/page1/AllPages|website=NCI|access-date=8 June 2014|date=2014-02-21}}</ref>
لبلبي جي ڪينسر جا ڪيترائي قسم آهن، جيڪي اندرين رطوبتي ۽ ٻاهرين رطوبتي ٻنهي تاندورن سان لاڳاپيل آهن. [[لبلبي جو اندرين رطوبتي رسولِي|لبلبي جي اندرين رطوبتي رسولين]] جا ڪيترائي قسم سڀ غير عام يا ناياب آهن، ۽ انهن جا نتيجا مختلف هوندا آهن. بهرحال، انهن ڪينسرن جي [[وقوع (وبائيات)|وقوع]] ۾ تيزيءَ سان واڌ ٿي آهي؛ اهو صاف ناهي تہ اها واڌ ڪيتري حد تائين انهن رسولين جي وڌيل سڃاڻپ، خاص طور [[طبي تصويرڪاري]] وسيلي، کي ظاهر ڪري ٿي، جيڪي تمام آهستي وڌنديون آهن. [[انسولينوما]]، جيڪي گهڻو ڪري خيرخواهه هونديون آهن، ۽ [[گيسٽرينوما]] سڀ کان عام قسم آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Burns WR, Edil BH | title = Neuroendocrine pancreatic tumors: guidelines for management and update | journal = Current Treatment Options in Oncology | volume = 13 | issue = 1 | pages = 24–34 | date = March 2012 | pmid = 22198808 | doi = 10.1007/s11864-011-0172-2 | s2cid = 7329783 }}</ref> نيورو اينڊوڪرائين ڪينسر وارن ماڻهن ۾ پنجن سالن کان پوءِ زنده رهندڙن جو انگ گهڻو بهتر، 65 سيڪڙو، هوندو آهي، پر قسم جي حساب سان گهڻو فرق ٿيندو آهي.<ref name=WCR2014/>
[[سخت ڪوڙو پاپلري رسولِي]] لبلبي جي گهٽ درجي واري بدخيم رسولِي آهي، جنهن جي بناوت [[:wikt:papilla|پاپلري]] هوندي آهي ۽ اها عام طور نوجوان عورتن کي متاثر ڪري ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Patil TB, Shrikhande SV, Kanhere HA, Saoji RR, Ramadwar MR, Shukla PJ | title = Solid pseudopapillary neoplasm of the pancreas: a single institution experience of 14 cases |doi-access=free | journal = HPB | volume = 8 | issue = 2 | pages = 148–50 | year = 2006 | pmid = 18333264 | pmc = 2131425 | doi = 10.1080/13651820510035721 }}</ref>
=== ذيابيطس ميليٽس ===
==== قسم 1 ذيابيطس ====
{{Main|قسم 1 ذيابيطس ميليٽس}}
[[قسم 1 ذيابيطس ميليٽس]] هڪ دائمي [[خودمدافعتي بيماري]] آهي، جنهن ۾ [[مدافعتي سرشتو]] لبلبي جي انسولين خارج ڪندڙ بيٽا جيوگهرڙن تي حملو ڪري ٿو.<ref name=Ganongs2019DM>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|publisher=McGraw-Hill Education |first1=Kim E. |last1=Barrett |first2=Susan M. |last2=Barman |first3=Heddwen L. |last3=Brooks |first4=Jason X.-J. |last4=Yuan |first5=William F. |last5=Ganong |isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=440–441|section=Hypoglycaemia & Diabetes Mellitus in Humans}}</ref> [[رت ۾ کنڊ]] جي سطح کي مناسب حدن اندر رکڻ لاءِ انسولين ضروري آهي، ۽ ان جي کوٽ [[هائپرگلائيسيميا|رت ۾ وڌيڪ کنڊ]] جو سبب بڻجي سگهي ٿي. علاج نه ٿيل دائمي حالت طور، ان مان تيز ٿيندڙ [[رڳن جي بيماري]]، [[ذيابيطسي ريٽينوپٿي]]، [[ذيابيطسي گردن جي بيماري|گردن جي بيماري]] ۽ [[ذيابيطسي تنتي بيماري|تنتي بيماري]] جهڙيون پيچيدگيون پيدا ٿي سگهن ٿيون.<ref name=Ganongs2019DM /> ان کان سواءِ، جيڪڏهن جيوگهرڙن اندر گلوڪوز جي استعمال لاءِ ڪافي انسولين موجود نه هجي، ته طبي هنگامي حالت [[ذيابيطسي ڪيٽو ايسڊوسس]] پيدا ٿي سگهي ٿي، جيڪا گهڻو ڪري قسم 1 ذيابيطس واري ماڻهوءَ ۾ پهرين علامت طور ظاهر ٿي سگهي ٿي.{{sfn|Davidson's|2018|p=735}} قسم 1 ذيابيطس ڪنهن به عمر ۾ پيدا ٿي سگهي ٿي، پر گهڻو ڪري 40 سالن کان اڳ سڃاتي ويندي آهي.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 1 ذيابيطس سان رهندڙ ماڻهن لاءِ انسولين جا ٽڪا بقا لاءِ انتهائي ضروري آهن.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 1 ذيابيطس جي علاج لاءِ هڪ تجرباتي طريقيڪار [[لبلبي جي پيوندڪاري]] يا جدا ڪيل [[ٻيٽڙي جيوگهرڙن جي پيوندڪاري]] آهي، جنهن سان ماڻهوءَ کي ڪم ڪندڙ بيٽا جيوگهرڙا مهيا ڪيا وڃن ٿا.<ref name=Ganongs2019DM />
==== قسم 2 ذيابيطس ====
{{Main|قسم 2 ذيابيطس ميليٽس}}
قسم 2 ذيابيطس ميليٽس ذيابيطس جو سڀ کان عام روپ آهي.<ref name=Ganongs2019DM /> هن قسم جي ذيابيطس ۾ رت ۾ وڌيڪ کنڊ جا سبب عام طور [[انسولين مزاحمت]] ۽ انسولين جي خراب خارج ٿيڻ جو گڏيل نتيجو هوندا آهن، جن ۾ بيماري جي واڌ ويجهه ۾ جينياتي ۽ ماحولياتي ٻئي عنصر ڪردار ادا ڪن ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=730-732}} وقت سان گڏ، لبلبي جا بيٽا جيوگهرڙا ”ٿڪجي“ ۽ گهٽ ڪم ڪندڙ ٿي سگهن ٿا.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 2 ذيابيطس جي سنڀال ۾ طرز زندگي جا قدم، ضرورت هجي ته دوائون، ۽ ممڪن طور [[انسولين (دوا)|انسولين]] شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=745-751}}
لبلبي سان لاڳاپيل طور، ڪيتريون ئي دوائون بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي وڌائين ٿيون، خاص طور [[سلفونائل يوريا]]، جيڪي سڌيءَ طرح بيٽا جيوگهرڙن تي ڪم ڪن ٿيون؛ [[انڪريٽن|انڪريٽنز]]، جيڪي [[گلوڪاگون جهڙو پيپٽائڊ 1]] هارمونن جي عمل کي ورجائين ٿا، کاڌي کان پوءِ بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي وڌائين ٿا، ۽ ٽٽڻ جي خلاف وڌيڪ مزاحم هوندا آهن؛ ۽ [[DPP-4 روڪيندڙ]]، جيڪي انڪريٽنز جي ٽٽڻ کي سست ڪن ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=745-751}}
=== ڪڍڻ ===
ڪنهن ماڻهو لاءِ لبلبي کان سواءِ جيئڻ ممڪن آهي، بشرطيڪه اهو ماڻهو رت ۾ گلوڪوز جي ڪنسنٽريشن جي صحيح ضابطي لاءِ انسولين ۽ هاضمي ۾ مدد لاءِ [[لبلبي جا اينزائم (دوا)|لبلبي جي اينزائمن جا واڌارا]] وٺي.<ref name=banks>{{cite journal | vauthors = Banks PA, Conwell DL, Toskes PP | title = The management of acute and chronic pancreatitis | journal = Gastroenterology & Hepatology | volume = 6 | issue = 2 Suppl 3 | pages = 1–16 | date = February 2010 | pmid = 20567557 | pmc = 2886461 }}</ref>
== تاريخ ==
لبلبي جي پهرين سڃاڻپ [[هيروفيلس]] (335–280 ق م) ڪئي، جيڪو هڪ [[يوناني ماڻهو|يوناني]] [[ايناٽامي دان]] ۽ [[جراحي|جراح]] هو.<ref>{{Cite book | title = History of the Pancreas: Mysteries of a Hidden Organ | last1 = Howard | first1 = John M. | last2 = Hess | first2 = Walter | name-list-style = vanc | date = 2012 | publisher = Springer Science & Business Media | isbn = 978-1-4615-0555-6 | page = 24 | language = en }}</ref> ڪجهه سؤ سالن کان پوءِ، [[ايفيسس جو روفس]]، جيڪو ٻيو يوناني ايناٽامي دان هو، لبلبي کي ان جو نالو ڏنو. لفظي بڻ بنياد جي لحاظ کان، اصطلاح "pancreas"، جيڪو [[يوناني ٻولي|يوناني]] πάγκρεας جو جديد [[لاطيني]] روپ آهي،<ref name="O'Brien">{{cite book| first = Terry | last = O'Brien | name-list-style = vanc |title=A2Z Book of word Origins|url=https://books.google.com/books?id=Rgzh83cChl0C&pg=PT86|publisher=Rupa Publications|isbn=978-81-291-1809-7|page=86|year=2015}}</ref> [πᾶν ("سڀ"، "سڄو") ۽ κρέας ("گوشت")]،<ref>{{cite web |last=Harper |first=Douglas |title=Pancreas |work=Online Etymology Dictionary |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=pancreas |access-date=2007-04-04}}</ref> اصل ۾ [[سوئٽ بريڊ]] جي معنيٰ رکي ٿو،<ref name="Green2008">{{cite book| first = Tamara M. | last = Green | name-list-style = vanc |title=The Greek and Latin Roots of English|url=https://books.google.com/books?id=6gknyzq0uD8C&pg=PA176|year=2008|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-4780-3|page=176}}</ref> جيتوڻيڪ لفظي معنيٰ "سڄو گوشت" آهي، غالباً ان جي گوشت جهڙي بناوٽ سبب. 1889ع ۾ ئي [[آسڪر منڪووسڪي]] دريافت ڪيو تہ ڪتي مان لبلبو ڪڍڻ سان اهو ذيابيطس جو شڪار ٿي ويو.<ref name="Karamanou2016">{{cite journal |last1=Karamanou |first1=M. |last2=Protogerou |first2=A. |last3=Tsoucalas |first3=G. |last4=Androutsos |first4=G. |last5=Poulakou-Rebelakou |first5=E. |title=Milestones in the history of diabetes mellitus: The main contributors. |journal=World Journal of Diabetes |date=10 January 2016 |volume=7 |issue=1 |pages=1–7 |doi=10.4239/wjd.v7.i1.1 |pmid=26788261|pmc=4707300 |doi-access=free }}</ref> پوءِ 1921ع ۾ [[فريڊرڪ بينٽنگ]] ۽ [[چارلس بيسٽ (طبي سائنسدان)|چارلس بيسٽ]] لبلبي جي ٻيٽڙن مان انسولين کي الڳ ڪيو.<ref name=Karamanou2016 />
لبلبي جي تاندوري کي ڏسڻ جو طريقو پڻ تبديل ٿي چڪو آهي. اڳ ۾، ان کي سادن [[رنگ ڪرڻ|رنگڻ]] وارن طريقن، جهڙوڪ [[H&E stain|H&E رنگ]]، وسيلي ڏٺو ويندو هو. هاڻي، [[مدافعتي تاندوريات]] استعمال ڪري جيوگهرڙن جي قسمن کي وڌيڪ آسانيءَ سان ڌار سڃاڻي سگهجي ٿو. هن ۾ ڪجهه جيوگهرڙن جي قسمن جي پيداوارن خلاف نظر ايندڙ اينٽي باڊيون شامل هونديون آهن، ۽ اهو الفا ۽ بيٽا جيوگهرڙن جهڙن جيوگهرڙن جي قسمن کي وڌيڪ آسانيءَ سان سڃاڻڻ ۾ مدد ڪري ٿو.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
== ٻيا جانور ==
لبلبي جو تاندورو سڀني [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] ۾ موجود هوندو آهي، پر ان جي صحيح شڪل ۽ ترتيب ۾ تمام گهڻو فرق هوندو آهي. ٽن تائين الڳ لبلبا ٿي سگهن ٿا، جن مان ٻه [[لبلبي جي مکڙي]] مان نڪرن ٿا، ۽ ٻيو [[پٺ وارو|پٺ واري پاسي]] کان. گهڻين جنسن ۾، جن ۾ انسان پڻ شامل آهن، اهي بالغ حالت ۾ پاڻ ۾ ”ملي“ وڃن ٿا، پر ان جا ڪيترائي استثنا آهن. جڏهن هڪڙو ئي لبلبو موجود هجي، تڏهن به ٻه يا ٽي لبلبي جون ناليون باقي رهي سگهن ٿيون، جن مان هر هڪ الڳ الڳ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]]، يا اڳئين آنڊي جي برابر حصي، ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. مثال طور، [[پکي|پکين]] ۾ عام طور اهڙيون ٽي ناليون هونديون آهن.<ref name=VB>{{cite book | last1 = Romer | first1 = Alfred Sherwood| last2 = Parsons | first2 = Thomas S. | name-list-style = vanc |year=1977 |title=The Vertebrate Body |publisher=Holt-Saunders International |location= Philadelphia, PA|pages= 357–59 |isbn=978-0-03-910284-5 }}</ref>
[[ٽيليئسٽ]] مڇين ۽ ڪجهه ٻين جنسن، جهڙوڪ [[خرگوش|خرگوشن]]، ۾ ڪو الڳ لبلبو موجود نه هوندو آهي؛ ان بدران لبلبي جو تاندورو [[ميسينٽري]] ۾ ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڀرپاسي وارن ٻين عضون، جهڙوڪ [[جگر]] يا [[تِري]]، اندر به پکڙيل هوندو آهي. ڪجهه ٽيليئسٽ جنسن ۾، اندرين رطوبتي تاندورو پاڻ ۾ ملي پيٽ جي کوٽ اندر هڪ الڳ غدود ٺاهي ٿو. ٻي صورت ۾، اهو ٻاهرين رطوبتي حصن ۾ پکڙيل هوندو آهي. بهرحال، سڀ کان ابتدائي ترتيب [[ليمپري|ليمپرين]] ۽ [[ڦڦڙن واري مڇي|ڦڦڙن وارين مڇين]] ۾ نظر اچي ٿي، جن ۾ لبلبي جو تاندورو آنڊي جي ڀت اندر ڪيترن الڳ ڳوڙهن جي صورت ۾ ملي ٿو، ۽ ٻاهرين رطوبتي حصا آنڊي جي ٻين غدودي بناوتن کان ٿورو ئي مختلف هوندا آهن.<ref name=VB/>
== کاڌن ۾ استعمال ==
[[وڇڙو|وڇڙي]] (''ris de veau'')، [[گهيٽو|گهيٽي]] (''ris d'agneau'') ۽، گهٽ عام طور، [[ڳئون جو گوشت|ڳئون]] ۽ [[سور جو گوشت|سور]] جو لبلبو [[کاڌي وارو نالو|کاڌي واري نالي]] [[سوئٽ بريڊ]] هيٺ خوراڪ طور استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref>''[[کاڌي بابت آڪسفورڊ ساٿي]]''؛ ''[[آڪسفورڊ انگريزي لغت]]''</ref><ref name="Leiths">{{cite book |last1=Spaull |first1=Susan |last2=Bruce-Gardyne |first2=Lucinda | name-list-style = vanc |title=Leiths Techniques Bible |date=2003 |publisher=Bloomsbury |isbn=0-7475-6046-3 |page=451 |edition= 1 }}</ref>
== واڌو تصويرون ==
<gallery>
File:Axial section of the epigastric region showing pancreas, splenic vein, IVC, aorta.jpg|الٽراسائونڊ ۾ هڪ عام لبلبو.
File:Pancreas ultrasound normal.jpg|[[پيٽ جي الٽراسونوگرافي]] ۾ لبلبي جي سڃاڻپ، جڏهن اهو آنڊي جي گيس سبب ڪجهه حصي تائين لڪل هجي.
File:Gray1102.png|ڇهين هفتي جي پڄاڻيءَ تي انساني جنين جو لبلبو
File:Sobo 1906 393.png|لبلبو ۽ ان جي چوڌاري موجود بناوتون
File:Slide2duo.jpg|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو ۽ لبلبو. گهري چيرڦاڙ.
</gallery>
dz4ue1vcj4a42qj769jlc10f7sm0f5t
392083
392082
2026-07-07T18:11:15Z
Intisar Ali
8681
392083
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ڪرنگهي وارن جانورن جي هاضمي واري سرشتي ۽ اندرين رطوبتن واري سرشتي جو عضوو}}
{{Good article}}
{{Infobox anatomy
| Name = لبلبو
| Latin = pancreas
| Greek = πάγκρεας (pánkreas)
| Image = Blausen_0699_PancreasAnatomy2.png
| Caption = انساني لبلبي جي ايناٽامي
| Width =
| Precursor = [[لبلبي جون مکڙيون]]
| System = [[هاضمو|هاضمي وارو سرشتو]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو]]
| Artery = [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[پوئين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[تِريءَ واري شريان]]
| Vein = [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون]]، [[لبلبي جون وريدون]]
| Nerve = [[لبلبي جو تنتي ڄار]]، [[سيليئڪ تنتي ڳنڍيون]]، [[ويگس تنت]]<ref>{{cite book| title= Essentials of Human Physiology| first= Thomas M. |last= Nosek| chapter=Section 6/6ch2/s6ch2_30 |chapter-url=http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324124828/http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm|archive-date=2016-03-24}}</ref>
| Lymph = [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون]]، [[سيليئڪ لمفي ڳنڍيون]] ۽ [[مٿيون ميسينٽيرڪ لمفي ڳنڍيون]]
| Pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|p|æ|ŋ|k|r|i|ə|s}}
}}
'''لبلبو''' [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] جي [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو|اندرين رطوبتن واري سرشتي]] جو هڪ [[عضوو (ايناٽامي)|عضوو]] آهي. انسانن ۾، اهو [[پيٽ جي کوٽ|پيٽ]] ۾ [[معدو|معدي]] جي پٺيان واقع هوندو آهي ۽ هڪ [[غدود]] طور ڪم ڪندو آهي. لبلبو هڪ گڏيل يا [[مخلوط رطوبتي غدود]] آهي، يعني ان جا ٻئي، [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ هاضمي وارا [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪم آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gyr|first1=K.|last2=Beglinger|first2=C.|last3=Stalder|first3=G. A.|date=1985-09-21|title=[Interaction of the endo- and exocrine pancreas]|journal=Schweizerische Medizinische Wochenschrift|volume=115|issue=38|pages=1299–1306|issn=0036-7672|pmid=2865807}}</ref> لبلبي جو نوانوي سيڪڙو حصو ٻاهرين رطوبتي ۽ هڪ سيڪڙو حصو اندرين رطوبتي هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Pancreas Gland - Endocrine System|url=https://www.innerbody.com/image/endo03.html|access-date=2021-06-12|website=Innerbody|language=en}}</ref>{{sfn|Beger's|2018|pp=124}}<ref>{{cite book |doi=10.1016/B978-0-12-801238-3.64325-8 |chapter=Toxic Effects of Common Environmental Pollutants in Pancreatic β-Cells and the Onset of Diabetes Mellitus |title=Encyclopedia of Endocrine Diseases |date=2019 |last1=Alonso-Magdalena |first1=Paloma |last2=Tudurí |first2=Eva |last3=Marroquí |first3=Laura |last4=Quesada |first4=Ivan |last5=Sargis |first5=Robert M. |last6=Nadal |first6=Angel |pages=764–775 |isbn=978-0-12-812200-6 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Henderson |first1=J R |last2=Daniel |first2=P M |last3=Fraser |first3=P A |title=The pancreas as a single organ: the influence of the endocrine upon the exocrine part of the gland. |journal=Gut |date=February 1981 |volume=22 |issue=2 |pages=158–167 |doi=10.1136/gut.22.2.158 |pmc=1419227 |pmid=6111521 }}</ref> [[اندرين رطوبتي غدود]] طور، اهو گهڻو ڪري [[رت ۾ کنڊ جي سطح]] کي ضابطي ۾ رکڻ جو ڪم ڪري ٿو ۽ [[هارمون|هارمونن]] [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] کي خارج ڪري ٿو. هاضمي واري سرشتي جي حصي طور، اهو [[ٻاهرين رطوبتي غدود]] جي حيثيت سان ڪم ڪندي [[لبلبي جي نالي]] وسيلي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري ٿو. هن رس ۾ [[بائي ڪاربونيٽ]] هوندو آهي، جيڪو معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ [[تيزاب]] کي بي اثر ڪري ٿو؛ ان سان گڏ [[هاضمي وارا اينزائم]] پڻ هوندا آهن، جيڪي معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ کاڌي ۾ موجود [[ڪاربوهائيڊريٽ]]، [[پروٽين]] ۽ [[چرٻي|چرٻين]] کي ٽوڙين ٿا.
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي؛ ان جي عام سببن ۾ ڊگهي عرصي تائين [[شراب (نَشو)|شراب]] جو استعمال ۽ [[پِتي جون پٿريون]] شامل آهن. رت ۾ کنڊ جي سطح کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ پنهنجي ڪردار سبب، لبلبو [[ذيابيطس]] ۾ پڻ هڪ اهم عضوو آهي. [[لبلبي جو ڪينسر]] [[دائمي لبلبي جي سوزش]] کان پوءِ يا ٻين سببن جي ڪري پيدا ٿي سگهي ٿو، ۽ ان جي اڳڪٿي تمام خراب هوندي آهي، ڇاڪاڻتہ گهڻو ڪري ان جي سڃاڻپ تڏهن ٿيندي آهي جڏهن اهو جسم جي ٻين حصن تائين پکڙجي چڪو هوندو آهي.
لفظ ''pancreas'' [[يوناني ٻولي|يوناني]] لفظن πᾶν (pân، ”سڀ“) ۽ κρέας (kréas، ”گوشت“) مان نڪتل آهي. ذيابيطس ۾ لبلبي جي ڪردار بابت گهٽ ۾ گهٽ 1889ع کان ڄاڻ موجود آهي، جڏهنتہ انسولين جي پيداوار ۾ ان جي ڪردار جي سڃاڻپ 1921ع ۾ ٿي.
== بناوت ==
[[File:Pancreas and nearby organs.jpg|thumb|لبلبو (هتي گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل) [[معدو|معدي]] جي پٺيان هوندو آهي، ان جو جسم [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي وڪڙ ڀرسان ۽ پڇ [[تِري]] کي ڇهڻ تائين پکڙيل هوندو آهي.]]
لبلبو هڪ عضوو آهي، جيڪو انسانن ۾ [[پيٽ]] اندر هوندو آهي ۽ [[معدو|معدي]] جي پٺيان کان [[تِري]] ڀرسان پيٽ جي مٿئين کاٻي حصي تائين پکڙيل هوندو آهي. بالغن ۾، اهو اٽڪل {{convert|12|-|15|cm}} ڊگهو، {{wt|en|lobulated|گولڙن وارو}} ۽ ڏسڻ ۾ سامن مڇيءَ جهڙي رنگ جو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ايناٽاميائي طور، لبلبي کي ''مٿي''، ''ڳچي''، ''جسم'' ۽ ''پڇ'' ۾ ورهايو ويندو آهي. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندرين وڪڙ کان پکڙجي ٿو، جتي ان جو مٿو ٻن [[رت جي رڳ|رت جي رڳن]]، يعني [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]]، جي چوڌاري هوندو آهي. لبلبي جو سڀ کان ڊگهو حصو، يعني جسم، معدي جي پٺيان آرپار پکڙيل هوندو آهي ۽ لبلبي جو پڇ [[تِري]] جي ڀرسان ختم ٿيندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ٻه ناليون، [[لبلبي جي مکيه نالي]] ۽ ننڍي [[لبلبي جي واڌو نالي]]، لبلبي جي جسم مان گذرن ٿيون. لبلبي جي مکيه نالي [[پِتي جي گڏيل نالي]] سان ملي هڪ ننڍڙو ڦوڪڻي جهڙو حصو ٺاهي ٿي، جنهن کي [[واٽر جو ايمپولا]] (جگر-لبلبي جو ايمپولا) چيو ويندو آهي. هن ايمپولا جي چوڌاري هڪ ڏورو، [[اوڊي جو اسفنڪٽر]]، هوندو آهي. هي ايمپولا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي هيٺ لهندڙ حصي ۾ کلي ٿو. [[پِتي جي گڏيل نالي]] جو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] ۾ کلڻ [[بوئڊن جي اسفنڪٽر]] جي ضابطي هيٺ هوندو آهي. [[لبلبي جي واڌو نالي]] [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ هڪ الڳ سوراخ وسيلي کلي ٿي، جيڪو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] جي سوراخ کان مٿي واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== حصا ===
'''لبلبي جو مٿو''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ اندر هوندو آهي ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريان ۽ وريد جي چوڌاري ويڙهيل هوندو آهي. ان جي ساڄي پاسي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو هيٺ لهندڙ حصو هوندو آهي ۽ انهن جي وچ مان [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] گذرن ٿيون. ان جي پٺيان [[هيٺين وڏي وريد]] ۽ [[پِتي جي گڏيل نالي]] هونديون آهن. ان جي اڳيان [[پيٽ جي جهلي|پيٽ جي جهليءَ واري پردي]] ۽ [[آڏي وڏي آنڊي]] هوندا آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جي هيٺان هڪ ننڍڙو [[لبلبي جو ڪنڊي جهڙو واڌارو|ڪنڊي جهڙو واڌارو]] نڪري ٿو، جيڪو [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]] ۽ ڪڏهن ڪڏهن [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان|شريان]] جي پٺيان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} '''لبلبي جي کاٻ''' لبلبي جي ڳچي ۽ ڪنڊي جهڙي واڌاري جي وچ وارو وڇوٽو آهي.
'''لبلبي جي ڳچي''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ ۾ واقع لبلبي جي مٿي کي ان جي جسم کان ڌار ڪري ٿي. ڳچي اٽڪل {{convert|2|cm|abbr=on}} ويڪري هوندي آهي ۽ ان هنڌ جي اڳيان واقع هوندي آهي، جتي [[بابي وريد]] ٺهي ٿي. ڳچي گهڻو ڪري معدي جي پائلورس جي پٺيان هوندي آهي ۽ پيٽ جي جهليءَ سان ڍڪيل هوندي آهي. [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]] لبلبي جي ڳچيءَ جي اڳيان گذري ٿي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
'''لبلبي جو جسم''' لبلبي جو سڀ کان وڏو حصو آهي ۽ گهڻو ڪري معدي جي پٺيان واقع هوندو آهي، جيڪو پنهنجي ڊيگهه سان آهستي آهستي سنهو ٿيندو وڃي ٿو. پيٽ جي جهلي لبلبي جي جسم جي مٿان ۽ [[آڏو وڏو آنڊو]] پيٽ جي جهليءَ جي اڳيان هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي پٺيان ڪيتريون ئي رت جون رڳون هونديون آهن، جن ۾ [[شه رڳ]]، [[تِريءَ جي وريد]] ۽ [[کاٻي بُڪي جي وريد]] سان گڏ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جي شروعات پڻ شامل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي جسم جي هيٺان [[ننڍي آنڊي]] جو ڪجهه حصو، خاص طور ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو آخري حصو ۽ ان سان ڳنڍيل [[خالي آنڊو]]، هوندا آهن؛ ان سان گڏ [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ رباط]] پڻ هوندو آهي، جيڪو انهن ٻنهي جي وچ ۾ واقع آهي. لبلبي جي اڳيان آڏو وڏو آنڊو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}
لبلبو '''لبلبي جي پڇ''' ڏانهن ويندي سنهو ٿيندو وڃي ٿو، جيڪو تِريءَ جي ڀرسان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} اهو عام طور {{convert|1.3|-|3.5|cm|abbr=on}} ڊگهو هوندو آهي ۽ [[تِري-بُڪي رباط|تِري ۽ کاٻي بُڪي جي وچ واري رباط]] جي تهن جي وچ ۾ واقع هوندو آهي. [[تِريءَ جي شريان]] ۽ [[تِريءَ جي وريد|وريد]] لبلبي جي جسم ۽ پڇ جي پٺيان گذرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== رت جي رسد ===
لبلبي کي رت جي ڀرپور رسد ملي ٿي، جنهن جون رڳون [[سيليئڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ٻنهي جي شاخن مان نڪرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[تِريءَ جي شريان]]، جيڪا سيليئڪ ٿڙ جي سڀ کان وڏي شاخ آهي، لبلبي جي مٿئين ڪناري سان گذري ٿي ۽ پنهنجي لبلبي وارين شاخن وسيلي لبلبي جي جسم جي کاٻي حصي ۽ پڇ کي رت پهچائي ٿي؛ انهن مان سڀ کان وڏي شاخ کي [[وڏي لبلبي واري شريان]] چيو ويندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڀرسان لبلبي جي مٿي جي پوئين ۽ اڳين سطحن سان گذرن ٿيون. اهي لبلبي جي مٿي کي رت پهچائين ٿيون. اهي رڳون وچ ۾ هڪٻئي سان ملي وڃن ٿيون ({{wt|en|anastamose|ڳانڍاپو ٺاهين ٿيون}}).{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي جي جسم ۽ ڳچيءَ جو رت [[تِريءَ جي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪا لبلبي جي پٺيان واقع هوندي آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جو رت [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون|لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين وريدن]] وسيلي [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد|مٿين ميسينٽيرڪ]] ۽ [[بابي وريد|بابي وريدن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي چوڌاري پڻ هونديون آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي مان لمف انهن [[لمفي رڳ|لمفي رڳن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي [[شريان|شريانن]] سان گڏ هلن ٿيون، ۽ لبلبي کي لمف جي ڀرپور رسد حاصل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} جسم ۽ پڇ جون [[لمفي رڳون]] [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون|تِريءَ جي لمفي ڳنڍين]] ۾ ۽ نيٺ [[شه رڳ کان اڳ واريون لمفي ڳنڍيون|شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، جيڪي سيليئڪ ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريانن جي وچ ۾ واقع هونديون آهن. مٿي ۽ ڳچيءَ جون لمفي رڳون لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين، ميسينٽيرڪ ۽ جگر وارين شريانن جي چوڌاري موجود وچ وارين لمفي رڳن ۾ ۽ اتان شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== خوردبيني ايناٽامي ===
[[File:Langerhanssche Insel.jpg|thumb|هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] ڏيکاريل آهي، جڏهن لبلبي جي تاندوري کي رنگي خوردبينيءَ هيٺ ڏٺو وڃي ٿو. ٻيٽڙي جي چوڌاري هاضمي واري (”ٻاهرين رطوبتي“) لبلبي جا وڌيڪ گهرا حصا ڏسي سگهجن ٿا. انهن ۾ غيرفعال هاضمي وارن اينزائمن ([[زائيموجن|زائيموجنن]]) جا ڌنڌلا، گهرا واڱڻائي داڻا هوندا آهن.]]
[[File:Human pancreatic islet.jpg|thumb|[[مدافعتي تاندوريات]] جي استعمال سان تيار ڪيل تصوير، جنهن ۾ لبلبي جي ٻيٽڙي اندر مختلف جيوگهرڙن جي قسمن جا هنڌ ڏيکاريل آهن. الفا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ گلوڪاگون خلاف اينٽي باڊيون (ڳاڙهيون-ناسي) انهن جي ڪنارن واري بيهڪ ڏيکارين ٿيون. بيٽا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ انسولين خلاف اينٽي باڊيون (نيريون) انهن جيوگهرڙن جي وڌيڪ پکڙيل ۽ مرڪزي بيهڪ ڏيکارين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ]]
لبلبي ۾ [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ٻنهي ڪمن وارا تاندورا هوندا آهن. لبلبي کي خوردبينيءَ هيٺ ڏسڻ سان هيءَ ورهاست چٽي نظر ايندي آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي جي [[عضوي جو فعالي تاندورو|تاندوري]] جي گهڻي حصي جو ڪم هاضمي سان لاڳاپيل آهي. هن ڪم وارا جيوگهرڙا ننڍين [[نالي (ايناٽامي)|نالين]] جي چوڌاري جُهڳٽا ([[ايسينس|ايسيناءِ]]) ٺاهين ٿا ۽ اهڙن گولڙن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جن جون ڀتيون سنهين [[ريشيدار تاندورو|ريشيدار]] تاندورن جون ٺهيل هونديون آهن. هر ايسينس جا جيوگهرڙا غيرفعال هاضمي وارا اينزائم، جن کي [[زائيموجن]] چيو ويندو آهي، انهن ننڍين ''وچ ۾ داخل ٿيندڙ'' نالين ۾ خارج ڪن ٿا، جن جي چوڌاري اهي واقع هوندا آهن. هر ايسينس ۾، جيوگهرڙا اهرام جهڙي شڪل جا هوندا آهن ۽ وچ ۾ داخل ٿيندڙ نالين جي چوڌاري واقع هوندا آهن؛ انهن جا [[جيوگهرڙي جو مرڪز|مرڪز]] [[بنيادي جهلي]] تي ٽيڪيل هوندا آهن، انهن ۾ وڏو [[اينڊوپلازمي ڄار]] هوندو آهي ۽ [[جيوگهرڙي جي مادي|جيوگهرڙي جي مادي]] اندر زائيموجن جا ڪجهه داڻا ڏسي سگهجن ٿا. وچ ۾ داخل ٿيندڙ ناليون گولڙي اندر موجود وڏين ''گولڙي اندر وارين'' نالين ۽ نيٺ ''گولڙن جي وچ وارين'' نالين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون. نالين جي اندرين سطح [[ٿنڀي نما اپيٿيليم|ٿنڀي نما جيوگهرڙن]] جي هڪ تهه سان ڍڪيل هوندي آهي. نالين جو قطر وڌڻ سان جيوگهرڙن جون هڪ کان وڌيڪ تهون ٿي وڃن ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي اندر [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪم وارا تاندورا جيوگهرڙن جي جُهڳٽن جي صورت ۾ هوندا آهن، جن کي [[لبلبي جا ٻيٽڙا]] (يا [[پال لانگرهانس|لانگرهانس جا ٻيٽڙا]]) چيو ويندو آهي ۽ اهي سڄي لبلبي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} لبلبي جي ٻيٽڙن ۾ [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]]، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] ۽ [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] هوندا آهن، جن مان هر هڪ الڳ هارمون خارج ڪري ٿو. انهن جيوگهرڙن جون مخصوص بيهڪون هونديون آهن؛ الفا جيوگهرڙا ([[گلوڪاگون]] خارج ڪندڙ) عام طور ٻيٽڙي جي ڪنارن جي چوڌاري واقع هوندا آهن، جڏهنتہ بيٽا جيوگهرڙا ([[انسولين]] خارج ڪندڙ) وڌيڪ انگ ۾ هوندا آهن ۽ سڄي ٻيٽڙي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] پڻ سڄن ٻيٽڙن ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ٻيٽڙا 3,000 تائين رطوبت خارج ڪندڙ جيوگهرڙن جا ٺهيل هوندا آهن ۽ انهن ۾ رت حاصل ڪرڻ لاءِ ڪيتريون ئي ننڍيون شريانڙيون ۽ اهڙيون وريدڙيون هونديون آهن، جيڪي جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ هارمونن کي [[جسماني رت جي گردش]] ۾ داخل ٿيڻ ڏين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
=== ڦيرڦار ===
لبلبي جي ماپ ۾ گهڻو فرق هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] جي جنيني واڌ ويجهه سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي [[ايناٽاميائي ڦيرڦار|ايناٽاميائي ڦيرڦارون]] موجود آهن. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ٻنهي پاسن تي موجود انهن مکڙين مان ٺهي ٿو. [[لبلبي جي مکڙي|پيٽ واري مکڙي]] ڦري [[لبلبي جي مکڙي|پٺ واري مکڙي]] جي ڀرسان اچي ٿي ۽ نيٺ ٻنهي جو پاڻ ۾ ميلاپ ٿي وڃي ٿو. اٽڪل 10 سيڪڙو بالغن ۾، جيڪڏهن لبلبي جي پٺ واري مکڙي جي مکيه نالي ختم نه ٿئي ته [[لبلبي جي واڌو نالي]] موجود رهي سگهي ٿي؛ هيءَ نالي [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ننڍي پاپيلا]] ۾ کلي ٿي.<ref name=Langmans2019 /> جيڪڏهن ٻئي مکڙيون، جن مان هر هڪ جي پنهنجي نالي هوندي آهي، پاڻ ۾ نه ملن ته لبلبي ۾ ٻه الڳ ناليون ٿي سگهن ٿيون؛ هن حالت کي [[ورهايل لبلبو]] چيو ويندو آهي. هن حالت جو جسماني ڪارڪردگيءَ تي ڪو اثر نه پوندو آهي.<ref name="KanthMedscape">{{EMedicine|article|185307|Pancreatic Divisum}}</ref> جيڪڏهن پيٽ واري مکڙي پوريءَ طرح نه ڦري ته [[ڇلي نما لبلبو]] ٿي سگهي ٿو، جنهن ۾ لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڪجهه يا سڄي حصي کي گهيري وٺي ٿو. هيءَ حالت [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي بندش]] سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name="Noh2012">{{cite journal |last1=Noh |first1=TH |last2=Lee |first2=SE |last3=Park |first3=JM |title=Laparoscopic treatment of annular pancreas in adults: report of a case. |journal=Korean Journal of Hepato-biliary-pancreatic Surgery |date=February 2012 |volume=16 |issue=1 |pages=43–5 |doi=10.14701/kjhbps.2012.16.1.43 |pmid=26388905|pmc=4575014 }}</ref>
=== جين ۽ پروٽين جو اظهار ===
{{Further |حياتيائي معلوماتيات#جين ۽ پروٽين جو اظهار}}
عام انساني لبلبي ۾ 10,000 پروٽين-ڪوڊ ڪندڙ جين (سڀني انساني جينن جو لڳ ڀڳ 50 سيڪڙو) اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/pancreas|title=The human proteome in pancreas – The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-25}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Uhlén M, Fagerberg L, Hallström BM, Lindskog C, Oksvold P, Mardinoglu A, Sivertsson Å, Kampf C, Sjöstedt E, Asplund A, Olsson I, Edlund K, Lundberg E, Navani S, Szigyarto CA, Odeberg J, Djureinovic D, Takanen JO, Hober S, Alm T, Edqvist PH, Berling H, Tegel H, Mulder J, Rockberg J, Nilsson P, Schwenk JM, Hamsten M, von Feilitzen K, Forsberg M, Persson L, Johansson F, Zwahlen M, von Heijne G, Nielsen J, Pontén F | display-authors = 6 | title = Proteomics. Tissue-based map of the human proteome | journal = Science | volume = 347 | issue = 6220 | article-number = 1260419 | date = January 2015 | pmid = 25613900 | doi = 10.1126/science.1260419 | s2cid = 802377 }}</ref> انهن مان 100 کان گهٽ جين خاص طور لبلبي ۾ اظهار ٿين ٿا. [[ٿُڪ وارا غدود|ٿُڪ وارن غدودن]] وانگر، لبلبي لاءِ مخصوص گهڻا جين خارج ٿيندڙ پروٽينن لاءِ ڪوڊ ڪن ٿا. انهن سان لاڳاپيل لبلبي جا مخصوص پروٽين يا ته ٻاهرين رطوبتي جيوگهرڙن واري حصي ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ هاضمي يا کاڌي جي جذب سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا، جهڙوڪ هاضمي وارا [[ڪائيموٽرپسينوجن]] اينزائم ۽ لبلبي جي لائپيز [[لبلبي جي لائپيز خاندان|پي اين ايل آءِ پي]]؛ يا وري اندرين رطوبتي [[لبلبي جا ٻيٽڙا|لبلبي جي ٻيٽڙن]] جي مختلف جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ خارج ٿيندڙ هارمونن، جهڙوڪ [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]]، سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا.<ref>{{cite journal | vauthors = Danielsson A, Pontén F, Fagerberg L, Hallström BM, Schwenk JM, Uhlén M, Korsgren O, Lindskog C | display-authors = 6 | title = The human pancreas proteome defined by transcriptomics and antibody-based profiling | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 12 | article-number = e115421 | date = 2014-12-29 | pmid = 25546435 | pmc = 4278897 | doi = 10.1371/journal.pone.0115421 | bibcode = 2014PLoSO...9k5421D | doi-access = free }}</ref>
== واڌ ويجهه ==
[[File:Suckale08FBS fig1 pancreas development.jpeg|thumbnail|300px|لبلبو [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] مان نڪري ٿو، جيڪو [[هاضمي جي نالي]] جي هڪ حصي جي اڳواٽ نلي هوندو آهي؛ اهو [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] مکڙيءَ طور ٺهي ٿو. واڌ ويجهه دوران، پيٽ واري مکڙي ٻئي پاسي ڦري ٿي ۽ ٻئي مکڙيون پاڻ ۾ ملي وڃن ٿيون.]]
لبلبو [[ڄمڻ کان اڳ واري واڌ ويجهه|واڌ ويجهه]] دوران ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] مان ٺهي ٿو، جيڪي [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] جي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري]] حصي مان نڪرن ٿيون؛ اڳيون آنڊو هڪ جنيني نلي آهي، جيڪا [[معدي-آنڊي وارو رستو|معدي-آنڊي واري رستي]] جي اڳواٽ صورت آهي.<ref name=Langmans2019>{{cite book |last1=Sadley |first1=TW |title=Langman's medical embryology |date=2019|location=Philadelphia|publisher=Wolters Kluwer |isbn=978-1-4963-8390-7 |edition=14th|pages=244–245}}</ref> اهو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل هوندو آهي.<ref name=Langmans2019 /> لبلبي جي واڌ ويجهه [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] لبلبي جي مکڙي ٺهڻ سان شروع ٿئي ٿي. هر هڪ مکڙي هڪ نالي وسيلي اڳئين آنڊي سان ملي ٿي. پٺ واري لبلبي جي مکڙي وڌي ٺهيل لبلبي جي ڳچي، جسم ۽ پڇ ٺاهي ٿي، ۽ پيٽ واري لبلبي جي مکڙي مٿو ۽ ڪنڊي جهڙو واڌارو ٺاهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
حتمي لبلبو پيٽ واري مکڙي جي ڦرڻ ۽ ٻنهي مکڙين جي پاڻ ۾ ملڻ سان ٺهي ٿو.<ref name=Langmans2019 /> واڌ ويجهه دوران، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو ساڄي پاسي ڦري ٿو، ۽ پيٽ واري مکڙي به ان سان گڏ ڦري، اهڙي هنڌ تي اچي ٿي جيڪو وڌيڪ پٺ وارو بڻجي وڃي ٿو. پنهنجي آخري هنڌ تي پهچڻ کان پوءِ، پيٽ واري لبلبي جي مکڙي وڏي پٺ واري مکڙي جي هيٺان اچي ٿي ۽ نيٺ ان سان ملي وڃي ٿي. هن ميلاپ واري مرحلي تي، پيٽ واري ۽ پٺ واري لبلبي جي مکڙين جون مکيه ناليون پاڻ ۾ ملي [[لبلبي جي مکيه نالي]] ٺاهين ٿيون. عام طور، پٺ واري مکڙي جي نالي ختم ٿي وڃي ٿي ۽ لبلبي جي مکيه نالي باقي رهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
=== جيوگهرڙائي واڌ ويجهه ===
[[لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا]] اهڙا اڳواٽ جيوگهرڙا آهن، جيڪي فرق پذير ٿي لبلبي جا ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا ٺاهين ٿا، جن ۾ ٻاهرين رطوبتي [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]]، اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جا جيوگهرڙا ۽ نالي وارا جيوگهرڙا شامل آهن.<ref name="carlson"/> انهن اڳواٽ جيوگهرڙن جي سڃاڻپ [[نقل نويسي عنصر|نقل نويسي عنصرن]] [[PDX1]] ۽ [[NKX6-1]] جي گڏيل اظهار سان ٿيندي آهي.<ref name="carlson"/>
<!--Exocrine-->ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا جيوگهرڙا اهڙن ماليڪيولن وسيلي فرق پذير ٿين ٿا، جيڪي فرق پذيري کي اُڀارين ٿا؛ انهن ۾ [[فولسٽاٽن]]، [[فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر|فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر]] ۽ [[نوچ ريسيپٽر]] سرشتي جي سرگرمي شامل آهن.<ref name="carlson">{{cite book | last = Carlson | first = Bruce M. | name-list-style = vanc |title=Human Embryology and Developmental Biology |publisher=Elsevier |location=St. Louis |year=2019 |pages=318–57 |isbn=978-0-323-52375-2 }}</ref> ٻاهرين رطوبتي ايسيناءِ جي واڌ ويجهه لڳاتار ٽن مرحلن مان گذري ٿي. اهي اڳ-فرق پذير، ابتدائي فرق پذير ۽ فرق پذير مرحلا آهن، جيڪي ترتيبوار هاضمي وارن اينزائمن جي سرگرمي جي اڻ-سڃاڻپ جوڳي، گهٽ ۽ وڌ سطح سان لاڳاپيل آهن.<ref name="carlson"/>
<!--Endocrine-->لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا [[نيوروجينن|نيوروجينن-3]] ۽ [[ISL1]] جي اثر هيٺ اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جي جيوگهرڙن ۾ فرق پذير ٿين ٿا، پر رڳو تڏهن جڏهن [[نوچ اشارتي رستو|نوچ ريسيپٽر اشارو]] موجود نه هجي. [[Pax gene|پيڪس جين]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي الفا ۽ گاما جيوگهرڙا ٺاهين ٿا. [[Pax-6]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي بيٽا ۽ ڊيلٽا جيوگهرڙا ٺاهين ٿا.<ref name="carlson"/> لبلبي جا ٻيٽڙا تڏهن ٺهن ٿا، جڏهن اندرين رطوبتي جيوگهرڙا نالين واري سرشتي مان لڏي [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] جي چوڌاري ننڍڙا جُهڳٽا ٺاهين ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو عمل واڌ ويجهه جي ٽئين مهيني جي لڳ ڀڳ ٿئي ٿو،<ref name=Langmans2019 /> ۽ انسولين ۽ گلوڪاگون انسان جي [[جنيني رت جي گردش]] ۾ واڌ ويجهه جي چوٿين يا پنجين مهيني تائين سڃاڻي سگهجن ٿا.<ref name="carlson"/>
== ڪم ==
لبلبو جسم اندر [[رت ۾ کنڊ جو ضابطو|رت ۾ کنڊ جي ضابطي]] ۽ [[ميٽابولزم]] ۾ پڻ شامل آهي، ۽ اهڙيون شيون پڻ خارج ڪري ٿو، جيڪي گڏيل طور [[لبلبي جو رس]] سڏجن ٿيون ۽ [[هاضمو|هاضمي]] ۾ مدد ڪن ٿيون. اهي ڪم ٻن حصن ۾ ورهايل آهن: [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو لبلبي جي ٻيٽڙن اندر [[انسولين]] ۽ ٻين [[هارمون|هارمونن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي، جيڪي رت ۾ کنڊ جي سطح ۽ ميٽابولزم کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ مدد ڪن ٿا؛ ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو [[لبلبي جا اينزائم|لبلبي جي هاضمي وارن اينزائمن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
=== رت ۾ گلوڪوز جو ضابطو ===
{{See also|لبلبي جا ٻيٽڙا}}
[[File:Negative Feedback Gif.gif|thumb|لبلبو رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي لڳاتار برقرار رکي ٿو (لهرائتي لڪير طور ڏيکاريل). جڏهن [[رت ۾ کنڊ جي سطح|رت ۾ گلوڪوز جي سطح]] تمام گهڻي هوندي آهي، تڏهن لبلبو [[انسولين]] خارج ڪري ٿو. جيڪڏهن سطح تمام گهٽ هجي، ته لبلبو [[گلوڪاگون]] خارج ڪري ٿو.
]]
لبلبي اندر موجود جيوگهرڙا رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي برقرار رکڻ ([[هم-حالت]]) ۾ مدد ڪن ٿا. اهي ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا لبلبي جي انهن ٻيٽڙن ۾ واقع هوندا آهن، جيڪي سڄي لبلبي ۾ موجود آهن. رت ۾ گلوڪوز جي سطح سان هيٺيان عمل ٿين ٿا:
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽ هوندي آهي، [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]] [[گلوڪاگون]] خارج ڪن ٿا، جيڪو رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌائي ٿو.
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌيڪ هوندي آهي، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] [[انسولين]] خارج ڪن ٿا، جيڪا رت ۾ گلوڪوز کي گهٽ ڪري ٿي.
ٻيٽڙي ۾ موجود [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] پڻ [[سوماتوسٽيٽن]] خارج ڪن ٿا، جيڪا انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي گهٽائي ٿي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
گلوڪاگون [[گلوڪونيوجينيسس|گلوڪوز جي نئين ٺهڻ]] ۽ جگر ۾ [[گلائڪوجينولائسس|گلائڪوجن جي گلوڪوز ۾ ٽٽڻ]] کي وڌائي گلوڪوز جي سطح ۾ واڌ ڪري ٿو. اهو چرٻي ۽ ڏورن ۾ گلوڪوز جي جذب کي پڻ گهٽائي ٿو. گلوڪاگون جو خارج ٿيڻ رت ۾ گهٽ گلوڪوز يا انسولين جي سطح، ۽ ورزش دوران اُڀري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
انسولين جيوگهرڙن، خاص طور [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]]، ۾ گلوڪوز جي جذب کي آسان بڻائي رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽائي ٿي، ۽ ان جي استعمال کي پروٽين، چرٻين ۽ ڪاربوهائيڊريٽن جي ٺهڻ ۾ وڌائي ٿي. انسولين شروعات ۾ هڪ اڳواٽ صورت طور ٺهي ٿي، جنهن کي [[پري پرو انسولين]] چيو ويندو آهي. اها [[پرو انسولين]] ۾ تبديل ٿئي ٿي ۽ [[سي-پيپٽائڊ]] وسيلي ڪٽي [[انسولين]] ٺاهي ٿي، جيڪا پوءِ بيٽا جيوگهرڙن جي داڻن ۾ محفوظ ڪئي ويندي آهي. گلوڪوز بيٽا جيوگهرڙن ۾ داخل ٿي ٽٽي ٿو. ان جو آخري اثر جيوگهرڙي جي جهليءَ جي [[ڊي پولرائيزيشن]] پيدا ڪرڻ آهي، جيڪا انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
<!--Influences-->انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪندڙ مکيه عنصر رت جي پلازما ۾ گلوڪوز جي سطح آهي.<ref name=Ganongs2019Islets>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|author1=Barrett, Kim E.|others=Barman, Susan M.,, Brooks, Heddwen L., Yuan, Jason X.-J.|isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=433–437|section=Regulation of Insulin Secretion; Glucagon}}</ref> رت ۾ گهٽ کنڊ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي، ۽ رت ۾ وڌيڪ کنڊ انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي. ٻيا عنصر پڻ انهن هارمونن جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪن ٿا. ڪجهه [[امائنو تيزاب]]، جيڪي [[پروٽين]] جي هاضمي جا ضمني پيداوار آهن، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا. سوماتوسٽيٽن انسولين ۽ گلوڪاگون ٻنهي جي روڪيندڙ طور ڪم ڪري ٿي. [[خودڪار تنتي سرشتو]] پڻ ڪردار ادا ڪري ٿو. [[همدرد تنتي سرشتو|همدرد تنتي سرشتي]] جي [[بيٽا-2 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|بيٽا-2 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي، جيڪا همدرد تنتن مان خارج ٿيندڙ [[ڪيٽيڪولامين|ڪيٽيڪولامينن]] وسيلي ٿئي ٿي، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي،<ref name=Ganongs2019Islets /><ref name=GuytonHall2016>{{cite book |last1=Hall |first1=John E |title=Guyton and Hall textbook of medical physiology |date=2016 |publisher=Elsevier |location=Philadelphia |isbn=978-1-4557-7016-8 |edition=13th|pages=990–994}}</ref> جڏهنتہ [[الفا-1 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|الفا-1 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي خارج ٿيڻ کي روڪي ٿي.<ref name=Ganongs2019Islets /> [[پيراسمدرد تنتي سرشتو|پيراسمدرد تنتي سرشتي]] جا [[مسڪرينيڪ ايسٽائل ڪولين ريسيپٽر M3|M3 ريسيپٽر]]، ساڄي [[ويگس تنت]] جي تحريڪ سان، بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا.<ref name=Ganongs2019Islets />
=== هاضمو ===
[[File:1820 The Pancreas.jpg|thumb|لبلبي جو هاضمي ۾ ڪردار آهي، جيڪو هتي نمايان ڪيو ويو آهي. لبلبي جون ناليون (سائي رنگ ۾) هاضمي وارا اينزائم ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ پهچائين ٿيون. هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] پڻ ڏيکاريل آهي، جيڪو اندرين رطوبتي لبلبي جو حصو آهي ۽ جنهن ۾ [[انسولين]] ۽ [[گلوڪاگون]] جي خارج ٿيڻ جا ذميوار جيوگهرڙا شامل آهن.]]
لبلبو [[هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] ۾ حياتيائي اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. اهو ڪم [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري انجام ڏئي ٿو، جيڪو هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل هڪ مايع آهي ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ خارج ٿئي ٿو؛ هي [[ننڍي آنڊي]] جو پهريون حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] مان کاڌو حاصل ڪري ٿو. اهي اينزائم ڪاربوهائيڊريٽن، پروٽينن ۽ لپڊن (چرٻين) کي ٽوڙڻ ۾ مدد ڪن ٿا. هي لبلبي جو [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار آهي. هن ڪم جا ذميوار جيوگهرڙا [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙو|مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]] آهن، جيڪي [[ايسينس|ايسيناءِ]] نالي جُهڳٽن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن. ايسينس جي وچ ۾ خارج ٿيندڙ رطوبتون [[گولڙي اندر واريون ناليون|گولڙي اندر وارين نالين]] ۾ گڏ ٿين ٿيون، جيڪي مکيه [[لبلبي جي نالي]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، ۽ اها سڌيءَ طرح [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. روزانو اٽڪل 1.5–3 ليٽر مايع هن نموني خارج ٿئي ٿو.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
هر ايسينس جا جيوگهرڙا هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل داڻن سان ڀريل هوندا آهن. اهي غيرفعال صورت ۾ خارج ٿين ٿا، جن کي [[زائيموجن|زائيموجن]] يا پرو اينزائم چيو ويندو آهي. جڏهن اهي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ خارج ٿين ٿا، تڏهن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح ۾ موجود [[اينٽروڪائنيز]] اينزائم وسيلي سرگرم ٿين ٿا. پرو اينزائم ڪٽجن ٿا، جنهن سان اينزائمن جي سرگرميءَ جو هڪ سلسلو ٺهي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* [[پروٽيز|پروٽينن کي ٽوڙيندڙ اينزائم]] [[ٽرپسينوجن]] جي [[ٽرپسن]] ۾ سرگرمي سان شروع ٿين ٿا. آزاد ٽرپسن پوءِ باقي ٽرپسينوجن کي، ۽ پڻ [[ڪائيموٽرپسينوجن]] کي ان جي سرگرم صورت [[ڪائيموٽرپسن]] ۾ ڪٽي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* چرٻين جي هاضمي ۾ شامل خارج ٿيندڙ اينزائمن ۾ [[لبلبي جي لائپيز|لائپيز]]، [[فاسفوليپيز A2]]، [[لائيسوفاسفوليپيز]] ۽ [[اسٽيرول ايسٽيريز|ڪوليسٽرول ايسٽيريز]] شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* نشاستي ۽ ٻين ڪاربوهائيڊريٽن کي ٽوڙيندڙ اينزائمن ۾ [[ايمائليز]] شامل آهي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
اهي اينزائم [[بائي ڪاربونيٽ]] سان ڀرپور مايع ۾ خارج ٿين ٿا. بائي ڪاربونيٽ هن مايع لاءِ [[الڪلي]] pH برقرار رکڻ ۾ مدد ڪري ٿو، اهڙي pH جنهن ۾ گهڻا اينزائم سڀ کان وڌيڪ اثرائتي نموني ڪم ڪن ٿا، ۽ پڻ معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ تيزابن کي بي اثر ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} رطوبت جي خارج ٿيڻ تي [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ|VIP]] جهڙا هارمون، ۽ [[ويگس تنت]] مان [[ايسٽائل ڪولين]] جي تحريڪ اثر ڪن ٿا. سيڪريٽن [[S جيوگهرڙو|S جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، جيڪي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح جو حصو آهن، ۽ اهو معدي جي تيزاب جي تحريڪ جي جواب ۾ خارج ٿئي ٿو. VIP سان گڏ، اهو اينزائمن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ کي وڌائي ٿو. ڪوليسسٽوڪائينن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي جي اندروني سطح جي [[Ito cell|اٽو جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، گهڻو ڪري ڊگهي زنجير وارن چرٻي تيزابن جي جواب ۾، ۽ سيڪريٽن جي اثرن کي وڌائي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} جيوگهرڙائي سطح تي، بائي ڪاربونيٽ مرڪزي-ايسينر ۽ نالي وارن جيوگهرڙن مان سوڊيم ۽ بائي ڪاربونيٽ [[گڏيل کڻندڙ]] وسيلي خارج ٿئي ٿو، جيڪو [[سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر]] سبب پيدا ٿيندڙ جهليءَ جي ڊي پولرائيزيشن جي ڪري ڪم ڪري ٿو. سيڪريٽن ۽ VIP سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر جي کولجڻ کي وڌائين ٿا، جنهن سان جهليءَ جي وڌيڪ ڊي پولرائيزيشن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي وڌيڪ خارج ٿيڻ ٿئي ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2090}}{{sfn|Beger's|2018|pp=16,57}}<ref name="Pandol2014">{{cite journal |last1=Pandol |first1=Stephen J |title=The Exocrine Pancreas |journal=Colloquium Series on Integrated Systems Physiology: From Molecule to Function |volume=3 |issue=2 |date=2011 |pages=1–64 |id={{NCBIBook|NBK54128}} |pmid=21634067 |doi=10.4199/C00026ED1V01Y201102ISP014 |doi-access=free }}</ref>
ڪيترا ئي طريقا اهو يقيني بڻائين ٿا ته لبلبي جي هاضمي واري عمل سان خود لبلبي جو تاندورو هضم نه ٿئي. انهن ۾ غيرفعال اينزائمن (زائيموجنن) جو خارج ٿيڻ، حفاظتي اينزائم [[ٽرپسن روڪيندڙ]] جو خارج ٿيڻ، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ سان pH ۾ ٿيندڙ تبديليون، جيڪي هاضمي کي رڳو تڏهن اُڀارين ٿيون جڏهن لبلبو تحريڪ هيٺ هجي، ۽ جيوگهرڙن اندر گهٽ ڪيلشيم، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
=== واڌو ڪم ===
لبلبو [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] پڻ خارج ڪري ٿو. لبلبي جا [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] [[موٽيلن]]، [[سيروٽونن]] ۽ [[سبسٽنس P]] هارمون خارج ڪن ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو ڏيکاريو ويو آهي تہ لبلبي جو تاندورو آنڊي ۾ تابڪاري سيزيم ([[Cs-137]]) کي گڏ ڪرڻ ۽ خارج ڪرڻ وارو هڪ مضبوط هنڌ آهي.<ref>{{Cite journal |last=Bandazhevsky Y.I. |year=2003 |title=Chronic Cs-137 incorporation in children's organs. |journal=Swiss Med. Wkly. |volume=133 |issue=35–36 |pages=488–90 |doi=10.4414/smw.2003.10226 |pmid=14652805 |s2cid=28184979 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Venturi |first1=Sebastiano |title=Cesium in Biology, Pancreatic Cancer, and Controversy in High and Low Radiation Exposure Damage—Scientific, Environmental, Geopolitical, and Economic Aspects |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |date=January 2021 |volume=18 |issue=17 |page=8934 |doi=10.3390/ijerph18178934 |pmid=34501532 |language=en|pmc=8431133 |doi-access=free }}</ref>
== طبّي اهميت ==
{{main|لبلبي جون بيماريون}}
=== سوزش ===
{{Main|لبلبي جي سوزش}}
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي. لبلبي جي سوزش گهڻو ڪري بار بار ٿيندڙ [[پِتي جون پٿريون|پِتي جي پٿرين]] يا ڊگهي عرصي واري شراب جي استعمال سان لاڳاپيل هوندي آهي؛ ٻين عام سببن ۾ ڌڪ لڳڻ سان نقصان، [[ERCP]] کان پوءِ ٿيندڙ نقصان، ڪجهه دوائون، [[ممپس]] جهڙيون وچڙندڙ بيماريون، ۽ [[هائپرٽرائگلسرائڊيميا|رت ۾ ٽرائگلسرائڊن جي تمام گهڻي سطح]] شامل آهن. اوچتي لبلبي جي سوزش عام طور [[پيٽ]] جي وچ ۾ شديد سور پيدا ڪري ٿي، جيڪو گهڻو ڪري پٺيءَ ڏانهن پکڙجي ٿو، ۽ ان سان الٽي اچڻ يا الٽي ٿيڻ لاڳاپيل ٿي سگهي ٿو. سخت لبلبي جي سوزش لبلبي مان رت وهڻ يا ان ۾ سوراخ ٿيڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ [[شاڪ (رت جي گردش)|شاڪ]] يا [[جسماني سوزشي جوابي سنڊروم]]، [[گري ٽرنر جي نشاني|پاسن تي نيراڻ]] يا [[ڪلن جي نشاني|دنڀي جي چوڌاري واري علائقي تي نيراڻ]] ٿي سگهي ٿي. اهڙيون سخت پيچيدگيون گهڻو ڪري [[انتهائي نگهداشت وارو شعبو|انتهائي نگهداشت واري شعبي]] ۾ سنڀاليون وينديون آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
لبلبي جي سوزش ۾، ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا اينزائم لبلبي جي بناوت ۽ تاندوري کي نقصان پهچائين ٿا. انهن مان ڪجهه اينزائمن، جهڙوڪ [[ايمائليز]] ۽ [[لائپيز]]، جو رت ۾ ملڻ، علامتن ۽ [[طبي تصويرڪاري]] جهڙوڪ [[الٽراسائونڊ]] يا [[CT اسڪين]] جي نتيجن سان گڏ، گهڻو ڪري ان ڳالهه جي نشاندهي لاءِ استعمال ٿيندو آهي تہ ڪنهن ماڻهو کي لبلبي جي سوزش آهي. لبلبي جي سوزش گهڻو ڪري طبي طريقي سان [[سور گهٽائيندڙ دوا|سور جي آرام]]، شاڪ کي روڪڻ يا سنڀالڻ لاءِ نگراني، ۽ سڃاتل بنيادي سببن جي علاج سان سنڀالي ويندي آهي. ان ۾ پِتي جي پٿرين کي ڪڍڻ، رت ۾ ٽرائگلسرائڊ يا گلوڪوز جي سطح گهٽائڻ، [[خودمدافعتي لبلبي جي سوزش]] لاءِ [[ڪارٽيڪوسٽيرائيڊ|ڪارٽيڪوسٽيرائيڊن]] جو استعمال، ۽ اهڙين دوائن کي بند ڪرڻ شامل ٿي سگهي ٿو جيڪي ان کي اُڀارين ٿيون.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
[[دائمي لبلبي جي سوزش]] وقت سان گڏ لبلبي جي سوزش جي واڌ ويجهه ڏانهن اشارو ڪري ٿي. ان جا ڪيترائي سبب ساڳيا آهن؛ سڀ کان عام سبب ڊگهي عرصي وارو شراب جو استعمال آهي، جڏهنتہ ٻين سببن ۾ بار بار ٿيندڙ اوچتيون قسطون ۽ [[سسٽڪ فائبروسس]] شامل آهن. پيٽ جو سور، جيڪو خاص طور اڳيان جهڪي ويهڻ يا شراب پيئڻ سان گهٽجي وڃي، سڀ کان عام علامت آهي. جڏهن لبلبي جو هاضمي وارو ڪم سخت متاثر ٿئي، تڏهن چرٻي جي هاضمي ۾ مسئلا ۽ [[اسٽيٽروريا]] پيدا ٿي سگهن ٿا؛ جڏهن اندرين رطوبتي ڪم متاثر ٿئي، تڏهن ذيابيطس ٿي سگهي ٿي. دائمي لبلبي جي سوزش جي جاچ اوچتي لبلبي جي سوزش وانگر ڪئي ويندي آهي. سور ۽ الٽيءَ جي احساس جي سنڀال، ۽ ڪنهن به سڃاتل سبب جي علاج (جنهن ۾ [[شراب ڇڏڻ]] شامل ٿي سگهي ٿو) کان سواءِ، لبلبي جي هاضمي واري ڪردار سبب، [[اينزائم مٽاسٽا]] جي ضرورت پئجي سگهي ٿي ته جيئن [[غذائي جذب جي کوٽ]] کان بچي سگهجي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
=== ڪينسر ===
{{Main|لبلبي جو ڪينسر}}
[[File:Pancreatic Cancer.jpg|thumb|لبلبي جو ڪينسر، جيڪو هتي ڏيکاريل آهي، گهڻو ڪري لبلبي جي مٿي ۾ [[ايڊينوڪارسينوما]] طور ٿيندو آهي. ڇاڪاڻتہ علامتون، جهڙوڪ چمڙي جو پيلو ٿيڻ، سور يا خارش، بيماريءَ جي دير واري مرحلي تائين ظاهر نه ٿينديون آهن، تنهنڪري اهو گهڻو ڪري دير واري [[ڪينسر جي مرحلا بندي|مرحلي]] ۾ ظاهر ٿيندو آهي ۽ علاج جا اختيار محدود هوندا آهن.]]
[[File:Relative incidence of pancreatic neoplasms.png|thumb|350px|لبلبي جي مختلف [[نئون واڌارو|نئين واڌارن]] جا لاڳاپيل شرح، جن ۾ لبلبي جا ڪينسر ڳاڙهي/گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Miller |first2=FH |last3=Chen |first3=ZE |last4=Merrick |first4=L |last5=Mortele |first5=KJ |last6=Hoff |first6=FL | display-authors=etal| title=Diffusion-weighted MR imaging of solid and cystic lesions of the pancreas. | journal=Radiographics | year= 2011 | volume= 31 | issue= 3 | pages= E47-64 | pmid=21721197 | doi=10.1148/rg.313105174 | pmc= }}<br />Diagram by Mikael Häggström, M.D.</ref>]]
[[لبلبي جو ڪينسر|لبلبي جا ڪينسر]]، خاص طور سڀ کان عام قسم، يعني لبلبي جو [[ايڊينوڪارسينوما]]، علاج ڪرڻ لاءِ اڃا به تمام ڏکيا آهن، ۽ گهڻو ڪري رڳو اهڙي مرحلي تي سڃاتا وڃن ٿا، جڏهن سرجري لاءِ تمام دير ٿي چڪي هوندي آهي؛ سرجري ئي واحد شفا ڏيندڙ علاج آهي. لبلبي جو ڪينسر 40 سالن کان گهٽ عمر وارن ماڻهن ۾ ناياب آهي ۽ [[تشخيص]] جي [[وچين قدر|وچين]] عمر 71 سال آهي.<ref name=NEJM14>{{cite journal | vauthors = Ryan DP, Hong TS, Bardeesy N | title = Pancreatic adenocarcinoma | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 371 | issue = 11 | pages = 1039–49 | date = September 2014 | pmid = 25207767 | doi = 10.1056/NEJMra1404198 }}</ref> خطري وارن عنصرن ۾ دائمي لبلبي جي سوزش، وڏي عمر، سگريٽ نوشي، [[ٿولهه]]، [[ذيابيطس ميليٽس|ذيابيطس]]، ۽ ڪجهه ناياب جينياتي حالتون، جن ۾ [[گهڻن اندرين رطوبتي نون واڌارن جو قسم 1]]، [[موروثي غير پوليپوسس وڏو آنڊي جو ڪينسر]] ۽ [[ڊسپلاسٽڪ نيوس سنڊروم]] وغيره شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}<ref name=PDQ2014>{{cite web|title=Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Patient Version|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/Patient/page1/AllPages|website=National Cancer Institute|access-date=8 June 2014|date=2014-04-17}}</ref> لڳ ڀڳ 25 سيڪڙو ڪيس [[تمباڪو نوشي]] سان منسوب آهن،<ref>{{cite journal | vauthors = Wolfgang CL, Herman JM, Laheru DA, Klein AP, Erdek MA, Fishman EK, Hruban RH | title = Recent progress in pancreatic cancer | journal = CA: A Cancer Journal for Clinicians | volume = 63 | issue = 5 | pages = 318–48 | date = September 2013 | pmid = 23856911 | pmc = 3769458 | doi = 10.3322/caac.21190 }}</ref> جڏهنتہ 5–10 سيڪڙو ڪيس [[وراثت|وراثتي جينن]] سان لاڳاپيل آهن.<ref name="NEJM14" />
لبلبي جو ايڊينوڪارسينوما لبلبي جي ڪينسر جو سڀ کان عام روپ آهي ۽ اهو ڪينسر لبلبي جي ٻاهرين رطوبتي هاضمي واري حصي مان پيدا ٿئي ٿو. گهڻا ڪيس لبلبي جي مٿي ۾ ٿين ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} علامتون ڪينسر جي دير واري مرحلي ۾ ظاهر ٿيڻ لڳن ٿيون، جڏهن اهو پيٽ جو سور، وزن گهٽجڻ، يا چمڙي جي پيلو ٿيڻ ([[يرقان]]) جو سبب بڻجي ٿو. يرقان تڏهن ٿئي ٿو جڏهن ڪينسر [[پِت]] جي وهڪري کي روڪي ڇڏي ٿو. ٻيون گهٽ عام علامتون الٽي اچڻ، الٽي ٿيڻ، لبلبي جي سوزش، ذيابيطس، يا بار بار ٿيندڙ [[وريدي ٿرومبوسس]] شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} لبلبي جو ڪينسر عام طور [[طبي تصويرڪاري]] وسيلي، [[الٽراسائونڊ]] يا ڪنٽراسٽ سان [[CT اسڪين]] جي صورت ۾، سڃاتو ويندو آهي. جيڪڏهن رسولِي کي سرجري سان ڪڍڻ تي غور ڪيو وڃي ته [[اينڊوسڪوپڪ الٽراسائونڊ]] استعمال ٿي سگهي ٿو، ۽ غير يقيني تشخيص جي تصديق لاءِ [[ERCP]] يا الٽراسائونڊ جي رهنمائي هيٺ بايوپسي استعمال ٿي سگهي ٿي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
علامتن جي دير سان پيدا ٿيڻ سبب، گهڻا ڪينسر اڳتي وڌيل [[ڪينسر جي مرحلا بندي|مرحلي]] ۾ ظاهر ٿين ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} رڳو 10 کان 15 سيڪڙو رسوليون سرجري وسيلي ڪڍڻ لاءِ مناسب هونديون آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} {{As of|2018}}، جڏهن ڪيموٿراپي ڏني وڃي ٿي، تڏهن [[FOLFIRINOX]] نالي علاج، جنهن ۾ [[فلورويوراسل]]، [[ايرينوٽيڪن]]، [[اوڪسالپلاٽن]] ۽ [[ليوڪوورين]] شامل آهن، روايتي [[جيمسائيٽابين]] علاجن جي ڀيٽ ۾ بقا کي وڌائڻ ڏيکاريو آهي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} گهڻي ڀاڱي، علاج [[تڪليف گهٽائيندڙ علاج|تڪليف گهٽائيندڙ]] هوندو آهي ۽ پيدا ٿيندڙ علامتن جي سنڀال تي ڌيان ڏيندو آهي. ان ۾ [[خارش]] جي سنڀال، [[پِتي جي نالي#نيڪال|ڪوليڊوڪو جيجونو اسٽومي]]، يا پِت جي نيڪال کي آسان ڪرڻ لاءِ [[ERCP]] وسيلي اسٽينٽ وجهڻ، ۽ سور تي ضابطو آڻڻ لاءِ دوائون شامل ٿي سگهن ٿيون.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} آمريڪا ۾، لبلبي جو ڪينسر ڪينسر سبب موت جو چوٿون سڀ کان عام سبب آهي.<ref name="PMC2504856">{{cite journal | vauthors = Hariharan D, Saied A, Kocher HM | title = Analysis of mortality rates for pancreatic cancer across the world | journal = HPB | volume = 10 | issue = 1 | pages = 58–62 | year = 2008 | pmid = 18695761 | pmc = 2504856 | doi = 10.1080/13651820701883148 }}</ref> هي بيماري ترقي يافته دنيا ۾ وڌيڪ ٿئي ٿي، جتي 2012ع ۾ نون ڪيسن جو 68 سيڪڙو هو.<ref name=WCR2014>{{cite book|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-92-832-0429-9|chapter=Chapter 5.7}}</ref> لبلبي جي ايڊينوڪارسينوما جا نتيجا عام طور خراب هوندا آهن؛ [[تشخيص]] کان پوءِ گهٽ ۾ گهٽ هڪ سال ۽ پنج سال تائين زنده رهندڙن جو سراسري سيڪڙو ترتيبوار 25 سيڪڙو ۽ 5 سيڪڙو هوندو آهي.<ref name=WCR2014/><ref name="ACS-CFF-2010">{{cite web| title=American Cancer Society: Cancer Facts & Figures 2010: see page 4 for incidence estimates, and page 19 for survival percentages| url=http://www.cancer.org/acs/groups/content/@nho/documents/document/acspc-024113.pdf| archive-url=https://web.archive.org/web/20150114080100/http://www.cancer.org/acs/groups/content/%40nho/documents/document/acspc-024113.pdf| archive-date=2015-01-14}}</ref> مقامي بيماريءَ ۾، جتي ڪينسر ننڍو (< 2 cm) هجي، پنجن سالن تائين زنده رهندڙن جو انگ لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو هوندو آهي.<ref name=PDQ2014P>{{cite web|title=Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Health Professional Version|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/HealthProfessional/page1/AllPages|website=NCI|access-date=8 June 2014|date=2014-02-21}}</ref>
لبلبي جي ڪينسر جا ڪيترائي قسم آهن، جيڪي اندرين رطوبتي ۽ ٻاهرين رطوبتي ٻنهي تاندورن سان لاڳاپيل آهن. [[لبلبي جو اندرين رطوبتي رسولِي|لبلبي جي اندرين رطوبتي رسولين]] جا ڪيترائي قسم سڀ غير عام يا ناياب آهن، ۽ انهن جا نتيجا مختلف هوندا آهن. بهرحال، انهن ڪينسرن جي [[وقوع (وبائيات)|وقوع]] ۾ تيزيءَ سان واڌ ٿي آهي؛ اهو صاف ناهي تہ اها واڌ ڪيتري حد تائين انهن رسولين جي وڌيل سڃاڻپ، خاص طور [[طبي تصويرڪاري]] وسيلي، کي ظاهر ڪري ٿي، جيڪي تمام آهستي وڌنديون آهن. [[انسولينوما]]، جيڪي گهڻو ڪري خيرخواهه هونديون آهن، ۽ [[گيسٽرينوما]] سڀ کان عام قسم آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Burns WR, Edil BH | title = Neuroendocrine pancreatic tumors: guidelines for management and update | journal = Current Treatment Options in Oncology | volume = 13 | issue = 1 | pages = 24–34 | date = March 2012 | pmid = 22198808 | doi = 10.1007/s11864-011-0172-2 | s2cid = 7329783 }}</ref> نيورو اينڊوڪرائين ڪينسر وارن ماڻهن ۾ پنجن سالن کان پوءِ زنده رهندڙن جو انگ گهڻو بهتر، 65 سيڪڙو، هوندو آهي، پر قسم جي حساب سان گهڻو فرق ٿيندو آهي.<ref name=WCR2014/>
[[سخت ڪوڙو پاپلري رسولِي]] لبلبي جي گهٽ درجي واري بدخيم رسولِي آهي، جنهن جي بناوت [[:wikt:papilla|پاپلري]] هوندي آهي ۽ اها عام طور نوجوان عورتن کي متاثر ڪري ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Patil TB, Shrikhande SV, Kanhere HA, Saoji RR, Ramadwar MR, Shukla PJ | title = Solid pseudopapillary neoplasm of the pancreas: a single institution experience of 14 cases |doi-access=free | journal = HPB | volume = 8 | issue = 2 | pages = 148–50 | year = 2006 | pmid = 18333264 | pmc = 2131425 | doi = 10.1080/13651820510035721 }}</ref>
=== ذيابيطس ميليٽس ===
==== قسم 1 ذيابيطس ====
{{Main|قسم 1 ذيابيطس ميليٽس}}
[[قسم 1 ذيابيطس ميليٽس]] هڪ دائمي [[خودمدافعتي بيماري]] آهي، جنهن ۾ [[مدافعتي سرشتو]] لبلبي جي انسولين خارج ڪندڙ بيٽا جيوگهرڙن تي حملو ڪري ٿو.<ref name=Ganongs2019DM>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|publisher=McGraw-Hill Education |first1=Kim E. |last1=Barrett |first2=Susan M. |last2=Barman |first3=Heddwen L. |last3=Brooks |first4=Jason X.-J. |last4=Yuan |first5=William F. |last5=Ganong |isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=440–441|section=Hypoglycaemia & Diabetes Mellitus in Humans}}</ref> [[رت ۾ کنڊ]] جي سطح کي مناسب حدن اندر رکڻ لاءِ انسولين ضروري آهي، ۽ ان جي کوٽ [[هائپرگلائيسيميا|رت ۾ وڌيڪ کنڊ]] جو سبب بڻجي سگهي ٿي. علاج نه ٿيل دائمي حالت طور، ان مان تيز ٿيندڙ [[رڳن جي بيماري]]، [[ذيابيطسي ريٽينوپٿي]]، [[ذيابيطسي گردن جي بيماري|گردن جي بيماري]] ۽ [[ذيابيطسي تنتي بيماري|تنتي بيماري]] جهڙيون پيچيدگيون پيدا ٿي سگهن ٿيون.<ref name=Ganongs2019DM /> ان کان سواءِ، جيڪڏهن جيوگهرڙن اندر گلوڪوز جي استعمال لاءِ ڪافي انسولين موجود نه هجي، ته طبي هنگامي حالت [[ذيابيطسي ڪيٽو ايسڊوسس]] پيدا ٿي سگهي ٿي، جيڪا گهڻو ڪري قسم 1 ذيابيطس واري ماڻهوءَ ۾ پهرين علامت طور ظاهر ٿي سگهي ٿي.{{sfn|Davidson's|2018|p=735}} قسم 1 ذيابيطس ڪنهن به عمر ۾ پيدا ٿي سگهي ٿي، پر گهڻو ڪري 40 سالن کان اڳ سڃاتي ويندي آهي.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 1 ذيابيطس سان رهندڙ ماڻهن لاءِ انسولين جا ٽڪا بقا لاءِ انتهائي ضروري آهن.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 1 ذيابيطس جي علاج لاءِ هڪ تجرباتي طريقيڪار [[لبلبي جي پيوندڪاري]] يا جدا ڪيل [[ٻيٽڙي جيوگهرڙن جي پيوندڪاري]] آهي، جنهن سان ماڻهوءَ کي ڪم ڪندڙ بيٽا جيوگهرڙا مهيا ڪيا وڃن ٿا.<ref name=Ganongs2019DM />
==== قسم 2 ذيابيطس ====
{{Main|قسم 2 ذيابيطس ميليٽس}}
قسم 2 ذيابيطس ميليٽس ذيابيطس جو سڀ کان عام روپ آهي.<ref name=Ganongs2019DM /> هن قسم جي ذيابيطس ۾ رت ۾ وڌيڪ کنڊ جا سبب عام طور [[انسولين مزاحمت]] ۽ انسولين جي خراب خارج ٿيڻ جو گڏيل نتيجو هوندا آهن، جن ۾ بيماري جي واڌ ويجهه ۾ جينياتي ۽ ماحولياتي ٻئي عنصر ڪردار ادا ڪن ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=730-732}} وقت سان گڏ، لبلبي جا بيٽا جيوگهرڙا ”ٿڪجي“ ۽ گهٽ ڪم ڪندڙ ٿي سگهن ٿا.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 2 ذيابيطس جي سنڀال ۾ طرز زندگي جا قدم، ضرورت هجي ته دوائون، ۽ ممڪن طور [[انسولين (دوا)|انسولين]] شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=745-751}}
لبلبي سان لاڳاپيل طور، ڪيتريون ئي دوائون بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي وڌائين ٿيون، خاص طور [[سلفونائل يوريا]]، جيڪي سڌيءَ طرح بيٽا جيوگهرڙن تي ڪم ڪن ٿيون؛ [[انڪريٽن|انڪريٽنز]]، جيڪي [[گلوڪاگون جهڙو پيپٽائڊ 1]] هارمونن جي عمل کي ورجائين ٿا، کاڌي کان پوءِ بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي وڌائين ٿا، ۽ ٽٽڻ جي خلاف وڌيڪ مزاحم هوندا آهن؛ ۽ [[DPP-4 روڪيندڙ]]، جيڪي انڪريٽنز جي ٽٽڻ کي سست ڪن ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=745-751}}
=== ڪڍڻ ===
ڪنهن ماڻهو لاءِ لبلبي کان سواءِ جيئڻ ممڪن آهي، بشرطيڪه اهو ماڻهو رت ۾ گلوڪوز جي ڪنسنٽريشن جي صحيح ضابطي لاءِ انسولين ۽ هاضمي ۾ مدد لاءِ [[لبلبي جا اينزائم (دوا)|لبلبي جي اينزائمن جا واڌارا]] وٺي.<ref name=banks>{{cite journal | vauthors = Banks PA, Conwell DL, Toskes PP | title = The management of acute and chronic pancreatitis | journal = Gastroenterology & Hepatology | volume = 6 | issue = 2 Suppl 3 | pages = 1–16 | date = February 2010 | pmid = 20567557 | pmc = 2886461 }}</ref>
== تاريخ ==
لبلبي جي پهرين سڃاڻپ [[هيروفيلس]] (335–280 ق م) ڪئي، جيڪو هڪ [[يوناني ماڻهو|يوناني]] [[ايناٽامي دان]] ۽ [[جراحي|جراح]] هو.<ref>{{Cite book | title = History of the Pancreas: Mysteries of a Hidden Organ | last1 = Howard | first1 = John M. | last2 = Hess | first2 = Walter | name-list-style = vanc | date = 2012 | publisher = Springer Science & Business Media | isbn = 978-1-4615-0555-6 | page = 24 | language = en }}</ref> ڪجهه سؤ سالن کان پوءِ، [[ايفيسس جو روفس]]، جيڪو ٻيو يوناني ايناٽامي دان هو، لبلبي کي ان جو نالو ڏنو. لفظي بڻ بنياد جي لحاظ کان، اصطلاح "pancreas"، جيڪو [[يوناني ٻولي|يوناني]] πάγκρεας جو جديد [[لاطيني]] روپ آهي،<ref name="O'Brien">{{cite book| first = Terry | last = O'Brien | name-list-style = vanc |title=A2Z Book of word Origins|url=https://books.google.com/books?id=Rgzh83cChl0C&pg=PT86|publisher=Rupa Publications|isbn=978-81-291-1809-7|page=86|year=2015}}</ref> [πᾶν ("سڀ"، "سڄو") ۽ κρέας ("گوشت")]،<ref>{{cite web |last=Harper |first=Douglas |title=Pancreas |work=Online Etymology Dictionary |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=pancreas |access-date=2007-04-04}}</ref> اصل ۾ [[سوئٽ بريڊ]] جي معنيٰ رکي ٿو،<ref name="Green2008">{{cite book| first = Tamara M. | last = Green | name-list-style = vanc |title=The Greek and Latin Roots of English|url=https://books.google.com/books?id=6gknyzq0uD8C&pg=PA176|year=2008|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-4780-3|page=176}}</ref> جيتوڻيڪ لفظي معنيٰ "سڄو گوشت" آهي، غالباً ان جي گوشت جهڙي بناوٽ سبب. 1889ع ۾ ئي [[آسڪر منڪووسڪي]] دريافت ڪيو تہ ڪتي مان لبلبو ڪڍڻ سان اهو ذيابيطس جو شڪار ٿي ويو.<ref name="Karamanou2016">{{cite journal |last1=Karamanou |first1=M. |last2=Protogerou |first2=A. |last3=Tsoucalas |first3=G. |last4=Androutsos |first4=G. |last5=Poulakou-Rebelakou |first5=E. |title=Milestones in the history of diabetes mellitus: The main contributors. |journal=World Journal of Diabetes |date=10 January 2016 |volume=7 |issue=1 |pages=1–7 |doi=10.4239/wjd.v7.i1.1 |pmid=26788261|pmc=4707300 |doi-access=free }}</ref> پوءِ 1921ع ۾ [[فريڊرڪ بينٽنگ]] ۽ [[چارلس بيسٽ (طبي سائنسدان)|چارلس بيسٽ]] لبلبي جي ٻيٽڙن مان انسولين کي الڳ ڪيو.<ref name=Karamanou2016 />
لبلبي جي تاندوري کي ڏسڻ جو طريقو پڻ تبديل ٿي چڪو آهي. اڳ ۾، ان کي سادن [[رنگ ڪرڻ|رنگڻ]] وارن طريقن، جهڙوڪ [[H&E stain|H&E رنگ]]، وسيلي ڏٺو ويندو هو. هاڻي، [[مدافعتي تاندوريات]] استعمال ڪري جيوگهرڙن جي قسمن کي وڌيڪ آسانيءَ سان ڌار سڃاڻي سگهجي ٿو. هن ۾ ڪجهه جيوگهرڙن جي قسمن جي پيداوارن خلاف نظر ايندڙ اينٽي باڊيون شامل هونديون آهن، ۽ اهو الفا ۽ بيٽا جيوگهرڙن جهڙن جيوگهرڙن جي قسمن کي وڌيڪ آسانيءَ سان سڃاڻڻ ۾ مدد ڪري ٿو.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
== ٻيا جانور ==
لبلبي جو تاندورو سڀني [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] ۾ موجود هوندو آهي، پر ان جي صحيح شڪل ۽ ترتيب ۾ تمام گهڻو فرق هوندو آهي. ٽن تائين الڳ لبلبا ٿي سگهن ٿا، جن مان ٻه [[لبلبي جي مکڙي]] مان نڪرن ٿا، ۽ ٻيو [[پٺ وارو|پٺ واري پاسي]] کان. گهڻين جنسن ۾، جن ۾ انسان پڻ شامل آهن، اهي بالغ حالت ۾ پاڻ ۾ ”ملي“ وڃن ٿا، پر ان جا ڪيترائي استثنا آهن. جڏهن هڪڙو ئي لبلبو موجود هجي، تڏهن به ٻه يا ٽي لبلبي جون ناليون باقي رهي سگهن ٿيون، جن مان هر هڪ الڳ الڳ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]]، يا اڳئين آنڊي جي برابر حصي، ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. مثال طور، [[پکي|پکين]] ۾ عام طور اهڙيون ٽي ناليون هونديون آهن.<ref name=VB>{{cite book | last1 = Romer | first1 = Alfred Sherwood| last2 = Parsons | first2 = Thomas S. | name-list-style = vanc |year=1977 |title=The Vertebrate Body |publisher=Holt-Saunders International |location= Philadelphia, PA|pages= 357–59 |isbn=978-0-03-910284-5 }}</ref>
[[ٽيليئسٽ]] مڇين ۽ ڪجهه ٻين جنسن، جهڙوڪ [[خرگوش|خرگوشن]]، ۾ ڪو الڳ لبلبو موجود نه هوندو آهي؛ ان بدران لبلبي جو تاندورو [[ميسينٽري]] ۾ ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڀرپاسي وارن ٻين عضون، جهڙوڪ [[جگر]] يا [[تِري]]، اندر به پکڙيل هوندو آهي. ڪجهه ٽيليئسٽ جنسن ۾، اندرين رطوبتي تاندورو پاڻ ۾ ملي پيٽ جي کوٽ اندر هڪ الڳ غدود ٺاهي ٿو. ٻي صورت ۾، اهو ٻاهرين رطوبتي حصن ۾ پکڙيل هوندو آهي. بهرحال، سڀ کان ابتدائي ترتيب [[ليمپري|ليمپرين]] ۽ [[ڦڦڙن واري مڇي|ڦڦڙن وارين مڇين]] ۾ نظر اچي ٿي، جن ۾ لبلبي جو تاندورو آنڊي جي ڀت اندر ڪيترن الڳ ڳوڙهن جي صورت ۾ ملي ٿو، ۽ ٻاهرين رطوبتي حصا آنڊي جي ٻين غدودي بناوتن کان ٿورو ئي مختلف هوندا آهن.<ref name=VB/>
== کاڌن ۾ استعمال ==
[[وڇڙو|وڇڙي]] (''ris de veau'')، [[گهيٽو|گهيٽي]] (''ris d'agneau'') ۽، گهٽ عام طور، [[ڳئون جو گوشت|ڳئون]] ۽ [[سور جو گوشت|سور]] جو لبلبو [[کاڌي وارو نالو|کاڌي واري نالي]] [[سوئٽ بريڊ]] هيٺ خوراڪ طور استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref>''[[کاڌي بابت آڪسفورڊ ساٿي]]''؛ ''[[آڪسفورڊ انگريزي لغت]]''</ref><ref name="Leiths">{{cite book |last1=Spaull |first1=Susan |last2=Bruce-Gardyne |first2=Lucinda | name-list-style = vanc |title=Leiths Techniques Bible |date=2003 |publisher=Bloomsbury |isbn=0-7475-6046-3 |page=451 |edition= 1 }}</ref>
== واڌو تصويرون ==
<gallery>
File:Axial section of the epigastric region showing pancreas, splenic vein, IVC, aorta.jpg|الٽراسائونڊ ۾ هڪ عام لبلبو.
File:Pancreas ultrasound normal.jpg|[[پيٽ جي الٽراسونوگرافي]] ۾ لبلبي جي سڃاڻپ، جڏهن اهو آنڊي جي گيس سبب ڪجهه حصي تائين لڪل هجي.
File:Gray1102.png|ڇهين هفتي جي پڄاڻيءَ تي انساني جنين جو لبلبو
File:Sobo 1906 393.png|لبلبو ۽ ان جي چوڌاري موجود بناوتون
File:Slide2duo.jpg|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو ۽ لبلبو. گهري چيرڦاڙ.
</gallery>
== حوالا ==
{{Anatomy-terms}}
{{Reflist}}
=== ڪتابيات ===
* {{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|author1=Barrett, Kim E.|others=Barman, Susan M.,, Brooks, Heddwen L., Yuan, Jason X.-J.|isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|ref={{harvid|Ganong's Physiology|2019}}}}
* {{Cite book |editor=Beger HG|title=The pancreas: an integrated textbook of basic science, medicine, and surgery|date=2018|isbn=978-1-119-18841-4|location=Hoboken, NJ|oclc=1065547789|edition=third|ref={{harvid|Beger's|2018}}}}
* {{cite book |last1=Kasper |first1=Dennis |last2=Fauci |first2=Anthony |last3=Hauser |first3=Stephen |last4=Longo |first4=Dan |last5=Jameson |first5=J. |last6=Loscalzo |first6=Joseph | name-list-style = vanc |title=Harrison's Principles of Internal Medicine |date=2015 |publisher=McGraw-Hill Professional |isbn=978-0-07-180215-4 |edition= 19|ref={{harvid|Harrison's|2015}}}}
* {{cite book |editor-last1=Ralston |editor-first1=Stuart H. |editor-last2=Penman |editor-first2=Ian D. |editor-last3=Strachan |editor-first3=Mark W. |editor-last4=Hobson |editor-first4=Richard P. | name-list-style = vanc |title=Davidson's principles and practice of medicine |date=2018 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-7020-7028-0 |edition= 23rd|ref={{harvid|Davidson's|2018}}}}
* {{cite book |editor=Standring, Susan|editor2=Borley, Neil R.|title=Gray's anatomy: the anatomical basis of clinical practice|date=2008|publisher=Churchill Livingstone|location=London|isbn=978-0-8089-2371-8|edition= 40th|ref={{harvid|Gray's|2008}}|display-editors=etal}}
* {{Cite book |editor=Standring, Susan|title=Gray's anatomy: the anatomical basis of clinical practice|isbn=978-0-7020-5230-9|edition=41st|location=Philadelphia|oclc=920806541|year=2016|ref={{harvid|Gray's|2016}}}}
* {{cite book |last1=Young |first1=Barbara |last2=O'Dowd |first2=Geraldine |last3=Woodford |first3=Phillip |title=Wheater's functional histology: a text and colour atlas.|publisher=Elsevier |location=Philadelphia |date=2013|isbn=978-0-7020-4747-3 |edition=6th|ref={{harvid|Wheater's Histology|2013}}}}
== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
{{Commons category}}
* [https://www.proteinatlas.org/humanproteome/pancreas انساني پروٽين ائٽلس تي لبلبو]
* [https://www.youtube.com/watch?v=GWV9vHVmeL0&t=94s لبلبي جون بيماريون – انگريزي – دي گيسٽرو اسپيشلسٽ]
{{واڌو هاضمي وارا غدود}}
{{Portal bar|ايناٽامي}}
{{Authority control}}
[[زمرو:لبلبو| ]]
js1iz5teg4sjoqvme7dtx4kao8b57nl
392084
392083
2026-07-07T18:14:01Z
Intisar Ali
8681
/* */
392084
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ڪرنگهي وارن جانورن جي هاضمي واري سرشتي ۽ اندرين رطوبتن واري سرشتي جو عضوو}}
{{Good article}}
{{Infobox anatomy
| Name = لبلبو
| Latin = pancreas
| Greek = πάγκρεας (pánkreas)
| Image = Blausen_0699_PancreasAnatomy2.png
| Caption = انساني لبلبي جي ايناٽامي
| Width =
| Precursor = [[لبلبي جون مکڙيون]]
| System = [[هاضمو|هاضمي وارو سرشتو]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو]]
| Artery = [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[پوئين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]]، [[تِريءَ واري شريان]]
| Vein = [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون]]، [[لبلبي جون وريدون]]
| Nerve = [[لبلبي جو تنتي ڄار]]، [[سيليئڪ تنتي ڳنڍيون]]، [[ويگس تنت]]<ref>{{cite book| title= Essentials of Human Physiology| first= Thomas M. |last= Nosek| chapter=Section 6/6ch2/s6ch2_30 |chapter-url=http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324124828/http://humanphysiology.tuars.com/program/section6/6ch2/s6ch2_30.htm|archive-date=2016-03-24}}</ref>
| Lymph = [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون]]، [[سيليئڪ لمفي ڳنڍيون]] ۽ [[مٿيون ميسينٽيرڪ لمفي ڳنڍيون]]
| Pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|p|æ|ŋ|k|r|i|ə|s}}
}}
'''لبلبو''' (''Pancreas'') [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] جي [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] ۽ [[اندرين رطوبتن وارو سرشتو|اندرين رطوبتن واري سرشتي]] جو هڪ [[عضوو (ايناٽامي)|عضوو]] آهي. انسانن ۾، اهو [[پيٽ جي کوٽ|پيٽ]] ۾ [[معدو|معدي]] جي پٺيان واقع هوندو آهي ۽ هڪ [[غدود]] طور ڪم ڪندو آهي. لبلبو هڪ گڏيل يا [[مخلوط رطوبتي غدود]] آهي، يعني ان جا ٻئي، [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ هاضمي وارا [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪم آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gyr|first1=K.|last2=Beglinger|first2=C.|last3=Stalder|first3=G. A.|date=1985-09-21|title=[Interaction of the endo- and exocrine pancreas]|journal=Schweizerische Medizinische Wochenschrift|volume=115|issue=38|pages=1299–1306|issn=0036-7672|pmid=2865807}}</ref> لبلبي جو نوانوي سيڪڙو حصو ٻاهرين رطوبتي ۽ هڪ سيڪڙو حصو اندرين رطوبتي هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Pancreas Gland - Endocrine System|url=https://www.innerbody.com/image/endo03.html|access-date=2021-06-12|website=Innerbody|language=en}}</ref>{{sfn|Beger's|2018|pp=124}}<ref>{{cite book |doi=10.1016/B978-0-12-801238-3.64325-8 |chapter=Toxic Effects of Common Environmental Pollutants in Pancreatic β-Cells and the Onset of Diabetes Mellitus |title=Encyclopedia of Endocrine Diseases |date=2019 |last1=Alonso-Magdalena |first1=Paloma |last2=Tudurí |first2=Eva |last3=Marroquí |first3=Laura |last4=Quesada |first4=Ivan |last5=Sargis |first5=Robert M. |last6=Nadal |first6=Angel |pages=764–775 |isbn=978-0-12-812200-6 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Henderson |first1=J R |last2=Daniel |first2=P M |last3=Fraser |first3=P A |title=The pancreas as a single organ: the influence of the endocrine upon the exocrine part of the gland. |journal=Gut |date=February 1981 |volume=22 |issue=2 |pages=158–167 |doi=10.1136/gut.22.2.158 |pmc=1419227 |pmid=6111521 }}</ref> [[اندرين رطوبتي غدود]] طور، اهو گهڻو ڪري [[رت ۾ کنڊ جي سطح]] کي ضابطي ۾ رکڻ جو ڪم ڪري ٿو ۽ [[هارمون|هارمونن]] [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] کي خارج ڪري ٿو. هاضمي واري سرشتي جي حصي طور، اهو [[ٻاهرين رطوبتي غدود]] جي حيثيت سان ڪم ڪندي [[لبلبي جي نالي]] وسيلي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري ٿو. هن رس ۾ [[بائي ڪاربونيٽ]] هوندو آهي، جيڪو معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ [[تيزاب]] کي بي اثر ڪري ٿو؛ ان سان گڏ [[هاضمي وارا اينزائم]] پڻ هوندا آهن، جيڪي معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ کاڌي ۾ موجود [[ڪاربوهائيڊريٽ]]، [[پروٽين]] ۽ [[چرٻي|چرٻين]] کي ٽوڙين ٿا.
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي؛ ان جي عام سببن ۾ ڊگهي عرصي تائين [[شراب (نَشو)|شراب]] جو استعمال ۽ [[پِتي جون پٿريون]] شامل آهن. رت ۾ کنڊ جي سطح کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ پنهنجي ڪردار سبب، لبلبو [[ذيابيطس]] ۾ پڻ هڪ اهم عضوو آهي. [[لبلبي جو ڪينسر]] [[دائمي لبلبي جي سوزش]] کان پوءِ يا ٻين سببن جي ڪري پيدا ٿي سگهي ٿو، ۽ ان جي اڳڪٿي تمام خراب هوندي آهي، ڇاڪاڻتہ گهڻو ڪري ان جي سڃاڻپ تڏهن ٿيندي آهي جڏهن اهو جسم جي ٻين حصن تائين پکڙجي چڪو هوندو آهي.
لفظ ''pancreas'' [[يوناني ٻولي|يوناني]] لفظن πᾶν (pân، ”سڀ“) ۽ κρέας (kréas، ”گوشت“) مان نڪتل آهي. ذيابيطس ۾ لبلبي جي ڪردار بابت گهٽ ۾ گهٽ 1889ع کان ڄاڻ موجود آهي، جڏهنتہ انسولين جي پيداوار ۾ ان جي ڪردار جي سڃاڻپ 1921ع ۾ ٿي.
== بناوت ==
[[File:Pancreas and nearby organs.jpg|thumb|لبلبو (هتي گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل) [[معدو|معدي]] جي پٺيان هوندو آهي، ان جو جسم [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي وڪڙ ڀرسان ۽ پڇ [[تِري]] کي ڇهڻ تائين پکڙيل هوندو آهي.]]
لبلبو هڪ عضوو آهي، جيڪو انسانن ۾ [[پيٽ]] اندر هوندو آهي ۽ [[معدو|معدي]] جي پٺيان کان [[تِري]] ڀرسان پيٽ جي مٿئين کاٻي حصي تائين پکڙيل هوندو آهي. بالغن ۾، اهو اٽڪل {{convert|12|-|15|cm}} ڊگهو، {{wt|en|lobulated|گولڙن وارو}} ۽ ڏسڻ ۾ سامن مڇيءَ جهڙي رنگ جو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ايناٽاميائي طور، لبلبي کي ''مٿي''، ''ڳچي''، ''جسم'' ۽ ''پڇ'' ۾ ورهايو ويندو آهي. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندرين وڪڙ کان پکڙجي ٿو، جتي ان جو مٿو ٻن [[رت جي رڳ|رت جي رڳن]]، يعني [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]]، جي چوڌاري هوندو آهي. لبلبي جو سڀ کان ڊگهو حصو، يعني جسم، معدي جي پٺيان آرپار پکڙيل هوندو آهي ۽ لبلبي جو پڇ [[تِري]] جي ڀرسان ختم ٿيندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
ٻه ناليون، [[لبلبي جي مکيه نالي]] ۽ ننڍي [[لبلبي جي واڌو نالي]]، لبلبي جي جسم مان گذرن ٿيون. لبلبي جي مکيه نالي [[پِتي جي گڏيل نالي]] سان ملي هڪ ننڍڙو ڦوڪڻي جهڙو حصو ٺاهي ٿي، جنهن کي [[واٽر جو ايمپولا]] (جگر-لبلبي جو ايمپولا) چيو ويندو آهي. هن ايمپولا جي چوڌاري هڪ ڏورو، [[اوڊي جو اسفنڪٽر]]، هوندو آهي. هي ايمپولا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جي هيٺ لهندڙ حصي ۾ کلي ٿو. [[پِتي جي گڏيل نالي]] جو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] ۾ کلڻ [[بوئڊن جي اسفنڪٽر]] جي ضابطي هيٺ هوندو آهي. [[لبلبي جي واڌو نالي]] [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ هڪ الڳ سوراخ وسيلي کلي ٿي، جيڪو [[لبلبي جي نالي|لبلبي جي مکيه نالي]] جي سوراخ کان مٿي واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== حصا ===
'''لبلبي جو مٿو''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ اندر هوندو آهي ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريان ۽ وريد جي چوڌاري ويڙهيل هوندو آهي. ان جي ساڄي پاسي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو هيٺ لهندڙ حصو هوندو آهي ۽ انهن جي وچ مان [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] گذرن ٿيون. ان جي پٺيان [[هيٺين وڏي وريد]] ۽ [[پِتي جي گڏيل نالي]] هونديون آهن. ان جي اڳيان [[پيٽ جي جهلي|پيٽ جي جهليءَ واري پردي]] ۽ [[آڏي وڏي آنڊي]] هوندا آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جي هيٺان هڪ ننڍڙو [[لبلبي جو ڪنڊي جهڙو واڌارو|ڪنڊي جهڙو واڌارو]] نڪري ٿو، جيڪو [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد]] ۽ ڪڏهن ڪڏهن [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان|شريان]] جي پٺيان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} '''لبلبي جي کاٻ''' لبلبي جي ڳچي ۽ ڪنڊي جهڙي واڌاري جي وچ وارو وڇوٽو آهي.
'''لبلبي جي ڳچي''' ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي وڪڙ ۾ واقع لبلبي جي مٿي کي ان جي جسم کان ڌار ڪري ٿي. ڳچي اٽڪل {{convert|2|cm|abbr=on}} ويڪري هوندي آهي ۽ ان هنڌ جي اڳيان واقع هوندي آهي، جتي [[بابي وريد]] ٺهي ٿي. ڳچي گهڻو ڪري معدي جي پائلورس جي پٺيان هوندي آهي ۽ پيٽ جي جهليءَ سان ڍڪيل هوندي آهي. [[اڳين مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان]] لبلبي جي ڳچيءَ جي اڳيان گذري ٿي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
'''لبلبي جو جسم''' لبلبي جو سڀ کان وڏو حصو آهي ۽ گهڻو ڪري معدي جي پٺيان واقع هوندو آهي، جيڪو پنهنجي ڊيگهه سان آهستي آهستي سنهو ٿيندو وڃي ٿو. پيٽ جي جهلي لبلبي جي جسم جي مٿان ۽ [[آڏو وڏو آنڊو]] پيٽ جي جهليءَ جي اڳيان هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي پٺيان ڪيتريون ئي رت جون رڳون هونديون آهن، جن ۾ [[شه رڳ]]، [[تِريءَ جي وريد]] ۽ [[کاٻي بُڪي جي وريد]] سان گڏ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جي شروعات پڻ شامل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} لبلبي جي جسم جي هيٺان [[ننڍي آنڊي]] جو ڪجهه حصو، خاص طور ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو آخري حصو ۽ ان سان ڳنڍيل [[خالي آنڊو]]، هوندا آهن؛ ان سان گڏ [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ رباط]] پڻ هوندو آهي، جيڪو انهن ٻنهي جي وچ ۾ واقع آهي. لبلبي جي اڳيان آڏو وڏو آنڊو هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}
لبلبو '''لبلبي جي پڇ''' ڏانهن ويندي سنهو ٿيندو وڃي ٿو، جيڪو تِريءَ جي ڀرسان واقع هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} اهو عام طور {{convert|1.3|-|3.5|cm|abbr=on}} ڊگهو هوندو آهي ۽ [[تِري-بُڪي رباط|تِري ۽ کاٻي بُڪي جي وچ واري رباط]] جي تهن جي وچ ۾ واقع هوندو آهي. [[تِريءَ جي شريان]] ۽ [[تِريءَ جي وريد|وريد]] لبلبي جي جسم ۽ پڇ جي پٺيان گذرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== رت جي رسد ===
لبلبي کي رت جي ڀرپور رسد ملي ٿي، جنهن جون رڳون [[سيليئڪ شريان]] ۽ [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] ٻنهي جي شاخن مان نڪرن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[تِريءَ جي شريان]]، جيڪا سيليئڪ ٿڙ جي سڀ کان وڏي شاخ آهي، لبلبي جي مٿئين ڪناري سان گذري ٿي ۽ پنهنجي لبلبي وارين شاخن وسيلي لبلبي جي جسم جي کاٻي حصي ۽ پڇ کي رت پهچائي ٿي؛ انهن مان سڀ کان وڏي شاخ کي [[وڏي لبلبي واري شريان]] چيو ويندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} [[مٿين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|مٿين]] ۽ [[هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واري شريان|هيٺين لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون شريانون]] ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڀرسان لبلبي جي مٿي جي پوئين ۽ اڳين سطحن سان گذرن ٿيون. اهي لبلبي جي مٿي کي رت پهچائين ٿيون. اهي رڳون وچ ۾ هڪٻئي سان ملي وڃن ٿيون ({{wt|en|anastamose|ڳانڍاپو ٺاهين ٿيون}}).{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي جي جسم ۽ ڳچيءَ جو رت [[تِريءَ جي وريد]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪا لبلبي جي پٺيان واقع هوندي آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} مٿي جو رت [[لبلبي-ٻارنهن آڱرين واريون وريدون|لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين وريدن]] وسيلي [[مٿين ميسينٽيرڪ وريد|مٿين ميسينٽيرڪ]] ۽ [[بابي وريد|بابي وريدن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي چوڌاري پڻ هونديون آهن.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
لبلبي مان لمف انهن [[لمفي رڳ|لمفي رڳن]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، جيڪي ان جي [[شريان|شريانن]] سان گڏ هلن ٿيون، ۽ لبلبي کي لمف جي ڀرپور رسد حاصل آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} جسم ۽ پڇ جون [[لمفي رڳون]] [[تِريءَ جون لمفي ڳنڍيون|تِريءَ جي لمفي ڳنڍين]] ۾ ۽ نيٺ [[شه رڳ کان اڳ واريون لمفي ڳنڍيون|شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، جيڪي سيليئڪ ۽ مٿين ميسينٽيرڪ شريانن جي وچ ۾ واقع هونديون آهن. مٿي ۽ ڳچيءَ جون لمفي رڳون لبلبي-ٻارنهن آڱرين وارين، ميسينٽيرڪ ۽ جگر وارين شريانن جي چوڌاري موجود وچ وارين لمفي رڳن ۾ ۽ اتان شه رڳ جي اڳيان واقع لمفي ڳنڍين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}}
=== خوردبيني ايناٽامي ===
[[File:Langerhanssche Insel.jpg|thumb|هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] ڏيکاريل آهي، جڏهن لبلبي جي تاندوري کي رنگي خوردبينيءَ هيٺ ڏٺو وڃي ٿو. ٻيٽڙي جي چوڌاري هاضمي واري (”ٻاهرين رطوبتي“) لبلبي جا وڌيڪ گهرا حصا ڏسي سگهجن ٿا. انهن ۾ غيرفعال هاضمي وارن اينزائمن ([[زائيموجن|زائيموجنن]]) جا ڌنڌلا، گهرا واڱڻائي داڻا هوندا آهن.]]
[[File:Human pancreatic islet.jpg|thumb|[[مدافعتي تاندوريات]] جي استعمال سان تيار ڪيل تصوير، جنهن ۾ لبلبي جي ٻيٽڙي اندر مختلف جيوگهرڙن جي قسمن جا هنڌ ڏيکاريل آهن. الفا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ گلوڪاگون خلاف اينٽي باڊيون (ڳاڙهيون-ناسي) انهن جي ڪنارن واري بيهڪ ڏيکارين ٿيون. بيٽا جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ انسولين خلاف اينٽي باڊيون (نيريون) انهن جيوگهرڙن جي وڌيڪ پکڙيل ۽ مرڪزي بيهڪ ڏيکارين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ]]
لبلبي ۾ [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ٻنهي ڪمن وارا تاندورا هوندا آهن. لبلبي کي خوردبينيءَ هيٺ ڏسڻ سان هيءَ ورهاست چٽي نظر ايندي آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي جي [[عضوي جو فعالي تاندورو|تاندوري]] جي گهڻي حصي جو ڪم هاضمي سان لاڳاپيل آهي. هن ڪم وارا جيوگهرڙا ننڍين [[نالي (ايناٽامي)|نالين]] جي چوڌاري جُهڳٽا ([[ايسينس|ايسيناءِ]]) ٺاهين ٿا ۽ اهڙن گولڙن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن، جن جون ڀتيون سنهين [[ريشيدار تاندورو|ريشيدار]] تاندورن جون ٺهيل هونديون آهن. هر ايسينس جا جيوگهرڙا غيرفعال هاضمي وارا اينزائم، جن کي [[زائيموجن]] چيو ويندو آهي، انهن ننڍين ''وچ ۾ داخل ٿيندڙ'' نالين ۾ خارج ڪن ٿا، جن جي چوڌاري اهي واقع هوندا آهن. هر ايسينس ۾، جيوگهرڙا اهرام جهڙي شڪل جا هوندا آهن ۽ وچ ۾ داخل ٿيندڙ نالين جي چوڌاري واقع هوندا آهن؛ انهن جا [[جيوگهرڙي جو مرڪز|مرڪز]] [[بنيادي جهلي]] تي ٽيڪيل هوندا آهن، انهن ۾ وڏو [[اينڊوپلازمي ڄار]] هوندو آهي ۽ [[جيوگهرڙي جي مادي|جيوگهرڙي جي مادي]] اندر زائيموجن جا ڪجهه داڻا ڏسي سگهجن ٿا. وچ ۾ داخل ٿيندڙ ناليون گولڙي اندر موجود وڏين ''گولڙي اندر وارين'' نالين ۽ نيٺ ''گولڙن جي وچ وارين'' نالين ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون. نالين جي اندرين سطح [[ٿنڀي نما اپيٿيليم|ٿنڀي نما جيوگهرڙن]] جي هڪ تهه سان ڍڪيل هوندي آهي. نالين جو قطر وڌڻ سان جيوگهرڙن جون هڪ کان وڌيڪ تهون ٿي وڃن ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
لبلبي اندر [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪم وارا تاندورا جيوگهرڙن جي جُهڳٽن جي صورت ۾ هوندا آهن، جن کي [[لبلبي جا ٻيٽڙا]] (يا [[پال لانگرهانس|لانگرهانس جا ٻيٽڙا]]) چيو ويندو آهي ۽ اهي سڄي لبلبي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} لبلبي جي ٻيٽڙن ۾ [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]]، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] ۽ [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] هوندا آهن، جن مان هر هڪ الڳ هارمون خارج ڪري ٿو. انهن جيوگهرڙن جون مخصوص بيهڪون هونديون آهن؛ الفا جيوگهرڙا ([[گلوڪاگون]] خارج ڪندڙ) عام طور ٻيٽڙي جي ڪنارن جي چوڌاري واقع هوندا آهن، جڏهنتہ بيٽا جيوگهرڙا ([[انسولين]] خارج ڪندڙ) وڌيڪ انگ ۾ هوندا آهن ۽ سڄي ٻيٽڙي ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] پڻ سڄن ٻيٽڙن ۾ پکڙيل هوندا آهن.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} ٻيٽڙا 3,000 تائين رطوبت خارج ڪندڙ جيوگهرڙن جا ٺهيل هوندا آهن ۽ انهن ۾ رت حاصل ڪرڻ لاءِ ڪيتريون ئي ننڍيون شريانڙيون ۽ اهڙيون وريدڙيون هونديون آهن، جيڪي جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ هارمونن کي [[جسماني رت جي گردش]] ۾ داخل ٿيڻ ڏين ٿيون.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
=== ڦيرڦار ===
لبلبي جي ماپ ۾ گهڻو فرق هوندو آهي.{{sfn|Gray's|2016|pp=1179–1189}} ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] جي جنيني واڌ ويجهه سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي [[ايناٽاميائي ڦيرڦار|ايناٽاميائي ڦيرڦارون]] موجود آهن. لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ٻنهي پاسن تي موجود انهن مکڙين مان ٺهي ٿو. [[لبلبي جي مکڙي|پيٽ واري مکڙي]] ڦري [[لبلبي جي مکڙي|پٺ واري مکڙي]] جي ڀرسان اچي ٿي ۽ نيٺ ٻنهي جو پاڻ ۾ ميلاپ ٿي وڃي ٿو. اٽڪل 10 سيڪڙو بالغن ۾، جيڪڏهن لبلبي جي پٺ واري مکڙي جي مکيه نالي ختم نه ٿئي ته [[لبلبي جي واڌو نالي]] موجود رهي سگهي ٿي؛ هيءَ نالي [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ننڍي پاپيلا]] ۾ کلي ٿي.<ref name=Langmans2019 /> جيڪڏهن ٻئي مکڙيون، جن مان هر هڪ جي پنهنجي نالي هوندي آهي، پاڻ ۾ نه ملن ته لبلبي ۾ ٻه الڳ ناليون ٿي سگهن ٿيون؛ هن حالت کي [[ورهايل لبلبو]] چيو ويندو آهي. هن حالت جو جسماني ڪارڪردگيءَ تي ڪو اثر نه پوندو آهي.<ref name="KanthMedscape">{{EMedicine|article|185307|Pancreatic Divisum}}</ref> جيڪڏهن پيٽ واري مکڙي پوريءَ طرح نه ڦري ته [[ڇلي نما لبلبو]] ٿي سگهي ٿو، جنهن ۾ لبلبو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي ڪجهه يا سڄي حصي کي گهيري وٺي ٿو. هيءَ حالت [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي بندش]] سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي.<ref name="Noh2012">{{cite journal |last1=Noh |first1=TH |last2=Lee |first2=SE |last3=Park |first3=JM |title=Laparoscopic treatment of annular pancreas in adults: report of a case. |journal=Korean Journal of Hepato-biliary-pancreatic Surgery |date=February 2012 |volume=16 |issue=1 |pages=43–5 |doi=10.14701/kjhbps.2012.16.1.43 |pmid=26388905|pmc=4575014 }}</ref>
=== جين ۽ پروٽين جو اظهار ===
{{Further |حياتيائي معلوماتيات#جين ۽ پروٽين جو اظهار}}
عام انساني لبلبي ۾ 10,000 پروٽين-ڪوڊ ڪندڙ جين (سڀني انساني جينن جو لڳ ڀڳ 50 سيڪڙو) اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/pancreas|title=The human proteome in pancreas – The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-25}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Uhlén M, Fagerberg L, Hallström BM, Lindskog C, Oksvold P, Mardinoglu A, Sivertsson Å, Kampf C, Sjöstedt E, Asplund A, Olsson I, Edlund K, Lundberg E, Navani S, Szigyarto CA, Odeberg J, Djureinovic D, Takanen JO, Hober S, Alm T, Edqvist PH, Berling H, Tegel H, Mulder J, Rockberg J, Nilsson P, Schwenk JM, Hamsten M, von Feilitzen K, Forsberg M, Persson L, Johansson F, Zwahlen M, von Heijne G, Nielsen J, Pontén F | display-authors = 6 | title = Proteomics. Tissue-based map of the human proteome | journal = Science | volume = 347 | issue = 6220 | article-number = 1260419 | date = January 2015 | pmid = 25613900 | doi = 10.1126/science.1260419 | s2cid = 802377 }}</ref> انهن مان 100 کان گهٽ جين خاص طور لبلبي ۾ اظهار ٿين ٿا. [[ٿُڪ وارا غدود|ٿُڪ وارن غدودن]] وانگر، لبلبي لاءِ مخصوص گهڻا جين خارج ٿيندڙ پروٽينن لاءِ ڪوڊ ڪن ٿا. انهن سان لاڳاپيل لبلبي جا مخصوص پروٽين يا ته ٻاهرين رطوبتي جيوگهرڙن واري حصي ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ هاضمي يا کاڌي جي جذب سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا، جهڙوڪ هاضمي وارا [[ڪائيموٽرپسينوجن]] اينزائم ۽ لبلبي جي لائپيز [[لبلبي جي لائپيز خاندان|پي اين ايل آءِ پي]]؛ يا وري اندرين رطوبتي [[لبلبي جا ٻيٽڙا|لبلبي جي ٻيٽڙن]] جي مختلف جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا ۽ خارج ٿيندڙ هارمونن، جهڙوڪ [[انسولين]]، [[گلوڪاگون]]، [[سوماتوسٽيٽن]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]]، سان لاڳاپيل ڪم ڪن ٿا.<ref>{{cite journal | vauthors = Danielsson A, Pontén F, Fagerberg L, Hallström BM, Schwenk JM, Uhlén M, Korsgren O, Lindskog C | display-authors = 6 | title = The human pancreas proteome defined by transcriptomics and antibody-based profiling | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 12 | article-number = e115421 | date = 2014-12-29 | pmid = 25546435 | pmc = 4278897 | doi = 10.1371/journal.pone.0115421 | bibcode = 2014PLoSO...9k5421D | doi-access = free }}</ref>
== واڌ ويجهه ==
[[File:Suckale08FBS fig1 pancreas development.jpeg|thumbnail|300px|لبلبو [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] مان نڪري ٿو، جيڪو [[هاضمي جي نالي]] جي هڪ حصي جي اڳواٽ نلي هوندو آهي؛ اهو [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] مکڙيءَ طور ٺهي ٿو. واڌ ويجهه دوران، پيٽ واري مکڙي ٻئي پاسي ڦري ٿي ۽ ٻئي مکڙيون پاڻ ۾ ملي وڃن ٿيون.]]
لبلبو [[ڄمڻ کان اڳ واري واڌ ويجهه|واڌ ويجهه]] دوران ٻن [[لبلبي جون مکڙيون|لبلبي جي مکڙين]] مان ٺهي ٿو، جيڪي [[اڳيون آنڊو|اڳئين آنڊي]] جي [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري]] حصي مان نڪرن ٿيون؛ اڳيون آنڊو هڪ جنيني نلي آهي، جيڪا [[معدي-آنڊي وارو رستو|معدي-آنڊي واري رستي]] جي اڳواٽ صورت آهي.<ref name=Langmans2019>{{cite book |last1=Sadley |first1=TW |title=Langman's medical embryology |date=2019|location=Philadelphia|publisher=Wolters Kluwer |isbn=978-1-4963-8390-7 |edition=14th|pages=244–245}}</ref> اهو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل هوندو آهي.<ref name=Langmans2019 /> لبلبي جي واڌ ويجهه [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح#پٺ وارو ۽ پيٽ وارو|پٺ واري ۽ پيٽ واري]] لبلبي جي مکڙي ٺهڻ سان شروع ٿئي ٿي. هر هڪ مکڙي هڪ نالي وسيلي اڳئين آنڊي سان ملي ٿي. پٺ واري لبلبي جي مکڙي وڌي ٺهيل لبلبي جي ڳچي، جسم ۽ پڇ ٺاهي ٿي، ۽ پيٽ واري لبلبي جي مکڙي مٿو ۽ ڪنڊي جهڙو واڌارو ٺاهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
حتمي لبلبو پيٽ واري مکڙي جي ڦرڻ ۽ ٻنهي مکڙين جي پاڻ ۾ ملڻ سان ٺهي ٿو.<ref name=Langmans2019 /> واڌ ويجهه دوران، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو ساڄي پاسي ڦري ٿو، ۽ پيٽ واري مکڙي به ان سان گڏ ڦري، اهڙي هنڌ تي اچي ٿي جيڪو وڌيڪ پٺ وارو بڻجي وڃي ٿو. پنهنجي آخري هنڌ تي پهچڻ کان پوءِ، پيٽ واري لبلبي جي مکڙي وڏي پٺ واري مکڙي جي هيٺان اچي ٿي ۽ نيٺ ان سان ملي وڃي ٿي. هن ميلاپ واري مرحلي تي، پيٽ واري ۽ پٺ واري لبلبي جي مکڙين جون مکيه ناليون پاڻ ۾ ملي [[لبلبي جي مکيه نالي]] ٺاهين ٿيون. عام طور، پٺ واري مکڙي جي نالي ختم ٿي وڃي ٿي ۽ لبلبي جي مکيه نالي باقي رهي ٿي.<ref name=Langmans2019 />
=== جيوگهرڙائي واڌ ويجهه ===
[[لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا]] اهڙا اڳواٽ جيوگهرڙا آهن، جيڪي فرق پذير ٿي لبلبي جا ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا ٺاهين ٿا، جن ۾ ٻاهرين رطوبتي [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]]، اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جا جيوگهرڙا ۽ نالي وارا جيوگهرڙا شامل آهن.<ref name="carlson"/> انهن اڳواٽ جيوگهرڙن جي سڃاڻپ [[نقل نويسي عنصر|نقل نويسي عنصرن]] [[PDX1]] ۽ [[NKX6-1]] جي گڏيل اظهار سان ٿيندي آهي.<ref name="carlson"/>
<!--Exocrine-->ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا جيوگهرڙا اهڙن ماليڪيولن وسيلي فرق پذير ٿين ٿا، جيڪي فرق پذيري کي اُڀارين ٿا؛ انهن ۾ [[فولسٽاٽن]]، [[فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر|فائبرو بلاسٽ واڌ عنصر]] ۽ [[نوچ ريسيپٽر]] سرشتي جي سرگرمي شامل آهن.<ref name="carlson">{{cite book | last = Carlson | first = Bruce M. | name-list-style = vanc |title=Human Embryology and Developmental Biology |publisher=Elsevier |location=St. Louis |year=2019 |pages=318–57 |isbn=978-0-323-52375-2 }}</ref> ٻاهرين رطوبتي ايسيناءِ جي واڌ ويجهه لڳاتار ٽن مرحلن مان گذري ٿي. اهي اڳ-فرق پذير، ابتدائي فرق پذير ۽ فرق پذير مرحلا آهن، جيڪي ترتيبوار هاضمي وارن اينزائمن جي سرگرمي جي اڻ-سڃاڻپ جوڳي، گهٽ ۽ وڌ سطح سان لاڳاپيل آهن.<ref name="carlson"/>
<!--Endocrine-->لبلبي جا اڳواٽ جيوگهرڙا [[نيوروجينن|نيوروجينن-3]] ۽ [[ISL1]] جي اثر هيٺ اندرين رطوبتي ٻيٽڙن جي جيوگهرڙن ۾ فرق پذير ٿين ٿا، پر رڳو تڏهن جڏهن [[نوچ اشارتي رستو|نوچ ريسيپٽر اشارو]] موجود نه هجي. [[Pax gene|پيڪس جين]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي الفا ۽ گاما جيوگهرڙا ٺاهين ٿا. [[Pax-6]] جي هدايت هيٺ، اندرين رطوبتي اڳواٽ جيوگهرڙا فرق پذير ٿي بيٽا ۽ ڊيلٽا جيوگهرڙا ٺاهين ٿا.<ref name="carlson"/> لبلبي جا ٻيٽڙا تڏهن ٺهن ٿا، جڏهن اندرين رطوبتي جيوگهرڙا نالين واري سرشتي مان لڏي [[ڪيپلري|ڪيپلرين]] جي چوڌاري ننڍڙا جُهڳٽا ٺاهين ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو عمل واڌ ويجهه جي ٽئين مهيني جي لڳ ڀڳ ٿئي ٿو،<ref name=Langmans2019 /> ۽ انسولين ۽ گلوڪاگون انسان جي [[جنيني رت جي گردش]] ۾ واڌ ويجهه جي چوٿين يا پنجين مهيني تائين سڃاڻي سگهجن ٿا.<ref name="carlson"/>
== ڪم ==
لبلبو جسم اندر [[رت ۾ کنڊ جو ضابطو|رت ۾ کنڊ جي ضابطي]] ۽ [[ميٽابولزم]] ۾ پڻ شامل آهي، ۽ اهڙيون شيون پڻ خارج ڪري ٿو، جيڪي گڏيل طور [[لبلبي جو رس]] سڏجن ٿيون ۽ [[هاضمو|هاضمي]] ۾ مدد ڪن ٿيون. اهي ڪم ٻن حصن ۾ ورهايل آهن: [[اندرين رطوبتي غدود|اندرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو لبلبي جي ٻيٽڙن اندر [[انسولين]] ۽ ٻين [[هارمون|هارمونن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي، جيڪي رت ۾ کنڊ جي سطح ۽ ميٽابولزم کي ضابطي ۾ رکڻ ۾ مدد ڪن ٿا؛ ۽ [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار، جيڪو [[لبلبي جا اينزائم|لبلبي جي هاضمي وارن اينزائمن]] جي خارج ٿيڻ سان لاڳاپيل آهي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=287-291}}
=== رت ۾ گلوڪوز جو ضابطو ===
{{See also|لبلبي جا ٻيٽڙا}}
[[File:Negative Feedback Gif.gif|thumb|لبلبو رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي لڳاتار برقرار رکي ٿو (لهرائتي لڪير طور ڏيکاريل). جڏهن [[رت ۾ کنڊ جي سطح|رت ۾ گلوڪوز جي سطح]] تمام گهڻي هوندي آهي، تڏهن لبلبو [[انسولين]] خارج ڪري ٿو. جيڪڏهن سطح تمام گهٽ هجي، ته لبلبو [[گلوڪاگون]] خارج ڪري ٿو.
]]
لبلبي اندر موجود جيوگهرڙا رت ۾ گلوڪوز جي سطح کي برقرار رکڻ ([[هم-حالت]]) ۾ مدد ڪن ٿا. اهي ڪم ڪندڙ جيوگهرڙا لبلبي جي انهن ٻيٽڙن ۾ واقع هوندا آهن، جيڪي سڄي لبلبي ۾ موجود آهن. رت ۾ گلوڪوز جي سطح سان هيٺيان عمل ٿين ٿا:
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽ هوندي آهي، [[الفا جيوگهرڙو|الفا جيوگهرڙا]] [[گلوڪاگون]] خارج ڪن ٿا، جيڪو رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌائي ٿو.
* جڏهن رت ۾ گلوڪوز جي سطح وڌيڪ هوندي آهي، [[بيٽا جيوگهرڙو|بيٽا جيوگهرڙا]] [[انسولين]] خارج ڪن ٿا، جيڪا رت ۾ گلوڪوز کي گهٽ ڪري ٿي.
ٻيٽڙي ۾ موجود [[ڊيلٽا جيوگهرڙو|ڊيلٽا جيوگهرڙا]] پڻ [[سوماتوسٽيٽن]] خارج ڪن ٿا، جيڪا انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي گهٽائي ٿي.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
گلوڪاگون [[گلوڪونيوجينيسس|گلوڪوز جي نئين ٺهڻ]] ۽ جگر ۾ [[گلائڪوجينولائسس|گلائڪوجن جي گلوڪوز ۾ ٽٽڻ]] کي وڌائي گلوڪوز جي سطح ۾ واڌ ڪري ٿو. اهو چرٻي ۽ ڏورن ۾ گلوڪوز جي جذب کي پڻ گهٽائي ٿو. گلوڪاگون جو خارج ٿيڻ رت ۾ گهٽ گلوڪوز يا انسولين جي سطح، ۽ ورزش دوران اُڀري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
انسولين جيوگهرڙن، خاص طور [[ڍانچائي ڏورو|ڍانچائي ڏورن]]، ۾ گلوڪوز جي جذب کي آسان بڻائي رت ۾ گلوڪوز جي سطح گهٽائي ٿي، ۽ ان جي استعمال کي پروٽين، چرٻين ۽ ڪاربوهائيڊريٽن جي ٺهڻ ۾ وڌائي ٿي. انسولين شروعات ۾ هڪ اڳواٽ صورت طور ٺهي ٿي، جنهن کي [[پري پرو انسولين]] چيو ويندو آهي. اها [[پرو انسولين]] ۾ تبديل ٿئي ٿي ۽ [[سي-پيپٽائڊ]] وسيلي ڪٽي [[انسولين]] ٺاهي ٿي، جيڪا پوءِ بيٽا جيوگهرڙن جي داڻن ۾ محفوظ ڪئي ويندي آهي. گلوڪوز بيٽا جيوگهرڙن ۾ داخل ٿي ٽٽي ٿو. ان جو آخري اثر جيوگهرڙي جي جهليءَ جي [[ڊي پولرائيزيشن]] پيدا ڪرڻ آهي، جيڪا انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2853-4}}
<!--Influences-->انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪندڙ مکيه عنصر رت جي پلازما ۾ گلوڪوز جي سطح آهي.<ref name=Ganongs2019Islets>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|author1=Barrett, Kim E.|others=Barman, Susan M.,, Brooks, Heddwen L., Yuan, Jason X.-J.|isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=433–437|section=Regulation of Insulin Secretion; Glucagon}}</ref> رت ۾ گهٽ کنڊ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي، ۽ رت ۾ وڌيڪ کنڊ انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي. ٻيا عنصر پڻ انهن هارمونن جي خارج ٿيڻ تي اثر ڪن ٿا. ڪجهه [[امائنو تيزاب]]، جيڪي [[پروٽين]] جي هاضمي جا ضمني پيداوار آهن، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا. سوماتوسٽيٽن انسولين ۽ گلوڪاگون ٻنهي جي روڪيندڙ طور ڪم ڪري ٿي. [[خودڪار تنتي سرشتو]] پڻ ڪردار ادا ڪري ٿو. [[همدرد تنتي سرشتو|همدرد تنتي سرشتي]] جي [[بيٽا-2 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|بيٽا-2 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي، جيڪا همدرد تنتن مان خارج ٿيندڙ [[ڪيٽيڪولامين|ڪيٽيڪولامينن]] وسيلي ٿئي ٿي، انسولين ۽ گلوڪاگون جي خارج ٿيڻ کي اُڀاري ٿي،<ref name=Ganongs2019Islets /><ref name=GuytonHall2016>{{cite book |last1=Hall |first1=John E |title=Guyton and Hall textbook of medical physiology |date=2016 |publisher=Elsevier |location=Philadelphia |isbn=978-1-4557-7016-8 |edition=13th|pages=990–994}}</ref> جڏهنتہ [[الفا-1 ايڊرينرجڪ ريسيپٽر|الفا-1 ريسيپٽرن]] جي سرگرمي خارج ٿيڻ کي روڪي ٿي.<ref name=Ganongs2019Islets /> [[پيراسمدرد تنتي سرشتو|پيراسمدرد تنتي سرشتي]] جا [[مسڪرينيڪ ايسٽائل ڪولين ريسيپٽر M3|M3 ريسيپٽر]]، ساڄي [[ويگس تنت]] جي تحريڪ سان، بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي اُڀارين ٿا.<ref name=Ganongs2019Islets />
=== هاضمو ===
[[File:1820 The Pancreas.jpg|thumb|لبلبي جو هاضمي ۾ ڪردار آهي، جيڪو هتي نمايان ڪيو ويو آهي. لبلبي جون ناليون (سائي رنگ ۾) هاضمي وارا اينزائم ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ پهچائين ٿيون. هن تصوير ۾ [[لبلبي جو ٻيٽڙو]] پڻ ڏيکاريل آهي، جيڪو اندرين رطوبتي لبلبي جو حصو آهي ۽ جنهن ۾ [[انسولين]] ۽ [[گلوڪاگون]] جي خارج ٿيڻ جا ذميوار جيوگهرڙا شامل آهن.]]
لبلبو [[هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] ۾ حياتيائي اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. اهو ڪم [[لبلبي جو رس]] خارج ڪري انجام ڏئي ٿو، جيڪو هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل هڪ مايع آهي ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ خارج ٿئي ٿو؛ هي [[ننڍي آنڊي]] جو پهريون حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] مان کاڌو حاصل ڪري ٿو. اهي اينزائم ڪاربوهائيڊريٽن، پروٽينن ۽ لپڊن (چرٻين) کي ٽوڙڻ ۾ مدد ڪن ٿا. هي لبلبي جو [[ٻاهرين رطوبتي غدود|ٻاهرين رطوبتي]] ڪردار آهي. هن ڪم جا ذميوار جيوگهرڙا [[مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙو|مرڪزي-ايسينر جيوگهرڙا]] آهن، جيڪي [[ايسينس|ايسيناءِ]] نالي جُهڳٽن ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن. ايسينس جي وچ ۾ خارج ٿيندڙ رطوبتون [[گولڙي اندر واريون ناليون|گولڙي اندر وارين نالين]] ۾ گڏ ٿين ٿيون، جيڪي مکيه [[لبلبي جي نالي]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون، ۽ اها سڌيءَ طرح [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. روزانو اٽڪل 1.5–3 ليٽر مايع هن نموني خارج ٿئي ٿو.{{sfn|Gray's|2008|pp=1183-1190}}{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
هر ايسينس جا جيوگهرڙا هاضمي وارن اينزائمن تي ٻڌل داڻن سان ڀريل هوندا آهن. اهي غيرفعال صورت ۾ خارج ٿين ٿا، جن کي [[زائيموجن|زائيموجن]] يا پرو اينزائم چيو ويندو آهي. جڏهن اهي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ خارج ٿين ٿا، تڏهن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح ۾ موجود [[اينٽروڪائنيز]] اينزائم وسيلي سرگرم ٿين ٿا. پرو اينزائم ڪٽجن ٿا، جنهن سان اينزائمن جي سرگرميءَ جو هڪ سلسلو ٺهي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* [[پروٽيز|پروٽينن کي ٽوڙيندڙ اينزائم]] [[ٽرپسينوجن]] جي [[ٽرپسن]] ۾ سرگرمي سان شروع ٿين ٿا. آزاد ٽرپسن پوءِ باقي ٽرپسينوجن کي، ۽ پڻ [[ڪائيموٽرپسينوجن]] کي ان جي سرگرم صورت [[ڪائيموٽرپسن]] ۾ ڪٽي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* چرٻين جي هاضمي ۾ شامل خارج ٿيندڙ اينزائمن ۾ [[لبلبي جي لائپيز|لائپيز]]، [[فاسفوليپيز A2]]، [[لائيسوفاسفوليپيز]] ۽ [[اسٽيرول ايسٽيريز|ڪوليسٽرول ايسٽيريز]] شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
* نشاستي ۽ ٻين ڪاربوهائيڊريٽن کي ٽوڙيندڙ اينزائمن ۾ [[ايمائليز]] شامل آهي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
اهي اينزائم [[بائي ڪاربونيٽ]] سان ڀرپور مايع ۾ خارج ٿين ٿا. بائي ڪاربونيٽ هن مايع لاءِ [[الڪلي]] pH برقرار رکڻ ۾ مدد ڪري ٿو، اهڙي pH جنهن ۾ گهڻا اينزائم سڀ کان وڌيڪ اثرائتي نموني ڪم ڪن ٿا، ۽ پڻ معدي مان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ داخل ٿيندڙ تيزابن کي بي اثر ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} رطوبت جي خارج ٿيڻ تي [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ|VIP]] جهڙا هارمون، ۽ [[ويگس تنت]] مان [[ايسٽائل ڪولين]] جي تحريڪ اثر ڪن ٿا. سيڪريٽن [[S جيوگهرڙو|S جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، جيڪي ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي اندروني سطح جو حصو آهن، ۽ اهو معدي جي تيزاب جي تحريڪ جي جواب ۾ خارج ٿئي ٿو. VIP سان گڏ، اهو اينزائمن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ کي وڌائي ٿو. ڪوليسسٽوڪائينن ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي جي اندروني سطح جي [[Ito cell|اٽو جيوگهرڙن]] مان خارج ٿئي ٿو، گهڻو ڪري ڊگهي زنجير وارن چرٻي تيزابن جي جواب ۾، ۽ سيڪريٽن جي اثرن کي وڌائي ٿو.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}} جيوگهرڙائي سطح تي، بائي ڪاربونيٽ مرڪزي-ايسينر ۽ نالي وارن جيوگهرڙن مان سوڊيم ۽ بائي ڪاربونيٽ [[گڏيل کڻندڙ]] وسيلي خارج ٿئي ٿو، جيڪو [[سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر]] سبب پيدا ٿيندڙ جهليءَ جي ڊي پولرائيزيشن جي ڪري ڪم ڪري ٿو. سيڪريٽن ۽ VIP سسٽڪ فائبروسس ٽرانس ميمبرين ڪنڊڪٽنس ريگيوليٽر جي کولجڻ کي وڌائين ٿا، جنهن سان جهليءَ جي وڌيڪ ڊي پولرائيزيشن ۽ بائي ڪاربونيٽ جي وڌيڪ خارج ٿيڻ ٿئي ٿي.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2090}}{{sfn|Beger's|2018|pp=16,57}}<ref name="Pandol2014">{{cite journal |last1=Pandol |first1=Stephen J |title=The Exocrine Pancreas |journal=Colloquium Series on Integrated Systems Physiology: From Molecule to Function |volume=3 |issue=2 |date=2011 |pages=1–64 |id={{NCBIBook|NBK54128}} |pmid=21634067 |doi=10.4199/C00026ED1V01Y201102ISP014 |doi-access=free }}</ref>
ڪيترا ئي طريقا اهو يقيني بڻائين ٿا ته لبلبي جي هاضمي واري عمل سان خود لبلبي جو تاندورو هضم نه ٿئي. انهن ۾ غيرفعال اينزائمن (زائيموجنن) جو خارج ٿيڻ، حفاظتي اينزائم [[ٽرپسن روڪيندڙ]] جو خارج ٿيڻ، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، بائي ڪاربونيٽ جي خارج ٿيڻ سان pH ۾ ٿيندڙ تبديليون، جيڪي هاضمي کي رڳو تڏهن اُڀارين ٿيون جڏهن لبلبو تحريڪ هيٺ هجي، ۽ جيوگهرڙن اندر گهٽ ڪيلشيم، جيڪو ٽرپسن کي غيرفعال ڪري ٿو، شامل آهن.{{sfn|Harrison's|2015|pp=2086-2102}}
=== واڌو ڪم ===
لبلبو [[رڳن تي اثر ڪندڙ آنڊي وارو پيپٽائڊ]] ۽ [[لبلبي جو پولي پيپٽائڊ]] پڻ خارج ڪري ٿو. لبلبي جا [[اينٽروڪرومافن جيوگهرڙو|اينٽروڪرومافن جيوگهرڙا]] [[موٽيلن]]، [[سيروٽونن]] ۽ [[سبسٽنس P]] هارمون خارج ڪن ٿا.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}} اهو ڏيکاريو ويو آهي تہ لبلبي جو تاندورو آنڊي ۾ تابڪاري سيزيم ([[Cs-137]]) کي گڏ ڪرڻ ۽ خارج ڪرڻ وارو هڪ مضبوط هنڌ آهي.<ref>{{Cite journal |last=Bandazhevsky Y.I. |year=2003 |title=Chronic Cs-137 incorporation in children's organs. |journal=Swiss Med. Wkly. |volume=133 |issue=35–36 |pages=488–90 |doi=10.4414/smw.2003.10226 |pmid=14652805 |s2cid=28184979 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Venturi |first1=Sebastiano |title=Cesium in Biology, Pancreatic Cancer, and Controversy in High and Low Radiation Exposure Damage—Scientific, Environmental, Geopolitical, and Economic Aspects |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |date=January 2021 |volume=18 |issue=17 |page=8934 |doi=10.3390/ijerph18178934 |pmid=34501532 |language=en|pmc=8431133 |doi-access=free }}</ref>
== طبّي اهميت ==
{{main|لبلبي جون بيماريون}}
=== سوزش ===
{{Main|لبلبي جي سوزش}}
لبلبي جي سوزش کي [[لبلبي جي سوزش]] چيو ويندو آهي. لبلبي جي سوزش گهڻو ڪري بار بار ٿيندڙ [[پِتي جون پٿريون|پِتي جي پٿرين]] يا ڊگهي عرصي واري شراب جي استعمال سان لاڳاپيل هوندي آهي؛ ٻين عام سببن ۾ ڌڪ لڳڻ سان نقصان، [[ERCP]] کان پوءِ ٿيندڙ نقصان، ڪجهه دوائون، [[ممپس]] جهڙيون وچڙندڙ بيماريون، ۽ [[هائپرٽرائگلسرائڊيميا|رت ۾ ٽرائگلسرائڊن جي تمام گهڻي سطح]] شامل آهن. اوچتي لبلبي جي سوزش عام طور [[پيٽ]] جي وچ ۾ شديد سور پيدا ڪري ٿي، جيڪو گهڻو ڪري پٺيءَ ڏانهن پکڙجي ٿو، ۽ ان سان الٽي اچڻ يا الٽي ٿيڻ لاڳاپيل ٿي سگهي ٿو. سخت لبلبي جي سوزش لبلبي مان رت وهڻ يا ان ۾ سوراخ ٿيڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ [[شاڪ (رت جي گردش)|شاڪ]] يا [[جسماني سوزشي جوابي سنڊروم]]، [[گري ٽرنر جي نشاني|پاسن تي نيراڻ]] يا [[ڪلن جي نشاني|دنڀي جي چوڌاري واري علائقي تي نيراڻ]] ٿي سگهي ٿي. اهڙيون سخت پيچيدگيون گهڻو ڪري [[انتهائي نگهداشت وارو شعبو|انتهائي نگهداشت واري شعبي]] ۾ سنڀاليون وينديون آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
لبلبي جي سوزش ۾، ٻاهرين رطوبتي لبلبي جا اينزائم لبلبي جي بناوت ۽ تاندوري کي نقصان پهچائين ٿا. انهن مان ڪجهه اينزائمن، جهڙوڪ [[ايمائليز]] ۽ [[لائپيز]]، جو رت ۾ ملڻ، علامتن ۽ [[طبي تصويرڪاري]] جهڙوڪ [[الٽراسائونڊ]] يا [[CT اسڪين]] جي نتيجن سان گڏ، گهڻو ڪري ان ڳالهه جي نشاندهي لاءِ استعمال ٿيندو آهي تہ ڪنهن ماڻهو کي لبلبي جي سوزش آهي. لبلبي جي سوزش گهڻو ڪري طبي طريقي سان [[سور گهٽائيندڙ دوا|سور جي آرام]]، شاڪ کي روڪڻ يا سنڀالڻ لاءِ نگراني، ۽ سڃاتل بنيادي سببن جي علاج سان سنڀالي ويندي آهي. ان ۾ پِتي جي پٿرين کي ڪڍڻ، رت ۾ ٽرائگلسرائڊ يا گلوڪوز جي سطح گهٽائڻ، [[خودمدافعتي لبلبي جي سوزش]] لاءِ [[ڪارٽيڪوسٽيرائيڊ|ڪارٽيڪوسٽيرائيڊن]] جو استعمال، ۽ اهڙين دوائن کي بند ڪرڻ شامل ٿي سگهي ٿو جيڪي ان کي اُڀارين ٿيون.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
[[دائمي لبلبي جي سوزش]] وقت سان گڏ لبلبي جي سوزش جي واڌ ويجهه ڏانهن اشارو ڪري ٿي. ان جا ڪيترائي سبب ساڳيا آهن؛ سڀ کان عام سبب ڊگهي عرصي وارو شراب جو استعمال آهي، جڏهنتہ ٻين سببن ۾ بار بار ٿيندڙ اوچتيون قسطون ۽ [[سسٽڪ فائبروسس]] شامل آهن. پيٽ جو سور، جيڪو خاص طور اڳيان جهڪي ويهڻ يا شراب پيئڻ سان گهٽجي وڃي، سڀ کان عام علامت آهي. جڏهن لبلبي جو هاضمي وارو ڪم سخت متاثر ٿئي، تڏهن چرٻي جي هاضمي ۾ مسئلا ۽ [[اسٽيٽروريا]] پيدا ٿي سگهن ٿا؛ جڏهن اندرين رطوبتي ڪم متاثر ٿئي، تڏهن ذيابيطس ٿي سگهي ٿي. دائمي لبلبي جي سوزش جي جاچ اوچتي لبلبي جي سوزش وانگر ڪئي ويندي آهي. سور ۽ الٽيءَ جي احساس جي سنڀال، ۽ ڪنهن به سڃاتل سبب جي علاج (جنهن ۾ [[شراب ڇڏڻ]] شامل ٿي سگهي ٿو) کان سواءِ، لبلبي جي هاضمي واري ڪردار سبب، [[اينزائم مٽاسٽا]] جي ضرورت پئجي سگهي ٿي ته جيئن [[غذائي جذب جي کوٽ]] کان بچي سگهجي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
=== ڪينسر ===
{{Main|لبلبي جو ڪينسر}}
[[File:Pancreatic Cancer.jpg|thumb|لبلبي جو ڪينسر، جيڪو هتي ڏيکاريل آهي، گهڻو ڪري لبلبي جي مٿي ۾ [[ايڊينوڪارسينوما]] طور ٿيندو آهي. ڇاڪاڻتہ علامتون، جهڙوڪ چمڙي جو پيلو ٿيڻ، سور يا خارش، بيماريءَ جي دير واري مرحلي تائين ظاهر نه ٿينديون آهن، تنهنڪري اهو گهڻو ڪري دير واري [[ڪينسر جي مرحلا بندي|مرحلي]] ۾ ظاهر ٿيندو آهي ۽ علاج جا اختيار محدود هوندا آهن.]]
[[File:Relative incidence of pancreatic neoplasms.png|thumb|350px|لبلبي جي مختلف [[نئون واڌارو|نئين واڌارن]] جا لاڳاپيل شرح، جن ۾ لبلبي جا ڪينسر ڳاڙهي/گلابي رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Miller |first2=FH |last3=Chen |first3=ZE |last4=Merrick |first4=L |last5=Mortele |first5=KJ |last6=Hoff |first6=FL | display-authors=etal| title=Diffusion-weighted MR imaging of solid and cystic lesions of the pancreas. | journal=Radiographics | year= 2011 | volume= 31 | issue= 3 | pages= E47-64 | pmid=21721197 | doi=10.1148/rg.313105174 | pmc= }}<br />Diagram by Mikael Häggström, M.D.</ref>]]
[[لبلبي جو ڪينسر|لبلبي جا ڪينسر]]، خاص طور سڀ کان عام قسم، يعني لبلبي جو [[ايڊينوڪارسينوما]]، علاج ڪرڻ لاءِ اڃا به تمام ڏکيا آهن، ۽ گهڻو ڪري رڳو اهڙي مرحلي تي سڃاتا وڃن ٿا، جڏهن سرجري لاءِ تمام دير ٿي چڪي هوندي آهي؛ سرجري ئي واحد شفا ڏيندڙ علاج آهي. لبلبي جو ڪينسر 40 سالن کان گهٽ عمر وارن ماڻهن ۾ ناياب آهي ۽ [[تشخيص]] جي [[وچين قدر|وچين]] عمر 71 سال آهي.<ref name=NEJM14>{{cite journal | vauthors = Ryan DP, Hong TS, Bardeesy N | title = Pancreatic adenocarcinoma | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 371 | issue = 11 | pages = 1039–49 | date = September 2014 | pmid = 25207767 | doi = 10.1056/NEJMra1404198 }}</ref> خطري وارن عنصرن ۾ دائمي لبلبي جي سوزش، وڏي عمر، سگريٽ نوشي، [[ٿولهه]]، [[ذيابيطس ميليٽس|ذيابيطس]]، ۽ ڪجهه ناياب جينياتي حالتون، جن ۾ [[گهڻن اندرين رطوبتي نون واڌارن جو قسم 1]]، [[موروثي غير پوليپوسس وڏو آنڊي جو ڪينسر]] ۽ [[ڊسپلاسٽڪ نيوس سنڊروم]] وغيره شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}<ref name=PDQ2014>{{cite web|title=Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Patient Version|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/Patient/page1/AllPages|website=National Cancer Institute|access-date=8 June 2014|date=2014-04-17}}</ref> لڳ ڀڳ 25 سيڪڙو ڪيس [[تمباڪو نوشي]] سان منسوب آهن،<ref>{{cite journal | vauthors = Wolfgang CL, Herman JM, Laheru DA, Klein AP, Erdek MA, Fishman EK, Hruban RH | title = Recent progress in pancreatic cancer | journal = CA: A Cancer Journal for Clinicians | volume = 63 | issue = 5 | pages = 318–48 | date = September 2013 | pmid = 23856911 | pmc = 3769458 | doi = 10.3322/caac.21190 }}</ref> جڏهنتہ 5–10 سيڪڙو ڪيس [[وراثت|وراثتي جينن]] سان لاڳاپيل آهن.<ref name="NEJM14" />
لبلبي جو ايڊينوڪارسينوما لبلبي جي ڪينسر جو سڀ کان عام روپ آهي ۽ اهو ڪينسر لبلبي جي ٻاهرين رطوبتي هاضمي واري حصي مان پيدا ٿئي ٿو. گهڻا ڪيس لبلبي جي مٿي ۾ ٿين ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} علامتون ڪينسر جي دير واري مرحلي ۾ ظاهر ٿيڻ لڳن ٿيون، جڏهن اهو پيٽ جو سور، وزن گهٽجڻ، يا چمڙي جي پيلو ٿيڻ ([[يرقان]]) جو سبب بڻجي ٿو. يرقان تڏهن ٿئي ٿو جڏهن ڪينسر [[پِت]] جي وهڪري کي روڪي ڇڏي ٿو. ٻيون گهٽ عام علامتون الٽي اچڻ، الٽي ٿيڻ، لبلبي جي سوزش، ذيابيطس، يا بار بار ٿيندڙ [[وريدي ٿرومبوسس]] شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} لبلبي جو ڪينسر عام طور [[طبي تصويرڪاري]] وسيلي، [[الٽراسائونڊ]] يا ڪنٽراسٽ سان [[CT اسڪين]] جي صورت ۾، سڃاتو ويندو آهي. جيڪڏهن رسولِي کي سرجري سان ڪڍڻ تي غور ڪيو وڃي ته [[اينڊوسڪوپڪ الٽراسائونڊ]] استعمال ٿي سگهي ٿو، ۽ غير يقيني تشخيص جي تصديق لاءِ [[ERCP]] يا الٽراسائونڊ جي رهنمائي هيٺ بايوپسي استعمال ٿي سگهي ٿي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}}
علامتن جي دير سان پيدا ٿيڻ سبب، گهڻا ڪينسر اڳتي وڌيل [[ڪينسر جي مرحلا بندي|مرحلي]] ۾ ظاهر ٿين ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} رڳو 10 کان 15 سيڪڙو رسوليون سرجري وسيلي ڪڍڻ لاءِ مناسب هونديون آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} {{As of|2018}}، جڏهن ڪيموٿراپي ڏني وڃي ٿي، تڏهن [[FOLFIRINOX]] نالي علاج، جنهن ۾ [[فلورويوراسل]]، [[ايرينوٽيڪن]]، [[اوڪسالپلاٽن]] ۽ [[ليوڪوورين]] شامل آهن، روايتي [[جيمسائيٽابين]] علاجن جي ڀيٽ ۾ بقا کي وڌائڻ ڏيکاريو آهي.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} گهڻي ڀاڱي، علاج [[تڪليف گهٽائيندڙ علاج|تڪليف گهٽائيندڙ]] هوندو آهي ۽ پيدا ٿيندڙ علامتن جي سنڀال تي ڌيان ڏيندو آهي. ان ۾ [[خارش]] جي سنڀال، [[پِتي جي نالي#نيڪال|ڪوليڊوڪو جيجونو اسٽومي]]، يا پِت جي نيڪال کي آسان ڪرڻ لاءِ [[ERCP]] وسيلي اسٽينٽ وجهڻ، ۽ سور تي ضابطو آڻڻ لاءِ دوائون شامل ٿي سگهن ٿيون.{{sfn|Davidson's|2018|p=837-844}} آمريڪا ۾، لبلبي جو ڪينسر ڪينسر سبب موت جو چوٿون سڀ کان عام سبب آهي.<ref name="PMC2504856">{{cite journal | vauthors = Hariharan D, Saied A, Kocher HM | title = Analysis of mortality rates for pancreatic cancer across the world | journal = HPB | volume = 10 | issue = 1 | pages = 58–62 | year = 2008 | pmid = 18695761 | pmc = 2504856 | doi = 10.1080/13651820701883148 }}</ref> هي بيماري ترقي يافته دنيا ۾ وڌيڪ ٿئي ٿي، جتي 2012ع ۾ نون ڪيسن جو 68 سيڪڙو هو.<ref name=WCR2014>{{cite book|title=World Cancer Report 2014|date=2014|publisher=World Health Organization|isbn=978-92-832-0429-9|chapter=Chapter 5.7}}</ref> لبلبي جي ايڊينوڪارسينوما جا نتيجا عام طور خراب هوندا آهن؛ [[تشخيص]] کان پوءِ گهٽ ۾ گهٽ هڪ سال ۽ پنج سال تائين زنده رهندڙن جو سراسري سيڪڙو ترتيبوار 25 سيڪڙو ۽ 5 سيڪڙو هوندو آهي.<ref name=WCR2014/><ref name="ACS-CFF-2010">{{cite web| title=American Cancer Society: Cancer Facts & Figures 2010: see page 4 for incidence estimates, and page 19 for survival percentages| url=http://www.cancer.org/acs/groups/content/@nho/documents/document/acspc-024113.pdf| archive-url=https://web.archive.org/web/20150114080100/http://www.cancer.org/acs/groups/content/%40nho/documents/document/acspc-024113.pdf| archive-date=2015-01-14}}</ref> مقامي بيماريءَ ۾، جتي ڪينسر ننڍو (< 2 cm) هجي، پنجن سالن تائين زنده رهندڙن جو انگ لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو هوندو آهي.<ref name=PDQ2014P>{{cite web|title=Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Health Professional Version|url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/HealthProfessional/page1/AllPages|website=NCI|access-date=8 June 2014|date=2014-02-21}}</ref>
لبلبي جي ڪينسر جا ڪيترائي قسم آهن، جيڪي اندرين رطوبتي ۽ ٻاهرين رطوبتي ٻنهي تاندورن سان لاڳاپيل آهن. [[لبلبي جو اندرين رطوبتي رسولِي|لبلبي جي اندرين رطوبتي رسولين]] جا ڪيترائي قسم سڀ غير عام يا ناياب آهن، ۽ انهن جا نتيجا مختلف هوندا آهن. بهرحال، انهن ڪينسرن جي [[وقوع (وبائيات)|وقوع]] ۾ تيزيءَ سان واڌ ٿي آهي؛ اهو صاف ناهي تہ اها واڌ ڪيتري حد تائين انهن رسولين جي وڌيل سڃاڻپ، خاص طور [[طبي تصويرڪاري]] وسيلي، کي ظاهر ڪري ٿي، جيڪي تمام آهستي وڌنديون آهن. [[انسولينوما]]، جيڪي گهڻو ڪري خيرخواهه هونديون آهن، ۽ [[گيسٽرينوما]] سڀ کان عام قسم آهن.<ref>{{cite journal | vauthors = Burns WR, Edil BH | title = Neuroendocrine pancreatic tumors: guidelines for management and update | journal = Current Treatment Options in Oncology | volume = 13 | issue = 1 | pages = 24–34 | date = March 2012 | pmid = 22198808 | doi = 10.1007/s11864-011-0172-2 | s2cid = 7329783 }}</ref> نيورو اينڊوڪرائين ڪينسر وارن ماڻهن ۾ پنجن سالن کان پوءِ زنده رهندڙن جو انگ گهڻو بهتر، 65 سيڪڙو، هوندو آهي، پر قسم جي حساب سان گهڻو فرق ٿيندو آهي.<ref name=WCR2014/>
[[سخت ڪوڙو پاپلري رسولِي]] لبلبي جي گهٽ درجي واري بدخيم رسولِي آهي، جنهن جي بناوت [[:wikt:papilla|پاپلري]] هوندي آهي ۽ اها عام طور نوجوان عورتن کي متاثر ڪري ٿي.<ref>{{cite journal | vauthors = Patil TB, Shrikhande SV, Kanhere HA, Saoji RR, Ramadwar MR, Shukla PJ | title = Solid pseudopapillary neoplasm of the pancreas: a single institution experience of 14 cases |doi-access=free | journal = HPB | volume = 8 | issue = 2 | pages = 148–50 | year = 2006 | pmid = 18333264 | pmc = 2131425 | doi = 10.1080/13651820510035721 }}</ref>
=== ذيابيطس ميليٽس ===
==== قسم 1 ذيابيطس ====
{{Main|قسم 1 ذيابيطس ميليٽس}}
[[قسم 1 ذيابيطس ميليٽس]] هڪ دائمي [[خودمدافعتي بيماري]] آهي، جنهن ۾ [[مدافعتي سرشتو]] لبلبي جي انسولين خارج ڪندڙ بيٽا جيوگهرڙن تي حملو ڪري ٿو.<ref name=Ganongs2019DM>{{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|publisher=McGraw-Hill Education |first1=Kim E. |last1=Barrett |first2=Susan M. |last2=Barman |first3=Heddwen L. |last3=Brooks |first4=Jason X.-J. |last4=Yuan |first5=William F. |last5=Ganong |isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|pages=440–441|section=Hypoglycaemia & Diabetes Mellitus in Humans}}</ref> [[رت ۾ کنڊ]] جي سطح کي مناسب حدن اندر رکڻ لاءِ انسولين ضروري آهي، ۽ ان جي کوٽ [[هائپرگلائيسيميا|رت ۾ وڌيڪ کنڊ]] جو سبب بڻجي سگهي ٿي. علاج نه ٿيل دائمي حالت طور، ان مان تيز ٿيندڙ [[رڳن جي بيماري]]، [[ذيابيطسي ريٽينوپٿي]]، [[ذيابيطسي گردن جي بيماري|گردن جي بيماري]] ۽ [[ذيابيطسي تنتي بيماري|تنتي بيماري]] جهڙيون پيچيدگيون پيدا ٿي سگهن ٿيون.<ref name=Ganongs2019DM /> ان کان سواءِ، جيڪڏهن جيوگهرڙن اندر گلوڪوز جي استعمال لاءِ ڪافي انسولين موجود نه هجي، ته طبي هنگامي حالت [[ذيابيطسي ڪيٽو ايسڊوسس]] پيدا ٿي سگهي ٿي، جيڪا گهڻو ڪري قسم 1 ذيابيطس واري ماڻهوءَ ۾ پهرين علامت طور ظاهر ٿي سگهي ٿي.{{sfn|Davidson's|2018|p=735}} قسم 1 ذيابيطس ڪنهن به عمر ۾ پيدا ٿي سگهي ٿي، پر گهڻو ڪري 40 سالن کان اڳ سڃاتي ويندي آهي.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 1 ذيابيطس سان رهندڙ ماڻهن لاءِ انسولين جا ٽڪا بقا لاءِ انتهائي ضروري آهن.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 1 ذيابيطس جي علاج لاءِ هڪ تجرباتي طريقيڪار [[لبلبي جي پيوندڪاري]] يا جدا ڪيل [[ٻيٽڙي جيوگهرڙن جي پيوندڪاري]] آهي، جنهن سان ماڻهوءَ کي ڪم ڪندڙ بيٽا جيوگهرڙا مهيا ڪيا وڃن ٿا.<ref name=Ganongs2019DM />
==== قسم 2 ذيابيطس ====
{{Main|قسم 2 ذيابيطس ميليٽس}}
قسم 2 ذيابيطس ميليٽس ذيابيطس جو سڀ کان عام روپ آهي.<ref name=Ganongs2019DM /> هن قسم جي ذيابيطس ۾ رت ۾ وڌيڪ کنڊ جا سبب عام طور [[انسولين مزاحمت]] ۽ انسولين جي خراب خارج ٿيڻ جو گڏيل نتيجو هوندا آهن، جن ۾ بيماري جي واڌ ويجهه ۾ جينياتي ۽ ماحولياتي ٻئي عنصر ڪردار ادا ڪن ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=730-732}} وقت سان گڏ، لبلبي جا بيٽا جيوگهرڙا ”ٿڪجي“ ۽ گهٽ ڪم ڪندڙ ٿي سگهن ٿا.<ref name=Ganongs2019DM /> قسم 2 ذيابيطس جي سنڀال ۾ طرز زندگي جا قدم، ضرورت هجي ته دوائون، ۽ ممڪن طور [[انسولين (دوا)|انسولين]] شامل آهن.{{sfn|Davidson's|2018|p=745-751}}
لبلبي سان لاڳاپيل طور، ڪيتريون ئي دوائون بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي وڌائين ٿيون، خاص طور [[سلفونائل يوريا]]، جيڪي سڌيءَ طرح بيٽا جيوگهرڙن تي ڪم ڪن ٿيون؛ [[انڪريٽن|انڪريٽنز]]، جيڪي [[گلوڪاگون جهڙو پيپٽائڊ 1]] هارمونن جي عمل کي ورجائين ٿا، کاڌي کان پوءِ بيٽا جيوگهرڙن مان انسولين جي خارج ٿيڻ کي وڌائين ٿا، ۽ ٽٽڻ جي خلاف وڌيڪ مزاحم هوندا آهن؛ ۽ [[DPP-4 روڪيندڙ]]، جيڪي انڪريٽنز جي ٽٽڻ کي سست ڪن ٿا.{{sfn|Davidson's|2018|p=745-751}}
=== ڪڍڻ ===
ڪنهن ماڻهو لاءِ لبلبي کان سواءِ جيئڻ ممڪن آهي، بشرطيڪه اهو ماڻهو رت ۾ گلوڪوز جي ڪنسنٽريشن جي صحيح ضابطي لاءِ انسولين ۽ هاضمي ۾ مدد لاءِ [[لبلبي جا اينزائم (دوا)|لبلبي جي اينزائمن جا واڌارا]] وٺي.<ref name=banks>{{cite journal | vauthors = Banks PA, Conwell DL, Toskes PP | title = The management of acute and chronic pancreatitis | journal = Gastroenterology & Hepatology | volume = 6 | issue = 2 Suppl 3 | pages = 1–16 | date = February 2010 | pmid = 20567557 | pmc = 2886461 }}</ref>
== تاريخ ==
لبلبي جي پهرين سڃاڻپ [[هيروفيلس]] (335–280 ق م) ڪئي، جيڪو هڪ [[يوناني ماڻهو|يوناني]] [[ايناٽامي دان]] ۽ [[جراحي|جراح]] هو.<ref>{{Cite book | title = History of the Pancreas: Mysteries of a Hidden Organ | last1 = Howard | first1 = John M. | last2 = Hess | first2 = Walter | name-list-style = vanc | date = 2012 | publisher = Springer Science & Business Media | isbn = 978-1-4615-0555-6 | page = 24 | language = en }}</ref> ڪجهه سؤ سالن کان پوءِ، [[ايفيسس جو روفس]]، جيڪو ٻيو يوناني ايناٽامي دان هو، لبلبي کي ان جو نالو ڏنو. لفظي بڻ بنياد جي لحاظ کان، اصطلاح "pancreas"، جيڪو [[يوناني ٻولي|يوناني]] πάγκρεας جو جديد [[لاطيني]] روپ آهي،<ref name="O'Brien">{{cite book| first = Terry | last = O'Brien | name-list-style = vanc |title=A2Z Book of word Origins|url=https://books.google.com/books?id=Rgzh83cChl0C&pg=PT86|publisher=Rupa Publications|isbn=978-81-291-1809-7|page=86|year=2015}}</ref> [πᾶν ("سڀ"، "سڄو") ۽ κρέας ("گوشت")]،<ref>{{cite web |last=Harper |first=Douglas |title=Pancreas |work=Online Etymology Dictionary |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=pancreas |access-date=2007-04-04}}</ref> اصل ۾ [[سوئٽ بريڊ]] جي معنيٰ رکي ٿو،<ref name="Green2008">{{cite book| first = Tamara M. | last = Green | name-list-style = vanc |title=The Greek and Latin Roots of English|url=https://books.google.com/books?id=6gknyzq0uD8C&pg=PA176|year=2008|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-4780-3|page=176}}</ref> جيتوڻيڪ لفظي معنيٰ "سڄو گوشت" آهي، غالباً ان جي گوشت جهڙي بناوٽ سبب. 1889ع ۾ ئي [[آسڪر منڪووسڪي]] دريافت ڪيو تہ ڪتي مان لبلبو ڪڍڻ سان اهو ذيابيطس جو شڪار ٿي ويو.<ref name="Karamanou2016">{{cite journal |last1=Karamanou |first1=M. |last2=Protogerou |first2=A. |last3=Tsoucalas |first3=G. |last4=Androutsos |first4=G. |last5=Poulakou-Rebelakou |first5=E. |title=Milestones in the history of diabetes mellitus: The main contributors. |journal=World Journal of Diabetes |date=10 January 2016 |volume=7 |issue=1 |pages=1–7 |doi=10.4239/wjd.v7.i1.1 |pmid=26788261|pmc=4707300 |doi-access=free }}</ref> پوءِ 1921ع ۾ [[فريڊرڪ بينٽنگ]] ۽ [[چارلس بيسٽ (طبي سائنسدان)|چارلس بيسٽ]] لبلبي جي ٻيٽڙن مان انسولين کي الڳ ڪيو.<ref name=Karamanou2016 />
لبلبي جي تاندوري کي ڏسڻ جو طريقو پڻ تبديل ٿي چڪو آهي. اڳ ۾، ان کي سادن [[رنگ ڪرڻ|رنگڻ]] وارن طريقن، جهڙوڪ [[H&E stain|H&E رنگ]]، وسيلي ڏٺو ويندو هو. هاڻي، [[مدافعتي تاندوريات]] استعمال ڪري جيوگهرڙن جي قسمن کي وڌيڪ آسانيءَ سان ڌار سڃاڻي سگهجي ٿو. هن ۾ ڪجهه جيوگهرڙن جي قسمن جي پيداوارن خلاف نظر ايندڙ اينٽي باڊيون شامل هونديون آهن، ۽ اهو الفا ۽ بيٽا جيوگهرڙن جهڙن جيوگهرڙن جي قسمن کي وڌيڪ آسانيءَ سان سڃاڻڻ ۾ مدد ڪري ٿو.{{sfn|Wheater's Histology|2013|pp=332-333}}
== ٻيا جانور ==
لبلبي جو تاندورو سڀني [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] ۾ موجود هوندو آهي، پر ان جي صحيح شڪل ۽ ترتيب ۾ تمام گهڻو فرق هوندو آهي. ٽن تائين الڳ لبلبا ٿي سگهن ٿا، جن مان ٻه [[لبلبي جي مکڙي]] مان نڪرن ٿا، ۽ ٻيو [[پٺ وارو|پٺ واري پاسي]] کان. گهڻين جنسن ۾، جن ۾ انسان پڻ شامل آهن، اهي بالغ حالت ۾ پاڻ ۾ ”ملي“ وڃن ٿا، پر ان جا ڪيترائي استثنا آهن. جڏهن هڪڙو ئي لبلبو موجود هجي، تڏهن به ٻه يا ٽي لبلبي جون ناليون باقي رهي سگهن ٿيون، جن مان هر هڪ الڳ الڳ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]]، يا اڳئين آنڊي جي برابر حصي، ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. مثال طور، [[پکي|پکين]] ۾ عام طور اهڙيون ٽي ناليون هونديون آهن.<ref name=VB>{{cite book | last1 = Romer | first1 = Alfred Sherwood| last2 = Parsons | first2 = Thomas S. | name-list-style = vanc |year=1977 |title=The Vertebrate Body |publisher=Holt-Saunders International |location= Philadelphia, PA|pages= 357–59 |isbn=978-0-03-910284-5 }}</ref>
[[ٽيليئسٽ]] مڇين ۽ ڪجهه ٻين جنسن، جهڙوڪ [[خرگوش|خرگوشن]]، ۾ ڪو الڳ لبلبو موجود نه هوندو آهي؛ ان بدران لبلبي جو تاندورو [[ميسينٽري]] ۾ ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڀرپاسي وارن ٻين عضون، جهڙوڪ [[جگر]] يا [[تِري]]، اندر به پکڙيل هوندو آهي. ڪجهه ٽيليئسٽ جنسن ۾، اندرين رطوبتي تاندورو پاڻ ۾ ملي پيٽ جي کوٽ اندر هڪ الڳ غدود ٺاهي ٿو. ٻي صورت ۾، اهو ٻاهرين رطوبتي حصن ۾ پکڙيل هوندو آهي. بهرحال، سڀ کان ابتدائي ترتيب [[ليمپري|ليمپرين]] ۽ [[ڦڦڙن واري مڇي|ڦڦڙن وارين مڇين]] ۾ نظر اچي ٿي، جن ۾ لبلبي جو تاندورو آنڊي جي ڀت اندر ڪيترن الڳ ڳوڙهن جي صورت ۾ ملي ٿو، ۽ ٻاهرين رطوبتي حصا آنڊي جي ٻين غدودي بناوتن کان ٿورو ئي مختلف هوندا آهن.<ref name=VB/>
== کاڌن ۾ استعمال ==
[[وڇڙو|وڇڙي]] (''ris de veau'')، [[گهيٽو|گهيٽي]] (''ris d'agneau'') ۽، گهٽ عام طور، [[ڳئون جو گوشت|ڳئون]] ۽ [[سور جو گوشت|سور]] جو لبلبو [[کاڌي وارو نالو|کاڌي واري نالي]] [[سوئٽ بريڊ]] هيٺ خوراڪ طور استعمال ڪيو ويندو آهي.<ref>''[[کاڌي بابت آڪسفورڊ ساٿي]]''؛ ''[[آڪسفورڊ انگريزي لغت]]''</ref><ref name="Leiths">{{cite book |last1=Spaull |first1=Susan |last2=Bruce-Gardyne |first2=Lucinda | name-list-style = vanc |title=Leiths Techniques Bible |date=2003 |publisher=Bloomsbury |isbn=0-7475-6046-3 |page=451 |edition= 1 }}</ref>
== واڌو تصويرون ==
<gallery>
File:Axial section of the epigastric region showing pancreas, splenic vein, IVC, aorta.jpg|الٽراسائونڊ ۾ هڪ عام لبلبو.
File:Pancreas ultrasound normal.jpg|[[پيٽ جي الٽراسونوگرافي]] ۾ لبلبي جي سڃاڻپ، جڏهن اهو آنڊي جي گيس سبب ڪجهه حصي تائين لڪل هجي.
File:Gray1102.png|ڇهين هفتي جي پڄاڻيءَ تي انساني جنين جو لبلبو
File:Sobo 1906 393.png|لبلبو ۽ ان جي چوڌاري موجود بناوتون
File:Slide2duo.jpg|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو ۽ لبلبو. گهري چيرڦاڙ.
</gallery>
== حوالا ==
{{Anatomy-terms}}
{{Reflist}}
=== ڪتابيات ===
* {{Cite book|title=Ganong's review of medical physiology|author1=Barrett, Kim E.|others=Barman, Susan M.,, Brooks, Heddwen L., Yuan, Jason X.-J.|isbn=978-1-260-12240-4|edition=26th|location=New York|oclc=1076268769|year=2019|ref={{harvid|Ganong's Physiology|2019}}}}
* {{Cite book |editor=Beger HG|title=The pancreas: an integrated textbook of basic science, medicine, and surgery|date=2018|isbn=978-1-119-18841-4|location=Hoboken, NJ|oclc=1065547789|edition=third|ref={{harvid|Beger's|2018}}}}
* {{cite book |last1=Kasper |first1=Dennis |last2=Fauci |first2=Anthony |last3=Hauser |first3=Stephen |last4=Longo |first4=Dan |last5=Jameson |first5=J. |last6=Loscalzo |first6=Joseph | name-list-style = vanc |title=Harrison's Principles of Internal Medicine |date=2015 |publisher=McGraw-Hill Professional |isbn=978-0-07-180215-4 |edition= 19|ref={{harvid|Harrison's|2015}}}}
* {{cite book |editor-last1=Ralston |editor-first1=Stuart H. |editor-last2=Penman |editor-first2=Ian D. |editor-last3=Strachan |editor-first3=Mark W. |editor-last4=Hobson |editor-first4=Richard P. | name-list-style = vanc |title=Davidson's principles and practice of medicine |date=2018 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-7020-7028-0 |edition= 23rd|ref={{harvid|Davidson's|2018}}}}
* {{cite book |editor=Standring, Susan|editor2=Borley, Neil R.|title=Gray's anatomy: the anatomical basis of clinical practice|date=2008|publisher=Churchill Livingstone|location=London|isbn=978-0-8089-2371-8|edition= 40th|ref={{harvid|Gray's|2008}}|display-editors=etal}}
* {{Cite book |editor=Standring, Susan|title=Gray's anatomy: the anatomical basis of clinical practice|isbn=978-0-7020-5230-9|edition=41st|location=Philadelphia|oclc=920806541|year=2016|ref={{harvid|Gray's|2016}}}}
* {{cite book |last1=Young |first1=Barbara |last2=O'Dowd |first2=Geraldine |last3=Woodford |first3=Phillip |title=Wheater's functional histology: a text and colour atlas.|publisher=Elsevier |location=Philadelphia |date=2013|isbn=978-0-7020-4747-3 |edition=6th|ref={{harvid|Wheater's Histology|2013}}}}
== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
{{Commons category}}
* [https://www.proteinatlas.org/humanproteome/pancreas انساني پروٽين ائٽلس تي لبلبو]
* [https://www.youtube.com/watch?v=GWV9vHVmeL0&t=94s لبلبي جون بيماريون – انگريزي – دي گيسٽرو اسپيشلسٽ]
{{واڌو هاضمي وارا غدود}}
{{Portal bar|ايناٽامي}}
{{Authority control}}
[[زمرو:لبلبو| ]]
f8fj69irwf52oeq3wsyf0ltc2mjocis
معدي-آنڊي وارو رستو
0
99975
392085
2026-07-07T18:21:31Z
Intisar Ali
8681
نئون صفحو: {{Short description|انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ موجود عضوي سرشتو}} {{Redirect|Enteric}} {{Infobox anatomy | Name = معدي-آنڊي وارو رستو | Latin = tractus digestorius ([[وات]] کان [[مقعد]] تائين)،<br />canalis alimentarius ([[کاڌي جي نالي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)،<br />canalis gastrointestinales ([[معدو|معدي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين...
392085
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ موجود عضوي سرشتو}}
{{Redirect|Enteric}}
{{Infobox anatomy
| Name = معدي-آنڊي وارو رستو
| Latin = tractus digestorius ([[وات]] کان [[مقعد]] تائين)،<br />canalis alimentarius ([[کاڌي جي نالي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)،<br />canalis gastrointestinales ([[معدو|معدي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)
| Image = Digestive system without labels.svg
| Caption = سراسري [[انسان]] ۾ معدي-آنڊي واري رستي جو خاڪو
| System = [[هاضمي وارو سرشتو]]
| Width = 200
}}
{{Gastrointestinal tract sidebar}}
'''معدي-آنڊي وارو رستو''' (جنهن کي '''جي آءِ رستو'''، '''هاضمي وارو رستو''' ۽ '''غذائي نالي''' پڻ چيو ويندو آهي) [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] جو اهو رستو يا گذرگاهه آهي، جيڪو [[وات]] کان [[مقعد]] تائين وڃي ٿو. هي رستو جسم جي سڀ کان وڏن سرشتن مان هڪ آهي.<ref name="Roszkowska2024">{{cite journal |last1=Roszkowska |first1=P |last2=Klimczak |first2=E |last3=Ostrycharz |first3=E |title=Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO) and Twelve Groups of Related Diseases-Current State of Knowledge. |journal=Biomedicines |display-authors=et al.|date=7 May 2024 |volume=12 |issue=5 |page=1030 |doi=10.3390/biomedicines12051030 |doi-access=free |pmid=38790992|pmc=11117733 }}</ref> انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ جي آءِ رستي اندر هاضمي واري سرشتي جا سڀ مکيه [[عضوو (حياتيات)|عضوا]] شامل آهن، جن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو]] ۽ آنڊا شامل آهن. وات وسيلي ورتل کاڌو [[هاضمو|هضم]] ڪيو وڃي ٿو تہ جيئن ان مان [[غذائي جزو|غذائي جزا]] ڪڍي [[توانائي]] جذب ڪري سگهجي، ۽ رهيل گند [[پاخانو|پاخاني]] جي صورت ۾ مقعد مان خارج ڪيو وڃي ٿو. ''معدي-آنڊي وارو'' هڪ صفت آهي، جنهن جي معنيٰ معدي ۽ آنڊن سان لاڳاپيل آهي.
[[نيفروزوئا|گهڻن جانورن]] ۾ ”آرپار آنڊو“ يا مڪمل هاضمي وارو رستو هوندو آهي. ان جا استثنا وڌيڪ ابتدائي جانور آهن: [[اسپنج|اسپنجن]] جي سڄي جسم ۾ هاضمي لاءِ ننڍڙا سوراخ ([[اوسٽيم (اسپنج)|اوسٽيا]]) ۽ اخراج لاءِ پٺ واري پاسي هڪ وڏو سوراخ ([[اوسڪيولم]]) هوندو آهي؛ [[ڪنگهي واري جيلي|ڪنگهي وارين جيلين]] ۾ پيٽ واري پاسي وات ۽ پٺ واري پاسي مقعدي سوراخ ٻئي هوندا آهن، جڏهنتہ [[سنيڊيريا]] ۽ [[ايڪوئل|ايڪوئلن]] ۾ هاضمي ۽ اخراج ٻنهي لاءِ هڪڙو ئي سوراخ هوندو آهي.<ref name="CK12">{{cite web|title=Overview of Invertebrates|url=https://www.ck12.org/book/ck-12-biology/section/17.2/|website=www.ck12.org|access-date=25 June 2021|date=6 October 2015}}</ref><ref name="RuppertBarnes2004BilateriaGut">{{cite book|last1=Ruppert |first1=EE |last2=Fox |first2=RS |last3=Barnes |first3=RD |title=Invertebrate Zoology|publisher=Brooks / Cole|edition=7|isbn=978-0-03-025982-1|year=2004|page=197 [https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page197]|chapter=Introduction to Bilateria|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page/203}}</ref>
انساني معدي-آنڊي وارو رستو [[کاڌي جي نالي]]، معدي ۽ آنڊن تي مشتمل هوندو آهي، ۽ ان کي مٿئين ۽ هيٺئين معدي-آنڊي وارن رستن ۾ ورهايو ويندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|eight/000109945|gastrointestinal tract}}</ref> جي آءِ رستي ۾ [[انساني وات|وات]] ۽ [[انساني مقعد|مقعد]] جي وچ واريون سڀ بناوتون شامل آهن،<ref>{{MeSH name|Gastrointestinal+tract}}</ref> جيڪي هڪ لڳاتار گذرگاهه ٺاهين ٿيون ۽ هاضمي جا مکيه عضوا، يعني [[معدو]]، [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]، پاڻ ۾ ڳنڍين ٿيون. مڪمل [[انساني هاضمي وارو سرشتو]] معدي-آنڊي واري رستي سان گڏ [[هاضمي جا واڌو عضوا|هاضمي جي واڌو عضون]]، يعني [[ڄڀ]]، [[ٿُڪ وارا غدود]]، [[لبلبو]]، [[جگر]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]]، تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|nine/000952042|digestive system}}</ref> هر حصي جي [[جنينيات|جنيني]] بڻ بنياد کي ظاهر ڪرڻ لاءِ هن رستي کي [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]] ۾ پڻ ورهائي سگهجي ٿو. [[لاش جي چيرڦاڙ]] دوران سڄو انساني جي آءِ رستو اٽڪل {{convert|9|m|ft|abbr=off|sp=us|spell=in}} ڊگهو هوندو آهي. جيئري جسم ۾ اهو گهڻو ننڍو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آنڊا، جيڪي [[هموار ڏوري تاندورو|هموار ڏوري تاندوري]] جون نليون آهن، اڌ ڇڪيل حالت ۾ لڳاتار [[ڏوري جو تناءُ]] برقرار رکن ٿا، پر مقامي ڦهلاءَ ۽ [[لهرائتي حرڪت]] لاءِ مختلف هنڌن تي ڍرا ٿي سگهن ٿا.<ref name="G. C. J. P. pp. 290–294">{{cite journal|last1=G.|first1=Hounnou|last2=C.|first2=Destrieux|last3=J.|first3=Desmé|last4=P.|first4=Bertrand|last5=S.|first5=Velut|title=Anatomical study of the length of the human intestine|journal=Surgical and Radiologic Anatomy|volume=24|issue=5|date=2002-12-01|issn=0930-1038|doi=10.1007/s00276-002-0057-y|pmid=12497219|pages=290–294|s2cid=33366428}}</ref><ref name="Raines Arbour Thompson Figueroa-Bodine pp. 67–72">{{cite journal|last1=Raines|first1=Daniel|last2=Arbour|first2=Adrienne|last3=Thompson|first3=Hilary W.|last4=Figueroa-Bodine|first4=Jazmin|last5=Joseph|first5=Saju|title=Variation in small bowel length: Factor in achieving total enteroscopy?|journal=Digestive Endoscopy|volume=27|issue=1|date=2014-05-26|issn=0915-5635|doi=10.1111/den.12309|pmid=24861190|pages=67–72|s2cid=19069407}}</ref>
انساني [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي]] لڳ ڀڳ 4,000 مختلف [[قسم (حياتيات)|قسمن]] جي [[بيڪٽيريا]]، [[آرڪيا]]، [[وائرس|وائرسن]] ۽ [[يوڪيريئوٽ|يوڪيريئوٽن]] تي مشتمل آهي، جيڪي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي صحت]] ۽ [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي#ميٽابولزم|ميٽابولزم]] کي برقرار رکڻ ۾ مختلف ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref name="Thursby">{{cite journal|last1=Thursby|first1=E|last2=Juge|first2=N|title=Introduction to the human gut microbiota.|journal=The Biochemical Journal|date=16 May 2017|volume=474|issue=11|pages=1823–1836|doi=10.1042/BCJ20160510|pmid=28512250|pmc=5433529}}</ref><ref name="Rinninella2019">{{cite journal|last1=Rinninella|first1=E|last2=Raoul|first2=P|last3=Cintoni|first3=M|last4=Franceschi|first4=F|last5=Miggiano|first5=GAD|last6=Gasbarrini|first6=A|last7=Mele|first7=MC|title=What is the Healthy Gut Microbiota Composition? A Changing Ecosystem across Age, Environment, Diet, and Diseases.|journal=Microorganisms|date=10 January 2019|volume=7|issue=1|page=14|doi=10.3390/microorganisms7010014|doi-access=free|pmid=30634578|pmc=6351938}}</ref><ref>{{cite journal|pmc=5219689|year=2017|last1=Lin|first1=L|title=Role of intestinal microbiota and metabolites on gut homeostasis and human diseases|journal=BMC Immunology|volume=18|issue=1|page=2|last2=Zhang|first2=J|doi=10.1186/s12865-016-0187-3|pmid=28061847|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي جا [[اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙو|اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙا]] هاضمي واري عمل جي ضابطي ۾ مدد لاءِ [[هارمون]] خارج ڪن ٿا. انهن [[هاضمو#هاضمي وارا هارمون|هاضمي وارن هارمونن]]، جن ۾ [[گيسٽرن]]، [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[گريلن]] شامل آهن، جو عمل يا تہ [[انٽراڪرائين]] يا [[آٽوڪرائين]] طريقيڪار وسيلي ٿئي ٿو، جيڪو ظاهر ڪري ٿو تہ اهي هارمون خارج ڪندڙ جيوگهرڙا سڄي [[ارتقا]] دوران [[ارتقائي طور محفوظ|محفوظ رهندڙ بناوتون]] آهن.<ref>{{cite book |last1=Nelson |first1=Randy Joe |last2=Kriegsfeld |first2=Lance J. |title=An Introduction to Behavioral Endocrinology |date=2017 |publisher=Sinauer Associates, Inc. Publishers |location=Sunderland, Massachusetts |isbn=978-1-60535-320-3 |page=84 |edition=Fifth |chapter-url=https://archive.org/details/introductiontobe0000nels_e6f2/page/84/mode/2up |access-date=5 June 2025 |chapter=Chapter 2: The Endocrine System}}</ref>
myb5efbs1zco49jqnx8aimcc2z6pooq
392086
392085
2026-07-07T18:22:07Z
Intisar Ali
8681
/* */
392086
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ موجود عضوي سرشتو}}
{{Infobox anatomy
| Name = معدي-آنڊي وارو رستو
| Latin = tractus digestorius ([[وات]] کان [[مقعد]] تائين)،<br />canalis alimentarius ([[کاڌي جي نالي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)،<br />canalis gastrointestinales ([[معدو|معدي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)
| Image = Digestive system without labels.svg
| Caption = سراسري [[انسان]] ۾ معدي-آنڊي واري رستي جو خاڪو
| System = [[هاضمي وارو سرشتو]]
| Width = 200
}}
{{Gastrointestinal tract sidebar}}
'''معدي-آنڊي وارو رستو''' (جنهن کي '''جي آءِ رستو'''، '''هاضمي وارو رستو''' ۽ '''غذائي نالي''' پڻ چيو ويندو آهي) [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] جو اهو رستو يا گذرگاهه آهي، جيڪو [[وات]] کان [[مقعد]] تائين وڃي ٿو. هي رستو جسم جي سڀ کان وڏن سرشتن مان هڪ آهي.<ref name="Roszkowska2024">{{cite journal |last1=Roszkowska |first1=P |last2=Klimczak |first2=E |last3=Ostrycharz |first3=E |title=Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO) and Twelve Groups of Related Diseases-Current State of Knowledge. |journal=Biomedicines |display-authors=et al.|date=7 May 2024 |volume=12 |issue=5 |page=1030 |doi=10.3390/biomedicines12051030 |doi-access=free |pmid=38790992|pmc=11117733 }}</ref> انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ جي آءِ رستي اندر هاضمي واري سرشتي جا سڀ مکيه [[عضوو (حياتيات)|عضوا]] شامل آهن، جن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو]] ۽ آنڊا شامل آهن. وات وسيلي ورتل کاڌو [[هاضمو|هضم]] ڪيو وڃي ٿو تہ جيئن ان مان [[غذائي جزو|غذائي جزا]] ڪڍي [[توانائي]] جذب ڪري سگهجي، ۽ رهيل گند [[پاخانو|پاخاني]] جي صورت ۾ مقعد مان خارج ڪيو وڃي ٿو. ''معدي-آنڊي وارو'' هڪ صفت آهي، جنهن جي معنيٰ معدي ۽ آنڊن سان لاڳاپيل آهي.
[[نيفروزوئا|گهڻن جانورن]] ۾ ”آرپار آنڊو“ يا مڪمل هاضمي وارو رستو هوندو آهي. ان جا استثنا وڌيڪ ابتدائي جانور آهن: [[اسپنج|اسپنجن]] جي سڄي جسم ۾ هاضمي لاءِ ننڍڙا سوراخ ([[اوسٽيم (اسپنج)|اوسٽيا]]) ۽ اخراج لاءِ پٺ واري پاسي هڪ وڏو سوراخ ([[اوسڪيولم]]) هوندو آهي؛ [[ڪنگهي واري جيلي|ڪنگهي وارين جيلين]] ۾ پيٽ واري پاسي وات ۽ پٺ واري پاسي مقعدي سوراخ ٻئي هوندا آهن، جڏهنتہ [[سنيڊيريا]] ۽ [[ايڪوئل|ايڪوئلن]] ۾ هاضمي ۽ اخراج ٻنهي لاءِ هڪڙو ئي سوراخ هوندو آهي.<ref name="CK12">{{cite web|title=Overview of Invertebrates|url=https://www.ck12.org/book/ck-12-biology/section/17.2/|website=www.ck12.org|access-date=25 June 2021|date=6 October 2015}}</ref><ref name="RuppertBarnes2004BilateriaGut">{{cite book|last1=Ruppert |first1=EE |last2=Fox |first2=RS |last3=Barnes |first3=RD |title=Invertebrate Zoology|publisher=Brooks / Cole|edition=7|isbn=978-0-03-025982-1|year=2004|page=197 [https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page197]|chapter=Introduction to Bilateria|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page/203}}</ref>
انساني معدي-آنڊي وارو رستو [[کاڌي جي نالي]]، معدي ۽ آنڊن تي مشتمل هوندو آهي، ۽ ان کي مٿئين ۽ هيٺئين معدي-آنڊي وارن رستن ۾ ورهايو ويندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|eight/000109945|gastrointestinal tract}}</ref> جي آءِ رستي ۾ [[انساني وات|وات]] ۽ [[انساني مقعد|مقعد]] جي وچ واريون سڀ بناوتون شامل آهن،<ref>{{MeSH name|Gastrointestinal+tract}}</ref> جيڪي هڪ لڳاتار گذرگاهه ٺاهين ٿيون ۽ هاضمي جا مکيه عضوا، يعني [[معدو]]، [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]، پاڻ ۾ ڳنڍين ٿيون. مڪمل [[انساني هاضمي وارو سرشتو]] معدي-آنڊي واري رستي سان گڏ [[هاضمي جا واڌو عضوا|هاضمي جي واڌو عضون]]، يعني [[ڄڀ]]، [[ٿُڪ وارا غدود]]، [[لبلبو]]، [[جگر]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]]، تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|nine/000952042|digestive system}}</ref> هر حصي جي [[جنينيات|جنيني]] بڻ بنياد کي ظاهر ڪرڻ لاءِ هن رستي کي [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]] ۾ پڻ ورهائي سگهجي ٿو. [[لاش جي چيرڦاڙ]] دوران سڄو انساني جي آءِ رستو اٽڪل {{convert|9|m|ft|abbr=off|sp=us|spell=in}} ڊگهو هوندو آهي. جيئري جسم ۾ اهو گهڻو ننڍو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آنڊا، جيڪي [[هموار ڏوري تاندورو|هموار ڏوري تاندوري]] جون نليون آهن، اڌ ڇڪيل حالت ۾ لڳاتار [[ڏوري جو تناءُ]] برقرار رکن ٿا، پر مقامي ڦهلاءَ ۽ [[لهرائتي حرڪت]] لاءِ مختلف هنڌن تي ڍرا ٿي سگهن ٿا.<ref name="G. C. J. P. pp. 290–294">{{cite journal|last1=G.|first1=Hounnou|last2=C.|first2=Destrieux|last3=J.|first3=Desmé|last4=P.|first4=Bertrand|last5=S.|first5=Velut|title=Anatomical study of the length of the human intestine|journal=Surgical and Radiologic Anatomy|volume=24|issue=5|date=2002-12-01|issn=0930-1038|doi=10.1007/s00276-002-0057-y|pmid=12497219|pages=290–294|s2cid=33366428}}</ref><ref name="Raines Arbour Thompson Figueroa-Bodine pp. 67–72">{{cite journal|last1=Raines|first1=Daniel|last2=Arbour|first2=Adrienne|last3=Thompson|first3=Hilary W.|last4=Figueroa-Bodine|first4=Jazmin|last5=Joseph|first5=Saju|title=Variation in small bowel length: Factor in achieving total enteroscopy?|journal=Digestive Endoscopy|volume=27|issue=1|date=2014-05-26|issn=0915-5635|doi=10.1111/den.12309|pmid=24861190|pages=67–72|s2cid=19069407}}</ref>
انساني [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي]] لڳ ڀڳ 4,000 مختلف [[قسم (حياتيات)|قسمن]] جي [[بيڪٽيريا]]، [[آرڪيا]]، [[وائرس|وائرسن]] ۽ [[يوڪيريئوٽ|يوڪيريئوٽن]] تي مشتمل آهي، جيڪي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي صحت]] ۽ [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي#ميٽابولزم|ميٽابولزم]] کي برقرار رکڻ ۾ مختلف ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref name="Thursby">{{cite journal|last1=Thursby|first1=E|last2=Juge|first2=N|title=Introduction to the human gut microbiota.|journal=The Biochemical Journal|date=16 May 2017|volume=474|issue=11|pages=1823–1836|doi=10.1042/BCJ20160510|pmid=28512250|pmc=5433529}}</ref><ref name="Rinninella2019">{{cite journal|last1=Rinninella|first1=E|last2=Raoul|first2=P|last3=Cintoni|first3=M|last4=Franceschi|first4=F|last5=Miggiano|first5=GAD|last6=Gasbarrini|first6=A|last7=Mele|first7=MC|title=What is the Healthy Gut Microbiota Composition? A Changing Ecosystem across Age, Environment, Diet, and Diseases.|journal=Microorganisms|date=10 January 2019|volume=7|issue=1|page=14|doi=10.3390/microorganisms7010014|doi-access=free|pmid=30634578|pmc=6351938}}</ref><ref>{{cite journal|pmc=5219689|year=2017|last1=Lin|first1=L|title=Role of intestinal microbiota and metabolites on gut homeostasis and human diseases|journal=BMC Immunology|volume=18|issue=1|page=2|last2=Zhang|first2=J|doi=10.1186/s12865-016-0187-3|pmid=28061847|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي جا [[اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙو|اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙا]] هاضمي واري عمل جي ضابطي ۾ مدد لاءِ [[هارمون]] خارج ڪن ٿا. انهن [[هاضمو#هاضمي وارا هارمون|هاضمي وارن هارمونن]]، جن ۾ [[گيسٽرن]]، [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[گريلن]] شامل آهن، جو عمل يا تہ [[انٽراڪرائين]] يا [[آٽوڪرائين]] طريقيڪار وسيلي ٿئي ٿو، جيڪو ظاهر ڪري ٿو تہ اهي هارمون خارج ڪندڙ جيوگهرڙا سڄي [[ارتقا]] دوران [[ارتقائي طور محفوظ|محفوظ رهندڙ بناوتون]] آهن.<ref>{{cite book |last1=Nelson |first1=Randy Joe |last2=Kriegsfeld |first2=Lance J. |title=An Introduction to Behavioral Endocrinology |date=2017 |publisher=Sinauer Associates, Inc. Publishers |location=Sunderland, Massachusetts |isbn=978-1-60535-320-3 |page=84 |edition=Fifth |chapter-url=https://archive.org/details/introductiontobe0000nels_e6f2/page/84/mode/2up |access-date=5 June 2025 |chapter=Chapter 2: The Endocrine System}}</ref>
i5q9rwxqt7dgclh9myqdenzl3wd9x9b
392087
392086
2026-07-07T18:22:36Z
Intisar Ali
8681
/* */
392087
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ موجود عضوي سرشتو}}
{{Infobox anatomy
| Name = معدي-آنڊي وارو رستو
| Latin = tractus digestorius ([[وات]] کان [[مقعد]] تائين)،<br />canalis alimentarius ([[کاڌي جي نالي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)،<br />canalis gastrointestinales ([[معدو|معدي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)
| Image = Digestive system without labels.svg
| Caption = سراسري [[انسان]] ۾ معدي-آنڊي واري رستي جو خاڪو
| System = [[هاضمي وارو سرشتو]]
| Width = 200
}}
{{Gastrointestinal tract sidebar}}
'''معدي-آنڊي وارو رستو''' (جنهن کي '''جي آءِ رستو'''، '''هاضمي وارو رستو''' ۽ '''غذائي نالي''' پڻ چيو ويندو آهي) [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] جو اهو رستو يا گذرگاهه آهي، جيڪو [[وات]] کان [[مقعد]] تائين وڃي ٿو. هي رستو جسم جي سڀ کان وڏن سرشتن مان هڪ آهي.<ref name="Roszkowska2024">{{cite journal |last1=Roszkowska |first1=P |last2=Klimczak |first2=E |last3=Ostrycharz |first3=E |title=Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO) and Twelve Groups of Related Diseases-Current State of Knowledge. |journal=Biomedicines |display-authors=et al.|date=7 May 2024 |volume=12 |issue=5 |page=1030 |doi=10.3390/biomedicines12051030 |doi-access=free |pmid=38790992|pmc=11117733 }}</ref> انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ جي آءِ رستي اندر هاضمي واري سرشتي جا سڀ مکيه [[عضوو (حياتيات)|عضوا]] شامل آهن، جن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو]] ۽ آنڊا شامل آهن. وات وسيلي ورتل کاڌو [[هاضمو|هضم]] ڪيو وڃي ٿو تہ جيئن ان مان [[غذائي جزو|غذائي جزا]] ڪڍي [[توانائي]] جذب ڪري سگهجي، ۽ رهيل گند [[پاخانو|پاخاني]] جي صورت ۾ مقعد مان خارج ڪيو وڃي ٿو. ''معدي-آنڊي وارو'' هڪ صفت آهي، جنهن جي معنيٰ معدي ۽ آنڊن سان لاڳاپيل آهي.
[[نيفروزوئا|گهڻن جانورن]] ۾ ”آرپار آنڊو“ يا مڪمل هاضمي وارو رستو هوندو آهي. ان جا استثنا وڌيڪ ابتدائي جانور آهن: [[اسپنج|اسپنجن]] جي سڄي جسم ۾ هاضمي لاءِ ننڍڙا سوراخ ([[اوسٽيم (اسپنج)|اوسٽيا]]) ۽ اخراج لاءِ پٺ واري پاسي هڪ وڏو سوراخ ([[اوسڪيولم]]) هوندو آهي؛ [[ڪنگهي واري جيلي|ڪنگهي وارين جيلين]] ۾ پيٽ واري پاسي وات ۽ پٺ واري پاسي مقعدي سوراخ ٻئي هوندا آهن، جڏهنتہ [[سنيڊيريا]] ۽ [[ايڪوئل|ايڪوئلن]] ۾ هاضمي ۽ اخراج ٻنهي لاءِ هڪڙو ئي سوراخ هوندو آهي.<ref name="CK12">{{cite web|title=Overview of Invertebrates|url=https://www.ck12.org/book/ck-12-biology/section/17.2/|website=www.ck12.org|access-date=25 June 2021|date=6 October 2015}}</ref><ref name="RuppertBarnes2004BilateriaGut">{{cite book|last1=Ruppert |first1=EE |last2=Fox |first2=RS |last3=Barnes |first3=RD |title=Invertebrate Zoology|publisher=Brooks / Cole|edition=7|isbn=978-0-03-025982-1|year=2004|page=197 [https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page197]|chapter=Introduction to Bilateria|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page/203}}</ref>
انساني معدي-آنڊي وارو رستو [[کاڌي جي نالي]]، معدي ۽ آنڊن تي مشتمل هوندو آهي، ۽ ان کي مٿئين ۽ هيٺئين معدي-آنڊي وارن رستن ۾ ورهايو ويندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|eight/000109945|gastrointestinal tract}}</ref> جي آءِ رستي ۾ [[انساني وات|وات]] ۽ [[انساني مقعد|مقعد]] جي وچ واريون سڀ بناوتون شامل آهن،<ref>{{MeSH name|Gastrointestinal+tract}}</ref> جيڪي هڪ لڳاتار گذرگاهه ٺاهين ٿيون ۽ هاضمي جا مکيه عضوا، يعني [[معدو]]، [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]، پاڻ ۾ ڳنڍين ٿيون. مڪمل [[انساني هاضمي وارو سرشتو]] معدي-آنڊي واري رستي سان گڏ [[هاضمي جا واڌو عضوا|هاضمي جي واڌو عضون]]، يعني [[ڄڀ]]، [[ٿُڪ وارا غدود]]، [[لبلبو]]، [[جگر]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]]، تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|nine/000952042|digestive system}}</ref> هر حصي جي [[جنينيات|جنيني]] بڻ بنياد کي ظاهر ڪرڻ لاءِ هن رستي کي [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]] ۾ پڻ ورهائي سگهجي ٿو. [[لاش جي چيرڦاڙ]] دوران سڄو انساني جي آءِ رستو اٽڪل {{convert|9|m|ft|abbr=off|sp=us|spell=in}} ڊگهو هوندو آهي. جيئري جسم ۾ اهو گهڻو ننڍو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آنڊا، جيڪي [[هموار ڏوري تاندورو|هموار ڏوري تاندوري]] جون نليون آهن، اڌ ڇڪيل حالت ۾ لڳاتار [[ڏوري جو تناءُ]] برقرار رکن ٿا، پر مقامي ڦهلاءَ ۽ [[لهرائتي حرڪت]] لاءِ مختلف هنڌن تي ڍرا ٿي سگهن ٿا.<ref name="G. C. J. P. pp. 290–294">{{cite journal|last1=G.|first1=Hounnou|last2=C.|first2=Destrieux|last3=J.|first3=Desmé|last4=P.|first4=Bertrand|last5=S.|first5=Velut|title=Anatomical study of the length of the human intestine|journal=Surgical and Radiologic Anatomy|volume=24|issue=5|date=2002-12-01|issn=0930-1038|doi=10.1007/s00276-002-0057-y|pmid=12497219|pages=290–294|s2cid=33366428}}</ref><ref name="Raines Arbour Thompson Figueroa-Bodine pp. 67–72">{{cite journal|last1=Raines|first1=Daniel|last2=Arbour|first2=Adrienne|last3=Thompson|first3=Hilary W.|last4=Figueroa-Bodine|first4=Jazmin|last5=Joseph|first5=Saju|title=Variation in small bowel length: Factor in achieving total enteroscopy?|journal=Digestive Endoscopy|volume=27|issue=1|date=2014-05-26|issn=0915-5635|doi=10.1111/den.12309|pmid=24861190|pages=67–72|s2cid=19069407}}</ref>
انساني [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي]] لڳ ڀڳ 4,000 مختلف [[قسم (حياتيات)|قسمن]] جي [[بيڪٽيريا]]، [[آرڪيا]]، [[وائرس|وائرسن]] ۽ [[يوڪيريئوٽ|يوڪيريئوٽن]] تي مشتمل آهي، جيڪي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي صحت]] ۽ [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي#ميٽابولزم|ميٽابولزم]] کي برقرار رکڻ ۾ مختلف ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref name="Thursby">{{cite journal|last1=Thursby|first1=E|last2=Juge|first2=N|title=Introduction to the human gut microbiota.|journal=The Biochemical Journal|date=16 May 2017|volume=474|issue=11|pages=1823–1836|doi=10.1042/BCJ20160510|pmid=28512250|pmc=5433529}}</ref><ref name="Rinninella2019">{{cite journal|last1=Rinninella|first1=E|last2=Raoul|first2=P|last3=Cintoni|first3=M|last4=Franceschi|first4=F|last5=Miggiano|first5=GAD|last6=Gasbarrini|first6=A|last7=Mele|first7=MC|title=What is the Healthy Gut Microbiota Composition? A Changing Ecosystem across Age, Environment, Diet, and Diseases.|journal=Microorganisms|date=10 January 2019|volume=7|issue=1|page=14|doi=10.3390/microorganisms7010014|doi-access=free|pmid=30634578|pmc=6351938}}</ref><ref>{{cite journal|pmc=5219689|year=2017|last1=Lin|first1=L|title=Role of intestinal microbiota and metabolites on gut homeostasis and human diseases|journal=BMC Immunology|volume=18|issue=1|page=2|last2=Zhang|first2=J|doi=10.1186/s12865-016-0187-3|pmid=28061847|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي جا [[اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙو|اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙا]] هاضمي واري عمل جي ضابطي ۾ مدد لاءِ [[هارمون]] خارج ڪن ٿا. انهن [[هاضمو#هاضمي وارا هارمون|هاضمي وارن هارمونن]]، جن ۾ [[گيسٽرن]]، [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[گريلن]] شامل آهن، جو عمل يا تہ [[انٽراڪرائين]] يا [[آٽوڪرائين]] طريقيڪار وسيلي ٿئي ٿو، جيڪو ظاهر ڪري ٿو تہ اهي هارمون خارج ڪندڙ جيوگهرڙا سڄي [[ارتقا]] دوران [[ارتقائي طور محفوظ|محفوظ رهندڙ بناوتون]] آهن.<ref>{{cite book |last1=Nelson |first1=Randy Joe |last2=Kriegsfeld |first2=Lance J. |title=An Introduction to Behavioral Endocrinology |date=2017 |publisher=Sinauer Associates, Inc. Publishers |location=Sunderland, Massachusetts |isbn=978-1-60535-320-3 |page=84 |edition=Fifth |chapter-url=https://archive.org/details/introductiontobe0000nels_e6f2/page/84/mode/2up |access-date=5 June 2025 |chapter=Chapter 2: The Endocrine System}}</ref>
ecswo98r1xx6v606kzatte1fehtwv28
392089
392087
2026-07-07T18:29:18Z
Intisar Ali
8681
/* */
392089
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ موجود عضوي سرشتو}}
{{Infobox anatomy
| Name = معدي-آنڊي وارو رستو
| Latin = tractus digestorius ([[وات]] کان [[مقعد]] تائين)،<br />canalis alimentarius ([[کاڌي جي نالي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)،<br />canalis gastrointestinales ([[معدو|معدي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)
| Image = Digestive system without labels.svg
| Caption = سراسري [[انسان]] ۾ معدي-آنڊي واري رستي جو خاڪو
| System = [[هاضمي وارو سرشتو]]
| Width = 200
}}
{{Gastrointestinal tract sidebar}}
'''معدي-آنڊي وارو رستو''' (جنهن کي '''جي آءِ رستو'''، '''هاضمي وارو رستو''' ۽ '''غذائي نالي''' پڻ چيو ويندو آهي) [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] جو اهو رستو يا گذرگاهه آهي، جيڪو [[وات]] کان [[مقعد]] تائين وڃي ٿو. هي رستو جسم جي سڀ کان وڏن سرشتن مان هڪ آهي.<ref name="Roszkowska2024">{{cite journal |last1=Roszkowska |first1=P |last2=Klimczak |first2=E |last3=Ostrycharz |first3=E |title=Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO) and Twelve Groups of Related Diseases-Current State of Knowledge. |journal=Biomedicines |display-authors=et al.|date=7 May 2024 |volume=12 |issue=5 |page=1030 |doi=10.3390/biomedicines12051030 |doi-access=free |pmid=38790992|pmc=11117733 }}</ref> انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ جي آءِ رستي اندر هاضمي واري سرشتي جا سڀ مکيه [[عضوو (حياتيات)|عضوا]] شامل آهن، جن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو]] ۽ آنڊا شامل آهن. وات وسيلي ورتل کاڌو [[هاضمو|هضم]] ڪيو وڃي ٿو تہ جيئن ان مان [[غذائي جزو|غذائي جزا]] ڪڍي [[توانائي]] جذب ڪري سگهجي، ۽ رهيل گند [[پاخانو|پاخاني]] جي صورت ۾ مقعد مان خارج ڪيو وڃي ٿو. ''معدي-آنڊي وارو'' هڪ صفت آهي، جنهن جي معنيٰ معدي ۽ آنڊن سان لاڳاپيل آهي.
[[نيفروزوئا|گهڻن جانورن]] ۾ ”آرپار آنڊو“ يا مڪمل هاضمي وارو رستو هوندو آهي. ان جا استثنا وڌيڪ ابتدائي جانور آهن: [[اسپنج|اسپنجن]] جي سڄي جسم ۾ هاضمي لاءِ ننڍڙا سوراخ ([[اوسٽيم (اسپنج)|اوسٽيا]]) ۽ اخراج لاءِ پٺ واري پاسي هڪ وڏو سوراخ ([[اوسڪيولم]]) هوندو آهي؛ [[ڪنگهي واري جيلي|ڪنگهي وارين جيلين]] ۾ پيٽ واري پاسي وات ۽ پٺ واري پاسي مقعدي سوراخ ٻئي هوندا آهن، جڏهنتہ [[سنيڊيريا]] ۽ [[ايڪوئل|ايڪوئلن]] ۾ هاضمي ۽ اخراج ٻنهي لاءِ هڪڙو ئي سوراخ هوندو آهي.<ref name="CK12">{{cite web|title=Overview of Invertebrates|url=https://www.ck12.org/book/ck-12-biology/section/17.2/|website=www.ck12.org|access-date=25 June 2021|date=6 October 2015}}</ref><ref name="RuppertBarnes2004BilateriaGut">{{cite book|last1=Ruppert |first1=EE |last2=Fox |first2=RS |last3=Barnes |first3=RD |title=Invertebrate Zoology|publisher=Brooks / Cole|edition=7|isbn=978-0-03-025982-1|year=2004|page=197 [https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page197]|chapter=Introduction to Bilateria|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page/203}}</ref>
انساني معدي-آنڊي وارو رستو [[کاڌي جي نالي]]، معدي ۽ آنڊن تي مشتمل هوندو آهي، ۽ ان کي مٿئين ۽ هيٺئين معدي-آنڊي وارن رستن ۾ ورهايو ويندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|eight/000109945|gastrointestinal tract}}</ref> جي آءِ رستي ۾ [[انساني وات|وات]] ۽ [[انساني مقعد|مقعد]] جي وچ واريون سڀ بناوتون شامل آهن،<ref>{{MeSH name|Gastrointestinal+tract}}</ref> جيڪي هڪ لڳاتار گذرگاهه ٺاهين ٿيون ۽ هاضمي جا مکيه عضوا، يعني [[معدو]]، [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]، پاڻ ۾ ڳنڍين ٿيون. مڪمل [[انساني هاضمي وارو سرشتو]] معدي-آنڊي واري رستي سان گڏ [[هاضمي جا واڌو عضوا|هاضمي جي واڌو عضون]]، يعني [[ڄڀ]]، [[ٿُڪ وارا غدود]]، [[لبلبو]]، [[جگر]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]]، تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|nine/000952042|digestive system}}</ref> هر حصي جي [[جنينيات|جنيني]] بڻ بنياد کي ظاهر ڪرڻ لاءِ هن رستي کي [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]] ۾ پڻ ورهائي سگهجي ٿو. [[لاش جي چيرڦاڙ]] دوران سڄو انساني جي آءِ رستو اٽڪل {{convert|9|m|ft|abbr=off|sp=us|spell=in}} ڊگهو هوندو آهي. جيئري جسم ۾ اهو گهڻو ننڍو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آنڊا، جيڪي [[هموار ڏوري تاندورو|هموار ڏوري تاندوري]] جون نليون آهن، اڌ ڇڪيل حالت ۾ لڳاتار [[ڏوري جو تناءُ]] برقرار رکن ٿا، پر مقامي ڦهلاءَ ۽ [[لهرائتي حرڪت]] لاءِ مختلف هنڌن تي ڍرا ٿي سگهن ٿا.<ref name="G. C. J. P. pp. 290–294">{{cite journal|last1=G.|first1=Hounnou|last2=C.|first2=Destrieux|last3=J.|first3=Desmé|last4=P.|first4=Bertrand|last5=S.|first5=Velut|title=Anatomical study of the length of the human intestine|journal=Surgical and Radiologic Anatomy|volume=24|issue=5|date=2002-12-01|issn=0930-1038|doi=10.1007/s00276-002-0057-y|pmid=12497219|pages=290–294|s2cid=33366428}}</ref><ref name="Raines Arbour Thompson Figueroa-Bodine pp. 67–72">{{cite journal|last1=Raines|first1=Daniel|last2=Arbour|first2=Adrienne|last3=Thompson|first3=Hilary W.|last4=Figueroa-Bodine|first4=Jazmin|last5=Joseph|first5=Saju|title=Variation in small bowel length: Factor in achieving total enteroscopy?|journal=Digestive Endoscopy|volume=27|issue=1|date=2014-05-26|issn=0915-5635|doi=10.1111/den.12309|pmid=24861190|pages=67–72|s2cid=19069407}}</ref>
انساني [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي]] لڳ ڀڳ 4,000 مختلف [[قسم (حياتيات)|قسمن]] جي [[بيڪٽيريا]]، [[آرڪيا]]، [[وائرس|وائرسن]] ۽ [[يوڪيريئوٽ|يوڪيريئوٽن]] تي مشتمل آهي، جيڪي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي صحت]] ۽ [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي#ميٽابولزم|ميٽابولزم]] کي برقرار رکڻ ۾ مختلف ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref name="Thursby">{{cite journal|last1=Thursby|first1=E|last2=Juge|first2=N|title=Introduction to the human gut microbiota.|journal=The Biochemical Journal|date=16 May 2017|volume=474|issue=11|pages=1823–1836|doi=10.1042/BCJ20160510|pmid=28512250|pmc=5433529}}</ref><ref name="Rinninella2019">{{cite journal|last1=Rinninella|first1=E|last2=Raoul|first2=P|last3=Cintoni|first3=M|last4=Franceschi|first4=F|last5=Miggiano|first5=GAD|last6=Gasbarrini|first6=A|last7=Mele|first7=MC|title=What is the Healthy Gut Microbiota Composition? A Changing Ecosystem across Age, Environment, Diet, and Diseases.|journal=Microorganisms|date=10 January 2019|volume=7|issue=1|page=14|doi=10.3390/microorganisms7010014|doi-access=free|pmid=30634578|pmc=6351938}}</ref><ref>{{cite journal|pmc=5219689|year=2017|last1=Lin|first1=L|title=Role of intestinal microbiota and metabolites on gut homeostasis and human diseases|journal=BMC Immunology|volume=18|issue=1|page=2|last2=Zhang|first2=J|doi=10.1186/s12865-016-0187-3|pmid=28061847|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي جا [[اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙو|اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙا]] هاضمي واري عمل جي ضابطي ۾ مدد لاءِ [[هارمون]] خارج ڪن ٿا. انهن [[هاضمو#هاضمي وارا هارمون|هاضمي وارن هارمونن]]، جن ۾ [[گيسٽرن]]، [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[گريلن]] شامل آهن، جو عمل يا تہ [[انٽراڪرائين]] يا [[آٽوڪرائين]] طريقيڪار وسيلي ٿئي ٿو، جيڪو ظاهر ڪري ٿو تہ اهي هارمون خارج ڪندڙ جيوگهرڙا سڄي [[ارتقا]] دوران [[ارتقائي طور محفوظ|محفوظ رهندڙ بناوتون]] آهن.<ref>{{cite book |last1=Nelson |first1=Randy Joe |last2=Kriegsfeld |first2=Lance J. |title=An Introduction to Behavioral Endocrinology |date=2017 |publisher=Sinauer Associates, Inc. Publishers |location=Sunderland, Massachusetts |isbn=978-1-60535-320-3 |page=84 |edition=Fifth |chapter-url=https://archive.org/details/introductiontobe0000nels_e6f2/page/84/mode/2up |access-date=5 June 2025 |chapter=Chapter 2: The Endocrine System}}</ref>
== انساني معدي-آنڊي وارو رستو ==
=== بناوت ===
[[File:Digestive system simplified.svg|thumb|[[انساني هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] جي تصوير]]
جي آءِ رستي جي بناوت ۽ ڪم کي [[مجموعي ايناٽامي]] ۽ [[خوردبيني ايناٽامي]] ([[تاندوريات]]) ٻنهي وسيلي بيان ڪري سگهجي ٿو. رستو پاڻ مٿئين ۽ هيٺئين رستن ۾ ورهايل آهي، ۽ آنڊا [[ننڍو آنڊو|ننڍي]] ۽ [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] ۾ ورهايل آهن.<ref>{{cite web|website=The Physics Factbook|url=http://hypertextbook.com/facts/2001/AnneMarieThomasino.shtml|title=Length of a Human Intestine|date=2001|first=Anne Marie|last=Thomasino}}</ref>
==== مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو ====
{{Main|وات|ڳلو|کاڌي جي نالي|معدو|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو}}
مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو [[انساني وات|وات]]، [[ڳلو|ڳلي]]، [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو|معدي]] ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{MeSH name|Upper+Gastrointestinal+Tract}}</ref> مٿئين ۽ هيٺئين رستي جي صحيح حد [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ ڏورو]] آهي. اهو اڳئين آنڊي ۽ وچئين آنڊي جي جنيني حدن کي ڌار ڪري ٿو، ۽ اهو ئي ورهاڱو طبي ماهر عام طور [[معدي-آنڊي مان رت وهڻ]] کي ”مٿئين“ يا ”هيٺئين“ اصل وارو بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا. [[چيرڦاڙ]] دوران ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو هڪ گڏيل عضوو نظر اچي سگهي ٿو، پر ڪم، هنڌ ۽ اندرين ايناٽامي جي بنياد تي ان کي چئن حصن ۾ ورهايو ويندو آهي. ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جا چار حصا هي آهن، معدي کان شروع ڪري خالي آنڊي ڏانهن ويندي: [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو بلب|بلب]]، هيٺ لهندڙ، افقي ۽ مٿي چڙهندڙ.
ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ ڏورو مٿي چڙهندڙ ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي مٿئين ڪناري کي [[سيني جو پردو|پردي]] سان ٽنگي ٿو، ۽ هڪ اهم ايناٽاميائي نشان طور ڪم ڪري ٿو، جيڪو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي، يعني ننڍي آنڊي جي ترتيبوار پهرئين ۽ ٻئي حصي، جي وچ واري رسمي ورهاست ڏيکاري ٿو.<ref name="Warrell2005">{{cite book|author=David A. Warrell|title=Oxford textbook of medicine: Sections 18-33|url=https://books.google.com/books?id=hL1NKQJlY1IC&pg=PA511|access-date=1 July 2010|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-856978-7|pages=511–}}</ref> هي هڪ سنهو ڏورو آهي، جيڪو [[جنين]] جي [[ميزودرم]] مان نڪتل آهي.
==== هيٺيون معدي-آنڊي وارو رستو ====
هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي ۾ [[ننڍو آنڊو|ننڍي آنڊي]] جو گهڻو حصو ۽ سڄو [[وڏو آنڊو]] شامل آهي.<ref>{{MeSH name|Lower+Gastrointestinal+Tract}}</ref> [[انساني ايناٽامي]] ۾، '''آنڊو''' ('''bowel''' يا '''gut'''؛ يوناني: '''éntera''') معدي-آنڊي واري رستي جو اهو حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] جي [[پائلورڪ اسفنڪٽر]] کان [[انساني مقعد|مقعد]] تائين پکڙيل هوندو آهي، ۽ ٻين ٿڻائتن جانورن وانگر ٻن حصن تي مشتمل هوندو آهي: [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]. انسانن ۾، ننڍو آنڊو وڌيڪ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]]، [[خالي آنڊو|خالي آنڊي]] ۽ [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] ۾ ورهايل آهي. وڏو آنڊو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو|مٿي چڙهندڙ]]، [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي]]، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو|هيٺ لهندڙ]] ۽ [[سگموئيڊ وڏو آنڊو|سگموئيڊ]] [[وڏو آنڊو (ايناٽامي)|وڏي آنڊي]]، [[سڌو آنڊو|سڌي آنڊي]] ۽ [[مقعدي نالي]] ۾ ورهايل آهي.<ref name="Kapoor2011">{{cite web|url=http://emedicine.medscape.com/article/1948929-overview|title=Large Intestine Anatomy|publisher=WebMD LLC.|work=Medscape|date=13 Jul 2011|access-date=2013-08-20|author=Kapoor, Vinay Kumar|editor=Gest, Thomas R.}}</ref><ref name="GrayLargeIntestine">{{cite book|url=http://www.bartleby.com/107/|title=Gray's Anatomy|publisher=Lea & Febiger|author=Gray, Henry|author-link=Henry Gray|year=1918|location=Philadelphia}}</ref>
===== ننڍو آنڊو =====
{{Main|ننڍو آنڊو|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|خالي آنڊو|آخري آنڊو}}
[[ننڍو آنڊو]] اٽڪل 6 کان 7 ميٽر ڊگهي نلي نما بناوت آهي، جيڪا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] کان شروع ٿئي ٿي ۽ [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] تي ختم ٿئي ٿي.<ref name="Roszkowska2024"/><ref name="GRAYS2005">{{cite book|title=Gray's anatomy for students|last=Drake|first=Richard L.|author2=Vogl, Wayne|author3=Tibbitts, Adam W.M. Mitchell|author4=illustrations by Richard|author5=Richardson, Paul|publisher=Elsevier/Churchill Livingstone|year=2015|isbn=978-0-8089-2306-0|edition=3rd|location=Philadelphia|page=312}}</ref> بالغ انسان ۾ ان جي [[ميوڪوسا|ميوڪوسي]] ايراضي اٽڪل {{convert|30|m2|abbr=on}} آهي.<ref name="ReferenceA">{{Cite journal|last1=Helander|first1=Herbert F.|last2= Fändriks|first2=Lars|date=2014-06-01|title=Surface area of the digestive tract - revisited|journal=Scandinavian Journal of Gastroenterology|volume=49|issue=6|pages=681–689|doi=10.3109/00365521.2014.898326|issn=1502-7708|pmid=24694282|s2cid=11094705}}</ref> [[گول ڦولڊ|گول ڦولڊن]]، وِلائي ۽ مائڪرووِلائي جي گڏيل موجودگي ميوڪوسا جي جذب ڪندڙ ايراضي کي اٽڪل 600 ڀيرا وڌائي ٿي، جنهن سان سڄي ننڍي آنڊي جي ڪل ايراضي اٽڪل {{convert|250|sqm|sqft|abbr=on}} ٿئي ٿي.<ref name="Hall">{{cite book|last1=Hall|first1=John|title=Guyton and Hall textbook of medical physiology|date=2011|isbn=978-1-4160-4574-8|page=794|publisher=Saunders/Elsevier|edition=Twelfth}}</ref> ان جو مکيه ڪم هاضمي جي پيداوارن، جن ۾ ڪاربوهائيڊريٽ، پروٽين، لپڊ ۽ وٽامن شامل آهن، کي رت ۾ جذب ڪرڻ آهي. ان جا ٽي وڏا حصا آهن:
# [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]: هڪ ننڍڙي بناوت، اٽڪل 20–25 cm ڊگهي،<ref name=GRAYS2005/> جيڪا معدي مان [[ڪائيم]]، [[هاضمي وارا اينزائم|هاضمي وارن اينزائمن]] تي ٻڌل [[لبلبي جو رس]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]] مان [[پِت]] حاصل ڪري ٿي. هاضمي وارا اينزائم پروٽينن کي ٽوڙين ٿا، ۽ پِت چرٻين کي [[ايمَلشن]] ڪري [[مائي سيل|مائي سيلن]] ۾ بدلائي ٿي. [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]] [[برنر جا غدود|برنر جي غدودن]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪي [[بائي ڪاربونيٽ]] تي ٻڌل بلغم ڀري الڪلي رطوبت پيدا ڪن ٿا. اهي رطوبتون، لبلبي مان ايندڙ بائي ڪاربونيٽ سان گڏ، ڪائيم ۾ موجود معدي جي تيزابن کي بي اثر ڪن ٿيون.
# [[خالي آنڊو]]: هي ننڍي آنڊي جو وچيون حصو آهي، جيڪو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي کي آخري آنڊي سان ڳنڍي ٿو. اهو اٽڪل {{convert|2.5|m|ft|abbr=on}} ڊگهو آهي ۽ ان ۾ [[گول ڦولڊ]]، جن کي پليڪائي سرڪيوليرس پڻ چيو ويندو آهي، ۽ [[آنڊي جي وِلس|وِلائي]] هوندا آهن، جيڪي ان جي سطح واري ايراضي وڌائين ٿا. هاضمي جون پيداوارون، يعني کنڊون، امائنو تيزاب ۽ چرٻي تيزاب، هتي رت ۾ جذب ٿين ٿا.
# [[آخري آنڊو]]: ننڍي آنڊي جو آخري حصو. اهو اٽڪل 3 ميٽر ڊگهو آهي، ۽ ان ۾ خالي آنڊي جهڙا [[آنڊي جي وِلس|وِلائي]] هوندا آهن. اهو خاص طور [[وٽامن B12]] ۽ [[پِت جا تيزاب]]، ۽ باقي رهيل ٻيا غذائي جزا جذب ڪري ٿو.
===== وڏو آنڊو =====
{{Main|وڏو آنڊو}}
[[وڏو آنڊو]] هڪ محراب ٺاهي ٿو، جيڪو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]] کان شروع ٿئي ٿو ۽ [[سڌو آنڊو|سڌي آنڊي]] ۽ [[مقعدي نالي]] تي ختم ٿئي ٿو. ان ۾ [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] پڻ شامل آهي، جيڪو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. ان جي ڊيگهه اٽڪل 1.5 ميٽر آهي، ۽ بالغ انسان ۾ ميوڪوسا جي ايراضي اٽڪل {{convert|2|m2|abbr=on}} آهي.<ref name="ReferenceA" /> وڏي آنڊي جو سڀ کان ڊگهو حصو [[وڏو آنڊو#بناوت|ڪولن]] آهي، جنهن جو مکيه ڪم پاڻي ۽ لوڻ جذب ڪرڻ آهي.<ref name="Terms">{{cite web|title=definition colon|url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/colon|website=www.cancer.gov|access-date=24 January 2025|language=en|date=2 February 2011}}</ref>
وڏو آنڊو انڌي آنڊي کان شروع ٿئي ٿو، جتي [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] واقع آهي. هي پيٽ جي پوئين ڀت ۾ [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو|مٿي چڙهندڙ وڏي آنڊي]] طور ڪولن جي شروعات پڻ آهي. [[ساڄو ڪولڪ وڪڙ]] ([[جگر|جگري]] وڪڙ)، يعني مٿي چڙهندڙ ۽ [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جو مڙيل حصو، کان اهو آڏي وڏي آنڊي ۾ پيٽ جي آرپار وڃي ٿو ۽ پردي جي هيٺان گذري ٿو. [[کاٻو ڪولڪ وڪڙ]] ([[تِري|تِريءَ وارو]] وڪڙ)، يعني آڏي ۽ [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو|هيٺ لهندڙ وڏي آنڊي]] جو مڙيل حصو، کان اهو پيٽ جي کاٻي پاسي هيٺ لهي ٿو. اهو [[سگموئيڊ وڏو آنڊو|سگموئيڊ وڏي آنڊي]] تائين پهچي ٿو، جيڪو سڌي آنڊي جي سڀ کان ويجهو ڪولن جو لوپ آهي، ۽ پوءِ سڌي آنڊي ۽ [[مقعدي نالي]] ڏانهن جاري رهي ٿو.
==== واڌ ويجهه ====
{{main|هاضمي واري سرشتي جي واڌ ويجهه}}
آنڊو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل بناوت آهي. انساني واڌ ويجهه جي لڳ ڀڳ سورهين ڏينهن، [[جنين]] ٻن رخن ۾ [[پيٽ وارو|پيٽ واري پاسي]] ڏانهن وڪڙجڻ شروع ڪري ٿو، جنهن ۾ جنين جي پيٽ واري سطح [[کاٻائي ڪثيرالاضلاع|کاٻي]] ٿي وڃي ٿي: جنين جا پاسا هڪٻئي ڏانهن وڪڙجن ٿا ۽ مٿو ۽ پڇ هڪٻئي ڏانهن وڪڙجن ٿا. ان جو نتيجو اهو نڪري ٿو تہ [[زردي جي ٿيلهي]] جو هڪ حصو، جيڪا [[اندرين جنيني پرت]] سان ڍڪيل ۽ جنين جي [[پيٽ وارو|پيٽ واري]] پاسي سان لاڳاپيل بناوت آهي، دٻجي ڌار ٿيڻ لڳي ٿو ۽ '''ابتدائي آنڊو''' بڻجي ٿو. زردي جي ٿيلهي [[وٽيلائين نالي]] وسيلي آنڊي جي نلي سان ڳنڍيل رهي ٿي. عام طور هيءَ بناوت واڌ ويجهه دوران ختم ٿي وڃي ٿي؛ جن حالتن ۾ اها ختم نه ٿئي، ان کي [[ميڪل جو ڊائيورٽيڪيولم]] چيو ويندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[جنين|جنيني]] زندگي دوران، ابتدائي آنڊو آهستي آهستي ٽن حصن ۾ ٺهي ٿو: [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]]. جيتوڻيڪ اهي اصطلاح گهڻو ڪري ابتدائي آنڊي جي حصن لاءِ استعمال ڪيا ويندا آهن، پر اهي آخري ٺهيل آنڊي جي علائقن کي بيان ڪرڻ لاءِ پڻ باقاعدگيءَ سان استعمال ٿين ٿا.<ref>{{Citation |last1=Malone |first1=Jordan C. |title=Embryology, Midgut |date=2025 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK553156/ |access-date=2025-10-25 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=31985949 |last2=Arbor |first2=Tafline C. |last3=Shah |first3=Abdul Basit}}</ref>
آنڊي جو هر حصو وڌيڪ مخصوص ٿئي ٿو ۽ پوءِ واري واڌ ويجهه ۾ خاص آنڊي ۽ آنڊي سان لاڳاپيل بناوتون پيدا ڪري ٿو. اصل آنڊي مان نڪتل جزا، جن ۾ [[معدو]] ۽ [[وڏو آنڊو (ايناٽامي)|وڏو آنڊو]] شامل آهن، ابتدائي آنڊي جي جيوگهرڙن ۾ ڦوڪارن يا ڦهلائن طور وڌن ٿا. ان جي ابتڙ، آنڊي سان لاڳاپيل نڪتل بناوتون، يعني اهي بناوتون جيڪي ابتدائي آنڊي مان نڪرن ٿيون پر اصل آنڊي جو حصو نه آهن، عام طور ابتدائي آنڊي جي ٻاهر نڪرندڙ ڳوٿرين طور وڌن ٿيون. انهن بناوتن کي رت پهچائيندڙ رڳون سڄي واڌ ويجهه دوران مستقل رهن ٿيون.<ref>{{cite book|author=Bruce M. Carlson|title=Human Embryology and Developmental Biology|publisher=Mosby|location=Saint Louis|edition=3rd|year=2004|isbn=978-0-323-03649-8}}</ref>
{| class="wikitable"
|-
! حصو || بالغ ۾ حصو || جن مان پيدا ٿئي ٿو || شرياني رسد
|-
| [[اڳيون آنڊو]] || کاڌي جي نالي کان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي پهرين ٻن حصن تائين || کاڌي جي نالي، معدو، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو (پهريون ۽ ٻيو حصو)، جگر، پِتي جي ٿيلهي، لبلبو، لبلبي جو مٿيون حصو<br />(جيتوڻيڪ تِري کي [[سيليئڪ شريان|سيليئڪ ٿڙ]] مان رت ملي ٿو، پر اها پٺ واري ميسينٽري مان نڪتل آهي، تنهنڪري اڳئين آنڊي مان نڪتل نه آهي) || سيليئڪ ٿڙ
|-1
| [[وچيون آنڊو]] || هيٺيون ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو کان آڏي وڏي آنڊي جي پهرين ٻن ٽين حصن تائين || هيٺيون [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]، [[خالي آنڊو]]، [[آخري آنڊو]]، [[انڌو آنڊو]]، [[ورمي فارم اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]، ۽ [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جا پهريان ٻه ٽين حصا || [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جون شاخون
|-
| [[پويون آنڊو]] || آڏي وڏي آنڊي جي آخري ٽين حصي کان مقعدي نالي جي مٿئين حصي تائين || [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جو آخري ٽين حصو، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]]، [[سڌو آنڊو]] ۽ [[مقعدي نالي]] جو مٿيون حصو || [[هيٺين ميسينٽيرڪ شريان]] جون شاخون
|}
==== تاندوريات ====
{{Main|معدي-آنڊي واري رستي جي ڀت}}
[[File:Layers of the GI Tract english.svg|thumb|300px|آنڊي جي ڀت جي عام بناوت]]
معدي-آنڊي واري رستي جي عام تاندوريات جي هڪ صورت هوندي آهي، جنهن ۾ ڪجهه اهڙا فرق هوندا آهن جيڪي فعلي ايناٽامي ۾ خصوصيت کي ظاهر ڪن ٿا.<ref>{{cite book|author=Abraham L. Kierszenbaum|title=Histology and cell biology: an introduction to pathology|publisher=Mosby|location=St. Louis|year=2002|isbn=978-0-323-01639-1}}</ref> جي آءِ رستي کي هيٺين ترتيب ۾ چئن هم مرڪز تهن ۾ ورهائي سگهجي ٿو:
* [[ميوڪوسي جهلي|ميوڪوسا]]
* [[ذيلي ميوڪوسا]]
* [[ڏوري تهه]]
* [[ايڊوينٽيشيا]] يا [[سيروسي جهلي|سيروسا]]
===== ميوڪوسا =====
{{See also|آنڊي جي ميوڪوسا|وات جي ميوڪوسا|معدي جي ميوڪوسا}}
[[ميوڪوسا]] معدي-آنڊي واري رستي جي سڀ کان اندرين تهه آهي. ميوڪوسا [[ليومن (ايناٽامي)|ليومن]]، يعني نلي اندر کليل جاءِ، کي گهيري ٿي. هيءَ تهه هضم ٿيل کاڌي ([[ڪائيم]]) سان سڌي رابطي ۾ اچي ٿي. ميوڪوسا هيٺين مان ٺهيل آهي:{{cn|date=July 2025}}
* [[آنڊي جو اپيٿيليم|اپيٿيليم]] – سڀ کان اندرين تهه. گهڻن هاضمي، جذب ۽ رطوبتي عملن جي ذميوار.
* [[ليمينا پروپريا]] – [[نرم ڳانڍاپي تاندوري]] جي هڪ تهه. گهڻن ڳانڍاپي تاندورن جي ڀيٽ ۾ غير معمولي طور جيوگهرڙن سان ڀرپور.
* [[ميوڪوسا جو ڏوري تهه]] – [[هموار ڏورو|هموار ڏوري]] جي سنهي تهه، جيڪا مواد جي گذرڻ ۾ مدد ڪري ٿي ۽ هلچل ۽ [[لهرائتي حرڪت]] وسيلي اپيٿيليئل تهه ۽ ليومن جي مواد جي وچ ۾ لاڳاپو وڌائي ٿي.
معدي-آنڊي واري رستي جي هر عضوي ۾ ميوڪوسا مختلف حالتن کي سنڀالڻ لاءِ تمام گهڻي مخصوص ٿيل هوندي آهي. سڀ کان وڌيڪ ڦيرڦار اپيٿيليم ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿي.
===== ذيلي ميوڪوسا =====
{{Main|ذيلي ميوڪوسا}}
[[ذيلي ميوڪوسا]] [[گهڻي اڻترتيب ڳانڍاپي تاندوري]] جي هڪ تهه تي مشتمل هوندي آهي، جنهن ۾ وڏيون رت جون رڳون، لمفي رڳون ۽ تنتون هونديون آهن، جيڪي ميوڪوسا ۽ [[ڏوري تهه]] ۾ شاخون ڏين ٿيون. ان ۾ [[ذيلي ميوڪوسي ڄار]]، يعني هڪ [[آنڊي وارو تنتي سرشتو|آنڊي وارو تنتي ڄار]]، هوندو آهي، جيڪو ''ٻاهرئين ڏوري تهه'' جي اندرين سطح تي واقع هوندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
===== ڏوري تهه =====
[[ڏوري تهه]] اندرين گول تهه ۽ [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح|ڊيگهي رخ واري]] ٻاهرين تهه تي مشتمل هوندي آهي. گول تهه کاڌي کي پوئتي وڃڻ کان روڪي ٿي ۽ ڊيگهي رخ واري تهه رستي کي ننڍو ڪري ٿي. اهي تهون اصل ۾ نه مڪمل ڊيگهي رخ واريون آهن ۽ نه مڪمل گول؛ بلڪه ڏوري جون تهون مختلف پچن سان هيلڪل هونديون آهن. اندرين گول تهه تيز پچ سان هيلڪل آهي ۽ ٻاهرين ڊيگهي رخ واري تهه گهڻي هلڪي پچ سان هيلڪل آهي.<ref name="Sarna">{{Cite book|title=Colonic Motility: From Bench Side to Bedside|last=Sarna|first=S.K.|publisher=Morgan & Claypool Life Sciences|year=2010|isbn=978-1-61504-150-3|location=San Rafael, California|chapter=Introduction}}</ref> جيتوڻيڪ ٻاهرئين ڏوري تهه سڄي معدي-آنڊي واري رستي ۾ ساڳي هوندي آهي، پر معدو هڪ استثنا آهي، جنهن ۾ کاڌي کي پيهڻ ۽ ملائڻ ۾ مدد لاءِ هڪ واڌو اندرين ترڇي ڏوري تهه هوندي آهي. معدي جو ٻاهرئين ڏوري تهه اندرين ترڇي تهه، وچئين گول تهه ۽ ٻاهرئين ڊيگهي رخ واري تهه تي مشتمل هوندو آهي.
گول ۽ ڊيگهي رخ وارين ڏوري تهن جي وچ ۾ [[مائينٽيرڪ ڄار]] هوندو آهي. اهو لهرائتي حرڪت کي ضابطي ۾ رکي ٿو. سرگرمي پيس ميڪر جيوگهرڙن، يعني مائينٽيرڪ [[ڪاجال جا وچ وارا جيوگهرڙا|ڪاجال جي وچ وارن جيوگهرڙن]]، وسيلي شروع ٿئي ٿي. آنڊي ۾ پنهنجي پاڻ تي ٻڌل آنڊي واري تنتي سرشتي سبب اندروني لهرائتي سرگرمي ([[بنيادي برقي تال]]) هوندي آهي. ان جي رفتار باقي [[خودڪار تنتي سرشتو|خودڪار تنتي سرشتي]] وسيلي بدلائي سگهجي ٿي.<ref name="Sarna"/>
انهن تهن جي هم آهنگ سڪڙڻ کي [[لهرائتي حرڪت]] چيو ويندو آهي، جيڪا کاڌي کي رستي ۾ اڳتي ڌڪي ٿي. جي آءِ رستي ۾ کاڌي کي وات کان معدي تائين بولس، يعني کاڌي جو گولو، چيو ويندو آهي. معدي کان پوءِ، کاڌو جزوي طور هضم ٿيل ۽ اڌ مايع هوندو آهي، جنهن کي [[ڪائيم]] چيو ويندو آهي. وڏي آنڊي ۾، باقي رهيل اڌ ٺوس مادو [[انساني پاخانو|پاخانو]] سڏجي ٿو.<ref name="Sarna"/>
===== ايڊوينٽيشيا ۽ سيروسا =====
{{Main|سيروسي جهلي|ايڊوينٽيشيا}}
معدي-آنڊي واري رستي جي سڀ کان ٻاهرين تهه [[ڳانڍاپي تاندوري]] جي ڪيترين تهن تي مشتمل هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
جي آءِ رستي جا [[پيٽ جي جهلي#پيٽ جي بناوتن جي درجابندي|پيٽ جي جهلي اندر]] حصا [[سيروسا]] سان ڍڪيل هوندا آهن. انهن ۾ [[معدو|معدي]] جو گهڻو حصو، [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جو پهريون حصو، سڄو [[ننڍو آنڊو]]، [[انڌو آنڊو]] ۽ [[ورمي فارم اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[آڏو وڏو آنڊو]]، [[سگموئيڊ وڏو آنڊو]] ۽ [[سڌو آنڊو]] شامل آهن. آنڊي جي انهن حصن ۾ آنڊي ۽ چوڌاري تاندوري جي وچ ۾ چٽي حد هوندي آهي. رستي جي انهن حصن وٽ [[ميسينٽري]] هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[پيٽ جي جهلي پويان]] حصا [[ايڊوينٽيشيا]] سان ڍڪيل هوندا آهن. اهي چوڌاري تاندوري سان ملي وڃن ٿا ۽ پنهنجي هنڌ تي مقرر هوندا آهن. مثال طور، ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو پيٽ جي جهلي پويان حصو عام طور [[ٽرانس پائلورڪ سطح]] مان گذري ٿو. انهن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، معدي جو [[پائلورس]]، پري وارو [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]] ۽ [[مقعدي نالي]] شامل آهن. ان کان سواءِ، [[انساني وات|وات جي کوٽ]] وٽ ايڊوينٽيشيا هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
ihvz2a8br2dywfgryusxta1kkpiw18k
392090
392089
2026-07-07T18:51:31Z
Intisar Ali
8681
392090
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ موجود عضوي سرشتو}}
{{Infobox anatomy
| Name = معدي-آنڊي وارو رستو
| Latin = tractus digestorius ([[وات]] کان [[مقعد]] تائين)،<br />canalis alimentarius ([[کاڌي جي نالي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)،<br />canalis gastrointestinales ([[معدو|معدي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)
| Image = Digestive system without labels.svg
| Caption = سراسري [[انسان]] ۾ معدي-آنڊي واري رستي جو خاڪو
| System = [[هاضمي وارو سرشتو]]
| Width = 200
}}
{{Gastrointestinal tract sidebar}}
'''معدي-آنڊي وارو رستو''' (جنهن کي '''جي آءِ رستو'''، '''هاضمي وارو رستو''' ۽ '''غذائي نالي''' پڻ چيو ويندو آهي) [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] جو اهو رستو يا گذرگاهه آهي، جيڪو [[وات]] کان [[مقعد]] تائين وڃي ٿو. هي رستو جسم جي سڀ کان وڏن سرشتن مان هڪ آهي.<ref name="Roszkowska2024">{{cite journal |last1=Roszkowska |first1=P |last2=Klimczak |first2=E |last3=Ostrycharz |first3=E |title=Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO) and Twelve Groups of Related Diseases-Current State of Knowledge. |journal=Biomedicines |display-authors=et al.|date=7 May 2024 |volume=12 |issue=5 |page=1030 |doi=10.3390/biomedicines12051030 |doi-access=free |pmid=38790992|pmc=11117733 }}</ref> انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ جي آءِ رستي اندر هاضمي واري سرشتي جا سڀ مکيه [[عضوو (حياتيات)|عضوا]] شامل آهن، جن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو]] ۽ آنڊا شامل آهن. وات وسيلي ورتل کاڌو [[هاضمو|هضم]] ڪيو وڃي ٿو تہ جيئن ان مان [[غذائي جزو|غذائي جزا]] ڪڍي [[توانائي]] جذب ڪري سگهجي، ۽ رهيل گند [[پاخانو|پاخاني]] جي صورت ۾ مقعد مان خارج ڪيو وڃي ٿو. ''معدي-آنڊي وارو'' هڪ صفت آهي، جنهن جي معنيٰ معدي ۽ آنڊن سان لاڳاپيل آهي.
[[نيفروزوئا|گهڻن جانورن]] ۾ ”آرپار آنڊو“ يا مڪمل هاضمي وارو رستو هوندو آهي. ان جا استثنا وڌيڪ ابتدائي جانور آهن: [[اسپنج|اسپنجن]] جي سڄي جسم ۾ هاضمي لاءِ ننڍڙا سوراخ ([[اوسٽيم (اسپنج)|اوسٽيا]]) ۽ اخراج لاءِ پٺ واري پاسي هڪ وڏو سوراخ ([[اوسڪيولم]]) هوندو آهي؛ [[ڪنگهي واري جيلي|ڪنگهي وارين جيلين]] ۾ پيٽ واري پاسي وات ۽ پٺ واري پاسي مقعدي سوراخ ٻئي هوندا آهن، جڏهنتہ [[سنيڊيريا]] ۽ [[ايڪوئل|ايڪوئلن]] ۾ هاضمي ۽ اخراج ٻنهي لاءِ هڪڙو ئي سوراخ هوندو آهي.<ref name="CK12">{{cite web|title=Overview of Invertebrates|url=https://www.ck12.org/book/ck-12-biology/section/17.2/|website=www.ck12.org|access-date=25 June 2021|date=6 October 2015}}</ref><ref name="RuppertBarnes2004BilateriaGut">{{cite book|last1=Ruppert |first1=EE |last2=Fox |first2=RS |last3=Barnes |first3=RD |title=Invertebrate Zoology|publisher=Brooks / Cole|edition=7|isbn=978-0-03-025982-1|year=2004|page=197 [https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page197]|chapter=Introduction to Bilateria|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page/203}}</ref>
انساني معدي-آنڊي وارو رستو [[کاڌي جي نالي]]، معدي ۽ آنڊن تي مشتمل هوندو آهي، ۽ ان کي مٿئين ۽ هيٺئين معدي-آنڊي وارن رستن ۾ ورهايو ويندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|eight/000109945|gastrointestinal tract}}</ref> جي آءِ رستي ۾ [[انساني وات|وات]] ۽ [[انساني مقعد|مقعد]] جي وچ واريون سڀ بناوتون شامل آهن،<ref>{{MeSH name|Gastrointestinal+tract}}</ref> جيڪي هڪ لڳاتار گذرگاهه ٺاهين ٿيون ۽ هاضمي جا مکيه عضوا، يعني [[معدو]]، [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]، پاڻ ۾ ڳنڍين ٿيون. مڪمل [[انساني هاضمي وارو سرشتو]] معدي-آنڊي واري رستي سان گڏ [[هاضمي جا واڌو عضوا|هاضمي جي واڌو عضون]]، يعني [[ڄڀ]]، [[ٿُڪ وارا غدود]]، [[لبلبو]]، [[جگر]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]]، تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|nine/000952042|digestive system}}</ref> هر حصي جي [[جنينيات|جنيني]] بڻ بنياد کي ظاهر ڪرڻ لاءِ هن رستي کي [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]] ۾ پڻ ورهائي سگهجي ٿو. [[لاش جي چيرڦاڙ]] دوران سڄو انساني جي آءِ رستو اٽڪل {{convert|9|m|ft|abbr=off|sp=us|spell=in}} ڊگهو هوندو آهي. جيئري جسم ۾ اهو گهڻو ننڍو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آنڊا، جيڪي [[هموار ڏوري تاندورو|هموار ڏوري تاندوري]] جون نليون آهن، اڌ ڇڪيل حالت ۾ لڳاتار [[ڏوري جو تناءُ]] برقرار رکن ٿا، پر مقامي ڦهلاءَ ۽ [[لهرائتي حرڪت]] لاءِ مختلف هنڌن تي ڍرا ٿي سگهن ٿا.<ref name="G. C. J. P. pp. 290–294">{{cite journal|last1=G.|first1=Hounnou|last2=C.|first2=Destrieux|last3=J.|first3=Desmé|last4=P.|first4=Bertrand|last5=S.|first5=Velut|title=Anatomical study of the length of the human intestine|journal=Surgical and Radiologic Anatomy|volume=24|issue=5|date=2002-12-01|issn=0930-1038|doi=10.1007/s00276-002-0057-y|pmid=12497219|pages=290–294|s2cid=33366428}}</ref><ref name="Raines Arbour Thompson Figueroa-Bodine pp. 67–72">{{cite journal|last1=Raines|first1=Daniel|last2=Arbour|first2=Adrienne|last3=Thompson|first3=Hilary W.|last4=Figueroa-Bodine|first4=Jazmin|last5=Joseph|first5=Saju|title=Variation in small bowel length: Factor in achieving total enteroscopy?|journal=Digestive Endoscopy|volume=27|issue=1|date=2014-05-26|issn=0915-5635|doi=10.1111/den.12309|pmid=24861190|pages=67–72|s2cid=19069407}}</ref>
انساني [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي]] لڳ ڀڳ 4,000 مختلف [[قسم (حياتيات)|قسمن]] جي [[بيڪٽيريا]]، [[آرڪيا]]، [[وائرس|وائرسن]] ۽ [[يوڪيريئوٽ|يوڪيريئوٽن]] تي مشتمل آهي، جيڪي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي صحت]] ۽ [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي#ميٽابولزم|ميٽابولزم]] کي برقرار رکڻ ۾ مختلف ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref name="Thursby">{{cite journal|last1=Thursby|first1=E|last2=Juge|first2=N|title=Introduction to the human gut microbiota.|journal=The Biochemical Journal|date=16 May 2017|volume=474|issue=11|pages=1823–1836|doi=10.1042/BCJ20160510|pmid=28512250|pmc=5433529}}</ref><ref name="Rinninella2019">{{cite journal|last1=Rinninella|first1=E|last2=Raoul|first2=P|last3=Cintoni|first3=M|last4=Franceschi|first4=F|last5=Miggiano|first5=GAD|last6=Gasbarrini|first6=A|last7=Mele|first7=MC|title=What is the Healthy Gut Microbiota Composition? A Changing Ecosystem across Age, Environment, Diet, and Diseases.|journal=Microorganisms|date=10 January 2019|volume=7|issue=1|page=14|doi=10.3390/microorganisms7010014|doi-access=free|pmid=30634578|pmc=6351938}}</ref><ref>{{cite journal|pmc=5219689|year=2017|last1=Lin|first1=L|title=Role of intestinal microbiota and metabolites on gut homeostasis and human diseases|journal=BMC Immunology|volume=18|issue=1|page=2|last2=Zhang|first2=J|doi=10.1186/s12865-016-0187-3|pmid=28061847|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي جا [[اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙو|اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙا]] هاضمي واري عمل جي ضابطي ۾ مدد لاءِ [[هارمون]] خارج ڪن ٿا. انهن [[هاضمو#هاضمي وارا هارمون|هاضمي وارن هارمونن]]، جن ۾ [[گيسٽرن]]، [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[گريلن]] شامل آهن، جو عمل يا تہ [[انٽراڪرائين]] يا [[آٽوڪرائين]] طريقيڪار وسيلي ٿئي ٿو، جيڪو ظاهر ڪري ٿو تہ اهي هارمون خارج ڪندڙ جيوگهرڙا سڄي [[ارتقا]] دوران [[ارتقائي طور محفوظ|محفوظ رهندڙ بناوتون]] آهن.<ref>{{cite book |last1=Nelson |first1=Randy Joe |last2=Kriegsfeld |first2=Lance J. |title=An Introduction to Behavioral Endocrinology |date=2017 |publisher=Sinauer Associates, Inc. Publishers |location=Sunderland, Massachusetts |isbn=978-1-60535-320-3 |page=84 |edition=Fifth |chapter-url=https://archive.org/details/introductiontobe0000nels_e6f2/page/84/mode/2up |access-date=5 June 2025 |chapter=Chapter 2: The Endocrine System}}</ref>
== انساني معدي-آنڊي وارو رستو ==
=== بناوت ===
[[File:Digestive system simplified.svg|thumb|[[انساني هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] جي تصوير]]
جي آءِ رستي جي بناوت ۽ ڪم کي [[مجموعي ايناٽامي]] ۽ [[خوردبيني ايناٽامي]] ([[تاندوريات]]) ٻنهي وسيلي بيان ڪري سگهجي ٿو. رستو پاڻ مٿئين ۽ هيٺئين رستن ۾ ورهايل آهي، ۽ آنڊا [[ننڍو آنڊو|ننڍي]] ۽ [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] ۾ ورهايل آهن.<ref>{{cite web|website=The Physics Factbook|url=http://hypertextbook.com/facts/2001/AnneMarieThomasino.shtml|title=Length of a Human Intestine|date=2001|first=Anne Marie|last=Thomasino}}</ref>
==== مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو ====
{{Main|وات|ڳلو|کاڌي جي نالي|معدو|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو}}
مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو [[انساني وات|وات]]، [[ڳلو|ڳلي]]، [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو|معدي]] ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{MeSH name|Upper+Gastrointestinal+Tract}}</ref> مٿئين ۽ هيٺئين رستي جي صحيح حد [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ ڏورو]] آهي. اهو اڳئين آنڊي ۽ وچئين آنڊي جي جنيني حدن کي ڌار ڪري ٿو، ۽ اهو ئي ورهاڱو طبي ماهر عام طور [[معدي-آنڊي مان رت وهڻ]] کي ”مٿئين“ يا ”هيٺئين“ اصل وارو بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا. [[چيرڦاڙ]] دوران ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو هڪ گڏيل عضوو نظر اچي سگهي ٿو، پر ڪم، هنڌ ۽ اندرين ايناٽامي جي بنياد تي ان کي چئن حصن ۾ ورهايو ويندو آهي. ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جا چار حصا هي آهن، معدي کان شروع ڪري خالي آنڊي ڏانهن ويندي: [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو بلب|بلب]]، هيٺ لهندڙ، افقي ۽ مٿي چڙهندڙ.
ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ ڏورو مٿي چڙهندڙ ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي مٿئين ڪناري کي [[سيني جو پردو|پردي]] سان ٽنگي ٿو، ۽ هڪ اهم ايناٽاميائي نشان طور ڪم ڪري ٿو، جيڪو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي، يعني ننڍي آنڊي جي ترتيبوار پهرئين ۽ ٻئي حصي، جي وچ واري رسمي ورهاست ڏيکاري ٿو.<ref name="Warrell2005">{{cite book|author=David A. Warrell|title=Oxford textbook of medicine: Sections 18-33|url=https://books.google.com/books?id=hL1NKQJlY1IC&pg=PA511|access-date=1 July 2010|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-856978-7|pages=511–}}</ref> هي هڪ سنهو ڏورو آهي، جيڪو [[جنين]] جي [[ميزودرم]] مان نڪتل آهي.
==== هيٺيون معدي-آنڊي وارو رستو ====
هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي ۾ [[ننڍو آنڊو|ننڍي آنڊي]] جو گهڻو حصو ۽ سڄو [[وڏو آنڊو]] شامل آهي.<ref>{{MeSH name|Lower+Gastrointestinal+Tract}}</ref> [[انساني ايناٽامي]] ۾، '''آنڊو''' ('''bowel''' يا '''gut'''؛ يوناني: '''éntera''') معدي-آنڊي واري رستي جو اهو حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] جي [[پائلورڪ اسفنڪٽر]] کان [[انساني مقعد|مقعد]] تائين پکڙيل هوندو آهي، ۽ ٻين ٿڻائتن جانورن وانگر ٻن حصن تي مشتمل هوندو آهي: [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]. انسانن ۾، ننڍو آنڊو وڌيڪ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]]، [[خالي آنڊو|خالي آنڊي]] ۽ [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] ۾ ورهايل آهي. وڏو آنڊو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو|مٿي چڙهندڙ]]، [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي]]، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو|هيٺ لهندڙ]] ۽ [[سگموئيڊ وڏو آنڊو|سگموئيڊ]] [[وڏو آنڊو (ايناٽامي)|وڏي آنڊي]]، [[سڌو آنڊو|سڌي آنڊي]] ۽ [[مقعدي نالي]] ۾ ورهايل آهي.<ref name="Kapoor2011">{{cite web|url=http://emedicine.medscape.com/article/1948929-overview|title=Large Intestine Anatomy|publisher=WebMD LLC.|work=Medscape|date=13 Jul 2011|access-date=2013-08-20|author=Kapoor, Vinay Kumar|editor=Gest, Thomas R.}}</ref><ref name="GrayLargeIntestine">{{cite book|url=http://www.bartleby.com/107/|title=Gray's Anatomy|publisher=Lea & Febiger|author=Gray, Henry|author-link=Henry Gray|year=1918|location=Philadelphia}}</ref>
===== ننڍو آنڊو =====
{{Main|ننڍو آنڊو|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|خالي آنڊو|آخري آنڊو}}
[[ننڍو آنڊو]] اٽڪل 6 کان 7 ميٽر ڊگهي نلي نما بناوت آهي، جيڪا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] کان شروع ٿئي ٿي ۽ [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] تي ختم ٿئي ٿي.<ref name="Roszkowska2024"/><ref name="GRAYS2005">{{cite book|title=Gray's anatomy for students|last=Drake|first=Richard L.|author2=Vogl, Wayne|author3=Tibbitts, Adam W.M. Mitchell|author4=illustrations by Richard|author5=Richardson, Paul|publisher=Elsevier/Churchill Livingstone|year=2015|isbn=978-0-8089-2306-0|edition=3rd|location=Philadelphia|page=312}}</ref> بالغ انسان ۾ ان جي [[ميوڪوسا|ميوڪوسي]] ايراضي اٽڪل {{convert|30|m2|abbr=on}} آهي.<ref name="ReferenceA">{{Cite journal|last1=Helander|first1=Herbert F.|last2= Fändriks|first2=Lars|date=2014-06-01|title=Surface area of the digestive tract - revisited|journal=Scandinavian Journal of Gastroenterology|volume=49|issue=6|pages=681–689|doi=10.3109/00365521.2014.898326|issn=1502-7708|pmid=24694282|s2cid=11094705}}</ref> [[گول ڦولڊ|گول ڦولڊن]]، وِلائي ۽ مائڪرووِلائي جي گڏيل موجودگي ميوڪوسا جي جذب ڪندڙ ايراضي کي اٽڪل 600 ڀيرا وڌائي ٿي، جنهن سان سڄي ننڍي آنڊي جي ڪل ايراضي اٽڪل {{convert|250|sqm|sqft|abbr=on}} ٿئي ٿي.<ref name="Hall">{{cite book|last1=Hall|first1=John|title=Guyton and Hall textbook of medical physiology|date=2011|isbn=978-1-4160-4574-8|page=794|publisher=Saunders/Elsevier|edition=Twelfth}}</ref> ان جو مکيه ڪم هاضمي جي پيداوارن، جن ۾ ڪاربوهائيڊريٽ، پروٽين، لپڊ ۽ وٽامن شامل آهن، کي رت ۾ جذب ڪرڻ آهي. ان جا ٽي وڏا حصا آهن:
# [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]: هڪ ننڍڙي بناوت، اٽڪل 20–25 cm ڊگهي،<ref name=GRAYS2005/> جيڪا معدي مان [[ڪائيم]]، [[هاضمي وارا اينزائم|هاضمي وارن اينزائمن]] تي ٻڌل [[لبلبي جو رس]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]] مان [[پِت]] حاصل ڪري ٿي. هاضمي وارا اينزائم پروٽينن کي ٽوڙين ٿا، ۽ پِت چرٻين کي [[ايمَلشن]] ڪري [[مائي سيل|مائي سيلن]] ۾ بدلائي ٿي. [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]] [[برنر جا غدود|برنر جي غدودن]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪي [[بائي ڪاربونيٽ]] تي ٻڌل بلغم ڀري الڪلي رطوبت پيدا ڪن ٿا. اهي رطوبتون، لبلبي مان ايندڙ بائي ڪاربونيٽ سان گڏ، ڪائيم ۾ موجود معدي جي تيزابن کي بي اثر ڪن ٿيون.
# [[خالي آنڊو]]: هي ننڍي آنڊي جو وچيون حصو آهي، جيڪو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي کي آخري آنڊي سان ڳنڍي ٿو. اهو اٽڪل {{convert|2.5|m|ft|abbr=on}} ڊگهو آهي ۽ ان ۾ [[گول ڦولڊ]]، جن کي پليڪائي سرڪيوليرس پڻ چيو ويندو آهي، ۽ [[آنڊي جي وِلس|وِلائي]] هوندا آهن، جيڪي ان جي سطح واري ايراضي وڌائين ٿا. هاضمي جون پيداوارون، يعني کنڊون، امائنو تيزاب ۽ چرٻي تيزاب، هتي رت ۾ جذب ٿين ٿا.
# [[آخري آنڊو]]: ننڍي آنڊي جو آخري حصو. اهو اٽڪل 3 ميٽر ڊگهو آهي، ۽ ان ۾ خالي آنڊي جهڙا [[آنڊي جي وِلس|وِلائي]] هوندا آهن. اهو خاص طور [[وٽامن B12]] ۽ [[پِت جا تيزاب]]، ۽ باقي رهيل ٻيا غذائي جزا جذب ڪري ٿو.
===== وڏو آنڊو =====
{{Main|وڏو آنڊو}}
[[وڏو آنڊو]] هڪ محراب ٺاهي ٿو، جيڪو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]] کان شروع ٿئي ٿو ۽ [[سڌو آنڊو|سڌي آنڊي]] ۽ [[مقعدي نالي]] تي ختم ٿئي ٿو. ان ۾ [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] پڻ شامل آهي، جيڪو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. ان جي ڊيگهه اٽڪل 1.5 ميٽر آهي، ۽ بالغ انسان ۾ ميوڪوسا جي ايراضي اٽڪل {{convert|2|m2|abbr=on}} آهي.<ref name="ReferenceA" /> وڏي آنڊي جو سڀ کان ڊگهو حصو [[وڏو آنڊو#بناوت|ڪولن]] آهي، جنهن جو مکيه ڪم پاڻي ۽ لوڻ جذب ڪرڻ آهي.<ref name="Terms">{{cite web|title=definition colon|url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/colon|website=www.cancer.gov|access-date=24 January 2025|language=en|date=2 February 2011}}</ref>
وڏو آنڊو انڌي آنڊي کان شروع ٿئي ٿو، جتي [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] واقع آهي. هي پيٽ جي پوئين ڀت ۾ [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو|مٿي چڙهندڙ وڏي آنڊي]] طور ڪولن جي شروعات پڻ آهي. [[ساڄو ڪولڪ وڪڙ]] ([[جگر|جگري]] وڪڙ)، يعني مٿي چڙهندڙ ۽ [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جو مڙيل حصو، کان اهو آڏي وڏي آنڊي ۾ پيٽ جي آرپار وڃي ٿو ۽ پردي جي هيٺان گذري ٿو. [[کاٻو ڪولڪ وڪڙ]] ([[تِري|تِريءَ وارو]] وڪڙ)، يعني آڏي ۽ [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو|هيٺ لهندڙ وڏي آنڊي]] جو مڙيل حصو، کان اهو پيٽ جي کاٻي پاسي هيٺ لهي ٿو. اهو [[سگموئيڊ وڏو آنڊو|سگموئيڊ وڏي آنڊي]] تائين پهچي ٿو، جيڪو سڌي آنڊي جي سڀ کان ويجهو ڪولن جو لوپ آهي، ۽ پوءِ سڌي آنڊي ۽ [[مقعدي نالي]] ڏانهن جاري رهي ٿو.
==== واڌ ويجهه ====
{{main|هاضمي واري سرشتي جي واڌ ويجهه}}
آنڊو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل بناوت آهي. انساني واڌ ويجهه جي لڳ ڀڳ سورهين ڏينهن، [[جنين]] ٻن رخن ۾ [[پيٽ وارو|پيٽ واري پاسي]] ڏانهن وڪڙجڻ شروع ڪري ٿو، جنهن ۾ جنين جي پيٽ واري سطح [[کاٻائي ڪثيرالاضلاع|کاٻي]] ٿي وڃي ٿي: جنين جا پاسا هڪٻئي ڏانهن وڪڙجن ٿا ۽ مٿو ۽ پڇ هڪٻئي ڏانهن وڪڙجن ٿا. ان جو نتيجو اهو نڪري ٿو تہ [[زردي جي ٿيلهي]] جو هڪ حصو، جيڪا [[اندرين جنيني پرت]] سان ڍڪيل ۽ جنين جي [[پيٽ وارو|پيٽ واري]] پاسي سان لاڳاپيل بناوت آهي، دٻجي ڌار ٿيڻ لڳي ٿو ۽ '''ابتدائي آنڊو''' بڻجي ٿو. زردي جي ٿيلهي [[وٽيلائين نالي]] وسيلي آنڊي جي نلي سان ڳنڍيل رهي ٿي. عام طور هيءَ بناوت واڌ ويجهه دوران ختم ٿي وڃي ٿي؛ جن حالتن ۾ اها ختم نه ٿئي، ان کي [[ميڪل جو ڊائيورٽيڪيولم]] چيو ويندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[جنين|جنيني]] زندگي دوران، ابتدائي آنڊو آهستي آهستي ٽن حصن ۾ ٺهي ٿو: [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]]. جيتوڻيڪ اهي اصطلاح گهڻو ڪري ابتدائي آنڊي جي حصن لاءِ استعمال ڪيا ويندا آهن، پر اهي آخري ٺهيل آنڊي جي علائقن کي بيان ڪرڻ لاءِ پڻ باقاعدگيءَ سان استعمال ٿين ٿا.<ref>{{Citation |last1=Malone |first1=Jordan C. |title=Embryology, Midgut |date=2025 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK553156/ |access-date=2025-10-25 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=31985949 |last2=Arbor |first2=Tafline C. |last3=Shah |first3=Abdul Basit}}</ref>
آنڊي جو هر حصو وڌيڪ مخصوص ٿئي ٿو ۽ پوءِ واري واڌ ويجهه ۾ خاص آنڊي ۽ آنڊي سان لاڳاپيل بناوتون پيدا ڪري ٿو. اصل آنڊي مان نڪتل جزا، جن ۾ [[معدو]] ۽ [[وڏو آنڊو (ايناٽامي)|وڏو آنڊو]] شامل آهن، ابتدائي آنڊي جي جيوگهرڙن ۾ ڦوڪارن يا ڦهلائن طور وڌن ٿا. ان جي ابتڙ، آنڊي سان لاڳاپيل نڪتل بناوتون، يعني اهي بناوتون جيڪي ابتدائي آنڊي مان نڪرن ٿيون پر اصل آنڊي جو حصو نه آهن، عام طور ابتدائي آنڊي جي ٻاهر نڪرندڙ ڳوٿرين طور وڌن ٿيون. انهن بناوتن کي رت پهچائيندڙ رڳون سڄي واڌ ويجهه دوران مستقل رهن ٿيون.<ref>{{cite book|author=Bruce M. Carlson|title=Human Embryology and Developmental Biology|publisher=Mosby|location=Saint Louis|edition=3rd|year=2004|isbn=978-0-323-03649-8}}</ref>
{| class="wikitable"
|-
! حصو || بالغ ۾ حصو || جن مان پيدا ٿئي ٿو || شرياني رسد
|-
| [[اڳيون آنڊو]] || کاڌي جي نالي کان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي پهرين ٻن حصن تائين || کاڌي جي نالي، معدو، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو (پهريون ۽ ٻيو حصو)، جگر، پِتي جي ٿيلهي، لبلبو، لبلبي جو مٿيون حصو<br />(جيتوڻيڪ تِري کي [[سيليئڪ شريان|سيليئڪ ٿڙ]] مان رت ملي ٿو، پر اها پٺ واري ميسينٽري مان نڪتل آهي، تنهنڪري اڳئين آنڊي مان نڪتل نه آهي) || سيليئڪ ٿڙ
|-1
| [[وچيون آنڊو]] || هيٺيون ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو کان آڏي وڏي آنڊي جي پهرين ٻن ٽين حصن تائين || هيٺيون [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]، [[خالي آنڊو]]، [[آخري آنڊو]]، [[انڌو آنڊو]]، [[ورمي فارم اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]، ۽ [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جا پهريان ٻه ٽين حصا || [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جون شاخون
|-
| [[پويون آنڊو]] || آڏي وڏي آنڊي جي آخري ٽين حصي کان مقعدي نالي جي مٿئين حصي تائين || [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جو آخري ٽين حصو، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]]، [[سڌو آنڊو]] ۽ [[مقعدي نالي]] جو مٿيون حصو || [[هيٺين ميسينٽيرڪ شريان]] جون شاخون
|}
==== تاندوريات ====
{{Main|معدي-آنڊي واري رستي جي ڀت}}
[[File:Layers of the GI Tract english.svg|thumb|300px|آنڊي جي ڀت جي عام بناوت]]
معدي-آنڊي واري رستي جي عام تاندوريات جي هڪ صورت هوندي آهي، جنهن ۾ ڪجهه اهڙا فرق هوندا آهن جيڪي فعلي ايناٽامي ۾ خصوصيت کي ظاهر ڪن ٿا.<ref>{{cite book|author=Abraham L. Kierszenbaum|title=Histology and cell biology: an introduction to pathology|publisher=Mosby|location=St. Louis|year=2002|isbn=978-0-323-01639-1}}</ref> جي آءِ رستي کي هيٺين ترتيب ۾ چئن هم مرڪز تهن ۾ ورهائي سگهجي ٿو:
* [[ميوڪوسي جهلي|ميوڪوسا]]
* [[ذيلي ميوڪوسا]]
* [[ڏوري تهه]]
* [[ايڊوينٽيشيا]] يا [[سيروسي جهلي|سيروسا]]
===== ميوڪوسا =====
{{See also|آنڊي جي ميوڪوسا|وات جي ميوڪوسا|معدي جي ميوڪوسا}}
[[ميوڪوسا]] معدي-آنڊي واري رستي جي سڀ کان اندرين تهه آهي. ميوڪوسا [[ليومن (ايناٽامي)|ليومن]]، يعني نلي اندر کليل جاءِ، کي گهيري ٿي. هيءَ تهه هضم ٿيل کاڌي ([[ڪائيم]]) سان سڌي رابطي ۾ اچي ٿي. ميوڪوسا هيٺين مان ٺهيل آهي:{{cn|date=July 2025}}
* [[آنڊي جو اپيٿيليم|اپيٿيليم]] – سڀ کان اندرين تهه. گهڻن هاضمي، جذب ۽ رطوبتي عملن جي ذميوار.
* [[ليمينا پروپريا]] – [[نرم ڳانڍاپي تاندوري]] جي هڪ تهه. گهڻن ڳانڍاپي تاندورن جي ڀيٽ ۾ غير معمولي طور جيوگهرڙن سان ڀرپور.
* [[ميوڪوسا جو ڏوري تهه]] – [[هموار ڏورو|هموار ڏوري]] جي سنهي تهه، جيڪا مواد جي گذرڻ ۾ مدد ڪري ٿي ۽ هلچل ۽ [[لهرائتي حرڪت]] وسيلي اپيٿيليئل تهه ۽ ليومن جي مواد جي وچ ۾ لاڳاپو وڌائي ٿي.
معدي-آنڊي واري رستي جي هر عضوي ۾ ميوڪوسا مختلف حالتن کي سنڀالڻ لاءِ تمام گهڻي مخصوص ٿيل هوندي آهي. سڀ کان وڌيڪ ڦيرڦار اپيٿيليم ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿي.
===== ذيلي ميوڪوسا =====
{{Main|ذيلي ميوڪوسا}}
[[ذيلي ميوڪوسا]] [[گهڻي اڻترتيب ڳانڍاپي تاندوري]] جي هڪ تهه تي مشتمل هوندي آهي، جنهن ۾ وڏيون رت جون رڳون، لمفي رڳون ۽ تنتون هونديون آهن، جيڪي ميوڪوسا ۽ [[ڏوري تهه]] ۾ شاخون ڏين ٿيون. ان ۾ [[ذيلي ميوڪوسي ڄار]]، يعني هڪ [[آنڊي وارو تنتي سرشتو|آنڊي وارو تنتي ڄار]]، هوندو آهي، جيڪو ''ٻاهرئين ڏوري تهه'' جي اندرين سطح تي واقع هوندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
===== ڏوري تهه =====
[[ڏوري تهه]] اندرين گول تهه ۽ [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح|ڊيگهي رخ واري]] ٻاهرين تهه تي مشتمل هوندي آهي. گول تهه کاڌي کي پوئتي وڃڻ کان روڪي ٿي ۽ ڊيگهي رخ واري تهه رستي کي ننڍو ڪري ٿي. اهي تهون اصل ۾ نه مڪمل ڊيگهي رخ واريون آهن ۽ نه مڪمل گول؛ بلڪه ڏوري جون تهون مختلف پچن سان هيلڪل هونديون آهن. اندرين گول تهه تيز پچ سان هيلڪل آهي ۽ ٻاهرين ڊيگهي رخ واري تهه گهڻي هلڪي پچ سان هيلڪل آهي.<ref name="Sarna">{{Cite book|title=Colonic Motility: From Bench Side to Bedside|last=Sarna|first=S.K.|publisher=Morgan & Claypool Life Sciences|year=2010|isbn=978-1-61504-150-3|location=San Rafael, California|chapter=Introduction}}</ref> جيتوڻيڪ ٻاهرئين ڏوري تهه سڄي معدي-آنڊي واري رستي ۾ ساڳي هوندي آهي، پر معدو هڪ استثنا آهي، جنهن ۾ کاڌي کي پيهڻ ۽ ملائڻ ۾ مدد لاءِ هڪ واڌو اندرين ترڇي ڏوري تهه هوندي آهي. معدي جو ٻاهرئين ڏوري تهه اندرين ترڇي تهه، وچئين گول تهه ۽ ٻاهرئين ڊيگهي رخ واري تهه تي مشتمل هوندو آهي.
گول ۽ ڊيگهي رخ وارين ڏوري تهن جي وچ ۾ [[مائينٽيرڪ ڄار]] هوندو آهي. اهو لهرائتي حرڪت کي ضابطي ۾ رکي ٿو. سرگرمي پيس ميڪر جيوگهرڙن، يعني مائينٽيرڪ [[ڪاجال جا وچ وارا جيوگهرڙا|ڪاجال جي وچ وارن جيوگهرڙن]]، وسيلي شروع ٿئي ٿي. آنڊي ۾ پنهنجي پاڻ تي ٻڌل آنڊي واري تنتي سرشتي سبب اندروني لهرائتي سرگرمي ([[بنيادي برقي تال]]) هوندي آهي. ان جي رفتار باقي [[خودڪار تنتي سرشتو|خودڪار تنتي سرشتي]] وسيلي بدلائي سگهجي ٿي.<ref name="Sarna"/>
انهن تهن جي هم آهنگ سڪڙڻ کي [[لهرائتي حرڪت]] چيو ويندو آهي، جيڪا کاڌي کي رستي ۾ اڳتي ڌڪي ٿي. جي آءِ رستي ۾ کاڌي کي وات کان معدي تائين بولس، يعني کاڌي جو گولو، چيو ويندو آهي. معدي کان پوءِ، کاڌو جزوي طور هضم ٿيل ۽ اڌ مايع هوندو آهي، جنهن کي [[ڪائيم]] چيو ويندو آهي. وڏي آنڊي ۾، باقي رهيل اڌ ٺوس مادو [[انساني پاخانو|پاخانو]] سڏجي ٿو.<ref name="Sarna"/>
===== ايڊوينٽيشيا ۽ سيروسا =====
{{Main|سيروسي جهلي|ايڊوينٽيشيا}}
معدي-آنڊي واري رستي جي سڀ کان ٻاهرين تهه [[ڳانڍاپي تاندوري]] جي ڪيترين تهن تي مشتمل هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
جي آءِ رستي جا [[پيٽ جي جهلي#پيٽ جي بناوتن جي درجابندي|پيٽ جي جهلي اندر]] حصا [[سيروسا]] سان ڍڪيل هوندا آهن. انهن ۾ [[معدو|معدي]] جو گهڻو حصو، [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جو پهريون حصو، سڄو [[ننڍو آنڊو]]، [[انڌو آنڊو]] ۽ [[ورمي فارم اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[آڏو وڏو آنڊو]]، [[سگموئيڊ وڏو آنڊو]] ۽ [[سڌو آنڊو]] شامل آهن. آنڊي جي انهن حصن ۾ آنڊي ۽ چوڌاري تاندوري جي وچ ۾ چٽي حد هوندي آهي. رستي جي انهن حصن وٽ [[ميسينٽري]] هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[پيٽ جي جهلي پويان]] حصا [[ايڊوينٽيشيا]] سان ڍڪيل هوندا آهن. اهي چوڌاري تاندوري سان ملي وڃن ٿا ۽ پنهنجي هنڌ تي مقرر هوندا آهن. مثال طور، ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو پيٽ جي جهلي پويان حصو عام طور [[ٽرانس پائلورڪ سطح]] مان گذري ٿو. انهن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، معدي جو [[پائلورس]]، پري وارو [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]] ۽ [[مقعدي نالي]] شامل آهن. ان کان سواءِ، [[انساني وات|وات جي کوٽ]] وٽ ايڊوينٽيشيا هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
==== جين ۽ پروٽين جو اظهار ====
لڳ ڀڳ 20,000 پروٽين ڪوڊ ڪندڙ جين انساني جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا، ۽ انهن جينن مان 75 سيڪڙو هاضمي واري عضوي سرشتي جي گهٽ ۾ گهٽ ڪنهن هڪ مختلف حصي ۾ اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/gastrointestinal+tract|title=The human proteome in gastrointestinal tract - The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-21}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Uhlén|first1=Mathias|last2=Fagerberg|first2=Linn|last3=Hallström|first3=Björn M.|last4=Lindskog|first4=Cecilia|last5=Oksvold|first5=Per|last6=Mardinoglu|first6=Adil|last7=Sivertsson|first7=Åsa|last8=Kampf|first8=Caroline|last9=Sjöstedt|first9=Evelina|date=2015-01-23|title=Tissue-based map of the human proteome|journal=Science|language=en|volume=347|issue=6220|article-number=1260419|doi=10.1126/science.1260419|issn=0036-8075|pmid=25613900|s2cid=802377}}</ref> انهن مان 600 کان وڌيڪ جين جي آءِ رستي جي هڪ يا وڌيڪ حصن ۾ وڌيڪ خاص طور اظهار ٿين ٿا، ۽ انهن سان لاڳاپيل پروٽينن جا ڪم کاڌي جي هاضمي ۽ غذائي جزن جي جذب سان لاڳاپيل آهن. اهڙن ڪمن وارن مخصوص پروٽينن جا مثال [[پيپسن|پيپسينوجن PGC]] ۽ [[لائپيز|لائپيز LIPF]] آهن، جيڪي [[معدي جو چيف جيوگهرڙو|چيف جيوگهرڙن]] ۾ اظهار ٿين ٿا؛ ۽ معدي جي ميوڪوسا جي [[پيريٽل جيوگهرڙو|پيريٽل جيوگهرڙن]] ۾ اظهار ٿيندڙ معدي واري [[ATPase|ATPase ATP4A]] ۽ [[معدي جو اندروني عنصر|معدي جو اندروني عنصر GIF]] آهن. معدي ۽ ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ اظهار ٿيندڙ ۽ بچاءَ ۾ شامل مخصوص پروٽينن ۾ [[ميوسن]] پروٽين، جهڙوڪ [[ميوسن 6]] ۽ [[انٽيليڪٽن-1]]، شامل آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gremel|first1=Gabriela|last2=Wanders|first2=Alkwin|last3=Cedernaes|first3=Jonathan|last4=Fagerberg|first4=Linn|last5=Hallström|first5=Björn|last6=Edlund|first6=Karolina|last7=Sjöstedt|first7=Evelina|last8=Uhlén|first8=Mathias|last9=Pontén|first9=Fredrik|date=2015-01-01|title=The human gastrointestinal tract-specific transcriptome and proteome as defined by RNA sequencing and antibody-based profiling|journal=Journal of Gastroenterology|language=en|volume=50|issue=1|pages=46–57|doi=10.1007/s00535-014-0958-7|pmid=24789573|s2cid=21302849|issn=0944-1174}}</ref>
==== گذرڻ جو وقت ====
کاڌي کي معدي-آنڊي واري رستي مان گذرڻ ۾ لڳندڙ وقت ڪيترن عنصرن تي ڀاڙي ٿو، جن ۾ عمر، نسليت ۽ جنس شامل آهن.<ref>{{Citation|last1=Degen|first1=L.P.|last2=Phillips|first2=S.F.|title=Variability of gastrointestinal transit in healthy women and men|journal=Gut|volume=39|pages=299–305|date=August 1996|issue=2|doi=10.1136/gut.39.2.299|pmid=8977347|pmc=1383315}}</ref><ref>{{Citation|last=Madsen, MD|first=Jan Lysgard|title=Effects of gender, age, and body mass index on gastrointestinal transit times|journal=Digestive Diseases and Sciences|volume=37|pages=1548–1553|date=1992|issue=10|doi=10.1007/BF01296501|pmid=1396002}}</ref> گذرڻ جو وقت ماپڻ لاءِ ڪيترائي طريقا استعمال ڪيا ويا آهن، جن ۾ [[بيريم]] سان نشان لڳايل کاڌي کان پوءِ ريڊيوگرافي، ساهه ۾ [[هائيڊروجن]] جو تجزيو، [[سنتيگرافي|سنتيگرافڪ]] تجزيو [[تابڪار نشان لڳل]] کاڌي کان پوءِ،<ref name=Bowen>{{cite web|last=Bowen|first=Richard|title=Gastrointestinal Transit: How Long Does It Take?|publisher=Colorado State University|url=http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/basics/transit.html|access-date=2020-06-06|archive-date=2015-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403015943/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/basics/transit.html}}</ref> ۽ [[مڪئي|مڪئي جي داڻن]] کي سادو کائڻ ۽ پوءِ انهن جي ظاهر ٿيڻ کي ڏسڻ شامل آهن.<ref>{{cite journal|last1=Keendjele|first1=Tuwilika P. T.|last2=Eelu|first2=Hilja H.|last3=Nashihanga|first3=Tunelago E.|last4=Rennie|first4=Timothy W.|last5=Hunter|first5=Christian John|title=Corn? When did I eat corn? Gastrointestinal transit time in health science students|journal=Advances in Physiology Education|date=1 March 2021|volume=45|issue=1|pages=103–108|doi=10.1152/advan.00192.2020|pmid=33544037|s2cid=231817664|doi-access=free}}</ref> معدي مان 50 سيڪڙو مواد نڪرڻ ۾ 2.5 کان 3 ڪلاڪ لڳن ٿا.{{medical citation needed|date=July 2020}} هاضمي جي رفتار هضم ٿيندڙ مواد تي پڻ ڀاڙي ٿي، ڇاڪاڻتہ ساڳئي کاڌي جي خوراڪي بناوت معدي مان مختلف رفتارن سان نڪري سگهي ٿي.<ref>{{Citation|last1=Wilson|first1=Malcom J.|last2=Dickson|first2=W.H.|last3=Singleton|first3=A.C.|title=Rate of evacuation of various foods from the normal stomach: a preliminary communication|journal=Arch Intern Med|volume=44|pages=787–796|date=1929|doi=10.1001/archinte.1929.00140060002001}}</ref> معدي جو مڪمل خالي ٿيڻ لڳ ڀڳ 4–5 ڪلاڪ وٺي ٿو، ۽ وڏي آنڊي مان گذرڻ ۾ 30 کان 50 ڪلاڪ لڳن ٿا.<ref name=Bowen/><ref>{{cite journal|last1=Kim|first1=SK|year=1968|title=Small intestine transit time in the normal small bowel study|journal=American Journal of Roentgenology|volume=104|issue=3|pages=522–524|doi=10.2214/ajr.104.3.522|pmid=5687899|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|pmc=3325313|year=2012|last1=Ghoshal|first1=U. C.|title=Colonic Transit Study Technique and Interpretation: Can These be Uniform Globally in Different Populations with Non-uniform Colon Transit Time?|journal=Journal of Neurogastroenterology and Motility|volume=18|issue=2|pages=227–228|last2=Sengar|first2=V.|last3=Srivastava|first3=D.|pmid=22523737|doi=10.5056/jnm.2012.18.2.227}}</ref>
==== مدافعتي ڪم ====
معدي-آنڊي وارو رستو [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو هڪ اهم حصو ٺاهي ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Mowat|first1=Allan M.|last2=Agace|first2=William W.|date=2014-10-01|title=Regional specialization within the intestinal immune system|journal=Nature Reviews. Immunology|volume=14|issue=10|pages=667–685|doi=10.1038/nri3738|issn=1474-1741|pmid=25234148|bibcode=2014NatRI..14..667M |s2cid=31460146}}</ref>
===== مدافعتي رڪاوٽ =====
هاضمي واري رستي جي سطح واري ايراضي اٽڪل 32 چورس ميٽر، يا بيڊمنٽن ڪورٽ جي لڳ ڀڳ اڌ جيتري، اندازي ڪئي وئي آهي.<ref name="ReferenceA" /> اهڙي وڏي سامهون ايندڙ سطح، جيڪا [[انساني چمڙي|چمڙي جي ظاهر سطح]] کان پندرهن ڀيرا وڌيڪ آهي، سان گڏ اهم مدافعتي جزا ڪم ڪن ٿا ته جيئن بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم رت ۽ لمف جي گردشي سرشتن ۾ داخل نه ٿين.<ref>{{Cite journal|last1= Flannigan|first1=Kyle L.|last2=Geem|first2=Duke|last3=Harusato|first3=Akihito|last4=Denning|first4=Timothy L.|date=2015-07-01|title=Intestinal Antigen-Presenting Cells: Key Regulators of Immune Homeostasis and Inflammation|journal=The American Journal of Pathology|volume=185|issue=7|pages=1809–1819|doi= 10.1016/j.ajpath.2015.02.024|issn=1525-2191|pmc=4483458|pmid=25976247}}</ref> هن بچاءَ جا بنيادي جزا [[آنڊي جي ميوڪوسي رڪاوٽ]] فراهم ڪري ٿي، جيڪا آنڊي جي ميوڪوسا پاران ٺاهيل جسماني، حياتياتي ڪيميائي ۽ مدافعتي عنصرن تي مشتمل آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Sánchez de Medina|first1=Fermín|last2=Romero-Calvo|first2=Isabel|last3=Mascaraque|first3=Cristina|last4=Martínez-Augustin|first4=Olga|date=2014-12-01|title= Intestinal inflammation and mucosal barrier function|journal=Inflammatory Bowel Diseases|volume=20|issue=12|pages= 2394–2404|doi=10.1097/MIB.0000000000000204|issn=1536-4844|pmid=25222662|s2cid=11434730|doi-access=free}}</ref> خردجيو پڻ هڪ وسيع مدافعتي سرشتي، جنهن ۾ [[آنڊي سان لاڳاپيل لمفي تاندورو]] (GALT) شامل آهي، وسيلي قابو ۾ رکيا وڃن ٿا.
بيماري پيدا ڪندڙ جراثيمن جي حملي کان بچاءَ ۾ اضافي عنصر پڻ ڪردار ادا ڪن ٿا. مثال طور، معدي جو گهٽ [[pH]]، جيڪو 1 کان 4 تائين هوندو آهي، ان ۾ داخل ٿيندڙ ڪيترن [[خردجيو|خردجيوئن]] لاءِ جان ليوا هوندو آهي.<ref>{{Cite journal|last=Schubert|first=Mitchell L.|date=2014-11-01|title=Gastric secretion|journal=Current Opinion in Gastroenterology|volume=30|issue=6|pages=578–582|doi=10.1097/MOG.0000000000000125|issn=1531-7056|pmid=25211241|s2cid=8267813}}</ref> ساڳي طرح، [[بلغم]]، جنهن ۾ [[IgA]] [[اينٽي باڊي|اينٽي باڊيون]] شامل هونديون آهن، ڪيترن بيماري پيدا ڪندڙ خردجيوئن کي بي اثر ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Márquez|first1=Mercedes|last2=Fernández Gutiérrez Del Álamo|first2=Clotilde|last3=Girón-González|first3=José Antonio|date=2016-01-28|title=Gut epithelial barrier dysfunction in human immunodeficiency virus-hepatitis C virus coinfected patients: Influence on innate and acquired immunity|journal=World Journal of Gastroenterology|volume=22|issue=4|pages=1433–1448|doi=10.3748/wjg.v22.i4.1433|issn=2219-2840|pmc=4721978|pmid=26819512|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي ۾ مدافعتي ڪم ۾ مدد ڪندڙ ٻين عنصرن ۾ [[لعاب]] ۽ [[پِت]] ۾ خارج ٿيندڙ [[اينزائم]] شامل آهن.
===== مدافعتي سرشتي جي هم-حالت =====
فائديمند بيڪٽيريا معدي-آنڊي واري مدافعتي سرشتي جي هم-حالت ۾ پڻ حصو وٺي سگهن ٿا. مثال طور، [[ڪلوسٽرڊيا]]، جي آءِ رستي ۾ سڀ کان غالب بيڪٽيريائي گروهن مان هڪ، آنڊي جي مدافعتي سرشتي جي حرڪيات تي اثر وجهڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref>{{Cite journal|title=Commensal microbe-derived butyrate induces the differentiation of colonic regulatory T cells|journal=Nature|volume=504|issue=7480|pages=446–450|doi=10.1038/nature12721|pmid=24226770|year=2013|last1=Furusawa|first1=Yukihiro|last2=Obata|first2=Yuuki|last3=Fukuda|first3=Shinji|last4=Endo|first4=Takaho A.|last5=Nakato|first5=Gaku|last6=Takahashi|first6=Daisuke|last7=Nakanishi|first7=Yumiko|last8=Uetake|first8=Chikako|last9=Kato|first9=Keiko|last10=Kato|first10=Tamotsu|last11=Takahashi|first11=Masumi|last12=Fukuda|first12=Noriko N.|last13=Murakami|first13=Shinnosuke|last14=Miyauchi|first14=Eiji|last15=Hino|first15=Shingo|last16=Atarashi|first16=Koji|last17=Onawa|first17=Satoshi|last18=Fujimura|first18=Yumiko|last19=Lockett|first19=Trevor|last20=Clarke|first20=Julie M.|last21=Topping|first21=David L.|last22=Tomita|first22=Masaru|last23=Hori|first23=Shohei|last24=Ohara|first24=Osamu|last25=Morita|first25=Tatsuya|last26=Koseki|first26=Haruhiko|last27=Kikuchi|first27=Jun|last28=Honda|first28=Kenya|last29=Hase|first29=Koji|last30=Ohno|first30=Hiroshi|bibcode=2013Natur.504..446F|s2cid=4408815}}</ref> اهو ڏيکاريو ويو آهي تہ وڌيڪ فائبر واري خوراڪ جو استعمال [[ٽي-ضابطيدار جيوگهرڙو|ٽي-ضابطيدار جيوگهرڙن]] (Tregs) جي پيدا ٿيڻ جو سبب ٿي سگهي ٿو. اهو ٻوٽن مان نڪتل غذائي جزن، جهڙوڪ [[بيوٽيريٽ]] ۽ [[پروپيونيٽ]]، جي خمير ٿيڻ دوران [[مختصر زنجير وارا چرٻي تيزاب|مختصر زنجير وارن چرٻي تيزابن]] جي پيداوار سبب آهي. بنيادي طور، بيوٽيريٽ [[FOXP3]] هنڌ جي پروموٽر ۽ محفوظ غير-ڪوڊنگ سلسلي وارن علائقن ۾ [[هسٽون H3]] جي [[ايسٽائليشن#پروٽين جي ايسٽائليشن|ايسٽائليشن]] وڌائي ٽي ريگ جيوگهرڙن جي فرق پذيري اُڀاري ٿو، اهڙي طرح [[ٽي جيوگهرڙو|ٽي جيوگهرڙن]] کي ضابطي ۾ رکي ٿو، جنهن سان سوزشي جواب ۽ الرجيون گهٽجن ٿيون.{{cn|date=July 2025}}
==== معدي-آنڊي واري جيوگهرڙائي آبادي ====
{{Main article|آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي}}
[[File:Microbiome.jpg|thumb|upright=1.6|انساني [[جيوگهرڙائي آبادي]] جو خاڪو، جيڪو معدي-آنڊي واري رستي جي مختلف علائقن ۾ ڏيکاريل آهي]]
وڏو آنڊو ڪيترن قسمن جي [[بيڪٽيريا]] ۽ ٻين [[خردجيو|خردجيوئن]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪي اهڙا ماليڪيول ٽوڙي سگهن ٿا جن کي انساني جسم اڪيلي سر عمل ۾ آڻي نٿو سگهي،<ref name="Knight2002">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=G0sCAAAACAAJ|title=Science of Everyday Things: Real-life biology|isbn=978-0-7876-5634-8|volume=4|last1=Knight|first1=Judson|year=2002|publisher=Gale}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Hillman|first1=Ethan T|last2=Lu|first2=Hang|last3=Yao|first3=Tianmang|last4=Nakatsu|first4=Cindy H|title=Minireview: Microbial Ecology along the Gastrointestinal Tract|journal=Microbes Environ|date=2017|volume=32|issue=4|pages=300–313|doi=10.1264/jsme2.ME17017|pmid=29129876 |pmc=5745014 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/32/4/32_ME17017/_html/-char/en|access-date=30 March 2025}}</ref> جنهن سان [[همزيستي]] وارو لاڳاپو ظاهر ٿئي ٿو. اهي خردجيو [[ميزبان-بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم جي سرحد]] تي گئس جي پيداوار جا ذميوار آهن، جيڪا [[پيٽ جي هوا]] طور خارج ٿئي ٿي. آنڊي جا بيڪٽيريا حياتياتي ٺهڻ وارن عملن ۾ پڻ حصو وٺي سگهن ٿا. مثال طور، وڏي آنڊي ۾ ڪجهه قسم وٽامن B<sub>12</sub> پيدا ڪن ٿا؛<ref>{{Cite journal|last=Martens, H. Barg, M. Warren, D. Jah|first=J.-H.|date=2002-03-01|title=Microbial production of vitamin B 12|url=http://link.springer.com/10.1007/s00253-001-0902-7|journal=Applied Microbiology and Biotechnology|volume=58|issue=3|pages=275–285|doi=10.1007/s00253-001-0902-7|pmid=11935176|issn=0175-7598|url-access=subscription}}</ref> جيڪو انسانن ۾ ڊي اين اي جي ٺهڻ ۽ ڳاڙهن رت جي جيوگهرڙن جي پيداوار جهڙن ڪمن لاءِ ضروري مرڪب آهي.<ref>{{Cite web|title=Are You Getting Enough Vitamin B12? What You Need to Know|url=https://www.yalemedicine.org/news/are-you-getting-enough-vitamin-b12#:~:text=Vitamin%20B12,%20also%20called%20cobalamin,meaning%20it%20dissolves%20in%20water.|access-date=2024-11-23|website=Yale Medicine|language=en}}</ref> بهرحال، وڏي آنڊي جو مکيه ڪم هضم ٿيل مواد مان [[آنڊي ۾ پاڻي جو جذب|پاڻي جو جذب]] آهي، جيڪو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ رهي ٿو، ۽ [[سوڊيم]] ۽ غذائي جزن جو ٻيهر جذب آهي.<ref>{{cite journal|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507857/#:~:text=The%20large%20intestine%20has%203,toward%20the%20rectum%20for%20elimination.|title=Physiology, Large Intestine|last1=Azzouz|first1=Laura L.|last2=Sharma|first2=Sandeep|publisher=StatPearls Publishing|date=31 July 2023|website=National Library of Medicine|pmid=29939634|access-date=24 March 2024}}</ref>
فائديمند [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي|آنڊي جا بيڪٽيريا]] امڪاني نقصانڪار [[بيڪٽيريا]] سان جاءِ ۽ غذائي جزن لاءِ مقابلو ڪن ٿا، ڇاڪاڻتہ آنڊي واري رستي ۾ وسيلا محدود هوندا آهن. [[هم-حالت]] برقرار رکڻ لاءِ فائديمند بيڪٽيريا 80–85 سيڪڙو ۽ امڪاني نقصانڪار بيڪٽيريا 15–20 سيڪڙو جو تناسب تجويز ڪيو وڃي ٿو.{{citation needed|date=May 2016}} غير متوازن تناسب [[ڊس بائيوسس]] جو سبب بڻجي ٿو.
==== زهرن جي نيڪالي ۽ دوا جو ميٽابولزم ====
[[CYP3A4]] جهڙا [[اينزائم]]، [[اينٽي پورٽر]] سرگرمين سان گڏ، [[اينٽيجن|اينٽيجنن]] ۽ [[زينو بائيوٽڪ|زينو بائيوٽڪن]] جي زهرن جي نيڪالي ۾ آنڊي جي [[دوا جو ميٽابولزم|دوا جي ميٽابولزم]] واري ڪردار ۾ پڻ اهم آهن.<ref>{{cite journal|last2=Ziegler|first2=DM|date=5 December 1990|title=The enzymes of detoxication.|journal=The Journal of Biological Chemistry|volume=265|issue=34|pages=20715–8|pmid=2249981|last1=Jakoby|first1=WB|doi=10.1016/S0021-9258(17)45272-0|bibcode=1990JBiCh.26520715J |doi-access=free}}</ref>
qg2ogc08lx0vovl935bdcssspz8dz0u
392091
392090
2026-07-07T18:57:41Z
Intisar Ali
8681
392091
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ موجود عضوي سرشتو}}
{{Infobox anatomy
| Name = معدي-آنڊي وارو رستو
| Latin = tractus digestorius ([[وات]] کان [[مقعد]] تائين)،<br />canalis alimentarius ([[کاڌي جي نالي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)،<br />canalis gastrointestinales ([[معدو|معدي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)
| Image = Digestive system without labels.svg
| Caption = سراسري [[انسان]] ۾ معدي-آنڊي واري رستي جو خاڪو
| System = [[هاضمي وارو سرشتو]]
| Width = 200
}}
{{Gastrointestinal tract sidebar}}
'''معدي-آنڊي وارو رستو''' (جنهن کي '''جي آءِ رستو'''، '''هاضمي وارو رستو''' ۽ '''غذائي نالي''' پڻ چيو ويندو آهي) [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] جو اهو رستو يا گذرگاهه آهي، جيڪو [[وات]] کان [[مقعد]] تائين وڃي ٿو. هي رستو جسم جي سڀ کان وڏن سرشتن مان هڪ آهي.<ref name="Roszkowska2024">{{cite journal |last1=Roszkowska |first1=P |last2=Klimczak |first2=E |last3=Ostrycharz |first3=E |title=Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO) and Twelve Groups of Related Diseases-Current State of Knowledge. |journal=Biomedicines |display-authors=et al.|date=7 May 2024 |volume=12 |issue=5 |page=1030 |doi=10.3390/biomedicines12051030 |doi-access=free |pmid=38790992|pmc=11117733 }}</ref> انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ جي آءِ رستي اندر هاضمي واري سرشتي جا سڀ مکيه [[عضوو (حياتيات)|عضوا]] شامل آهن، جن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو]] ۽ آنڊا شامل آهن. وات وسيلي ورتل کاڌو [[هاضمو|هضم]] ڪيو وڃي ٿو تہ جيئن ان مان [[غذائي جزو|غذائي جزا]] ڪڍي [[توانائي]] جذب ڪري سگهجي، ۽ رهيل گند [[پاخانو|پاخاني]] جي صورت ۾ مقعد مان خارج ڪيو وڃي ٿو. ''معدي-آنڊي وارو'' هڪ صفت آهي، جنهن جي معنيٰ معدي ۽ آنڊن سان لاڳاپيل آهي.
[[نيفروزوئا|گهڻن جانورن]] ۾ ”آرپار آنڊو“ يا مڪمل هاضمي وارو رستو هوندو آهي. ان جا استثنا وڌيڪ ابتدائي جانور آهن: [[اسپنج|اسپنجن]] جي سڄي جسم ۾ هاضمي لاءِ ننڍڙا سوراخ ([[اوسٽيم (اسپنج)|اوسٽيا]]) ۽ اخراج لاءِ پٺ واري پاسي هڪ وڏو سوراخ ([[اوسڪيولم]]) هوندو آهي؛ [[ڪنگهي واري جيلي|ڪنگهي وارين جيلين]] ۾ پيٽ واري پاسي وات ۽ پٺ واري پاسي مقعدي سوراخ ٻئي هوندا آهن، جڏهنتہ [[سنيڊيريا]] ۽ [[ايڪوئل|ايڪوئلن]] ۾ هاضمي ۽ اخراج ٻنهي لاءِ هڪڙو ئي سوراخ هوندو آهي.<ref name="CK12">{{cite web|title=Overview of Invertebrates|url=https://www.ck12.org/book/ck-12-biology/section/17.2/|website=www.ck12.org|access-date=25 June 2021|date=6 October 2015}}</ref><ref name="RuppertBarnes2004BilateriaGut">{{cite book|last1=Ruppert |first1=EE |last2=Fox |first2=RS |last3=Barnes |first3=RD |title=Invertebrate Zoology|publisher=Brooks / Cole|edition=7|isbn=978-0-03-025982-1|year=2004|page=197 [https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page197]|chapter=Introduction to Bilateria|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page/203}}</ref>
انساني معدي-آنڊي وارو رستو [[کاڌي جي نالي]]، معدي ۽ آنڊن تي مشتمل هوندو آهي، ۽ ان کي مٿئين ۽ هيٺئين معدي-آنڊي وارن رستن ۾ ورهايو ويندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|eight/000109945|gastrointestinal tract}}</ref> جي آءِ رستي ۾ [[انساني وات|وات]] ۽ [[انساني مقعد|مقعد]] جي وچ واريون سڀ بناوتون شامل آهن،<ref>{{MeSH name|Gastrointestinal+tract}}</ref> جيڪي هڪ لڳاتار گذرگاهه ٺاهين ٿيون ۽ هاضمي جا مکيه عضوا، يعني [[معدو]]، [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]، پاڻ ۾ ڳنڍين ٿيون. مڪمل [[انساني هاضمي وارو سرشتو]] معدي-آنڊي واري رستي سان گڏ [[هاضمي جا واڌو عضوا|هاضمي جي واڌو عضون]]، يعني [[ڄڀ]]، [[ٿُڪ وارا غدود]]، [[لبلبو]]، [[جگر]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]]، تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|nine/000952042|digestive system}}</ref> هر حصي جي [[جنينيات|جنيني]] بڻ بنياد کي ظاهر ڪرڻ لاءِ هن رستي کي [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]] ۾ پڻ ورهائي سگهجي ٿو. [[لاش جي چيرڦاڙ]] دوران سڄو انساني جي آءِ رستو اٽڪل {{convert|9|m|ft|abbr=off|sp=us|spell=in}} ڊگهو هوندو آهي. جيئري جسم ۾ اهو گهڻو ننڍو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آنڊا، جيڪي [[هموار ڏوري تاندورو|هموار ڏوري تاندوري]] جون نليون آهن، اڌ ڇڪيل حالت ۾ لڳاتار [[ڏوري جو تناءُ]] برقرار رکن ٿا، پر مقامي ڦهلاءَ ۽ [[لهرائتي حرڪت]] لاءِ مختلف هنڌن تي ڍرا ٿي سگهن ٿا.<ref name="G. C. J. P. pp. 290–294">{{cite journal|last1=G.|first1=Hounnou|last2=C.|first2=Destrieux|last3=J.|first3=Desmé|last4=P.|first4=Bertrand|last5=S.|first5=Velut|title=Anatomical study of the length of the human intestine|journal=Surgical and Radiologic Anatomy|volume=24|issue=5|date=2002-12-01|issn=0930-1038|doi=10.1007/s00276-002-0057-y|pmid=12497219|pages=290–294|s2cid=33366428}}</ref><ref name="Raines Arbour Thompson Figueroa-Bodine pp. 67–72">{{cite journal|last1=Raines|first1=Daniel|last2=Arbour|first2=Adrienne|last3=Thompson|first3=Hilary W.|last4=Figueroa-Bodine|first4=Jazmin|last5=Joseph|first5=Saju|title=Variation in small bowel length: Factor in achieving total enteroscopy?|journal=Digestive Endoscopy|volume=27|issue=1|date=2014-05-26|issn=0915-5635|doi=10.1111/den.12309|pmid=24861190|pages=67–72|s2cid=19069407}}</ref>
انساني [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي]] لڳ ڀڳ 4,000 مختلف [[قسم (حياتيات)|قسمن]] جي [[بيڪٽيريا]]، [[آرڪيا]]، [[وائرس|وائرسن]] ۽ [[يوڪيريئوٽ|يوڪيريئوٽن]] تي مشتمل آهي، جيڪي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي صحت]] ۽ [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي#ميٽابولزم|ميٽابولزم]] کي برقرار رکڻ ۾ مختلف ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref name="Thursby">{{cite journal|last1=Thursby|first1=E|last2=Juge|first2=N|title=Introduction to the human gut microbiota.|journal=The Biochemical Journal|date=16 May 2017|volume=474|issue=11|pages=1823–1836|doi=10.1042/BCJ20160510|pmid=28512250|pmc=5433529}}</ref><ref name="Rinninella2019">{{cite journal|last1=Rinninella|first1=E|last2=Raoul|first2=P|last3=Cintoni|first3=M|last4=Franceschi|first4=F|last5=Miggiano|first5=GAD|last6=Gasbarrini|first6=A|last7=Mele|first7=MC|title=What is the Healthy Gut Microbiota Composition? A Changing Ecosystem across Age, Environment, Diet, and Diseases.|journal=Microorganisms|date=10 January 2019|volume=7|issue=1|page=14|doi=10.3390/microorganisms7010014|doi-access=free|pmid=30634578|pmc=6351938}}</ref><ref>{{cite journal|pmc=5219689|year=2017|last1=Lin|first1=L|title=Role of intestinal microbiota and metabolites on gut homeostasis and human diseases|journal=BMC Immunology|volume=18|issue=1|page=2|last2=Zhang|first2=J|doi=10.1186/s12865-016-0187-3|pmid=28061847|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي جا [[اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙو|اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙا]] هاضمي واري عمل جي ضابطي ۾ مدد لاءِ [[هارمون]] خارج ڪن ٿا. انهن [[هاضمو#هاضمي وارا هارمون|هاضمي وارن هارمونن]]، جن ۾ [[گيسٽرن]]، [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[گريلن]] شامل آهن، جو عمل يا تہ [[انٽراڪرائين]] يا [[آٽوڪرائين]] طريقيڪار وسيلي ٿئي ٿو، جيڪو ظاهر ڪري ٿو تہ اهي هارمون خارج ڪندڙ جيوگهرڙا سڄي [[ارتقا]] دوران [[ارتقائي طور محفوظ|محفوظ رهندڙ بناوتون]] آهن.<ref>{{cite book |last1=Nelson |first1=Randy Joe |last2=Kriegsfeld |first2=Lance J. |title=An Introduction to Behavioral Endocrinology |date=2017 |publisher=Sinauer Associates, Inc. Publishers |location=Sunderland, Massachusetts |isbn=978-1-60535-320-3 |page=84 |edition=Fifth |chapter-url=https://archive.org/details/introductiontobe0000nels_e6f2/page/84/mode/2up |access-date=5 June 2025 |chapter=Chapter 2: The Endocrine System}}</ref>
== انساني معدي-آنڊي وارو رستو ==
=== بناوت ===
[[File:Digestive system simplified.svg|thumb|[[انساني هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] جي تصوير]]
جي آءِ رستي جي بناوت ۽ ڪم کي [[مجموعي ايناٽامي]] ۽ [[خوردبيني ايناٽامي]] ([[تاندوريات]]) ٻنهي وسيلي بيان ڪري سگهجي ٿو. رستو پاڻ مٿئين ۽ هيٺئين رستن ۾ ورهايل آهي، ۽ آنڊا [[ننڍو آنڊو|ننڍي]] ۽ [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] ۾ ورهايل آهن.<ref>{{cite web|website=The Physics Factbook|url=http://hypertextbook.com/facts/2001/AnneMarieThomasino.shtml|title=Length of a Human Intestine|date=2001|first=Anne Marie|last=Thomasino}}</ref>
==== مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو ====
{{Main|وات|ڳلو|کاڌي جي نالي|معدو|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو}}
مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو [[انساني وات|وات]]، [[ڳلو|ڳلي]]، [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو|معدي]] ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{MeSH name|Upper+Gastrointestinal+Tract}}</ref> مٿئين ۽ هيٺئين رستي جي صحيح حد [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ ڏورو]] آهي. اهو اڳئين آنڊي ۽ وچئين آنڊي جي جنيني حدن کي ڌار ڪري ٿو، ۽ اهو ئي ورهاڱو طبي ماهر عام طور [[معدي-آنڊي مان رت وهڻ]] کي ”مٿئين“ يا ”هيٺئين“ اصل وارو بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا. [[چيرڦاڙ]] دوران ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو هڪ گڏيل عضوو نظر اچي سگهي ٿو، پر ڪم، هنڌ ۽ اندرين ايناٽامي جي بنياد تي ان کي چئن حصن ۾ ورهايو ويندو آهي. ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جا چار حصا هي آهن، معدي کان شروع ڪري خالي آنڊي ڏانهن ويندي: [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو بلب|بلب]]، هيٺ لهندڙ، افقي ۽ مٿي چڙهندڙ.
ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ ڏورو مٿي چڙهندڙ ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي مٿئين ڪناري کي [[سيني جو پردو|پردي]] سان ٽنگي ٿو، ۽ هڪ اهم ايناٽاميائي نشان طور ڪم ڪري ٿو، جيڪو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي، يعني ننڍي آنڊي جي ترتيبوار پهرئين ۽ ٻئي حصي، جي وچ واري رسمي ورهاست ڏيکاري ٿو.<ref name="Warrell2005">{{cite book|author=David A. Warrell|title=Oxford textbook of medicine: Sections 18-33|url=https://books.google.com/books?id=hL1NKQJlY1IC&pg=PA511|access-date=1 July 2010|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-856978-7|pages=511–}}</ref> هي هڪ سنهو ڏورو آهي، جيڪو [[جنين]] جي [[ميزودرم]] مان نڪتل آهي.
==== هيٺيون معدي-آنڊي وارو رستو ====
هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي ۾ [[ننڍو آنڊو|ننڍي آنڊي]] جو گهڻو حصو ۽ سڄو [[وڏو آنڊو]] شامل آهي.<ref>{{MeSH name|Lower+Gastrointestinal+Tract}}</ref> [[انساني ايناٽامي]] ۾، '''آنڊو''' ('''bowel''' يا '''gut'''؛ يوناني: '''éntera''') معدي-آنڊي واري رستي جو اهو حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] جي [[پائلورڪ اسفنڪٽر]] کان [[انساني مقعد|مقعد]] تائين پکڙيل هوندو آهي، ۽ ٻين ٿڻائتن جانورن وانگر ٻن حصن تي مشتمل هوندو آهي: [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]. انسانن ۾، ننڍو آنڊو وڌيڪ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]]، [[خالي آنڊو|خالي آنڊي]] ۽ [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] ۾ ورهايل آهي. وڏو آنڊو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو|مٿي چڙهندڙ]]، [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي]]، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو|هيٺ لهندڙ]] ۽ [[سگموئيڊ وڏو آنڊو|سگموئيڊ]] [[وڏو آنڊو (ايناٽامي)|وڏي آنڊي]]، [[سڌو آنڊو|سڌي آنڊي]] ۽ [[مقعدي نالي]] ۾ ورهايل آهي.<ref name="Kapoor2011">{{cite web|url=http://emedicine.medscape.com/article/1948929-overview|title=Large Intestine Anatomy|publisher=WebMD LLC.|work=Medscape|date=13 Jul 2011|access-date=2013-08-20|author=Kapoor, Vinay Kumar|editor=Gest, Thomas R.}}</ref><ref name="GrayLargeIntestine">{{cite book|url=http://www.bartleby.com/107/|title=Gray's Anatomy|publisher=Lea & Febiger|author=Gray, Henry|author-link=Henry Gray|year=1918|location=Philadelphia}}</ref>
===== ننڍو آنڊو =====
{{Main|ننڍو آنڊو|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|خالي آنڊو|آخري آنڊو}}
[[ننڍو آنڊو]] اٽڪل 6 کان 7 ميٽر ڊگهي نلي نما بناوت آهي، جيڪا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] کان شروع ٿئي ٿي ۽ [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] تي ختم ٿئي ٿي.<ref name="Roszkowska2024"/><ref name="GRAYS2005">{{cite book|title=Gray's anatomy for students|last=Drake|first=Richard L.|author2=Vogl, Wayne|author3=Tibbitts, Adam W.M. Mitchell|author4=illustrations by Richard|author5=Richardson, Paul|publisher=Elsevier/Churchill Livingstone|year=2015|isbn=978-0-8089-2306-0|edition=3rd|location=Philadelphia|page=312}}</ref> بالغ انسان ۾ ان جي [[ميوڪوسا|ميوڪوسي]] ايراضي اٽڪل {{convert|30|m2|abbr=on}} آهي.<ref name="ReferenceA">{{Cite journal|last1=Helander|first1=Herbert F.|last2= Fändriks|first2=Lars|date=2014-06-01|title=Surface area of the digestive tract - revisited|journal=Scandinavian Journal of Gastroenterology|volume=49|issue=6|pages=681–689|doi=10.3109/00365521.2014.898326|issn=1502-7708|pmid=24694282|s2cid=11094705}}</ref> [[گول ڦولڊ|گول ڦولڊن]]، وِلائي ۽ مائڪرووِلائي جي گڏيل موجودگي ميوڪوسا جي جذب ڪندڙ ايراضي کي اٽڪل 600 ڀيرا وڌائي ٿي، جنهن سان سڄي ننڍي آنڊي جي ڪل ايراضي اٽڪل {{convert|250|sqm|sqft|abbr=on}} ٿئي ٿي.<ref name="Hall">{{cite book|last1=Hall|first1=John|title=Guyton and Hall textbook of medical physiology|date=2011|isbn=978-1-4160-4574-8|page=794|publisher=Saunders/Elsevier|edition=Twelfth}}</ref> ان جو مکيه ڪم هاضمي جي پيداوارن، جن ۾ ڪاربوهائيڊريٽ، پروٽين، لپڊ ۽ وٽامن شامل آهن، کي رت ۾ جذب ڪرڻ آهي. ان جا ٽي وڏا حصا آهن:
# [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]: هڪ ننڍڙي بناوت، اٽڪل 20–25 cm ڊگهي،<ref name=GRAYS2005/> جيڪا معدي مان [[ڪائيم]]، [[هاضمي وارا اينزائم|هاضمي وارن اينزائمن]] تي ٻڌل [[لبلبي جو رس]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]] مان [[پِت]] حاصل ڪري ٿي. هاضمي وارا اينزائم پروٽينن کي ٽوڙين ٿا، ۽ پِت چرٻين کي [[ايمَلشن]] ڪري [[مائي سيل|مائي سيلن]] ۾ بدلائي ٿي. [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]] [[برنر جا غدود|برنر جي غدودن]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪي [[بائي ڪاربونيٽ]] تي ٻڌل بلغم ڀري الڪلي رطوبت پيدا ڪن ٿا. اهي رطوبتون، لبلبي مان ايندڙ بائي ڪاربونيٽ سان گڏ، ڪائيم ۾ موجود معدي جي تيزابن کي بي اثر ڪن ٿيون.
# [[خالي آنڊو]]: هي ننڍي آنڊي جو وچيون حصو آهي، جيڪو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي کي آخري آنڊي سان ڳنڍي ٿو. اهو اٽڪل {{convert|2.5|m|ft|abbr=on}} ڊگهو آهي ۽ ان ۾ [[گول ڦولڊ]]، جن کي پليڪائي سرڪيوليرس پڻ چيو ويندو آهي، ۽ [[آنڊي جي وِلس|وِلائي]] هوندا آهن، جيڪي ان جي سطح واري ايراضي وڌائين ٿا. هاضمي جون پيداوارون، يعني کنڊون، امائنو تيزاب ۽ چرٻي تيزاب، هتي رت ۾ جذب ٿين ٿا.
# [[آخري آنڊو]]: ننڍي آنڊي جو آخري حصو. اهو اٽڪل 3 ميٽر ڊگهو آهي، ۽ ان ۾ خالي آنڊي جهڙا [[آنڊي جي وِلس|وِلائي]] هوندا آهن. اهو خاص طور [[وٽامن B12]] ۽ [[پِت جا تيزاب]]، ۽ باقي رهيل ٻيا غذائي جزا جذب ڪري ٿو.
===== وڏو آنڊو =====
{{Main|وڏو آنڊو}}
[[وڏو آنڊو]] هڪ محراب ٺاهي ٿو، جيڪو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]] کان شروع ٿئي ٿو ۽ [[سڌو آنڊو|سڌي آنڊي]] ۽ [[مقعدي نالي]] تي ختم ٿئي ٿو. ان ۾ [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] پڻ شامل آهي، جيڪو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. ان جي ڊيگهه اٽڪل 1.5 ميٽر آهي، ۽ بالغ انسان ۾ ميوڪوسا جي ايراضي اٽڪل {{convert|2|m2|abbr=on}} آهي.<ref name="ReferenceA" /> وڏي آنڊي جو سڀ کان ڊگهو حصو [[وڏو آنڊو#بناوت|ڪولن]] آهي، جنهن جو مکيه ڪم پاڻي ۽ لوڻ جذب ڪرڻ آهي.<ref name="Terms">{{cite web|title=definition colon|url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/colon|website=www.cancer.gov|access-date=24 January 2025|language=en|date=2 February 2011}}</ref>
وڏو آنڊو انڌي آنڊي کان شروع ٿئي ٿو، جتي [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] واقع آهي. هي پيٽ جي پوئين ڀت ۾ [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو|مٿي چڙهندڙ وڏي آنڊي]] طور ڪولن جي شروعات پڻ آهي. [[ساڄو ڪولڪ وڪڙ]] ([[جگر|جگري]] وڪڙ)، يعني مٿي چڙهندڙ ۽ [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جو مڙيل حصو، کان اهو آڏي وڏي آنڊي ۾ پيٽ جي آرپار وڃي ٿو ۽ پردي جي هيٺان گذري ٿو. [[کاٻو ڪولڪ وڪڙ]] ([[تِري|تِريءَ وارو]] وڪڙ)، يعني آڏي ۽ [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو|هيٺ لهندڙ وڏي آنڊي]] جو مڙيل حصو، کان اهو پيٽ جي کاٻي پاسي هيٺ لهي ٿو. اهو [[سگموئيڊ وڏو آنڊو|سگموئيڊ وڏي آنڊي]] تائين پهچي ٿو، جيڪو سڌي آنڊي جي سڀ کان ويجهو ڪولن جو لوپ آهي، ۽ پوءِ سڌي آنڊي ۽ [[مقعدي نالي]] ڏانهن جاري رهي ٿو.
==== واڌ ويجهه ====
{{main|هاضمي واري سرشتي جي واڌ ويجهه}}
آنڊو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل بناوت آهي. انساني واڌ ويجهه جي لڳ ڀڳ سورهين ڏينهن، [[جنين]] ٻن رخن ۾ [[پيٽ وارو|پيٽ واري پاسي]] ڏانهن وڪڙجڻ شروع ڪري ٿو، جنهن ۾ جنين جي پيٽ واري سطح [[کاٻائي ڪثيرالاضلاع|کاٻي]] ٿي وڃي ٿي: جنين جا پاسا هڪٻئي ڏانهن وڪڙجن ٿا ۽ مٿو ۽ پڇ هڪٻئي ڏانهن وڪڙجن ٿا. ان جو نتيجو اهو نڪري ٿو تہ [[زردي جي ٿيلهي]] جو هڪ حصو، جيڪا [[اندرين جنيني پرت]] سان ڍڪيل ۽ جنين جي [[پيٽ وارو|پيٽ واري]] پاسي سان لاڳاپيل بناوت آهي، دٻجي ڌار ٿيڻ لڳي ٿو ۽ '''ابتدائي آنڊو''' بڻجي ٿو. زردي جي ٿيلهي [[وٽيلائين نالي]] وسيلي آنڊي جي نلي سان ڳنڍيل رهي ٿي. عام طور هيءَ بناوت واڌ ويجهه دوران ختم ٿي وڃي ٿي؛ جن حالتن ۾ اها ختم نه ٿئي، ان کي [[ميڪل جو ڊائيورٽيڪيولم]] چيو ويندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[جنين|جنيني]] زندگي دوران، ابتدائي آنڊو آهستي آهستي ٽن حصن ۾ ٺهي ٿو: [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]]. جيتوڻيڪ اهي اصطلاح گهڻو ڪري ابتدائي آنڊي جي حصن لاءِ استعمال ڪيا ويندا آهن، پر اهي آخري ٺهيل آنڊي جي علائقن کي بيان ڪرڻ لاءِ پڻ باقاعدگيءَ سان استعمال ٿين ٿا.<ref>{{Citation |last1=Malone |first1=Jordan C. |title=Embryology, Midgut |date=2025 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK553156/ |access-date=2025-10-25 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=31985949 |last2=Arbor |first2=Tafline C. |last3=Shah |first3=Abdul Basit}}</ref>
آنڊي جو هر حصو وڌيڪ مخصوص ٿئي ٿو ۽ پوءِ واري واڌ ويجهه ۾ خاص آنڊي ۽ آنڊي سان لاڳاپيل بناوتون پيدا ڪري ٿو. اصل آنڊي مان نڪتل جزا، جن ۾ [[معدو]] ۽ [[وڏو آنڊو (ايناٽامي)|وڏو آنڊو]] شامل آهن، ابتدائي آنڊي جي جيوگهرڙن ۾ ڦوڪارن يا ڦهلائن طور وڌن ٿا. ان جي ابتڙ، آنڊي سان لاڳاپيل نڪتل بناوتون، يعني اهي بناوتون جيڪي ابتدائي آنڊي مان نڪرن ٿيون پر اصل آنڊي جو حصو نه آهن، عام طور ابتدائي آنڊي جي ٻاهر نڪرندڙ ڳوٿرين طور وڌن ٿيون. انهن بناوتن کي رت پهچائيندڙ رڳون سڄي واڌ ويجهه دوران مستقل رهن ٿيون.<ref>{{cite book|author=Bruce M. Carlson|title=Human Embryology and Developmental Biology|publisher=Mosby|location=Saint Louis|edition=3rd|year=2004|isbn=978-0-323-03649-8}}</ref>
{| class="wikitable"
|-
! حصو || بالغ ۾ حصو || جن مان پيدا ٿئي ٿو || شرياني رسد
|-
| [[اڳيون آنڊو]] || کاڌي جي نالي کان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي پهرين ٻن حصن تائين || کاڌي جي نالي، معدو، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو (پهريون ۽ ٻيو حصو)، جگر، پِتي جي ٿيلهي، لبلبو، لبلبي جو مٿيون حصو<br />(جيتوڻيڪ تِري کي [[سيليئڪ شريان|سيليئڪ ٿڙ]] مان رت ملي ٿو، پر اها پٺ واري ميسينٽري مان نڪتل آهي، تنهنڪري اڳئين آنڊي مان نڪتل نه آهي) || سيليئڪ ٿڙ
|-1
| [[وچيون آنڊو]] || هيٺيون ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو کان آڏي وڏي آنڊي جي پهرين ٻن ٽين حصن تائين || هيٺيون [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]، [[خالي آنڊو]]، [[آخري آنڊو]]، [[انڌو آنڊو]]، [[ورمي فارم اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]، ۽ [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جا پهريان ٻه ٽين حصا || [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جون شاخون
|-
| [[پويون آنڊو]] || آڏي وڏي آنڊي جي آخري ٽين حصي کان مقعدي نالي جي مٿئين حصي تائين || [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جو آخري ٽين حصو، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]]، [[سڌو آنڊو]] ۽ [[مقعدي نالي]] جو مٿيون حصو || [[هيٺين ميسينٽيرڪ شريان]] جون شاخون
|}
==== تاندوريات ====
{{Main|معدي-آنڊي واري رستي جي ڀت}}
[[File:Layers of the GI Tract english.svg|thumb|300px|آنڊي جي ڀت جي عام بناوت]]
معدي-آنڊي واري رستي جي عام تاندوريات جي هڪ صورت هوندي آهي، جنهن ۾ ڪجهه اهڙا فرق هوندا آهن جيڪي فعلي ايناٽامي ۾ خصوصيت کي ظاهر ڪن ٿا.<ref>{{cite book|author=Abraham L. Kierszenbaum|title=Histology and cell biology: an introduction to pathology|publisher=Mosby|location=St. Louis|year=2002|isbn=978-0-323-01639-1}}</ref> جي آءِ رستي کي هيٺين ترتيب ۾ چئن هم مرڪز تهن ۾ ورهائي سگهجي ٿو:
* [[ميوڪوسي جهلي|ميوڪوسا]]
* [[ذيلي ميوڪوسا]]
* [[ڏوري تهه]]
* [[ايڊوينٽيشيا]] يا [[سيروسي جهلي|سيروسا]]
===== ميوڪوسا =====
{{See also|آنڊي جي ميوڪوسا|وات جي ميوڪوسا|معدي جي ميوڪوسا}}
[[ميوڪوسا]] معدي-آنڊي واري رستي جي سڀ کان اندرين تهه آهي. ميوڪوسا [[ليومن (ايناٽامي)|ليومن]]، يعني نلي اندر کليل جاءِ، کي گهيري ٿي. هيءَ تهه هضم ٿيل کاڌي ([[ڪائيم]]) سان سڌي رابطي ۾ اچي ٿي. ميوڪوسا هيٺين مان ٺهيل آهي:{{cn|date=July 2025}}
* [[آنڊي جو اپيٿيليم|اپيٿيليم]] – سڀ کان اندرين تهه. گهڻن هاضمي، جذب ۽ رطوبتي عملن جي ذميوار.
* [[ليمينا پروپريا]] – [[نرم ڳانڍاپي تاندوري]] جي هڪ تهه. گهڻن ڳانڍاپي تاندورن جي ڀيٽ ۾ غير معمولي طور جيوگهرڙن سان ڀرپور.
* [[ميوڪوسا جو ڏوري تهه]] – [[هموار ڏورو|هموار ڏوري]] جي سنهي تهه، جيڪا مواد جي گذرڻ ۾ مدد ڪري ٿي ۽ هلچل ۽ [[لهرائتي حرڪت]] وسيلي اپيٿيليئل تهه ۽ ليومن جي مواد جي وچ ۾ لاڳاپو وڌائي ٿي.
معدي-آنڊي واري رستي جي هر عضوي ۾ ميوڪوسا مختلف حالتن کي سنڀالڻ لاءِ تمام گهڻي مخصوص ٿيل هوندي آهي. سڀ کان وڌيڪ ڦيرڦار اپيٿيليم ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿي.
===== ذيلي ميوڪوسا =====
{{Main|ذيلي ميوڪوسا}}
[[ذيلي ميوڪوسا]] [[گهڻي اڻترتيب ڳانڍاپي تاندوري]] جي هڪ تهه تي مشتمل هوندي آهي، جنهن ۾ وڏيون رت جون رڳون، لمفي رڳون ۽ تنتون هونديون آهن، جيڪي ميوڪوسا ۽ [[ڏوري تهه]] ۾ شاخون ڏين ٿيون. ان ۾ [[ذيلي ميوڪوسي ڄار]]، يعني هڪ [[آنڊي وارو تنتي سرشتو|آنڊي وارو تنتي ڄار]]، هوندو آهي، جيڪو ''ٻاهرئين ڏوري تهه'' جي اندرين سطح تي واقع هوندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
===== ڏوري تهه =====
[[ڏوري تهه]] اندرين گول تهه ۽ [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح|ڊيگهي رخ واري]] ٻاهرين تهه تي مشتمل هوندي آهي. گول تهه کاڌي کي پوئتي وڃڻ کان روڪي ٿي ۽ ڊيگهي رخ واري تهه رستي کي ننڍو ڪري ٿي. اهي تهون اصل ۾ نه مڪمل ڊيگهي رخ واريون آهن ۽ نه مڪمل گول؛ بلڪه ڏوري جون تهون مختلف پچن سان هيلڪل هونديون آهن. اندرين گول تهه تيز پچ سان هيلڪل آهي ۽ ٻاهرين ڊيگهي رخ واري تهه گهڻي هلڪي پچ سان هيلڪل آهي.<ref name="Sarna">{{Cite book|title=Colonic Motility: From Bench Side to Bedside|last=Sarna|first=S.K.|publisher=Morgan & Claypool Life Sciences|year=2010|isbn=978-1-61504-150-3|location=San Rafael, California|chapter=Introduction}}</ref> جيتوڻيڪ ٻاهرئين ڏوري تهه سڄي معدي-آنڊي واري رستي ۾ ساڳي هوندي آهي، پر معدو هڪ استثنا آهي، جنهن ۾ کاڌي کي پيهڻ ۽ ملائڻ ۾ مدد لاءِ هڪ واڌو اندرين ترڇي ڏوري تهه هوندي آهي. معدي جو ٻاهرئين ڏوري تهه اندرين ترڇي تهه، وچئين گول تهه ۽ ٻاهرئين ڊيگهي رخ واري تهه تي مشتمل هوندو آهي.
گول ۽ ڊيگهي رخ وارين ڏوري تهن جي وچ ۾ [[مائينٽيرڪ ڄار]] هوندو آهي. اهو لهرائتي حرڪت کي ضابطي ۾ رکي ٿو. سرگرمي پيس ميڪر جيوگهرڙن، يعني مائينٽيرڪ [[ڪاجال جا وچ وارا جيوگهرڙا|ڪاجال جي وچ وارن جيوگهرڙن]]، وسيلي شروع ٿئي ٿي. آنڊي ۾ پنهنجي پاڻ تي ٻڌل آنڊي واري تنتي سرشتي سبب اندروني لهرائتي سرگرمي ([[بنيادي برقي تال]]) هوندي آهي. ان جي رفتار باقي [[خودڪار تنتي سرشتو|خودڪار تنتي سرشتي]] وسيلي بدلائي سگهجي ٿي.<ref name="Sarna"/>
انهن تهن جي هم آهنگ سڪڙڻ کي [[لهرائتي حرڪت]] چيو ويندو آهي، جيڪا کاڌي کي رستي ۾ اڳتي ڌڪي ٿي. جي آءِ رستي ۾ کاڌي کي وات کان معدي تائين بولس، يعني کاڌي جو گولو، چيو ويندو آهي. معدي کان پوءِ، کاڌو جزوي طور هضم ٿيل ۽ اڌ مايع هوندو آهي، جنهن کي [[ڪائيم]] چيو ويندو آهي. وڏي آنڊي ۾، باقي رهيل اڌ ٺوس مادو [[انساني پاخانو|پاخانو]] سڏجي ٿو.<ref name="Sarna"/>
===== ايڊوينٽيشيا ۽ سيروسا =====
{{Main|سيروسي جهلي|ايڊوينٽيشيا}}
معدي-آنڊي واري رستي جي سڀ کان ٻاهرين تهه [[ڳانڍاپي تاندوري]] جي ڪيترين تهن تي مشتمل هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
جي آءِ رستي جا [[پيٽ جي جهلي#پيٽ جي بناوتن جي درجابندي|پيٽ جي جهلي اندر]] حصا [[سيروسا]] سان ڍڪيل هوندا آهن. انهن ۾ [[معدو|معدي]] جو گهڻو حصو، [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جو پهريون حصو، سڄو [[ننڍو آنڊو]]، [[انڌو آنڊو]] ۽ [[ورمي فارم اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[آڏو وڏو آنڊو]]، [[سگموئيڊ وڏو آنڊو]] ۽ [[سڌو آنڊو]] شامل آهن. آنڊي جي انهن حصن ۾ آنڊي ۽ چوڌاري تاندوري جي وچ ۾ چٽي حد هوندي آهي. رستي جي انهن حصن وٽ [[ميسينٽري]] هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[پيٽ جي جهلي پويان]] حصا [[ايڊوينٽيشيا]] سان ڍڪيل هوندا آهن. اهي چوڌاري تاندوري سان ملي وڃن ٿا ۽ پنهنجي هنڌ تي مقرر هوندا آهن. مثال طور، ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو پيٽ جي جهلي پويان حصو عام طور [[ٽرانس پائلورڪ سطح]] مان گذري ٿو. انهن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، معدي جو [[پائلورس]]، پري وارو [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]] ۽ [[مقعدي نالي]] شامل آهن. ان کان سواءِ، [[انساني وات|وات جي کوٽ]] وٽ ايڊوينٽيشيا هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
==== جين ۽ پروٽين جو اظهار ====
لڳ ڀڳ 20,000 پروٽين ڪوڊ ڪندڙ جين انساني جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا، ۽ انهن جينن مان 75 سيڪڙو هاضمي واري عضوي سرشتي جي گهٽ ۾ گهٽ ڪنهن هڪ مختلف حصي ۾ اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/gastrointestinal+tract|title=The human proteome in gastrointestinal tract - The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-21}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Uhlén|first1=Mathias|last2=Fagerberg|first2=Linn|last3=Hallström|first3=Björn M.|last4=Lindskog|first4=Cecilia|last5=Oksvold|first5=Per|last6=Mardinoglu|first6=Adil|last7=Sivertsson|first7=Åsa|last8=Kampf|first8=Caroline|last9=Sjöstedt|first9=Evelina|date=2015-01-23|title=Tissue-based map of the human proteome|journal=Science|language=en|volume=347|issue=6220|article-number=1260419|doi=10.1126/science.1260419|issn=0036-8075|pmid=25613900|s2cid=802377}}</ref> انهن مان 600 کان وڌيڪ جين جي آءِ رستي جي هڪ يا وڌيڪ حصن ۾ وڌيڪ خاص طور اظهار ٿين ٿا، ۽ انهن سان لاڳاپيل پروٽينن جا ڪم کاڌي جي هاضمي ۽ غذائي جزن جي جذب سان لاڳاپيل آهن. اهڙن ڪمن وارن مخصوص پروٽينن جا مثال [[پيپسن|پيپسينوجن PGC]] ۽ [[لائپيز|لائپيز LIPF]] آهن، جيڪي [[معدي جو چيف جيوگهرڙو|چيف جيوگهرڙن]] ۾ اظهار ٿين ٿا؛ ۽ معدي جي ميوڪوسا جي [[پيريٽل جيوگهرڙو|پيريٽل جيوگهرڙن]] ۾ اظهار ٿيندڙ معدي واري [[ATPase|ATPase ATP4A]] ۽ [[معدي جو اندروني عنصر|معدي جو اندروني عنصر GIF]] آهن. معدي ۽ ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ اظهار ٿيندڙ ۽ بچاءَ ۾ شامل مخصوص پروٽينن ۾ [[ميوسن]] پروٽين، جهڙوڪ [[ميوسن 6]] ۽ [[انٽيليڪٽن-1]]، شامل آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gremel|first1=Gabriela|last2=Wanders|first2=Alkwin|last3=Cedernaes|first3=Jonathan|last4=Fagerberg|first4=Linn|last5=Hallström|first5=Björn|last6=Edlund|first6=Karolina|last7=Sjöstedt|first7=Evelina|last8=Uhlén|first8=Mathias|last9=Pontén|first9=Fredrik|date=2015-01-01|title=The human gastrointestinal tract-specific transcriptome and proteome as defined by RNA sequencing and antibody-based profiling|journal=Journal of Gastroenterology|language=en|volume=50|issue=1|pages=46–57|doi=10.1007/s00535-014-0958-7|pmid=24789573|s2cid=21302849|issn=0944-1174}}</ref>
==== گذرڻ جو وقت ====
کاڌي کي معدي-آنڊي واري رستي مان گذرڻ ۾ لڳندڙ وقت ڪيترن عنصرن تي ڀاڙي ٿو، جن ۾ عمر، نسليت ۽ جنس شامل آهن.<ref>{{Citation|last1=Degen|first1=L.P.|last2=Phillips|first2=S.F.|title=Variability of gastrointestinal transit in healthy women and men|journal=Gut|volume=39|pages=299–305|date=August 1996|issue=2|doi=10.1136/gut.39.2.299|pmid=8977347|pmc=1383315}}</ref><ref>{{Citation|last=Madsen, MD|first=Jan Lysgard|title=Effects of gender, age, and body mass index on gastrointestinal transit times|journal=Digestive Diseases and Sciences|volume=37|pages=1548–1553|date=1992|issue=10|doi=10.1007/BF01296501|pmid=1396002}}</ref> گذرڻ جو وقت ماپڻ لاءِ ڪيترائي طريقا استعمال ڪيا ويا آهن، جن ۾ [[بيريم]] سان نشان لڳايل کاڌي کان پوءِ ريڊيوگرافي، ساهه ۾ [[هائيڊروجن]] جو تجزيو، [[سنتيگرافي|سنتيگرافڪ]] تجزيو [[تابڪار نشان لڳل]] کاڌي کان پوءِ،<ref name=Bowen>{{cite web|last=Bowen|first=Richard|title=Gastrointestinal Transit: How Long Does It Take?|publisher=Colorado State University|url=http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/basics/transit.html|access-date=2020-06-06|archive-date=2015-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403015943/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/basics/transit.html}}</ref> ۽ [[مڪئي|مڪئي جي داڻن]] کي سادو کائڻ ۽ پوءِ انهن جي ظاهر ٿيڻ کي ڏسڻ شامل آهن.<ref>{{cite journal|last1=Keendjele|first1=Tuwilika P. T.|last2=Eelu|first2=Hilja H.|last3=Nashihanga|first3=Tunelago E.|last4=Rennie|first4=Timothy W.|last5=Hunter|first5=Christian John|title=Corn? When did I eat corn? Gastrointestinal transit time in health science students|journal=Advances in Physiology Education|date=1 March 2021|volume=45|issue=1|pages=103–108|doi=10.1152/advan.00192.2020|pmid=33544037|s2cid=231817664|doi-access=free}}</ref> معدي مان 50 سيڪڙو مواد نڪرڻ ۾ 2.5 کان 3 ڪلاڪ لڳن ٿا.{{medical citation needed|date=July 2020}} هاضمي جي رفتار هضم ٿيندڙ مواد تي پڻ ڀاڙي ٿي، ڇاڪاڻتہ ساڳئي کاڌي جي خوراڪي بناوت معدي مان مختلف رفتارن سان نڪري سگهي ٿي.<ref>{{Citation|last1=Wilson|first1=Malcom J.|last2=Dickson|first2=W.H.|last3=Singleton|first3=A.C.|title=Rate of evacuation of various foods from the normal stomach: a preliminary communication|journal=Arch Intern Med|volume=44|pages=787–796|date=1929|doi=10.1001/archinte.1929.00140060002001}}</ref> معدي جو مڪمل خالي ٿيڻ لڳ ڀڳ 4–5 ڪلاڪ وٺي ٿو، ۽ وڏي آنڊي مان گذرڻ ۾ 30 کان 50 ڪلاڪ لڳن ٿا.<ref name=Bowen/><ref>{{cite journal|last1=Kim|first1=SK|year=1968|title=Small intestine transit time in the normal small bowel study|journal=American Journal of Roentgenology|volume=104|issue=3|pages=522–524|doi=10.2214/ajr.104.3.522|pmid=5687899|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|pmc=3325313|year=2012|last1=Ghoshal|first1=U. C.|title=Colonic Transit Study Technique and Interpretation: Can These be Uniform Globally in Different Populations with Non-uniform Colon Transit Time?|journal=Journal of Neurogastroenterology and Motility|volume=18|issue=2|pages=227–228|last2=Sengar|first2=V.|last3=Srivastava|first3=D.|pmid=22523737|doi=10.5056/jnm.2012.18.2.227}}</ref>
==== مدافعتي ڪم ====
معدي-آنڊي وارو رستو [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو هڪ اهم حصو ٺاهي ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Mowat|first1=Allan M.|last2=Agace|first2=William W.|date=2014-10-01|title=Regional specialization within the intestinal immune system|journal=Nature Reviews. Immunology|volume=14|issue=10|pages=667–685|doi=10.1038/nri3738|issn=1474-1741|pmid=25234148|bibcode=2014NatRI..14..667M |s2cid=31460146}}</ref>
===== مدافعتي رڪاوٽ =====
هاضمي واري رستي جي سطح واري ايراضي اٽڪل 32 چورس ميٽر، يا بيڊمنٽن ڪورٽ جي لڳ ڀڳ اڌ جيتري، اندازي ڪئي وئي آهي.<ref name="ReferenceA" /> اهڙي وڏي سامهون ايندڙ سطح، جيڪا [[انساني چمڙي|چمڙي جي ظاهر سطح]] کان پندرهن ڀيرا وڌيڪ آهي، سان گڏ اهم مدافعتي جزا ڪم ڪن ٿا ته جيئن بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم رت ۽ لمف جي گردشي سرشتن ۾ داخل نه ٿين.<ref>{{Cite journal|last1= Flannigan|first1=Kyle L.|last2=Geem|first2=Duke|last3=Harusato|first3=Akihito|last4=Denning|first4=Timothy L.|date=2015-07-01|title=Intestinal Antigen-Presenting Cells: Key Regulators of Immune Homeostasis and Inflammation|journal=The American Journal of Pathology|volume=185|issue=7|pages=1809–1819|doi= 10.1016/j.ajpath.2015.02.024|issn=1525-2191|pmc=4483458|pmid=25976247}}</ref> هن بچاءَ جا بنيادي جزا [[آنڊي جي ميوڪوسي رڪاوٽ]] فراهم ڪري ٿي، جيڪا آنڊي جي ميوڪوسا پاران ٺاهيل جسماني، حياتياتي ڪيميائي ۽ مدافعتي عنصرن تي مشتمل آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Sánchez de Medina|first1=Fermín|last2=Romero-Calvo|first2=Isabel|last3=Mascaraque|first3=Cristina|last4=Martínez-Augustin|first4=Olga|date=2014-12-01|title= Intestinal inflammation and mucosal barrier function|journal=Inflammatory Bowel Diseases|volume=20|issue=12|pages= 2394–2404|doi=10.1097/MIB.0000000000000204|issn=1536-4844|pmid=25222662|s2cid=11434730|doi-access=free}}</ref> خردجيو پڻ هڪ وسيع مدافعتي سرشتي، جنهن ۾ [[آنڊي سان لاڳاپيل لمفي تاندورو]] (GALT) شامل آهي، وسيلي قابو ۾ رکيا وڃن ٿا.
بيماري پيدا ڪندڙ جراثيمن جي حملي کان بچاءَ ۾ اضافي عنصر پڻ ڪردار ادا ڪن ٿا. مثال طور، معدي جو گهٽ [[pH]]، جيڪو 1 کان 4 تائين هوندو آهي، ان ۾ داخل ٿيندڙ ڪيترن [[خردجيو|خردجيوئن]] لاءِ جان ليوا هوندو آهي.<ref>{{Cite journal|last=Schubert|first=Mitchell L.|date=2014-11-01|title=Gastric secretion|journal=Current Opinion in Gastroenterology|volume=30|issue=6|pages=578–582|doi=10.1097/MOG.0000000000000125|issn=1531-7056|pmid=25211241|s2cid=8267813}}</ref> ساڳي طرح، [[بلغم]]، جنهن ۾ [[IgA]] [[اينٽي باڊي|اينٽي باڊيون]] شامل هونديون آهن، ڪيترن بيماري پيدا ڪندڙ خردجيوئن کي بي اثر ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Márquez|first1=Mercedes|last2=Fernández Gutiérrez Del Álamo|first2=Clotilde|last3=Girón-González|first3=José Antonio|date=2016-01-28|title=Gut epithelial barrier dysfunction in human immunodeficiency virus-hepatitis C virus coinfected patients: Influence on innate and acquired immunity|journal=World Journal of Gastroenterology|volume=22|issue=4|pages=1433–1448|doi=10.3748/wjg.v22.i4.1433|issn=2219-2840|pmc=4721978|pmid=26819512|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي ۾ مدافعتي ڪم ۾ مدد ڪندڙ ٻين عنصرن ۾ [[لعاب]] ۽ [[پِت]] ۾ خارج ٿيندڙ [[اينزائم]] شامل آهن.
===== مدافعتي سرشتي جي هم-حالت =====
فائديمند بيڪٽيريا معدي-آنڊي واري مدافعتي سرشتي جي هم-حالت ۾ پڻ حصو وٺي سگهن ٿا. مثال طور، [[ڪلوسٽرڊيا]]، جي آءِ رستي ۾ سڀ کان غالب بيڪٽيريائي گروهن مان هڪ، آنڊي جي مدافعتي سرشتي جي حرڪيات تي اثر وجهڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref>{{Cite journal|title=Commensal microbe-derived butyrate induces the differentiation of colonic regulatory T cells|journal=Nature|volume=504|issue=7480|pages=446–450|doi=10.1038/nature12721|pmid=24226770|year=2013|last1=Furusawa|first1=Yukihiro|last2=Obata|first2=Yuuki|last3=Fukuda|first3=Shinji|last4=Endo|first4=Takaho A.|last5=Nakato|first5=Gaku|last6=Takahashi|first6=Daisuke|last7=Nakanishi|first7=Yumiko|last8=Uetake|first8=Chikako|last9=Kato|first9=Keiko|last10=Kato|first10=Tamotsu|last11=Takahashi|first11=Masumi|last12=Fukuda|first12=Noriko N.|last13=Murakami|first13=Shinnosuke|last14=Miyauchi|first14=Eiji|last15=Hino|first15=Shingo|last16=Atarashi|first16=Koji|last17=Onawa|first17=Satoshi|last18=Fujimura|first18=Yumiko|last19=Lockett|first19=Trevor|last20=Clarke|first20=Julie M.|last21=Topping|first21=David L.|last22=Tomita|first22=Masaru|last23=Hori|first23=Shohei|last24=Ohara|first24=Osamu|last25=Morita|first25=Tatsuya|last26=Koseki|first26=Haruhiko|last27=Kikuchi|first27=Jun|last28=Honda|first28=Kenya|last29=Hase|first29=Koji|last30=Ohno|first30=Hiroshi|bibcode=2013Natur.504..446F|s2cid=4408815}}</ref> اهو ڏيکاريو ويو آهي تہ وڌيڪ فائبر واري خوراڪ جو استعمال [[ٽي-ضابطيدار جيوگهرڙو|ٽي-ضابطيدار جيوگهرڙن]] (Tregs) جي پيدا ٿيڻ جو سبب ٿي سگهي ٿو. اهو ٻوٽن مان نڪتل غذائي جزن، جهڙوڪ [[بيوٽيريٽ]] ۽ [[پروپيونيٽ]]، جي خمير ٿيڻ دوران [[مختصر زنجير وارا چرٻي تيزاب|مختصر زنجير وارن چرٻي تيزابن]] جي پيداوار سبب آهي. بنيادي طور، بيوٽيريٽ [[FOXP3]] هنڌ جي پروموٽر ۽ محفوظ غير-ڪوڊنگ سلسلي وارن علائقن ۾ [[هسٽون H3]] جي [[ايسٽائليشن#پروٽين جي ايسٽائليشن|ايسٽائليشن]] وڌائي ٽي ريگ جيوگهرڙن جي فرق پذيري اُڀاري ٿو، اهڙي طرح [[ٽي جيوگهرڙو|ٽي جيوگهرڙن]] کي ضابطي ۾ رکي ٿو، جنهن سان سوزشي جواب ۽ الرجيون گهٽجن ٿيون.{{cn|date=July 2025}}
==== معدي-آنڊي واري جيوگهرڙائي آبادي ====
{{Main article|آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي}}
[[File:Microbiome.jpg|thumb|upright=1.6|انساني [[جيوگهرڙائي آبادي]] جو خاڪو، جيڪو معدي-آنڊي واري رستي جي مختلف علائقن ۾ ڏيکاريل آهي]]
وڏو آنڊو ڪيترن قسمن جي [[بيڪٽيريا]] ۽ ٻين [[خردجيو|خردجيوئن]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪي اهڙا ماليڪيول ٽوڙي سگهن ٿا جن کي انساني جسم اڪيلي سر عمل ۾ آڻي نٿو سگهي،<ref name="Knight2002">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=G0sCAAAACAAJ|title=Science of Everyday Things: Real-life biology|isbn=978-0-7876-5634-8|volume=4|last1=Knight|first1=Judson|year=2002|publisher=Gale}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Hillman|first1=Ethan T|last2=Lu|first2=Hang|last3=Yao|first3=Tianmang|last4=Nakatsu|first4=Cindy H|title=Minireview: Microbial Ecology along the Gastrointestinal Tract|journal=Microbes Environ|date=2017|volume=32|issue=4|pages=300–313|doi=10.1264/jsme2.ME17017|pmid=29129876 |pmc=5745014 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/32/4/32_ME17017/_html/-char/en|access-date=30 March 2025}}</ref> جنهن سان [[همزيستي]] وارو لاڳاپو ظاهر ٿئي ٿو. اهي خردجيو [[ميزبان-بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم جي سرحد]] تي گئس جي پيداوار جا ذميوار آهن، جيڪا [[پيٽ جي هوا]] طور خارج ٿئي ٿي. آنڊي جا بيڪٽيريا حياتياتي ٺهڻ وارن عملن ۾ پڻ حصو وٺي سگهن ٿا. مثال طور، وڏي آنڊي ۾ ڪجهه قسم وٽامن B<sub>12</sub> پيدا ڪن ٿا؛<ref>{{Cite journal|last=Martens, H. Barg, M. Warren, D. Jah|first=J.-H.|date=2002-03-01|title=Microbial production of vitamin B 12|url=http://link.springer.com/10.1007/s00253-001-0902-7|journal=Applied Microbiology and Biotechnology|volume=58|issue=3|pages=275–285|doi=10.1007/s00253-001-0902-7|pmid=11935176|issn=0175-7598|url-access=subscription}}</ref> جيڪو انسانن ۾ ڊي اين اي جي ٺهڻ ۽ ڳاڙهن رت جي جيوگهرڙن جي پيداوار جهڙن ڪمن لاءِ ضروري مرڪب آهي.<ref>{{Cite web|title=Are You Getting Enough Vitamin B12? What You Need to Know|url=https://www.yalemedicine.org/news/are-you-getting-enough-vitamin-b12#:~:text=Vitamin%20B12,%20also%20called%20cobalamin,meaning%20it%20dissolves%20in%20water.|access-date=2024-11-23|website=Yale Medicine|language=en}}</ref> بهرحال، وڏي آنڊي جو مکيه ڪم هضم ٿيل مواد مان [[آنڊي ۾ پاڻي جو جذب|پاڻي جو جذب]] آهي، جيڪو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ رهي ٿو، ۽ [[سوڊيم]] ۽ غذائي جزن جو ٻيهر جذب آهي.<ref>{{cite journal|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507857/#:~:text=The%20large%20intestine%20has%203,toward%20the%20rectum%20for%20elimination.|title=Physiology, Large Intestine|last1=Azzouz|first1=Laura L.|last2=Sharma|first2=Sandeep|publisher=StatPearls Publishing|date=31 July 2023|website=National Library of Medicine|pmid=29939634|access-date=24 March 2024}}</ref>
فائديمند [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي|آنڊي جا بيڪٽيريا]] امڪاني نقصانڪار [[بيڪٽيريا]] سان جاءِ ۽ غذائي جزن لاءِ مقابلو ڪن ٿا، ڇاڪاڻتہ آنڊي واري رستي ۾ وسيلا محدود هوندا آهن. [[هم-حالت]] برقرار رکڻ لاءِ فائديمند بيڪٽيريا 80–85 سيڪڙو ۽ امڪاني نقصانڪار بيڪٽيريا 15–20 سيڪڙو جو تناسب تجويز ڪيو وڃي ٿو.{{citation needed|date=May 2016}} غير متوازن تناسب [[ڊس بائيوسس]] جو سبب بڻجي ٿو.
==== زهرن جي نيڪالي ۽ دوا جو ميٽابولزم ====
[[CYP3A4]] جهڙا [[اينزائم]]، [[اينٽي پورٽر]] سرگرمين سان گڏ، [[اينٽيجن|اينٽيجنن]] ۽ [[زينو بائيوٽڪ|زينو بائيوٽڪن]] جي زهرن جي نيڪالي ۾ آنڊي جي [[دوا جو ميٽابولزم|دوا جي ميٽابولزم]] واري ڪردار ۾ پڻ اهم آهن.<ref>{{cite journal|last2=Ziegler|first2=DM|date=5 December 1990|title=The enzymes of detoxication.|journal=The Journal of Biological Chemistry|volume=265|issue=34|pages=20715–8|pmid=2249981|last1=Jakoby|first1=WB|doi=10.1016/S0021-9258(17)45272-0|bibcode=1990JBiCh.26520715J |doi-access=free}}</ref>
== ٻيا جانور ==
{{See also|گهوڙي جي ايناٽامي#هاضمي وارو سرشتو|رومننٽ#رومننٽن جو هاضمي وارو سرشتو}}
گهڻن [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] ۾، جن ۾ [[ايمفيبين|ايمفيبين]]، [[پکي]]، [[سرڻا]]، [[مونوٽريم|آنا ڏيندڙ ٿڻائتا جانور]] ۽ ڪجهه [[مڇي|مڇيون]] شامل آهن، معدي-آنڊي وارو رستو [[مقعد]] بدران [[ڪلوئيڪا]] تي ختم ٿئي ٿو. ڪلوئيڪا ۾ [[پيشابي سرشتو]] جنسي-مقعدي سوراخ سان گڏيل هوندو آهي. [[ٿيريا|ٿيرين]]، يعني سڀ اهي ٿڻائتا جانور جيڪي آنا نٿا ڏين، جن ۾ انسان پڻ شامل آهن، وٽ الڳ مقعدي ۽ پيشابي-جنسي سوراخ هوندا آهن. ذيلي گروهه [[پليسينٽاليا]] جي مادين ۾ پيشابي ۽ جنسي سوراخ به الڳ الڳ هوندا آهن.{{cn|date=July 2025}}
[[هاضمي واري سرشتي جي واڌ ويجهه|اوائلي واڌ ويجهه]] دوران، آنڊن ۽ اندروني عضون جي اڻ-برابر بيهڪ شروع ٿئي ٿي؛ پڻ ڏسو [[محوري وڪڙ نظريو]].
[[رومننٽ|رومننٽس]] سخت ٻوٽائي مواد کي هضم ڪرڻ ۽ [[خميرڪاري|خمير ڪرڻ]] لاءِ ڪيتريون خاصيتون ڏيکارين ٿا، جن ۾ [[رومننٽن جو هاضمي وارو سرشتو|واڌو معدي جا خانا]] ۽ جزوي هضم ٿيل کاڌي کي ٻيهر وات ۾ آڻي وڌيڪ چٻاڙڻ، يعني [[جُڳالي]] ڪرڻ، جي صلاحيت شامل آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Sansone|first1=Randy A.|last2=Sansone|first2=Lori A.|date=2012|title=Rumination|journal=Innovations in Clinical Neuroscience|volume=9|issue=2|pages=29–34|issn=2158-8333|pmc=3312901|pmid=22468242}}</ref>
ڪيترن پکين ۽ ٻين جانورن ۾ هاضمي واري رستي اندر هڪ خاص معدو هوندو آهي، جنهن کي [[گيزرڊ]] چيو ويندو آهي ۽ اهو کاڌي کي پيهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي.<ref name=King>{{cite book|last1=King|first1=Anthony Stuart|last2=McLelland|first2=John|title=Birds: Their Structure and Function|date=1984|publisher=Baillière Tindall|location=London Philadelphia Toronto [etc.]|isbn=0-7020-0872-9|edition=2nd|url=https://avian-vet.com/blog/resources-for-veterinarians-5/birds-structure-and-function-free-pdf-4|access-date=30 March 2025}}</ref>
هڪ ٻي خاصيت، جيڪا ڪيترن جانورن ۾ ملي ٿي، [[ڪراپ (ايناٽامي)|ڪراپ]] آهي. پکين ۾ اها کاڌي جي نالي سان گڏ هڪ ڳوٿري طور ملي ٿي.<ref name=King/>
2020ع ۾، [[ڪلاوڊينيڊي]] جي هڪ ختم ٿيل ڪيڙي جهڙي جاندار جو سڀ کان پراڻو ڄاتل فوسل هاضمي وارو رستو دريافت ڪيو ويو؛ اهو لڳ ڀڳ 550 ملين سال اڳ دير واري [[ايدياڪارن]] [[دور (ارضيات)|دور]] ۾ رهندو هو.<ref name="NYT-20200110">{{cite news|last=Joel|first=Lucas|title=Fossil Reveals Earth's Oldest Known Animal Guts - The find in a Nevada desert revealed an intestine inside a creature that looks like a worm made of a stack of ice cream cones.|url=https://www.nytimes.com/2020/01/10/science/fossil-guts-intestines.html|date=10 January 2020|work=[[The New York Times]]|access-date=10 January 2020}}</ref><ref name="NAT-20200110">{{cite journal|author=Schiffbauer, James D.|display-authors=et al.|date=10 January 2020|title=Discovery of bilaterian-type through-guts in cloudinomorphs from the terminal Ediacaran Period|journal=[[Nature Communications]]|volume=11|article-number=205|bibcode=2020NatCo..11..205S|doi=10.1038/s41467-019-13882-z|pmc=6954273|pmid=31924764|doi-access=free|number=205}}</ref>
آرپار آنڊو، يعني اهڙو آنڊو جنهن ۾ وات ۽ مقعد ٻئي هجن، سمجهيو وڃي ٿو تہ [[بائليٽيريا]] جي [[نيفروزوئا]] ڪليڊ اندر ارتقا پذير ٿيو. ان کان اڳ سندن ابن ڏاڏن وارو پيٽ طرف سوراخ، جيڪو [[سنيڊيريا|سنيڊيرين]] ۽ [[زيناڪويلومورفا|ايڪوئلن]] وانگر هڪڙو ئي هو، ۽ نيفروزوئن جهڙوڪ [[چپٽي ڪيڙا|چپٽن ڪيڙن]] ۾ ٻيهر ارتقا پذير ٿيو، اڳئين-پوئين رخ ۾ ڊگهو ٿيو؛ پوءِ ان ڊگهي حصي جو وچيون حصو تنگ ٿي مڪمل بند ٿي ويو، جنهن سان اڳيون سوراخ، يعني وات، ۽ پويون سوراخ، يعني مقعد ۽ [[گونوپور|جنسي سوراخ]]، باقي رهيا. وچ واري حصي جي بند ٿيڻ کان سواءِ ڊگهو ٿيل آنڊو بائليٽيرين جي هڪ ٻي شاخ، ختم ٿيل [[پروآرٽيڪيوليٽا|پروآرٽيڪيوليٽس]]، ۾ موجود آهي. هيءَ حالت ۽ [[وات ۽ مقعد جا جنيني بڻ بنياد|ايمفيسٽومڪ]] واڌ ويجهه، يعني جڏهن جنين ۾ وات ۽ مقعد ٻئي آنڊي جي ڊگهي حصي مان ٺهن، جيڪا ڪجهه نيفروزوئن، جهڙوڪ [[گول ڪيڙا|گول ڪيڙن]]، ۾ موجود آهي، هن مفروضي جي حمايت ڪندڙ سمجهيون وڃن ٿيون.<ref>Nielsen, C., Brunet, T. & Arendt, D. Evolution of the bilaterian mouth and anus. Nat Ecol Evol 2, 1358–1376 (2018). https://doi.org/10.1038/s41559-018-0641-0</ref><ref>De Robertis, E. M., & Tejeda-Muñoz, N. (2022). Evo-Devo of urbilateria and its larval forms. ''Developmental Biology'', '''487''', 10–20. https://doi.org/10.1016/j.ydbio.2022.04.003</ref>
nvvs1w1xybz22qw87e15plonxzr1u5g
392092
392091
2026-07-07T19:10:36Z
Intisar Ali
8681
392092
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ موجود عضوي سرشتو}}
{{Infobox anatomy
| Name = معدي-آنڊي وارو رستو
| Latin = tractus digestorius ([[وات]] کان [[مقعد]] تائين)،<br />canalis alimentarius ([[کاڌي جي نالي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)،<br />canalis gastrointestinales ([[معدو|معدي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)
| Image = Digestive system without labels.svg
| Caption = سراسري [[انسان]] ۾ معدي-آنڊي واري رستي جو خاڪو
| System = [[هاضمي وارو سرشتو]]
| Width = 200
}}
{{Gastrointestinal tract sidebar}}
'''معدي-آنڊي وارو رستو''' (جنهن کي '''جي آءِ رستو'''، '''هاضمي وارو رستو''' ۽ '''غذائي نالي''' پڻ چيو ويندو آهي) [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] جو اهو رستو يا گذرگاهه آهي، جيڪو [[وات]] کان [[مقعد]] تائين وڃي ٿو. هي رستو جسم جي سڀ کان وڏن سرشتن مان هڪ آهي.<ref name="Roszkowska2024">{{cite journal |last1=Roszkowska |first1=P |last2=Klimczak |first2=E |last3=Ostrycharz |first3=E |title=Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO) and Twelve Groups of Related Diseases-Current State of Knowledge. |journal=Biomedicines |display-authors=et al.|date=7 May 2024 |volume=12 |issue=5 |page=1030 |doi=10.3390/biomedicines12051030 |doi-access=free |pmid=38790992|pmc=11117733 }}</ref> انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ جي آءِ رستي اندر هاضمي واري سرشتي جا سڀ مکيه [[عضوو (حياتيات)|عضوا]] شامل آهن، جن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو]] ۽ آنڊا شامل آهن. وات وسيلي ورتل کاڌو [[هاضمو|هضم]] ڪيو وڃي ٿو تہ جيئن ان مان [[غذائي جزو|غذائي جزا]] ڪڍي [[توانائي]] جذب ڪري سگهجي، ۽ رهيل گند [[پاخانو|پاخاني]] جي صورت ۾ مقعد مان خارج ڪيو وڃي ٿو. ''معدي-آنڊي وارو'' هڪ صفت آهي، جنهن جي معنيٰ معدي ۽ آنڊن سان لاڳاپيل آهي.
[[نيفروزوئا|گهڻن جانورن]] ۾ ”آرپار آنڊو“ يا مڪمل هاضمي وارو رستو هوندو آهي. ان جا استثنا وڌيڪ ابتدائي جانور آهن: [[اسپنج|اسپنجن]] جي سڄي جسم ۾ هاضمي لاءِ ننڍڙا سوراخ ([[اوسٽيم (اسپنج)|اوسٽيا]]) ۽ اخراج لاءِ پٺ واري پاسي هڪ وڏو سوراخ ([[اوسڪيولم]]) هوندو آهي؛ [[ڪنگهي واري جيلي|ڪنگهي وارين جيلين]] ۾ پيٽ واري پاسي وات ۽ پٺ واري پاسي مقعدي سوراخ ٻئي هوندا آهن، جڏهنتہ [[سنيڊيريا]] ۽ [[ايڪوئل|ايڪوئلن]] ۾ هاضمي ۽ اخراج ٻنهي لاءِ هڪڙو ئي سوراخ هوندو آهي.<ref name="CK12">{{cite web|title=Overview of Invertebrates|url=https://www.ck12.org/book/ck-12-biology/section/17.2/|website=www.ck12.org|access-date=25 June 2021|date=6 October 2015}}</ref><ref name="RuppertBarnes2004BilateriaGut">{{cite book|last1=Ruppert |first1=EE |last2=Fox |first2=RS |last3=Barnes |first3=RD |title=Invertebrate Zoology|publisher=Brooks / Cole|edition=7|isbn=978-0-03-025982-1|year=2004|page=197 [https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page197]|chapter=Introduction to Bilateria|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page/203}}</ref>
انساني معدي-آنڊي وارو رستو [[کاڌي جي نالي]]، معدي ۽ آنڊن تي مشتمل هوندو آهي، ۽ ان کي مٿئين ۽ هيٺئين معدي-آنڊي وارن رستن ۾ ورهايو ويندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|eight/000109945|gastrointestinal tract}}</ref> جي آءِ رستي ۾ [[انساني وات|وات]] ۽ [[انساني مقعد|مقعد]] جي وچ واريون سڀ بناوتون شامل آهن،<ref>{{MeSH name|Gastrointestinal+tract}}</ref> جيڪي هڪ لڳاتار گذرگاهه ٺاهين ٿيون ۽ هاضمي جا مکيه عضوا، يعني [[معدو]]، [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]، پاڻ ۾ ڳنڍين ٿيون. مڪمل [[انساني هاضمي وارو سرشتو]] معدي-آنڊي واري رستي سان گڏ [[هاضمي جا واڌو عضوا|هاضمي جي واڌو عضون]]، يعني [[ڄڀ]]، [[ٿُڪ وارا غدود]]، [[لبلبو]]، [[جگر]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]]، تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|nine/000952042|digestive system}}</ref> هر حصي جي [[جنينيات|جنيني]] بڻ بنياد کي ظاهر ڪرڻ لاءِ هن رستي کي [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]] ۾ پڻ ورهائي سگهجي ٿو. [[لاش جي چيرڦاڙ]] دوران سڄو انساني جي آءِ رستو اٽڪل {{convert|9|m|ft|abbr=off|sp=us|spell=in}} ڊگهو هوندو آهي. جيئري جسم ۾ اهو گهڻو ننڍو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آنڊا، جيڪي [[هموار ڏوري تاندورو|هموار ڏوري تاندوري]] جون نليون آهن، اڌ ڇڪيل حالت ۾ لڳاتار [[ڏوري جو تناءُ]] برقرار رکن ٿا، پر مقامي ڦهلاءَ ۽ [[لهرائتي حرڪت]] لاءِ مختلف هنڌن تي ڍرا ٿي سگهن ٿا.<ref name="G. C. J. P. pp. 290–294">{{cite journal|last1=G.|first1=Hounnou|last2=C.|first2=Destrieux|last3=J.|first3=Desmé|last4=P.|first4=Bertrand|last5=S.|first5=Velut|title=Anatomical study of the length of the human intestine|journal=Surgical and Radiologic Anatomy|volume=24|issue=5|date=2002-12-01|issn=0930-1038|doi=10.1007/s00276-002-0057-y|pmid=12497219|pages=290–294|s2cid=33366428}}</ref><ref name="Raines Arbour Thompson Figueroa-Bodine pp. 67–72">{{cite journal|last1=Raines|first1=Daniel|last2=Arbour|first2=Adrienne|last3=Thompson|first3=Hilary W.|last4=Figueroa-Bodine|first4=Jazmin|last5=Joseph|first5=Saju|title=Variation in small bowel length: Factor in achieving total enteroscopy?|journal=Digestive Endoscopy|volume=27|issue=1|date=2014-05-26|issn=0915-5635|doi=10.1111/den.12309|pmid=24861190|pages=67–72|s2cid=19069407}}</ref>
انساني [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي]] لڳ ڀڳ 4,000 مختلف [[قسم (حياتيات)|قسمن]] جي [[بيڪٽيريا]]، [[آرڪيا]]، [[وائرس|وائرسن]] ۽ [[يوڪيريئوٽ|يوڪيريئوٽن]] تي مشتمل آهي، جيڪي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي صحت]] ۽ [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي#ميٽابولزم|ميٽابولزم]] کي برقرار رکڻ ۾ مختلف ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref name="Thursby">{{cite journal|last1=Thursby|first1=E|last2=Juge|first2=N|title=Introduction to the human gut microbiota.|journal=The Biochemical Journal|date=16 May 2017|volume=474|issue=11|pages=1823–1836|doi=10.1042/BCJ20160510|pmid=28512250|pmc=5433529}}</ref><ref name="Rinninella2019">{{cite journal|last1=Rinninella|first1=E|last2=Raoul|first2=P|last3=Cintoni|first3=M|last4=Franceschi|first4=F|last5=Miggiano|first5=GAD|last6=Gasbarrini|first6=A|last7=Mele|first7=MC|title=What is the Healthy Gut Microbiota Composition? A Changing Ecosystem across Age, Environment, Diet, and Diseases.|journal=Microorganisms|date=10 January 2019|volume=7|issue=1|page=14|doi=10.3390/microorganisms7010014|doi-access=free|pmid=30634578|pmc=6351938}}</ref><ref>{{cite journal|pmc=5219689|year=2017|last1=Lin|first1=L|title=Role of intestinal microbiota and metabolites on gut homeostasis and human diseases|journal=BMC Immunology|volume=18|issue=1|page=2|last2=Zhang|first2=J|doi=10.1186/s12865-016-0187-3|pmid=28061847|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي جا [[اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙو|اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙا]] هاضمي واري عمل جي ضابطي ۾ مدد لاءِ [[هارمون]] خارج ڪن ٿا. انهن [[هاضمو#هاضمي وارا هارمون|هاضمي وارن هارمونن]]، جن ۾ [[گيسٽرن]]، [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[گريلن]] شامل آهن، جو عمل يا تہ [[انٽراڪرائين]] يا [[آٽوڪرائين]] طريقيڪار وسيلي ٿئي ٿو، جيڪو ظاهر ڪري ٿو تہ اهي هارمون خارج ڪندڙ جيوگهرڙا سڄي [[ارتقا]] دوران [[ارتقائي طور محفوظ|محفوظ رهندڙ بناوتون]] آهن.<ref>{{cite book |last1=Nelson |first1=Randy Joe |last2=Kriegsfeld |first2=Lance J. |title=An Introduction to Behavioral Endocrinology |date=2017 |publisher=Sinauer Associates, Inc. Publishers |location=Sunderland, Massachusetts |isbn=978-1-60535-320-3 |page=84 |edition=Fifth |chapter-url=https://archive.org/details/introductiontobe0000nels_e6f2/page/84/mode/2up |access-date=5 June 2025 |chapter=Chapter 2: The Endocrine System}}</ref>
== انساني معدي-آنڊي وارو رستو ==
=== بناوت ===
[[File:Digestive system simplified.svg|thumb|[[انساني هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] جي تصوير]]
جي آءِ رستي جي بناوت ۽ ڪم کي [[مجموعي ايناٽامي]] ۽ [[خوردبيني ايناٽامي]] ([[تاندوريات]]) ٻنهي وسيلي بيان ڪري سگهجي ٿو. رستو پاڻ مٿئين ۽ هيٺئين رستن ۾ ورهايل آهي، ۽ آنڊا [[ننڍو آنڊو|ننڍي]] ۽ [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] ۾ ورهايل آهن.<ref>{{cite web|website=The Physics Factbook|url=http://hypertextbook.com/facts/2001/AnneMarieThomasino.shtml|title=Length of a Human Intestine|date=2001|first=Anne Marie|last=Thomasino}}</ref>
==== مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو ====
{{Main|وات|ڳلو|کاڌي جي نالي|معدو|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو}}
مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو [[انساني وات|وات]]، [[ڳلو|ڳلي]]، [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو|معدي]] ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{MeSH name|Upper+Gastrointestinal+Tract}}</ref> مٿئين ۽ هيٺئين رستي جي صحيح حد [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ ڏورو]] آهي. اهو اڳئين آنڊي ۽ وچئين آنڊي جي جنيني حدن کي ڌار ڪري ٿو، ۽ اهو ئي ورهاڱو طبي ماهر عام طور [[معدي-آنڊي مان رت وهڻ]] کي ”مٿئين“ يا ”هيٺئين“ اصل وارو بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا. [[چيرڦاڙ]] دوران ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو هڪ گڏيل عضوو نظر اچي سگهي ٿو، پر ڪم، هنڌ ۽ اندرين ايناٽامي جي بنياد تي ان کي چئن حصن ۾ ورهايو ويندو آهي. ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جا چار حصا هي آهن، معدي کان شروع ڪري خالي آنڊي ڏانهن ويندي: [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو بلب|بلب]]، هيٺ لهندڙ، افقي ۽ مٿي چڙهندڙ.
ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ ڏورو مٿي چڙهندڙ ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي مٿئين ڪناري کي [[سيني جو پردو|پردي]] سان ٽنگي ٿو، ۽ هڪ اهم ايناٽاميائي نشان طور ڪم ڪري ٿو، جيڪو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي، يعني ننڍي آنڊي جي ترتيبوار پهرئين ۽ ٻئي حصي، جي وچ واري رسمي ورهاست ڏيکاري ٿو.<ref name="Warrell2005">{{cite book|author=David A. Warrell|title=Oxford textbook of medicine: Sections 18-33|url=https://books.google.com/books?id=hL1NKQJlY1IC&pg=PA511|access-date=1 July 2010|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-856978-7|pages=511–}}</ref> هي هڪ سنهو ڏورو آهي، جيڪو [[جنين]] جي [[ميزودرم]] مان نڪتل آهي.
==== هيٺيون معدي-آنڊي وارو رستو ====
هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي ۾ [[ننڍو آنڊو|ننڍي آنڊي]] جو گهڻو حصو ۽ سڄو [[وڏو آنڊو]] شامل آهي.<ref>{{MeSH name|Lower+Gastrointestinal+Tract}}</ref> [[انساني ايناٽامي]] ۾، '''آنڊو''' ('''bowel''' يا '''gut'''؛ يوناني: '''éntera''') معدي-آنڊي واري رستي جو اهو حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] جي [[پائلورڪ اسفنڪٽر]] کان [[انساني مقعد|مقعد]] تائين پکڙيل هوندو آهي، ۽ ٻين ٿڻائتن جانورن وانگر ٻن حصن تي مشتمل هوندو آهي: [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]. انسانن ۾، ننڍو آنڊو وڌيڪ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]]، [[خالي آنڊو|خالي آنڊي]] ۽ [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] ۾ ورهايل آهي. وڏو آنڊو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو|مٿي چڙهندڙ]]، [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي]]، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو|هيٺ لهندڙ]] ۽ [[سگموئيڊ وڏو آنڊو|سگموئيڊ]] [[وڏو آنڊو (ايناٽامي)|وڏي آنڊي]]، [[سڌو آنڊو|سڌي آنڊي]] ۽ [[مقعدي نالي]] ۾ ورهايل آهي.<ref name="Kapoor2011">{{cite web|url=http://emedicine.medscape.com/article/1948929-overview|title=Large Intestine Anatomy|publisher=WebMD LLC.|work=Medscape|date=13 Jul 2011|access-date=2013-08-20|author=Kapoor, Vinay Kumar|editor=Gest, Thomas R.}}</ref><ref name="GrayLargeIntestine">{{cite book|url=http://www.bartleby.com/107/|title=Gray's Anatomy|publisher=Lea & Febiger|author=Gray, Henry|author-link=Henry Gray|year=1918|location=Philadelphia}}</ref>
===== ننڍو آنڊو =====
{{Main|ننڍو آنڊو|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|خالي آنڊو|آخري آنڊو}}
[[ننڍو آنڊو]] اٽڪل 6 کان 7 ميٽر ڊگهي نلي نما بناوت آهي، جيڪا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] کان شروع ٿئي ٿي ۽ [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] تي ختم ٿئي ٿي.<ref name="Roszkowska2024"/><ref name="GRAYS2005">{{cite book|title=Gray's anatomy for students|last=Drake|first=Richard L.|author2=Vogl, Wayne|author3=Tibbitts, Adam W.M. Mitchell|author4=illustrations by Richard|author5=Richardson, Paul|publisher=Elsevier/Churchill Livingstone|year=2015|isbn=978-0-8089-2306-0|edition=3rd|location=Philadelphia|page=312}}</ref> بالغ انسان ۾ ان جي [[ميوڪوسا|ميوڪوسي]] ايراضي اٽڪل {{convert|30|m2|abbr=on}} آهي.<ref name="ReferenceA">{{Cite journal|last1=Helander|first1=Herbert F.|last2= Fändriks|first2=Lars|date=2014-06-01|title=Surface area of the digestive tract - revisited|journal=Scandinavian Journal of Gastroenterology|volume=49|issue=6|pages=681–689|doi=10.3109/00365521.2014.898326|issn=1502-7708|pmid=24694282|s2cid=11094705}}</ref> [[گول ڦولڊ|گول ڦولڊن]]، وِلائي ۽ مائڪرووِلائي جي گڏيل موجودگي ميوڪوسا جي جذب ڪندڙ ايراضي کي اٽڪل 600 ڀيرا وڌائي ٿي، جنهن سان سڄي ننڍي آنڊي جي ڪل ايراضي اٽڪل {{convert|250|sqm|sqft|abbr=on}} ٿئي ٿي.<ref name="Hall">{{cite book|last1=Hall|first1=John|title=Guyton and Hall textbook of medical physiology|date=2011|isbn=978-1-4160-4574-8|page=794|publisher=Saunders/Elsevier|edition=Twelfth}}</ref> ان جو مکيه ڪم هاضمي جي پيداوارن، جن ۾ ڪاربوهائيڊريٽ، پروٽين، لپڊ ۽ وٽامن شامل آهن، کي رت ۾ جذب ڪرڻ آهي. ان جا ٽي وڏا حصا آهن:
# [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]: هڪ ننڍڙي بناوت، اٽڪل 20–25 cm ڊگهي،<ref name=GRAYS2005/> جيڪا معدي مان [[ڪائيم]]، [[هاضمي وارا اينزائم|هاضمي وارن اينزائمن]] تي ٻڌل [[لبلبي جو رس]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]] مان [[پِت]] حاصل ڪري ٿي. هاضمي وارا اينزائم پروٽينن کي ٽوڙين ٿا، ۽ پِت چرٻين کي [[ايمَلشن]] ڪري [[مائي سيل|مائي سيلن]] ۾ بدلائي ٿي. [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]] [[برنر جا غدود|برنر جي غدودن]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪي [[بائي ڪاربونيٽ]] تي ٻڌل بلغم ڀري الڪلي رطوبت پيدا ڪن ٿا. اهي رطوبتون، لبلبي مان ايندڙ بائي ڪاربونيٽ سان گڏ، ڪائيم ۾ موجود معدي جي تيزابن کي بي اثر ڪن ٿيون.
# [[خالي آنڊو]]: هي ننڍي آنڊي جو وچيون حصو آهي، جيڪو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي کي آخري آنڊي سان ڳنڍي ٿو. اهو اٽڪل {{convert|2.5|m|ft|abbr=on}} ڊگهو آهي ۽ ان ۾ [[گول ڦولڊ]]، جن کي پليڪائي سرڪيوليرس پڻ چيو ويندو آهي، ۽ [[آنڊي جي وِلس|وِلائي]] هوندا آهن، جيڪي ان جي سطح واري ايراضي وڌائين ٿا. هاضمي جون پيداوارون، يعني کنڊون، امائنو تيزاب ۽ چرٻي تيزاب، هتي رت ۾ جذب ٿين ٿا.
# [[آخري آنڊو]]: ننڍي آنڊي جو آخري حصو. اهو اٽڪل 3 ميٽر ڊگهو آهي، ۽ ان ۾ خالي آنڊي جهڙا [[آنڊي جي وِلس|وِلائي]] هوندا آهن. اهو خاص طور [[وٽامن B12]] ۽ [[پِت جا تيزاب]]، ۽ باقي رهيل ٻيا غذائي جزا جذب ڪري ٿو.
===== وڏو آنڊو =====
{{Main|وڏو آنڊو}}
[[وڏو آنڊو]] هڪ محراب ٺاهي ٿو، جيڪو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]] کان شروع ٿئي ٿو ۽ [[سڌو آنڊو|سڌي آنڊي]] ۽ [[مقعدي نالي]] تي ختم ٿئي ٿو. ان ۾ [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] پڻ شامل آهي، جيڪو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. ان جي ڊيگهه اٽڪل 1.5 ميٽر آهي، ۽ بالغ انسان ۾ ميوڪوسا جي ايراضي اٽڪل {{convert|2|m2|abbr=on}} آهي.<ref name="ReferenceA" /> وڏي آنڊي جو سڀ کان ڊگهو حصو [[وڏو آنڊو#بناوت|ڪولن]] آهي، جنهن جو مکيه ڪم پاڻي ۽ لوڻ جذب ڪرڻ آهي.<ref name="Terms">{{cite web|title=definition colon|url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/colon|website=www.cancer.gov|access-date=24 January 2025|language=en|date=2 February 2011}}</ref>
وڏو آنڊو انڌي آنڊي کان شروع ٿئي ٿو، جتي [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] واقع آهي. هي پيٽ جي پوئين ڀت ۾ [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو|مٿي چڙهندڙ وڏي آنڊي]] طور ڪولن جي شروعات پڻ آهي. [[ساڄو ڪولڪ وڪڙ]] ([[جگر|جگري]] وڪڙ)، يعني مٿي چڙهندڙ ۽ [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جو مڙيل حصو، کان اهو آڏي وڏي آنڊي ۾ پيٽ جي آرپار وڃي ٿو ۽ پردي جي هيٺان گذري ٿو. [[کاٻو ڪولڪ وڪڙ]] ([[تِري|تِريءَ وارو]] وڪڙ)، يعني آڏي ۽ [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو|هيٺ لهندڙ وڏي آنڊي]] جو مڙيل حصو، کان اهو پيٽ جي کاٻي پاسي هيٺ لهي ٿو. اهو [[سگموئيڊ وڏو آنڊو|سگموئيڊ وڏي آنڊي]] تائين پهچي ٿو، جيڪو سڌي آنڊي جي سڀ کان ويجهو ڪولن جو لوپ آهي، ۽ پوءِ سڌي آنڊي ۽ [[مقعدي نالي]] ڏانهن جاري رهي ٿو.
==== واڌ ويجهه ====
{{main|هاضمي واري سرشتي جي واڌ ويجهه}}
آنڊو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل بناوت آهي. انساني واڌ ويجهه جي لڳ ڀڳ سورهين ڏينهن، [[جنين]] ٻن رخن ۾ [[پيٽ وارو|پيٽ واري پاسي]] ڏانهن وڪڙجڻ شروع ڪري ٿو، جنهن ۾ جنين جي پيٽ واري سطح [[کاٻائي ڪثيرالاضلاع|کاٻي]] ٿي وڃي ٿي: جنين جا پاسا هڪٻئي ڏانهن وڪڙجن ٿا ۽ مٿو ۽ پڇ هڪٻئي ڏانهن وڪڙجن ٿا. ان جو نتيجو اهو نڪري ٿو تہ [[زردي جي ٿيلهي]] جو هڪ حصو، جيڪا [[اندرين جنيني پرت]] سان ڍڪيل ۽ جنين جي [[پيٽ وارو|پيٽ واري]] پاسي سان لاڳاپيل بناوت آهي، دٻجي ڌار ٿيڻ لڳي ٿو ۽ '''ابتدائي آنڊو''' بڻجي ٿو. زردي جي ٿيلهي [[وٽيلائين نالي]] وسيلي آنڊي جي نلي سان ڳنڍيل رهي ٿي. عام طور هيءَ بناوت واڌ ويجهه دوران ختم ٿي وڃي ٿي؛ جن حالتن ۾ اها ختم نه ٿئي، ان کي [[ميڪل جو ڊائيورٽيڪيولم]] چيو ويندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[جنين|جنيني]] زندگي دوران، ابتدائي آنڊو آهستي آهستي ٽن حصن ۾ ٺهي ٿو: [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]]. جيتوڻيڪ اهي اصطلاح گهڻو ڪري ابتدائي آنڊي جي حصن لاءِ استعمال ڪيا ويندا آهن، پر اهي آخري ٺهيل آنڊي جي علائقن کي بيان ڪرڻ لاءِ پڻ باقاعدگيءَ سان استعمال ٿين ٿا.<ref>{{Citation |last1=Malone |first1=Jordan C. |title=Embryology, Midgut |date=2025 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK553156/ |access-date=2025-10-25 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=31985949 |last2=Arbor |first2=Tafline C. |last3=Shah |first3=Abdul Basit}}</ref>
آنڊي جو هر حصو وڌيڪ مخصوص ٿئي ٿو ۽ پوءِ واري واڌ ويجهه ۾ خاص آنڊي ۽ آنڊي سان لاڳاپيل بناوتون پيدا ڪري ٿو. اصل آنڊي مان نڪتل جزا، جن ۾ [[معدو]] ۽ [[وڏو آنڊو (ايناٽامي)|وڏو آنڊو]] شامل آهن، ابتدائي آنڊي جي جيوگهرڙن ۾ ڦوڪارن يا ڦهلائن طور وڌن ٿا. ان جي ابتڙ، آنڊي سان لاڳاپيل نڪتل بناوتون، يعني اهي بناوتون جيڪي ابتدائي آنڊي مان نڪرن ٿيون پر اصل آنڊي جو حصو نه آهن، عام طور ابتدائي آنڊي جي ٻاهر نڪرندڙ ڳوٿرين طور وڌن ٿيون. انهن بناوتن کي رت پهچائيندڙ رڳون سڄي واڌ ويجهه دوران مستقل رهن ٿيون.<ref>{{cite book|author=Bruce M. Carlson|title=Human Embryology and Developmental Biology|publisher=Mosby|location=Saint Louis|edition=3rd|year=2004|isbn=978-0-323-03649-8}}</ref>
{| class="wikitable"
|-
! حصو || بالغ ۾ حصو || جن مان پيدا ٿئي ٿو || شرياني رسد
|-
| [[اڳيون آنڊو]] || کاڌي جي نالي کان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي پهرين ٻن حصن تائين || کاڌي جي نالي، معدو، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو (پهريون ۽ ٻيو حصو)، جگر، پِتي جي ٿيلهي، لبلبو، لبلبي جو مٿيون حصو<br />(جيتوڻيڪ تِري کي [[سيليئڪ شريان|سيليئڪ ٿڙ]] مان رت ملي ٿو، پر اها پٺ واري ميسينٽري مان نڪتل آهي، تنهنڪري اڳئين آنڊي مان نڪتل نه آهي) || سيليئڪ ٿڙ
|-1
| [[وچيون آنڊو]] || هيٺيون ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو کان آڏي وڏي آنڊي جي پهرين ٻن ٽين حصن تائين || هيٺيون [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]، [[خالي آنڊو]]، [[آخري آنڊو]]، [[انڌو آنڊو]]، [[ورمي فارم اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]، ۽ [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جا پهريان ٻه ٽين حصا || [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جون شاخون
|-
| [[پويون آنڊو]] || آڏي وڏي آنڊي جي آخري ٽين حصي کان مقعدي نالي جي مٿئين حصي تائين || [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جو آخري ٽين حصو، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]]، [[سڌو آنڊو]] ۽ [[مقعدي نالي]] جو مٿيون حصو || [[هيٺين ميسينٽيرڪ شريان]] جون شاخون
|}
==== تاندوريات ====
{{Main|معدي-آنڊي واري رستي جي ڀت}}
[[File:Layers of the GI Tract english.svg|thumb|300px|آنڊي جي ڀت جي عام بناوت]]
معدي-آنڊي واري رستي جي عام تاندوريات جي هڪ صورت هوندي آهي، جنهن ۾ ڪجهه اهڙا فرق هوندا آهن جيڪي فعلي ايناٽامي ۾ خصوصيت کي ظاهر ڪن ٿا.<ref>{{cite book|author=Abraham L. Kierszenbaum|title=Histology and cell biology: an introduction to pathology|publisher=Mosby|location=St. Louis|year=2002|isbn=978-0-323-01639-1}}</ref> جي آءِ رستي کي هيٺين ترتيب ۾ چئن هم مرڪز تهن ۾ ورهائي سگهجي ٿو:
* [[ميوڪوسي جهلي|ميوڪوسا]]
* [[ذيلي ميوڪوسا]]
* [[ڏوري تهه]]
* [[ايڊوينٽيشيا]] يا [[سيروسي جهلي|سيروسا]]
===== ميوڪوسا =====
{{See also|آنڊي جي ميوڪوسا|وات جي ميوڪوسا|معدي جي ميوڪوسا}}
[[ميوڪوسا]] معدي-آنڊي واري رستي جي سڀ کان اندرين تهه آهي. ميوڪوسا [[ليومن (ايناٽامي)|ليومن]]، يعني نلي اندر کليل جاءِ، کي گهيري ٿي. هيءَ تهه هضم ٿيل کاڌي ([[ڪائيم]]) سان سڌي رابطي ۾ اچي ٿي. ميوڪوسا هيٺين مان ٺهيل آهي:{{cn|date=July 2025}}
* [[آنڊي جو اپيٿيليم|اپيٿيليم]] – سڀ کان اندرين تهه. گهڻن هاضمي، جذب ۽ رطوبتي عملن جي ذميوار.
* [[ليمينا پروپريا]] – [[نرم ڳانڍاپي تاندوري]] جي هڪ تهه. گهڻن ڳانڍاپي تاندورن جي ڀيٽ ۾ غير معمولي طور جيوگهرڙن سان ڀرپور.
* [[ميوڪوسا جو ڏوري تهه]] – [[هموار ڏورو|هموار ڏوري]] جي سنهي تهه، جيڪا مواد جي گذرڻ ۾ مدد ڪري ٿي ۽ هلچل ۽ [[لهرائتي حرڪت]] وسيلي اپيٿيليئل تهه ۽ ليومن جي مواد جي وچ ۾ لاڳاپو وڌائي ٿي.
معدي-آنڊي واري رستي جي هر عضوي ۾ ميوڪوسا مختلف حالتن کي سنڀالڻ لاءِ تمام گهڻي مخصوص ٿيل هوندي آهي. سڀ کان وڌيڪ ڦيرڦار اپيٿيليم ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿي.
===== ذيلي ميوڪوسا =====
{{Main|ذيلي ميوڪوسا}}
[[ذيلي ميوڪوسا]] [[گهڻي اڻترتيب ڳانڍاپي تاندوري]] جي هڪ تهه تي مشتمل هوندي آهي، جنهن ۾ وڏيون رت جون رڳون، لمفي رڳون ۽ تنتون هونديون آهن، جيڪي ميوڪوسا ۽ [[ڏوري تهه]] ۾ شاخون ڏين ٿيون. ان ۾ [[ذيلي ميوڪوسي ڄار]]، يعني هڪ [[آنڊي وارو تنتي سرشتو|آنڊي وارو تنتي ڄار]]، هوندو آهي، جيڪو ''ٻاهرئين ڏوري تهه'' جي اندرين سطح تي واقع هوندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
===== ڏوري تهه =====
[[ڏوري تهه]] اندرين گول تهه ۽ [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح|ڊيگهي رخ واري]] ٻاهرين تهه تي مشتمل هوندي آهي. گول تهه کاڌي کي پوئتي وڃڻ کان روڪي ٿي ۽ ڊيگهي رخ واري تهه رستي کي ننڍو ڪري ٿي. اهي تهون اصل ۾ نه مڪمل ڊيگهي رخ واريون آهن ۽ نه مڪمل گول؛ بلڪه ڏوري جون تهون مختلف پچن سان هيلڪل هونديون آهن. اندرين گول تهه تيز پچ سان هيلڪل آهي ۽ ٻاهرين ڊيگهي رخ واري تهه گهڻي هلڪي پچ سان هيلڪل آهي.<ref name="Sarna">{{Cite book|title=Colonic Motility: From Bench Side to Bedside|last=Sarna|first=S.K.|publisher=Morgan & Claypool Life Sciences|year=2010|isbn=978-1-61504-150-3|location=San Rafael, California|chapter=Introduction}}</ref> جيتوڻيڪ ٻاهرئين ڏوري تهه سڄي معدي-آنڊي واري رستي ۾ ساڳي هوندي آهي، پر معدو هڪ استثنا آهي، جنهن ۾ کاڌي کي پيهڻ ۽ ملائڻ ۾ مدد لاءِ هڪ واڌو اندرين ترڇي ڏوري تهه هوندي آهي. معدي جو ٻاهرئين ڏوري تهه اندرين ترڇي تهه، وچئين گول تهه ۽ ٻاهرئين ڊيگهي رخ واري تهه تي مشتمل هوندو آهي.
گول ۽ ڊيگهي رخ وارين ڏوري تهن جي وچ ۾ [[مائينٽيرڪ ڄار]] هوندو آهي. اهو لهرائتي حرڪت کي ضابطي ۾ رکي ٿو. سرگرمي پيس ميڪر جيوگهرڙن، يعني مائينٽيرڪ [[ڪاجال جا وچ وارا جيوگهرڙا|ڪاجال جي وچ وارن جيوگهرڙن]]، وسيلي شروع ٿئي ٿي. آنڊي ۾ پنهنجي پاڻ تي ٻڌل آنڊي واري تنتي سرشتي سبب اندروني لهرائتي سرگرمي ([[بنيادي برقي تال]]) هوندي آهي. ان جي رفتار باقي [[خودڪار تنتي سرشتو|خودڪار تنتي سرشتي]] وسيلي بدلائي سگهجي ٿي.<ref name="Sarna"/>
انهن تهن جي هم آهنگ سڪڙڻ کي [[لهرائتي حرڪت]] چيو ويندو آهي، جيڪا کاڌي کي رستي ۾ اڳتي ڌڪي ٿي. جي آءِ رستي ۾ کاڌي کي وات کان معدي تائين بولس، يعني کاڌي جو گولو، چيو ويندو آهي. معدي کان پوءِ، کاڌو جزوي طور هضم ٿيل ۽ اڌ مايع هوندو آهي، جنهن کي [[ڪائيم]] چيو ويندو آهي. وڏي آنڊي ۾، باقي رهيل اڌ ٺوس مادو [[انساني پاخانو|پاخانو]] سڏجي ٿو.<ref name="Sarna"/>
===== ايڊوينٽيشيا ۽ سيروسا =====
{{Main|سيروسي جهلي|ايڊوينٽيشيا}}
معدي-آنڊي واري رستي جي سڀ کان ٻاهرين تهه [[ڳانڍاپي تاندوري]] جي ڪيترين تهن تي مشتمل هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
جي آءِ رستي جا [[پيٽ جي جهلي#پيٽ جي بناوتن جي درجابندي|پيٽ جي جهلي اندر]] حصا [[سيروسا]] سان ڍڪيل هوندا آهن. انهن ۾ [[معدو|معدي]] جو گهڻو حصو، [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جو پهريون حصو، سڄو [[ننڍو آنڊو]]، [[انڌو آنڊو]] ۽ [[ورمي فارم اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[آڏو وڏو آنڊو]]، [[سگموئيڊ وڏو آنڊو]] ۽ [[سڌو آنڊو]] شامل آهن. آنڊي جي انهن حصن ۾ آنڊي ۽ چوڌاري تاندوري جي وچ ۾ چٽي حد هوندي آهي. رستي جي انهن حصن وٽ [[ميسينٽري]] هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[پيٽ جي جهلي پويان]] حصا [[ايڊوينٽيشيا]] سان ڍڪيل هوندا آهن. اهي چوڌاري تاندوري سان ملي وڃن ٿا ۽ پنهنجي هنڌ تي مقرر هوندا آهن. مثال طور، ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو پيٽ جي جهلي پويان حصو عام طور [[ٽرانس پائلورڪ سطح]] مان گذري ٿو. انهن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، معدي جو [[پائلورس]]، پري وارو [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]] ۽ [[مقعدي نالي]] شامل آهن. ان کان سواءِ، [[انساني وات|وات جي کوٽ]] وٽ ايڊوينٽيشيا هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
==== جين ۽ پروٽين جو اظهار ====
لڳ ڀڳ 20,000 پروٽين ڪوڊ ڪندڙ جين انساني جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا، ۽ انهن جينن مان 75 سيڪڙو هاضمي واري عضوي سرشتي جي گهٽ ۾ گهٽ ڪنهن هڪ مختلف حصي ۾ اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/gastrointestinal+tract|title=The human proteome in gastrointestinal tract - The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-21}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Uhlén|first1=Mathias|last2=Fagerberg|first2=Linn|last3=Hallström|first3=Björn M.|last4=Lindskog|first4=Cecilia|last5=Oksvold|first5=Per|last6=Mardinoglu|first6=Adil|last7=Sivertsson|first7=Åsa|last8=Kampf|first8=Caroline|last9=Sjöstedt|first9=Evelina|date=2015-01-23|title=Tissue-based map of the human proteome|journal=Science|language=en|volume=347|issue=6220|article-number=1260419|doi=10.1126/science.1260419|issn=0036-8075|pmid=25613900|s2cid=802377}}</ref> انهن مان 600 کان وڌيڪ جين جي آءِ رستي جي هڪ يا وڌيڪ حصن ۾ وڌيڪ خاص طور اظهار ٿين ٿا، ۽ انهن سان لاڳاپيل پروٽينن جا ڪم کاڌي جي هاضمي ۽ غذائي جزن جي جذب سان لاڳاپيل آهن. اهڙن ڪمن وارن مخصوص پروٽينن جا مثال [[پيپسن|پيپسينوجن PGC]] ۽ [[لائپيز|لائپيز LIPF]] آهن، جيڪي [[معدي جو چيف جيوگهرڙو|چيف جيوگهرڙن]] ۾ اظهار ٿين ٿا؛ ۽ معدي جي ميوڪوسا جي [[پيريٽل جيوگهرڙو|پيريٽل جيوگهرڙن]] ۾ اظهار ٿيندڙ معدي واري [[ATPase|ATPase ATP4A]] ۽ [[معدي جو اندروني عنصر|معدي جو اندروني عنصر GIF]] آهن. معدي ۽ ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ اظهار ٿيندڙ ۽ بچاءَ ۾ شامل مخصوص پروٽينن ۾ [[ميوسن]] پروٽين، جهڙوڪ [[ميوسن 6]] ۽ [[انٽيليڪٽن-1]]، شامل آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gremel|first1=Gabriela|last2=Wanders|first2=Alkwin|last3=Cedernaes|first3=Jonathan|last4=Fagerberg|first4=Linn|last5=Hallström|first5=Björn|last6=Edlund|first6=Karolina|last7=Sjöstedt|first7=Evelina|last8=Uhlén|first8=Mathias|last9=Pontén|first9=Fredrik|date=2015-01-01|title=The human gastrointestinal tract-specific transcriptome and proteome as defined by RNA sequencing and antibody-based profiling|journal=Journal of Gastroenterology|language=en|volume=50|issue=1|pages=46–57|doi=10.1007/s00535-014-0958-7|pmid=24789573|s2cid=21302849|issn=0944-1174}}</ref>
==== گذرڻ جو وقت ====
کاڌي کي معدي-آنڊي واري رستي مان گذرڻ ۾ لڳندڙ وقت ڪيترن عنصرن تي ڀاڙي ٿو، جن ۾ عمر، نسليت ۽ جنس شامل آهن.<ref>{{Citation|last1=Degen|first1=L.P.|last2=Phillips|first2=S.F.|title=Variability of gastrointestinal transit in healthy women and men|journal=Gut|volume=39|pages=299–305|date=August 1996|issue=2|doi=10.1136/gut.39.2.299|pmid=8977347|pmc=1383315}}</ref><ref>{{Citation|last=Madsen, MD|first=Jan Lysgard|title=Effects of gender, age, and body mass index on gastrointestinal transit times|journal=Digestive Diseases and Sciences|volume=37|pages=1548–1553|date=1992|issue=10|doi=10.1007/BF01296501|pmid=1396002}}</ref> گذرڻ جو وقت ماپڻ لاءِ ڪيترائي طريقا استعمال ڪيا ويا آهن، جن ۾ [[بيريم]] سان نشان لڳايل کاڌي کان پوءِ ريڊيوگرافي، ساهه ۾ [[هائيڊروجن]] جو تجزيو، [[سنتيگرافي|سنتيگرافڪ]] تجزيو [[تابڪار نشان لڳل]] کاڌي کان پوءِ،<ref name=Bowen>{{cite web|last=Bowen|first=Richard|title=Gastrointestinal Transit: How Long Does It Take?|publisher=Colorado State University|url=http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/basics/transit.html|access-date=2020-06-06|archive-date=2015-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403015943/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/basics/transit.html}}</ref> ۽ [[مڪئي|مڪئي جي داڻن]] کي سادو کائڻ ۽ پوءِ انهن جي ظاهر ٿيڻ کي ڏسڻ شامل آهن.<ref>{{cite journal|last1=Keendjele|first1=Tuwilika P. T.|last2=Eelu|first2=Hilja H.|last3=Nashihanga|first3=Tunelago E.|last4=Rennie|first4=Timothy W.|last5=Hunter|first5=Christian John|title=Corn? When did I eat corn? Gastrointestinal transit time in health science students|journal=Advances in Physiology Education|date=1 March 2021|volume=45|issue=1|pages=103–108|doi=10.1152/advan.00192.2020|pmid=33544037|s2cid=231817664|doi-access=free}}</ref> معدي مان 50 سيڪڙو مواد نڪرڻ ۾ 2.5 کان 3 ڪلاڪ لڳن ٿا.{{medical citation needed|date=July 2020}} هاضمي جي رفتار هضم ٿيندڙ مواد تي پڻ ڀاڙي ٿي، ڇاڪاڻتہ ساڳئي کاڌي جي خوراڪي بناوت معدي مان مختلف رفتارن سان نڪري سگهي ٿي.<ref>{{Citation|last1=Wilson|first1=Malcom J.|last2=Dickson|first2=W.H.|last3=Singleton|first3=A.C.|title=Rate of evacuation of various foods from the normal stomach: a preliminary communication|journal=Arch Intern Med|volume=44|pages=787–796|date=1929|doi=10.1001/archinte.1929.00140060002001}}</ref> معدي جو مڪمل خالي ٿيڻ لڳ ڀڳ 4–5 ڪلاڪ وٺي ٿو، ۽ وڏي آنڊي مان گذرڻ ۾ 30 کان 50 ڪلاڪ لڳن ٿا.<ref name=Bowen/><ref>{{cite journal|last1=Kim|first1=SK|year=1968|title=Small intestine transit time in the normal small bowel study|journal=American Journal of Roentgenology|volume=104|issue=3|pages=522–524|doi=10.2214/ajr.104.3.522|pmid=5687899|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|pmc=3325313|year=2012|last1=Ghoshal|first1=U. C.|title=Colonic Transit Study Technique and Interpretation: Can These be Uniform Globally in Different Populations with Non-uniform Colon Transit Time?|journal=Journal of Neurogastroenterology and Motility|volume=18|issue=2|pages=227–228|last2=Sengar|first2=V.|last3=Srivastava|first3=D.|pmid=22523737|doi=10.5056/jnm.2012.18.2.227}}</ref>
==== مدافعتي ڪم ====
معدي-آنڊي وارو رستو [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو هڪ اهم حصو ٺاهي ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Mowat|first1=Allan M.|last2=Agace|first2=William W.|date=2014-10-01|title=Regional specialization within the intestinal immune system|journal=Nature Reviews. Immunology|volume=14|issue=10|pages=667–685|doi=10.1038/nri3738|issn=1474-1741|pmid=25234148|bibcode=2014NatRI..14..667M |s2cid=31460146}}</ref>
===== مدافعتي رڪاوٽ =====
هاضمي واري رستي جي سطح واري ايراضي اٽڪل 32 چورس ميٽر، يا بيڊمنٽن ڪورٽ جي لڳ ڀڳ اڌ جيتري، اندازي ڪئي وئي آهي.<ref name="ReferenceA" /> اهڙي وڏي سامهون ايندڙ سطح، جيڪا [[انساني چمڙي|چمڙي جي ظاهر سطح]] کان پندرهن ڀيرا وڌيڪ آهي، سان گڏ اهم مدافعتي جزا ڪم ڪن ٿا ته جيئن بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم رت ۽ لمف جي گردشي سرشتن ۾ داخل نه ٿين.<ref>{{Cite journal|last1= Flannigan|first1=Kyle L.|last2=Geem|first2=Duke|last3=Harusato|first3=Akihito|last4=Denning|first4=Timothy L.|date=2015-07-01|title=Intestinal Antigen-Presenting Cells: Key Regulators of Immune Homeostasis and Inflammation|journal=The American Journal of Pathology|volume=185|issue=7|pages=1809–1819|doi= 10.1016/j.ajpath.2015.02.024|issn=1525-2191|pmc=4483458|pmid=25976247}}</ref> هن بچاءَ جا بنيادي جزا [[آنڊي جي ميوڪوسي رڪاوٽ]] فراهم ڪري ٿي، جيڪا آنڊي جي ميوڪوسا پاران ٺاهيل جسماني، حياتياتي ڪيميائي ۽ مدافعتي عنصرن تي مشتمل آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Sánchez de Medina|first1=Fermín|last2=Romero-Calvo|first2=Isabel|last3=Mascaraque|first3=Cristina|last4=Martínez-Augustin|first4=Olga|date=2014-12-01|title= Intestinal inflammation and mucosal barrier function|journal=Inflammatory Bowel Diseases|volume=20|issue=12|pages= 2394–2404|doi=10.1097/MIB.0000000000000204|issn=1536-4844|pmid=25222662|s2cid=11434730|doi-access=free}}</ref> خردجيو پڻ هڪ وسيع مدافعتي سرشتي، جنهن ۾ [[آنڊي سان لاڳاپيل لمفي تاندورو]] (GALT) شامل آهي، وسيلي قابو ۾ رکيا وڃن ٿا.
بيماري پيدا ڪندڙ جراثيمن جي حملي کان بچاءَ ۾ اضافي عنصر پڻ ڪردار ادا ڪن ٿا. مثال طور، معدي جو گهٽ [[pH]]، جيڪو 1 کان 4 تائين هوندو آهي، ان ۾ داخل ٿيندڙ ڪيترن [[خردجيو|خردجيوئن]] لاءِ جان ليوا هوندو آهي.<ref>{{Cite journal|last=Schubert|first=Mitchell L.|date=2014-11-01|title=Gastric secretion|journal=Current Opinion in Gastroenterology|volume=30|issue=6|pages=578–582|doi=10.1097/MOG.0000000000000125|issn=1531-7056|pmid=25211241|s2cid=8267813}}</ref> ساڳي طرح، [[بلغم]]، جنهن ۾ [[IgA]] [[اينٽي باڊي|اينٽي باڊيون]] شامل هونديون آهن، ڪيترن بيماري پيدا ڪندڙ خردجيوئن کي بي اثر ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Márquez|first1=Mercedes|last2=Fernández Gutiérrez Del Álamo|first2=Clotilde|last3=Girón-González|first3=José Antonio|date=2016-01-28|title=Gut epithelial barrier dysfunction in human immunodeficiency virus-hepatitis C virus coinfected patients: Influence on innate and acquired immunity|journal=World Journal of Gastroenterology|volume=22|issue=4|pages=1433–1448|doi=10.3748/wjg.v22.i4.1433|issn=2219-2840|pmc=4721978|pmid=26819512|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي ۾ مدافعتي ڪم ۾ مدد ڪندڙ ٻين عنصرن ۾ [[لعاب]] ۽ [[پِت]] ۾ خارج ٿيندڙ [[اينزائم]] شامل آهن.
===== مدافعتي سرشتي جي هم-حالت =====
فائديمند بيڪٽيريا معدي-آنڊي واري مدافعتي سرشتي جي هم-حالت ۾ پڻ حصو وٺي سگهن ٿا. مثال طور، [[ڪلوسٽرڊيا]]، جي آءِ رستي ۾ سڀ کان غالب بيڪٽيريائي گروهن مان هڪ، آنڊي جي مدافعتي سرشتي جي حرڪيات تي اثر وجهڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref>{{Cite journal|title=Commensal microbe-derived butyrate induces the differentiation of colonic regulatory T cells|journal=Nature|volume=504|issue=7480|pages=446–450|doi=10.1038/nature12721|pmid=24226770|year=2013|last1=Furusawa|first1=Yukihiro|last2=Obata|first2=Yuuki|last3=Fukuda|first3=Shinji|last4=Endo|first4=Takaho A.|last5=Nakato|first5=Gaku|last6=Takahashi|first6=Daisuke|last7=Nakanishi|first7=Yumiko|last8=Uetake|first8=Chikako|last9=Kato|first9=Keiko|last10=Kato|first10=Tamotsu|last11=Takahashi|first11=Masumi|last12=Fukuda|first12=Noriko N.|last13=Murakami|first13=Shinnosuke|last14=Miyauchi|first14=Eiji|last15=Hino|first15=Shingo|last16=Atarashi|first16=Koji|last17=Onawa|first17=Satoshi|last18=Fujimura|first18=Yumiko|last19=Lockett|first19=Trevor|last20=Clarke|first20=Julie M.|last21=Topping|first21=David L.|last22=Tomita|first22=Masaru|last23=Hori|first23=Shohei|last24=Ohara|first24=Osamu|last25=Morita|first25=Tatsuya|last26=Koseki|first26=Haruhiko|last27=Kikuchi|first27=Jun|last28=Honda|first28=Kenya|last29=Hase|first29=Koji|last30=Ohno|first30=Hiroshi|bibcode=2013Natur.504..446F|s2cid=4408815}}</ref> اهو ڏيکاريو ويو آهي تہ وڌيڪ فائبر واري خوراڪ جو استعمال [[ٽي-ضابطيدار جيوگهرڙو|ٽي-ضابطيدار جيوگهرڙن]] (Tregs) جي پيدا ٿيڻ جو سبب ٿي سگهي ٿو. اهو ٻوٽن مان نڪتل غذائي جزن، جهڙوڪ [[بيوٽيريٽ]] ۽ [[پروپيونيٽ]]، جي خمير ٿيڻ دوران [[مختصر زنجير وارا چرٻي تيزاب|مختصر زنجير وارن چرٻي تيزابن]] جي پيداوار سبب آهي. بنيادي طور، بيوٽيريٽ [[FOXP3]] هنڌ جي پروموٽر ۽ محفوظ غير-ڪوڊنگ سلسلي وارن علائقن ۾ [[هسٽون H3]] جي [[ايسٽائليشن#پروٽين جي ايسٽائليشن|ايسٽائليشن]] وڌائي ٽي ريگ جيوگهرڙن جي فرق پذيري اُڀاري ٿو، اهڙي طرح [[ٽي جيوگهرڙو|ٽي جيوگهرڙن]] کي ضابطي ۾ رکي ٿو، جنهن سان سوزشي جواب ۽ الرجيون گهٽجن ٿيون.{{cn|date=July 2025}}
==== معدي-آنڊي واري جيوگهرڙائي آبادي ====
{{Main article|آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي}}
[[File:Microbiome.jpg|thumb|upright=1.6|انساني [[جيوگهرڙائي آبادي]] جو خاڪو، جيڪو معدي-آنڊي واري رستي جي مختلف علائقن ۾ ڏيکاريل آهي]]
وڏو آنڊو ڪيترن قسمن جي [[بيڪٽيريا]] ۽ ٻين [[خردجيو|خردجيوئن]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪي اهڙا ماليڪيول ٽوڙي سگهن ٿا جن کي انساني جسم اڪيلي سر عمل ۾ آڻي نٿو سگهي،<ref name="Knight2002">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=G0sCAAAACAAJ|title=Science of Everyday Things: Real-life biology|isbn=978-0-7876-5634-8|volume=4|last1=Knight|first1=Judson|year=2002|publisher=Gale}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Hillman|first1=Ethan T|last2=Lu|first2=Hang|last3=Yao|first3=Tianmang|last4=Nakatsu|first4=Cindy H|title=Minireview: Microbial Ecology along the Gastrointestinal Tract|journal=Microbes Environ|date=2017|volume=32|issue=4|pages=300–313|doi=10.1264/jsme2.ME17017|pmid=29129876 |pmc=5745014 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/32/4/32_ME17017/_html/-char/en|access-date=30 March 2025}}</ref> جنهن سان [[همزيستي]] وارو لاڳاپو ظاهر ٿئي ٿو. اهي خردجيو [[ميزبان-بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم جي سرحد]] تي گئس جي پيداوار جا ذميوار آهن، جيڪا [[پيٽ جي هوا]] طور خارج ٿئي ٿي. آنڊي جا بيڪٽيريا حياتياتي ٺهڻ وارن عملن ۾ پڻ حصو وٺي سگهن ٿا. مثال طور، وڏي آنڊي ۾ ڪجهه قسم وٽامن B<sub>12</sub> پيدا ڪن ٿا؛<ref>{{Cite journal|last=Martens, H. Barg, M. Warren, D. Jah|first=J.-H.|date=2002-03-01|title=Microbial production of vitamin B 12|url=http://link.springer.com/10.1007/s00253-001-0902-7|journal=Applied Microbiology and Biotechnology|volume=58|issue=3|pages=275–285|doi=10.1007/s00253-001-0902-7|pmid=11935176|issn=0175-7598|url-access=subscription}}</ref> جيڪو انسانن ۾ ڊي اين اي جي ٺهڻ ۽ ڳاڙهن رت جي جيوگهرڙن جي پيداوار جهڙن ڪمن لاءِ ضروري مرڪب آهي.<ref>{{Cite web|title=Are You Getting Enough Vitamin B12? What You Need to Know|url=https://www.yalemedicine.org/news/are-you-getting-enough-vitamin-b12#:~:text=Vitamin%20B12,%20also%20called%20cobalamin,meaning%20it%20dissolves%20in%20water.|access-date=2024-11-23|website=Yale Medicine|language=en}}</ref> بهرحال، وڏي آنڊي جو مکيه ڪم هضم ٿيل مواد مان [[آنڊي ۾ پاڻي جو جذب|پاڻي جو جذب]] آهي، جيڪو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ رهي ٿو، ۽ [[سوڊيم]] ۽ غذائي جزن جو ٻيهر جذب آهي.<ref>{{cite journal|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507857/#:~:text=The%20large%20intestine%20has%203,toward%20the%20rectum%20for%20elimination.|title=Physiology, Large Intestine|last1=Azzouz|first1=Laura L.|last2=Sharma|first2=Sandeep|publisher=StatPearls Publishing|date=31 July 2023|website=National Library of Medicine|pmid=29939634|access-date=24 March 2024}}</ref>
فائديمند [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي|آنڊي جا بيڪٽيريا]] امڪاني نقصانڪار [[بيڪٽيريا]] سان جاءِ ۽ غذائي جزن لاءِ مقابلو ڪن ٿا، ڇاڪاڻتہ آنڊي واري رستي ۾ وسيلا محدود هوندا آهن. [[هم-حالت]] برقرار رکڻ لاءِ فائديمند بيڪٽيريا 80–85 سيڪڙو ۽ امڪاني نقصانڪار بيڪٽيريا 15–20 سيڪڙو جو تناسب تجويز ڪيو وڃي ٿو.{{citation needed|date=May 2016}} غير متوازن تناسب [[ڊس بائيوسس]] جو سبب بڻجي ٿو.
==== زهرن جي نيڪالي ۽ دوا جو ميٽابولزم ====
[[CYP3A4]] جهڙا [[اينزائم]]، [[اينٽي پورٽر]] سرگرمين سان گڏ، [[اينٽيجن|اينٽيجنن]] ۽ [[زينو بائيوٽڪ|زينو بائيوٽڪن]] جي زهرن جي نيڪالي ۾ آنڊي جي [[دوا جو ميٽابولزم|دوا جي ميٽابولزم]] واري ڪردار ۾ پڻ اهم آهن.<ref>{{cite journal|last2=Ziegler|first2=DM|date=5 December 1990|title=The enzymes of detoxication.|journal=The Journal of Biological Chemistry|volume=265|issue=34|pages=20715–8|pmid=2249981|last1=Jakoby|first1=WB|doi=10.1016/S0021-9258(17)45272-0|bibcode=1990JBiCh.26520715J |doi-access=free}}</ref>
== ٻيا جانور ==
{{See also|گهوڙي جي ايناٽامي#هاضمي وارو سرشتو|رومننٽ#رومننٽن جو هاضمي وارو سرشتو}}
گهڻن [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] ۾، جن ۾ [[ايمفيبين|ايمفيبين]]، [[پکي]]، [[سرڻا]]، [[مونوٽريم|آنا ڏيندڙ ٿڻائتا جانور]] ۽ ڪجهه [[مڇي|مڇيون]] شامل آهن، معدي-آنڊي وارو رستو [[مقعد]] بدران [[ڪلوئيڪا]] تي ختم ٿئي ٿو. ڪلوئيڪا ۾ [[پيشابي سرشتو]] جنسي-مقعدي سوراخ سان گڏيل هوندو آهي. [[ٿيريا|ٿيرين]]، يعني سڀ اهي ٿڻائتا جانور جيڪي آنا نٿا ڏين، جن ۾ انسان پڻ شامل آهن، وٽ الڳ مقعدي ۽ پيشابي-جنسي سوراخ هوندا آهن. ذيلي گروهه [[پليسينٽاليا]] جي مادين ۾ پيشابي ۽ جنسي سوراخ به الڳ الڳ هوندا آهن.{{cn|date=July 2025}}
[[هاضمي واري سرشتي جي واڌ ويجهه|اوائلي واڌ ويجهه]] دوران، آنڊن ۽ اندروني عضون جي اڻ-برابر بيهڪ شروع ٿئي ٿي؛ پڻ ڏسو [[محوري وڪڙ نظريو]].
[[رومننٽ|رومننٽس]] سخت ٻوٽائي مواد کي هضم ڪرڻ ۽ [[خميرڪاري|خمير ڪرڻ]] لاءِ ڪيتريون خاصيتون ڏيکارين ٿا، جن ۾ [[رومننٽن جو هاضمي وارو سرشتو|واڌو معدي جا خانا]] ۽ جزوي هضم ٿيل کاڌي کي ٻيهر وات ۾ آڻي وڌيڪ چٻاڙڻ، يعني [[جُڳالي]] ڪرڻ، جي صلاحيت شامل آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Sansone|first1=Randy A.|last2=Sansone|first2=Lori A.|date=2012|title=Rumination|journal=Innovations in Clinical Neuroscience|volume=9|issue=2|pages=29–34|issn=2158-8333|pmc=3312901|pmid=22468242}}</ref>
ڪيترن پکين ۽ ٻين جانورن ۾ هاضمي واري رستي اندر هڪ خاص معدو هوندو آهي، جنهن کي [[گيزرڊ]] چيو ويندو آهي ۽ اهو کاڌي کي پيهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي.<ref name=King>{{cite book|last1=King|first1=Anthony Stuart|last2=McLelland|first2=John|title=Birds: Their Structure and Function|date=1984|publisher=Baillière Tindall|location=London Philadelphia Toronto [etc.]|isbn=0-7020-0872-9|edition=2nd|url=https://avian-vet.com/blog/resources-for-veterinarians-5/birds-structure-and-function-free-pdf-4|access-date=30 March 2025}}</ref>
هڪ ٻي خاصيت، جيڪا ڪيترن جانورن ۾ ملي ٿي، [[ڪراپ (ايناٽامي)|ڪراپ]] آهي. پکين ۾ اها کاڌي جي نالي سان گڏ هڪ ڳوٿري طور ملي ٿي.<ref name=King/>
2020ع ۾، [[ڪلاوڊينيڊي]] جي هڪ ختم ٿيل ڪيڙي جهڙي جاندار جو سڀ کان پراڻو ڄاتل فوسل هاضمي وارو رستو دريافت ڪيو ويو؛ اهو لڳ ڀڳ 550 ملين سال اڳ دير واري [[ايدياڪارن]] [[دور (ارضيات)|دور]] ۾ رهندو هو.<ref name="NYT-20200110">{{cite news|last=Joel|first=Lucas|title=Fossil Reveals Earth's Oldest Known Animal Guts - The find in a Nevada desert revealed an intestine inside a creature that looks like a worm made of a stack of ice cream cones.|url=https://www.nytimes.com/2020/01/10/science/fossil-guts-intestines.html|date=10 January 2020|work=[[The New York Times]]|access-date=10 January 2020}}</ref><ref name="NAT-20200110">{{cite journal|author=Schiffbauer, James D.|display-authors=et al.|date=10 January 2020|title=Discovery of bilaterian-type through-guts in cloudinomorphs from the terminal Ediacaran Period|journal=[[Nature Communications]]|volume=11|article-number=205|bibcode=2020NatCo..11..205S|doi=10.1038/s41467-019-13882-z|pmc=6954273|pmid=31924764|doi-access=free|number=205}}</ref>
آرپار آنڊو، يعني اهڙو آنڊو جنهن ۾ وات ۽ مقعد ٻئي هجن، سمجهيو وڃي ٿو تہ [[بائليٽيريا]] جي [[نيفروزوئا]] ڪليڊ اندر ارتقا پذير ٿيو. ان کان اڳ سندن ابن ڏاڏن وارو پيٽ طرف سوراخ، جيڪو [[سنيڊيريا|سنيڊيرين]] ۽ [[زيناڪويلومورفا|ايڪوئلن]] وانگر هڪڙو ئي هو، ۽ نيفروزوئن جهڙوڪ [[چپٽي ڪيڙا|چپٽن ڪيڙن]] ۾ ٻيهر ارتقا پذير ٿيو، اڳئين-پوئين رخ ۾ ڊگهو ٿيو؛ پوءِ ان ڊگهي حصي جو وچيون حصو تنگ ٿي مڪمل بند ٿي ويو، جنهن سان اڳيون سوراخ، يعني وات، ۽ پويون سوراخ، يعني مقعد ۽ [[گونوپور|جنسي سوراخ]]، باقي رهيا. وچ واري حصي جي بند ٿيڻ کان سواءِ ڊگهو ٿيل آنڊو بائليٽيرين جي هڪ ٻي شاخ، ختم ٿيل [[پروآرٽيڪيوليٽا|پروآرٽيڪيوليٽس]]، ۾ موجود آهي. هيءَ حالت ۽ [[وات ۽ مقعد جا جنيني بڻ بنياد|ايمفيسٽومڪ]] واڌ ويجهه، يعني جڏهن جنين ۾ وات ۽ مقعد ٻئي آنڊي جي ڊگهي حصي مان ٺهن، جيڪا ڪجهه نيفروزوئن، جهڙوڪ [[گول ڪيڙا|گول ڪيڙن]]، ۾ موجود آهي، هن مفروضي جي حمايت ڪندڙ سمجهيون وڃن ٿيون.<ref>Nielsen, C., Brunet, T. & Arendt, D. Evolution of the bilaterian mouth and anus. Nat Ecol Evol 2, 1358–1376 (2018). https://doi.org/10.1038/s41559-018-0641-0</ref><ref>De Robertis, E. M., & Tejeda-Muñoz, N. (2022). Evo-Devo of urbilateria and its larval forms. ''Developmental Biology'', '''487''', 10–20. https://doi.org/10.1016/j.ydbio.2022.04.003</ref>
== طبّي اهميت ==
{{hatnote|هي ڀاڱو لاڳاپيل بيمارين، معدي-آنڊي واري رستي سان طبي لاڳاپن ۽ جراحي ۾ استعمال بابت بحث ڪري ٿو.}}
{{Main|معدي-آنڊي جون بيماريون|گيسٽرو اينٽرولاجي}}
{{Further|طبّي اهميت}}
=== بيماريون ===
ڪيتريون ئي بيماريون ۽ حالتون معدي-آنڊي واري سرشتي کي متاثر ڪري سگهن ٿيون، جن ۾ [[وچڙندڙ بيماريون]]، [[سوزش]] ۽ [[ڪينسر]] شامل آهن.{{cn|date=July 2025}}
مختلف [[بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم]]، جهڙوڪ [[بيڪٽيريا]] جيڪي [[کاڌي مان پکڙجندڙ بيماريون]] پيدا ڪن ٿا، [[گيسٽرو اينٽرائٽس]] پيدا ڪري سگهن ٿا، جيڪو معدي ۽ ننڍي آنڊي جي [[سوزش]] سبب ٿئي ٿو. اهڙين بيڪٽيريائي وچڙندڙ بيمارين جي علاج لاءِ [[اينٽي بايوٽڪ|اينٽي بايوٽڪون]] معدي-آنڊي واري رستي جي [[انساني جيوگهرڙائي آبادي|جيوگهرڙائي آبادي]] جي گوناگونيت گهٽائي سگهن ٿيون، ۽ سوزشي وچولي عنصرن کي وڌيڪ فعال ڪري سگهن ٿيون.<ref>{{Cite journal|last1=Nitzan|first1=Orna|last2=Elias|first2=Mazen|last3=Peretz|first3=Avi|last4=Saliba|first4=Walid|date=2016-01-21|title=Role of antibiotics for treatment of inflammatory bowel disease|journal=World Journal of Gastroenterology|volume=22|issue=3|pages=1078–1087|doi=10.3748/wjg.v22.i3.1078|issn=1007-9327|pmc=4716021|pmid=26811648|doi-access=free}}</ref> گيسٽرو اينٽرائٽس جي آءِ رستي جي سڀ کان عام بيماري آهي.
* [[معدي-آنڊي جو ڪينسر]] معدي-آنڊي واري رستي جي ڪنهن به هنڌ ٿي سگهي ٿو، ۽ ان ۾ [[وات جو ڪينسر]]، [[ڄڀ جو ڪينسر]]، [[کاڌي جي نالي جو ڪينسر]]، [[معدي جو ڪينسر]] ۽ [[وڏي آنڊي ۽ سڌي آنڊي جو ڪينسر]] شامل آهن. معدي-آنڊي وارن ڪينسرن جي سببن مان هڪ ممڪن عنصر هاضمي وارن عضون جو پِت جي تيزابن سان حد کان وڌيڪ واسطو آهي.<ref>{{cite journal|vauthors=Bernstein H, Bernstein C|title=Bile acids as carcinogens in the colon and at other sites in the gastrointestinal system|journal=Exp Biol Med|volume=248|issue=1|pages=79–89|date=January 2023|pmid=36408538|pmc=9989147|doi=10.1177/15353702221131858|url=}}</ref>
* سوزشي حالتون. [[آخري آنڊي جي سوزش]] [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] جي سوزش آهي، ۽ [[ڪولائٽس]] [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] جي سوزش آهي.
* [[نيڪروٽائيزنگ آرٽيريولائٽس#سبب|آنڊي جي نيڪروٽائيزنگ آرٽيريولائٽس]] آنڊن جي شريانڙين جي سوزش آهي، جيڪا وڏي پيماني تي سخت اوچتا زخم پيدا ڪري ٿي.
* [[اپينڊسائٽس]] [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] جي سوزش آهي، جيڪو انڌي آنڊي وٽ واقع هوندو آهي. علاج نه ٿيڻ جي صورت ۾ هي هڪ ممڪن طور موتمار حالت آهي؛ اپينڊسائٽس جي گهڻن ڪيسن ۾ جراحي مداخلت ضروري هوندي آهي.
[[ڊائيورٽيڪيولر بيماري]] هڪ اهڙي حالت آهي، جيڪا صنعتي ملڪن ۾ وڏي عمر وارن ماڻهن ۾ تمام عام آهي. اها عام طور وڏي آنڊي کي متاثر ڪري ٿي، پر ننڍي آنڊي کي به متاثر ڪندي ڏٺي وئي آهي. [[ڊائيورٽيڪيولوسس]] تڏهن ٿئي ٿي جڏهن آنڊي جي ڀت تي ڳوٿريون ٺهن. جڏهن اهي ڳوٿريون سوزش واريون ٿي وڃن، تڏهن ان کي [[ڊائيورٽيڪيولائٽس]] چيو ويندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[سوزشي آنڊي جي بيماري]] هڪ سوزشي حالت آهي، جيڪا آنڊي جي ڀتين کي متاثر ڪري ٿي، ۽ ان ۾ [[ڪروهن جي بيماري]] ۽ [[السراتي ڪولائٽس]] نالي ذيلي قسم شامل آهن. ڪروهن جي بيماري سڄي معدي-آنڊي واري رستي کي متاثر ڪري سگهي ٿي، جڏهنتہ السرٽي ڪولائٽس رڳو وڏي آنڊي تائين محدود هوندي آهي. ڪروهن جي بيماري کي وڏي پيماني تي [[خودمدافعتيت|خودمدافعتي بيماري]] سمجهيو وڃي ٿو. جيتوڻيڪ السرٽي ڪولائٽس جو علاج گهڻو ڪري اهڙي نموني ڪيو ويندو آهي ڄڻ اها خودمدافعتي بيماري هجي، پر ان بابت ڪو اتفاق راءِ ناهي تہ اها حقيقت ۾ اهڙي آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[فعلي معدي-آنڊي جون خرابييون|فعلي معدي-آنڊي جون خرابيون]]، جن مان سڀ کان عام [[چڙچڙي آنڊي جو سنڊروم]] آهي. فعلي قبض ۽ [[دائمي فعلي پيٽ جو سور]] آنڊي جون ٻيون فعلي خرابيون آهن، جن جا جسماني سبب هوندا آهن، پر انهن ۾ سڃاڻپ جوڳيون بناوتي، ڪيميائي يا وچڙندڙ بيماريون موجود نه هونديون آهن.{{cn|date=July 2025}}
=== علامتون ===
ڪيتريون علامتون معدي-آنڊي واري رستي جي مسئلن ڏانهن اشارو ڪري سگهن ٿيون، جن ۾ شامل آهن:{{cn|date=July 2025}}
* [[الٽي]]، جنهن ۾ کاڌي جو [[کاڌي جو موٽڻ (هاضمو)|موٽڻ]] يا [[رت واري الٽي|رت جي الٽي]] شامل ٿي سگهي ٿي
* [[دستن]]، يعني پاڻي جهڙي يا وڌيڪ بار بار پاخاني جو نڪرڻ
* [[قبض]]، جنهن مان مراد گهٽ ۽ سخت پاخاني جو نڪرڻ آهي
* [[پاخاني ۾ رت]]، جنهن ۾ [[هيميٽوڪيزيا|تازو ڳاڙهو رت]]، ڳاڙهي ناسي رنگ جو رت، ۽ [[ميلينا|تارڪول جهڙو رت]] شامل آهن
=== علاج ===
[[معدي-آنڊي جي جراحي]] گهڻو ڪري ٻاهرين مريضن واري ماحول ۾ ڪري سگهجي ٿي. آمريڪا ۾ 2012ع ۾، هاضمي واري سرشتي تي آپريشن 25 سڀ کان عام ايمبوليٽري جراحي طريقيڪارن مان 3 هئا، ۽ سڀني ٻاهرين مريضن وارين ايمبوليٽري جراحين جو 9.1 سيڪڙو هئا.<ref>{{cite journal|vauthors=Wier LM, Steiner CA, Owens PL|title=Surgeries in Hospital-Owned Outpatient Facilities, 2012|journal =HCUP Statistical Brief|issue=188|publisher=Agency for Healthcare Research and Quality|location=Rockville, MD|date=February 2015|url =http://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb188-Surgeries-Hospital-Outpatient-Facilities-2012.jsp}}</ref>
=== تصويرڪاري ===
معدي-آنڊي واري رستي جي تصويرڪاري جا مختلف طريقا [[مٿئين معدي-آنڊي واري سيريز|مٿئين]] ۽ [[هيٺئين معدي-آنڊي واري سيريز]] ۾ شامل آهن:
* [[ريڊيو اوپيڪ]] رنگ ڳهي [[بيريم سوئلو]] ٺاهي سگهجي ٿو.
* رستي جا حصا ڪيمرا وسيلي ڏسي سگهجن ٿا. مٿئين معدي-آنڊي واري رستي جي جاچ لاءِ ان کي [[اينڊوسڪوپي]]، ۽ هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي جي جاچ لاءِ [[ڪولونو اسڪوپي]] يا [[سگموئيڊو اسڪوپي]] چيو ويندو آهي. [[ڪئپسول اينڊوسڪوپي]] ۾ ڪيمرا واري ڪئپسول ڳهاري رستي جي جاچ ڪئي ويندي آهي. جاچ دوران [[بايوپسي|بايوپسيون]] پڻ ورتيون وڃي سگهن ٿيون.
* هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي جي جاچ لاءِ [[پيٽ جو ايڪس ري]] استعمال ٿي سگهي ٿو.
=== ٻيون لاڳاپيل بيماريون ===
* [[ڪالرا]]
* [[آنڊي جي ٻيڻائي وارو سسٽ]]
* [[جيارڊياسس]]
* [[لبلبي جي سوزش]]
* [[پيپٽڪ السر جي بيماري]]
* [[پيلو بخار]]
* ''[[هيليڪوبيڪٽر پائلوري]]'' هڪ [[گرام-منفي]] چڪر دار بيڪٽيريم آهي. دنيا جي اڌ کان وڌيڪ آبادي ان سان متاثر آهي، گهڻو ڪري ننڍپڻ دوران؛ اهو يقيني ناهي تہ بيماري ڪيئن منتقل ٿئي ٿي. اهو معدي-آنڊي واري سرشتي، خاص طور معدي، ۾ آباد ٿئي ٿو. هن بيڪٽيريم جي بقا جون حالتون انساني معدي جي [[ننڍو ماحول (حياتيات)|ننڍي ماحول]] لاءِ مخصوص آهن: اهو [[ڪيپنو فائل|ڪيپنو فِلڪ]] ۽ [[مائڪرو ايرو فائل|مائڪرو ايرو فِلڪ]] ٻئي آهي. ''هيليڪوبيڪٽر'' معدي جي اپيٿيليئل استر ۽ ان جي چوڌاري معدي جي ميوڪوسي تهه لاءِ [[ٽروپزم]] پڻ ڏيکاري ٿو. هن بيڪٽيريم جي معدي ۾ آبادي هڪ مضبوط مدافعتي جواب شروع ڪري ٿي، جنهن سان وچولي کان سخت [[سوزش]] ٿئي ٿي، جنهن کي [[گيسٽرائٽس]] چيو ويندو آهي. وچڙندڙ بيماري جون نشانيون ۽ علامتون گيسٽرائٽس، پيٽ ۾ ساڙيندڙ سور، وزن گهٽجڻ، بک گهٽجڻ، ڦوڪ، اوڳرايون، الٽي اچڻ، رت واري الٽي ۽ ڪارو تارڪولي پاخانو آهن. وچڙندڙ بيماري ڪيترن طريقن سان سڃاڻي سگهجي ٿي: جي آءِ ايڪس ري، اينڊوسڪوپي، ضد-''هيليڪوبيڪٽر'' اينٽي باڊين لاءِ رت جون جاچون، پاخاني جي جاچ، ۽ يوريز ساهه واري جاچ، جيڪا بيڪٽيريا جي ضمني پيداوار آهي. جيڪڏهن وقت سر سڃاڻپ ٿي وڃي ته ان جو علاج مختلف پروٽون پمپ روڪيندڙن جي ٽن خوراڪن ۽ ٻن اينٽي بايوٽڪن سان ٿي سگهي ٿو، جنهن سان علاج ۾ لڳ ڀڳ هڪ هفتو لڳي ٿو. جيڪڏهن وقت سر سڃاڻپ نه ٿئي، ته جراحي جي ضرورت پئجي سگهي ٿي.<ref name=iagcj>{{cite journal|last=Fox|first=James|author2=Timothy Wang|title=Inflammation, Atrophy, and Gastric Cancer|journal=Journal of Clinical Investigation|date=January 2007|volume=117|series=review|issue=1|pages=60–69|doi=10.1172/JCI30111|pmid=17200707|url=|pmc=1716216}}</ref><ref name="my grad advisor">{{cite book|last=Murphy|first=Kenneth|title=Janeway's Immunobiology|date=20 May 2014|publisher=Garland Science, Taylor and Francis Group, LLC|location=New York|isbn=978-0-8153-4243-4|pages=389–398}}</ref><ref name=immu-sys>{{cite book|last=Parham|first=Peter|title=The Immune System|date=20 May 2014|publisher=Garland Science Taylor and Francis Group LLC|location=New York|isbn=978-0-8153-4146-8|page=494}}</ref><ref name=mims-med-microb>{{cite book|last=Goering|first=Richard|title=MIMS Medical Microbiology|date=20 May 2014|publisher=Elsevier|location=Philadelphia|isbn=978-0-3230-4475-2|pages=32, 64, 294, 133–4, 208, 303–4, 502}}</ref>
* [[آنڊي جي ڪوڙي بندش|آنڊي جي ڪوڙي بندش]] هاضمي واري سرشتي جي بگڙيل ٺهڻ سبب پيدا ٿيندڙ سنڊروم آهي، جنهن جي خاصيت آنڊن جي ڌڪڻ ۽ جذب ڪرڻ جي صلاحيت ۾ سخت خرابي آهي. علامتن ۾ روزانو پيٽ ۽ معدي جو سور، الٽي اچڻ، سخت ڦهلاءُ، الٽي، سيني ۾ ساڙ، ڳهڻ ۾ تڪليف، دستن، قبض، پاڻي جي کوٽ ۽ غذائي کوٽ شامل آهن. آنڊي جي ڪوڙي بندش جو ڪو علاج ناهي. جان لاءِ خطرو بڻجندڙ پيچيدگين، جهڙوڪ آئيليس ۽ وولوولس، آنڊي جي رُڪاوٽ جيڪا بيڪٽيريا جي وڌيل واڌ ڏانهن وٺي وڃي ٿي، ۽ آنڊي جي متاثر يا مئل حصن کي ڪڍڻ، کي سنڀالڻ لاءِ مختلف قسمن جي جراحي ۽ علاج جي ضرورت پئجي سگهي ٿي. ڪيترن مريضن کي رڳن وسيلي خوراڪ جي ضرورت هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
* [[آئيليس]] آنڊن جي بندش آهي.
* [[سيليئڪ بيماري]] [[غذائي جذب جي کوٽ]] جو هڪ عام روپ آهي، جيڪو اتر يورپي نسل جي 1 سيڪڙو ماڻهن تائين متاثر ڪري ٿو. گلوٽين پروٽينن جي هاضمي سان آنڊي جي جيوگهرڙن ۾ خودمدافعتي جواب شروع ٿئي ٿو. ڪڻڪ، جَوَ ۽ رائي ۾ ملندڙ پروٽينن جي کائڻ سان ننڍي آنڊي ۾ وِلائي جي سُڪڙڻ ٿئي ٿي. گلوٽين-آزاد خوراڪ ۾ انهن خوراڪن کان سڄي عمر پرهيز ئي واحد علاج آهي.
* [[اينٽرو وائرس]] پنهنجي آنڊي وسيلي منتقلي واري رستي سبب ائين سڏجن ٿا، جتي ''enteric'' جي معنيٰ آنڊي سان لاڳاپيل آهي، پر انهن جون علامتون گهڻو ڪري آنڊي سان لاڳاپيل نه هونديون آهن.
* [[اينڊوميٽريوسس]] آنڊن کي متاثر ڪري سگهي ٿي، جنهن جون علامتون چڙچڙي آنڊي جي سنڊروم جهڙيون هونديون آهن.
* [[آنڊي جو وڪڙ]]، يا ساڳي طرح آنڊي جو گُهٽجڻ، نسبتاً ناياب واقعو آهي، جيڪو عام طور وڏي آنڊي جي جراحي کان ڪجهه وقت پوءِ پيدا ٿئي ٿو. بهرحال، ان جي صحيح تشخيص ڏکي آهي، ۽ جيڪڏهن درست نه ڪيو وڃي ته آنڊي جي [[انفارڪشن]] ۽ موت ڏانهن وٺي وڃي سگهي ٿو. (گلوڪار [[موريس گب]] بابت سمجهيو وڃي ٿو تہ هن ان سبب وفات ڪئي.)
* وڏي آنڊي جي [[اينجيو ڊيسپليزيا]]
* [[قبض]]
* [[دستن]]
* [[هرش اسپرنگ جي بيماري]] (اگينگليونوسس)
* [[انٽسسسپشن (طبي خرابي)|انٽسسسپشن]]
* [[پولپ (طب)]]؛ پڻ ڏسو [[وڏي آنڊي ۽ سڌي آنڊي جو پولپ]]
* [[ڪوڙي جھلي واري ڪولائٽس]]
* [[زهريلو ميگاڪولن]]، عام طور السرٽي ڪولائٽس جي پيچيدگي
9jrczweyxl5osl4v7ft5upb3x8mzdps
392093
392092
2026-07-07T19:13:29Z
Intisar Ali
8681
392093
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ موجود عضوي سرشتو}}
{{Infobox anatomy
| Name = معدي-آنڊي وارو رستو
| Latin = tractus digestorius ([[وات]] کان [[مقعد]] تائين)،<br />canalis alimentarius ([[کاڌي جي نالي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)،<br />canalis gastrointestinales ([[معدو|معدي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)
| Image = Digestive system without labels.svg
| Caption = سراسري [[انسان]] ۾ معدي-آنڊي واري رستي جو خاڪو
| System = [[هاضمي وارو سرشتو]]
| Width = 200
}}
{{Gastrointestinal tract sidebar}}
'''معدي-آنڊي وارو رستو''' (جنهن کي '''جي آءِ رستو'''، '''هاضمي وارو رستو''' ۽ '''غذائي نالي''' پڻ چيو ويندو آهي) [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] جو اهو رستو يا گذرگاهه آهي، جيڪو [[وات]] کان [[مقعد]] تائين وڃي ٿو. هي رستو جسم جي سڀ کان وڏن سرشتن مان هڪ آهي.<ref name="Roszkowska2024">{{cite journal |last1=Roszkowska |first1=P |last2=Klimczak |first2=E |last3=Ostrycharz |first3=E |title=Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO) and Twelve Groups of Related Diseases-Current State of Knowledge. |journal=Biomedicines |display-authors=et al.|date=7 May 2024 |volume=12 |issue=5 |page=1030 |doi=10.3390/biomedicines12051030 |doi-access=free |pmid=38790992|pmc=11117733 }}</ref> انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ جي آءِ رستي اندر هاضمي واري سرشتي جا سڀ مکيه [[عضوو (حياتيات)|عضوا]] شامل آهن، جن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو]] ۽ آنڊا شامل آهن. وات وسيلي ورتل کاڌو [[هاضمو|هضم]] ڪيو وڃي ٿو تہ جيئن ان مان [[غذائي جزو|غذائي جزا]] ڪڍي [[توانائي]] جذب ڪري سگهجي، ۽ رهيل گند [[پاخانو|پاخاني]] جي صورت ۾ مقعد مان خارج ڪيو وڃي ٿو. ''معدي-آنڊي وارو'' هڪ صفت آهي، جنهن جي معنيٰ معدي ۽ آنڊن سان لاڳاپيل آهي.
[[نيفروزوئا|گهڻن جانورن]] ۾ ”آرپار آنڊو“ يا مڪمل هاضمي وارو رستو هوندو آهي. ان جا استثنا وڌيڪ ابتدائي جانور آهن: [[اسپنج|اسپنجن]] جي سڄي جسم ۾ هاضمي لاءِ ننڍڙا سوراخ ([[اوسٽيم (اسپنج)|اوسٽيا]]) ۽ اخراج لاءِ پٺ واري پاسي هڪ وڏو سوراخ ([[اوسڪيولم]]) هوندو آهي؛ [[ڪنگهي واري جيلي|ڪنگهي وارين جيلين]] ۾ پيٽ واري پاسي وات ۽ پٺ واري پاسي مقعدي سوراخ ٻئي هوندا آهن، جڏهنتہ [[سنيڊيريا]] ۽ [[ايڪوئل|ايڪوئلن]] ۾ هاضمي ۽ اخراج ٻنهي لاءِ هڪڙو ئي سوراخ هوندو آهي.<ref name="CK12">{{cite web|title=Overview of Invertebrates|url=https://www.ck12.org/book/ck-12-biology/section/17.2/|website=www.ck12.org|access-date=25 June 2021|date=6 October 2015}}</ref><ref name="RuppertBarnes2004BilateriaGut">{{cite book|last1=Ruppert |first1=EE |last2=Fox |first2=RS |last3=Barnes |first3=RD |title=Invertebrate Zoology|publisher=Brooks / Cole|edition=7|isbn=978-0-03-025982-1|year=2004|page=197 [https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page197]|chapter=Introduction to Bilateria|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page/203}}</ref>
انساني معدي-آنڊي وارو رستو [[کاڌي جي نالي]]، معدي ۽ آنڊن تي مشتمل هوندو آهي، ۽ ان کي مٿئين ۽ هيٺئين معدي-آنڊي وارن رستن ۾ ورهايو ويندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|eight/000109945|gastrointestinal tract}}</ref> جي آءِ رستي ۾ [[انساني وات|وات]] ۽ [[انساني مقعد|مقعد]] جي وچ واريون سڀ بناوتون شامل آهن،<ref>{{MeSH name|Gastrointestinal+tract}}</ref> جيڪي هڪ لڳاتار گذرگاهه ٺاهين ٿيون ۽ هاضمي جا مکيه عضوا، يعني [[معدو]]، [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]، پاڻ ۾ ڳنڍين ٿيون. مڪمل [[انساني هاضمي وارو سرشتو]] معدي-آنڊي واري رستي سان گڏ [[هاضمي جا واڌو عضوا|هاضمي جي واڌو عضون]]، يعني [[ڄڀ]]، [[ٿُڪ وارا غدود]]، [[لبلبو]]، [[جگر]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]]، تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|nine/000952042|digestive system}}</ref> هر حصي جي [[جنينيات|جنيني]] بڻ بنياد کي ظاهر ڪرڻ لاءِ هن رستي کي [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]] ۾ پڻ ورهائي سگهجي ٿو. [[لاش جي چيرڦاڙ]] دوران سڄو انساني جي آءِ رستو اٽڪل {{convert|9|m|ft|abbr=off|sp=us|spell=in}} ڊگهو هوندو آهي. جيئري جسم ۾ اهو گهڻو ننڍو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آنڊا، جيڪي [[هموار ڏوري تاندورو|هموار ڏوري تاندوري]] جون نليون آهن، اڌ ڇڪيل حالت ۾ لڳاتار [[ڏوري جو تناءُ]] برقرار رکن ٿا، پر مقامي ڦهلاءَ ۽ [[لهرائتي حرڪت]] لاءِ مختلف هنڌن تي ڍرا ٿي سگهن ٿا.<ref name="G. C. J. P. pp. 290–294">{{cite journal|last1=G.|first1=Hounnou|last2=C.|first2=Destrieux|last3=J.|first3=Desmé|last4=P.|first4=Bertrand|last5=S.|first5=Velut|title=Anatomical study of the length of the human intestine|journal=Surgical and Radiologic Anatomy|volume=24|issue=5|date=2002-12-01|issn=0930-1038|doi=10.1007/s00276-002-0057-y|pmid=12497219|pages=290–294|s2cid=33366428}}</ref><ref name="Raines Arbour Thompson Figueroa-Bodine pp. 67–72">{{cite journal|last1=Raines|first1=Daniel|last2=Arbour|first2=Adrienne|last3=Thompson|first3=Hilary W.|last4=Figueroa-Bodine|first4=Jazmin|last5=Joseph|first5=Saju|title=Variation in small bowel length: Factor in achieving total enteroscopy?|journal=Digestive Endoscopy|volume=27|issue=1|date=2014-05-26|issn=0915-5635|doi=10.1111/den.12309|pmid=24861190|pages=67–72|s2cid=19069407}}</ref>
انساني [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي]] لڳ ڀڳ 4,000 مختلف [[قسم (حياتيات)|قسمن]] جي [[بيڪٽيريا]]، [[آرڪيا]]، [[وائرس|وائرسن]] ۽ [[يوڪيريئوٽ|يوڪيريئوٽن]] تي مشتمل آهي، جيڪي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي صحت]] ۽ [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي#ميٽابولزم|ميٽابولزم]] کي برقرار رکڻ ۾ مختلف ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref name="Thursby">{{cite journal|last1=Thursby|first1=E|last2=Juge|first2=N|title=Introduction to the human gut microbiota.|journal=The Biochemical Journal|date=16 May 2017|volume=474|issue=11|pages=1823–1836|doi=10.1042/BCJ20160510|pmid=28512250|pmc=5433529}}</ref><ref name="Rinninella2019">{{cite journal|last1=Rinninella|first1=E|last2=Raoul|first2=P|last3=Cintoni|first3=M|last4=Franceschi|first4=F|last5=Miggiano|first5=GAD|last6=Gasbarrini|first6=A|last7=Mele|first7=MC|title=What is the Healthy Gut Microbiota Composition? A Changing Ecosystem across Age, Environment, Diet, and Diseases.|journal=Microorganisms|date=10 January 2019|volume=7|issue=1|page=14|doi=10.3390/microorganisms7010014|doi-access=free|pmid=30634578|pmc=6351938}}</ref><ref>{{cite journal|pmc=5219689|year=2017|last1=Lin|first1=L|title=Role of intestinal microbiota and metabolites on gut homeostasis and human diseases|journal=BMC Immunology|volume=18|issue=1|page=2|last2=Zhang|first2=J|doi=10.1186/s12865-016-0187-3|pmid=28061847|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي جا [[اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙو|اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙا]] هاضمي واري عمل جي ضابطي ۾ مدد لاءِ [[هارمون]] خارج ڪن ٿا. انهن [[هاضمو#هاضمي وارا هارمون|هاضمي وارن هارمونن]]، جن ۾ [[گيسٽرن]]، [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[گريلن]] شامل آهن، جو عمل يا تہ [[انٽراڪرائين]] يا [[آٽوڪرائين]] طريقيڪار وسيلي ٿئي ٿو، جيڪو ظاهر ڪري ٿو تہ اهي هارمون خارج ڪندڙ جيوگهرڙا سڄي [[ارتقا]] دوران [[ارتقائي طور محفوظ|محفوظ رهندڙ بناوتون]] آهن.<ref>{{cite book |last1=Nelson |first1=Randy Joe |last2=Kriegsfeld |first2=Lance J. |title=An Introduction to Behavioral Endocrinology |date=2017 |publisher=Sinauer Associates, Inc. Publishers |location=Sunderland, Massachusetts |isbn=978-1-60535-320-3 |page=84 |edition=Fifth |chapter-url=https://archive.org/details/introductiontobe0000nels_e6f2/page/84/mode/2up |access-date=5 June 2025 |chapter=Chapter 2: The Endocrine System}}</ref>
== انساني معدي-آنڊي وارو رستو ==
=== بناوت ===
[[File:Digestive system simplified.svg|thumb|[[انساني هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] جي تصوير]]
جي آءِ رستي جي بناوت ۽ ڪم کي [[مجموعي ايناٽامي]] ۽ [[خوردبيني ايناٽامي]] ([[تاندوريات]]) ٻنهي وسيلي بيان ڪري سگهجي ٿو. رستو پاڻ مٿئين ۽ هيٺئين رستن ۾ ورهايل آهي، ۽ آنڊا [[ننڍو آنڊو|ننڍي]] ۽ [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] ۾ ورهايل آهن.<ref>{{cite web|website=The Physics Factbook|url=http://hypertextbook.com/facts/2001/AnneMarieThomasino.shtml|title=Length of a Human Intestine|date=2001|first=Anne Marie|last=Thomasino}}</ref>
==== مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو ====
{{Main|وات|ڳلو|کاڌي جي نالي|معدو|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو}}
مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو [[انساني وات|وات]]، [[ڳلو|ڳلي]]، [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو|معدي]] ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{MeSH name|Upper+Gastrointestinal+Tract}}</ref> مٿئين ۽ هيٺئين رستي جي صحيح حد [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ ڏورو]] آهي. اهو اڳئين آنڊي ۽ وچئين آنڊي جي جنيني حدن کي ڌار ڪري ٿو، ۽ اهو ئي ورهاڱو طبي ماهر عام طور [[معدي-آنڊي مان رت وهڻ]] کي ”مٿئين“ يا ”هيٺئين“ اصل وارو بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا. [[چيرڦاڙ]] دوران ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو هڪ گڏيل عضوو نظر اچي سگهي ٿو، پر ڪم، هنڌ ۽ اندرين ايناٽامي جي بنياد تي ان کي چئن حصن ۾ ورهايو ويندو آهي. ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جا چار حصا هي آهن، معدي کان شروع ڪري خالي آنڊي ڏانهن ويندي: [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو بلب|بلب]]، هيٺ لهندڙ، افقي ۽ مٿي چڙهندڙ.
ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ ڏورو مٿي چڙهندڙ ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي مٿئين ڪناري کي [[سيني جو پردو|پردي]] سان ٽنگي ٿو، ۽ هڪ اهم ايناٽاميائي نشان طور ڪم ڪري ٿو، جيڪو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي، يعني ننڍي آنڊي جي ترتيبوار پهرئين ۽ ٻئي حصي، جي وچ واري رسمي ورهاست ڏيکاري ٿو.<ref name="Warrell2005">{{cite book|author=David A. Warrell|title=Oxford textbook of medicine: Sections 18-33|url=https://books.google.com/books?id=hL1NKQJlY1IC&pg=PA511|access-date=1 July 2010|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-856978-7|pages=511–}}</ref> هي هڪ سنهو ڏورو آهي، جيڪو [[جنين]] جي [[ميزودرم]] مان نڪتل آهي.
==== هيٺيون معدي-آنڊي وارو رستو ====
هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي ۾ [[ننڍو آنڊو|ننڍي آنڊي]] جو گهڻو حصو ۽ سڄو [[وڏو آنڊو]] شامل آهي.<ref>{{MeSH name|Lower+Gastrointestinal+Tract}}</ref> [[انساني ايناٽامي]] ۾، '''آنڊو''' ('''bowel''' يا '''gut'''؛ يوناني: '''éntera''') معدي-آنڊي واري رستي جو اهو حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] جي [[پائلورڪ اسفنڪٽر]] کان [[انساني مقعد|مقعد]] تائين پکڙيل هوندو آهي، ۽ ٻين ٿڻائتن جانورن وانگر ٻن حصن تي مشتمل هوندو آهي: [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]. انسانن ۾، ننڍو آنڊو وڌيڪ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]]، [[خالي آنڊو|خالي آنڊي]] ۽ [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] ۾ ورهايل آهي. وڏو آنڊو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو|مٿي چڙهندڙ]]، [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي]]، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو|هيٺ لهندڙ]] ۽ [[سگموئيڊ وڏو آنڊو|سگموئيڊ]] [[وڏو آنڊو (ايناٽامي)|وڏي آنڊي]]، [[سڌو آنڊو|سڌي آنڊي]] ۽ [[مقعدي نالي]] ۾ ورهايل آهي.<ref name="Kapoor2011">{{cite web|url=http://emedicine.medscape.com/article/1948929-overview|title=Large Intestine Anatomy|publisher=WebMD LLC.|work=Medscape|date=13 Jul 2011|access-date=2013-08-20|author=Kapoor, Vinay Kumar|editor=Gest, Thomas R.}}</ref><ref name="GrayLargeIntestine">{{cite book|url=http://www.bartleby.com/107/|title=Gray's Anatomy|publisher=Lea & Febiger|author=Gray, Henry|author-link=Henry Gray|year=1918|location=Philadelphia}}</ref>
===== ننڍو آنڊو =====
{{Main|ننڍو آنڊو|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|خالي آنڊو|آخري آنڊو}}
[[ننڍو آنڊو]] اٽڪل 6 کان 7 ميٽر ڊگهي نلي نما بناوت آهي، جيڪا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] کان شروع ٿئي ٿي ۽ [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] تي ختم ٿئي ٿي.<ref name="Roszkowska2024"/><ref name="GRAYS2005">{{cite book|title=Gray's anatomy for students|last=Drake|first=Richard L.|author2=Vogl, Wayne|author3=Tibbitts, Adam W.M. Mitchell|author4=illustrations by Richard|author5=Richardson, Paul|publisher=Elsevier/Churchill Livingstone|year=2015|isbn=978-0-8089-2306-0|edition=3rd|location=Philadelphia|page=312}}</ref> بالغ انسان ۾ ان جي [[ميوڪوسا|ميوڪوسي]] ايراضي اٽڪل {{convert|30|m2|abbr=on}} آهي.<ref name="ReferenceA">{{Cite journal|last1=Helander|first1=Herbert F.|last2= Fändriks|first2=Lars|date=2014-06-01|title=Surface area of the digestive tract - revisited|journal=Scandinavian Journal of Gastroenterology|volume=49|issue=6|pages=681–689|doi=10.3109/00365521.2014.898326|issn=1502-7708|pmid=24694282|s2cid=11094705}}</ref> [[گول ڦولڊ|گول ڦولڊن]]، وِلائي ۽ مائڪرووِلائي جي گڏيل موجودگي ميوڪوسا جي جذب ڪندڙ ايراضي کي اٽڪل 600 ڀيرا وڌائي ٿي، جنهن سان سڄي ننڍي آنڊي جي ڪل ايراضي اٽڪل {{convert|250|sqm|sqft|abbr=on}} ٿئي ٿي.<ref name="Hall">{{cite book|last1=Hall|first1=John|title=Guyton and Hall textbook of medical physiology|date=2011|isbn=978-1-4160-4574-8|page=794|publisher=Saunders/Elsevier|edition=Twelfth}}</ref> ان جو مکيه ڪم هاضمي جي پيداوارن، جن ۾ ڪاربوهائيڊريٽ، پروٽين، لپڊ ۽ وٽامن شامل آهن، کي رت ۾ جذب ڪرڻ آهي. ان جا ٽي وڏا حصا آهن:
# [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]: هڪ ننڍڙي بناوت، اٽڪل 20–25 cm ڊگهي،<ref name=GRAYS2005/> جيڪا معدي مان [[ڪائيم]]، [[هاضمي وارا اينزائم|هاضمي وارن اينزائمن]] تي ٻڌل [[لبلبي جو رس]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]] مان [[پِت]] حاصل ڪري ٿي. هاضمي وارا اينزائم پروٽينن کي ٽوڙين ٿا، ۽ پِت چرٻين کي [[ايمَلشن]] ڪري [[مائي سيل|مائي سيلن]] ۾ بدلائي ٿي. [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]] [[برنر جا غدود|برنر جي غدودن]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪي [[بائي ڪاربونيٽ]] تي ٻڌل بلغم ڀري الڪلي رطوبت پيدا ڪن ٿا. اهي رطوبتون، لبلبي مان ايندڙ بائي ڪاربونيٽ سان گڏ، ڪائيم ۾ موجود معدي جي تيزابن کي بي اثر ڪن ٿيون.
# [[خالي آنڊو]]: هي ننڍي آنڊي جو وچيون حصو آهي، جيڪو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي کي آخري آنڊي سان ڳنڍي ٿو. اهو اٽڪل {{convert|2.5|m|ft|abbr=on}} ڊگهو آهي ۽ ان ۾ [[گول ڦولڊ]]، جن کي پليڪائي سرڪيوليرس پڻ چيو ويندو آهي، ۽ [[آنڊي جي وِلس|وِلائي]] هوندا آهن، جيڪي ان جي سطح واري ايراضي وڌائين ٿا. هاضمي جون پيداوارون، يعني کنڊون، امائنو تيزاب ۽ چرٻي تيزاب، هتي رت ۾ جذب ٿين ٿا.
# [[آخري آنڊو]]: ننڍي آنڊي جو آخري حصو. اهو اٽڪل 3 ميٽر ڊگهو آهي، ۽ ان ۾ خالي آنڊي جهڙا [[آنڊي جي وِلس|وِلائي]] هوندا آهن. اهو خاص طور [[وٽامن B12]] ۽ [[پِت جا تيزاب]]، ۽ باقي رهيل ٻيا غذائي جزا جذب ڪري ٿو.
===== وڏو آنڊو =====
{{Main|وڏو آنڊو}}
[[وڏو آنڊو]] هڪ محراب ٺاهي ٿو، جيڪو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]] کان شروع ٿئي ٿو ۽ [[سڌو آنڊو|سڌي آنڊي]] ۽ [[مقعدي نالي]] تي ختم ٿئي ٿو. ان ۾ [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] پڻ شامل آهي، جيڪو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. ان جي ڊيگهه اٽڪل 1.5 ميٽر آهي، ۽ بالغ انسان ۾ ميوڪوسا جي ايراضي اٽڪل {{convert|2|m2|abbr=on}} آهي.<ref name="ReferenceA" /> وڏي آنڊي جو سڀ کان ڊگهو حصو [[وڏو آنڊو#بناوت|ڪولن]] آهي، جنهن جو مکيه ڪم پاڻي ۽ لوڻ جذب ڪرڻ آهي.<ref name="Terms">{{cite web|title=definition colon|url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/colon|website=www.cancer.gov|access-date=24 January 2025|language=en|date=2 February 2011}}</ref>
وڏو آنڊو انڌي آنڊي کان شروع ٿئي ٿو، جتي [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] واقع آهي. هي پيٽ جي پوئين ڀت ۾ [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو|مٿي چڙهندڙ وڏي آنڊي]] طور ڪولن جي شروعات پڻ آهي. [[ساڄو ڪولڪ وڪڙ]] ([[جگر|جگري]] وڪڙ)، يعني مٿي چڙهندڙ ۽ [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جو مڙيل حصو، کان اهو آڏي وڏي آنڊي ۾ پيٽ جي آرپار وڃي ٿو ۽ پردي جي هيٺان گذري ٿو. [[کاٻو ڪولڪ وڪڙ]] ([[تِري|تِريءَ وارو]] وڪڙ)، يعني آڏي ۽ [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو|هيٺ لهندڙ وڏي آنڊي]] جو مڙيل حصو، کان اهو پيٽ جي کاٻي پاسي هيٺ لهي ٿو. اهو [[سگموئيڊ وڏو آنڊو|سگموئيڊ وڏي آنڊي]] تائين پهچي ٿو، جيڪو سڌي آنڊي جي سڀ کان ويجهو ڪولن جو لوپ آهي، ۽ پوءِ سڌي آنڊي ۽ [[مقعدي نالي]] ڏانهن جاري رهي ٿو.
==== واڌ ويجهه ====
{{main|هاضمي واري سرشتي جي واڌ ويجهه}}
آنڊو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل بناوت آهي. انساني واڌ ويجهه جي لڳ ڀڳ سورهين ڏينهن، [[جنين]] ٻن رخن ۾ [[پيٽ وارو|پيٽ واري پاسي]] ڏانهن وڪڙجڻ شروع ڪري ٿو، جنهن ۾ جنين جي پيٽ واري سطح [[کاٻائي ڪثيرالاضلاع|کاٻي]] ٿي وڃي ٿي: جنين جا پاسا هڪٻئي ڏانهن وڪڙجن ٿا ۽ مٿو ۽ پڇ هڪٻئي ڏانهن وڪڙجن ٿا. ان جو نتيجو اهو نڪري ٿو تہ [[زردي جي ٿيلهي]] جو هڪ حصو، جيڪا [[اندرين جنيني پرت]] سان ڍڪيل ۽ جنين جي [[پيٽ وارو|پيٽ واري]] پاسي سان لاڳاپيل بناوت آهي، دٻجي ڌار ٿيڻ لڳي ٿو ۽ '''ابتدائي آنڊو''' بڻجي ٿو. زردي جي ٿيلهي [[وٽيلائين نالي]] وسيلي آنڊي جي نلي سان ڳنڍيل رهي ٿي. عام طور هيءَ بناوت واڌ ويجهه دوران ختم ٿي وڃي ٿي؛ جن حالتن ۾ اها ختم نه ٿئي، ان کي [[ميڪل جو ڊائيورٽيڪيولم]] چيو ويندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[جنين|جنيني]] زندگي دوران، ابتدائي آنڊو آهستي آهستي ٽن حصن ۾ ٺهي ٿو: [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]]. جيتوڻيڪ اهي اصطلاح گهڻو ڪري ابتدائي آنڊي جي حصن لاءِ استعمال ڪيا ويندا آهن، پر اهي آخري ٺهيل آنڊي جي علائقن کي بيان ڪرڻ لاءِ پڻ باقاعدگيءَ سان استعمال ٿين ٿا.<ref>{{Citation |last1=Malone |first1=Jordan C. |title=Embryology, Midgut |date=2025 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK553156/ |access-date=2025-10-25 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=31985949 |last2=Arbor |first2=Tafline C. |last3=Shah |first3=Abdul Basit}}</ref>
آنڊي جو هر حصو وڌيڪ مخصوص ٿئي ٿو ۽ پوءِ واري واڌ ويجهه ۾ خاص آنڊي ۽ آنڊي سان لاڳاپيل بناوتون پيدا ڪري ٿو. اصل آنڊي مان نڪتل جزا، جن ۾ [[معدو]] ۽ [[وڏو آنڊو (ايناٽامي)|وڏو آنڊو]] شامل آهن، ابتدائي آنڊي جي جيوگهرڙن ۾ ڦوڪارن يا ڦهلائن طور وڌن ٿا. ان جي ابتڙ، آنڊي سان لاڳاپيل نڪتل بناوتون، يعني اهي بناوتون جيڪي ابتدائي آنڊي مان نڪرن ٿيون پر اصل آنڊي جو حصو نه آهن، عام طور ابتدائي آنڊي جي ٻاهر نڪرندڙ ڳوٿرين طور وڌن ٿيون. انهن بناوتن کي رت پهچائيندڙ رڳون سڄي واڌ ويجهه دوران مستقل رهن ٿيون.<ref>{{cite book|author=Bruce M. Carlson|title=Human Embryology and Developmental Biology|publisher=Mosby|location=Saint Louis|edition=3rd|year=2004|isbn=978-0-323-03649-8}}</ref>
{| class="wikitable"
|-
! حصو || بالغ ۾ حصو || جن مان پيدا ٿئي ٿو || شرياني رسد
|-
| [[اڳيون آنڊو]] || کاڌي جي نالي کان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي پهرين ٻن حصن تائين || کاڌي جي نالي، معدو، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو (پهريون ۽ ٻيو حصو)، جگر، پِتي جي ٿيلهي، لبلبو، لبلبي جو مٿيون حصو<br />(جيتوڻيڪ تِري کي [[سيليئڪ شريان|سيليئڪ ٿڙ]] مان رت ملي ٿو، پر اها پٺ واري ميسينٽري مان نڪتل آهي، تنهنڪري اڳئين آنڊي مان نڪتل نه آهي) || سيليئڪ ٿڙ
|-1
| [[وچيون آنڊو]] || هيٺيون ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو کان آڏي وڏي آنڊي جي پهرين ٻن ٽين حصن تائين || هيٺيون [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]، [[خالي آنڊو]]، [[آخري آنڊو]]، [[انڌو آنڊو]]، [[ورمي فارم اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]، ۽ [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جا پهريان ٻه ٽين حصا || [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جون شاخون
|-
| [[پويون آنڊو]] || آڏي وڏي آنڊي جي آخري ٽين حصي کان مقعدي نالي جي مٿئين حصي تائين || [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جو آخري ٽين حصو، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]]، [[سڌو آنڊو]] ۽ [[مقعدي نالي]] جو مٿيون حصو || [[هيٺين ميسينٽيرڪ شريان]] جون شاخون
|}
==== تاندوريات ====
{{Main|معدي-آنڊي واري رستي جي ڀت}}
[[File:Layers of the GI Tract english.svg|thumb|300px|آنڊي جي ڀت جي عام بناوت]]
معدي-آنڊي واري رستي جي عام تاندوريات جي هڪ صورت هوندي آهي، جنهن ۾ ڪجهه اهڙا فرق هوندا آهن جيڪي فعلي ايناٽامي ۾ خصوصيت کي ظاهر ڪن ٿا.<ref>{{cite book|author=Abraham L. Kierszenbaum|title=Histology and cell biology: an introduction to pathology|publisher=Mosby|location=St. Louis|year=2002|isbn=978-0-323-01639-1}}</ref> جي آءِ رستي کي هيٺين ترتيب ۾ چئن هم مرڪز تهن ۾ ورهائي سگهجي ٿو:
* [[ميوڪوسي جهلي|ميوڪوسا]]
* [[ذيلي ميوڪوسا]]
* [[ڏوري تهه]]
* [[ايڊوينٽيشيا]] يا [[سيروسي جهلي|سيروسا]]
===== ميوڪوسا =====
{{See also|آنڊي جي ميوڪوسا|وات جي ميوڪوسا|معدي جي ميوڪوسا}}
[[ميوڪوسا]] معدي-آنڊي واري رستي جي سڀ کان اندرين تهه آهي. ميوڪوسا [[ليومن (ايناٽامي)|ليومن]]، يعني نلي اندر کليل جاءِ، کي گهيري ٿي. هيءَ تهه هضم ٿيل کاڌي ([[ڪائيم]]) سان سڌي رابطي ۾ اچي ٿي. ميوڪوسا هيٺين مان ٺهيل آهي:{{cn|date=July 2025}}
* [[آنڊي جو اپيٿيليم|اپيٿيليم]] – سڀ کان اندرين تهه. گهڻن هاضمي، جذب ۽ رطوبتي عملن جي ذميوار.
* [[ليمينا پروپريا]] – [[نرم ڳانڍاپي تاندوري]] جي هڪ تهه. گهڻن ڳانڍاپي تاندورن جي ڀيٽ ۾ غير معمولي طور جيوگهرڙن سان ڀرپور.
* [[ميوڪوسا جو ڏوري تهه]] – [[هموار ڏورو|هموار ڏوري]] جي سنهي تهه، جيڪا مواد جي گذرڻ ۾ مدد ڪري ٿي ۽ هلچل ۽ [[لهرائتي حرڪت]] وسيلي اپيٿيليئل تهه ۽ ليومن جي مواد جي وچ ۾ لاڳاپو وڌائي ٿي.
معدي-آنڊي واري رستي جي هر عضوي ۾ ميوڪوسا مختلف حالتن کي سنڀالڻ لاءِ تمام گهڻي مخصوص ٿيل هوندي آهي. سڀ کان وڌيڪ ڦيرڦار اپيٿيليم ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿي.
===== ذيلي ميوڪوسا =====
{{Main|ذيلي ميوڪوسا}}
[[ذيلي ميوڪوسا]] [[گهڻي اڻترتيب ڳانڍاپي تاندوري]] جي هڪ تهه تي مشتمل هوندي آهي، جنهن ۾ وڏيون رت جون رڳون، لمفي رڳون ۽ تنتون هونديون آهن، جيڪي ميوڪوسا ۽ [[ڏوري تهه]] ۾ شاخون ڏين ٿيون. ان ۾ [[ذيلي ميوڪوسي ڄار]]، يعني هڪ [[آنڊي وارو تنتي سرشتو|آنڊي وارو تنتي ڄار]]، هوندو آهي، جيڪو ''ٻاهرئين ڏوري تهه'' جي اندرين سطح تي واقع هوندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
===== ڏوري تهه =====
[[ڏوري تهه]] اندرين گول تهه ۽ [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح|ڊيگهي رخ واري]] ٻاهرين تهه تي مشتمل هوندي آهي. گول تهه کاڌي کي پوئتي وڃڻ کان روڪي ٿي ۽ ڊيگهي رخ واري تهه رستي کي ننڍو ڪري ٿي. اهي تهون اصل ۾ نه مڪمل ڊيگهي رخ واريون آهن ۽ نه مڪمل گول؛ بلڪه ڏوري جون تهون مختلف پچن سان هيلڪل هونديون آهن. اندرين گول تهه تيز پچ سان هيلڪل آهي ۽ ٻاهرين ڊيگهي رخ واري تهه گهڻي هلڪي پچ سان هيلڪل آهي.<ref name="Sarna">{{Cite book|title=Colonic Motility: From Bench Side to Bedside|last=Sarna|first=S.K.|publisher=Morgan & Claypool Life Sciences|year=2010|isbn=978-1-61504-150-3|location=San Rafael, California|chapter=Introduction}}</ref> جيتوڻيڪ ٻاهرئين ڏوري تهه سڄي معدي-آنڊي واري رستي ۾ ساڳي هوندي آهي، پر معدو هڪ استثنا آهي، جنهن ۾ کاڌي کي پيهڻ ۽ ملائڻ ۾ مدد لاءِ هڪ واڌو اندرين ترڇي ڏوري تهه هوندي آهي. معدي جو ٻاهرئين ڏوري تهه اندرين ترڇي تهه، وچئين گول تهه ۽ ٻاهرئين ڊيگهي رخ واري تهه تي مشتمل هوندو آهي.
گول ۽ ڊيگهي رخ وارين ڏوري تهن جي وچ ۾ [[مائينٽيرڪ ڄار]] هوندو آهي. اهو لهرائتي حرڪت کي ضابطي ۾ رکي ٿو. سرگرمي پيس ميڪر جيوگهرڙن، يعني مائينٽيرڪ [[ڪاجال جا وچ وارا جيوگهرڙا|ڪاجال جي وچ وارن جيوگهرڙن]]، وسيلي شروع ٿئي ٿي. آنڊي ۾ پنهنجي پاڻ تي ٻڌل آنڊي واري تنتي سرشتي سبب اندروني لهرائتي سرگرمي ([[بنيادي برقي تال]]) هوندي آهي. ان جي رفتار باقي [[خودڪار تنتي سرشتو|خودڪار تنتي سرشتي]] وسيلي بدلائي سگهجي ٿي.<ref name="Sarna"/>
انهن تهن جي هم آهنگ سڪڙڻ کي [[لهرائتي حرڪت]] چيو ويندو آهي، جيڪا کاڌي کي رستي ۾ اڳتي ڌڪي ٿي. جي آءِ رستي ۾ کاڌي کي وات کان معدي تائين بولس، يعني کاڌي جو گولو، چيو ويندو آهي. معدي کان پوءِ، کاڌو جزوي طور هضم ٿيل ۽ اڌ مايع هوندو آهي، جنهن کي [[ڪائيم]] چيو ويندو آهي. وڏي آنڊي ۾، باقي رهيل اڌ ٺوس مادو [[انساني پاخانو|پاخانو]] سڏجي ٿو.<ref name="Sarna"/>
===== ايڊوينٽيشيا ۽ سيروسا =====
{{Main|سيروسي جهلي|ايڊوينٽيشيا}}
معدي-آنڊي واري رستي جي سڀ کان ٻاهرين تهه [[ڳانڍاپي تاندوري]] جي ڪيترين تهن تي مشتمل هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
جي آءِ رستي جا [[پيٽ جي جهلي#پيٽ جي بناوتن جي درجابندي|پيٽ جي جهلي اندر]] حصا [[سيروسا]] سان ڍڪيل هوندا آهن. انهن ۾ [[معدو|معدي]] جو گهڻو حصو، [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جو پهريون حصو، سڄو [[ننڍو آنڊو]]، [[انڌو آنڊو]] ۽ [[ورمي فارم اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[آڏو وڏو آنڊو]]، [[سگموئيڊ وڏو آنڊو]] ۽ [[سڌو آنڊو]] شامل آهن. آنڊي جي انهن حصن ۾ آنڊي ۽ چوڌاري تاندوري جي وچ ۾ چٽي حد هوندي آهي. رستي جي انهن حصن وٽ [[ميسينٽري]] هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[پيٽ جي جهلي پويان]] حصا [[ايڊوينٽيشيا]] سان ڍڪيل هوندا آهن. اهي چوڌاري تاندوري سان ملي وڃن ٿا ۽ پنهنجي هنڌ تي مقرر هوندا آهن. مثال طور، ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو پيٽ جي جهلي پويان حصو عام طور [[ٽرانس پائلورڪ سطح]] مان گذري ٿو. انهن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، معدي جو [[پائلورس]]، پري وارو [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]] ۽ [[مقعدي نالي]] شامل آهن. ان کان سواءِ، [[انساني وات|وات جي کوٽ]] وٽ ايڊوينٽيشيا هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
==== جين ۽ پروٽين جو اظهار ====
لڳ ڀڳ 20,000 پروٽين ڪوڊ ڪندڙ جين انساني جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا، ۽ انهن جينن مان 75 سيڪڙو هاضمي واري عضوي سرشتي جي گهٽ ۾ گهٽ ڪنهن هڪ مختلف حصي ۾ اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/gastrointestinal+tract|title=The human proteome in gastrointestinal tract - The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-21}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Uhlén|first1=Mathias|last2=Fagerberg|first2=Linn|last3=Hallström|first3=Björn M.|last4=Lindskog|first4=Cecilia|last5=Oksvold|first5=Per|last6=Mardinoglu|first6=Adil|last7=Sivertsson|first7=Åsa|last8=Kampf|first8=Caroline|last9=Sjöstedt|first9=Evelina|date=2015-01-23|title=Tissue-based map of the human proteome|journal=Science|language=en|volume=347|issue=6220|article-number=1260419|doi=10.1126/science.1260419|issn=0036-8075|pmid=25613900|s2cid=802377}}</ref> انهن مان 600 کان وڌيڪ جين جي آءِ رستي جي هڪ يا وڌيڪ حصن ۾ وڌيڪ خاص طور اظهار ٿين ٿا، ۽ انهن سان لاڳاپيل پروٽينن جا ڪم کاڌي جي هاضمي ۽ غذائي جزن جي جذب سان لاڳاپيل آهن. اهڙن ڪمن وارن مخصوص پروٽينن جا مثال [[پيپسن|پيپسينوجن PGC]] ۽ [[لائپيز|لائپيز LIPF]] آهن، جيڪي [[معدي جو چيف جيوگهرڙو|چيف جيوگهرڙن]] ۾ اظهار ٿين ٿا؛ ۽ معدي جي ميوڪوسا جي [[پيريٽل جيوگهرڙو|پيريٽل جيوگهرڙن]] ۾ اظهار ٿيندڙ معدي واري [[ATPase|ATPase ATP4A]] ۽ [[معدي جو اندروني عنصر|معدي جو اندروني عنصر GIF]] آهن. معدي ۽ ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ اظهار ٿيندڙ ۽ بچاءَ ۾ شامل مخصوص پروٽينن ۾ [[ميوسن]] پروٽين، جهڙوڪ [[ميوسن 6]] ۽ [[انٽيليڪٽن-1]]، شامل آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gremel|first1=Gabriela|last2=Wanders|first2=Alkwin|last3=Cedernaes|first3=Jonathan|last4=Fagerberg|first4=Linn|last5=Hallström|first5=Björn|last6=Edlund|first6=Karolina|last7=Sjöstedt|first7=Evelina|last8=Uhlén|first8=Mathias|last9=Pontén|first9=Fredrik|date=2015-01-01|title=The human gastrointestinal tract-specific transcriptome and proteome as defined by RNA sequencing and antibody-based profiling|journal=Journal of Gastroenterology|language=en|volume=50|issue=1|pages=46–57|doi=10.1007/s00535-014-0958-7|pmid=24789573|s2cid=21302849|issn=0944-1174}}</ref>
==== گذرڻ جو وقت ====
کاڌي کي معدي-آنڊي واري رستي مان گذرڻ ۾ لڳندڙ وقت ڪيترن عنصرن تي ڀاڙي ٿو، جن ۾ عمر، نسليت ۽ جنس شامل آهن.<ref>{{Citation|last1=Degen|first1=L.P.|last2=Phillips|first2=S.F.|title=Variability of gastrointestinal transit in healthy women and men|journal=Gut|volume=39|pages=299–305|date=August 1996|issue=2|doi=10.1136/gut.39.2.299|pmid=8977347|pmc=1383315}}</ref><ref>{{Citation|last=Madsen, MD|first=Jan Lysgard|title=Effects of gender, age, and body mass index on gastrointestinal transit times|journal=Digestive Diseases and Sciences|volume=37|pages=1548–1553|date=1992|issue=10|doi=10.1007/BF01296501|pmid=1396002}}</ref> گذرڻ جو وقت ماپڻ لاءِ ڪيترائي طريقا استعمال ڪيا ويا آهن، جن ۾ [[بيريم]] سان نشان لڳايل کاڌي کان پوءِ ريڊيوگرافي، ساهه ۾ [[هائيڊروجن]] جو تجزيو، [[سنتيگرافي|سنتيگرافڪ]] تجزيو [[تابڪار نشان لڳل]] کاڌي کان پوءِ،<ref name=Bowen>{{cite web|last=Bowen|first=Richard|title=Gastrointestinal Transit: How Long Does It Take?|publisher=Colorado State University|url=http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/basics/transit.html|access-date=2020-06-06|archive-date=2015-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403015943/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/basics/transit.html}}</ref> ۽ [[مڪئي|مڪئي جي داڻن]] کي سادو کائڻ ۽ پوءِ انهن جي ظاهر ٿيڻ کي ڏسڻ شامل آهن.<ref>{{cite journal|last1=Keendjele|first1=Tuwilika P. T.|last2=Eelu|first2=Hilja H.|last3=Nashihanga|first3=Tunelago E.|last4=Rennie|first4=Timothy W.|last5=Hunter|first5=Christian John|title=Corn? When did I eat corn? Gastrointestinal transit time in health science students|journal=Advances in Physiology Education|date=1 March 2021|volume=45|issue=1|pages=103–108|doi=10.1152/advan.00192.2020|pmid=33544037|s2cid=231817664|doi-access=free}}</ref> معدي مان 50 سيڪڙو مواد نڪرڻ ۾ 2.5 کان 3 ڪلاڪ لڳن ٿا.{{medical citation needed|date=July 2020}} هاضمي جي رفتار هضم ٿيندڙ مواد تي پڻ ڀاڙي ٿي، ڇاڪاڻتہ ساڳئي کاڌي جي خوراڪي بناوت معدي مان مختلف رفتارن سان نڪري سگهي ٿي.<ref>{{Citation|last1=Wilson|first1=Malcom J.|last2=Dickson|first2=W.H.|last3=Singleton|first3=A.C.|title=Rate of evacuation of various foods from the normal stomach: a preliminary communication|journal=Arch Intern Med|volume=44|pages=787–796|date=1929|doi=10.1001/archinte.1929.00140060002001}}</ref> معدي جو مڪمل خالي ٿيڻ لڳ ڀڳ 4–5 ڪلاڪ وٺي ٿو، ۽ وڏي آنڊي مان گذرڻ ۾ 30 کان 50 ڪلاڪ لڳن ٿا.<ref name=Bowen/><ref>{{cite journal|last1=Kim|first1=SK|year=1968|title=Small intestine transit time in the normal small bowel study|journal=American Journal of Roentgenology|volume=104|issue=3|pages=522–524|doi=10.2214/ajr.104.3.522|pmid=5687899|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|pmc=3325313|year=2012|last1=Ghoshal|first1=U. C.|title=Colonic Transit Study Technique and Interpretation: Can These be Uniform Globally in Different Populations with Non-uniform Colon Transit Time?|journal=Journal of Neurogastroenterology and Motility|volume=18|issue=2|pages=227–228|last2=Sengar|first2=V.|last3=Srivastava|first3=D.|pmid=22523737|doi=10.5056/jnm.2012.18.2.227}}</ref>
==== مدافعتي ڪم ====
معدي-آنڊي وارو رستو [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو هڪ اهم حصو ٺاهي ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Mowat|first1=Allan M.|last2=Agace|first2=William W.|date=2014-10-01|title=Regional specialization within the intestinal immune system|journal=Nature Reviews. Immunology|volume=14|issue=10|pages=667–685|doi=10.1038/nri3738|issn=1474-1741|pmid=25234148|bibcode=2014NatRI..14..667M |s2cid=31460146}}</ref>
===== مدافعتي رڪاوٽ =====
هاضمي واري رستي جي سطح واري ايراضي اٽڪل 32 چورس ميٽر، يا بيڊمنٽن ڪورٽ جي لڳ ڀڳ اڌ جيتري، اندازي ڪئي وئي آهي.<ref name="ReferenceA" /> اهڙي وڏي سامهون ايندڙ سطح، جيڪا [[انساني چمڙي|چمڙي جي ظاهر سطح]] کان پندرهن ڀيرا وڌيڪ آهي، سان گڏ اهم مدافعتي جزا ڪم ڪن ٿا ته جيئن بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم رت ۽ لمف جي گردشي سرشتن ۾ داخل نه ٿين.<ref>{{Cite journal|last1= Flannigan|first1=Kyle L.|last2=Geem|first2=Duke|last3=Harusato|first3=Akihito|last4=Denning|first4=Timothy L.|date=2015-07-01|title=Intestinal Antigen-Presenting Cells: Key Regulators of Immune Homeostasis and Inflammation|journal=The American Journal of Pathology|volume=185|issue=7|pages=1809–1819|doi= 10.1016/j.ajpath.2015.02.024|issn=1525-2191|pmc=4483458|pmid=25976247}}</ref> هن بچاءَ جا بنيادي جزا [[آنڊي جي ميوڪوسي رڪاوٽ]] فراهم ڪري ٿي، جيڪا آنڊي جي ميوڪوسا پاران ٺاهيل جسماني، حياتياتي ڪيميائي ۽ مدافعتي عنصرن تي مشتمل آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Sánchez de Medina|first1=Fermín|last2=Romero-Calvo|first2=Isabel|last3=Mascaraque|first3=Cristina|last4=Martínez-Augustin|first4=Olga|date=2014-12-01|title= Intestinal inflammation and mucosal barrier function|journal=Inflammatory Bowel Diseases|volume=20|issue=12|pages= 2394–2404|doi=10.1097/MIB.0000000000000204|issn=1536-4844|pmid=25222662|s2cid=11434730|doi-access=free}}</ref> خردجيو پڻ هڪ وسيع مدافعتي سرشتي، جنهن ۾ [[آنڊي سان لاڳاپيل لمفي تاندورو]] (GALT) شامل آهي، وسيلي قابو ۾ رکيا وڃن ٿا.
بيماري پيدا ڪندڙ جراثيمن جي حملي کان بچاءَ ۾ اضافي عنصر پڻ ڪردار ادا ڪن ٿا. مثال طور، معدي جو گهٽ [[pH]]، جيڪو 1 کان 4 تائين هوندو آهي، ان ۾ داخل ٿيندڙ ڪيترن [[خردجيو|خردجيوئن]] لاءِ جان ليوا هوندو آهي.<ref>{{Cite journal|last=Schubert|first=Mitchell L.|date=2014-11-01|title=Gastric secretion|journal=Current Opinion in Gastroenterology|volume=30|issue=6|pages=578–582|doi=10.1097/MOG.0000000000000125|issn=1531-7056|pmid=25211241|s2cid=8267813}}</ref> ساڳي طرح، [[بلغم]]، جنهن ۾ [[IgA]] [[اينٽي باڊي|اينٽي باڊيون]] شامل هونديون آهن، ڪيترن بيماري پيدا ڪندڙ خردجيوئن کي بي اثر ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Márquez|first1=Mercedes|last2=Fernández Gutiérrez Del Álamo|first2=Clotilde|last3=Girón-González|first3=José Antonio|date=2016-01-28|title=Gut epithelial barrier dysfunction in human immunodeficiency virus-hepatitis C virus coinfected patients: Influence on innate and acquired immunity|journal=World Journal of Gastroenterology|volume=22|issue=4|pages=1433–1448|doi=10.3748/wjg.v22.i4.1433|issn=2219-2840|pmc=4721978|pmid=26819512|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي ۾ مدافعتي ڪم ۾ مدد ڪندڙ ٻين عنصرن ۾ [[لعاب]] ۽ [[پِت]] ۾ خارج ٿيندڙ [[اينزائم]] شامل آهن.
===== مدافعتي سرشتي جي هم-حالت =====
فائديمند بيڪٽيريا معدي-آنڊي واري مدافعتي سرشتي جي هم-حالت ۾ پڻ حصو وٺي سگهن ٿا. مثال طور، [[ڪلوسٽرڊيا]]، جي آءِ رستي ۾ سڀ کان غالب بيڪٽيريائي گروهن مان هڪ، آنڊي جي مدافعتي سرشتي جي حرڪيات تي اثر وجهڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref>{{Cite journal|title=Commensal microbe-derived butyrate induces the differentiation of colonic regulatory T cells|journal=Nature|volume=504|issue=7480|pages=446–450|doi=10.1038/nature12721|pmid=24226770|year=2013|last1=Furusawa|first1=Yukihiro|last2=Obata|first2=Yuuki|last3=Fukuda|first3=Shinji|last4=Endo|first4=Takaho A.|last5=Nakato|first5=Gaku|last6=Takahashi|first6=Daisuke|last7=Nakanishi|first7=Yumiko|last8=Uetake|first8=Chikako|last9=Kato|first9=Keiko|last10=Kato|first10=Tamotsu|last11=Takahashi|first11=Masumi|last12=Fukuda|first12=Noriko N.|last13=Murakami|first13=Shinnosuke|last14=Miyauchi|first14=Eiji|last15=Hino|first15=Shingo|last16=Atarashi|first16=Koji|last17=Onawa|first17=Satoshi|last18=Fujimura|first18=Yumiko|last19=Lockett|first19=Trevor|last20=Clarke|first20=Julie M.|last21=Topping|first21=David L.|last22=Tomita|first22=Masaru|last23=Hori|first23=Shohei|last24=Ohara|first24=Osamu|last25=Morita|first25=Tatsuya|last26=Koseki|first26=Haruhiko|last27=Kikuchi|first27=Jun|last28=Honda|first28=Kenya|last29=Hase|first29=Koji|last30=Ohno|first30=Hiroshi|bibcode=2013Natur.504..446F|s2cid=4408815}}</ref> اهو ڏيکاريو ويو آهي تہ وڌيڪ فائبر واري خوراڪ جو استعمال [[ٽي-ضابطيدار جيوگهرڙو|ٽي-ضابطيدار جيوگهرڙن]] (Tregs) جي پيدا ٿيڻ جو سبب ٿي سگهي ٿو. اهو ٻوٽن مان نڪتل غذائي جزن، جهڙوڪ [[بيوٽيريٽ]] ۽ [[پروپيونيٽ]]، جي خمير ٿيڻ دوران [[مختصر زنجير وارا چرٻي تيزاب|مختصر زنجير وارن چرٻي تيزابن]] جي پيداوار سبب آهي. بنيادي طور، بيوٽيريٽ [[FOXP3]] هنڌ جي پروموٽر ۽ محفوظ غير-ڪوڊنگ سلسلي وارن علائقن ۾ [[هسٽون H3]] جي [[ايسٽائليشن#پروٽين جي ايسٽائليشن|ايسٽائليشن]] وڌائي ٽي ريگ جيوگهرڙن جي فرق پذيري اُڀاري ٿو، اهڙي طرح [[ٽي جيوگهرڙو|ٽي جيوگهرڙن]] کي ضابطي ۾ رکي ٿو، جنهن سان سوزشي جواب ۽ الرجيون گهٽجن ٿيون.{{cn|date=July 2025}}
==== معدي-آنڊي واري جيوگهرڙائي آبادي ====
{{Main article|آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي}}
[[File:Microbiome.jpg|thumb|upright=1.6|انساني [[جيوگهرڙائي آبادي]] جو خاڪو، جيڪو معدي-آنڊي واري رستي جي مختلف علائقن ۾ ڏيکاريل آهي]]
وڏو آنڊو ڪيترن قسمن جي [[بيڪٽيريا]] ۽ ٻين [[خردجيو|خردجيوئن]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪي اهڙا ماليڪيول ٽوڙي سگهن ٿا جن کي انساني جسم اڪيلي سر عمل ۾ آڻي نٿو سگهي،<ref name="Knight2002">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=G0sCAAAACAAJ|title=Science of Everyday Things: Real-life biology|isbn=978-0-7876-5634-8|volume=4|last1=Knight|first1=Judson|year=2002|publisher=Gale}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Hillman|first1=Ethan T|last2=Lu|first2=Hang|last3=Yao|first3=Tianmang|last4=Nakatsu|first4=Cindy H|title=Minireview: Microbial Ecology along the Gastrointestinal Tract|journal=Microbes Environ|date=2017|volume=32|issue=4|pages=300–313|doi=10.1264/jsme2.ME17017|pmid=29129876 |pmc=5745014 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/32/4/32_ME17017/_html/-char/en|access-date=30 March 2025}}</ref> جنهن سان [[همزيستي]] وارو لاڳاپو ظاهر ٿئي ٿو. اهي خردجيو [[ميزبان-بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم جي سرحد]] تي گئس جي پيداوار جا ذميوار آهن، جيڪا [[پيٽ جي هوا]] طور خارج ٿئي ٿي. آنڊي جا بيڪٽيريا حياتياتي ٺهڻ وارن عملن ۾ پڻ حصو وٺي سگهن ٿا. مثال طور، وڏي آنڊي ۾ ڪجهه قسم وٽامن B<sub>12</sub> پيدا ڪن ٿا؛<ref>{{Cite journal|last=Martens, H. Barg, M. Warren, D. Jah|first=J.-H.|date=2002-03-01|title=Microbial production of vitamin B 12|url=http://link.springer.com/10.1007/s00253-001-0902-7|journal=Applied Microbiology and Biotechnology|volume=58|issue=3|pages=275–285|doi=10.1007/s00253-001-0902-7|pmid=11935176|issn=0175-7598|url-access=subscription}}</ref> جيڪو انسانن ۾ ڊي اين اي جي ٺهڻ ۽ ڳاڙهن رت جي جيوگهرڙن جي پيداوار جهڙن ڪمن لاءِ ضروري مرڪب آهي.<ref>{{Cite web|title=Are You Getting Enough Vitamin B12? What You Need to Know|url=https://www.yalemedicine.org/news/are-you-getting-enough-vitamin-b12#:~:text=Vitamin%20B12,%20also%20called%20cobalamin,meaning%20it%20dissolves%20in%20water.|access-date=2024-11-23|website=Yale Medicine|language=en}}</ref> بهرحال، وڏي آنڊي جو مکيه ڪم هضم ٿيل مواد مان [[آنڊي ۾ پاڻي جو جذب|پاڻي جو جذب]] آهي، جيڪو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ رهي ٿو، ۽ [[سوڊيم]] ۽ غذائي جزن جو ٻيهر جذب آهي.<ref>{{cite journal|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507857/#:~:text=The%20large%20intestine%20has%203,toward%20the%20rectum%20for%20elimination.|title=Physiology, Large Intestine|last1=Azzouz|first1=Laura L.|last2=Sharma|first2=Sandeep|publisher=StatPearls Publishing|date=31 July 2023|website=National Library of Medicine|pmid=29939634|access-date=24 March 2024}}</ref>
فائديمند [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي|آنڊي جا بيڪٽيريا]] امڪاني نقصانڪار [[بيڪٽيريا]] سان جاءِ ۽ غذائي جزن لاءِ مقابلو ڪن ٿا، ڇاڪاڻتہ آنڊي واري رستي ۾ وسيلا محدود هوندا آهن. [[هم-حالت]] برقرار رکڻ لاءِ فائديمند بيڪٽيريا 80–85 سيڪڙو ۽ امڪاني نقصانڪار بيڪٽيريا 15–20 سيڪڙو جو تناسب تجويز ڪيو وڃي ٿو.{{citation needed|date=May 2016}} غير متوازن تناسب [[ڊس بائيوسس]] جو سبب بڻجي ٿو.
==== زهرن جي نيڪالي ۽ دوا جو ميٽابولزم ====
[[CYP3A4]] جهڙا [[اينزائم]]، [[اينٽي پورٽر]] سرگرمين سان گڏ، [[اينٽيجن|اينٽيجنن]] ۽ [[زينو بائيوٽڪ|زينو بائيوٽڪن]] جي زهرن جي نيڪالي ۾ آنڊي جي [[دوا جو ميٽابولزم|دوا جي ميٽابولزم]] واري ڪردار ۾ پڻ اهم آهن.<ref>{{cite journal|last2=Ziegler|first2=DM|date=5 December 1990|title=The enzymes of detoxication.|journal=The Journal of Biological Chemistry|volume=265|issue=34|pages=20715–8|pmid=2249981|last1=Jakoby|first1=WB|doi=10.1016/S0021-9258(17)45272-0|bibcode=1990JBiCh.26520715J |doi-access=free}}</ref>
== ٻيا جانور ==
{{See also|گهوڙي جي ايناٽامي#هاضمي وارو سرشتو|رومننٽ#رومننٽن جو هاضمي وارو سرشتو}}
گهڻن [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] ۾، جن ۾ [[ايمفيبين|ايمفيبين]]، [[پکي]]، [[سرڻا]]، [[مونوٽريم|آنا ڏيندڙ ٿڻائتا جانور]] ۽ ڪجهه [[مڇي|مڇيون]] شامل آهن، معدي-آنڊي وارو رستو [[مقعد]] بدران [[ڪلوئيڪا]] تي ختم ٿئي ٿو. ڪلوئيڪا ۾ [[پيشابي سرشتو]] جنسي-مقعدي سوراخ سان گڏيل هوندو آهي. [[ٿيريا|ٿيرين]]، يعني سڀ اهي ٿڻائتا جانور جيڪي آنا نٿا ڏين، جن ۾ انسان پڻ شامل آهن، وٽ الڳ مقعدي ۽ پيشابي-جنسي سوراخ هوندا آهن. ذيلي گروهه [[پليسينٽاليا]] جي مادين ۾ پيشابي ۽ جنسي سوراخ به الڳ الڳ هوندا آهن.{{cn|date=July 2025}}
[[هاضمي واري سرشتي جي واڌ ويجهه|اوائلي واڌ ويجهه]] دوران، آنڊن ۽ اندروني عضون جي اڻ-برابر بيهڪ شروع ٿئي ٿي؛ پڻ ڏسو [[محوري وڪڙ نظريو]].
[[رومننٽ|رومننٽس]] سخت ٻوٽائي مواد کي هضم ڪرڻ ۽ [[خميرڪاري|خمير ڪرڻ]] لاءِ ڪيتريون خاصيتون ڏيکارين ٿا، جن ۾ [[رومننٽن جو هاضمي وارو سرشتو|واڌو معدي جا خانا]] ۽ جزوي هضم ٿيل کاڌي کي ٻيهر وات ۾ آڻي وڌيڪ چٻاڙڻ، يعني [[جُڳالي]] ڪرڻ، جي صلاحيت شامل آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Sansone|first1=Randy A.|last2=Sansone|first2=Lori A.|date=2012|title=Rumination|journal=Innovations in Clinical Neuroscience|volume=9|issue=2|pages=29–34|issn=2158-8333|pmc=3312901|pmid=22468242}}</ref>
ڪيترن پکين ۽ ٻين جانورن ۾ هاضمي واري رستي اندر هڪ خاص معدو هوندو آهي، جنهن کي [[گيزرڊ]] چيو ويندو آهي ۽ اهو کاڌي کي پيهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي.<ref name=King>{{cite book|last1=King|first1=Anthony Stuart|last2=McLelland|first2=John|title=Birds: Their Structure and Function|date=1984|publisher=Baillière Tindall|location=London Philadelphia Toronto [etc.]|isbn=0-7020-0872-9|edition=2nd|url=https://avian-vet.com/blog/resources-for-veterinarians-5/birds-structure-and-function-free-pdf-4|access-date=30 March 2025}}</ref>
هڪ ٻي خاصيت، جيڪا ڪيترن جانورن ۾ ملي ٿي، [[ڪراپ (ايناٽامي)|ڪراپ]] آهي. پکين ۾ اها کاڌي جي نالي سان گڏ هڪ ڳوٿري طور ملي ٿي.<ref name=King/>
2020ع ۾، [[ڪلاوڊينيڊي]] جي هڪ ختم ٿيل ڪيڙي جهڙي جاندار جو سڀ کان پراڻو ڄاتل فوسل هاضمي وارو رستو دريافت ڪيو ويو؛ اهو لڳ ڀڳ 550 ملين سال اڳ دير واري [[ايدياڪارن]] [[دور (ارضيات)|دور]] ۾ رهندو هو.<ref name="NYT-20200110">{{cite news|last=Joel|first=Lucas|title=Fossil Reveals Earth's Oldest Known Animal Guts - The find in a Nevada desert revealed an intestine inside a creature that looks like a worm made of a stack of ice cream cones.|url=https://www.nytimes.com/2020/01/10/science/fossil-guts-intestines.html|date=10 January 2020|work=[[The New York Times]]|access-date=10 January 2020}}</ref><ref name="NAT-20200110">{{cite journal|author=Schiffbauer, James D.|display-authors=et al.|date=10 January 2020|title=Discovery of bilaterian-type through-guts in cloudinomorphs from the terminal Ediacaran Period|journal=[[Nature Communications]]|volume=11|article-number=205|bibcode=2020NatCo..11..205S|doi=10.1038/s41467-019-13882-z|pmc=6954273|pmid=31924764|doi-access=free|number=205}}</ref>
آرپار آنڊو، يعني اهڙو آنڊو جنهن ۾ وات ۽ مقعد ٻئي هجن، سمجهيو وڃي ٿو تہ [[بائليٽيريا]] جي [[نيفروزوئا]] ڪليڊ اندر ارتقا پذير ٿيو. ان کان اڳ سندن ابن ڏاڏن وارو پيٽ طرف سوراخ، جيڪو [[سنيڊيريا|سنيڊيرين]] ۽ [[زيناڪويلومورفا|ايڪوئلن]] وانگر هڪڙو ئي هو، ۽ نيفروزوئن جهڙوڪ [[چپٽي ڪيڙا|چپٽن ڪيڙن]] ۾ ٻيهر ارتقا پذير ٿيو، اڳئين-پوئين رخ ۾ ڊگهو ٿيو؛ پوءِ ان ڊگهي حصي جو وچيون حصو تنگ ٿي مڪمل بند ٿي ويو، جنهن سان اڳيون سوراخ، يعني وات، ۽ پويون سوراخ، يعني مقعد ۽ [[گونوپور|جنسي سوراخ]]، باقي رهيا. وچ واري حصي جي بند ٿيڻ کان سواءِ ڊگهو ٿيل آنڊو بائليٽيرين جي هڪ ٻي شاخ، ختم ٿيل [[پروآرٽيڪيوليٽا|پروآرٽيڪيوليٽس]]، ۾ موجود آهي. هيءَ حالت ۽ [[وات ۽ مقعد جا جنيني بڻ بنياد|ايمفيسٽومڪ]] واڌ ويجهه، يعني جڏهن جنين ۾ وات ۽ مقعد ٻئي آنڊي جي ڊگهي حصي مان ٺهن، جيڪا ڪجهه نيفروزوئن، جهڙوڪ [[گول ڪيڙا|گول ڪيڙن]]، ۾ موجود آهي، هن مفروضي جي حمايت ڪندڙ سمجهيون وڃن ٿيون.<ref>Nielsen, C., Brunet, T. & Arendt, D. Evolution of the bilaterian mouth and anus. Nat Ecol Evol 2, 1358–1376 (2018). https://doi.org/10.1038/s41559-018-0641-0</ref><ref>De Robertis, E. M., & Tejeda-Muñoz, N. (2022). Evo-Devo of urbilateria and its larval forms. ''Developmental Biology'', '''487''', 10–20. https://doi.org/10.1016/j.ydbio.2022.04.003</ref>
== طبّي اهميت ==
{{hatnote|هي ڀاڱو لاڳاپيل بيمارين، معدي-آنڊي واري رستي سان طبي لاڳاپن ۽ جراحي ۾ استعمال بابت بحث ڪري ٿو.}}
{{Main|معدي-آنڊي جون بيماريون|گيسٽرو اينٽرولاجي}}
{{Further|طبّي اهميت}}
=== بيماريون ===
ڪيتريون ئي بيماريون ۽ حالتون معدي-آنڊي واري سرشتي کي متاثر ڪري سگهن ٿيون، جن ۾ [[وچڙندڙ بيماريون]]، [[سوزش]] ۽ [[ڪينسر]] شامل آهن.{{cn|date=July 2025}}
مختلف [[بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم]]، جهڙوڪ [[بيڪٽيريا]] جيڪي [[کاڌي مان پکڙجندڙ بيماريون]] پيدا ڪن ٿا، [[گيسٽرو اينٽرائٽس]] پيدا ڪري سگهن ٿا، جيڪو معدي ۽ ننڍي آنڊي جي [[سوزش]] سبب ٿئي ٿو. اهڙين بيڪٽيريائي وچڙندڙ بيمارين جي علاج لاءِ [[اينٽي بايوٽڪ|اينٽي بايوٽڪون]] معدي-آنڊي واري رستي جي [[انساني جيوگهرڙائي آبادي|جيوگهرڙائي آبادي]] جي گوناگونيت گهٽائي سگهن ٿيون، ۽ سوزشي وچولي عنصرن کي وڌيڪ فعال ڪري سگهن ٿيون.<ref>{{Cite journal|last1=Nitzan|first1=Orna|last2=Elias|first2=Mazen|last3=Peretz|first3=Avi|last4=Saliba|first4=Walid|date=2016-01-21|title=Role of antibiotics for treatment of inflammatory bowel disease|journal=World Journal of Gastroenterology|volume=22|issue=3|pages=1078–1087|doi=10.3748/wjg.v22.i3.1078|issn=1007-9327|pmc=4716021|pmid=26811648|doi-access=free}}</ref> گيسٽرو اينٽرائٽس جي آءِ رستي جي سڀ کان عام بيماري آهي.
* [[معدي-آنڊي جو ڪينسر]] معدي-آنڊي واري رستي جي ڪنهن به هنڌ ٿي سگهي ٿو، ۽ ان ۾ [[وات جو ڪينسر]]، [[ڄڀ جو ڪينسر]]، [[کاڌي جي نالي جو ڪينسر]]، [[معدي جو ڪينسر]] ۽ [[وڏي آنڊي ۽ سڌي آنڊي جو ڪينسر]] شامل آهن. معدي-آنڊي وارن ڪينسرن جي سببن مان هڪ ممڪن عنصر هاضمي وارن عضون جو پِت جي تيزابن سان حد کان وڌيڪ واسطو آهي.<ref>{{cite journal|vauthors=Bernstein H, Bernstein C|title=Bile acids as carcinogens in the colon and at other sites in the gastrointestinal system|journal=Exp Biol Med|volume=248|issue=1|pages=79–89|date=January 2023|pmid=36408538|pmc=9989147|doi=10.1177/15353702221131858|url=}}</ref>
* سوزشي حالتون. [[آخري آنڊي جي سوزش]] [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] جي سوزش آهي، ۽ [[ڪولائٽس]] [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] جي سوزش آهي.
* [[نيڪروٽائيزنگ آرٽيريولائٽس#سبب|آنڊي جي نيڪروٽائيزنگ آرٽيريولائٽس]] آنڊن جي شريانڙين جي سوزش آهي، جيڪا وڏي پيماني تي سخت اوچتا زخم پيدا ڪري ٿي.
* [[اپينڊسائٽس]] [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] جي سوزش آهي، جيڪو انڌي آنڊي وٽ واقع هوندو آهي. علاج نه ٿيڻ جي صورت ۾ هي هڪ ممڪن طور موتمار حالت آهي؛ اپينڊسائٽس جي گهڻن ڪيسن ۾ جراحي مداخلت ضروري هوندي آهي.
[[ڊائيورٽيڪيولر بيماري]] هڪ اهڙي حالت آهي، جيڪا صنعتي ملڪن ۾ وڏي عمر وارن ماڻهن ۾ تمام عام آهي. اها عام طور وڏي آنڊي کي متاثر ڪري ٿي، پر ننڍي آنڊي کي به متاثر ڪندي ڏٺي وئي آهي. [[ڊائيورٽيڪيولوسس]] تڏهن ٿئي ٿي جڏهن آنڊي جي ڀت تي ڳوٿريون ٺهن. جڏهن اهي ڳوٿريون سوزش واريون ٿي وڃن، تڏهن ان کي [[ڊائيورٽيڪيولائٽس]] چيو ويندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[سوزشي آنڊي جي بيماري]] هڪ سوزشي حالت آهي، جيڪا آنڊي جي ڀتين کي متاثر ڪري ٿي، ۽ ان ۾ [[ڪروهن جي بيماري]] ۽ [[السراتي ڪولائٽس]] نالي ذيلي قسم شامل آهن. ڪروهن جي بيماري سڄي معدي-آنڊي واري رستي کي متاثر ڪري سگهي ٿي، جڏهنتہ السرٽي ڪولائٽس رڳو وڏي آنڊي تائين محدود هوندي آهي. ڪروهن جي بيماري کي وڏي پيماني تي [[خودمدافعتيت|خودمدافعتي بيماري]] سمجهيو وڃي ٿو. جيتوڻيڪ السرٽي ڪولائٽس جو علاج گهڻو ڪري اهڙي نموني ڪيو ويندو آهي ڄڻ اها خودمدافعتي بيماري هجي، پر ان بابت ڪو اتفاق راءِ ناهي تہ اها حقيقت ۾ اهڙي آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[فعلي معدي-آنڊي جون خرابييون|فعلي معدي-آنڊي جون خرابيون]]، جن مان سڀ کان عام [[چڙچڙي آنڊي جو سنڊروم]] آهي. فعلي قبض ۽ [[دائمي فعلي پيٽ جو سور]] آنڊي جون ٻيون فعلي خرابيون آهن، جن جا جسماني سبب هوندا آهن، پر انهن ۾ سڃاڻپ جوڳيون بناوتي، ڪيميائي يا وچڙندڙ بيماريون موجود نه هونديون آهن.{{cn|date=July 2025}}
=== علامتون ===
ڪيتريون علامتون معدي-آنڊي واري رستي جي مسئلن ڏانهن اشارو ڪري سگهن ٿيون، جن ۾ شامل آهن:{{cn|date=July 2025}}
* [[الٽي]]، جنهن ۾ کاڌي جو [[کاڌي جو موٽڻ (هاضمو)|موٽڻ]] يا [[رت واري الٽي|رت جي الٽي]] شامل ٿي سگهي ٿي
* [[دستن]]، يعني پاڻي جهڙي يا وڌيڪ بار بار پاخاني جو نڪرڻ
* [[قبض]]، جنهن مان مراد گهٽ ۽ سخت پاخاني جو نڪرڻ آهي
* [[پاخاني ۾ رت]]، جنهن ۾ [[هيميٽوڪيزيا|تازو ڳاڙهو رت]]، ڳاڙهي ناسي رنگ جو رت، ۽ [[ميلينا|تارڪول جهڙو رت]] شامل آهن
=== علاج ===
[[معدي-آنڊي جي جراحي]] گهڻو ڪري ٻاهرين مريضن واري ماحول ۾ ڪري سگهجي ٿي. آمريڪا ۾ 2012ع ۾، هاضمي واري سرشتي تي آپريشن 25 سڀ کان عام ايمبوليٽري جراحي طريقيڪارن مان 3 هئا، ۽ سڀني ٻاهرين مريضن وارين ايمبوليٽري جراحين جو 9.1 سيڪڙو هئا.<ref>{{cite journal|vauthors=Wier LM, Steiner CA, Owens PL|title=Surgeries in Hospital-Owned Outpatient Facilities, 2012|journal =HCUP Statistical Brief|issue=188|publisher=Agency for Healthcare Research and Quality|location=Rockville, MD|date=February 2015|url =http://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb188-Surgeries-Hospital-Outpatient-Facilities-2012.jsp}}</ref>
=== تصويرڪاري ===
معدي-آنڊي واري رستي جي تصويرڪاري جا مختلف طريقا [[مٿئين معدي-آنڊي واري سيريز|مٿئين]] ۽ [[هيٺئين معدي-آنڊي واري سيريز]] ۾ شامل آهن:
* [[ريڊيو اوپيڪ]] رنگ ڳهي [[بيريم سوئلو]] ٺاهي سگهجي ٿو.
* رستي جا حصا ڪيمرا وسيلي ڏسي سگهجن ٿا. مٿئين معدي-آنڊي واري رستي جي جاچ لاءِ ان کي [[اينڊوسڪوپي]]، ۽ هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي جي جاچ لاءِ [[ڪولونو اسڪوپي]] يا [[سگموئيڊو اسڪوپي]] چيو ويندو آهي. [[ڪئپسول اينڊوسڪوپي]] ۾ ڪيمرا واري ڪئپسول ڳهاري رستي جي جاچ ڪئي ويندي آهي. جاچ دوران [[بايوپسي|بايوپسيون]] پڻ ورتيون وڃي سگهن ٿيون.
* هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي جي جاچ لاءِ [[پيٽ جو ايڪس ري]] استعمال ٿي سگهي ٿو.
=== ٻيون لاڳاپيل بيماريون ===
* [[ڪالرا]]
* [[آنڊي جي ٻيڻائي وارو سسٽ]]
* [[جيارڊياسس]]
* [[لبلبي جي سوزش]]
* [[پيپٽڪ السر جي بيماري]]
* [[پيلو بخار]]
* ''[[هيليڪوبيڪٽر پائلوري]]'' هڪ [[گرام-منفي]] چڪر دار بيڪٽيريم آهي. دنيا جي اڌ کان وڌيڪ آبادي ان سان متاثر آهي، گهڻو ڪري ننڍپڻ دوران؛ اهو يقيني ناهي تہ بيماري ڪيئن منتقل ٿئي ٿي. اهو معدي-آنڊي واري سرشتي، خاص طور معدي، ۾ آباد ٿئي ٿو. هن بيڪٽيريم جي بقا جون حالتون انساني معدي جي [[ننڍو ماحول (حياتيات)|ننڍي ماحول]] لاءِ مخصوص آهن: اهو [[ڪيپنو فائل|ڪيپنو فِلڪ]] ۽ [[مائڪرو ايرو فائل|مائڪرو ايرو فِلڪ]] ٻئي آهي. ''هيليڪوبيڪٽر'' معدي جي اپيٿيليئل استر ۽ ان جي چوڌاري معدي جي ميوڪوسي تهه لاءِ [[ٽروپزم]] پڻ ڏيکاري ٿو. هن بيڪٽيريم جي معدي ۾ آبادي هڪ مضبوط مدافعتي جواب شروع ڪري ٿي، جنهن سان وچولي کان سخت [[سوزش]] ٿئي ٿي، جنهن کي [[گيسٽرائٽس]] چيو ويندو آهي. وچڙندڙ بيماري جون نشانيون ۽ علامتون گيسٽرائٽس، پيٽ ۾ ساڙيندڙ سور، وزن گهٽجڻ، بک گهٽجڻ، ڦوڪ، اوڳرايون، الٽي اچڻ، رت واري الٽي ۽ ڪارو تارڪولي پاخانو آهن. وچڙندڙ بيماري ڪيترن طريقن سان سڃاڻي سگهجي ٿي: جي آءِ ايڪس ري، اينڊوسڪوپي، ضد-''هيليڪوبيڪٽر'' اينٽي باڊين لاءِ رت جون جاچون، پاخاني جي جاچ، ۽ يوريز ساهه واري جاچ، جيڪا بيڪٽيريا جي ضمني پيداوار آهي. جيڪڏهن وقت سر سڃاڻپ ٿي وڃي ته ان جو علاج مختلف پروٽون پمپ روڪيندڙن جي ٽن خوراڪن ۽ ٻن اينٽي بايوٽڪن سان ٿي سگهي ٿو، جنهن سان علاج ۾ لڳ ڀڳ هڪ هفتو لڳي ٿو. جيڪڏهن وقت سر سڃاڻپ نه ٿئي، ته جراحي جي ضرورت پئجي سگهي ٿي.<ref name=iagcj>{{cite journal|last=Fox|first=James|author2=Timothy Wang|title=Inflammation, Atrophy, and Gastric Cancer|journal=Journal of Clinical Investigation|date=January 2007|volume=117|series=review|issue=1|pages=60–69|doi=10.1172/JCI30111|pmid=17200707|url=|pmc=1716216}}</ref><ref name="my grad advisor">{{cite book|last=Murphy|first=Kenneth|title=Janeway's Immunobiology|date=20 May 2014|publisher=Garland Science, Taylor and Francis Group, LLC|location=New York|isbn=978-0-8153-4243-4|pages=389–398}}</ref><ref name=immu-sys>{{cite book|last=Parham|first=Peter|title=The Immune System|date=20 May 2014|publisher=Garland Science Taylor and Francis Group LLC|location=New York|isbn=978-0-8153-4146-8|page=494}}</ref><ref name=mims-med-microb>{{cite book|last=Goering|first=Richard|title=MIMS Medical Microbiology|date=20 May 2014|publisher=Elsevier|location=Philadelphia|isbn=978-0-3230-4475-2|pages=32, 64, 294, 133–4, 208, 303–4, 502}}</ref>
* [[آنڊي جي ڪوڙي بندش|آنڊي جي ڪوڙي بندش]] هاضمي واري سرشتي جي بگڙيل ٺهڻ سبب پيدا ٿيندڙ سنڊروم آهي، جنهن جي خاصيت آنڊن جي ڌڪڻ ۽ جذب ڪرڻ جي صلاحيت ۾ سخت خرابي آهي. علامتن ۾ روزانو پيٽ ۽ معدي جو سور، الٽي اچڻ، سخت ڦهلاءُ، الٽي، سيني ۾ ساڙ، ڳهڻ ۾ تڪليف، دستن، قبض، پاڻي جي کوٽ ۽ غذائي کوٽ شامل آهن. آنڊي جي ڪوڙي بندش جو ڪو علاج ناهي. جان لاءِ خطرو بڻجندڙ پيچيدگين، جهڙوڪ آئيليس ۽ وولوولس، آنڊي جي رُڪاوٽ جيڪا بيڪٽيريا جي وڌيل واڌ ڏانهن وٺي وڃي ٿي، ۽ آنڊي جي متاثر يا مئل حصن کي ڪڍڻ، کي سنڀالڻ لاءِ مختلف قسمن جي جراحي ۽ علاج جي ضرورت پئجي سگهي ٿي. ڪيترن مريضن کي رڳن وسيلي خوراڪ جي ضرورت هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
* [[آئيليس]] آنڊن جي بندش آهي.
* [[سيليئڪ بيماري]] [[غذائي جذب جي کوٽ]] جو هڪ عام روپ آهي، جيڪو اتر يورپي نسل جي 1 سيڪڙو ماڻهن تائين متاثر ڪري ٿو. گلوٽين پروٽينن جي هاضمي سان آنڊي جي جيوگهرڙن ۾ خودمدافعتي جواب شروع ٿئي ٿو. ڪڻڪ، جَوَ ۽ رائي ۾ ملندڙ پروٽينن جي کائڻ سان ننڍي آنڊي ۾ وِلائي جي سُڪڙڻ ٿئي ٿي. گلوٽين-آزاد خوراڪ ۾ انهن خوراڪن کان سڄي عمر پرهيز ئي واحد علاج آهي.
* [[اينٽرو وائرس]] پنهنجي آنڊي وسيلي منتقلي واري رستي سبب ائين سڏجن ٿا، جتي ''enteric'' جي معنيٰ آنڊي سان لاڳاپيل آهي، پر انهن جون علامتون گهڻو ڪري آنڊي سان لاڳاپيل نه هونديون آهن.
* [[اينڊوميٽريوسس]] آنڊن کي متاثر ڪري سگهي ٿي، جنهن جون علامتون چڙچڙي آنڊي جي سنڊروم جهڙيون هونديون آهن.
* [[آنڊي جو وڪڙ]]، يا ساڳي طرح آنڊي جو گُهٽجڻ، نسبتاً ناياب واقعو آهي، جيڪو عام طور وڏي آنڊي جي جراحي کان ڪجهه وقت پوءِ پيدا ٿئي ٿو. بهرحال، ان جي صحيح تشخيص ڏکي آهي، ۽ جيڪڏهن درست نه ڪيو وڃي ته آنڊي جي [[انفارڪشن]] ۽ موت ڏانهن وٺي وڃي سگهي ٿو. (گلوڪار [[موريس گب]] بابت سمجهيو وڃي ٿو تہ هن ان سبب وفات ڪئي.)
* وڏي آنڊي جي [[اينجيو ڊيسپليزيا]]
* [[قبض]]
* [[دستن]]
* [[هرش اسپرنگ جي بيماري]] (اگينگليونوسس)
* [[انٽسسسپشن (طبي خرابي)|انٽسسسپشن]]
* [[پولپ (طب)]]؛ پڻ ڏسو [[وڏي آنڊي ۽ سڌي آنڊي جو پولپ]]
* [[ڪوڙي جھلي واري ڪولائٽس]]
* [[زهريلو ميگاڪولن]]، عام طور السرٽي ڪولائٽس جي پيچيدگي
== جانورن جي آنڊن جا استعمال ==
انسانن کان سواءِ ٻين جانورن جا آنڊا ڪيترن طريقن سان استعمال ٿين ٿا. [[چوپايو مال|چوپائي مال]] جي هر اهڙي جنس مان، جيڪا [[کير]] جو ذريعو هجي، کير پيئندڙ {{linktext|وڇڙا|وڇڙن}} جي آنڊن مان لاڳاپيل [[رينيٽ]] حاصل ڪيو ويندو آهي. [[سور]] ۽ [[وڇڙو (جانور)|وڇڙي]] جا آنڊا کاڌا ويندا آهن، ۽ سور جا آنڊا [[ساسيج]] جي غلاف طور استعمال ٿيندا آهن. وڇڙي جا آنڊا [[وڇڙي-آنڊي وارو الڪلي فاسفيٽيز]] (CIP) مهيا ڪن ٿا، ۽ [[گولڊ بيٽر جي کل]] ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا.
ٻيا استعمال هي آهن:
* موسيقارن پاران جانورن جي آنڊن مان ٺهيل [[تارون (موسيقي)|تارن]] جو استعمال [[مصر جو ٽيون خاندان|مصر جي ٽئين خاندان]] تائين پٺتي ڳولي سگهجي ٿو. ويجهي ماضي ۾، تارون [[گهرائتو رڍ|گهيٽي]] جي آنڊي مان ٺاهيون وينديون هيون. جديد دور جي اچڻ سان، موسيقارن گهڻو ڪري [[ريشم]] يا مصنوعي مواد، جهڙوڪ [[نائلون]] يا [[فولاد]]، مان ٺهيل تارون استعمال ڪرڻ شروع ڪيون آهن. بهرحال، ڪجهه ساز وڄائيندڙ اڃا به پراڻي آوازي معيار پيدا ڪرڻ لاءِ آنڊي واريون تارون استعمال ڪن ٿا. جيتوڻيڪ اهڙين تارن کي عام طور "[[ڪيٽ گٽ]]" تارون چيو ويندو هو، پر [[ٻلي|ٻليون]] ڪڏهن به آنڊي وارين تارن جو ذريعو طور استعمال نه ڪيون ويون.<ref>{{cite web|last1=Hiskey|first1=Daven|title=Violin strings were never made out of actual cat guts|url=http://www.todayifoundout.com/index.php/2010/11/violin-strings-were-never-made-out-of-actual-cat-guts/|website=TodayIFoundOut.com|date=12 November 2010|access-date=15 December 2015}}</ref>
* رڍ جو آنڊو [[ريڪٽ]]ن، جهڙوڪ [[ٽينس]]، ۾ استعمال ٿيندڙ قدرتي آنڊي واري تار جو اصل ذريعو هو. اڄڪلهه مصنوعي تارون گهڻو وڌيڪ عام آهن، پر بهترين آنڊي واريون تارون هاڻي [[ڳئون]] جي آنڊي مان ٺاهيون وڃن ٿيون.
* آنڊي جي رسي [[سنئير ڊرم]] جي خاص ڀنڀنائيندڙ آوازي رنگت پيدا ڪندڙ سنئيرن لاءِ تارون ٺاهڻ ۾ پڻ استعمال ٿي آهي. جڏهنتہ جديد سنئير ڊرم لڳ ڀڳ هميشه آنڊي جي رسي بدران ڌاتي تار استعمال ڪري ٿو، [[اتر آفريڪا|اتر آفريقي]] [[بيندير]] فريم ڊرم اڃا به هن مقصد لاءِ آنڊو استعمال ڪري ٿو.
* "قدرتي" [[ساسيج]] جا خول، يا [[غلاف (ساسيج)|غلاف]]، جانورن جي آنڊي مان ٺاهيا ويندا آهن، خاص طور هاگ، ڳئون ۽ گهيٽي مان.
* [[ڪوڪوريتسي]]، [[گارڊوباڪيا]] ۽ [[تورچينيلو]] جي ويڙهه گهيٽي يا ٻڪري جي آنڊي مان ٺهي ٿي.
* [[هيگس]] روايتي طور رڍ جي معدي ۾ اُٻاريو ۽ ان ئي ۾ پيش ڪيو ويندو آهي.
* [[چٽرلنگز]]، کاڌي جو هڪ قسم، چڱيءَ طرح ڌوتل [[سور]] جي آنڊي تي مشتمل هوندو آهي.
* جانورن جي آنڊي کي [[لانگ ڪيس گهڙيال]]ن ۾ رسي وارين لائينن ۽ [[بريڪٽ گهڙيال]]ن ۾ [[فيوزي (گهڙي سازي)|فيوزي]] حرڪتن لاءِ استعمال ڪيو ويندو هو، پر ان جي جاءِ ڌاتي تار وٺي سگهي ٿي.
* 1640ع جا سڀ کان پراڻا ڄاتل [[ڪنڊوم]] جانورن جي آنڊي مان ٺهيل هئا.<ref>{{cite web|url=http://www.ananova.com/news/story/sm_1870958.html?menu=news.quirkies.sexlife|title=World's oldest condom|access-date=2008-04-11|year=2008|publisher=[[Ananova]]}}</ref>
k0iqxfgtknht37ao5lnhzvggikh7yrc
392094
392093
2026-07-07T19:17:14Z
Intisar Ali
8681
392094
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ موجود عضوي سرشتو}}
{{Infobox anatomy
| Name = معدي-آنڊي وارو رستو
| Latin = tractus digestorius ([[وات]] کان [[مقعد]] تائين)،<br />canalis alimentarius ([[کاڌي جي نالي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)،<br />canalis gastrointestinales ([[معدو|معدي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)
| Image = Digestive system without labels.svg
| Caption = سراسري [[انسان]] ۾ معدي-آنڊي واري رستي جو خاڪو
| System = [[هاضمي وارو سرشتو]]
| Width = 200
}}
{{Gastrointestinal tract sidebar}}
'''معدي-آنڊي وارو رستو''' (جنهن کي '''جي آءِ رستو'''، '''هاضمي وارو رستو''' ۽ '''غذائي نالي''' پڻ چيو ويندو آهي) [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] جو اهو رستو يا گذرگاهه آهي، جيڪو [[وات]] کان [[مقعد]] تائين وڃي ٿو. هي رستو جسم جي سڀ کان وڏن سرشتن مان هڪ آهي.<ref name="Roszkowska2024">{{cite journal |last1=Roszkowska |first1=P |last2=Klimczak |first2=E |last3=Ostrycharz |first3=E |title=Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO) and Twelve Groups of Related Diseases-Current State of Knowledge. |journal=Biomedicines |display-authors=et al.|date=7 May 2024 |volume=12 |issue=5 |page=1030 |doi=10.3390/biomedicines12051030 |doi-access=free |pmid=38790992|pmc=11117733 }}</ref> انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ جي آءِ رستي اندر هاضمي واري سرشتي جا سڀ مکيه [[عضوو (حياتيات)|عضوا]] شامل آهن، جن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو]] ۽ آنڊا شامل آهن. وات وسيلي ورتل کاڌو [[هاضمو|هضم]] ڪيو وڃي ٿو تہ جيئن ان مان [[غذائي جزو|غذائي جزا]] ڪڍي [[توانائي]] جذب ڪري سگهجي، ۽ رهيل گند [[پاخانو|پاخاني]] جي صورت ۾ مقعد مان خارج ڪيو وڃي ٿو. ''معدي-آنڊي وارو'' هڪ صفت آهي، جنهن جي معنيٰ معدي ۽ آنڊن سان لاڳاپيل آهي.
[[نيفروزوئا|گهڻن جانورن]] ۾ ”آرپار آنڊو“ يا مڪمل هاضمي وارو رستو هوندو آهي. ان جا استثنا وڌيڪ ابتدائي جانور آهن: [[اسپنج|اسپنجن]] جي سڄي جسم ۾ هاضمي لاءِ ننڍڙا سوراخ ([[اوسٽيم (اسپنج)|اوسٽيا]]) ۽ اخراج لاءِ پٺ واري پاسي هڪ وڏو سوراخ ([[اوسڪيولم]]) هوندو آهي؛ [[ڪنگهي واري جيلي|ڪنگهي وارين جيلين]] ۾ پيٽ واري پاسي وات ۽ پٺ واري پاسي مقعدي سوراخ ٻئي هوندا آهن، جڏهنتہ [[سنيڊيريا]] ۽ [[ايڪوئل|ايڪوئلن]] ۾ هاضمي ۽ اخراج ٻنهي لاءِ هڪڙو ئي سوراخ هوندو آهي.<ref name="CK12">{{cite web|title=Overview of Invertebrates|url=https://www.ck12.org/book/ck-12-biology/section/17.2/|website=www.ck12.org|access-date=25 June 2021|date=6 October 2015}}</ref><ref name="RuppertBarnes2004BilateriaGut">{{cite book|last1=Ruppert |first1=EE |last2=Fox |first2=RS |last3=Barnes |first3=RD |title=Invertebrate Zoology|publisher=Brooks / Cole|edition=7|isbn=978-0-03-025982-1|year=2004|page=197 [https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page197]|chapter=Introduction to Bilateria|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page/203}}</ref>
انساني معدي-آنڊي وارو رستو [[کاڌي جي نالي]]، معدي ۽ آنڊن تي مشتمل هوندو آهي، ۽ ان کي مٿئين ۽ هيٺئين معدي-آنڊي وارن رستن ۾ ورهايو ويندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|eight/000109945|gastrointestinal tract}}</ref> جي آءِ رستي ۾ [[انساني وات|وات]] ۽ [[انساني مقعد|مقعد]] جي وچ واريون سڀ بناوتون شامل آهن،<ref>{{MeSH name|Gastrointestinal+tract}}</ref> جيڪي هڪ لڳاتار گذرگاهه ٺاهين ٿيون ۽ هاضمي جا مکيه عضوا، يعني [[معدو]]، [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]، پاڻ ۾ ڳنڍين ٿيون. مڪمل [[انساني هاضمي وارو سرشتو]] معدي-آنڊي واري رستي سان گڏ [[هاضمي جا واڌو عضوا|هاضمي جي واڌو عضون]]، يعني [[ڄڀ]]، [[ٿُڪ وارا غدود]]، [[لبلبو]]، [[جگر]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]]، تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|nine/000952042|digestive system}}</ref> هر حصي جي [[جنينيات|جنيني]] بڻ بنياد کي ظاهر ڪرڻ لاءِ هن رستي کي [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]] ۾ پڻ ورهائي سگهجي ٿو. [[لاش جي چيرڦاڙ]] دوران سڄو انساني جي آءِ رستو اٽڪل {{convert|9|m|ft|abbr=off|sp=us|spell=in}} ڊگهو هوندو آهي. جيئري جسم ۾ اهو گهڻو ننڍو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آنڊا، جيڪي [[هموار ڏوري تاندورو|هموار ڏوري تاندوري]] جون نليون آهن، اڌ ڇڪيل حالت ۾ لڳاتار [[ڏوري جو تناءُ]] برقرار رکن ٿا، پر مقامي ڦهلاءَ ۽ [[لهرائتي حرڪت]] لاءِ مختلف هنڌن تي ڍرا ٿي سگهن ٿا.<ref name="G. C. J. P. pp. 290–294">{{cite journal|last1=G.|first1=Hounnou|last2=C.|first2=Destrieux|last3=J.|first3=Desmé|last4=P.|first4=Bertrand|last5=S.|first5=Velut|title=Anatomical study of the length of the human intestine|journal=Surgical and Radiologic Anatomy|volume=24|issue=5|date=2002-12-01|issn=0930-1038|doi=10.1007/s00276-002-0057-y|pmid=12497219|pages=290–294|s2cid=33366428}}</ref><ref name="Raines Arbour Thompson Figueroa-Bodine pp. 67–72">{{cite journal|last1=Raines|first1=Daniel|last2=Arbour|first2=Adrienne|last3=Thompson|first3=Hilary W.|last4=Figueroa-Bodine|first4=Jazmin|last5=Joseph|first5=Saju|title=Variation in small bowel length: Factor in achieving total enteroscopy?|journal=Digestive Endoscopy|volume=27|issue=1|date=2014-05-26|issn=0915-5635|doi=10.1111/den.12309|pmid=24861190|pages=67–72|s2cid=19069407}}</ref>
انساني [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي]] لڳ ڀڳ 4,000 مختلف [[قسم (حياتيات)|قسمن]] جي [[بيڪٽيريا]]، [[آرڪيا]]، [[وائرس|وائرسن]] ۽ [[يوڪيريئوٽ|يوڪيريئوٽن]] تي مشتمل آهي، جيڪي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي صحت]] ۽ [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي#ميٽابولزم|ميٽابولزم]] کي برقرار رکڻ ۾ مختلف ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref name="Thursby">{{cite journal|last1=Thursby|first1=E|last2=Juge|first2=N|title=Introduction to the human gut microbiota.|journal=The Biochemical Journal|date=16 May 2017|volume=474|issue=11|pages=1823–1836|doi=10.1042/BCJ20160510|pmid=28512250|pmc=5433529}}</ref><ref name="Rinninella2019">{{cite journal|last1=Rinninella|first1=E|last2=Raoul|first2=P|last3=Cintoni|first3=M|last4=Franceschi|first4=F|last5=Miggiano|first5=GAD|last6=Gasbarrini|first6=A|last7=Mele|first7=MC|title=What is the Healthy Gut Microbiota Composition? A Changing Ecosystem across Age, Environment, Diet, and Diseases.|journal=Microorganisms|date=10 January 2019|volume=7|issue=1|page=14|doi=10.3390/microorganisms7010014|doi-access=free|pmid=30634578|pmc=6351938}}</ref><ref>{{cite journal|pmc=5219689|year=2017|last1=Lin|first1=L|title=Role of intestinal microbiota and metabolites on gut homeostasis and human diseases|journal=BMC Immunology|volume=18|issue=1|page=2|last2=Zhang|first2=J|doi=10.1186/s12865-016-0187-3|pmid=28061847|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي جا [[اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙو|اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙا]] هاضمي واري عمل جي ضابطي ۾ مدد لاءِ [[هارمون]] خارج ڪن ٿا. انهن [[هاضمو#هاضمي وارا هارمون|هاضمي وارن هارمونن]]، جن ۾ [[گيسٽرن]]، [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[گريلن]] شامل آهن، جو عمل يا تہ [[انٽراڪرائين]] يا [[آٽوڪرائين]] طريقيڪار وسيلي ٿئي ٿو، جيڪو ظاهر ڪري ٿو تہ اهي هارمون خارج ڪندڙ جيوگهرڙا سڄي [[ارتقا]] دوران [[ارتقائي طور محفوظ|محفوظ رهندڙ بناوتون]] آهن.<ref>{{cite book |last1=Nelson |first1=Randy Joe |last2=Kriegsfeld |first2=Lance J. |title=An Introduction to Behavioral Endocrinology |date=2017 |publisher=Sinauer Associates, Inc. Publishers |location=Sunderland, Massachusetts |isbn=978-1-60535-320-3 |page=84 |edition=Fifth |chapter-url=https://archive.org/details/introductiontobe0000nels_e6f2/page/84/mode/2up |access-date=5 June 2025 |chapter=Chapter 2: The Endocrine System}}</ref>
== انساني معدي-آنڊي وارو رستو ==
=== بناوت ===
[[File:Digestive system simplified.svg|thumb|[[انساني هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] جي تصوير]]
جي آءِ رستي جي بناوت ۽ ڪم کي [[مجموعي ايناٽامي]] ۽ [[خوردبيني ايناٽامي]] ([[تاندوريات]]) ٻنهي وسيلي بيان ڪري سگهجي ٿو. رستو پاڻ مٿئين ۽ هيٺئين رستن ۾ ورهايل آهي، ۽ آنڊا [[ننڍو آنڊو|ننڍي]] ۽ [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] ۾ ورهايل آهن.<ref>{{cite web|website=The Physics Factbook|url=http://hypertextbook.com/facts/2001/AnneMarieThomasino.shtml|title=Length of a Human Intestine|date=2001|first=Anne Marie|last=Thomasino}}</ref>
==== مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو ====
{{Main|وات|ڳلو|کاڌي جي نالي|معدو|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو}}
مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو [[انساني وات|وات]]، [[ڳلو|ڳلي]]، [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو|معدي]] ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{MeSH name|Upper+Gastrointestinal+Tract}}</ref> مٿئين ۽ هيٺئين رستي جي صحيح حد [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ ڏورو]] آهي. اهو اڳئين آنڊي ۽ وچئين آنڊي جي جنيني حدن کي ڌار ڪري ٿو، ۽ اهو ئي ورهاڱو طبي ماهر عام طور [[معدي-آنڊي مان رت وهڻ]] کي ”مٿئين“ يا ”هيٺئين“ اصل وارو بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا. [[چيرڦاڙ]] دوران ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو هڪ گڏيل عضوو نظر اچي سگهي ٿو، پر ڪم، هنڌ ۽ اندرين ايناٽامي جي بنياد تي ان کي چئن حصن ۾ ورهايو ويندو آهي. ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جا چار حصا هي آهن، معدي کان شروع ڪري خالي آنڊي ڏانهن ويندي: [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو بلب|بلب]]، هيٺ لهندڙ، افقي ۽ مٿي چڙهندڙ.
ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ ڏورو مٿي چڙهندڙ ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي مٿئين ڪناري کي [[سيني جو پردو|پردي]] سان ٽنگي ٿو، ۽ هڪ اهم ايناٽاميائي نشان طور ڪم ڪري ٿو، جيڪو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي، يعني ننڍي آنڊي جي ترتيبوار پهرئين ۽ ٻئي حصي، جي وچ واري رسمي ورهاست ڏيکاري ٿو.<ref name="Warrell2005">{{cite book|author=David A. Warrell|title=Oxford textbook of medicine: Sections 18-33|url=https://books.google.com/books?id=hL1NKQJlY1IC&pg=PA511|access-date=1 July 2010|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-856978-7|pages=511–}}</ref> هي هڪ سنهو ڏورو آهي، جيڪو [[جنين]] جي [[ميزودرم]] مان نڪتل آهي.
==== هيٺيون معدي-آنڊي وارو رستو ====
هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي ۾ [[ننڍو آنڊو|ننڍي آنڊي]] جو گهڻو حصو ۽ سڄو [[وڏو آنڊو]] شامل آهي.<ref>{{MeSH name|Lower+Gastrointestinal+Tract}}</ref> [[انساني ايناٽامي]] ۾، '''آنڊو''' ('''bowel''' يا '''gut'''؛ يوناني: '''éntera''') معدي-آنڊي واري رستي جو اهو حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] جي [[پائلورڪ اسفنڪٽر]] کان [[انساني مقعد|مقعد]] تائين پکڙيل هوندو آهي، ۽ ٻين ٿڻائتن جانورن وانگر ٻن حصن تي مشتمل هوندو آهي: [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]. انسانن ۾، ننڍو آنڊو وڌيڪ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]]، [[خالي آنڊو|خالي آنڊي]] ۽ [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] ۾ ورهايل آهي. وڏو آنڊو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو|مٿي چڙهندڙ]]، [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي]]، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو|هيٺ لهندڙ]] ۽ [[سگموئيڊ وڏو آنڊو|سگموئيڊ]] [[وڏو آنڊو (ايناٽامي)|وڏي آنڊي]]، [[سڌو آنڊو|سڌي آنڊي]] ۽ [[مقعدي نالي]] ۾ ورهايل آهي.<ref name="Kapoor2011">{{cite web|url=http://emedicine.medscape.com/article/1948929-overview|title=Large Intestine Anatomy|publisher=WebMD LLC.|work=Medscape|date=13 Jul 2011|access-date=2013-08-20|author=Kapoor, Vinay Kumar|editor=Gest, Thomas R.}}</ref><ref name="GrayLargeIntestine">{{cite book|url=http://www.bartleby.com/107/|title=Gray's Anatomy|publisher=Lea & Febiger|author=Gray, Henry|author-link=Henry Gray|year=1918|location=Philadelphia}}</ref>
===== ننڍو آنڊو =====
{{Main|ننڍو آنڊو|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|خالي آنڊو|آخري آنڊو}}
[[ننڍو آنڊو]] اٽڪل 6 کان 7 ميٽر ڊگهي نلي نما بناوت آهي، جيڪا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] کان شروع ٿئي ٿي ۽ [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] تي ختم ٿئي ٿي.<ref name="Roszkowska2024"/><ref name="GRAYS2005">{{cite book|title=Gray's anatomy for students|last=Drake|first=Richard L.|author2=Vogl, Wayne|author3=Tibbitts, Adam W.M. Mitchell|author4=illustrations by Richard|author5=Richardson, Paul|publisher=Elsevier/Churchill Livingstone|year=2015|isbn=978-0-8089-2306-0|edition=3rd|location=Philadelphia|page=312}}</ref> بالغ انسان ۾ ان جي [[ميوڪوسا|ميوڪوسي]] ايراضي اٽڪل {{convert|30|m2|abbr=on}} آهي.<ref name="ReferenceA">{{Cite journal|last1=Helander|first1=Herbert F.|last2= Fändriks|first2=Lars|date=2014-06-01|title=Surface area of the digestive tract - revisited|journal=Scandinavian Journal of Gastroenterology|volume=49|issue=6|pages=681–689|doi=10.3109/00365521.2014.898326|issn=1502-7708|pmid=24694282|s2cid=11094705}}</ref> [[گول ڦولڊ|گول ڦولڊن]]، وِلائي ۽ مائڪرووِلائي جي گڏيل موجودگي ميوڪوسا جي جذب ڪندڙ ايراضي کي اٽڪل 600 ڀيرا وڌائي ٿي، جنهن سان سڄي ننڍي آنڊي جي ڪل ايراضي اٽڪل {{convert|250|sqm|sqft|abbr=on}} ٿئي ٿي.<ref name="Hall">{{cite book|last1=Hall|first1=John|title=Guyton and Hall textbook of medical physiology|date=2011|isbn=978-1-4160-4574-8|page=794|publisher=Saunders/Elsevier|edition=Twelfth}}</ref> ان جو مکيه ڪم هاضمي جي پيداوارن، جن ۾ ڪاربوهائيڊريٽ، پروٽين، لپڊ ۽ وٽامن شامل آهن، کي رت ۾ جذب ڪرڻ آهي. ان جا ٽي وڏا حصا آهن:
# [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]: هڪ ننڍڙي بناوت، اٽڪل 20–25 cm ڊگهي،<ref name=GRAYS2005/> جيڪا معدي مان [[ڪائيم]]، [[هاضمي وارا اينزائم|هاضمي وارن اينزائمن]] تي ٻڌل [[لبلبي جو رس]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]] مان [[پِت]] حاصل ڪري ٿي. هاضمي وارا اينزائم پروٽينن کي ٽوڙين ٿا، ۽ پِت چرٻين کي [[ايمَلشن]] ڪري [[مائي سيل|مائي سيلن]] ۾ بدلائي ٿي. [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]] [[برنر جا غدود|برنر جي غدودن]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪي [[بائي ڪاربونيٽ]] تي ٻڌل بلغم ڀري الڪلي رطوبت پيدا ڪن ٿا. اهي رطوبتون، لبلبي مان ايندڙ بائي ڪاربونيٽ سان گڏ، ڪائيم ۾ موجود معدي جي تيزابن کي بي اثر ڪن ٿيون.
# [[خالي آنڊو]]: هي ننڍي آنڊي جو وچيون حصو آهي، جيڪو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي کي آخري آنڊي سان ڳنڍي ٿو. اهو اٽڪل {{convert|2.5|m|ft|abbr=on}} ڊگهو آهي ۽ ان ۾ [[گول ڦولڊ]]، جن کي پليڪائي سرڪيوليرس پڻ چيو ويندو آهي، ۽ [[آنڊي جي وِلس|وِلائي]] هوندا آهن، جيڪي ان جي سطح واري ايراضي وڌائين ٿا. هاضمي جون پيداوارون، يعني کنڊون، امائنو تيزاب ۽ چرٻي تيزاب، هتي رت ۾ جذب ٿين ٿا.
# [[آخري آنڊو]]: ننڍي آنڊي جو آخري حصو. اهو اٽڪل 3 ميٽر ڊگهو آهي، ۽ ان ۾ خالي آنڊي جهڙا [[آنڊي جي وِلس|وِلائي]] هوندا آهن. اهو خاص طور [[وٽامن B12]] ۽ [[پِت جا تيزاب]]، ۽ باقي رهيل ٻيا غذائي جزا جذب ڪري ٿو.
===== وڏو آنڊو =====
{{Main|وڏو آنڊو}}
[[وڏو آنڊو]] هڪ محراب ٺاهي ٿو، جيڪو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]] کان شروع ٿئي ٿو ۽ [[سڌو آنڊو|سڌي آنڊي]] ۽ [[مقعدي نالي]] تي ختم ٿئي ٿو. ان ۾ [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] پڻ شامل آهي، جيڪو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. ان جي ڊيگهه اٽڪل 1.5 ميٽر آهي، ۽ بالغ انسان ۾ ميوڪوسا جي ايراضي اٽڪل {{convert|2|m2|abbr=on}} آهي.<ref name="ReferenceA" /> وڏي آنڊي جو سڀ کان ڊگهو حصو [[وڏو آنڊو#بناوت|ڪولن]] آهي، جنهن جو مکيه ڪم پاڻي ۽ لوڻ جذب ڪرڻ آهي.<ref name="Terms">{{cite web|title=definition colon|url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/colon|website=www.cancer.gov|access-date=24 January 2025|language=en|date=2 February 2011}}</ref>
وڏو آنڊو انڌي آنڊي کان شروع ٿئي ٿو، جتي [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] واقع آهي. هي پيٽ جي پوئين ڀت ۾ [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو|مٿي چڙهندڙ وڏي آنڊي]] طور ڪولن جي شروعات پڻ آهي. [[ساڄو ڪولڪ وڪڙ]] ([[جگر|جگري]] وڪڙ)، يعني مٿي چڙهندڙ ۽ [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جو مڙيل حصو، کان اهو آڏي وڏي آنڊي ۾ پيٽ جي آرپار وڃي ٿو ۽ پردي جي هيٺان گذري ٿو. [[کاٻو ڪولڪ وڪڙ]] ([[تِري|تِريءَ وارو]] وڪڙ)، يعني آڏي ۽ [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو|هيٺ لهندڙ وڏي آنڊي]] جو مڙيل حصو، کان اهو پيٽ جي کاٻي پاسي هيٺ لهي ٿو. اهو [[سگموئيڊ وڏو آنڊو|سگموئيڊ وڏي آنڊي]] تائين پهچي ٿو، جيڪو سڌي آنڊي جي سڀ کان ويجهو ڪولن جو لوپ آهي، ۽ پوءِ سڌي آنڊي ۽ [[مقعدي نالي]] ڏانهن جاري رهي ٿو.
==== واڌ ويجهه ====
{{main|هاضمي واري سرشتي جي واڌ ويجهه}}
آنڊو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل بناوت آهي. انساني واڌ ويجهه جي لڳ ڀڳ سورهين ڏينهن، [[جنين]] ٻن رخن ۾ [[پيٽ وارو|پيٽ واري پاسي]] ڏانهن وڪڙجڻ شروع ڪري ٿو، جنهن ۾ جنين جي پيٽ واري سطح [[کاٻائي ڪثيرالاضلاع|کاٻي]] ٿي وڃي ٿي: جنين جا پاسا هڪٻئي ڏانهن وڪڙجن ٿا ۽ مٿو ۽ پڇ هڪٻئي ڏانهن وڪڙجن ٿا. ان جو نتيجو اهو نڪري ٿو تہ [[زردي جي ٿيلهي]] جو هڪ حصو، جيڪا [[اندرين جنيني پرت]] سان ڍڪيل ۽ جنين جي [[پيٽ وارو|پيٽ واري]] پاسي سان لاڳاپيل بناوت آهي، دٻجي ڌار ٿيڻ لڳي ٿو ۽ '''ابتدائي آنڊو''' بڻجي ٿو. زردي جي ٿيلهي [[وٽيلائين نالي]] وسيلي آنڊي جي نلي سان ڳنڍيل رهي ٿي. عام طور هيءَ بناوت واڌ ويجهه دوران ختم ٿي وڃي ٿي؛ جن حالتن ۾ اها ختم نه ٿئي، ان کي [[ميڪل جو ڊائيورٽيڪيولم]] چيو ويندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[جنين|جنيني]] زندگي دوران، ابتدائي آنڊو آهستي آهستي ٽن حصن ۾ ٺهي ٿو: [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]]. جيتوڻيڪ اهي اصطلاح گهڻو ڪري ابتدائي آنڊي جي حصن لاءِ استعمال ڪيا ويندا آهن، پر اهي آخري ٺهيل آنڊي جي علائقن کي بيان ڪرڻ لاءِ پڻ باقاعدگيءَ سان استعمال ٿين ٿا.<ref>{{Citation |last1=Malone |first1=Jordan C. |title=Embryology, Midgut |date=2025 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK553156/ |access-date=2025-10-25 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=31985949 |last2=Arbor |first2=Tafline C. |last3=Shah |first3=Abdul Basit}}</ref>
آنڊي جو هر حصو وڌيڪ مخصوص ٿئي ٿو ۽ پوءِ واري واڌ ويجهه ۾ خاص آنڊي ۽ آنڊي سان لاڳاپيل بناوتون پيدا ڪري ٿو. اصل آنڊي مان نڪتل جزا، جن ۾ [[معدو]] ۽ [[وڏو آنڊو (ايناٽامي)|وڏو آنڊو]] شامل آهن، ابتدائي آنڊي جي جيوگهرڙن ۾ ڦوڪارن يا ڦهلائن طور وڌن ٿا. ان جي ابتڙ، آنڊي سان لاڳاپيل نڪتل بناوتون، يعني اهي بناوتون جيڪي ابتدائي آنڊي مان نڪرن ٿيون پر اصل آنڊي جو حصو نه آهن، عام طور ابتدائي آنڊي جي ٻاهر نڪرندڙ ڳوٿرين طور وڌن ٿيون. انهن بناوتن کي رت پهچائيندڙ رڳون سڄي واڌ ويجهه دوران مستقل رهن ٿيون.<ref>{{cite book|author=Bruce M. Carlson|title=Human Embryology and Developmental Biology|publisher=Mosby|location=Saint Louis|edition=3rd|year=2004|isbn=978-0-323-03649-8}}</ref>
{| class="wikitable"
|-
! حصو || بالغ ۾ حصو || جن مان پيدا ٿئي ٿو || شرياني رسد
|-
| [[اڳيون آنڊو]] || کاڌي جي نالي کان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي پهرين ٻن حصن تائين || کاڌي جي نالي، معدو، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو (پهريون ۽ ٻيو حصو)، جگر، پِتي جي ٿيلهي، لبلبو، لبلبي جو مٿيون حصو<br />(جيتوڻيڪ تِري کي [[سيليئڪ شريان|سيليئڪ ٿڙ]] مان رت ملي ٿو، پر اها پٺ واري ميسينٽري مان نڪتل آهي، تنهنڪري اڳئين آنڊي مان نڪتل نه آهي) || سيليئڪ ٿڙ
|-1
| [[وچيون آنڊو]] || هيٺيون ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو کان آڏي وڏي آنڊي جي پهرين ٻن ٽين حصن تائين || هيٺيون [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]، [[خالي آنڊو]]، [[آخري آنڊو]]، [[انڌو آنڊو]]، [[ورمي فارم اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]، ۽ [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جا پهريان ٻه ٽين حصا || [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جون شاخون
|-
| [[پويون آنڊو]] || آڏي وڏي آنڊي جي آخري ٽين حصي کان مقعدي نالي جي مٿئين حصي تائين || [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جو آخري ٽين حصو، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]]، [[سڌو آنڊو]] ۽ [[مقعدي نالي]] جو مٿيون حصو || [[هيٺين ميسينٽيرڪ شريان]] جون شاخون
|}
==== تاندوريات ====
{{Main|معدي-آنڊي واري رستي جي ڀت}}
[[File:Layers of the GI Tract english.svg|thumb|300px|آنڊي جي ڀت جي عام بناوت]]
معدي-آنڊي واري رستي جي عام تاندوريات جي هڪ صورت هوندي آهي، جنهن ۾ ڪجهه اهڙا فرق هوندا آهن جيڪي فعلي ايناٽامي ۾ خصوصيت کي ظاهر ڪن ٿا.<ref>{{cite book|author=Abraham L. Kierszenbaum|title=Histology and cell biology: an introduction to pathology|publisher=Mosby|location=St. Louis|year=2002|isbn=978-0-323-01639-1}}</ref> جي آءِ رستي کي هيٺين ترتيب ۾ چئن هم مرڪز تهن ۾ ورهائي سگهجي ٿو:
* [[ميوڪوسي جهلي|ميوڪوسا]]
* [[ذيلي ميوڪوسا]]
* [[ڏوري تهه]]
* [[ايڊوينٽيشيا]] يا [[سيروسي جهلي|سيروسا]]
===== ميوڪوسا =====
{{See also|آنڊي جي ميوڪوسا|وات جي ميوڪوسا|معدي جي ميوڪوسا}}
[[ميوڪوسا]] معدي-آنڊي واري رستي جي سڀ کان اندرين تهه آهي. ميوڪوسا [[ليومن (ايناٽامي)|ليومن]]، يعني نلي اندر کليل جاءِ، کي گهيري ٿي. هيءَ تهه هضم ٿيل کاڌي ([[ڪائيم]]) سان سڌي رابطي ۾ اچي ٿي. ميوڪوسا هيٺين مان ٺهيل آهي:{{cn|date=July 2025}}
* [[آنڊي جو اپيٿيليم|اپيٿيليم]] – سڀ کان اندرين تهه. گهڻن هاضمي، جذب ۽ رطوبتي عملن جي ذميوار.
* [[ليمينا پروپريا]] – [[نرم ڳانڍاپي تاندوري]] جي هڪ تهه. گهڻن ڳانڍاپي تاندورن جي ڀيٽ ۾ غير معمولي طور جيوگهرڙن سان ڀرپور.
* [[ميوڪوسا جو ڏوري تهه]] – [[هموار ڏورو|هموار ڏوري]] جي سنهي تهه، جيڪا مواد جي گذرڻ ۾ مدد ڪري ٿي ۽ هلچل ۽ [[لهرائتي حرڪت]] وسيلي اپيٿيليئل تهه ۽ ليومن جي مواد جي وچ ۾ لاڳاپو وڌائي ٿي.
معدي-آنڊي واري رستي جي هر عضوي ۾ ميوڪوسا مختلف حالتن کي سنڀالڻ لاءِ تمام گهڻي مخصوص ٿيل هوندي آهي. سڀ کان وڌيڪ ڦيرڦار اپيٿيليم ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿي.
===== ذيلي ميوڪوسا =====
{{Main|ذيلي ميوڪوسا}}
[[ذيلي ميوڪوسا]] [[گهڻي اڻترتيب ڳانڍاپي تاندوري]] جي هڪ تهه تي مشتمل هوندي آهي، جنهن ۾ وڏيون رت جون رڳون، لمفي رڳون ۽ تنتون هونديون آهن، جيڪي ميوڪوسا ۽ [[ڏوري تهه]] ۾ شاخون ڏين ٿيون. ان ۾ [[ذيلي ميوڪوسي ڄار]]، يعني هڪ [[آنڊي وارو تنتي سرشتو|آنڊي وارو تنتي ڄار]]، هوندو آهي، جيڪو ''ٻاهرئين ڏوري تهه'' جي اندرين سطح تي واقع هوندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
===== ڏوري تهه =====
[[ڏوري تهه]] اندرين گول تهه ۽ [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح|ڊيگهي رخ واري]] ٻاهرين تهه تي مشتمل هوندي آهي. گول تهه کاڌي کي پوئتي وڃڻ کان روڪي ٿي ۽ ڊيگهي رخ واري تهه رستي کي ننڍو ڪري ٿي. اهي تهون اصل ۾ نه مڪمل ڊيگهي رخ واريون آهن ۽ نه مڪمل گول؛ بلڪه ڏوري جون تهون مختلف پچن سان هيلڪل هونديون آهن. اندرين گول تهه تيز پچ سان هيلڪل آهي ۽ ٻاهرين ڊيگهي رخ واري تهه گهڻي هلڪي پچ سان هيلڪل آهي.<ref name="Sarna">{{Cite book|title=Colonic Motility: From Bench Side to Bedside|last=Sarna|first=S.K.|publisher=Morgan & Claypool Life Sciences|year=2010|isbn=978-1-61504-150-3|location=San Rafael, California|chapter=Introduction}}</ref> جيتوڻيڪ ٻاهرئين ڏوري تهه سڄي معدي-آنڊي واري رستي ۾ ساڳي هوندي آهي، پر معدو هڪ استثنا آهي، جنهن ۾ کاڌي کي پيهڻ ۽ ملائڻ ۾ مدد لاءِ هڪ واڌو اندرين ترڇي ڏوري تهه هوندي آهي. معدي جو ٻاهرئين ڏوري تهه اندرين ترڇي تهه، وچئين گول تهه ۽ ٻاهرئين ڊيگهي رخ واري تهه تي مشتمل هوندو آهي.
گول ۽ ڊيگهي رخ وارين ڏوري تهن جي وچ ۾ [[مائينٽيرڪ ڄار]] هوندو آهي. اهو لهرائتي حرڪت کي ضابطي ۾ رکي ٿو. سرگرمي پيس ميڪر جيوگهرڙن، يعني مائينٽيرڪ [[ڪاجال جا وچ وارا جيوگهرڙا|ڪاجال جي وچ وارن جيوگهرڙن]]، وسيلي شروع ٿئي ٿي. آنڊي ۾ پنهنجي پاڻ تي ٻڌل آنڊي واري تنتي سرشتي سبب اندروني لهرائتي سرگرمي ([[بنيادي برقي تال]]) هوندي آهي. ان جي رفتار باقي [[خودڪار تنتي سرشتو|خودڪار تنتي سرشتي]] وسيلي بدلائي سگهجي ٿي.<ref name="Sarna"/>
انهن تهن جي هم آهنگ سڪڙڻ کي [[لهرائتي حرڪت]] چيو ويندو آهي، جيڪا کاڌي کي رستي ۾ اڳتي ڌڪي ٿي. جي آءِ رستي ۾ کاڌي کي وات کان معدي تائين بولس، يعني کاڌي جو گولو، چيو ويندو آهي. معدي کان پوءِ، کاڌو جزوي طور هضم ٿيل ۽ اڌ مايع هوندو آهي، جنهن کي [[ڪائيم]] چيو ويندو آهي. وڏي آنڊي ۾، باقي رهيل اڌ ٺوس مادو [[انساني پاخانو|پاخانو]] سڏجي ٿو.<ref name="Sarna"/>
===== ايڊوينٽيشيا ۽ سيروسا =====
{{Main|سيروسي جهلي|ايڊوينٽيشيا}}
معدي-آنڊي واري رستي جي سڀ کان ٻاهرين تهه [[ڳانڍاپي تاندوري]] جي ڪيترين تهن تي مشتمل هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
جي آءِ رستي جا [[پيٽ جي جهلي#پيٽ جي بناوتن جي درجابندي|پيٽ جي جهلي اندر]] حصا [[سيروسا]] سان ڍڪيل هوندا آهن. انهن ۾ [[معدو|معدي]] جو گهڻو حصو، [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جو پهريون حصو، سڄو [[ننڍو آنڊو]]، [[انڌو آنڊو]] ۽ [[ورمي فارم اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[آڏو وڏو آنڊو]]، [[سگموئيڊ وڏو آنڊو]] ۽ [[سڌو آنڊو]] شامل آهن. آنڊي جي انهن حصن ۾ آنڊي ۽ چوڌاري تاندوري جي وچ ۾ چٽي حد هوندي آهي. رستي جي انهن حصن وٽ [[ميسينٽري]] هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[پيٽ جي جهلي پويان]] حصا [[ايڊوينٽيشيا]] سان ڍڪيل هوندا آهن. اهي چوڌاري تاندوري سان ملي وڃن ٿا ۽ پنهنجي هنڌ تي مقرر هوندا آهن. مثال طور، ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو پيٽ جي جهلي پويان حصو عام طور [[ٽرانس پائلورڪ سطح]] مان گذري ٿو. انهن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، معدي جو [[پائلورس]]، پري وارو [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]] ۽ [[مقعدي نالي]] شامل آهن. ان کان سواءِ، [[انساني وات|وات جي کوٽ]] وٽ ايڊوينٽيشيا هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
==== جين ۽ پروٽين جو اظهار ====
لڳ ڀڳ 20,000 پروٽين ڪوڊ ڪندڙ جين انساني جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا، ۽ انهن جينن مان 75 سيڪڙو هاضمي واري عضوي سرشتي جي گهٽ ۾ گهٽ ڪنهن هڪ مختلف حصي ۾ اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/gastrointestinal+tract|title=The human proteome in gastrointestinal tract - The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-21}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Uhlén|first1=Mathias|last2=Fagerberg|first2=Linn|last3=Hallström|first3=Björn M.|last4=Lindskog|first4=Cecilia|last5=Oksvold|first5=Per|last6=Mardinoglu|first6=Adil|last7=Sivertsson|first7=Åsa|last8=Kampf|first8=Caroline|last9=Sjöstedt|first9=Evelina|date=2015-01-23|title=Tissue-based map of the human proteome|journal=Science|language=en|volume=347|issue=6220|article-number=1260419|doi=10.1126/science.1260419|issn=0036-8075|pmid=25613900|s2cid=802377}}</ref> انهن مان 600 کان وڌيڪ جين جي آءِ رستي جي هڪ يا وڌيڪ حصن ۾ وڌيڪ خاص طور اظهار ٿين ٿا، ۽ انهن سان لاڳاپيل پروٽينن جا ڪم کاڌي جي هاضمي ۽ غذائي جزن جي جذب سان لاڳاپيل آهن. اهڙن ڪمن وارن مخصوص پروٽينن جا مثال [[پيپسن|پيپسينوجن PGC]] ۽ [[لائپيز|لائپيز LIPF]] آهن، جيڪي [[معدي جو چيف جيوگهرڙو|چيف جيوگهرڙن]] ۾ اظهار ٿين ٿا؛ ۽ معدي جي ميوڪوسا جي [[پيريٽل جيوگهرڙو|پيريٽل جيوگهرڙن]] ۾ اظهار ٿيندڙ معدي واري [[ATPase|ATPase ATP4A]] ۽ [[معدي جو اندروني عنصر|معدي جو اندروني عنصر GIF]] آهن. معدي ۽ ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ اظهار ٿيندڙ ۽ بچاءَ ۾ شامل مخصوص پروٽينن ۾ [[ميوسن]] پروٽين، جهڙوڪ [[ميوسن 6]] ۽ [[انٽيليڪٽن-1]]، شامل آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gremel|first1=Gabriela|last2=Wanders|first2=Alkwin|last3=Cedernaes|first3=Jonathan|last4=Fagerberg|first4=Linn|last5=Hallström|first5=Björn|last6=Edlund|first6=Karolina|last7=Sjöstedt|first7=Evelina|last8=Uhlén|first8=Mathias|last9=Pontén|first9=Fredrik|date=2015-01-01|title=The human gastrointestinal tract-specific transcriptome and proteome as defined by RNA sequencing and antibody-based profiling|journal=Journal of Gastroenterology|language=en|volume=50|issue=1|pages=46–57|doi=10.1007/s00535-014-0958-7|pmid=24789573|s2cid=21302849|issn=0944-1174}}</ref>
==== گذرڻ جو وقت ====
کاڌي کي معدي-آنڊي واري رستي مان گذرڻ ۾ لڳندڙ وقت ڪيترن عنصرن تي ڀاڙي ٿو، جن ۾ عمر، نسليت ۽ جنس شامل آهن.<ref>{{Citation|last1=Degen|first1=L.P.|last2=Phillips|first2=S.F.|title=Variability of gastrointestinal transit in healthy women and men|journal=Gut|volume=39|pages=299–305|date=August 1996|issue=2|doi=10.1136/gut.39.2.299|pmid=8977347|pmc=1383315}}</ref><ref>{{Citation|last=Madsen, MD|first=Jan Lysgard|title=Effects of gender, age, and body mass index on gastrointestinal transit times|journal=Digestive Diseases and Sciences|volume=37|pages=1548–1553|date=1992|issue=10|doi=10.1007/BF01296501|pmid=1396002}}</ref> گذرڻ جو وقت ماپڻ لاءِ ڪيترائي طريقا استعمال ڪيا ويا آهن، جن ۾ [[بيريم]] سان نشان لڳايل کاڌي کان پوءِ ريڊيوگرافي، ساهه ۾ [[هائيڊروجن]] جو تجزيو، [[سنتيگرافي|سنتيگرافڪ]] تجزيو [[تابڪار نشان لڳل]] کاڌي کان پوءِ،<ref name=Bowen>{{cite web|last=Bowen|first=Richard|title=Gastrointestinal Transit: How Long Does It Take?|publisher=Colorado State University|url=http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/basics/transit.html|access-date=2020-06-06|archive-date=2015-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403015943/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/basics/transit.html}}</ref> ۽ [[مڪئي|مڪئي جي داڻن]] کي سادو کائڻ ۽ پوءِ انهن جي ظاهر ٿيڻ کي ڏسڻ شامل آهن.<ref>{{cite journal|last1=Keendjele|first1=Tuwilika P. T.|last2=Eelu|first2=Hilja H.|last3=Nashihanga|first3=Tunelago E.|last4=Rennie|first4=Timothy W.|last5=Hunter|first5=Christian John|title=Corn? When did I eat corn? Gastrointestinal transit time in health science students|journal=Advances in Physiology Education|date=1 March 2021|volume=45|issue=1|pages=103–108|doi=10.1152/advan.00192.2020|pmid=33544037|s2cid=231817664|doi-access=free}}</ref> معدي مان 50 سيڪڙو مواد نڪرڻ ۾ 2.5 کان 3 ڪلاڪ لڳن ٿا.{{medical citation needed|date=July 2020}} هاضمي جي رفتار هضم ٿيندڙ مواد تي پڻ ڀاڙي ٿي، ڇاڪاڻتہ ساڳئي کاڌي جي خوراڪي بناوت معدي مان مختلف رفتارن سان نڪري سگهي ٿي.<ref>{{Citation|last1=Wilson|first1=Malcom J.|last2=Dickson|first2=W.H.|last3=Singleton|first3=A.C.|title=Rate of evacuation of various foods from the normal stomach: a preliminary communication|journal=Arch Intern Med|volume=44|pages=787–796|date=1929|doi=10.1001/archinte.1929.00140060002001}}</ref> معدي جو مڪمل خالي ٿيڻ لڳ ڀڳ 4–5 ڪلاڪ وٺي ٿو، ۽ وڏي آنڊي مان گذرڻ ۾ 30 کان 50 ڪلاڪ لڳن ٿا.<ref name=Bowen/><ref>{{cite journal|last1=Kim|first1=SK|year=1968|title=Small intestine transit time in the normal small bowel study|journal=American Journal of Roentgenology|volume=104|issue=3|pages=522–524|doi=10.2214/ajr.104.3.522|pmid=5687899|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|pmc=3325313|year=2012|last1=Ghoshal|first1=U. C.|title=Colonic Transit Study Technique and Interpretation: Can These be Uniform Globally in Different Populations with Non-uniform Colon Transit Time?|journal=Journal of Neurogastroenterology and Motility|volume=18|issue=2|pages=227–228|last2=Sengar|first2=V.|last3=Srivastava|first3=D.|pmid=22523737|doi=10.5056/jnm.2012.18.2.227}}</ref>
==== مدافعتي ڪم ====
معدي-آنڊي وارو رستو [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو هڪ اهم حصو ٺاهي ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Mowat|first1=Allan M.|last2=Agace|first2=William W.|date=2014-10-01|title=Regional specialization within the intestinal immune system|journal=Nature Reviews. Immunology|volume=14|issue=10|pages=667–685|doi=10.1038/nri3738|issn=1474-1741|pmid=25234148|bibcode=2014NatRI..14..667M |s2cid=31460146}}</ref>
===== مدافعتي رڪاوٽ =====
هاضمي واري رستي جي سطح واري ايراضي اٽڪل 32 چورس ميٽر، يا بيڊمنٽن ڪورٽ جي لڳ ڀڳ اڌ جيتري، اندازي ڪئي وئي آهي.<ref name="ReferenceA" /> اهڙي وڏي سامهون ايندڙ سطح، جيڪا [[انساني چمڙي|چمڙي جي ظاهر سطح]] کان پندرهن ڀيرا وڌيڪ آهي، سان گڏ اهم مدافعتي جزا ڪم ڪن ٿا ته جيئن بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم رت ۽ لمف جي گردشي سرشتن ۾ داخل نه ٿين.<ref>{{Cite journal|last1= Flannigan|first1=Kyle L.|last2=Geem|first2=Duke|last3=Harusato|first3=Akihito|last4=Denning|first4=Timothy L.|date=2015-07-01|title=Intestinal Antigen-Presenting Cells: Key Regulators of Immune Homeostasis and Inflammation|journal=The American Journal of Pathology|volume=185|issue=7|pages=1809–1819|doi= 10.1016/j.ajpath.2015.02.024|issn=1525-2191|pmc=4483458|pmid=25976247}}</ref> هن بچاءَ جا بنيادي جزا [[آنڊي جي ميوڪوسي رڪاوٽ]] فراهم ڪري ٿي، جيڪا آنڊي جي ميوڪوسا پاران ٺاهيل جسماني، حياتياتي ڪيميائي ۽ مدافعتي عنصرن تي مشتمل آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Sánchez de Medina|first1=Fermín|last2=Romero-Calvo|first2=Isabel|last3=Mascaraque|first3=Cristina|last4=Martínez-Augustin|first4=Olga|date=2014-12-01|title= Intestinal inflammation and mucosal barrier function|journal=Inflammatory Bowel Diseases|volume=20|issue=12|pages= 2394–2404|doi=10.1097/MIB.0000000000000204|issn=1536-4844|pmid=25222662|s2cid=11434730|doi-access=free}}</ref> خردجيو پڻ هڪ وسيع مدافعتي سرشتي، جنهن ۾ [[آنڊي سان لاڳاپيل لمفي تاندورو]] (GALT) شامل آهي، وسيلي قابو ۾ رکيا وڃن ٿا.
بيماري پيدا ڪندڙ جراثيمن جي حملي کان بچاءَ ۾ اضافي عنصر پڻ ڪردار ادا ڪن ٿا. مثال طور، معدي جو گهٽ [[pH]]، جيڪو 1 کان 4 تائين هوندو آهي، ان ۾ داخل ٿيندڙ ڪيترن [[خردجيو|خردجيوئن]] لاءِ جان ليوا هوندو آهي.<ref>{{Cite journal|last=Schubert|first=Mitchell L.|date=2014-11-01|title=Gastric secretion|journal=Current Opinion in Gastroenterology|volume=30|issue=6|pages=578–582|doi=10.1097/MOG.0000000000000125|issn=1531-7056|pmid=25211241|s2cid=8267813}}</ref> ساڳي طرح، [[بلغم]]، جنهن ۾ [[IgA]] [[اينٽي باڊي|اينٽي باڊيون]] شامل هونديون آهن، ڪيترن بيماري پيدا ڪندڙ خردجيوئن کي بي اثر ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Márquez|first1=Mercedes|last2=Fernández Gutiérrez Del Álamo|first2=Clotilde|last3=Girón-González|first3=José Antonio|date=2016-01-28|title=Gut epithelial barrier dysfunction in human immunodeficiency virus-hepatitis C virus coinfected patients: Influence on innate and acquired immunity|journal=World Journal of Gastroenterology|volume=22|issue=4|pages=1433–1448|doi=10.3748/wjg.v22.i4.1433|issn=2219-2840|pmc=4721978|pmid=26819512|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي ۾ مدافعتي ڪم ۾ مدد ڪندڙ ٻين عنصرن ۾ [[لعاب]] ۽ [[پِت]] ۾ خارج ٿيندڙ [[اينزائم]] شامل آهن.
===== مدافعتي سرشتي جي هم-حالت =====
فائديمند بيڪٽيريا معدي-آنڊي واري مدافعتي سرشتي جي هم-حالت ۾ پڻ حصو وٺي سگهن ٿا. مثال طور، [[ڪلوسٽرڊيا]]، جي آءِ رستي ۾ سڀ کان غالب بيڪٽيريائي گروهن مان هڪ، آنڊي جي مدافعتي سرشتي جي حرڪيات تي اثر وجهڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref>{{Cite journal|title=Commensal microbe-derived butyrate induces the differentiation of colonic regulatory T cells|journal=Nature|volume=504|issue=7480|pages=446–450|doi=10.1038/nature12721|pmid=24226770|year=2013|last1=Furusawa|first1=Yukihiro|last2=Obata|first2=Yuuki|last3=Fukuda|first3=Shinji|last4=Endo|first4=Takaho A.|last5=Nakato|first5=Gaku|last6=Takahashi|first6=Daisuke|last7=Nakanishi|first7=Yumiko|last8=Uetake|first8=Chikako|last9=Kato|first9=Keiko|last10=Kato|first10=Tamotsu|last11=Takahashi|first11=Masumi|last12=Fukuda|first12=Noriko N.|last13=Murakami|first13=Shinnosuke|last14=Miyauchi|first14=Eiji|last15=Hino|first15=Shingo|last16=Atarashi|first16=Koji|last17=Onawa|first17=Satoshi|last18=Fujimura|first18=Yumiko|last19=Lockett|first19=Trevor|last20=Clarke|first20=Julie M.|last21=Topping|first21=David L.|last22=Tomita|first22=Masaru|last23=Hori|first23=Shohei|last24=Ohara|first24=Osamu|last25=Morita|first25=Tatsuya|last26=Koseki|first26=Haruhiko|last27=Kikuchi|first27=Jun|last28=Honda|first28=Kenya|last29=Hase|first29=Koji|last30=Ohno|first30=Hiroshi|bibcode=2013Natur.504..446F|s2cid=4408815}}</ref> اهو ڏيکاريو ويو آهي تہ وڌيڪ فائبر واري خوراڪ جو استعمال [[ٽي-ضابطيدار جيوگهرڙو|ٽي-ضابطيدار جيوگهرڙن]] (Tregs) جي پيدا ٿيڻ جو سبب ٿي سگهي ٿو. اهو ٻوٽن مان نڪتل غذائي جزن، جهڙوڪ [[بيوٽيريٽ]] ۽ [[پروپيونيٽ]]، جي خمير ٿيڻ دوران [[مختصر زنجير وارا چرٻي تيزاب|مختصر زنجير وارن چرٻي تيزابن]] جي پيداوار سبب آهي. بنيادي طور، بيوٽيريٽ [[FOXP3]] هنڌ جي پروموٽر ۽ محفوظ غير-ڪوڊنگ سلسلي وارن علائقن ۾ [[هسٽون H3]] جي [[ايسٽائليشن#پروٽين جي ايسٽائليشن|ايسٽائليشن]] وڌائي ٽي ريگ جيوگهرڙن جي فرق پذيري اُڀاري ٿو، اهڙي طرح [[ٽي جيوگهرڙو|ٽي جيوگهرڙن]] کي ضابطي ۾ رکي ٿو، جنهن سان سوزشي جواب ۽ الرجيون گهٽجن ٿيون.{{cn|date=July 2025}}
==== معدي-آنڊي واري جيوگهرڙائي آبادي ====
{{Main article|آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي}}
[[File:Microbiome.jpg|thumb|upright=1.6|انساني [[جيوگهرڙائي آبادي]] جو خاڪو، جيڪو معدي-آنڊي واري رستي جي مختلف علائقن ۾ ڏيکاريل آهي]]
وڏو آنڊو ڪيترن قسمن جي [[بيڪٽيريا]] ۽ ٻين [[خردجيو|خردجيوئن]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪي اهڙا ماليڪيول ٽوڙي سگهن ٿا جن کي انساني جسم اڪيلي سر عمل ۾ آڻي نٿو سگهي،<ref name="Knight2002">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=G0sCAAAACAAJ|title=Science of Everyday Things: Real-life biology|isbn=978-0-7876-5634-8|volume=4|last1=Knight|first1=Judson|year=2002|publisher=Gale}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Hillman|first1=Ethan T|last2=Lu|first2=Hang|last3=Yao|first3=Tianmang|last4=Nakatsu|first4=Cindy H|title=Minireview: Microbial Ecology along the Gastrointestinal Tract|journal=Microbes Environ|date=2017|volume=32|issue=4|pages=300–313|doi=10.1264/jsme2.ME17017|pmid=29129876 |pmc=5745014 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/32/4/32_ME17017/_html/-char/en|access-date=30 March 2025}}</ref> جنهن سان [[همزيستي]] وارو لاڳاپو ظاهر ٿئي ٿو. اهي خردجيو [[ميزبان-بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم جي سرحد]] تي گئس جي پيداوار جا ذميوار آهن، جيڪا [[پيٽ جي هوا]] طور خارج ٿئي ٿي. آنڊي جا بيڪٽيريا حياتياتي ٺهڻ وارن عملن ۾ پڻ حصو وٺي سگهن ٿا. مثال طور، وڏي آنڊي ۾ ڪجهه قسم وٽامن B<sub>12</sub> پيدا ڪن ٿا؛<ref>{{Cite journal|last=Martens, H. Barg, M. Warren, D. Jah|first=J.-H.|date=2002-03-01|title=Microbial production of vitamin B 12|url=http://link.springer.com/10.1007/s00253-001-0902-7|journal=Applied Microbiology and Biotechnology|volume=58|issue=3|pages=275–285|doi=10.1007/s00253-001-0902-7|pmid=11935176|issn=0175-7598|url-access=subscription}}</ref> جيڪو انسانن ۾ ڊي اين اي جي ٺهڻ ۽ ڳاڙهن رت جي جيوگهرڙن جي پيداوار جهڙن ڪمن لاءِ ضروري مرڪب آهي.<ref>{{Cite web|title=Are You Getting Enough Vitamin B12? What You Need to Know|url=https://www.yalemedicine.org/news/are-you-getting-enough-vitamin-b12#:~:text=Vitamin%20B12,%20also%20called%20cobalamin,meaning%20it%20dissolves%20in%20water.|access-date=2024-11-23|website=Yale Medicine|language=en}}</ref> بهرحال، وڏي آنڊي جو مکيه ڪم هضم ٿيل مواد مان [[آنڊي ۾ پاڻي جو جذب|پاڻي جو جذب]] آهي، جيڪو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ رهي ٿو، ۽ [[سوڊيم]] ۽ غذائي جزن جو ٻيهر جذب آهي.<ref>{{cite journal|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507857/#:~:text=The%20large%20intestine%20has%203,toward%20the%20rectum%20for%20elimination.|title=Physiology, Large Intestine|last1=Azzouz|first1=Laura L.|last2=Sharma|first2=Sandeep|publisher=StatPearls Publishing|date=31 July 2023|website=National Library of Medicine|pmid=29939634|access-date=24 March 2024}}</ref>
فائديمند [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي|آنڊي جا بيڪٽيريا]] امڪاني نقصانڪار [[بيڪٽيريا]] سان جاءِ ۽ غذائي جزن لاءِ مقابلو ڪن ٿا، ڇاڪاڻتہ آنڊي واري رستي ۾ وسيلا محدود هوندا آهن. [[هم-حالت]] برقرار رکڻ لاءِ فائديمند بيڪٽيريا 80–85 سيڪڙو ۽ امڪاني نقصانڪار بيڪٽيريا 15–20 سيڪڙو جو تناسب تجويز ڪيو وڃي ٿو.{{citation needed|date=May 2016}} غير متوازن تناسب [[ڊس بائيوسس]] جو سبب بڻجي ٿو.
==== زهرن جي نيڪالي ۽ دوا جو ميٽابولزم ====
[[CYP3A4]] جهڙا [[اينزائم]]، [[اينٽي پورٽر]] سرگرمين سان گڏ، [[اينٽيجن|اينٽيجنن]] ۽ [[زينو بائيوٽڪ|زينو بائيوٽڪن]] جي زهرن جي نيڪالي ۾ آنڊي جي [[دوا جو ميٽابولزم|دوا جي ميٽابولزم]] واري ڪردار ۾ پڻ اهم آهن.<ref>{{cite journal|last2=Ziegler|first2=DM|date=5 December 1990|title=The enzymes of detoxication.|journal=The Journal of Biological Chemistry|volume=265|issue=34|pages=20715–8|pmid=2249981|last1=Jakoby|first1=WB|doi=10.1016/S0021-9258(17)45272-0|bibcode=1990JBiCh.26520715J |doi-access=free}}</ref>
== ٻيا جانور ==
{{See also|گهوڙي جي ايناٽامي#هاضمي وارو سرشتو|رومننٽ#رومننٽن جو هاضمي وارو سرشتو}}
گهڻن [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] ۾، جن ۾ [[ايمفيبين|ايمفيبين]]، [[پکي]]، [[سرڻا]]، [[مونوٽريم|آنا ڏيندڙ ٿڻائتا جانور]] ۽ ڪجهه [[مڇي|مڇيون]] شامل آهن، معدي-آنڊي وارو رستو [[مقعد]] بدران [[ڪلوئيڪا]] تي ختم ٿئي ٿو. ڪلوئيڪا ۾ [[پيشابي سرشتو]] جنسي-مقعدي سوراخ سان گڏيل هوندو آهي. [[ٿيريا|ٿيرين]]، يعني سڀ اهي ٿڻائتا جانور جيڪي آنا نٿا ڏين، جن ۾ انسان پڻ شامل آهن، وٽ الڳ مقعدي ۽ پيشابي-جنسي سوراخ هوندا آهن. ذيلي گروهه [[پليسينٽاليا]] جي مادين ۾ پيشابي ۽ جنسي سوراخ به الڳ الڳ هوندا آهن.{{cn|date=July 2025}}
[[هاضمي واري سرشتي جي واڌ ويجهه|اوائلي واڌ ويجهه]] دوران، آنڊن ۽ اندروني عضون جي اڻ-برابر بيهڪ شروع ٿئي ٿي؛ پڻ ڏسو [[محوري وڪڙ نظريو]].
[[رومننٽ|رومننٽس]] سخت ٻوٽائي مواد کي هضم ڪرڻ ۽ [[خميرڪاري|خمير ڪرڻ]] لاءِ ڪيتريون خاصيتون ڏيکارين ٿا، جن ۾ [[رومننٽن جو هاضمي وارو سرشتو|واڌو معدي جا خانا]] ۽ جزوي هضم ٿيل کاڌي کي ٻيهر وات ۾ آڻي وڌيڪ چٻاڙڻ، يعني [[جُڳالي]] ڪرڻ، جي صلاحيت شامل آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Sansone|first1=Randy A.|last2=Sansone|first2=Lori A.|date=2012|title=Rumination|journal=Innovations in Clinical Neuroscience|volume=9|issue=2|pages=29–34|issn=2158-8333|pmc=3312901|pmid=22468242}}</ref>
ڪيترن پکين ۽ ٻين جانورن ۾ هاضمي واري رستي اندر هڪ خاص معدو هوندو آهي، جنهن کي [[گيزرڊ]] چيو ويندو آهي ۽ اهو کاڌي کي پيهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي.<ref name=King>{{cite book|last1=King|first1=Anthony Stuart|last2=McLelland|first2=John|title=Birds: Their Structure and Function|date=1984|publisher=Baillière Tindall|location=London Philadelphia Toronto [etc.]|isbn=0-7020-0872-9|edition=2nd|url=https://avian-vet.com/blog/resources-for-veterinarians-5/birds-structure-and-function-free-pdf-4|access-date=30 March 2025}}</ref>
هڪ ٻي خاصيت، جيڪا ڪيترن جانورن ۾ ملي ٿي، [[ڪراپ (ايناٽامي)|ڪراپ]] آهي. پکين ۾ اها کاڌي جي نالي سان گڏ هڪ ڳوٿري طور ملي ٿي.<ref name=King/>
2020ع ۾، [[ڪلاوڊينيڊي]] جي هڪ ختم ٿيل ڪيڙي جهڙي جاندار جو سڀ کان پراڻو ڄاتل فوسل هاضمي وارو رستو دريافت ڪيو ويو؛ اهو لڳ ڀڳ 550 ملين سال اڳ دير واري [[ايدياڪارن]] [[دور (ارضيات)|دور]] ۾ رهندو هو.<ref name="NYT-20200110">{{cite news|last=Joel|first=Lucas|title=Fossil Reveals Earth's Oldest Known Animal Guts - The find in a Nevada desert revealed an intestine inside a creature that looks like a worm made of a stack of ice cream cones.|url=https://www.nytimes.com/2020/01/10/science/fossil-guts-intestines.html|date=10 January 2020|work=[[The New York Times]]|access-date=10 January 2020}}</ref><ref name="NAT-20200110">{{cite journal|author=Schiffbauer, James D.|display-authors=et al.|date=10 January 2020|title=Discovery of bilaterian-type through-guts in cloudinomorphs from the terminal Ediacaran Period|journal=[[Nature Communications]]|volume=11|article-number=205|bibcode=2020NatCo..11..205S|doi=10.1038/s41467-019-13882-z|pmc=6954273|pmid=31924764|doi-access=free|number=205}}</ref>
آرپار آنڊو، يعني اهڙو آنڊو جنهن ۾ وات ۽ مقعد ٻئي هجن، سمجهيو وڃي ٿو تہ [[بائليٽيريا]] جي [[نيفروزوئا]] ڪليڊ اندر ارتقا پذير ٿيو. ان کان اڳ سندن ابن ڏاڏن وارو پيٽ طرف سوراخ، جيڪو [[سنيڊيريا|سنيڊيرين]] ۽ [[زيناڪويلومورفا|ايڪوئلن]] وانگر هڪڙو ئي هو، ۽ نيفروزوئن جهڙوڪ [[چپٽي ڪيڙا|چپٽن ڪيڙن]] ۾ ٻيهر ارتقا پذير ٿيو، اڳئين-پوئين رخ ۾ ڊگهو ٿيو؛ پوءِ ان ڊگهي حصي جو وچيون حصو تنگ ٿي مڪمل بند ٿي ويو، جنهن سان اڳيون سوراخ، يعني وات، ۽ پويون سوراخ، يعني مقعد ۽ [[گونوپور|جنسي سوراخ]]، باقي رهيا. وچ واري حصي جي بند ٿيڻ کان سواءِ ڊگهو ٿيل آنڊو بائليٽيرين جي هڪ ٻي شاخ، ختم ٿيل [[پروآرٽيڪيوليٽا|پروآرٽيڪيوليٽس]]، ۾ موجود آهي. هيءَ حالت ۽ [[وات ۽ مقعد جا جنيني بڻ بنياد|ايمفيسٽومڪ]] واڌ ويجهه، يعني جڏهن جنين ۾ وات ۽ مقعد ٻئي آنڊي جي ڊگهي حصي مان ٺهن، جيڪا ڪجهه نيفروزوئن، جهڙوڪ [[گول ڪيڙا|گول ڪيڙن]]، ۾ موجود آهي، هن مفروضي جي حمايت ڪندڙ سمجهيون وڃن ٿيون.<ref>Nielsen, C., Brunet, T. & Arendt, D. Evolution of the bilaterian mouth and anus. Nat Ecol Evol 2, 1358–1376 (2018). https://doi.org/10.1038/s41559-018-0641-0</ref><ref>De Robertis, E. M., & Tejeda-Muñoz, N. (2022). Evo-Devo of urbilateria and its larval forms. ''Developmental Biology'', '''487''', 10–20. https://doi.org/10.1016/j.ydbio.2022.04.003</ref>
== طبّي اهميت ==
{{hatnote|هي ڀاڱو لاڳاپيل بيمارين، معدي-آنڊي واري رستي سان طبي لاڳاپن ۽ جراحي ۾ استعمال بابت بحث ڪري ٿو.}}
{{Main|معدي-آنڊي جون بيماريون|گيسٽرو اينٽرولاجي}}
{{Further|طبّي اهميت}}
=== بيماريون ===
ڪيتريون ئي بيماريون ۽ حالتون معدي-آنڊي واري سرشتي کي متاثر ڪري سگهن ٿيون، جن ۾ [[وچڙندڙ بيماريون]]، [[سوزش]] ۽ [[ڪينسر]] شامل آهن.{{cn|date=July 2025}}
مختلف [[بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم]]، جهڙوڪ [[بيڪٽيريا]] جيڪي [[کاڌي مان پکڙجندڙ بيماريون]] پيدا ڪن ٿا، [[گيسٽرو اينٽرائٽس]] پيدا ڪري سگهن ٿا، جيڪو معدي ۽ ننڍي آنڊي جي [[سوزش]] سبب ٿئي ٿو. اهڙين بيڪٽيريائي وچڙندڙ بيمارين جي علاج لاءِ [[اينٽي بايوٽڪ|اينٽي بايوٽڪون]] معدي-آنڊي واري رستي جي [[انساني جيوگهرڙائي آبادي|جيوگهرڙائي آبادي]] جي گوناگونيت گهٽائي سگهن ٿيون، ۽ سوزشي وچولي عنصرن کي وڌيڪ فعال ڪري سگهن ٿيون.<ref>{{Cite journal|last1=Nitzan|first1=Orna|last2=Elias|first2=Mazen|last3=Peretz|first3=Avi|last4=Saliba|first4=Walid|date=2016-01-21|title=Role of antibiotics for treatment of inflammatory bowel disease|journal=World Journal of Gastroenterology|volume=22|issue=3|pages=1078–1087|doi=10.3748/wjg.v22.i3.1078|issn=1007-9327|pmc=4716021|pmid=26811648|doi-access=free}}</ref> گيسٽرو اينٽرائٽس جي آءِ رستي جي سڀ کان عام بيماري آهي.
* [[معدي-آنڊي جو ڪينسر]] معدي-آنڊي واري رستي جي ڪنهن به هنڌ ٿي سگهي ٿو، ۽ ان ۾ [[وات جو ڪينسر]]، [[ڄڀ جو ڪينسر]]، [[کاڌي جي نالي جو ڪينسر]]، [[معدي جو ڪينسر]] ۽ [[وڏي آنڊي ۽ سڌي آنڊي جو ڪينسر]] شامل آهن. معدي-آنڊي وارن ڪينسرن جي سببن مان هڪ ممڪن عنصر هاضمي وارن عضون جو پِت جي تيزابن سان حد کان وڌيڪ واسطو آهي.<ref>{{cite journal|vauthors=Bernstein H, Bernstein C|title=Bile acids as carcinogens in the colon and at other sites in the gastrointestinal system|journal=Exp Biol Med|volume=248|issue=1|pages=79–89|date=January 2023|pmid=36408538|pmc=9989147|doi=10.1177/15353702221131858|url=}}</ref>
* سوزشي حالتون. [[آخري آنڊي جي سوزش]] [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] جي سوزش آهي، ۽ [[ڪولائٽس]] [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] جي سوزش آهي.
* [[نيڪروٽائيزنگ آرٽيريولائٽس#سبب|آنڊي جي نيڪروٽائيزنگ آرٽيريولائٽس]] آنڊن جي شريانڙين جي سوزش آهي، جيڪا وڏي پيماني تي سخت اوچتا زخم پيدا ڪري ٿي.
* [[اپينڊسائٽس]] [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] جي سوزش آهي، جيڪو انڌي آنڊي وٽ واقع هوندو آهي. علاج نه ٿيڻ جي صورت ۾ هي هڪ ممڪن طور موتمار حالت آهي؛ اپينڊسائٽس جي گهڻن ڪيسن ۾ جراحي مداخلت ضروري هوندي آهي.
[[ڊائيورٽيڪيولر بيماري]] هڪ اهڙي حالت آهي، جيڪا صنعتي ملڪن ۾ وڏي عمر وارن ماڻهن ۾ تمام عام آهي. اها عام طور وڏي آنڊي کي متاثر ڪري ٿي، پر ننڍي آنڊي کي به متاثر ڪندي ڏٺي وئي آهي. [[ڊائيورٽيڪيولوسس]] تڏهن ٿئي ٿي جڏهن آنڊي جي ڀت تي ڳوٿريون ٺهن. جڏهن اهي ڳوٿريون سوزش واريون ٿي وڃن، تڏهن ان کي [[ڊائيورٽيڪيولائٽس]] چيو ويندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[سوزشي آنڊي جي بيماري]] هڪ سوزشي حالت آهي، جيڪا آنڊي جي ڀتين کي متاثر ڪري ٿي، ۽ ان ۾ [[ڪروهن جي بيماري]] ۽ [[السراتي ڪولائٽس]] نالي ذيلي قسم شامل آهن. ڪروهن جي بيماري سڄي معدي-آنڊي واري رستي کي متاثر ڪري سگهي ٿي، جڏهنتہ السرٽي ڪولائٽس رڳو وڏي آنڊي تائين محدود هوندي آهي. ڪروهن جي بيماري کي وڏي پيماني تي [[خودمدافعتيت|خودمدافعتي بيماري]] سمجهيو وڃي ٿو. جيتوڻيڪ السرٽي ڪولائٽس جو علاج گهڻو ڪري اهڙي نموني ڪيو ويندو آهي ڄڻ اها خودمدافعتي بيماري هجي، پر ان بابت ڪو اتفاق راءِ ناهي تہ اها حقيقت ۾ اهڙي آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[فعلي معدي-آنڊي جون خرابييون|فعلي معدي-آنڊي جون خرابيون]]، جن مان سڀ کان عام [[چڙچڙي آنڊي جو سنڊروم]] آهي. فعلي قبض ۽ [[دائمي فعلي پيٽ جو سور]] آنڊي جون ٻيون فعلي خرابيون آهن، جن جا جسماني سبب هوندا آهن، پر انهن ۾ سڃاڻپ جوڳيون بناوتي، ڪيميائي يا وچڙندڙ بيماريون موجود نه هونديون آهن.{{cn|date=July 2025}}
=== علامتون ===
ڪيتريون علامتون معدي-آنڊي واري رستي جي مسئلن ڏانهن اشارو ڪري سگهن ٿيون، جن ۾ شامل آهن:{{cn|date=July 2025}}
* [[الٽي]]، جنهن ۾ کاڌي جو [[کاڌي جو موٽڻ (هاضمو)|موٽڻ]] يا [[رت واري الٽي|رت جي الٽي]] شامل ٿي سگهي ٿي
* [[دستن]]، يعني پاڻي جهڙي يا وڌيڪ بار بار پاخاني جو نڪرڻ
* [[قبض]]، جنهن مان مراد گهٽ ۽ سخت پاخاني جو نڪرڻ آهي
* [[پاخاني ۾ رت]]، جنهن ۾ [[هيميٽوڪيزيا|تازو ڳاڙهو رت]]، ڳاڙهي ناسي رنگ جو رت، ۽ [[ميلينا|تارڪول جهڙو رت]] شامل آهن
=== علاج ===
[[معدي-آنڊي جي جراحي]] گهڻو ڪري ٻاهرين مريضن واري ماحول ۾ ڪري سگهجي ٿي. آمريڪا ۾ 2012ع ۾، هاضمي واري سرشتي تي آپريشن 25 سڀ کان عام ايمبوليٽري جراحي طريقيڪارن مان 3 هئا، ۽ سڀني ٻاهرين مريضن وارين ايمبوليٽري جراحين جو 9.1 سيڪڙو هئا.<ref>{{cite journal|vauthors=Wier LM, Steiner CA, Owens PL|title=Surgeries in Hospital-Owned Outpatient Facilities, 2012|journal =HCUP Statistical Brief|issue=188|publisher=Agency for Healthcare Research and Quality|location=Rockville, MD|date=February 2015|url =http://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb188-Surgeries-Hospital-Outpatient-Facilities-2012.jsp}}</ref>
=== تصويرڪاري ===
معدي-آنڊي واري رستي جي تصويرڪاري جا مختلف طريقا [[مٿئين معدي-آنڊي واري سيريز|مٿئين]] ۽ [[هيٺئين معدي-آنڊي واري سيريز]] ۾ شامل آهن:
* [[ريڊيو اوپيڪ]] رنگ ڳهي [[بيريم سوئلو]] ٺاهي سگهجي ٿو.
* رستي جا حصا ڪيمرا وسيلي ڏسي سگهجن ٿا. مٿئين معدي-آنڊي واري رستي جي جاچ لاءِ ان کي [[اينڊوسڪوپي]]، ۽ هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي جي جاچ لاءِ [[ڪولونو اسڪوپي]] يا [[سگموئيڊو اسڪوپي]] چيو ويندو آهي. [[ڪئپسول اينڊوسڪوپي]] ۾ ڪيمرا واري ڪئپسول ڳهاري رستي جي جاچ ڪئي ويندي آهي. جاچ دوران [[بايوپسي|بايوپسيون]] پڻ ورتيون وڃي سگهن ٿيون.
* هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي جي جاچ لاءِ [[پيٽ جو ايڪس ري]] استعمال ٿي سگهي ٿو.
=== ٻيون لاڳاپيل بيماريون ===
* [[ڪالرا]]
* [[آنڊي جي ٻيڻائي وارو سسٽ]]
* [[جيارڊياسس]]
* [[لبلبي جي سوزش]]
* [[پيپٽڪ السر جي بيماري]]
* [[پيلو بخار]]
* ''[[هيليڪوبيڪٽر پائلوري]]'' هڪ [[گرام-منفي]] چڪر دار بيڪٽيريم آهي. دنيا جي اڌ کان وڌيڪ آبادي ان سان متاثر آهي، گهڻو ڪري ننڍپڻ دوران؛ اهو يقيني ناهي تہ بيماري ڪيئن منتقل ٿئي ٿي. اهو معدي-آنڊي واري سرشتي، خاص طور معدي، ۾ آباد ٿئي ٿو. هن بيڪٽيريم جي بقا جون حالتون انساني معدي جي [[ننڍو ماحول (حياتيات)|ننڍي ماحول]] لاءِ مخصوص آهن: اهو [[ڪيپنو فائل|ڪيپنو فِلڪ]] ۽ [[مائڪرو ايرو فائل|مائڪرو ايرو فِلڪ]] ٻئي آهي. ''هيليڪوبيڪٽر'' معدي جي اپيٿيليئل استر ۽ ان جي چوڌاري معدي جي ميوڪوسي تهه لاءِ [[ٽروپزم]] پڻ ڏيکاري ٿو. هن بيڪٽيريم جي معدي ۾ آبادي هڪ مضبوط مدافعتي جواب شروع ڪري ٿي، جنهن سان وچولي کان سخت [[سوزش]] ٿئي ٿي، جنهن کي [[گيسٽرائٽس]] چيو ويندو آهي. وچڙندڙ بيماري جون نشانيون ۽ علامتون گيسٽرائٽس، پيٽ ۾ ساڙيندڙ سور، وزن گهٽجڻ، بک گهٽجڻ، ڦوڪ، اوڳرايون، الٽي اچڻ، رت واري الٽي ۽ ڪارو تارڪولي پاخانو آهن. وچڙندڙ بيماري ڪيترن طريقن سان سڃاڻي سگهجي ٿي: جي آءِ ايڪس ري، اينڊوسڪوپي، ضد-''هيليڪوبيڪٽر'' اينٽي باڊين لاءِ رت جون جاچون، پاخاني جي جاچ، ۽ يوريز ساهه واري جاچ، جيڪا بيڪٽيريا جي ضمني پيداوار آهي. جيڪڏهن وقت سر سڃاڻپ ٿي وڃي ته ان جو علاج مختلف پروٽون پمپ روڪيندڙن جي ٽن خوراڪن ۽ ٻن اينٽي بايوٽڪن سان ٿي سگهي ٿو، جنهن سان علاج ۾ لڳ ڀڳ هڪ هفتو لڳي ٿو. جيڪڏهن وقت سر سڃاڻپ نه ٿئي، ته جراحي جي ضرورت پئجي سگهي ٿي.<ref name=iagcj>{{cite journal|last=Fox|first=James|author2=Timothy Wang|title=Inflammation, Atrophy, and Gastric Cancer|journal=Journal of Clinical Investigation|date=January 2007|volume=117|series=review|issue=1|pages=60–69|doi=10.1172/JCI30111|pmid=17200707|url=|pmc=1716216}}</ref><ref name="my grad advisor">{{cite book|last=Murphy|first=Kenneth|title=Janeway's Immunobiology|date=20 May 2014|publisher=Garland Science, Taylor and Francis Group, LLC|location=New York|isbn=978-0-8153-4243-4|pages=389–398}}</ref><ref name=immu-sys>{{cite book|last=Parham|first=Peter|title=The Immune System|date=20 May 2014|publisher=Garland Science Taylor and Francis Group LLC|location=New York|isbn=978-0-8153-4146-8|page=494}}</ref><ref name=mims-med-microb>{{cite book|last=Goering|first=Richard|title=MIMS Medical Microbiology|date=20 May 2014|publisher=Elsevier|location=Philadelphia|isbn=978-0-3230-4475-2|pages=32, 64, 294, 133–4, 208, 303–4, 502}}</ref>
* [[آنڊي جي ڪوڙي بندش|آنڊي جي ڪوڙي بندش]] هاضمي واري سرشتي جي بگڙيل ٺهڻ سبب پيدا ٿيندڙ سنڊروم آهي، جنهن جي خاصيت آنڊن جي ڌڪڻ ۽ جذب ڪرڻ جي صلاحيت ۾ سخت خرابي آهي. علامتن ۾ روزانو پيٽ ۽ معدي جو سور، الٽي اچڻ، سخت ڦهلاءُ، الٽي، سيني ۾ ساڙ، ڳهڻ ۾ تڪليف، دستن، قبض، پاڻي جي کوٽ ۽ غذائي کوٽ شامل آهن. آنڊي جي ڪوڙي بندش جو ڪو علاج ناهي. جان لاءِ خطرو بڻجندڙ پيچيدگين، جهڙوڪ آئيليس ۽ وولوولس، آنڊي جي رُڪاوٽ جيڪا بيڪٽيريا جي وڌيل واڌ ڏانهن وٺي وڃي ٿي، ۽ آنڊي جي متاثر يا مئل حصن کي ڪڍڻ، کي سنڀالڻ لاءِ مختلف قسمن جي جراحي ۽ علاج جي ضرورت پئجي سگهي ٿي. ڪيترن مريضن کي رڳن وسيلي خوراڪ جي ضرورت هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
* [[آئيليس]] آنڊن جي بندش آهي.
* [[سيليئڪ بيماري]] [[غذائي جذب جي کوٽ]] جو هڪ عام روپ آهي، جيڪو اتر يورپي نسل جي 1 سيڪڙو ماڻهن تائين متاثر ڪري ٿو. گلوٽين پروٽينن جي هاضمي سان آنڊي جي جيوگهرڙن ۾ خودمدافعتي جواب شروع ٿئي ٿو. ڪڻڪ، جَوَ ۽ رائي ۾ ملندڙ پروٽينن جي کائڻ سان ننڍي آنڊي ۾ وِلائي جي سُڪڙڻ ٿئي ٿي. گلوٽين-آزاد خوراڪ ۾ انهن خوراڪن کان سڄي عمر پرهيز ئي واحد علاج آهي.
* [[اينٽرو وائرس]] پنهنجي آنڊي وسيلي منتقلي واري رستي سبب ائين سڏجن ٿا، جتي ''enteric'' جي معنيٰ آنڊي سان لاڳاپيل آهي، پر انهن جون علامتون گهڻو ڪري آنڊي سان لاڳاپيل نه هونديون آهن.
* [[اينڊوميٽريوسس]] آنڊن کي متاثر ڪري سگهي ٿي، جنهن جون علامتون چڙچڙي آنڊي جي سنڊروم جهڙيون هونديون آهن.
* [[آنڊي جو وڪڙ]]، يا ساڳي طرح آنڊي جو گُهٽجڻ، نسبتاً ناياب واقعو آهي، جيڪو عام طور وڏي آنڊي جي جراحي کان ڪجهه وقت پوءِ پيدا ٿئي ٿو. بهرحال، ان جي صحيح تشخيص ڏکي آهي، ۽ جيڪڏهن درست نه ڪيو وڃي ته آنڊي جي [[انفارڪشن]] ۽ موت ڏانهن وٺي وڃي سگهي ٿو. (گلوڪار [[موريس گب]] بابت سمجهيو وڃي ٿو تہ هن ان سبب وفات ڪئي.)
* وڏي آنڊي جي [[اينجيو ڊيسپليزيا]]
* [[قبض]]
* [[دستن]]
* [[هرش اسپرنگ جي بيماري]] (اگينگليونوسس)
* [[انٽسسسپشن (طبي خرابي)|انٽسسسپشن]]
* [[پولپ (طب)]]؛ پڻ ڏسو [[وڏي آنڊي ۽ سڌي آنڊي جو پولپ]]
* [[ڪوڙي جھلي واري ڪولائٽس]]
* [[زهريلو ميگاڪولن]]، عام طور السرٽي ڪولائٽس جي پيچيدگي
== جانورن جي آنڊن جا استعمال ==
انسانن کان سواءِ ٻين جانورن جا آنڊا ڪيترن طريقن سان استعمال ٿين ٿا. [[چوپايو مال|چوپائي مال]] جي هر اهڙي جنس مان، جيڪا [[کير]] جو ذريعو هجي، کير پيئندڙ {{linktext|وڇڙا|وڇڙن}} جي آنڊن مان لاڳاپيل [[رينيٽ]] حاصل ڪيو ويندو آهي. [[سور]] ۽ [[وڇڙو (جانور)|وڇڙي]] جا آنڊا کاڌا ويندا آهن، ۽ سور جا آنڊا [[ساسيج]] جي غلاف طور استعمال ٿيندا آهن. وڇڙي جا آنڊا [[وڇڙي-آنڊي وارو الڪلي فاسفيٽيز]] (CIP) مهيا ڪن ٿا، ۽ [[گولڊ بيٽر جي کل]] ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا.
ٻيا استعمال هي آهن:
* موسيقارن پاران جانورن جي آنڊن مان ٺهيل [[تارون (موسيقي)|تارن]] جو استعمال [[مصر جو ٽيون خاندان|مصر جي ٽئين خاندان]] تائين پٺتي ڳولي سگهجي ٿو. ويجهي ماضي ۾، تارون [[گهرائتو رڍ|گهيٽي]] جي آنڊي مان ٺاهيون وينديون هيون. جديد دور جي اچڻ سان، موسيقارن گهڻو ڪري [[ريشم]] يا مصنوعي مواد، جهڙوڪ [[نائلون]] يا [[فولاد]]، مان ٺهيل تارون استعمال ڪرڻ شروع ڪيون آهن. بهرحال، ڪجهه ساز وڄائيندڙ اڃا به پراڻي آوازي معيار پيدا ڪرڻ لاءِ آنڊي واريون تارون استعمال ڪن ٿا. جيتوڻيڪ اهڙين تارن کي عام طور "[[ڪيٽ گٽ]]" تارون چيو ويندو هو، پر [[ٻلي|ٻليون]] ڪڏهن به آنڊي وارين تارن جو ذريعو طور استعمال نه ڪيون ويون.<ref>{{cite web|last1=Hiskey|first1=Daven|title=Violin strings were never made out of actual cat guts|url=http://www.todayifoundout.com/index.php/2010/11/violin-strings-were-never-made-out-of-actual-cat-guts/|website=TodayIFoundOut.com|date=12 November 2010|access-date=15 December 2015}}</ref>
* رڍ جو آنڊو [[ريڪٽ]]ن، جهڙوڪ [[ٽينس]]، ۾ استعمال ٿيندڙ قدرتي آنڊي واري تار جو اصل ذريعو هو. اڄڪلهه مصنوعي تارون گهڻو وڌيڪ عام آهن، پر بهترين آنڊي واريون تارون هاڻي [[ڳئون]] جي آنڊي مان ٺاهيون وڃن ٿيون.
* آنڊي جي رسي [[سنئير ڊرم]] جي خاص ڀنڀنائيندڙ آوازي رنگت پيدا ڪندڙ سنئيرن لاءِ تارون ٺاهڻ ۾ پڻ استعمال ٿي آهي. جڏهنتہ جديد سنئير ڊرم لڳ ڀڳ هميشه آنڊي جي رسي بدران ڌاتي تار استعمال ڪري ٿو، [[اتر آفريڪا|اتر آفريقي]] [[بيندير]] فريم ڊرم اڃا به هن مقصد لاءِ آنڊو استعمال ڪري ٿو.
* "قدرتي" [[ساسيج]] جا خول، يا [[غلاف (ساسيج)|غلاف]]، جانورن جي آنڊي مان ٺاهيا ويندا آهن، خاص طور هاگ، ڳئون ۽ گهيٽي مان.
* [[ڪوڪوريتسي]]، [[گارڊوباڪيا]] ۽ [[تورچينيلو]] جي ويڙهه گهيٽي يا ٻڪري جي آنڊي مان ٺهي ٿي.
* [[هيگس]] روايتي طور رڍ جي معدي ۾ اُٻاريو ۽ ان ئي ۾ پيش ڪيو ويندو آهي.
* [[چٽرلنگز]]، کاڌي جو هڪ قسم، چڱيءَ طرح ڌوتل [[سور]] جي آنڊي تي مشتمل هوندو آهي.
* جانورن جي آنڊي کي [[لانگ ڪيس گهڙيال]]ن ۾ رسي وارين لائينن ۽ [[بريڪٽ گهڙيال]]ن ۾ [[فيوزي (گهڙي سازي)|فيوزي]] حرڪتن لاءِ استعمال ڪيو ويندو هو، پر ان جي جاءِ ڌاتي تار وٺي سگهي ٿي.
* 1640ع جا سڀ کان پراڻا ڄاتل [[ڪنڊوم]] جانورن جي آنڊي مان ٺهيل هئا.<ref>{{cite web|url=http://www.ananova.com/news/story/sm_1870958.html?menu=news.quirkies.sexlife|title=World's oldest condom|access-date=2008-04-11|year=2008|publisher=[[Ananova]]}}</ref>
== پڻ ڏسو ==
{{Anatomy-terms}}
* [[معدي-آنڊي جي فعليات]]
* [[چپ تي آنڊو]]
* {{Look from|معدي-آنڊي}}
* {{In title|معدي-آنڊي}}
== حوالا ==
{{Reflist}}
== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
{{wiktionary|معدي-آنڊي وارو رستو|معدي-آنڊي|رستو}}
{{Commons category multi|Gastrointestinal tract|Digestive system}}
{{Wikibooks|Human Physiology|معدي-آنڊي وارو سرشتو}}
* [https://www.proteinatlas.org/humanproteome/gastrointestinal+tract هيومن پروٽين ائٽلس ۾ معدي-آنڊي وارو رستو]
* [https://web.archive.org/web/20090507150127/http://digestive.niddk.nih.gov/ddiseases/pubs/yrdd/ نيشنل انسٽيٽيوٽس آف هيلٿ ۾ توهان جو هاضمي وارو سرشتو ۽ اهو ڪيئن ڪم ڪري ٿو]
{{Human systems and organs}}
{{Mouth anatomy}}
{{Digestive tract}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:معدي-آنڊي}}
[[زمرو:پيٽ]]
[[زمرو:هاضمي وارو سرشتو]]
[[زمرو:اينڊوڪرائين سرشتو]]
[[زمرو:دوا ڏيڻ جا رستا]]
dk6ztd9xfvnphmt5ubom3zb2v54mws2
392095
392094
2026-07-07T19:19:19Z
Intisar Ali
8681
/* */
392095
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ موجود عضوي سرشتو}}
{{Infobox anatomy
| Name = معدي-آنڊي وارو رستو
| Latin = tractus digestorius ([[وات]] کان [[مقعد]] تائين)،<br />canalis alimentarius ([[کاڌي جي نالي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)،<br />canalis gastrointestinales ([[معدو|معدي]] کان [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] تائين)
| Image = Digestive system without labels.svg
| Caption = سراسري [[انسان]] ۾ معدي-آنڊي واري رستي جو خاڪو
| System = [[هاضمي وارو سرشتو]]
| Width = 200
}}
{{Gastrointestinal tract sidebar}}
'''معدي-آنڊي وارو رستو''' [''Gastrointestinal tract''](جنهن کي '''جي آءِ رستو'''، '''هاضمي وارو رستو''' ۽ '''غذائي نالي''' پڻ چيو ويندو آهي) [[هاضمو|هاضمي واري سرشتي]] جو اهو رستو يا گذرگاهه آهي، جيڪو [[وات]] کان [[مقعد]] تائين وڃي ٿو. هي رستو جسم جي سڀ کان وڏن سرشتن مان هڪ آهي.<ref name="Roszkowska2024">{{cite journal |last1=Roszkowska |first1=P |last2=Klimczak |first2=E |last3=Ostrycharz |first3=E |title=Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO) and Twelve Groups of Related Diseases-Current State of Knowledge. |journal=Biomedicines |display-authors=et al.|date=7 May 2024 |volume=12 |issue=5 |page=1030 |doi=10.3390/biomedicines12051030 |doi-access=free |pmid=38790992|pmc=11117733 }}</ref> انسانن ۽ ٻين جانورن ۾ جي آءِ رستي اندر هاضمي واري سرشتي جا سڀ مکيه [[عضوو (حياتيات)|عضوا]] شامل آهن، جن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو]] ۽ آنڊا شامل آهن. وات وسيلي ورتل کاڌو [[هاضمو|هضم]] ڪيو وڃي ٿو تہ جيئن ان مان [[غذائي جزو|غذائي جزا]] ڪڍي [[توانائي]] جذب ڪري سگهجي، ۽ رهيل گند [[پاخانو|پاخاني]] جي صورت ۾ مقعد مان خارج ڪيو وڃي ٿو. ''معدي-آنڊي وارو'' هڪ صفت آهي، جنهن جي معنيٰ معدي ۽ آنڊن سان لاڳاپيل آهي.
[[نيفروزوئا|گهڻن جانورن]] ۾ ”آرپار آنڊو“ يا مڪمل هاضمي وارو رستو هوندو آهي. ان جا استثنا وڌيڪ ابتدائي جانور آهن: [[اسپنج|اسپنجن]] جي سڄي جسم ۾ هاضمي لاءِ ننڍڙا سوراخ ([[اوسٽيم (اسپنج)|اوسٽيا]]) ۽ اخراج لاءِ پٺ واري پاسي هڪ وڏو سوراخ ([[اوسڪيولم]]) هوندو آهي؛ [[ڪنگهي واري جيلي|ڪنگهي وارين جيلين]] ۾ پيٽ واري پاسي وات ۽ پٺ واري پاسي مقعدي سوراخ ٻئي هوندا آهن، جڏهنتہ [[سنيڊيريا]] ۽ [[ايڪوئل|ايڪوئلن]] ۾ هاضمي ۽ اخراج ٻنهي لاءِ هڪڙو ئي سوراخ هوندو آهي.<ref name="CK12">{{cite web|title=Overview of Invertebrates|url=https://www.ck12.org/book/ck-12-biology/section/17.2/|website=www.ck12.org|access-date=25 June 2021|date=6 October 2015}}</ref><ref name="RuppertBarnes2004BilateriaGut">{{cite book|last1=Ruppert |first1=EE |last2=Fox |first2=RS |last3=Barnes |first3=RD |title=Invertebrate Zoology|publisher=Brooks / Cole|edition=7|isbn=978-0-03-025982-1|year=2004|page=197 [https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page197]|chapter=Introduction to Bilateria|url=https://archive.org/details/isbn_9780030259821/page/203}}</ref>
انساني معدي-آنڊي وارو رستو [[کاڌي جي نالي]]، معدي ۽ آنڊن تي مشتمل هوندو آهي، ۽ ان کي مٿئين ۽ هيٺئين معدي-آنڊي وارن رستن ۾ ورهايو ويندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|eight/000109945|gastrointestinal tract}}</ref> جي آءِ رستي ۾ [[انساني وات|وات]] ۽ [[انساني مقعد|مقعد]] جي وچ واريون سڀ بناوتون شامل آهن،<ref>{{MeSH name|Gastrointestinal+tract}}</ref> جيڪي هڪ لڳاتار گذرگاهه ٺاهين ٿيون ۽ هاضمي جا مکيه عضوا، يعني [[معدو]]، [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]، پاڻ ۾ ڳنڍين ٿيون. مڪمل [[انساني هاضمي وارو سرشتو]] معدي-آنڊي واري رستي سان گڏ [[هاضمي جا واڌو عضوا|هاضمي جي واڌو عضون]]، يعني [[ڄڀ]]، [[ٿُڪ وارا غدود]]، [[لبلبو]]، [[جگر]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]]، تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{DorlandsDict|nine/000952042|digestive system}}</ref> هر حصي جي [[جنينيات|جنيني]] بڻ بنياد کي ظاهر ڪرڻ لاءِ هن رستي کي [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]] ۾ پڻ ورهائي سگهجي ٿو. [[لاش جي چيرڦاڙ]] دوران سڄو انساني جي آءِ رستو اٽڪل {{convert|9|m|ft|abbr=off|sp=us|spell=in}} ڊگهو هوندو آهي. جيئري جسم ۾ اهو گهڻو ننڍو هوندو آهي، ڇاڪاڻتہ آنڊا، جيڪي [[هموار ڏوري تاندورو|هموار ڏوري تاندوري]] جون نليون آهن، اڌ ڇڪيل حالت ۾ لڳاتار [[ڏوري جو تناءُ]] برقرار رکن ٿا، پر مقامي ڦهلاءَ ۽ [[لهرائتي حرڪت]] لاءِ مختلف هنڌن تي ڍرا ٿي سگهن ٿا.<ref name="G. C. J. P. pp. 290–294">{{cite journal|last1=G.|first1=Hounnou|last2=C.|first2=Destrieux|last3=J.|first3=Desmé|last4=P.|first4=Bertrand|last5=S.|first5=Velut|title=Anatomical study of the length of the human intestine|journal=Surgical and Radiologic Anatomy|volume=24|issue=5|date=2002-12-01|issn=0930-1038|doi=10.1007/s00276-002-0057-y|pmid=12497219|pages=290–294|s2cid=33366428}}</ref><ref name="Raines Arbour Thompson Figueroa-Bodine pp. 67–72">{{cite journal|last1=Raines|first1=Daniel|last2=Arbour|first2=Adrienne|last3=Thompson|first3=Hilary W.|last4=Figueroa-Bodine|first4=Jazmin|last5=Joseph|first5=Saju|title=Variation in small bowel length: Factor in achieving total enteroscopy?|journal=Digestive Endoscopy|volume=27|issue=1|date=2014-05-26|issn=0915-5635|doi=10.1111/den.12309|pmid=24861190|pages=67–72|s2cid=19069407}}</ref>
انساني [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي]] لڳ ڀڳ 4,000 مختلف [[قسم (حياتيات)|قسمن]] جي [[بيڪٽيريا]]، [[آرڪيا]]، [[وائرس|وائرسن]] ۽ [[يوڪيريئوٽ|يوڪيريئوٽن]] تي مشتمل آهي، جيڪي [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي صحت]] ۽ [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي#ميٽابولزم|ميٽابولزم]] کي برقرار رکڻ ۾ مختلف ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref name="Thursby">{{cite journal|last1=Thursby|first1=E|last2=Juge|first2=N|title=Introduction to the human gut microbiota.|journal=The Biochemical Journal|date=16 May 2017|volume=474|issue=11|pages=1823–1836|doi=10.1042/BCJ20160510|pmid=28512250|pmc=5433529}}</ref><ref name="Rinninella2019">{{cite journal|last1=Rinninella|first1=E|last2=Raoul|first2=P|last3=Cintoni|first3=M|last4=Franceschi|first4=F|last5=Miggiano|first5=GAD|last6=Gasbarrini|first6=A|last7=Mele|first7=MC|title=What is the Healthy Gut Microbiota Composition? A Changing Ecosystem across Age, Environment, Diet, and Diseases.|journal=Microorganisms|date=10 January 2019|volume=7|issue=1|page=14|doi=10.3390/microorganisms7010014|doi-access=free|pmid=30634578|pmc=6351938}}</ref><ref>{{cite journal|pmc=5219689|year=2017|last1=Lin|first1=L|title=Role of intestinal microbiota and metabolites on gut homeostasis and human diseases|journal=BMC Immunology|volume=18|issue=1|page=2|last2=Zhang|first2=J|doi=10.1186/s12865-016-0187-3|pmid=28061847|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي جا [[اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙو|اينٽرو اينڊوڪرائين جيوگهرڙا]] هاضمي واري عمل جي ضابطي ۾ مدد لاءِ [[هارمون]] خارج ڪن ٿا. انهن [[هاضمو#هاضمي وارا هارمون|هاضمي وارن هارمونن]]، جن ۾ [[گيسٽرن]]، [[سيڪريٽن]]، [[ڪوليسسٽوڪائينن]] ۽ [[گريلن]] شامل آهن، جو عمل يا تہ [[انٽراڪرائين]] يا [[آٽوڪرائين]] طريقيڪار وسيلي ٿئي ٿو، جيڪو ظاهر ڪري ٿو تہ اهي هارمون خارج ڪندڙ جيوگهرڙا سڄي [[ارتقا]] دوران [[ارتقائي طور محفوظ|محفوظ رهندڙ بناوتون]] آهن.<ref>{{cite book |last1=Nelson |first1=Randy Joe |last2=Kriegsfeld |first2=Lance J. |title=An Introduction to Behavioral Endocrinology |date=2017 |publisher=Sinauer Associates, Inc. Publishers |location=Sunderland, Massachusetts |isbn=978-1-60535-320-3 |page=84 |edition=Fifth |chapter-url=https://archive.org/details/introductiontobe0000nels_e6f2/page/84/mode/2up |access-date=5 June 2025 |chapter=Chapter 2: The Endocrine System}}</ref>
== انساني معدي-آنڊي وارو رستو ==
=== بناوت ===
[[File:Digestive system simplified.svg|thumb|[[انساني هاضمي وارو سرشتو|هاضمي واري سرشتي]] جي تصوير]]
جي آءِ رستي جي بناوت ۽ ڪم کي [[مجموعي ايناٽامي]] ۽ [[خوردبيني ايناٽامي]] ([[تاندوريات]]) ٻنهي وسيلي بيان ڪري سگهجي ٿو. رستو پاڻ مٿئين ۽ هيٺئين رستن ۾ ورهايل آهي، ۽ آنڊا [[ننڍو آنڊو|ننڍي]] ۽ [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] ۾ ورهايل آهن.<ref>{{cite web|website=The Physics Factbook|url=http://hypertextbook.com/facts/2001/AnneMarieThomasino.shtml|title=Length of a Human Intestine|date=2001|first=Anne Marie|last=Thomasino}}</ref>
==== مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو ====
{{Main|وات|ڳلو|کاڌي جي نالي|معدو|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو}}
مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو [[انساني وات|وات]]، [[ڳلو|ڳلي]]، [[کاڌي جي نالي]]، [[معدو|معدي]] ۽ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{MeSH name|Upper+Gastrointestinal+Tract}}</ref> مٿئين ۽ هيٺئين رستي جي صحيح حد [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ ڏورو]] آهي. اهو اڳئين آنڊي ۽ وچئين آنڊي جي جنيني حدن کي ڌار ڪري ٿو، ۽ اهو ئي ورهاڱو طبي ماهر عام طور [[معدي-آنڊي مان رت وهڻ]] کي ”مٿئين“ يا ”هيٺئين“ اصل وارو بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا. [[چيرڦاڙ]] دوران ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو هڪ گڏيل عضوو نظر اچي سگهي ٿو، پر ڪم، هنڌ ۽ اندرين ايناٽامي جي بنياد تي ان کي چئن حصن ۾ ورهايو ويندو آهي. ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جا چار حصا هي آهن، معدي کان شروع ڪري خالي آنڊي ڏانهن ويندي: [[ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو بلب|بلب]]، هيٺ لهندڙ، افقي ۽ مٿي چڙهندڙ.
ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو ٽنگائيندڙ ڏورو مٿي چڙهندڙ ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي مٿئين ڪناري کي [[سيني جو پردو|پردي]] سان ٽنگي ٿو، ۽ هڪ اهم ايناٽاميائي نشان طور ڪم ڪري ٿو، جيڪو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۽ خالي آنڊي، يعني ننڍي آنڊي جي ترتيبوار پهرئين ۽ ٻئي حصي، جي وچ واري رسمي ورهاست ڏيکاري ٿو.<ref name="Warrell2005">{{cite book|author=David A. Warrell|title=Oxford textbook of medicine: Sections 18-33|url=https://books.google.com/books?id=hL1NKQJlY1IC&pg=PA511|access-date=1 July 2010|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-856978-7|pages=511–}}</ref> هي هڪ سنهو ڏورو آهي، جيڪو [[جنين]] جي [[ميزودرم]] مان نڪتل آهي.
==== هيٺيون معدي-آنڊي وارو رستو ====
هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي ۾ [[ننڍو آنڊو|ننڍي آنڊي]] جو گهڻو حصو ۽ سڄو [[وڏو آنڊو]] شامل آهي.<ref>{{MeSH name|Lower+Gastrointestinal+Tract}}</ref> [[انساني ايناٽامي]] ۾، '''آنڊو''' ('''bowel''' يا '''gut'''؛ يوناني: '''éntera''') معدي-آنڊي واري رستي جو اهو حصو آهي، جيڪو [[معدو|معدي]] جي [[پائلورڪ اسفنڪٽر]] کان [[انساني مقعد|مقعد]] تائين پکڙيل هوندو آهي، ۽ ٻين ٿڻائتن جانورن وانگر ٻن حصن تي مشتمل هوندو آهي: [[ننڍو آنڊو]] ۽ [[وڏو آنڊو]]. انسانن ۾، ننڍو آنڊو وڌيڪ [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]]، [[خالي آنڊو|خالي آنڊي]] ۽ [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] ۾ ورهايل آهي. وڏو آنڊو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو|مٿي چڙهندڙ]]، [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي]]، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو|هيٺ لهندڙ]] ۽ [[سگموئيڊ وڏو آنڊو|سگموئيڊ]] [[وڏو آنڊو (ايناٽامي)|وڏي آنڊي]]، [[سڌو آنڊو|سڌي آنڊي]] ۽ [[مقعدي نالي]] ۾ ورهايل آهي.<ref name="Kapoor2011">{{cite web|url=http://emedicine.medscape.com/article/1948929-overview|title=Large Intestine Anatomy|publisher=WebMD LLC.|work=Medscape|date=13 Jul 2011|access-date=2013-08-20|author=Kapoor, Vinay Kumar|editor=Gest, Thomas R.}}</ref><ref name="GrayLargeIntestine">{{cite book|url=http://www.bartleby.com/107/|title=Gray's Anatomy|publisher=Lea & Febiger|author=Gray, Henry|author-link=Henry Gray|year=1918|location=Philadelphia}}</ref>
===== ننڍو آنڊو =====
{{Main|ننڍو آنڊو|ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|خالي آنڊو|آخري آنڊو}}
[[ننڍو آنڊو]] اٽڪل 6 کان 7 ميٽر ڊگهي نلي نما بناوت آهي، جيڪا [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] کان شروع ٿئي ٿي ۽ [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] تي ختم ٿئي ٿي.<ref name="Roszkowska2024"/><ref name="GRAYS2005">{{cite book|title=Gray's anatomy for students|last=Drake|first=Richard L.|author2=Vogl, Wayne|author3=Tibbitts, Adam W.M. Mitchell|author4=illustrations by Richard|author5=Richardson, Paul|publisher=Elsevier/Churchill Livingstone|year=2015|isbn=978-0-8089-2306-0|edition=3rd|location=Philadelphia|page=312}}</ref> بالغ انسان ۾ ان جي [[ميوڪوسا|ميوڪوسي]] ايراضي اٽڪل {{convert|30|m2|abbr=on}} آهي.<ref name="ReferenceA">{{Cite journal|last1=Helander|first1=Herbert F.|last2= Fändriks|first2=Lars|date=2014-06-01|title=Surface area of the digestive tract - revisited|journal=Scandinavian Journal of Gastroenterology|volume=49|issue=6|pages=681–689|doi=10.3109/00365521.2014.898326|issn=1502-7708|pmid=24694282|s2cid=11094705}}</ref> [[گول ڦولڊ|گول ڦولڊن]]، وِلائي ۽ مائڪرووِلائي جي گڏيل موجودگي ميوڪوسا جي جذب ڪندڙ ايراضي کي اٽڪل 600 ڀيرا وڌائي ٿي، جنهن سان سڄي ننڍي آنڊي جي ڪل ايراضي اٽڪل {{convert|250|sqm|sqft|abbr=on}} ٿئي ٿي.<ref name="Hall">{{cite book|last1=Hall|first1=John|title=Guyton and Hall textbook of medical physiology|date=2011|isbn=978-1-4160-4574-8|page=794|publisher=Saunders/Elsevier|edition=Twelfth}}</ref> ان جو مکيه ڪم هاضمي جي پيداوارن، جن ۾ ڪاربوهائيڊريٽ، پروٽين، لپڊ ۽ وٽامن شامل آهن، کي رت ۾ جذب ڪرڻ آهي. ان جا ٽي وڏا حصا آهن:
# [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]: هڪ ننڍڙي بناوت، اٽڪل 20–25 cm ڊگهي،<ref name=GRAYS2005/> جيڪا معدي مان [[ڪائيم]]، [[هاضمي وارا اينزائم|هاضمي وارن اينزائمن]] تي ٻڌل [[لبلبي جو رس]] ۽ [[پِتي جي ٿيلهي]] مان [[پِت]] حاصل ڪري ٿي. هاضمي وارا اينزائم پروٽينن کي ٽوڙين ٿا، ۽ پِت چرٻين کي [[ايمَلشن]] ڪري [[مائي سيل|مائي سيلن]] ۾ بدلائي ٿي. [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]] [[برنر جا غدود|برنر جي غدودن]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪي [[بائي ڪاربونيٽ]] تي ٻڌل بلغم ڀري الڪلي رطوبت پيدا ڪن ٿا. اهي رطوبتون، لبلبي مان ايندڙ بائي ڪاربونيٽ سان گڏ، ڪائيم ۾ موجود معدي جي تيزابن کي بي اثر ڪن ٿيون.
# [[خالي آنڊو]]: هي ننڍي آنڊي جو وچيون حصو آهي، جيڪو ٻارنهن آڱرين واري آنڊي کي آخري آنڊي سان ڳنڍي ٿو. اهو اٽڪل {{convert|2.5|m|ft|abbr=on}} ڊگهو آهي ۽ ان ۾ [[گول ڦولڊ]]، جن کي پليڪائي سرڪيوليرس پڻ چيو ويندو آهي، ۽ [[آنڊي جي وِلس|وِلائي]] هوندا آهن، جيڪي ان جي سطح واري ايراضي وڌائين ٿا. هاضمي جون پيداوارون، يعني کنڊون، امائنو تيزاب ۽ چرٻي تيزاب، هتي رت ۾ جذب ٿين ٿا.
# [[آخري آنڊو]]: ننڍي آنڊي جو آخري حصو. اهو اٽڪل 3 ميٽر ڊگهو آهي، ۽ ان ۾ خالي آنڊي جهڙا [[آنڊي جي وِلس|وِلائي]] هوندا آهن. اهو خاص طور [[وٽامن B12]] ۽ [[پِت جا تيزاب]]، ۽ باقي رهيل ٻيا غذائي جزا جذب ڪري ٿو.
===== وڏو آنڊو =====
{{Main|وڏو آنڊو}}
[[وڏو آنڊو]] هڪ محراب ٺاهي ٿو، جيڪو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]] کان شروع ٿئي ٿو ۽ [[سڌو آنڊو|سڌي آنڊي]] ۽ [[مقعدي نالي]] تي ختم ٿئي ٿو. ان ۾ [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] پڻ شامل آهي، جيڪو [[انڌو آنڊو|انڌي آنڊي]] سان ڳنڍيل هوندو آهي. ان جي ڊيگهه اٽڪل 1.5 ميٽر آهي، ۽ بالغ انسان ۾ ميوڪوسا جي ايراضي اٽڪل {{convert|2|m2|abbr=on}} آهي.<ref name="ReferenceA" /> وڏي آنڊي جو سڀ کان ڊگهو حصو [[وڏو آنڊو#بناوت|ڪولن]] آهي، جنهن جو مکيه ڪم پاڻي ۽ لوڻ جذب ڪرڻ آهي.<ref name="Terms">{{cite web|title=definition colon|url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/colon|website=www.cancer.gov|access-date=24 January 2025|language=en|date=2 February 2011}}</ref>
وڏو آنڊو انڌي آنڊي کان شروع ٿئي ٿو، جتي [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] واقع آهي. هي پيٽ جي پوئين ڀت ۾ [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو|مٿي چڙهندڙ وڏي آنڊي]] طور ڪولن جي شروعات پڻ آهي. [[ساڄو ڪولڪ وڪڙ]] ([[جگر|جگري]] وڪڙ)، يعني مٿي چڙهندڙ ۽ [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جو مڙيل حصو، کان اهو آڏي وڏي آنڊي ۾ پيٽ جي آرپار وڃي ٿو ۽ پردي جي هيٺان گذري ٿو. [[کاٻو ڪولڪ وڪڙ]] ([[تِري|تِريءَ وارو]] وڪڙ)، يعني آڏي ۽ [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو|هيٺ لهندڙ وڏي آنڊي]] جو مڙيل حصو، کان اهو پيٽ جي کاٻي پاسي هيٺ لهي ٿو. اهو [[سگموئيڊ وڏو آنڊو|سگموئيڊ وڏي آنڊي]] تائين پهچي ٿو، جيڪو سڌي آنڊي جي سڀ کان ويجهو ڪولن جو لوپ آهي، ۽ پوءِ سڌي آنڊي ۽ [[مقعدي نالي]] ڏانهن جاري رهي ٿو.
==== واڌ ويجهه ====
{{main|هاضمي واري سرشتي جي واڌ ويجهه}}
آنڊو [[اندرين جنيني پرت]] مان نڪتل بناوت آهي. انساني واڌ ويجهه جي لڳ ڀڳ سورهين ڏينهن، [[جنين]] ٻن رخن ۾ [[پيٽ وارو|پيٽ واري پاسي]] ڏانهن وڪڙجڻ شروع ڪري ٿو، جنهن ۾ جنين جي پيٽ واري سطح [[کاٻائي ڪثيرالاضلاع|کاٻي]] ٿي وڃي ٿي: جنين جا پاسا هڪٻئي ڏانهن وڪڙجن ٿا ۽ مٿو ۽ پڇ هڪٻئي ڏانهن وڪڙجن ٿا. ان جو نتيجو اهو نڪري ٿو تہ [[زردي جي ٿيلهي]] جو هڪ حصو، جيڪا [[اندرين جنيني پرت]] سان ڍڪيل ۽ جنين جي [[پيٽ وارو|پيٽ واري]] پاسي سان لاڳاپيل بناوت آهي، دٻجي ڌار ٿيڻ لڳي ٿو ۽ '''ابتدائي آنڊو''' بڻجي ٿو. زردي جي ٿيلهي [[وٽيلائين نالي]] وسيلي آنڊي جي نلي سان ڳنڍيل رهي ٿي. عام طور هيءَ بناوت واڌ ويجهه دوران ختم ٿي وڃي ٿي؛ جن حالتن ۾ اها ختم نه ٿئي، ان کي [[ميڪل جو ڊائيورٽيڪيولم]] چيو ويندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[جنين|جنيني]] زندگي دوران، ابتدائي آنڊو آهستي آهستي ٽن حصن ۾ ٺهي ٿو: [[اڳيون آنڊو]]، [[وچيون آنڊو]] ۽ [[پويون آنڊو]]. جيتوڻيڪ اهي اصطلاح گهڻو ڪري ابتدائي آنڊي جي حصن لاءِ استعمال ڪيا ويندا آهن، پر اهي آخري ٺهيل آنڊي جي علائقن کي بيان ڪرڻ لاءِ پڻ باقاعدگيءَ سان استعمال ٿين ٿا.<ref>{{Citation |last1=Malone |first1=Jordan C. |title=Embryology, Midgut |date=2025 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK553156/ |access-date=2025-10-25 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=31985949 |last2=Arbor |first2=Tafline C. |last3=Shah |first3=Abdul Basit}}</ref>
آنڊي جو هر حصو وڌيڪ مخصوص ٿئي ٿو ۽ پوءِ واري واڌ ويجهه ۾ خاص آنڊي ۽ آنڊي سان لاڳاپيل بناوتون پيدا ڪري ٿو. اصل آنڊي مان نڪتل جزا، جن ۾ [[معدو]] ۽ [[وڏو آنڊو (ايناٽامي)|وڏو آنڊو]] شامل آهن، ابتدائي آنڊي جي جيوگهرڙن ۾ ڦوڪارن يا ڦهلائن طور وڌن ٿا. ان جي ابتڙ، آنڊي سان لاڳاپيل نڪتل بناوتون، يعني اهي بناوتون جيڪي ابتدائي آنڊي مان نڪرن ٿيون پر اصل آنڊي جو حصو نه آهن، عام طور ابتدائي آنڊي جي ٻاهر نڪرندڙ ڳوٿرين طور وڌن ٿيون. انهن بناوتن کي رت پهچائيندڙ رڳون سڄي واڌ ويجهه دوران مستقل رهن ٿيون.<ref>{{cite book|author=Bruce M. Carlson|title=Human Embryology and Developmental Biology|publisher=Mosby|location=Saint Louis|edition=3rd|year=2004|isbn=978-0-323-03649-8}}</ref>
{| class="wikitable"
|-
! حصو || بالغ ۾ حصو || جن مان پيدا ٿئي ٿو || شرياني رسد
|-
| [[اڳيون آنڊو]] || کاڌي جي نالي کان ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جي پهرين ٻن حصن تائين || کاڌي جي نالي، معدو، ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو (پهريون ۽ ٻيو حصو)، جگر، پِتي جي ٿيلهي، لبلبو، لبلبي جو مٿيون حصو<br />(جيتوڻيڪ تِري کي [[سيليئڪ شريان|سيليئڪ ٿڙ]] مان رت ملي ٿو، پر اها پٺ واري ميسينٽري مان نڪتل آهي، تنهنڪري اڳئين آنڊي مان نڪتل نه آهي) || سيليئڪ ٿڙ
|-1
| [[وچيون آنڊو]] || هيٺيون ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو کان آڏي وڏي آنڊي جي پهرين ٻن ٽين حصن تائين || هيٺيون [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]، [[خالي آنڊو]]، [[آخري آنڊو]]، [[انڌو آنڊو]]، [[ورمي فارم اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]، ۽ [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جا پهريان ٻه ٽين حصا || [[مٿين ميسينٽيرڪ شريان]] جون شاخون
|-
| [[پويون آنڊو]] || آڏي وڏي آنڊي جي آخري ٽين حصي کان مقعدي نالي جي مٿئين حصي تائين || [[آڏو وڏو آنڊو|آڏي وڏي آنڊي]] جو آخري ٽين حصو، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]]، [[سڌو آنڊو]] ۽ [[مقعدي نالي]] جو مٿيون حصو || [[هيٺين ميسينٽيرڪ شريان]] جون شاخون
|}
==== تاندوريات ====
{{Main|معدي-آنڊي واري رستي جي ڀت}}
[[File:Layers of the GI Tract english.svg|thumb|300px|آنڊي جي ڀت جي عام بناوت]]
معدي-آنڊي واري رستي جي عام تاندوريات جي هڪ صورت هوندي آهي، جنهن ۾ ڪجهه اهڙا فرق هوندا آهن جيڪي فعلي ايناٽامي ۾ خصوصيت کي ظاهر ڪن ٿا.<ref>{{cite book|author=Abraham L. Kierszenbaum|title=Histology and cell biology: an introduction to pathology|publisher=Mosby|location=St. Louis|year=2002|isbn=978-0-323-01639-1}}</ref> جي آءِ رستي کي هيٺين ترتيب ۾ چئن هم مرڪز تهن ۾ ورهائي سگهجي ٿو:
* [[ميوڪوسي جهلي|ميوڪوسا]]
* [[ذيلي ميوڪوسا]]
* [[ڏوري تهه]]
* [[ايڊوينٽيشيا]] يا [[سيروسي جهلي|سيروسا]]
===== ميوڪوسا =====
{{See also|آنڊي جي ميوڪوسا|وات جي ميوڪوسا|معدي جي ميوڪوسا}}
[[ميوڪوسا]] معدي-آنڊي واري رستي جي سڀ کان اندرين تهه آهي. ميوڪوسا [[ليومن (ايناٽامي)|ليومن]]، يعني نلي اندر کليل جاءِ، کي گهيري ٿي. هيءَ تهه هضم ٿيل کاڌي ([[ڪائيم]]) سان سڌي رابطي ۾ اچي ٿي. ميوڪوسا هيٺين مان ٺهيل آهي:{{cn|date=July 2025}}
* [[آنڊي جو اپيٿيليم|اپيٿيليم]] – سڀ کان اندرين تهه. گهڻن هاضمي، جذب ۽ رطوبتي عملن جي ذميوار.
* [[ليمينا پروپريا]] – [[نرم ڳانڍاپي تاندوري]] جي هڪ تهه. گهڻن ڳانڍاپي تاندورن جي ڀيٽ ۾ غير معمولي طور جيوگهرڙن سان ڀرپور.
* [[ميوڪوسا جو ڏوري تهه]] – [[هموار ڏورو|هموار ڏوري]] جي سنهي تهه، جيڪا مواد جي گذرڻ ۾ مدد ڪري ٿي ۽ هلچل ۽ [[لهرائتي حرڪت]] وسيلي اپيٿيليئل تهه ۽ ليومن جي مواد جي وچ ۾ لاڳاپو وڌائي ٿي.
معدي-آنڊي واري رستي جي هر عضوي ۾ ميوڪوسا مختلف حالتن کي سنڀالڻ لاءِ تمام گهڻي مخصوص ٿيل هوندي آهي. سڀ کان وڌيڪ ڦيرڦار اپيٿيليم ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿي.
===== ذيلي ميوڪوسا =====
{{Main|ذيلي ميوڪوسا}}
[[ذيلي ميوڪوسا]] [[گهڻي اڻترتيب ڳانڍاپي تاندوري]] جي هڪ تهه تي مشتمل هوندي آهي، جنهن ۾ وڏيون رت جون رڳون، لمفي رڳون ۽ تنتون هونديون آهن، جيڪي ميوڪوسا ۽ [[ڏوري تهه]] ۾ شاخون ڏين ٿيون. ان ۾ [[ذيلي ميوڪوسي ڄار]]، يعني هڪ [[آنڊي وارو تنتي سرشتو|آنڊي وارو تنتي ڄار]]، هوندو آهي، جيڪو ''ٻاهرئين ڏوري تهه'' جي اندرين سطح تي واقع هوندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
===== ڏوري تهه =====
[[ڏوري تهه]] اندرين گول تهه ۽ [[ايناٽاميائي هنڌن جا اصطلاح|ڊيگهي رخ واري]] ٻاهرين تهه تي مشتمل هوندي آهي. گول تهه کاڌي کي پوئتي وڃڻ کان روڪي ٿي ۽ ڊيگهي رخ واري تهه رستي کي ننڍو ڪري ٿي. اهي تهون اصل ۾ نه مڪمل ڊيگهي رخ واريون آهن ۽ نه مڪمل گول؛ بلڪه ڏوري جون تهون مختلف پچن سان هيلڪل هونديون آهن. اندرين گول تهه تيز پچ سان هيلڪل آهي ۽ ٻاهرين ڊيگهي رخ واري تهه گهڻي هلڪي پچ سان هيلڪل آهي.<ref name="Sarna">{{Cite book|title=Colonic Motility: From Bench Side to Bedside|last=Sarna|first=S.K.|publisher=Morgan & Claypool Life Sciences|year=2010|isbn=978-1-61504-150-3|location=San Rafael, California|chapter=Introduction}}</ref> جيتوڻيڪ ٻاهرئين ڏوري تهه سڄي معدي-آنڊي واري رستي ۾ ساڳي هوندي آهي، پر معدو هڪ استثنا آهي، جنهن ۾ کاڌي کي پيهڻ ۽ ملائڻ ۾ مدد لاءِ هڪ واڌو اندرين ترڇي ڏوري تهه هوندي آهي. معدي جو ٻاهرئين ڏوري تهه اندرين ترڇي تهه، وچئين گول تهه ۽ ٻاهرئين ڊيگهي رخ واري تهه تي مشتمل هوندو آهي.
گول ۽ ڊيگهي رخ وارين ڏوري تهن جي وچ ۾ [[مائينٽيرڪ ڄار]] هوندو آهي. اهو لهرائتي حرڪت کي ضابطي ۾ رکي ٿو. سرگرمي پيس ميڪر جيوگهرڙن، يعني مائينٽيرڪ [[ڪاجال جا وچ وارا جيوگهرڙا|ڪاجال جي وچ وارن جيوگهرڙن]]، وسيلي شروع ٿئي ٿي. آنڊي ۾ پنهنجي پاڻ تي ٻڌل آنڊي واري تنتي سرشتي سبب اندروني لهرائتي سرگرمي ([[بنيادي برقي تال]]) هوندي آهي. ان جي رفتار باقي [[خودڪار تنتي سرشتو|خودڪار تنتي سرشتي]] وسيلي بدلائي سگهجي ٿي.<ref name="Sarna"/>
انهن تهن جي هم آهنگ سڪڙڻ کي [[لهرائتي حرڪت]] چيو ويندو آهي، جيڪا کاڌي کي رستي ۾ اڳتي ڌڪي ٿي. جي آءِ رستي ۾ کاڌي کي وات کان معدي تائين بولس، يعني کاڌي جو گولو، چيو ويندو آهي. معدي کان پوءِ، کاڌو جزوي طور هضم ٿيل ۽ اڌ مايع هوندو آهي، جنهن کي [[ڪائيم]] چيو ويندو آهي. وڏي آنڊي ۾، باقي رهيل اڌ ٺوس مادو [[انساني پاخانو|پاخانو]] سڏجي ٿو.<ref name="Sarna"/>
===== ايڊوينٽيشيا ۽ سيروسا =====
{{Main|سيروسي جهلي|ايڊوينٽيشيا}}
معدي-آنڊي واري رستي جي سڀ کان ٻاهرين تهه [[ڳانڍاپي تاندوري]] جي ڪيترين تهن تي مشتمل هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
جي آءِ رستي جا [[پيٽ جي جهلي#پيٽ جي بناوتن جي درجابندي|پيٽ جي جهلي اندر]] حصا [[سيروسا]] سان ڍڪيل هوندا آهن. انهن ۾ [[معدو|معدي]] جو گهڻو حصو، [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو|ٻارنهن آڱرين واري آنڊي]] جو پهريون حصو، سڄو [[ننڍو آنڊو]]، [[انڌو آنڊو]] ۽ [[ورمي فارم اپينڊڪس|اپينڊڪس]]، [[آڏو وڏو آنڊو]]، [[سگموئيڊ وڏو آنڊو]] ۽ [[سڌو آنڊو]] شامل آهن. آنڊي جي انهن حصن ۾ آنڊي ۽ چوڌاري تاندوري جي وچ ۾ چٽي حد هوندي آهي. رستي جي انهن حصن وٽ [[ميسينٽري]] هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[پيٽ جي جهلي پويان]] حصا [[ايڊوينٽيشيا]] سان ڍڪيل هوندا آهن. اهي چوڌاري تاندوري سان ملي وڃن ٿا ۽ پنهنجي هنڌ تي مقرر هوندا آهن. مثال طور، ٻارنهن آڱرين واري آنڊي جو پيٽ جي جهلي پويان حصو عام طور [[ٽرانس پائلورڪ سطح]] مان گذري ٿو. انهن ۾ [[کاڌي جي نالي]]، معدي جو [[پائلورس]]، پري وارو [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]، [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]، [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]] ۽ [[مقعدي نالي]] شامل آهن. ان کان سواءِ، [[انساني وات|وات جي کوٽ]] وٽ ايڊوينٽيشيا هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
==== جين ۽ پروٽين جو اظهار ====
لڳ ڀڳ 20,000 پروٽين ڪوڊ ڪندڙ جين انساني جيوگهرڙن ۾ اظهار ٿين ٿا، ۽ انهن جينن مان 75 سيڪڙو هاضمي واري عضوي سرشتي جي گهٽ ۾ گهٽ ڪنهن هڪ مختلف حصي ۾ اظهار ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://www.proteinatlas.org/humanproteome/gastrointestinal+tract|title=The human proteome in gastrointestinal tract - The Human Protein Atlas|website=www.proteinatlas.org|access-date=2017-09-21}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Uhlén|first1=Mathias|last2=Fagerberg|first2=Linn|last3=Hallström|first3=Björn M.|last4=Lindskog|first4=Cecilia|last5=Oksvold|first5=Per|last6=Mardinoglu|first6=Adil|last7=Sivertsson|first7=Åsa|last8=Kampf|first8=Caroline|last9=Sjöstedt|first9=Evelina|date=2015-01-23|title=Tissue-based map of the human proteome|journal=Science|language=en|volume=347|issue=6220|article-number=1260419|doi=10.1126/science.1260419|issn=0036-8075|pmid=25613900|s2cid=802377}}</ref> انهن مان 600 کان وڌيڪ جين جي آءِ رستي جي هڪ يا وڌيڪ حصن ۾ وڌيڪ خاص طور اظهار ٿين ٿا، ۽ انهن سان لاڳاپيل پروٽينن جا ڪم کاڌي جي هاضمي ۽ غذائي جزن جي جذب سان لاڳاپيل آهن. اهڙن ڪمن وارن مخصوص پروٽينن جا مثال [[پيپسن|پيپسينوجن PGC]] ۽ [[لائپيز|لائپيز LIPF]] آهن، جيڪي [[معدي جو چيف جيوگهرڙو|چيف جيوگهرڙن]] ۾ اظهار ٿين ٿا؛ ۽ معدي جي ميوڪوسا جي [[پيريٽل جيوگهرڙو|پيريٽل جيوگهرڙن]] ۾ اظهار ٿيندڙ معدي واري [[ATPase|ATPase ATP4A]] ۽ [[معدي جو اندروني عنصر|معدي جو اندروني عنصر GIF]] آهن. معدي ۽ ٻارنهن آڱرين واري آنڊي ۾ اظهار ٿيندڙ ۽ بچاءَ ۾ شامل مخصوص پروٽينن ۾ [[ميوسن]] پروٽين، جهڙوڪ [[ميوسن 6]] ۽ [[انٽيليڪٽن-1]]، شامل آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Gremel|first1=Gabriela|last2=Wanders|first2=Alkwin|last3=Cedernaes|first3=Jonathan|last4=Fagerberg|first4=Linn|last5=Hallström|first5=Björn|last6=Edlund|first6=Karolina|last7=Sjöstedt|first7=Evelina|last8=Uhlén|first8=Mathias|last9=Pontén|first9=Fredrik|date=2015-01-01|title=The human gastrointestinal tract-specific transcriptome and proteome as defined by RNA sequencing and antibody-based profiling|journal=Journal of Gastroenterology|language=en|volume=50|issue=1|pages=46–57|doi=10.1007/s00535-014-0958-7|pmid=24789573|s2cid=21302849|issn=0944-1174}}</ref>
==== گذرڻ جو وقت ====
کاڌي کي معدي-آنڊي واري رستي مان گذرڻ ۾ لڳندڙ وقت ڪيترن عنصرن تي ڀاڙي ٿو، جن ۾ عمر، نسليت ۽ جنس شامل آهن.<ref>{{Citation|last1=Degen|first1=L.P.|last2=Phillips|first2=S.F.|title=Variability of gastrointestinal transit in healthy women and men|journal=Gut|volume=39|pages=299–305|date=August 1996|issue=2|doi=10.1136/gut.39.2.299|pmid=8977347|pmc=1383315}}</ref><ref>{{Citation|last=Madsen, MD|first=Jan Lysgard|title=Effects of gender, age, and body mass index on gastrointestinal transit times|journal=Digestive Diseases and Sciences|volume=37|pages=1548–1553|date=1992|issue=10|doi=10.1007/BF01296501|pmid=1396002}}</ref> گذرڻ جو وقت ماپڻ لاءِ ڪيترائي طريقا استعمال ڪيا ويا آهن، جن ۾ [[بيريم]] سان نشان لڳايل کاڌي کان پوءِ ريڊيوگرافي، ساهه ۾ [[هائيڊروجن]] جو تجزيو، [[سنتيگرافي|سنتيگرافڪ]] تجزيو [[تابڪار نشان لڳل]] کاڌي کان پوءِ،<ref name=Bowen>{{cite web|last=Bowen|first=Richard|title=Gastrointestinal Transit: How Long Does It Take?|publisher=Colorado State University|url=http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/basics/transit.html|access-date=2020-06-06|archive-date=2015-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403015943/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/basics/transit.html}}</ref> ۽ [[مڪئي|مڪئي جي داڻن]] کي سادو کائڻ ۽ پوءِ انهن جي ظاهر ٿيڻ کي ڏسڻ شامل آهن.<ref>{{cite journal|last1=Keendjele|first1=Tuwilika P. T.|last2=Eelu|first2=Hilja H.|last3=Nashihanga|first3=Tunelago E.|last4=Rennie|first4=Timothy W.|last5=Hunter|first5=Christian John|title=Corn? When did I eat corn? Gastrointestinal transit time in health science students|journal=Advances in Physiology Education|date=1 March 2021|volume=45|issue=1|pages=103–108|doi=10.1152/advan.00192.2020|pmid=33544037|s2cid=231817664|doi-access=free}}</ref> معدي مان 50 سيڪڙو مواد نڪرڻ ۾ 2.5 کان 3 ڪلاڪ لڳن ٿا.{{medical citation needed|date=July 2020}} هاضمي جي رفتار هضم ٿيندڙ مواد تي پڻ ڀاڙي ٿي، ڇاڪاڻتہ ساڳئي کاڌي جي خوراڪي بناوت معدي مان مختلف رفتارن سان نڪري سگهي ٿي.<ref>{{Citation|last1=Wilson|first1=Malcom J.|last2=Dickson|first2=W.H.|last3=Singleton|first3=A.C.|title=Rate of evacuation of various foods from the normal stomach: a preliminary communication|journal=Arch Intern Med|volume=44|pages=787–796|date=1929|doi=10.1001/archinte.1929.00140060002001}}</ref> معدي جو مڪمل خالي ٿيڻ لڳ ڀڳ 4–5 ڪلاڪ وٺي ٿو، ۽ وڏي آنڊي مان گذرڻ ۾ 30 کان 50 ڪلاڪ لڳن ٿا.<ref name=Bowen/><ref>{{cite journal|last1=Kim|first1=SK|year=1968|title=Small intestine transit time in the normal small bowel study|journal=American Journal of Roentgenology|volume=104|issue=3|pages=522–524|doi=10.2214/ajr.104.3.522|pmid=5687899|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|pmc=3325313|year=2012|last1=Ghoshal|first1=U. C.|title=Colonic Transit Study Technique and Interpretation: Can These be Uniform Globally in Different Populations with Non-uniform Colon Transit Time?|journal=Journal of Neurogastroenterology and Motility|volume=18|issue=2|pages=227–228|last2=Sengar|first2=V.|last3=Srivastava|first3=D.|pmid=22523737|doi=10.5056/jnm.2012.18.2.227}}</ref>
==== مدافعتي ڪم ====
معدي-آنڊي وارو رستو [[مدافعتي سرشتو|مدافعتي سرشتي]] جو هڪ اهم حصو ٺاهي ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Mowat|first1=Allan M.|last2=Agace|first2=William W.|date=2014-10-01|title=Regional specialization within the intestinal immune system|journal=Nature Reviews. Immunology|volume=14|issue=10|pages=667–685|doi=10.1038/nri3738|issn=1474-1741|pmid=25234148|bibcode=2014NatRI..14..667M |s2cid=31460146}}</ref>
===== مدافعتي رڪاوٽ =====
هاضمي واري رستي جي سطح واري ايراضي اٽڪل 32 چورس ميٽر، يا بيڊمنٽن ڪورٽ جي لڳ ڀڳ اڌ جيتري، اندازي ڪئي وئي آهي.<ref name="ReferenceA" /> اهڙي وڏي سامهون ايندڙ سطح، جيڪا [[انساني چمڙي|چمڙي جي ظاهر سطح]] کان پندرهن ڀيرا وڌيڪ آهي، سان گڏ اهم مدافعتي جزا ڪم ڪن ٿا ته جيئن بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم رت ۽ لمف جي گردشي سرشتن ۾ داخل نه ٿين.<ref>{{Cite journal|last1= Flannigan|first1=Kyle L.|last2=Geem|first2=Duke|last3=Harusato|first3=Akihito|last4=Denning|first4=Timothy L.|date=2015-07-01|title=Intestinal Antigen-Presenting Cells: Key Regulators of Immune Homeostasis and Inflammation|journal=The American Journal of Pathology|volume=185|issue=7|pages=1809–1819|doi= 10.1016/j.ajpath.2015.02.024|issn=1525-2191|pmc=4483458|pmid=25976247}}</ref> هن بچاءَ جا بنيادي جزا [[آنڊي جي ميوڪوسي رڪاوٽ]] فراهم ڪري ٿي، جيڪا آنڊي جي ميوڪوسا پاران ٺاهيل جسماني، حياتياتي ڪيميائي ۽ مدافعتي عنصرن تي مشتمل آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Sánchez de Medina|first1=Fermín|last2=Romero-Calvo|first2=Isabel|last3=Mascaraque|first3=Cristina|last4=Martínez-Augustin|first4=Olga|date=2014-12-01|title= Intestinal inflammation and mucosal barrier function|journal=Inflammatory Bowel Diseases|volume=20|issue=12|pages= 2394–2404|doi=10.1097/MIB.0000000000000204|issn=1536-4844|pmid=25222662|s2cid=11434730|doi-access=free}}</ref> خردجيو پڻ هڪ وسيع مدافعتي سرشتي، جنهن ۾ [[آنڊي سان لاڳاپيل لمفي تاندورو]] (GALT) شامل آهي، وسيلي قابو ۾ رکيا وڃن ٿا.
بيماري پيدا ڪندڙ جراثيمن جي حملي کان بچاءَ ۾ اضافي عنصر پڻ ڪردار ادا ڪن ٿا. مثال طور، معدي جو گهٽ [[pH]]، جيڪو 1 کان 4 تائين هوندو آهي، ان ۾ داخل ٿيندڙ ڪيترن [[خردجيو|خردجيوئن]] لاءِ جان ليوا هوندو آهي.<ref>{{Cite journal|last=Schubert|first=Mitchell L.|date=2014-11-01|title=Gastric secretion|journal=Current Opinion in Gastroenterology|volume=30|issue=6|pages=578–582|doi=10.1097/MOG.0000000000000125|issn=1531-7056|pmid=25211241|s2cid=8267813}}</ref> ساڳي طرح، [[بلغم]]، جنهن ۾ [[IgA]] [[اينٽي باڊي|اينٽي باڊيون]] شامل هونديون آهن، ڪيترن بيماري پيدا ڪندڙ خردجيوئن کي بي اثر ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal|last1=Márquez|first1=Mercedes|last2=Fernández Gutiérrez Del Álamo|first2=Clotilde|last3=Girón-González|first3=José Antonio|date=2016-01-28|title=Gut epithelial barrier dysfunction in human immunodeficiency virus-hepatitis C virus coinfected patients: Influence on innate and acquired immunity|journal=World Journal of Gastroenterology|volume=22|issue=4|pages=1433–1448|doi=10.3748/wjg.v22.i4.1433|issn=2219-2840|pmc=4721978|pmid=26819512|doi-access=free}}</ref> جي آءِ رستي ۾ مدافعتي ڪم ۾ مدد ڪندڙ ٻين عنصرن ۾ [[لعاب]] ۽ [[پِت]] ۾ خارج ٿيندڙ [[اينزائم]] شامل آهن.
===== مدافعتي سرشتي جي هم-حالت =====
فائديمند بيڪٽيريا معدي-آنڊي واري مدافعتي سرشتي جي هم-حالت ۾ پڻ حصو وٺي سگهن ٿا. مثال طور، [[ڪلوسٽرڊيا]]، جي آءِ رستي ۾ سڀ کان غالب بيڪٽيريائي گروهن مان هڪ، آنڊي جي مدافعتي سرشتي جي حرڪيات تي اثر وجهڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref>{{Cite journal|title=Commensal microbe-derived butyrate induces the differentiation of colonic regulatory T cells|journal=Nature|volume=504|issue=7480|pages=446–450|doi=10.1038/nature12721|pmid=24226770|year=2013|last1=Furusawa|first1=Yukihiro|last2=Obata|first2=Yuuki|last3=Fukuda|first3=Shinji|last4=Endo|first4=Takaho A.|last5=Nakato|first5=Gaku|last6=Takahashi|first6=Daisuke|last7=Nakanishi|first7=Yumiko|last8=Uetake|first8=Chikako|last9=Kato|first9=Keiko|last10=Kato|first10=Tamotsu|last11=Takahashi|first11=Masumi|last12=Fukuda|first12=Noriko N.|last13=Murakami|first13=Shinnosuke|last14=Miyauchi|first14=Eiji|last15=Hino|first15=Shingo|last16=Atarashi|first16=Koji|last17=Onawa|first17=Satoshi|last18=Fujimura|first18=Yumiko|last19=Lockett|first19=Trevor|last20=Clarke|first20=Julie M.|last21=Topping|first21=David L.|last22=Tomita|first22=Masaru|last23=Hori|first23=Shohei|last24=Ohara|first24=Osamu|last25=Morita|first25=Tatsuya|last26=Koseki|first26=Haruhiko|last27=Kikuchi|first27=Jun|last28=Honda|first28=Kenya|last29=Hase|first29=Koji|last30=Ohno|first30=Hiroshi|bibcode=2013Natur.504..446F|s2cid=4408815}}</ref> اهو ڏيکاريو ويو آهي تہ وڌيڪ فائبر واري خوراڪ جو استعمال [[ٽي-ضابطيدار جيوگهرڙو|ٽي-ضابطيدار جيوگهرڙن]] (Tregs) جي پيدا ٿيڻ جو سبب ٿي سگهي ٿو. اهو ٻوٽن مان نڪتل غذائي جزن، جهڙوڪ [[بيوٽيريٽ]] ۽ [[پروپيونيٽ]]، جي خمير ٿيڻ دوران [[مختصر زنجير وارا چرٻي تيزاب|مختصر زنجير وارن چرٻي تيزابن]] جي پيداوار سبب آهي. بنيادي طور، بيوٽيريٽ [[FOXP3]] هنڌ جي پروموٽر ۽ محفوظ غير-ڪوڊنگ سلسلي وارن علائقن ۾ [[هسٽون H3]] جي [[ايسٽائليشن#پروٽين جي ايسٽائليشن|ايسٽائليشن]] وڌائي ٽي ريگ جيوگهرڙن جي فرق پذيري اُڀاري ٿو، اهڙي طرح [[ٽي جيوگهرڙو|ٽي جيوگهرڙن]] کي ضابطي ۾ رکي ٿو، جنهن سان سوزشي جواب ۽ الرجيون گهٽجن ٿيون.{{cn|date=July 2025}}
==== معدي-آنڊي واري جيوگهرڙائي آبادي ====
{{Main article|آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي}}
[[File:Microbiome.jpg|thumb|upright=1.6|انساني [[جيوگهرڙائي آبادي]] جو خاڪو، جيڪو معدي-آنڊي واري رستي جي مختلف علائقن ۾ ڏيکاريل آهي]]
وڏو آنڊو ڪيترن قسمن جي [[بيڪٽيريا]] ۽ ٻين [[خردجيو|خردجيوئن]] تي مشتمل هوندو آهي، جيڪي اهڙا ماليڪيول ٽوڙي سگهن ٿا جن کي انساني جسم اڪيلي سر عمل ۾ آڻي نٿو سگهي،<ref name="Knight2002">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=G0sCAAAACAAJ|title=Science of Everyday Things: Real-life biology|isbn=978-0-7876-5634-8|volume=4|last1=Knight|first1=Judson|year=2002|publisher=Gale}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Hillman|first1=Ethan T|last2=Lu|first2=Hang|last3=Yao|first3=Tianmang|last4=Nakatsu|first4=Cindy H|title=Minireview: Microbial Ecology along the Gastrointestinal Tract|journal=Microbes Environ|date=2017|volume=32|issue=4|pages=300–313|doi=10.1264/jsme2.ME17017|pmid=29129876 |pmc=5745014 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jsme2/32/4/32_ME17017/_html/-char/en|access-date=30 March 2025}}</ref> جنهن سان [[همزيستي]] وارو لاڳاپو ظاهر ٿئي ٿو. اهي خردجيو [[ميزبان-بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم جي سرحد]] تي گئس جي پيداوار جا ذميوار آهن، جيڪا [[پيٽ جي هوا]] طور خارج ٿئي ٿي. آنڊي جا بيڪٽيريا حياتياتي ٺهڻ وارن عملن ۾ پڻ حصو وٺي سگهن ٿا. مثال طور، وڏي آنڊي ۾ ڪجهه قسم وٽامن B<sub>12</sub> پيدا ڪن ٿا؛<ref>{{Cite journal|last=Martens, H. Barg, M. Warren, D. Jah|first=J.-H.|date=2002-03-01|title=Microbial production of vitamin B 12|url=http://link.springer.com/10.1007/s00253-001-0902-7|journal=Applied Microbiology and Biotechnology|volume=58|issue=3|pages=275–285|doi=10.1007/s00253-001-0902-7|pmid=11935176|issn=0175-7598|url-access=subscription}}</ref> جيڪو انسانن ۾ ڊي اين اي جي ٺهڻ ۽ ڳاڙهن رت جي جيوگهرڙن جي پيداوار جهڙن ڪمن لاءِ ضروري مرڪب آهي.<ref>{{Cite web|title=Are You Getting Enough Vitamin B12? What You Need to Know|url=https://www.yalemedicine.org/news/are-you-getting-enough-vitamin-b12#:~:text=Vitamin%20B12,%20also%20called%20cobalamin,meaning%20it%20dissolves%20in%20water.|access-date=2024-11-23|website=Yale Medicine|language=en}}</ref> بهرحال، وڏي آنڊي جو مکيه ڪم هضم ٿيل مواد مان [[آنڊي ۾ پاڻي جو جذب|پاڻي جو جذب]] آهي، جيڪو [[هائپوٿيلمس]] وسيلي ضابطي ۾ رهي ٿو، ۽ [[سوڊيم]] ۽ غذائي جزن جو ٻيهر جذب آهي.<ref>{{cite journal|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507857/#:~:text=The%20large%20intestine%20has%203,toward%20the%20rectum%20for%20elimination.|title=Physiology, Large Intestine|last1=Azzouz|first1=Laura L.|last2=Sharma|first2=Sandeep|publisher=StatPearls Publishing|date=31 July 2023|website=National Library of Medicine|pmid=29939634|access-date=24 March 2024}}</ref>
فائديمند [[آنڊي جي جيوگهرڙائي آبادي|آنڊي جا بيڪٽيريا]] امڪاني نقصانڪار [[بيڪٽيريا]] سان جاءِ ۽ غذائي جزن لاءِ مقابلو ڪن ٿا، ڇاڪاڻتہ آنڊي واري رستي ۾ وسيلا محدود هوندا آهن. [[هم-حالت]] برقرار رکڻ لاءِ فائديمند بيڪٽيريا 80–85 سيڪڙو ۽ امڪاني نقصانڪار بيڪٽيريا 15–20 سيڪڙو جو تناسب تجويز ڪيو وڃي ٿو.{{citation needed|date=May 2016}} غير متوازن تناسب [[ڊس بائيوسس]] جو سبب بڻجي ٿو.
==== زهرن جي نيڪالي ۽ دوا جو ميٽابولزم ====
[[CYP3A4]] جهڙا [[اينزائم]]، [[اينٽي پورٽر]] سرگرمين سان گڏ، [[اينٽيجن|اينٽيجنن]] ۽ [[زينو بائيوٽڪ|زينو بائيوٽڪن]] جي زهرن جي نيڪالي ۾ آنڊي جي [[دوا جو ميٽابولزم|دوا جي ميٽابولزم]] واري ڪردار ۾ پڻ اهم آهن.<ref>{{cite journal|last2=Ziegler|first2=DM|date=5 December 1990|title=The enzymes of detoxication.|journal=The Journal of Biological Chemistry|volume=265|issue=34|pages=20715–8|pmid=2249981|last1=Jakoby|first1=WB|doi=10.1016/S0021-9258(17)45272-0|bibcode=1990JBiCh.26520715J |doi-access=free}}</ref>
== ٻيا جانور ==
{{See also|گهوڙي جي ايناٽامي#هاضمي وارو سرشتو|رومننٽ#رومننٽن جو هاضمي وارو سرشتو}}
گهڻن [[ڪرنگهي وارا جانور|ڪرنگهي وارن جانورن]] ۾، جن ۾ [[ايمفيبين|ايمفيبين]]، [[پکي]]، [[سرڻا]]، [[مونوٽريم|آنا ڏيندڙ ٿڻائتا جانور]] ۽ ڪجهه [[مڇي|مڇيون]] شامل آهن، معدي-آنڊي وارو رستو [[مقعد]] بدران [[ڪلوئيڪا]] تي ختم ٿئي ٿو. ڪلوئيڪا ۾ [[پيشابي سرشتو]] جنسي-مقعدي سوراخ سان گڏيل هوندو آهي. [[ٿيريا|ٿيرين]]، يعني سڀ اهي ٿڻائتا جانور جيڪي آنا نٿا ڏين، جن ۾ انسان پڻ شامل آهن، وٽ الڳ مقعدي ۽ پيشابي-جنسي سوراخ هوندا آهن. ذيلي گروهه [[پليسينٽاليا]] جي مادين ۾ پيشابي ۽ جنسي سوراخ به الڳ الڳ هوندا آهن.{{cn|date=July 2025}}
[[هاضمي واري سرشتي جي واڌ ويجهه|اوائلي واڌ ويجهه]] دوران، آنڊن ۽ اندروني عضون جي اڻ-برابر بيهڪ شروع ٿئي ٿي؛ پڻ ڏسو [[محوري وڪڙ نظريو]].
[[رومننٽ|رومننٽس]] سخت ٻوٽائي مواد کي هضم ڪرڻ ۽ [[خميرڪاري|خمير ڪرڻ]] لاءِ ڪيتريون خاصيتون ڏيکارين ٿا، جن ۾ [[رومننٽن جو هاضمي وارو سرشتو|واڌو معدي جا خانا]] ۽ جزوي هضم ٿيل کاڌي کي ٻيهر وات ۾ آڻي وڌيڪ چٻاڙڻ، يعني [[جُڳالي]] ڪرڻ، جي صلاحيت شامل آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Sansone|first1=Randy A.|last2=Sansone|first2=Lori A.|date=2012|title=Rumination|journal=Innovations in Clinical Neuroscience|volume=9|issue=2|pages=29–34|issn=2158-8333|pmc=3312901|pmid=22468242}}</ref>
ڪيترن پکين ۽ ٻين جانورن ۾ هاضمي واري رستي اندر هڪ خاص معدو هوندو آهي، جنهن کي [[گيزرڊ]] چيو ويندو آهي ۽ اهو کاڌي کي پيهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي.<ref name=King>{{cite book|last1=King|first1=Anthony Stuart|last2=McLelland|first2=John|title=Birds: Their Structure and Function|date=1984|publisher=Baillière Tindall|location=London Philadelphia Toronto [etc.]|isbn=0-7020-0872-9|edition=2nd|url=https://avian-vet.com/blog/resources-for-veterinarians-5/birds-structure-and-function-free-pdf-4|access-date=30 March 2025}}</ref>
هڪ ٻي خاصيت، جيڪا ڪيترن جانورن ۾ ملي ٿي، [[ڪراپ (ايناٽامي)|ڪراپ]] آهي. پکين ۾ اها کاڌي جي نالي سان گڏ هڪ ڳوٿري طور ملي ٿي.<ref name=King/>
2020ع ۾، [[ڪلاوڊينيڊي]] جي هڪ ختم ٿيل ڪيڙي جهڙي جاندار جو سڀ کان پراڻو ڄاتل فوسل هاضمي وارو رستو دريافت ڪيو ويو؛ اهو لڳ ڀڳ 550 ملين سال اڳ دير واري [[ايدياڪارن]] [[دور (ارضيات)|دور]] ۾ رهندو هو.<ref name="NYT-20200110">{{cite news|last=Joel|first=Lucas|title=Fossil Reveals Earth's Oldest Known Animal Guts - The find in a Nevada desert revealed an intestine inside a creature that looks like a worm made of a stack of ice cream cones.|url=https://www.nytimes.com/2020/01/10/science/fossil-guts-intestines.html|date=10 January 2020|work=[[The New York Times]]|access-date=10 January 2020}}</ref><ref name="NAT-20200110">{{cite journal|author=Schiffbauer, James D.|display-authors=et al.|date=10 January 2020|title=Discovery of bilaterian-type through-guts in cloudinomorphs from the terminal Ediacaran Period|journal=[[Nature Communications]]|volume=11|article-number=205|bibcode=2020NatCo..11..205S|doi=10.1038/s41467-019-13882-z|pmc=6954273|pmid=31924764|doi-access=free|number=205}}</ref>
آرپار آنڊو، يعني اهڙو آنڊو جنهن ۾ وات ۽ مقعد ٻئي هجن، سمجهيو وڃي ٿو تہ [[بائليٽيريا]] جي [[نيفروزوئا]] ڪليڊ اندر ارتقا پذير ٿيو. ان کان اڳ سندن ابن ڏاڏن وارو پيٽ طرف سوراخ، جيڪو [[سنيڊيريا|سنيڊيرين]] ۽ [[زيناڪويلومورفا|ايڪوئلن]] وانگر هڪڙو ئي هو، ۽ نيفروزوئن جهڙوڪ [[چپٽي ڪيڙا|چپٽن ڪيڙن]] ۾ ٻيهر ارتقا پذير ٿيو، اڳئين-پوئين رخ ۾ ڊگهو ٿيو؛ پوءِ ان ڊگهي حصي جو وچيون حصو تنگ ٿي مڪمل بند ٿي ويو، جنهن سان اڳيون سوراخ، يعني وات، ۽ پويون سوراخ، يعني مقعد ۽ [[گونوپور|جنسي سوراخ]]، باقي رهيا. وچ واري حصي جي بند ٿيڻ کان سواءِ ڊگهو ٿيل آنڊو بائليٽيرين جي هڪ ٻي شاخ، ختم ٿيل [[پروآرٽيڪيوليٽا|پروآرٽيڪيوليٽس]]، ۾ موجود آهي. هيءَ حالت ۽ [[وات ۽ مقعد جا جنيني بڻ بنياد|ايمفيسٽومڪ]] واڌ ويجهه، يعني جڏهن جنين ۾ وات ۽ مقعد ٻئي آنڊي جي ڊگهي حصي مان ٺهن، جيڪا ڪجهه نيفروزوئن، جهڙوڪ [[گول ڪيڙا|گول ڪيڙن]]، ۾ موجود آهي، هن مفروضي جي حمايت ڪندڙ سمجهيون وڃن ٿيون.<ref>Nielsen, C., Brunet, T. & Arendt, D. Evolution of the bilaterian mouth and anus. Nat Ecol Evol 2, 1358–1376 (2018). https://doi.org/10.1038/s41559-018-0641-0</ref><ref>De Robertis, E. M., & Tejeda-Muñoz, N. (2022). Evo-Devo of urbilateria and its larval forms. ''Developmental Biology'', '''487''', 10–20. https://doi.org/10.1016/j.ydbio.2022.04.003</ref>
== طبّي اهميت ==
{{hatnote|هي ڀاڱو لاڳاپيل بيمارين، معدي-آنڊي واري رستي سان طبي لاڳاپن ۽ جراحي ۾ استعمال بابت بحث ڪري ٿو.}}
{{Main|معدي-آنڊي جون بيماريون|گيسٽرو اينٽرولاجي}}
{{Further|طبّي اهميت}}
=== بيماريون ===
ڪيتريون ئي بيماريون ۽ حالتون معدي-آنڊي واري سرشتي کي متاثر ڪري سگهن ٿيون، جن ۾ [[وچڙندڙ بيماريون]]، [[سوزش]] ۽ [[ڪينسر]] شامل آهن.{{cn|date=July 2025}}
مختلف [[بيماري پيدا ڪندڙ جراثيم]]، جهڙوڪ [[بيڪٽيريا]] جيڪي [[کاڌي مان پکڙجندڙ بيماريون]] پيدا ڪن ٿا، [[گيسٽرو اينٽرائٽس]] پيدا ڪري سگهن ٿا، جيڪو معدي ۽ ننڍي آنڊي جي [[سوزش]] سبب ٿئي ٿو. اهڙين بيڪٽيريائي وچڙندڙ بيمارين جي علاج لاءِ [[اينٽي بايوٽڪ|اينٽي بايوٽڪون]] معدي-آنڊي واري رستي جي [[انساني جيوگهرڙائي آبادي|جيوگهرڙائي آبادي]] جي گوناگونيت گهٽائي سگهن ٿيون، ۽ سوزشي وچولي عنصرن کي وڌيڪ فعال ڪري سگهن ٿيون.<ref>{{Cite journal|last1=Nitzan|first1=Orna|last2=Elias|first2=Mazen|last3=Peretz|first3=Avi|last4=Saliba|first4=Walid|date=2016-01-21|title=Role of antibiotics for treatment of inflammatory bowel disease|journal=World Journal of Gastroenterology|volume=22|issue=3|pages=1078–1087|doi=10.3748/wjg.v22.i3.1078|issn=1007-9327|pmc=4716021|pmid=26811648|doi-access=free}}</ref> گيسٽرو اينٽرائٽس جي آءِ رستي جي سڀ کان عام بيماري آهي.
* [[معدي-آنڊي جو ڪينسر]] معدي-آنڊي واري رستي جي ڪنهن به هنڌ ٿي سگهي ٿو، ۽ ان ۾ [[وات جو ڪينسر]]، [[ڄڀ جو ڪينسر]]، [[کاڌي جي نالي جو ڪينسر]]، [[معدي جو ڪينسر]] ۽ [[وڏي آنڊي ۽ سڌي آنڊي جو ڪينسر]] شامل آهن. معدي-آنڊي وارن ڪينسرن جي سببن مان هڪ ممڪن عنصر هاضمي وارن عضون جو پِت جي تيزابن سان حد کان وڌيڪ واسطو آهي.<ref>{{cite journal|vauthors=Bernstein H, Bernstein C|title=Bile acids as carcinogens in the colon and at other sites in the gastrointestinal system|journal=Exp Biol Med|volume=248|issue=1|pages=79–89|date=January 2023|pmid=36408538|pmc=9989147|doi=10.1177/15353702221131858|url=}}</ref>
* سوزشي حالتون. [[آخري آنڊي جي سوزش]] [[آخري آنڊو|آخري آنڊي]] جي سوزش آهي، ۽ [[ڪولائٽس]] [[وڏو آنڊو|وڏي آنڊي]] جي سوزش آهي.
* [[نيڪروٽائيزنگ آرٽيريولائٽس#سبب|آنڊي جي نيڪروٽائيزنگ آرٽيريولائٽس]] آنڊن جي شريانڙين جي سوزش آهي، جيڪا وڏي پيماني تي سخت اوچتا زخم پيدا ڪري ٿي.
* [[اپينڊسائٽس]] [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]] جي سوزش آهي، جيڪو انڌي آنڊي وٽ واقع هوندو آهي. علاج نه ٿيڻ جي صورت ۾ هي هڪ ممڪن طور موتمار حالت آهي؛ اپينڊسائٽس جي گهڻن ڪيسن ۾ جراحي مداخلت ضروري هوندي آهي.
[[ڊائيورٽيڪيولر بيماري]] هڪ اهڙي حالت آهي، جيڪا صنعتي ملڪن ۾ وڏي عمر وارن ماڻهن ۾ تمام عام آهي. اها عام طور وڏي آنڊي کي متاثر ڪري ٿي، پر ننڍي آنڊي کي به متاثر ڪندي ڏٺي وئي آهي. [[ڊائيورٽيڪيولوسس]] تڏهن ٿئي ٿي جڏهن آنڊي جي ڀت تي ڳوٿريون ٺهن. جڏهن اهي ڳوٿريون سوزش واريون ٿي وڃن، تڏهن ان کي [[ڊائيورٽيڪيولائٽس]] چيو ويندو آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[سوزشي آنڊي جي بيماري]] هڪ سوزشي حالت آهي، جيڪا آنڊي جي ڀتين کي متاثر ڪري ٿي، ۽ ان ۾ [[ڪروهن جي بيماري]] ۽ [[السراتي ڪولائٽس]] نالي ذيلي قسم شامل آهن. ڪروهن جي بيماري سڄي معدي-آنڊي واري رستي کي متاثر ڪري سگهي ٿي، جڏهنتہ السرٽي ڪولائٽس رڳو وڏي آنڊي تائين محدود هوندي آهي. ڪروهن جي بيماري کي وڏي پيماني تي [[خودمدافعتيت|خودمدافعتي بيماري]] سمجهيو وڃي ٿو. جيتوڻيڪ السرٽي ڪولائٽس جو علاج گهڻو ڪري اهڙي نموني ڪيو ويندو آهي ڄڻ اها خودمدافعتي بيماري هجي، پر ان بابت ڪو اتفاق راءِ ناهي تہ اها حقيقت ۾ اهڙي آهي.{{cn|date=July 2025}}
[[فعلي معدي-آنڊي جون خرابييون|فعلي معدي-آنڊي جون خرابيون]]، جن مان سڀ کان عام [[چڙچڙي آنڊي جو سنڊروم]] آهي. فعلي قبض ۽ [[دائمي فعلي پيٽ جو سور]] آنڊي جون ٻيون فعلي خرابيون آهن، جن جا جسماني سبب هوندا آهن، پر انهن ۾ سڃاڻپ جوڳيون بناوتي، ڪيميائي يا وچڙندڙ بيماريون موجود نه هونديون آهن.{{cn|date=July 2025}}
=== علامتون ===
ڪيتريون علامتون معدي-آنڊي واري رستي جي مسئلن ڏانهن اشارو ڪري سگهن ٿيون، جن ۾ شامل آهن:{{cn|date=July 2025}}
* [[الٽي]]، جنهن ۾ کاڌي جو [[کاڌي جو موٽڻ (هاضمو)|موٽڻ]] يا [[رت واري الٽي|رت جي الٽي]] شامل ٿي سگهي ٿي
* [[دستن]]، يعني پاڻي جهڙي يا وڌيڪ بار بار پاخاني جو نڪرڻ
* [[قبض]]، جنهن مان مراد گهٽ ۽ سخت پاخاني جو نڪرڻ آهي
* [[پاخاني ۾ رت]]، جنهن ۾ [[هيميٽوڪيزيا|تازو ڳاڙهو رت]]، ڳاڙهي ناسي رنگ جو رت، ۽ [[ميلينا|تارڪول جهڙو رت]] شامل آهن
=== علاج ===
[[معدي-آنڊي جي جراحي]] گهڻو ڪري ٻاهرين مريضن واري ماحول ۾ ڪري سگهجي ٿي. آمريڪا ۾ 2012ع ۾، هاضمي واري سرشتي تي آپريشن 25 سڀ کان عام ايمبوليٽري جراحي طريقيڪارن مان 3 هئا، ۽ سڀني ٻاهرين مريضن وارين ايمبوليٽري جراحين جو 9.1 سيڪڙو هئا.<ref>{{cite journal|vauthors=Wier LM, Steiner CA, Owens PL|title=Surgeries in Hospital-Owned Outpatient Facilities, 2012|journal =HCUP Statistical Brief|issue=188|publisher=Agency for Healthcare Research and Quality|location=Rockville, MD|date=February 2015|url =http://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb188-Surgeries-Hospital-Outpatient-Facilities-2012.jsp}}</ref>
=== تصويرڪاري ===
معدي-آنڊي واري رستي جي تصويرڪاري جا مختلف طريقا [[مٿئين معدي-آنڊي واري سيريز|مٿئين]] ۽ [[هيٺئين معدي-آنڊي واري سيريز]] ۾ شامل آهن:
* [[ريڊيو اوپيڪ]] رنگ ڳهي [[بيريم سوئلو]] ٺاهي سگهجي ٿو.
* رستي جا حصا ڪيمرا وسيلي ڏسي سگهجن ٿا. مٿئين معدي-آنڊي واري رستي جي جاچ لاءِ ان کي [[اينڊوسڪوپي]]، ۽ هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي جي جاچ لاءِ [[ڪولونو اسڪوپي]] يا [[سگموئيڊو اسڪوپي]] چيو ويندو آهي. [[ڪئپسول اينڊوسڪوپي]] ۾ ڪيمرا واري ڪئپسول ڳهاري رستي جي جاچ ڪئي ويندي آهي. جاچ دوران [[بايوپسي|بايوپسيون]] پڻ ورتيون وڃي سگهن ٿيون.
* هيٺئين معدي-آنڊي واري رستي جي جاچ لاءِ [[پيٽ جو ايڪس ري]] استعمال ٿي سگهي ٿو.
=== ٻيون لاڳاپيل بيماريون ===
* [[ڪالرا]]
* [[آنڊي جي ٻيڻائي وارو سسٽ]]
* [[جيارڊياسس]]
* [[لبلبي جي سوزش]]
* [[پيپٽڪ السر جي بيماري]]
* [[پيلو بخار]]
* ''[[هيليڪوبيڪٽر پائلوري]]'' هڪ [[گرام-منفي]] چڪر دار بيڪٽيريم آهي. دنيا جي اڌ کان وڌيڪ آبادي ان سان متاثر آهي، گهڻو ڪري ننڍپڻ دوران؛ اهو يقيني ناهي تہ بيماري ڪيئن منتقل ٿئي ٿي. اهو معدي-آنڊي واري سرشتي، خاص طور معدي، ۾ آباد ٿئي ٿو. هن بيڪٽيريم جي بقا جون حالتون انساني معدي جي [[ننڍو ماحول (حياتيات)|ننڍي ماحول]] لاءِ مخصوص آهن: اهو [[ڪيپنو فائل|ڪيپنو فِلڪ]] ۽ [[مائڪرو ايرو فائل|مائڪرو ايرو فِلڪ]] ٻئي آهي. ''هيليڪوبيڪٽر'' معدي جي اپيٿيليئل استر ۽ ان جي چوڌاري معدي جي ميوڪوسي تهه لاءِ [[ٽروپزم]] پڻ ڏيکاري ٿو. هن بيڪٽيريم جي معدي ۾ آبادي هڪ مضبوط مدافعتي جواب شروع ڪري ٿي، جنهن سان وچولي کان سخت [[سوزش]] ٿئي ٿي، جنهن کي [[گيسٽرائٽس]] چيو ويندو آهي. وچڙندڙ بيماري جون نشانيون ۽ علامتون گيسٽرائٽس، پيٽ ۾ ساڙيندڙ سور، وزن گهٽجڻ، بک گهٽجڻ، ڦوڪ، اوڳرايون، الٽي اچڻ، رت واري الٽي ۽ ڪارو تارڪولي پاخانو آهن. وچڙندڙ بيماري ڪيترن طريقن سان سڃاڻي سگهجي ٿي: جي آءِ ايڪس ري، اينڊوسڪوپي، ضد-''هيليڪوبيڪٽر'' اينٽي باڊين لاءِ رت جون جاچون، پاخاني جي جاچ، ۽ يوريز ساهه واري جاچ، جيڪا بيڪٽيريا جي ضمني پيداوار آهي. جيڪڏهن وقت سر سڃاڻپ ٿي وڃي ته ان جو علاج مختلف پروٽون پمپ روڪيندڙن جي ٽن خوراڪن ۽ ٻن اينٽي بايوٽڪن سان ٿي سگهي ٿو، جنهن سان علاج ۾ لڳ ڀڳ هڪ هفتو لڳي ٿو. جيڪڏهن وقت سر سڃاڻپ نه ٿئي، ته جراحي جي ضرورت پئجي سگهي ٿي.<ref name=iagcj>{{cite journal|last=Fox|first=James|author2=Timothy Wang|title=Inflammation, Atrophy, and Gastric Cancer|journal=Journal of Clinical Investigation|date=January 2007|volume=117|series=review|issue=1|pages=60–69|doi=10.1172/JCI30111|pmid=17200707|url=|pmc=1716216}}</ref><ref name="my grad advisor">{{cite book|last=Murphy|first=Kenneth|title=Janeway's Immunobiology|date=20 May 2014|publisher=Garland Science, Taylor and Francis Group, LLC|location=New York|isbn=978-0-8153-4243-4|pages=389–398}}</ref><ref name=immu-sys>{{cite book|last=Parham|first=Peter|title=The Immune System|date=20 May 2014|publisher=Garland Science Taylor and Francis Group LLC|location=New York|isbn=978-0-8153-4146-8|page=494}}</ref><ref name=mims-med-microb>{{cite book|last=Goering|first=Richard|title=MIMS Medical Microbiology|date=20 May 2014|publisher=Elsevier|location=Philadelphia|isbn=978-0-3230-4475-2|pages=32, 64, 294, 133–4, 208, 303–4, 502}}</ref>
* [[آنڊي جي ڪوڙي بندش|آنڊي جي ڪوڙي بندش]] هاضمي واري سرشتي جي بگڙيل ٺهڻ سبب پيدا ٿيندڙ سنڊروم آهي، جنهن جي خاصيت آنڊن جي ڌڪڻ ۽ جذب ڪرڻ جي صلاحيت ۾ سخت خرابي آهي. علامتن ۾ روزانو پيٽ ۽ معدي جو سور، الٽي اچڻ، سخت ڦهلاءُ، الٽي، سيني ۾ ساڙ، ڳهڻ ۾ تڪليف، دستن، قبض، پاڻي جي کوٽ ۽ غذائي کوٽ شامل آهن. آنڊي جي ڪوڙي بندش جو ڪو علاج ناهي. جان لاءِ خطرو بڻجندڙ پيچيدگين، جهڙوڪ آئيليس ۽ وولوولس، آنڊي جي رُڪاوٽ جيڪا بيڪٽيريا جي وڌيل واڌ ڏانهن وٺي وڃي ٿي، ۽ آنڊي جي متاثر يا مئل حصن کي ڪڍڻ، کي سنڀالڻ لاءِ مختلف قسمن جي جراحي ۽ علاج جي ضرورت پئجي سگهي ٿي. ڪيترن مريضن کي رڳن وسيلي خوراڪ جي ضرورت هوندي آهي.{{cn|date=July 2025}}
* [[آئيليس]] آنڊن جي بندش آهي.
* [[سيليئڪ بيماري]] [[غذائي جذب جي کوٽ]] جو هڪ عام روپ آهي، جيڪو اتر يورپي نسل جي 1 سيڪڙو ماڻهن تائين متاثر ڪري ٿو. گلوٽين پروٽينن جي هاضمي سان آنڊي جي جيوگهرڙن ۾ خودمدافعتي جواب شروع ٿئي ٿو. ڪڻڪ، جَوَ ۽ رائي ۾ ملندڙ پروٽينن جي کائڻ سان ننڍي آنڊي ۾ وِلائي جي سُڪڙڻ ٿئي ٿي. گلوٽين-آزاد خوراڪ ۾ انهن خوراڪن کان سڄي عمر پرهيز ئي واحد علاج آهي.
* [[اينٽرو وائرس]] پنهنجي آنڊي وسيلي منتقلي واري رستي سبب ائين سڏجن ٿا، جتي ''enteric'' جي معنيٰ آنڊي سان لاڳاپيل آهي، پر انهن جون علامتون گهڻو ڪري آنڊي سان لاڳاپيل نه هونديون آهن.
* [[اينڊوميٽريوسس]] آنڊن کي متاثر ڪري سگهي ٿي، جنهن جون علامتون چڙچڙي آنڊي جي سنڊروم جهڙيون هونديون آهن.
* [[آنڊي جو وڪڙ]]، يا ساڳي طرح آنڊي جو گُهٽجڻ، نسبتاً ناياب واقعو آهي، جيڪو عام طور وڏي آنڊي جي جراحي کان ڪجهه وقت پوءِ پيدا ٿئي ٿو. بهرحال، ان جي صحيح تشخيص ڏکي آهي، ۽ جيڪڏهن درست نه ڪيو وڃي ته آنڊي جي [[انفارڪشن]] ۽ موت ڏانهن وٺي وڃي سگهي ٿو. (گلوڪار [[موريس گب]] بابت سمجهيو وڃي ٿو تہ هن ان سبب وفات ڪئي.)
* وڏي آنڊي جي [[اينجيو ڊيسپليزيا]]
* [[قبض]]
* [[دستن]]
* [[هرش اسپرنگ جي بيماري]] (اگينگليونوسس)
* [[انٽسسسپشن (طبي خرابي)|انٽسسسپشن]]
* [[پولپ (طب)]]؛ پڻ ڏسو [[وڏي آنڊي ۽ سڌي آنڊي جو پولپ]]
* [[ڪوڙي جھلي واري ڪولائٽس]]
* [[زهريلو ميگاڪولن]]، عام طور السرٽي ڪولائٽس جي پيچيدگي
== جانورن جي آنڊن جا استعمال ==
انسانن کان سواءِ ٻين جانورن جا آنڊا ڪيترن طريقن سان استعمال ٿين ٿا. [[چوپايو مال|چوپائي مال]] جي هر اهڙي جنس مان، جيڪا [[کير]] جو ذريعو هجي، کير پيئندڙ {{linktext|وڇڙا|وڇڙن}} جي آنڊن مان لاڳاپيل [[رينيٽ]] حاصل ڪيو ويندو آهي. [[سور]] ۽ [[وڇڙو (جانور)|وڇڙي]] جا آنڊا کاڌا ويندا آهن، ۽ سور جا آنڊا [[ساسيج]] جي غلاف طور استعمال ٿيندا آهن. وڇڙي جا آنڊا [[وڇڙي-آنڊي وارو الڪلي فاسفيٽيز]] (CIP) مهيا ڪن ٿا، ۽ [[گولڊ بيٽر جي کل]] ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا.
ٻيا استعمال هي آهن:
* موسيقارن پاران جانورن جي آنڊن مان ٺهيل [[تارون (موسيقي)|تارن]] جو استعمال [[مصر جو ٽيون خاندان|مصر جي ٽئين خاندان]] تائين پٺتي ڳولي سگهجي ٿو. ويجهي ماضي ۾، تارون [[گهرائتو رڍ|گهيٽي]] جي آنڊي مان ٺاهيون وينديون هيون. جديد دور جي اچڻ سان، موسيقارن گهڻو ڪري [[ريشم]] يا مصنوعي مواد، جهڙوڪ [[نائلون]] يا [[فولاد]]، مان ٺهيل تارون استعمال ڪرڻ شروع ڪيون آهن. بهرحال، ڪجهه ساز وڄائيندڙ اڃا به پراڻي آوازي معيار پيدا ڪرڻ لاءِ آنڊي واريون تارون استعمال ڪن ٿا. جيتوڻيڪ اهڙين تارن کي عام طور "[[ڪيٽ گٽ]]" تارون چيو ويندو هو، پر [[ٻلي|ٻليون]] ڪڏهن به آنڊي وارين تارن جو ذريعو طور استعمال نه ڪيون ويون.<ref>{{cite web|last1=Hiskey|first1=Daven|title=Violin strings were never made out of actual cat guts|url=http://www.todayifoundout.com/index.php/2010/11/violin-strings-were-never-made-out-of-actual-cat-guts/|website=TodayIFoundOut.com|date=12 November 2010|access-date=15 December 2015}}</ref>
* رڍ جو آنڊو [[ريڪٽ]]ن، جهڙوڪ [[ٽينس]]، ۾ استعمال ٿيندڙ قدرتي آنڊي واري تار جو اصل ذريعو هو. اڄڪلهه مصنوعي تارون گهڻو وڌيڪ عام آهن، پر بهترين آنڊي واريون تارون هاڻي [[ڳئون]] جي آنڊي مان ٺاهيون وڃن ٿيون.
* آنڊي جي رسي [[سنئير ڊرم]] جي خاص ڀنڀنائيندڙ آوازي رنگت پيدا ڪندڙ سنئيرن لاءِ تارون ٺاهڻ ۾ پڻ استعمال ٿي آهي. جڏهنتہ جديد سنئير ڊرم لڳ ڀڳ هميشه آنڊي جي رسي بدران ڌاتي تار استعمال ڪري ٿو، [[اتر آفريڪا|اتر آفريقي]] [[بيندير]] فريم ڊرم اڃا به هن مقصد لاءِ آنڊو استعمال ڪري ٿو.
* "قدرتي" [[ساسيج]] جا خول، يا [[غلاف (ساسيج)|غلاف]]، جانورن جي آنڊي مان ٺاهيا ويندا آهن، خاص طور هاگ، ڳئون ۽ گهيٽي مان.
* [[ڪوڪوريتسي]]، [[گارڊوباڪيا]] ۽ [[تورچينيلو]] جي ويڙهه گهيٽي يا ٻڪري جي آنڊي مان ٺهي ٿي.
* [[هيگس]] روايتي طور رڍ جي معدي ۾ اُٻاريو ۽ ان ئي ۾ پيش ڪيو ويندو آهي.
* [[چٽرلنگز]]، کاڌي جو هڪ قسم، چڱيءَ طرح ڌوتل [[سور]] جي آنڊي تي مشتمل هوندو آهي.
* جانورن جي آنڊي کي [[لانگ ڪيس گهڙيال]]ن ۾ رسي وارين لائينن ۽ [[بريڪٽ گهڙيال]]ن ۾ [[فيوزي (گهڙي سازي)|فيوزي]] حرڪتن لاءِ استعمال ڪيو ويندو هو، پر ان جي جاءِ ڌاتي تار وٺي سگهي ٿي.
* 1640ع جا سڀ کان پراڻا ڄاتل [[ڪنڊوم]] جانورن جي آنڊي مان ٺهيل هئا.<ref>{{cite web|url=http://www.ananova.com/news/story/sm_1870958.html?menu=news.quirkies.sexlife|title=World's oldest condom|access-date=2008-04-11|year=2008|publisher=[[Ananova]]}}</ref>
== پڻ ڏسو ==
{{Anatomy-terms}}
* [[معدي-آنڊي جي فعليات]]
* [[چپ تي آنڊو]]
* {{Look from|معدي-آنڊي}}
* {{In title|معدي-آنڊي}}
== حوالا ==
{{Reflist}}
== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
{{wiktionary|معدي-آنڊي وارو رستو|معدي-آنڊي|رستو}}
{{Commons category multi|Gastrointestinal tract|Digestive system}}
{{Wikibooks|Human Physiology|معدي-آنڊي وارو سرشتو}}
* [https://www.proteinatlas.org/humanproteome/gastrointestinal+tract هيومن پروٽين ائٽلس ۾ معدي-آنڊي وارو رستو]
* [https://web.archive.org/web/20090507150127/http://digestive.niddk.nih.gov/ddiseases/pubs/yrdd/ نيشنل انسٽيٽيوٽس آف هيلٿ ۾ توهان جو هاضمي وارو سرشتو ۽ اهو ڪيئن ڪم ڪري ٿو]
{{Human systems and organs}}
{{Mouth anatomy}}
{{Digestive tract}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:معدي-آنڊي}}
[[زمرو:پيٽ]]
[[زمرو:هاضمي وارو سرشتو]]
[[زمرو:اينڊوڪرائين سرشتو]]
[[زمرو:دوا ڏيڻ جا رستا]]
s0264mb08thiu7yd11yi4ue2bdw2g0g
سانچو:Gastrointestinal tract sidebar
10
99976
392088
2026-07-07T18:24:18Z
Intisar Ali
8681
نئون صفحو: {{Sidebar with collapsible lists | name = Gastrointestinal tract sidebar | class = gastrointestinal-tract hlist | templatestyles = Gastrointestinal tract sidebar/styles.css | pretitle = مکيه حصا | title = [[معدي-آنڊي وارو رستو]] | topimage = [[{{{1|File:Stomach_colon_rectum_diagram-en.svg}}}|200px|class=skin-invert]] | list1name = مٿيون | list1title = [[مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو]] | list1...
392088
wikitext
text/x-wiki
{{Sidebar with collapsible lists
| name = Gastrointestinal tract sidebar
| class = gastrointestinal-tract hlist
| templatestyles = Gastrointestinal tract sidebar/styles.css
| pretitle = مکيه حصا
| title = [[معدي-آنڊي وارو رستو]]
| topimage = [[{{{1|File:Stomach_colon_rectum_diagram-en.svg}}}|200px|class=skin-invert]]
| list1name = مٿيون
| list1title = [[مٿيون معدي-آنڊي وارو رستو]]
| list1 =
* [[وات]]
* [[ڳلو]]
* [[کاڌي جي نالي]]
* [[معدو]]
* [[ٻارنهن آڱرين وارو آنڊو]]
| list2name = هيٺيون
| list2title = [[هيٺيون معدي-آنڊي وارو رستو]]
| list2 =
* [[ننڍو آنڊو]]
** [[خالي آنڊو]]
** [[آخري آنڊو]]
* [[وڏو آنڊو]]
** [[انڌو آنڊو]]
*** [[اپينڊڪس (ايناٽامي)|اپينڊڪس]]
** [[مٿي چڙهندڙ وڏو آنڊو]]
** [[آڏو وڏو آنڊو]]
** [[هيٺ لهندڙ وڏو آنڊو]]
** [[سگموئيڊ وڏو آنڊو]]
** [[سڌو آنڊو]]
* [[مقعد]]
| list6name = پڻ ڏسو
| list6title = پڻ ڏسو
| list6 =
* [[معدي-آنڊي واري رستي جي ڀت]]
* [[انساني هاضمي وارو سرشتو]]
* [[ايناٽاميائي اصطلاح]]
* [[انساني ايناٽامي جو خاڪو]]
}}<noinclude>
{{documentation|Template:Anatomical lists/documentation}}
</noinclude>
bwfjyo6oxa27x2s1ce2ulwozo6o53d1
والمارٽ
0
99977
392123
2026-07-08T04:17:50Z
Intisar Ali
8681
نئون صفحو: {{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}} {{Infobox company | name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ | logo = Walmart spark (2025).svg | logo_size = 150px | logo_upright = 0.7 | logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The...
392123
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
pm8e06a2td5e9bztchpqje4by776zy9
392124
392123
2026-07-08T04:23:06Z
Intisar Ali
8681
/* */
392124
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون.<ref name="Volpe"/> وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.<ref name="Volpe"/>
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا".<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016
1x9h1rpo00r0jrf9svhqmax19km8ayf
392125
392124
2026-07-08T04:29:14Z
Intisar Ali
8681
392125
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون.<ref name="Volpe"/> وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.<ref name="Volpe"/>
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
e8lbbfyx2i50f2cnr7xtax888tx4fkj
392126
392125
2026-07-08T04:31:55Z
Intisar Ali
8681
392126
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
k1urupueadylrmzptxr6q3lp83l1k4s
392127
392126
2026-07-08T04:32:46Z
Intisar Ali
8681
392127
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
0sd867g2x5cz948d20wcvgohuxhcz81
392128
392127
2026-07-08T04:38:17Z
Intisar Ali
8681
392128
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي Wal-Mart Stores, Inc. مان Walmart Inc. ۾ تبديل ڪندي.
b2rprh8r8069orjx6nc3j6zf6amokz8
392129
392128
2026-07-08T04:39:31Z
Intisar Ali
8681
392129
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.
g4i1phsbhw2m5of0a1l2y6zg1kzufo7
392130
392129
2026-07-08T04:41:46Z
Intisar Ali
8681
392130
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
tmi6ffe4ch2qiuwla65p0un5dl6yfg1
392132
392130
2026-07-08T05:06:53Z
Intisar Ali
8681
392132
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.wsj.com/livecoverage/jobs-report-bls-september-stock-market-today-11-20-2025/card/walmart-is-moving-its-listing-to-nasdaq-from-nyse-Zli9bPH4a6FMKHSBRcYk?gaa_at=e
p9bagdpg9tltc9mm2l0f9e5wtf5fp5v
392133
392132
2026-07-08T05:09:09Z
Intisar Ali
8681
392133
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
anokj8ig7uobwyq5sjw7gmjlj9ywrig
392134
392133
2026-07-08T05:13:40Z
Intisar Ali
8681
392134
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيبرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} 682 والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
6hhimdeu9ek16ly12odprde3pptxzph
392135
392134
2026-07-08T05:14:58Z
Intisar Ali
8681
392135
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيبرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
lbi0xxv0sukvb2qglbt6slu5j2qqj8r
392136
392135
2026-07-08T05:23:14Z
Intisar Ali
8681
392136
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
b01mhtzrs0efjlyy1d81r4asjaius60
392137
392136
2026-07-08T05:23:46Z
Intisar Ali
8681
392137
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا {{as of|2022|10|31|df=US|lc=y|post=,}} 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور (Paiz، Walmart Supercenter، Despensa Familiar، ۽ Maxi Dispensa بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور (Despensa Familiar، La Despensa de Don Juan، Walmart Supercenter، ۽ Maxi Despensa بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور (Paiz، Walmart Supercenter، Dispensa Familiar، ۽ Maxi Despensa بينرن سميت)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور (Pali، La Unión، Maxi Pali، ۽ Walmart Supercenter بينرن سميت)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور (Maxi Pali، Mas X Menos، Walmart Supercenter، ۽ Pali بينرن سميت<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>) شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Distribución y Servicio]], [[Distribucion y Servicio]] and [[Walmart Chile]] redirect here -->
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني، Distribución y Servicio D&S SA، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چلي Lider، Express de Lider، Superbodega Acuenta، ۽ Central Mayorista بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/>{{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ Walmart Supercenter، Sam's Club، [[Bodega Aurrera]]، Mi Bodega Aurrera، Bodega Aurrera Express ۽ Walmart Express هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{مک|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن)<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽، {{as of|2015|June|df=US|lc=y|post=,}} اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ Supercentres لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (Game Foodco، CBW، Game، Builders Express، Builders Warehouse، Cambridge، Rhino، Makro، Builders Trade Depot، Jumbo، ۽ Builders Superstore بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (CBW، Game Foodco، ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (CBW ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (Builders Warehouse، Game Foodco، CBW، ۽ Builders Express بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (Game Foodco ۽ Game بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (Game ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (CBW بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (CBW، Game Foodco، Builders Warehouse، ۽ Builders Express بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|Asia}}
<!-- There is a redirect [[Wal-Mart Asia]] to the section heading #Asia which no longer exists. Fortunately, the three Asian countries (China, India, Japan) are still contiguous so we can place an anchor here. See [[WP:LINK2SECT]], [[WP:RSECT]]. -->
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن. {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref> Walmart Supercenter ۽ Sam's Club بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-
8ciuswc6d14g10r9ftnz23w4hh8mh8r
392138
392137
2026-07-08T05:25:13Z
Intisar Ali
8681
392138
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور (Paiz، Walmart Supercenter، Despensa Familiar، ۽ Maxi Dispensa بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور (Despensa Familiar، La Despensa de Don Juan، Walmart Supercenter، ۽ Maxi Despensa بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور (Paiz، Walmart Supercenter، Dispensa Familiar، ۽ Maxi Despensa بينرن سميت)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور (Pali، La Unión، Maxi Pali، ۽ Walmart Supercenter بينرن سميت)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور (Maxi Pali، Mas X Menos، Walmart Supercenter، ۽ Pali بينرن سميت<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>) شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Distribución y Servicio]], [[Distribucion y Servicio]] and [[Walmart Chile]] redirect here -->
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني، Distribución y Servicio D&S SA، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چلي Lider، Express de Lider، Superbodega Acuenta، ۽ Central Mayorista بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/>{{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ Walmart Supercenter، Sam's Club، [[Bodega Aurrera]]، Mi Bodega Aurrera، Bodega Aurrera Express ۽ Walmart Express هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{مک|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن)<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽، {{as of|2015|June|df=US|lc=y|post=,}} اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ Supercentres لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (Game Foodco، CBW، Game، Builders Express، Builders Warehouse، Cambridge، Rhino، Makro، Builders Trade Depot، Jumbo، ۽ Builders Superstore بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (CBW، Game Foodco، ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (CBW ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (Builders Warehouse، Game Foodco، CBW، ۽ Builders Express بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (Game Foodco ۽ Game بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (Game ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (CBW بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (CBW، Game Foodco، Builders Warehouse، ۽ Builders Express بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|Asia}}
<!-- There is a redirect [[Wal-Mart Asia]] to the section heading #Asia which no longer exists. Fortunately, the three Asian countries (China, India, Japan) are still contiguous so we can place an anchor here. See [[WP:LINK2SECT]], [[WP:RSECT]]. -->
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن. {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref> Walmart Supercenter ۽ Sam's Club بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-
17ugg3rkzlmma3izp1ubk8d9iw5q43t
392139
392138
2026-07-08T06:59:12Z
Intisar Ali
8681
392139
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Distribución y Servicio]], [[Distribucion y Servicio]] and [[Walmart Chile]] redirect here -->
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني، Distribución y Servicio D&S SA، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چلي Lider، Express de Lider، Superbodega Acuenta، ۽ Central Mayorista بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/>{{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ Walmart Supercenter، Sam's Club، [[Bodega Aurrera]]، Mi Bodega Aurrera، Bodega Aurrera Express ۽ Walmart Express هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{مک|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن)<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽، {{as of|2015|June|df=US|lc=y|post=,}} اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ Supercentres لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (Game Foodco، CBW، Game، Builders Express، Builders Warehouse، Cambridge، Rhino، Makro، Builders Trade Depot، Jumbo، ۽ Builders Superstore بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (CBW، Game Foodco، ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (CBW ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (Builders Warehouse، Game Foodco، CBW، ۽ Builders Express بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (Game Foodco ۽ Game بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (Game ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (CBW بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (CBW، Game Foodco، Builders Warehouse، ۽ Builders Express بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|Asia}}
<!-- There is a redirect [[Wal-Mart Asia]] to the section heading #Asia which no longer exists. Fortunately, the three Asian countries (China, India, Japan) are still contiguous so we can place an anchor here. See [[WP:LINK2SECT]], [[WP:RSECT]]. -->
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن. {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref> Walmart Supercenter ۽ Sam's Club بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-
t7ehy7dv1ull0essanoihvuob9hs46n
392140
392139
2026-07-08T07:02:42Z
Intisar Ali
8681
/* چلي */
392140
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني، Distribución y Servicio D&S SA، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/>{{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ Walmart Supercenter، Sam's Club، [[Bodega Aurrera]]، Mi Bodega Aurrera، Bodega Aurrera Express ۽ Walmart Express هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{مک|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن)<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽، {{as of|2015|June|df=US|lc=y|post=,}} اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ Supercentres لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (Game Foodco، CBW، Game، Builders Express، Builders Warehouse، Cambridge، Rhino، Makro، Builders Trade Depot، Jumbo، ۽ Builders Superstore بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (CBW، Game Foodco، ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (CBW ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (Builders Warehouse، Game Foodco، CBW، ۽ Builders Express بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (Game Foodco ۽ Game بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (Game ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (CBW بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (CBW، Game Foodco، Builders Warehouse، ۽ Builders Express بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|Asia}}
<!-- There is a redirect [[Wal-Mart Asia]] to the section heading #Asia which no longer exists. Fortunately, the three Asian countries (China, India, Japan) are still contiguous so we can place an anchor here. See [[WP:LINK2SECT]], [[WP:RSECT]]. -->
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن. {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref> Walmart Supercenter ۽ Sam's Club بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-
t9mk2qmqy9xmpd1azi6tvjn770yv08y
392141
392140
2026-07-08T07:03:52Z
Intisar Ali
8681
392141
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/>{{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ Walmart Supercenter، Sam's Club، [[Bodega Aurrera]]، Mi Bodega Aurrera، Bodega Aurrera Express ۽ Walmart Express هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{مک|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن)<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽، {{as of|2015|June|df=US|lc=y|post=,}} اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ Supercentres لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (Game Foodco، CBW، Game، Builders Express، Builders Warehouse، Cambridge، Rhino، Makro، Builders Trade Depot، Jumbo، ۽ Builders Superstore بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (CBW، Game Foodco، ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (CBW ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (Builders Warehouse، Game Foodco، CBW، ۽ Builders Express بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (Game Foodco ۽ Game بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (Game ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (CBW بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (CBW، Game Foodco، Builders Warehouse، ۽ Builders Express بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|Asia}}
<!-- There is a redirect [[Wal-Mart Asia]] to the section heading #Asia which no longer exists. Fortunately, the three Asian countries (China, India, Japan) are still contiguous so we can place an anchor here. See [[WP:LINK2SECT]], [[WP:RSECT]]. -->
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن. {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref> Walmart Supercenter ۽ Sam's Club بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-
73o7grhhwcow88dmcnj8lizfvcc0ho9
392142
392141
2026-07-08T07:04:37Z
Intisar Ali
8681
392142
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ Walmart Supercenter، Sam's Club، [[Bodega Aurrera]]، Mi Bodega Aurrera، Bodega Aurrera Express ۽ Walmart Express هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{مک|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن)<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽، {{as of|2015|June|df=US|lc=y|post=,}} اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ Supercentres لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (Game Foodco، CBW، Game، Builders Express، Builders Warehouse، Cambridge، Rhino، Makro، Builders Trade Depot، Jumbo، ۽ Builders Superstore بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (CBW، Game Foodco، ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (CBW ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (Builders Warehouse، Game Foodco، CBW، ۽ Builders Express بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (Game Foodco ۽ Game بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (Game ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (CBW بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (CBW، Game Foodco، Builders Warehouse، ۽ Builders Express بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|Asia}}
<!-- There is a redirect [[Wal-Mart Asia]] to the section heading #Asia which no longer exists. Fortunately, the three Asian countries (China, India, Japan) are still contiguous so we can place an anchor here. See [[WP:LINK2SECT]], [[WP:RSECT]]. -->
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن. {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref> Walmart Supercenter ۽ Sam's Club بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-
tudnkxs46ffgqzj4vjvq454ofuutuas
392143
392142
2026-07-08T07:06:45Z
Intisar Ali
8681
392143
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{مک|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن)<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽، {{as of|2015|June|df=US|lc=y|post=,}} اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ Supercentres لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (Game Foodco، CBW، Game، Builders Express، Builders Warehouse، Cambridge، Rhino، Makro، Builders Trade Depot، Jumbo، ۽ Builders Superstore بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (CBW، Game Foodco، ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (CBW ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (Builders Warehouse، Game Foodco، CBW، ۽ Builders Express بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (Game Foodco ۽ Game بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (Game ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (CBW بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (CBW، Game Foodco، Builders Warehouse، ۽ Builders Express بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|Asia}}
<!-- There is a redirect [[Wal-Mart Asia]] to the section heading #Asia which no longer exists. Fortunately, the three Asian countries (China, India, Japan) are still contiguous so we can place an anchor here. See [[WP:LINK2SECT]], [[WP:RSECT]]. -->
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن. {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref> Walmart Supercenter ۽ Sam's Club بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-
5p4daij73g87qrvve0snjd4b8ks3fne
392144
392143
2026-07-08T07:07:04Z
Intisar Ali
8681
392144
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{مک|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن)<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽، {{as of|2015|June|df=US|lc=y|post=,}} اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ Supercentres لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (Game Foodco، CBW، Game، Builders Express، Builders Warehouse، Cambridge، Rhino، Makro، Builders Trade Depot، Jumbo، ۽ Builders Superstore بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (CBW، Game Foodco، ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (CBW ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (Builders Warehouse، Game Foodco، CBW، ۽ Builders Express بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (Game Foodco ۽ Game بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (Game ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (CBW بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (CBW، Game Foodco، Builders Warehouse، ۽ Builders Express بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|Asia}}
<!-- There is a redirect [[Wal-Mart Asia]] to the section heading #Asia which no longer exists. Fortunately, the three Asian countries (China, India, Japan) are still contiguous so we can place an anchor here. See [[WP:LINK2SECT]], [[WP:RSECT]]. -->
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن. {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref> Walmart Supercenter ۽ Sam's Club بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-
9iwq6r4cjdtumyd3q0a2uyq0365uahj
392145
392144
2026-07-08T07:10:28Z
Intisar Ali
8681
/* ڪئناڊا */
392145
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ Supercentres لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (Game Foodco، CBW، Game، Builders Express، Builders Warehouse، Cambridge، Rhino، Makro، Builders Trade Depot، Jumbo، ۽ Builders Superstore بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (CBW، Game Foodco، ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (CBW ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (Builders Warehouse، Game Foodco، CBW، ۽ Builders Express بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (Game Foodco ۽ Game بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (Game ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (CBW بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (CBW، Game Foodco، Builders Warehouse، ۽ Builders Express بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|Asia}}
<!-- There is a redirect [[Wal-Mart Asia]] to the section heading #Asia which no longer exists. Fortunately, the three Asian countries (China, India, Japan) are still contiguous so we can place an anchor here. See [[WP:LINK2SECT]], [[WP:RSECT]]. -->
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن. {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref> Walmart Supercenter ۽ Sam's Club بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-
o0hjq3tfj1h9ulajs8xzn7eyq3b0wpd
392146
392145
2026-07-08T07:12:00Z
Intisar Ali
8681
392146
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (Game Foodco، CBW، Game، Builders Express، Builders Warehouse، Cambridge، Rhino، Makro، Builders Trade Depot، Jumbo، ۽ Builders Superstore بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (CBW، Game Foodco، ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco ۽ Builders Warehouse بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (CBW ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (Builders Warehouse، Game Foodco، CBW، ۽ Builders Express بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (Game Foodco ۽ Game بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (Game ۽ Game Foodco بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (CBW بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (Game بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (CBW، Game Foodco، Builders Warehouse، ۽ Builders Express بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|Asia}}
<!-- There is a redirect [[Wal-Mart Asia]] to the section heading #Asia which no longer exists. Fortunately, the three Asian countries (China, India, Japan) are still contiguous so we can place an anchor here. See [[WP:LINK2SECT]], [[WP:RSECT]]. -->
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن. {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref> Walmart Supercenter ۽ Sam's Club بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-
jaey0pcq0chw1616bk5b6spbrj55lq4
392147
392146
2026-07-08T07:51:08Z
Intisar Ali
8681
392147
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن. {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref> Walmart Supercenter ۽ Sam's Club بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-
rqrdxc1j3g71l4lkzvo953k24d89ja1
392148
392147
2026-07-08T07:55:20Z
Intisar Ali
8681
392148
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن. {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-
8vf3pi1gfd6sf1l7zndx71xijr5jsw1
392149
392148
2026-07-08T07:56:03Z
Intisar Ali
8681
392149
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن.31-10-2022ع مطابق والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-
ph4jd1llficdnyz8h5cs1sgdhe5zunk
392150
392149
2026-07-08T07:57:04Z
Intisar Ali
8681
392150
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن.31-10-2022ع مطابق والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
99 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |website=The Times of India |date=August 18, 2018 |access-date=August 30, 2018 |archive-date=November 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |url-status=live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل جا 28 هنڌ آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
ڀارت ۾، فلپ ڪارٽ وسيلي، والمارٽ ڪيترن وڏن برانڊن ۽ پليٽ فارمن جي مالڪ يا ضابطي ڪندڙ آهي، جن ۾ [[منترا]] (فيشن ۽ طرز زندگي)، شاپسي (گهٽ بجيٽ سماجي واپار)، [[ڪلئئرٽرپ]] (سفري بکنگ)، فلپ ڪارٽ هيلٿ+ (ڊجيٽل صحت سنڀال ۽ دواخانو)، ايڪارٽ (رسد ۽ پهچائڻ)، جيوز (برقي سامان جي مرمت ۽ لڳائڻ جون خدمتون)، ۽ اي اين ايس ڪامرس (ڊي 2 سي اي ڪامرس سهولت) شامل آهن. والمارٽ [[فون پي]] ۾ پڻ سڀ کان وڏو شيئر هولڊر آهي، جيڪو ڀارت جي سڀ کان وڏن ڊجيٽل ادائيگي ۽ فِن ٽيڪ پليٽ فارمن مان هڪ آهي.<ref name="India">{{cite news |title=Flipkart fully hives off PhonePe ahead of fintech major's multi-million dollar fundraise|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/mutual-funds/flipkart-fully-hives-off-phonepe-ahead-of-fintech-majors-multi-million-dollar-fundraise-9751901.html |newspaper=[[Network18 Group]]|access-date=May 12, 2026}}</ref> ان کان علاوه، والمارٽ بيسٽ پرائس ڪيش اينڊ ڪيري هول سيل ڪاروبار هلائي ٿي ۽ فلپ ڪارٽ هول سيل وسيلي ڪرانه دڪانن ۽ ايم ايس ايم ايز جي مدد ڪري ٿي.
====انڊونيشيا====
والمارٽ انڊونيشيا ۾ مقامي وڏو ڪاروباري گروهه [[لپو گروپ]] سان گڏيل منصوبي جي معاهدي هيٺ ترتيبوار [[لپو ڪراواچي|لپو]] سپرمال (هاڻي سپرمال ڪراواچي) ۽ ميگامال پلوئٽ (هاڻي [[پلوئٽ وليج]]) ۾ اسٽور کولڻ سان داخل ٿي. ٻئي اسٽور [[1997ع ايشيائي مالي بحران]] سبب بند ٿي ويا.<ref>{{Cite web|date=July 9, 2021|title=5 brand terkenal di dunia yang gagal ekspansi di Indonesia!|url=https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|access-date=July 19, 2021|website=Info Bisnis dan Keuangan|language=en-US|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061856/https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Profil – Walmart|url=https://www.merdeka.com/walmart/profil/|access-date=July 19, 2021|website=merdeka.com|language=en|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061851/https://www.merdeka.com/walmart/profil/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Pintak|first=Lawrence|date=March 13, 1998|title=Lippo Group sues Wal-Mart over Indonesia pullout (Washington Times)|url=https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|access-date=July 30, 2021|website=Lawrence Pintak|language=en|archive-date=July 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730073131/https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|url-status=dead}}</ref>
====جرمني====
جرمني ۾، والمارٽ 1997ع ۾ سپر مارڪيٽ زنجير [[ويرٽ ڪائوف]] جا 21 اسٽور [[ڊوئچے مارڪ|ڊي ايم]]750 ملين ۾ سنڀاليا<ref>[http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 "Metro takes over Walmart"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618032055/http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 |date=June 18, 2009 }}. (in German). ka-news. August 3, 2006</ref> ۽ ايندڙ سال والمارٽ 74 [[اسپار (پرچون ڪندڙ)|انٽر اسپار]] اسٽور ڊي ايم1.3 ارب ۾ خريد ڪيا.<ref>[http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte "Cuts"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301024822/http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte |date=March 1, 2016 }}. (in German). ''[[Die Zeit]]''.</ref> جولاءِ 2006ع ۾، والمارٽ لڳاتار نقصانن سبب جرمني مان نڪرڻ جو اعلان ڪيو. اسٽور جرمن ڪمپني [[ميٽرو اي جي|ميٽرو]] کي وڪرو ڪيا ويا.<ref name="Boyle 09" /><ref name="walmartgermany">{{cite news |url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5223432.stm |title = Walmart Abandons German Venture |work = BBC News |date = July 28, 2006 |access-date = July 31, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090115081000/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5223432.stm |archive-date = January 15, 2009}}</ref> والمارٽ پنهنجي جرمن سيڙپڪاري جا نقصان ظاهر نه ڪيا، پر انهن جو اندازو لڳ ڀڳ {{Euro}}3 ارب لڳايو ويو.<ref>{{cite magazine |url = http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |title = Spiegel: Why the american Titan failed |language=de |magazine = [[Der Spiegel]] |date = July 28, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120118130337/http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |archive-date = January 18, 2012}}</ref>
====ڏکڻ آمريڪا====
[[File:Hiper Bompreço.JPG|thumb|مئي 2008ع ۾ [[نٽال، برازيل]] ۾ [[بومپريسو|هائپر بومپريسو]]]]
2004ع ۾، والمارٽ اتر اوڀر برازيل ۾ [[بومپريسو]] سپر مارڪيٽ زنجير جا 118 اسٽور خريد ڪيا. 2005ع جي آخر ۾، هن پنهنجي نئين ماتحت اداري، WMS Supermercados do Brasil، وسيلي [[سونا اي]] ڊسٽريبيوشن گروپ جي برازيل وارن عملن جو ضابطو سنڀاليو، جنهن سان هن Nacional ۽ Mercadorama سپر مارڪيٽ زنجيرن جو ضابطو حاصل ڪيو، جيڪي ترتيبوار [[ريو گرانڊي دو سل]] ۽ [[پرانا (رياست)|پرانا]] رياستن ۾ اڳواڻ هيون. انهن مان ڪوبه اسٽور ٻيهر برانڊ نه ڪيو ويو. {{As of|2014|01|df=US|post=,}} والمارٽ 61 بومپريسو سپر مارڪيٽون، 39 هائپر بومپريسو اسٽور هلائيندي هئي. ان سان گڏ 57 والمارٽ سپر سينٽر، 27 سيمز ڪلب، ۽ 174 ٽوڊو ڊيا اسٽور پڻ هلائيندي هئي. بومپريسو ۽ سونا اي جي خريداري سان، 2010ع تائين، والمارٽ برازيل ۾ [[ڪاريفور]] ۽ [[جي پي اي (ڪمپني)|پائو دي آسوڪر]] کان پوءِ ٽئين وڏي سپر مارڪيٽ زنجير هئي.<ref name="WalmartBrazil">{{cite web |title = Walmart Corporate: Brazil |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140211004203/http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |archive-date = February 11, 2014}}</ref>
والمارٽ برازيل، هلائيندڙ ڪمپني، جو هيڊ آفيس [[بارويري]]، ساؤ پائولو رياست ۾ آهي، ۽ علائقائي آفيسون [[ڪوريٽيبا]]، پرانا؛ [[پورٽو اليگري]]، ريو گرانڊي دو سل؛ [[ريسيفي]]، پرنامبوڪو؛ ۽ [[سلواڊور، باهيا|سلواڊور]]، باهيا ۾ آهن.<ref>"[http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ No Brasil] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510133406/http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ |date=May 10, 2015 }}." [[Walmart Brasil]]. Retrieved November 7, 2011.</ref> والمارٽ برازيل Todo Dia، Nacional، Bompreço، Walmart Supercenter، Maxxi Atacado، Hipermercado Big، Hiper Bompreço، Sam's Club، Mercadorama، Walmart Posto (Gas Station)، Supermercado Todo Dia، ۽ Hiper Todo Dia بينرن هيٺ ڪم ڪري ٿي. 2016ع ۾، ڪمپني Hiper Bompreço ۽ Big اسٽورن کي Walmart Supercenters ۾ ۽ Bompreço، Nacional ۽ Mercadorama اسٽورن کي Walmart Supermercado برانڊ ۾ تبديل ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Walmart Transforms Hypermarket Concept in Brazil |url=https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |access-date=2026-02-15 |website=ESM Magazine |language=en |archive-date=December 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225104041/https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2018ع کان، Walmart Inc. وٽ والمارٽ برازيل ۾ فقط اقليتي حصو آهي، جنهن جو نالو 12 آگسٽ 2019ع تي گروپو بِگ رکيو ويو،<ref>{{Cite web|last=Feliciano|first=Dorah|date=August 13, 2019|title=Walmart Brazil Renamed 'Grupo Big' and Plans to Expand its Stores|url=https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|website=The Rio Times|access-date=August 14, 2019|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127170932/https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|url-status=live}}</ref> جنهن ۾ ڪمپني جا 20٪ شيئر والمارٽ وٽ آهن، ۽ [[خانگي ايڪويٽي]] فرم [[ايڊوينٽ انٽرنيشنل]] ڪمپني جي 80٪ ملڪيت رکي ٿي.<ref name="AdventWalmartBrazil">{{cite news |title = Advent International to acquire majority stake in Walmart Brazil |work = Advent International |date = June 4, 2018 |url = https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |publisher = Advent International |access-date = October 23, 2018 |archive-date = December 16, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216224224/https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |url-status = live |last1 = Ramsey |first1 = Andrea }}</ref> 24 مارچ 2021ع تي، اعلان ڪيو ويو ته [[ڪاريفور]] گروپو بِگ خريد ڪندي.<ref>{{Cite web|title=Carrefour reinforces its leading position in Brazil with the acquisition of Grupo BIG|url=https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|access-date=May 18, 2021|website=Carrefour Group|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518195452/https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|url-status=live}}</ref>
[[File:Walmart Supercenter Argentina.jpg|thumb|فيبروري 2019ع ۾ ارجنٽينا ۾ والمارٽ سپر سينٽر]]
والمارٽ ارجنٽينا 1995ع ۾ قائم ٿي ۽ Walmart Supercenter، Changomas، Mi Changomas، ۽ Punto Mayorista بينرن هيٺ اسٽور هلائيندي هئي. 6 نومبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ پنهنجي ارجنٽيني عملن کي Grupo de Narváez کي وڪڻي ڇڏيو آهي ۽ نالو Hiper Changomas رکيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Grupo de Narváez Acquires Full Ownership of Walmart Argentina|url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|access-date=November 6, 2020|website=Corporate – US|archive-date=December 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214161714/https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|url-status=live}}</ref>
====برطانيا====
[[File:Asda, Dalgety Bay, Nov 2008 - geograph.org.uk - 1045503.jpg|thumb|فائف، اسڪاٽلينڊ ۾ ايزڊا سپر مارڪيٽ]]
والمارٽ جي برطانيا واري ماتحت ڪمپني [[ايزڊا]] (جنهن والمارٽ پاران خريد ٿيڻ کان پوءِ به پنهنجو نالو برقرار رکيو) [[ليڊز]] ۾ قائم آهي ۽ 2006ع ۾ والمارٽ جي بين الاقوامي ڀاڱي جي وڪرو جو 42.7٪ حصو هئي. آمريڪي عملن جي ابتڙ، ايزڊا اصل ۾ به ۽ اڃا تائين بنيادي طور پسارڪي زنجير آهي، پر [[ٽيسڪو]] کان سواءِ برطانيا جي گهڻين سپر مارڪيٽ زنجيرن جي ڀيٽ ۾ غير خوراڪي شين تي وڌيڪ ڌيان رکي ٿي. 2010ع ۾ ايزڊا [[نيٽو يو ڪي]] کان اسٽور خريد ڪيا. ننڍين مضافاتي ايزڊا سپر مارڪيٽن کان علاوه،<ref name="Unit Counts by Country" /> وڏا اسٽور سپر سينٽرز طور برانڊ ٿيل آهن.<ref name="Unit Counts by Country" /><!-- Supercentres is correct; see talk page. --> ٻين بينرن ۾ Asda Superstores، Asda Living، ۽ Asda Petrol Fueling Station شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" /><ref>[http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html ASDA Careers: All about ASDA Stores]. Retrieved August 7, 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110803164941/http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html |date=August 3, 2011 }}</ref> جولاءِ 2015ع ۾، ايزڊا پنهنجي لوگو کي تازه ڪيو، جنهن ۾ لوگو جي پهرئين 'A' جي پويان والمارٽ جا ستارا شامل هئا. مئي 2018ع ۾، والمارٽ ايزڊا کي مقابلي واري [[سينزبريز]] کي $10.1 ارب ۾ وڪڻڻ جا منصوبا اعلان ڪيا. معاهدي جي شرطن هيٺ، والمارٽ کي گڏيل ڪمپني ۾ 42٪ حصو ۽ لڳ ڀڳ £3 ارب نقد ملڻو هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|title=Walmart to Sell British Unit Asda to U.K. Rival Sainsbury|last=Chaudhuri|first=Saabira|date=April 30, 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=May 2, 2018|issn=0099-9660|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042529/https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|url-status=live}}</ref> بهرحال، اپريل 2019ع ۾، برطانيا جي [[ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي]] ايزڊا کي سينزبريز کي تجويز ڪيل وڪري کي روڪي ڇڏيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|title=Walmart's $9 billion deal to sell its UK supermarkets is dead|first1=Daniel|last1=Shane|first2=Ivana|last2=Kottasová|work=CNN|date=April 25, 2019|access-date=April 26, 2019|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108003534/https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|url-status=live}}</ref>
2 آڪٽوبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ ايزڊا جو اڪثريتي حصو [[زبير عيسا|زبير]] ۽ [[محسن عيسا]] ([[اي جي گروپ]] جا مالڪ) ۽ خانگي ايڪويٽي فرم [[ٽي ڊي آر ڪيپيٽل]] جي اتحاد کي £6.8 ارب ۾ وڪڻندي، جيڪو ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي جي منظوري سان مشروط هو. وڪرو فيبروري 2021ع ۾ منظور ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-54383131|title=Asda bought by billionaire Issa brothers in £6.8bn deal|publisher=BBC|date=October 2, 2020|access-date=October 2, 2020|archive-date=December 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221003122/https://www.bbc.com/news/business-54383131|url-status=live}}</ref>
====جاپان====
جاپان ۾، والمارٽ 2008ع تائين [[سييو گروپ|سييو]] (西友 ''Seiyū'') جي 100٪ مالڪ هئي.<ref name="Boyle 09">{{cite news |title = Wal-Mart's painful lessons |last1 = Boyle |first1 = Matthew |url = http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |magazine = Bloomberg |date = October 13, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307205619/http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |archive-date = March 7, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |title = Walmart Corporate – Japan |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |archive-date = January 4, 2014}}</ref> اها سييو (هائپر مارڪيٽ)، سييو (سپر مارڪيٽ)، سييو (عام سامان)، Livin، ۽ Sunny بينرن هيٺ ڪم ڪندي هئي.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
16 نومبر 2020ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪمپني ۾ پنهنجا 65٪ شيئر خانگي ايڪويٽي فرم [[ڪوهلبرگ ڪراوس رابرٽس|ڪي ڪي آر]] کي وڪڻندي، اهڙي معاهدي ۾ جنهن 329 اسٽورن ۽ 34,600 ملازمن جي ماليت $1.6 ارب لڳائي. والمارٽ کي 15٪ ۽ بورڊ تي هڪ سيٽ رکڻي هئي، جڏهن ته ڪي ڪي آر ۽ جاپاني ڪمپني [[راڪوتن|راڪوتن انڪارپوريٽيڊ]] جي گڏيل منصوبي کي 20٪ ملڻو هو.<ref>{{Cite news|last=Narioka|first=Peter Landers and Kosaku|date=November 16, 2020|title=Walmart Retreats Around Globe to Focus on E-Commerce|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|access-date=November 17, 2020|issn=0099-9660|archive-date=December 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222213136/https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|url-status=live}}</ref>
====ڪرپشن جا الزام====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Corruption chargest against Walmart]] (sic, "chargest") redirects here. -->
اپريل 2012ع ۾ ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز]]'' جي جاچ ۾ الزام رپورٽ ٿيا ته ڪمپني سيپٽمبر 2005ع ۾ ميڪسيڪو ڀر ۾ عملدارن کي تعميراتي اجازت نامن، ڄاڻ ۽ ٻين رعايتن جي عيوض [[رشوت]]ون ڏنيون، جنهن سان والمارٽ کي مقابلي ڪندڙن مٿان وڏو فائدو مليو.<ref name="NYTBribe">{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |title = Vast Mexican Bribery Case Hushed Up by Walmart After High-Level Struggle |newspaper = The New York Times |first = David |last = Barstow |date = April 21, 2012 |access-date = April 22, 2012 |archive-date = September 10, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190910013428/https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي جاچ ڪندڙن کي ثبوت مليا ته ميڪسيڪي ۽ آمريڪي قانون ٽوڙيا ويا هئا. اها ڳڻتي پڻ ظاهر ڪئي وئي ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي عملدارن انهن الزامن کي "لڪايو". ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' جي 17 ڊسمبر 2012ع تي شايع ٿيل فالو اپ جاچ مان ثبوت ظاهر ٿيا ته 19 اسٽورن جي هنڌ چونڊڻ، تعمير ۽ هلائڻ لاءِ ضابطي واري اجازت رشوت وسيلي حاصل ڪئي وئي هئي.<ref name="NYT92904">{{cite news |title = No, the Conquistadors Are Not Back. It's Just Walmart. |url = https://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |access-date = December 18, 2012 |newspaper = The New York Times |date = September 28, 2004 |author = James C. McKinley Jr. |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121218213105/http://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |archive-date = December 18, 2012}}</ref> والمارٽ هڪ بيان جاري ڪري الزامن جي ترديد ڪئي ۽ پنهنجي ڪرپشن مخالف پاليسي بيان ڪئي. جڏهن ته والمارٽ جي سرڪاري رپورٽ چيو ته ان کي ڪرپشن جو ڪوبه ثبوت نه مليو، مضمون الزام هڻي ٿو ته اڳوڻين اندروني رپورٽن ۾ واقعي اهڙا ثبوت سامهون آيا هئا، ان کان اڳ جو ڪهاڻي عوامي ٿئي.<ref>{{cite news |url = https://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |title = What Walmart Might Do With Allegations of Bribery in Mexico |first = Lydia |last = Dishman |date = April 22, 2012 |access-date = April 23, 2012 |work = [[Forbes]] |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120423132905/http://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |archive-date = April 23, 2012}}</ref>
git51rlxw2gcqay5bolslv9jas51r8h
392166
392150
2026-07-08T09:58:42Z
Intisar Ali
8681
392166
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن.31-10-2022ع مطابق والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
99 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |website=The Times of India |date=August 18, 2018 |access-date=August 30, 2018 |archive-date=November 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |url-status=live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل جا 28 هنڌ آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
ڀارت ۾، فلپ ڪارٽ وسيلي، والمارٽ ڪيترن وڏن برانڊن ۽ پليٽ فارمن جي مالڪ يا ضابطي ڪندڙ آهي، جن ۾ [[منترا]] (فيشن ۽ طرز زندگي)، شاپسي (گهٽ بجيٽ سماجي واپار)، [[ڪلئئرٽرپ]] (سفري بکنگ)، فلپ ڪارٽ هيلٿ+ (ڊجيٽل صحت سنڀال ۽ دواخانو)، ايڪارٽ (رسد ۽ پهچائڻ)، جيوز (برقي سامان جي مرمت ۽ لڳائڻ جون خدمتون)، ۽ اي اين ايس ڪامرس (ڊي 2 سي اي ڪامرس سهولت) شامل آهن. والمارٽ [[فون پي]] ۾ پڻ سڀ کان وڏو شيئر هولڊر آهي، جيڪو ڀارت جي سڀ کان وڏن ڊجيٽل ادائيگي ۽ فِن ٽيڪ پليٽ فارمن مان هڪ آهي.<ref name="India">{{cite news |title=Flipkart fully hives off PhonePe ahead of fintech major's multi-million dollar fundraise|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/mutual-funds/flipkart-fully-hives-off-phonepe-ahead-of-fintech-majors-multi-million-dollar-fundraise-9751901.html |newspaper=[[Network18 Group]]|access-date=May 12, 2026}}</ref> ان کان علاوه، والمارٽ بيسٽ پرائس ڪيش اينڊ ڪيري هول سيل ڪاروبار هلائي ٿي ۽ فلپ ڪارٽ هول سيل وسيلي ڪرانه دڪانن ۽ ايم ايس ايم ايز جي مدد ڪري ٿي.
====انڊونيشيا====
والمارٽ انڊونيشيا ۾ مقامي وڏو ڪاروباري گروهه [[لپو گروپ]] سان گڏيل منصوبي جي معاهدي هيٺ ترتيبوار [[لپو ڪراواچي|لپو]] سپرمال (هاڻي سپرمال ڪراواچي) ۽ ميگامال پلوئٽ (هاڻي [[پلوئٽ وليج]]) ۾ اسٽور کولڻ سان داخل ٿي. ٻئي اسٽور [[1997ع ايشيائي مالي بحران]] سبب بند ٿي ويا.<ref>{{Cite web|date=July 9, 2021|title=5 brand terkenal di dunia yang gagal ekspansi di Indonesia!|url=https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|access-date=July 19, 2021|website=Info Bisnis dan Keuangan|language=en-US|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061856/https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Profil – Walmart|url=https://www.merdeka.com/walmart/profil/|access-date=July 19, 2021|website=merdeka.com|language=en|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061851/https://www.merdeka.com/walmart/profil/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Pintak|first=Lawrence|date=March 13, 1998|title=Lippo Group sues Wal-Mart over Indonesia pullout (Washington Times)|url=https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|access-date=July 30, 2021|website=Lawrence Pintak|language=en|archive-date=July 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730073131/https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|url-status=dead}}</ref>
====جرمني====
جرمني ۾، والمارٽ 1997ع ۾ سپر مارڪيٽ زنجير [[ويرٽ ڪائوف]] جا 21 اسٽور [[ڊوئچے مارڪ|ڊي ايم]]750 ملين ۾ سنڀاليا<ref>[http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 "Metro takes over Walmart"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618032055/http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 |date=June 18, 2009 }}. (in German). ka-news. August 3, 2006</ref> ۽ ايندڙ سال والمارٽ 74 [[اسپار (پرچون ڪندڙ)|انٽر اسپار]] اسٽور ڊي ايم1.3 ارب ۾ خريد ڪيا.<ref>[http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte "Cuts"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301024822/http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte |date=March 1, 2016 }}. (in German). ''[[Die Zeit]]''.</ref> جولاءِ 2006ع ۾، والمارٽ لڳاتار نقصانن سبب جرمني مان نڪرڻ جو اعلان ڪيو. اسٽور جرمن ڪمپني [[ميٽرو اي جي|ميٽرو]] کي وڪرو ڪيا ويا.<ref name="Boyle 09" /><ref name="walmartgermany">{{cite news |url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5223432.stm |title = Walmart Abandons German Venture |work = BBC News |date = July 28, 2006 |access-date = July 31, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090115081000/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5223432.stm |archive-date = January 15, 2009}}</ref> والمارٽ پنهنجي جرمن سيڙپڪاري جا نقصان ظاهر نه ڪيا، پر انهن جو اندازو لڳ ڀڳ {{Euro}}3 ارب لڳايو ويو.<ref>{{cite magazine |url = http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |title = Spiegel: Why the american Titan failed |language=de |magazine = [[Der Spiegel]] |date = July 28, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120118130337/http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |archive-date = January 18, 2012}}</ref>
====ڏکڻ آمريڪا====
[[File:Hiper Bompreço.JPG|thumb|مئي 2008ع ۾ [[نٽال، برازيل]] ۾ [[بومپريسو|هائپر بومپريسو]]]]
2004ع ۾، والمارٽ اتر اوڀر برازيل ۾ [[بومپريسو]] سپر مارڪيٽ زنجير جا 118 اسٽور خريد ڪيا. 2005ع جي آخر ۾، هن پنهنجي نئين ماتحت اداري، ڊبليو ايم ايس سپرمرڪيڊوس ڊو برازيل، وسيلي [[سونا اي]] ڊسٽريبيوشن گروپ جي برازيل وارن عملن جو ضابطو سنڀاليو، جنهن سان هن نيسنل ۽ مرڪاڊوراما سپر مارڪيٽ زنجيرن جو ضابطو حاصل ڪيو، جيڪي ترتيبوار [[ريو گرانڊي دو سل]] ۽ [[پرانا (رياست)|پرانا]] رياستن ۾ اڳواڻ هيون. انهن مان ڪوبه اسٽور ٻيهر برانڊ نه ڪيو ويو. جنوري 2024ع مطابق والمارٽ 61 بومپريسو سپر مارڪيٽون، 39 هائپر بومپريسو اسٽور هلائيندي هئي. ان سان گڏ 57 والمارٽ سپر سينٽر، 27 سيمز ڪلب، ۽ 174 ٽوڊو ڊيا اسٽور پڻ هلائيندي هئي. بومپريسو ۽ سونا اي جي خريداري سان، 2010ع تائين، والمارٽ برازيل ۾ [[ڪاريفور]] ۽ [[جي پي اي (ڪمپني)|پائو دي آسوڪر]] کان پوءِ ٽئين وڏي سپر مارڪيٽ زنجير هئي.<ref name="WalmartBrazil">{{cite web |title = Walmart Corporate: Brazil |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140211004203/http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |archive-date = February 11, 2014}}</ref>
والمارٽ برازيل، هلائيندڙ ڪمپني، جو هيڊ آفيس [[بارويري]]، ساؤ پائولو رياست ۾ آهي، ۽ علائقائي آفيسون [[ڪوريٽيبا]]، پرانا؛ [[پورٽو اليگري]]، ريو گرانڊي دو سل؛ [[ريسيفي]]، پرنامبوڪو؛ ۽ [[سلواڊور، باهيا|سلواڊور]]، باهيا ۾ آهن.<ref>"[http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ No Brasil] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510133406/http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ |date=May 10, 2015 }}." [[Walmart Brasil]]. Retrieved November 7, 2011.</ref> والمارٽ برازيل Todo Dia، نيسنل، Bompreço، Walmart Supercenter، Maxxi Atacado، Hipermercado Big، Hiper بومپريسو، Sam's Club، Mercadorama، Walmart Posto (Gas Station)، Supermercado Todo Dia، ۽ Hiper Todo Dia بينرن هيٺ ڪم ڪري ٿي. 2016ع ۾، ڪمپني ھائپر بومپريسو ۽ Big اسٽورن کي Walmart Supercenters ۾ ۽ بومپريسو، Nacional ۽ Mercadorama اسٽورن کي Walmart Supermercado برانڊ ۾ تبديل ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Walmart Transforms Hypermarket Concept in Brazil |url=https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |access-date=2026-02-15 |website=ESM Magazine |language=en |archive-date=December 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225104041/https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2018ع کان، Walmart Inc. وٽ والمارٽ برازيل ۾ فقط اقليتي حصو آهي، جنهن جو نالو 12 آگسٽ 2019ع تي گروپو بِگ رکيو ويو،<ref>{{Cite web|last=Feliciano|first=Dorah|date=August 13, 2019|title=Walmart Brazil Renamed 'Grupo Big' and Plans to Expand its Stores|url=https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|website=The Rio Times|access-date=August 14, 2019|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127170932/https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|url-status=live}}</ref> جنهن ۾ ڪمپني جا 20٪ شيئر والمارٽ وٽ آهن، ۽ [[خانگي ايڪويٽي]] فرم [[ايڊوينٽ انٽرنيشنل]] ڪمپني جي 80٪ ملڪيت رکي ٿي.<ref name="AdventWalmartBrazil">{{cite news |title = Advent International to acquire majority stake in Walmart Brazil |work = Advent International |date = June 4, 2018 |url = https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |publisher = Advent International |access-date = October 23, 2018 |archive-date = December 16, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216224224/https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |url-status = live |last1 = Ramsey |first1 = Andrea }}</ref> 24 مارچ 2021ع تي، اعلان ڪيو ويو ته [[ڪاريفور]] گروپو بِگ خريد ڪندي.<ref>{{Cite web|title=Carrefour reinforces its leading position in Brazil with the acquisition of Grupo BIG|url=https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|access-date=May 18, 2021|website=Carrefour Group|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518195452/https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|url-status=live}}</ref>
[[File:Walmart Supercenter Argentina.jpg|thumb|فيبروري 2019ع ۾ ارجنٽينا ۾ والمارٽ سپر سينٽر]]
والمارٽ ارجنٽينا 1995ع ۾ قائم ٿي ۽ Walmart Supercenter، Changomas، Mi Changomas، ۽ Punto Mayorista بينرن هيٺ اسٽور هلائيندي هئي. 6 نومبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ پنهنجي ارجنٽيني عملن کي Grupo de Narváez کي وڪڻي ڇڏيو آهي ۽ نالو Hiper Changomas رکيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Grupo de Narváez Acquires Full Ownership of Walmart Argentina|url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|access-date=November 6, 2020|website=Corporate – US|archive-date=December 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214161714/https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|url-status=live}}</ref>
====برطانيا====
[[File:Asda, Dalgety Bay, Nov 2008 - geograph.org.uk - 1045503.jpg|thumb|فائف، اسڪاٽلينڊ ۾ ايزڊا سپر مارڪيٽ]]
والمارٽ جي برطانيا واري ماتحت ڪمپني [[ايزڊا]] (جنهن والمارٽ پاران خريد ٿيڻ کان پوءِ به پنهنجو نالو برقرار رکيو) [[ليڊز]] ۾ قائم آهي ۽ 2006ع ۾ والمارٽ جي بين الاقوامي ڀاڱي جي وڪرو جو 42.7٪ حصو هئي. آمريڪي عملن جي ابتڙ، ايزڊا اصل ۾ به ۽ اڃا تائين بنيادي طور پسارڪي زنجير آهي، پر [[ٽيسڪو]] کان سواءِ برطانيا جي گهڻين سپر مارڪيٽ زنجيرن جي ڀيٽ ۾ غير خوراڪي شين تي وڌيڪ ڌيان رکي ٿي. 2010ع ۾ ايزڊا [[نيٽو يو ڪي]] کان اسٽور خريد ڪيا. ننڍين مضافاتي ايزڊا سپر مارڪيٽن کان علاوه،<ref name="Unit Counts by Country" /> وڏا اسٽور سپر سينٽرز طور برانڊ ٿيل آهن.<ref name="Unit Counts by Country" /><!-- Supercentres is correct; see talk page. --> ٻين بينرن ۾ Asda Superstores، Asda Living، ۽ Asda Petrol Fueling Station شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" /><ref>[http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html ASDA Careers: All about ASDA Stores]. Retrieved August 7, 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110803164941/http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html |date=August 3, 2011 }}</ref> جولاءِ 2015ع ۾، ايزڊا پنهنجي لوگو کي تازه ڪيو، جنهن ۾ لوگو جي پهرئين 'A' جي پويان والمارٽ جا ستارا شامل هئا. مئي 2018ع ۾، والمارٽ ايزڊا کي مقابلي واري [[سينزبريز]] کي $10.1 ارب ۾ وڪڻڻ جا منصوبا اعلان ڪيا. معاهدي جي شرطن هيٺ، والمارٽ کي گڏيل ڪمپني ۾ 42٪ حصو ۽ لڳ ڀڳ £3 ارب نقد ملڻو هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|title=Walmart to Sell British Unit Asda to U.K. Rival Sainsbury|last=Chaudhuri|first=Saabira|date=April 30, 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=May 2, 2018|issn=0099-9660|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042529/https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|url-status=live}}</ref> بهرحال، اپريل 2019ع ۾، برطانيا جي [[ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي]] ايزڊا کي سينزبريز کي تجويز ڪيل وڪري کي روڪي ڇڏيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|title=Walmart's $9 billion deal to sell its UK supermarkets is dead|first1=Daniel|last1=Shane|first2=Ivana|last2=Kottasová|work=CNN|date=April 25, 2019|access-date=April 26, 2019|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108003534/https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|url-status=live}}</ref>
2 آڪٽوبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ ايزڊا جو اڪثريتي حصو [[زبير عيسا|زبير]] ۽ [[محسن عيسا]] ([[اي جي گروپ]] جا مالڪ) ۽ خانگي ايڪويٽي فرم [[ٽي ڊي آر ڪيپيٽل]] جي اتحاد کي £6.8 ارب ۾ وڪڻندي، جيڪو ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي جي منظوري سان مشروط هو. وڪرو فيبروري 2021ع ۾ منظور ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-54383131|title=Asda bought by billionaire Issa brothers in £6.8bn deal|publisher=BBC|date=October 2, 2020|access-date=October 2, 2020|archive-date=December 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221003122/https://www.bbc.com/news/business-54383131|url-status=live}}</ref>
====جاپان====
جاپان ۾، والمارٽ 2008ع تائين [[سييو گروپ|سييو]] (西友 ''Seiyū'') جي 100٪ مالڪ هئي.<ref name="Boyle 09">{{cite news |title = Wal-Mart's painful lessons |last1 = Boyle |first1 = Matthew |url = http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |magazine = Bloomberg |date = October 13, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307205619/http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |archive-date = March 7, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |title = Walmart Corporate – Japan |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |archive-date = January 4, 2014}}</ref> اها سييو (هائپر مارڪيٽ)، سييو (سپر مارڪيٽ)، سييو (عام سامان)، Livin، ۽ Sunny بينرن هيٺ ڪم ڪندي هئي.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
16 نومبر 2020ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪمپني ۾ پنهنجا 65٪ شيئر خانگي ايڪويٽي فرم [[ڪوهلبرگ ڪراوس رابرٽس|ڪي ڪي آر]] کي وڪڻندي، اهڙي معاهدي ۾ جنهن 329 اسٽورن ۽ 34,600 ملازمن جي ماليت $1.6 ارب لڳائي. والمارٽ کي 15٪ ۽ بورڊ تي هڪ سيٽ رکڻي هئي، جڏهن ته ڪي ڪي آر ۽ جاپاني ڪمپني [[راڪوتن|راڪوتن انڪارپوريٽيڊ]] جي گڏيل منصوبي کي 20٪ ملڻو هو.<ref>{{Cite news|last=Narioka|first=Peter Landers and Kosaku|date=November 16, 2020|title=Walmart Retreats Around Globe to Focus on E-Commerce|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|access-date=November 17, 2020|issn=0099-9660|archive-date=December 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222213136/https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|url-status=live}}</ref>
====ڪرپشن جا الزام====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Corruption chargest against Walmart]] (sic, "chargest") redirects here. -->
اپريل 2012ع ۾ ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز]]'' جي جاچ ۾ الزام رپورٽ ٿيا ته ڪمپني سيپٽمبر 2005ع ۾ ميڪسيڪو ڀر ۾ عملدارن کي تعميراتي اجازت نامن، ڄاڻ ۽ ٻين رعايتن جي عيوض [[رشوت]]ون ڏنيون، جنهن سان والمارٽ کي مقابلي ڪندڙن مٿان وڏو فائدو مليو.<ref name="NYTBribe">{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |title = Vast Mexican Bribery Case Hushed Up by Walmart After High-Level Struggle |newspaper = The New York Times |first = David |last = Barstow |date = April 21, 2012 |access-date = April 22, 2012 |archive-date = September 10, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190910013428/https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي جاچ ڪندڙن کي ثبوت مليا ته ميڪسيڪي ۽ آمريڪي قانون ٽوڙيا ويا هئا. اها ڳڻتي پڻ ظاهر ڪئي وئي ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي عملدارن انهن الزامن کي "لڪايو". ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' جي 17 ڊسمبر 2012ع تي شايع ٿيل فالو اپ جاچ مان ثبوت ظاهر ٿيا ته 19 اسٽورن جي هنڌ چونڊڻ، تعمير ۽ هلائڻ لاءِ ضابطي واري اجازت رشوت وسيلي حاصل ڪئي وئي هئي.<ref name="NYT92904">{{cite news |title = No, the Conquistadors Are Not Back. It's Just Walmart. |url = https://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |access-date = December 18, 2012 |newspaper = The New York Times |date = September 28, 2004 |author = James C. McKinley Jr. |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121218213105/http://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |archive-date = December 18, 2012}}</ref> والمارٽ هڪ بيان جاري ڪري الزامن جي ترديد ڪئي ۽ پنهنجي ڪرپشن مخالف پاليسي بيان ڪئي. جڏهن ته والمارٽ جي سرڪاري رپورٽ چيو ته ان کي ڪرپشن جو ڪوبه ثبوت نه مليو، مضمون الزام هڻي ٿو ته اڳوڻين اندروني رپورٽن ۾ واقعي اهڙا ثبوت سامهون آيا هئا، ان کان اڳ جو ڪهاڻي عوامي ٿئي.<ref>{{cite news |url = https://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |title = What Walmart Might Do With Allegations of Bribery in Mexico |first = Lydia |last = Dishman |date = April 22, 2012 |access-date = April 23, 2012 |work = [[Forbes]] |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120423132905/http://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |archive-date = April 23, 2012}}</ref>
dfoduixqtl6gkbsso665or99vv1ge9v
392167
392166
2026-07-08T10:02:56Z
Intisar Ali
8681
392167
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن.31-10-2022ع مطابق والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
99 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |website=The Times of India |date=August 18, 2018 |access-date=August 30, 2018 |archive-date=November 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |url-status=live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل جا 28 هنڌ آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
ڀارت ۾، فلپ ڪارٽ وسيلي، والمارٽ ڪيترن وڏن برانڊن ۽ پليٽ فارمن جي مالڪ يا ضابطي ڪندڙ آهي، جن ۾ [[منترا]] (فيشن ۽ طرز زندگي)، شاپسي (گهٽ بجيٽ سماجي واپار)، [[ڪلئئرٽرپ]] (سفري بکنگ)، فلپ ڪارٽ هيلٿ+ (ڊجيٽل صحت سنڀال ۽ دواخانو)، ايڪارٽ (رسد ۽ پهچائڻ)، جيوز (برقي سامان جي مرمت ۽ لڳائڻ جون خدمتون)، ۽ اي اين ايس ڪامرس (ڊي 2 سي اي ڪامرس سهولت) شامل آهن. والمارٽ [[فون پي]] ۾ پڻ سڀ کان وڏو شيئر هولڊر آهي، جيڪو ڀارت جي سڀ کان وڏن ڊجيٽل ادائيگي ۽ فِن ٽيڪ پليٽ فارمن مان هڪ آهي.<ref name="India">{{cite news |title=Flipkart fully hives off PhonePe ahead of fintech major's multi-million dollar fundraise|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/mutual-funds/flipkart-fully-hives-off-phonepe-ahead-of-fintech-majors-multi-million-dollar-fundraise-9751901.html |newspaper=[[Network18 Group]]|access-date=May 12, 2026}}</ref> ان کان علاوه، والمارٽ بيسٽ پرائس ڪيش اينڊ ڪيري هول سيل ڪاروبار هلائي ٿي ۽ فلپ ڪارٽ هول سيل وسيلي ڪرانه دڪانن ۽ ايم ايس ايم ايز جي مدد ڪري ٿي.
====انڊونيشيا====
والمارٽ انڊونيشيا ۾ مقامي وڏو ڪاروباري گروهه [[لپو گروپ]] سان گڏيل منصوبي جي معاهدي هيٺ ترتيبوار [[لپو ڪراواچي|لپو]] سپرمال (هاڻي سپرمال ڪراواچي) ۽ ميگامال پلوئٽ (هاڻي [[پلوئٽ وليج]]) ۾ اسٽور کولڻ سان داخل ٿي. ٻئي اسٽور [[1997ع ايشيائي مالي بحران]] سبب بند ٿي ويا.<ref>{{Cite web|date=July 9, 2021|title=5 brand terkenal di dunia yang gagal ekspansi di Indonesia!|url=https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|access-date=July 19, 2021|website=Info Bisnis dan Keuangan|language=en-US|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061856/https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Profil – Walmart|url=https://www.merdeka.com/walmart/profil/|access-date=July 19, 2021|website=merdeka.com|language=en|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061851/https://www.merdeka.com/walmart/profil/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Pintak|first=Lawrence|date=March 13, 1998|title=Lippo Group sues Wal-Mart over Indonesia pullout (Washington Times)|url=https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|access-date=July 30, 2021|website=Lawrence Pintak|language=en|archive-date=July 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730073131/https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|url-status=dead}}</ref>
====جرمني====
جرمني ۾، والمارٽ 1997ع ۾ سپر مارڪيٽ زنجير [[ويرٽ ڪائوف]] جا 21 اسٽور [[ڊوئچے مارڪ|ڊي ايم]]750 ملين ۾ سنڀاليا<ref>[http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 "Metro takes over Walmart"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618032055/http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 |date=June 18, 2009 }}. (in German). ka-news. August 3, 2006</ref> ۽ ايندڙ سال والمارٽ 74 [[اسپار (پرچون ڪندڙ)|انٽر اسپار]] اسٽور ڊي ايم1.3 ارب ۾ خريد ڪيا.<ref>[http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte "Cuts"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301024822/http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte |date=March 1, 2016 }}. (in German). ''[[Die Zeit]]''.</ref> جولاءِ 2006ع ۾، والمارٽ لڳاتار نقصانن سبب جرمني مان نڪرڻ جو اعلان ڪيو. اسٽور جرمن ڪمپني [[ميٽرو اي جي|ميٽرو]] کي وڪرو ڪيا ويا.<ref name="Boyle 09" /><ref name="walmartgermany">{{cite news |url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5223432.stm |title = Walmart Abandons German Venture |work = BBC News |date = July 28, 2006 |access-date = July 31, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090115081000/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5223432.stm |archive-date = January 15, 2009}}</ref> والمارٽ پنهنجي جرمن سيڙپڪاري جا نقصان ظاهر نه ڪيا، پر انهن جو اندازو لڳ ڀڳ {{Euro}}3 ارب لڳايو ويو.<ref>{{cite magazine |url = http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |title = Spiegel: Why the american Titan failed |language=de |magazine = [[Der Spiegel]] |date = July 28, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120118130337/http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |archive-date = January 18, 2012}}</ref>
====ڏکڻ آمريڪا====
[[File:Hiper Bompreço.JPG|thumb|مئي 2008ع ۾ [[نٽال، برازيل]] ۾ [[بومپريسو|هائپر بومپريسو]]]]
2004ع ۾، والمارٽ اتر اوڀر برازيل ۾ [[بومپريسو]] سپر مارڪيٽ زنجير جا 118 اسٽور خريد ڪيا. 2005ع جي آخر ۾، هن پنهنجي نئين ماتحت اداري، ڊبليو ايم ايس سپرمرڪيڊوس ڊو برازيل، وسيلي [[سونا اي]] ڊسٽريبيوشن گروپ جي برازيل وارن عملن جو ضابطو سنڀاليو، جنهن سان هن نيسنل ۽ مرڪاڊوراما سپر مارڪيٽ زنجيرن جو ضابطو حاصل ڪيو، جيڪي ترتيبوار [[ريو گرانڊي دو سل]] ۽ [[پرانا (رياست)|پرانا]] رياستن ۾ اڳواڻ هيون. انهن مان ڪوبه اسٽور ٻيهر برانڊ نه ڪيو ويو. جنوري 2024ع مطابق والمارٽ 61 بومپريسو سپر مارڪيٽون، 39 هائپر بومپريسو اسٽور هلائيندي هئي. ان سان گڏ 57 والمارٽ سپر سينٽر، 27 سيمز ڪلب، ۽ 174 ٽوڊو ڊيا اسٽور پڻ هلائيندي هئي. بومپريسو ۽ سونا اي جي خريداري سان، 2010ع تائين، والمارٽ برازيل ۾ [[ڪاريفور]] ۽ [[جي پي اي (ڪمپني)|پائو دي آسوڪر]] کان پوءِ ٽئين وڏي سپر مارڪيٽ زنجير هئي.<ref name="WalmartBrazil">{{cite web |title = Walmart Corporate: Brazil |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140211004203/http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |archive-date = February 11, 2014}}</ref>
والمارٽ برازيل، هلائيندڙ ڪمپني، جو هيڊ آفيس [[بارويري]]، ساؤ پائولو رياست ۾ آهي، ۽ علائقائي آفيسون [[ڪوريٽيبا]]، پرانا؛ [[پورٽو اليگري]]، ريو گرانڊي دو سل؛ [[ريسيفي]]، پرنامبوڪو؛ ۽ [[سلواڊور، باهيا|سلواڊور]]، باهيا ۾ آهن.<ref>"[http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ No Brasil] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510133406/http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ |date=May 10, 2015 }}." [[والمارٽ برازيل]]. Retrieved November 7, 2011.</ref> والمارٽ برازيل ٽوڊو ڊئا، نيسنل، بومپريسو، والمارٽ سپر سينٽر، مئڪسي اٽاڪاڊو، ھائپرمارڪڊو بگ، بومپريسو، سامس ڪلب، مرڪاڊوراما، والمارٽ پوسٽو (گيس اسٽيشن)، سپرمرڪاڊو Todo Dia، ۽ ھائپر ٽوڊو Dia بينرن هيٺ ڪم ڪري ٿي. 2016ع ۾، ڪمپني ھائپر بومپريسو ۽ Big اسٽورن کي Walmart Supercenters ۾ ۽ بومپريسو، Nacional ۽ Mercadorama اسٽورن کي Walmart Supermercado برانڊ ۾ تبديل ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Walmart Transforms Hypermarket Concept in Brazil |url=https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |access-date=2026-02-15 |website=ESM Magazine |language=en |archive-date=December 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225104041/https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2018ع کان، Walmart Inc. وٽ والمارٽ برازيل ۾ فقط اقليتي حصو آهي، جنهن جو نالو 12 آگسٽ 2019ع تي گروپو بِگ رکيو ويو،<ref>{{Cite web|last=Feliciano|first=Dorah|date=August 13, 2019|title=Walmart Brazil Renamed 'Grupo Big' and Plans to Expand its Stores|url=https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|website=The Rio Times|access-date=August 14, 2019|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127170932/https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|url-status=live}}</ref> جنهن ۾ ڪمپني جا 20٪ شيئر والمارٽ وٽ آهن، ۽ [[خانگي ايڪويٽي]] فرم [[ايڊوينٽ انٽرنيشنل]] ڪمپني جي 80٪ ملڪيت رکي ٿي.<ref name="AdventWalmartBrazil">{{cite news |title = Advent International to acquire majority stake in Walmart Brazil |work = Advent International |date = June 4, 2018 |url = https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |publisher = Advent International |access-date = October 23, 2018 |archive-date = December 16, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216224224/https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |url-status = live |last1 = Ramsey |first1 = Andrea }}</ref> 24 مارچ 2021ع تي، اعلان ڪيو ويو ته [[ڪاريفور]] گروپو بِگ خريد ڪندي.<ref>{{Cite web|title=Carrefour reinforces its leading position in Brazil with the acquisition of Grupo BIG|url=https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|access-date=May 18, 2021|website=Carrefour Group|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518195452/https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|url-status=live}}</ref>
[[File:Walmart Supercenter Argentina.jpg|thumb|فيبروري 2019ع ۾ ارجنٽينا ۾ والمارٽ سپر سينٽر]]
والمارٽ ارجنٽينا 1995ع ۾ قائم ٿي ۽ Walmart Supercenter، Changomas، Mi Changomas، ۽ Punto Mayorista بينرن هيٺ اسٽور هلائيندي هئي. 6 نومبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ پنهنجي ارجنٽيني عملن کي Grupo de Narváez کي وڪڻي ڇڏيو آهي ۽ نالو Hiper Changomas رکيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Grupo de Narváez Acquires Full Ownership of Walmart Argentina|url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|access-date=November 6, 2020|website=Corporate – US|archive-date=December 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214161714/https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|url-status=live}}</ref>
====برطانيا====
[[File:Asda, Dalgety Bay, Nov 2008 - geograph.org.uk - 1045503.jpg|thumb|فائف، اسڪاٽلينڊ ۾ ايزڊا سپر مارڪيٽ]]
والمارٽ جي برطانيا واري ماتحت ڪمپني [[ايزڊا]] (جنهن والمارٽ پاران خريد ٿيڻ کان پوءِ به پنهنجو نالو برقرار رکيو) [[ليڊز]] ۾ قائم آهي ۽ 2006ع ۾ والمارٽ جي بين الاقوامي ڀاڱي جي وڪرو جو 42.7٪ حصو هئي. آمريڪي عملن جي ابتڙ، ايزڊا اصل ۾ به ۽ اڃا تائين بنيادي طور پسارڪي زنجير آهي، پر [[ٽيسڪو]] کان سواءِ برطانيا جي گهڻين سپر مارڪيٽ زنجيرن جي ڀيٽ ۾ غير خوراڪي شين تي وڌيڪ ڌيان رکي ٿي. 2010ع ۾ ايزڊا [[نيٽو يو ڪي]] کان اسٽور خريد ڪيا. ننڍين مضافاتي ايزڊا سپر مارڪيٽن کان علاوه،<ref name="Unit Counts by Country" /> وڏا اسٽور سپر سينٽرز طور برانڊ ٿيل آهن.<ref name="Unit Counts by Country" /><!-- Supercentres is correct; see talk page. --> ٻين بينرن ۾ Asda Superstores، Asda Living، ۽ Asda Petrol Fueling Station شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" /><ref>[http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html ASDA Careers: All about ASDA Stores]. Retrieved August 7, 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110803164941/http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html |date=August 3, 2011 }}</ref> جولاءِ 2015ع ۾، ايزڊا پنهنجي لوگو کي تازه ڪيو، جنهن ۾ لوگو جي پهرئين 'A' جي پويان والمارٽ جا ستارا شامل هئا. مئي 2018ع ۾، والمارٽ ايزڊا کي مقابلي واري [[سينزبريز]] کي $10.1 ارب ۾ وڪڻڻ جا منصوبا اعلان ڪيا. معاهدي جي شرطن هيٺ، والمارٽ کي گڏيل ڪمپني ۾ 42٪ حصو ۽ لڳ ڀڳ £3 ارب نقد ملڻو هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|title=Walmart to Sell British Unit Asda to U.K. Rival Sainsbury|last=Chaudhuri|first=Saabira|date=April 30, 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=May 2, 2018|issn=0099-9660|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042529/https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|url-status=live}}</ref> بهرحال، اپريل 2019ع ۾، برطانيا جي [[ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي]] ايزڊا کي سينزبريز کي تجويز ڪيل وڪري کي روڪي ڇڏيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|title=Walmart's $9 billion deal to sell its UK supermarkets is dead|first1=Daniel|last1=Shane|first2=Ivana|last2=Kottasová|work=CNN|date=April 25, 2019|access-date=April 26, 2019|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108003534/https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|url-status=live}}</ref>
2 آڪٽوبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ ايزڊا جو اڪثريتي حصو [[زبير عيسا|زبير]] ۽ [[محسن عيسا]] ([[اي جي گروپ]] جا مالڪ) ۽ خانگي ايڪويٽي فرم [[ٽي ڊي آر ڪيپيٽل]] جي اتحاد کي £6.8 ارب ۾ وڪڻندي، جيڪو ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي جي منظوري سان مشروط هو. وڪرو فيبروري 2021ع ۾ منظور ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-54383131|title=Asda bought by billionaire Issa brothers in £6.8bn deal|publisher=BBC|date=October 2, 2020|access-date=October 2, 2020|archive-date=December 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221003122/https://www.bbc.com/news/business-54383131|url-status=live}}</ref>
====جاپان====
جاپان ۾، والمارٽ 2008ع تائين [[سييو گروپ|سييو]] (西友 ''Seiyū'') جي 100٪ مالڪ هئي.<ref name="Boyle 09">{{cite news |title = Wal-Mart's painful lessons |last1 = Boyle |first1 = Matthew |url = http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |magazine = Bloomberg |date = October 13, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307205619/http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |archive-date = March 7, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |title = Walmart Corporate – Japan |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |archive-date = January 4, 2014}}</ref> اها سييو (هائپر مارڪيٽ)، سييو (سپر مارڪيٽ)، سييو (عام سامان)، Livin، ۽ Sunny بينرن هيٺ ڪم ڪندي هئي.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
16 نومبر 2020ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪمپني ۾ پنهنجا 65٪ شيئر خانگي ايڪويٽي فرم [[ڪوهلبرگ ڪراوس رابرٽس|ڪي ڪي آر]] کي وڪڻندي، اهڙي معاهدي ۾ جنهن 329 اسٽورن ۽ 34,600 ملازمن جي ماليت $1.6 ارب لڳائي. والمارٽ کي 15٪ ۽ بورڊ تي هڪ سيٽ رکڻي هئي، جڏهن ته ڪي ڪي آر ۽ جاپاني ڪمپني [[راڪوتن|راڪوتن انڪارپوريٽيڊ]] جي گڏيل منصوبي کي 20٪ ملڻو هو.<ref>{{Cite news|last=Narioka|first=Peter Landers and Kosaku|date=November 16, 2020|title=Walmart Retreats Around Globe to Focus on E-Commerce|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|access-date=November 17, 2020|issn=0099-9660|archive-date=December 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222213136/https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|url-status=live}}</ref>
====ڪرپشن جا الزام====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Corruption chargest against Walmart]] (sic, "chargest") redirects here. -->
اپريل 2012ع ۾ ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز]]'' جي جاچ ۾ الزام رپورٽ ٿيا ته ڪمپني سيپٽمبر 2005ع ۾ ميڪسيڪو ڀر ۾ عملدارن کي تعميراتي اجازت نامن، ڄاڻ ۽ ٻين رعايتن جي عيوض [[رشوت]]ون ڏنيون، جنهن سان والمارٽ کي مقابلي ڪندڙن مٿان وڏو فائدو مليو.<ref name="NYTBribe">{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |title = Vast Mexican Bribery Case Hushed Up by Walmart After High-Level Struggle |newspaper = The New York Times |first = David |last = Barstow |date = April 21, 2012 |access-date = April 22, 2012 |archive-date = September 10, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190910013428/https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي جاچ ڪندڙن کي ثبوت مليا ته ميڪسيڪي ۽ آمريڪي قانون ٽوڙيا ويا هئا. اها ڳڻتي پڻ ظاهر ڪئي وئي ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي عملدارن انهن الزامن کي "لڪايو". ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' جي 17 ڊسمبر 2012ع تي شايع ٿيل فالو اپ جاچ مان ثبوت ظاهر ٿيا ته 19 اسٽورن جي هنڌ چونڊڻ، تعمير ۽ هلائڻ لاءِ ضابطي واري اجازت رشوت وسيلي حاصل ڪئي وئي هئي.<ref name="NYT92904">{{cite news |title = No, the Conquistadors Are Not Back. It's Just Walmart. |url = https://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |access-date = December 18, 2012 |newspaper = The New York Times |date = September 28, 2004 |author = James C. McKinley Jr. |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121218213105/http://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |archive-date = December 18, 2012}}</ref> والمارٽ هڪ بيان جاري ڪري الزامن جي ترديد ڪئي ۽ پنهنجي ڪرپشن مخالف پاليسي بيان ڪئي. جڏهن ته والمارٽ جي سرڪاري رپورٽ چيو ته ان کي ڪرپشن جو ڪوبه ثبوت نه مليو، مضمون الزام هڻي ٿو ته اڳوڻين اندروني رپورٽن ۾ واقعي اهڙا ثبوت سامهون آيا هئا، ان کان اڳ جو ڪهاڻي عوامي ٿئي.<ref>{{cite news |url = https://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |title = What Walmart Might Do With Allegations of Bribery in Mexico |first = Lydia |last = Dishman |date = April 22, 2012 |access-date = April 23, 2012 |work = [[Forbes]] |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120423132905/http://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |archive-date = April 23, 2012}}</ref>
dt4era6ppbg1hbcwtceqybuw9pn8r5h
392174
392167
2026-07-08T10:08:34Z
Intisar Ali
8681
392174
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن.31-10-2022ع مطابق والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[India walmart]], [[Walmart (India)]] and others redirect here -->
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
99 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |website=The Times of India |date=August 18, 2018 |access-date=August 30, 2018 |archive-date=November 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |url-status=live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل جا 28 هنڌ آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
ڀارت ۾، فلپ ڪارٽ وسيلي، والمارٽ ڪيترن وڏن برانڊن ۽ پليٽ فارمن جي مالڪ يا ضابطي ڪندڙ آهي، جن ۾ [[منترا]] (فيشن ۽ طرز زندگي)، شاپسي (گهٽ بجيٽ سماجي واپار)، [[ڪلئئرٽرپ]] (سفري بکنگ)، فلپ ڪارٽ هيلٿ+ (ڊجيٽل صحت سنڀال ۽ دواخانو)، ايڪارٽ (رسد ۽ پهچائڻ)، جيوز (برقي سامان جي مرمت ۽ لڳائڻ جون خدمتون)، ۽ اي اين ايس ڪامرس (ڊي 2 سي اي ڪامرس سهولت) شامل آهن. والمارٽ [[فون پي]] ۾ پڻ سڀ کان وڏو شيئر هولڊر آهي، جيڪو ڀارت جي سڀ کان وڏن ڊجيٽل ادائيگي ۽ فِن ٽيڪ پليٽ فارمن مان هڪ آهي.<ref name="India">{{cite news |title=Flipkart fully hives off PhonePe ahead of fintech major's multi-million dollar fundraise|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/mutual-funds/flipkart-fully-hives-off-phonepe-ahead-of-fintech-majors-multi-million-dollar-fundraise-9751901.html |newspaper=[[Network18 Group]]|access-date=May 12, 2026}}</ref> ان کان علاوه، والمارٽ بيسٽ پرائس ڪيش اينڊ ڪيري هول سيل ڪاروبار هلائي ٿي ۽ فلپ ڪارٽ هول سيل وسيلي ڪرانه دڪانن ۽ ايم ايس ايم ايز جي مدد ڪري ٿي.
====انڊونيشيا====
والمارٽ انڊونيشيا ۾ مقامي وڏو ڪاروباري گروهه [[لپو گروپ]] سان گڏيل منصوبي جي معاهدي هيٺ ترتيبوار [[لپو ڪراواچي|لپو]] سپرمال (هاڻي سپرمال ڪراواچي) ۽ ميگامال پلوئٽ (هاڻي [[پلوئٽ وليج]]) ۾ اسٽور کولڻ سان داخل ٿي. ٻئي اسٽور [[1997ع ايشيائي مالي بحران]] سبب بند ٿي ويا.<ref>{{Cite web|date=July 9, 2021|title=5 brand terkenal di dunia yang gagal ekspansi di Indonesia!|url=https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|access-date=July 19, 2021|website=Info Bisnis dan Keuangan|language=en-US|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061856/https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Profil – Walmart|url=https://www.merdeka.com/walmart/profil/|access-date=July 19, 2021|website=merdeka.com|language=en|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061851/https://www.merdeka.com/walmart/profil/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Pintak|first=Lawrence|date=March 13, 1998|title=Lippo Group sues Wal-Mart over Indonesia pullout (Washington Times)|url=https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|access-date=July 30, 2021|website=Lawrence Pintak|language=en|archive-date=July 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730073131/https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|url-status=dead}}</ref>
====جرمني====
جرمني ۾، والمارٽ 1997ع ۾ سپر مارڪيٽ زنجير [[ويرٽ ڪائوف]] جا 21 اسٽور [[ڊوئچے مارڪ|ڊي ايم]]750 ملين ۾ سنڀاليا<ref>[http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 "Metro takes over Walmart"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618032055/http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 |date=June 18, 2009 }}. (in German). ka-news. August 3, 2006</ref> ۽ ايندڙ سال والمارٽ 74 [[اسپار (پرچون ڪندڙ)|انٽر اسپار]] اسٽور ڊي ايم1.3 ارب ۾ خريد ڪيا.<ref>[http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte "Cuts"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301024822/http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte |date=March 1, 2016 }}. (in German). ''[[Die Zeit]]''.</ref> جولاءِ 2006ع ۾، والمارٽ لڳاتار نقصانن سبب جرمني مان نڪرڻ جو اعلان ڪيو. اسٽور جرمن ڪمپني [[ميٽرو اي جي|ميٽرو]] کي وڪرو ڪيا ويا.<ref name="Boyle 09" /><ref name="walmartgermany">{{cite news |url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5223432.stm |title = Walmart Abandons German Venture |work = BBC News |date = July 28, 2006 |access-date = July 31, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090115081000/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5223432.stm |archive-date = January 15, 2009}}</ref> والمارٽ پنهنجي جرمن سيڙپڪاري جا نقصان ظاهر نه ڪيا، پر انهن جو اندازو لڳ ڀڳ {{Euro}}3 ارب لڳايو ويو.<ref>{{cite magazine |url = http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |title = Spiegel: Why the american Titan failed |language=de |magazine = [[Der Spiegel]] |date = July 28, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120118130337/http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |archive-date = January 18, 2012}}</ref>
====ڏکڻ آمريڪا====
[[File:Hiper Bompreço.JPG|thumb|مئي 2008ع ۾ [[نٽال، برازيل]] ۾ [[بومپريسو|هائپر بومپريسو]]]]
2004ع ۾، والمارٽ اتر اوڀر برازيل ۾ [[بومپريسو]] سپر مارڪيٽ زنجير جا 118 اسٽور خريد ڪيا. 2005ع جي آخر ۾، هن پنهنجي نئين ماتحت اداري، ڊبليو ايم ايس سپرمرڪيڊوس ڊو برازيل، وسيلي [[سونا اي]] ڊسٽريبيوشن گروپ جي برازيل وارن عملن جو ضابطو سنڀاليو، جنهن سان هن نيسنل ۽ مرڪاڊوراما سپر مارڪيٽ زنجيرن جو ضابطو حاصل ڪيو، جيڪي ترتيبوار [[ريو گرانڊي دو سل]] ۽ [[پرانا (رياست)|پرانا]] رياستن ۾ اڳواڻ هيون. انهن مان ڪوبه اسٽور ٻيهر برانڊ نه ڪيو ويو. جنوري 2024ع مطابق والمارٽ 61 بومپريسو سپر مارڪيٽون، 39 هائپر بومپريسو اسٽور هلائيندي هئي. ان سان گڏ 57 والمارٽ سپر سينٽر، 27 سيمز ڪلب، ۽ 174 ٽوڊو ڊيا اسٽور پڻ هلائيندي هئي. بومپريسو ۽ سونا اي جي خريداري سان، 2010ع تائين، والمارٽ برازيل ۾ [[ڪاريفور]] ۽ [[جي پي اي (ڪمپني)|پائو دي آسوڪر]] کان پوءِ ٽئين وڏي سپر مارڪيٽ زنجير هئي.<ref name="WalmartBrazil">{{cite web |title = Walmart Corporate: Brazil |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140211004203/http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |archive-date = February 11, 2014}}</ref>
والمارٽ برازيل، هلائيندڙ ڪمپني، جو هيڊ آفيس [[بارويري]]، ساؤ پائولو رياست ۾ آهي، ۽ علائقائي آفيسون [[ڪوريٽيبا]]، پرانا؛ [[پورٽو اليگري]]، ريو گرانڊي دو سل؛ [[ريسيفي]]، پرنامبوڪو؛ ۽ [[سلواڊور، باهيا|سلواڊور]]، باهيا ۾ آهن.<ref>"[http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ No Brasil] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510133406/http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ |date=May 10, 2015 }}." [[والمارٽ برازيل]]. Retrieved November 7, 2011.</ref> والمارٽ برازيل ٽوڊو ڊئا، نيسنل، بومپريسو، والمارٽ سپر سينٽر، مئڪسي اٽاڪاڊو، ھائپرمارڪڊو بگ، بومپريسو، سامس ڪلب، مرڪاڊوراما، والمارٽ پوسٽو (گيس اسٽيشن)، سپرمرڪاڊو Todo Dia، ۽ ھائپر ٽوڊو Dia بينرن هيٺ ڪم ڪري ٿي. 2016ع ۾، ڪمپني ھائپر بومپريسو ۽ Big اسٽورن کي والمارٽ سپر سينٽرسئ ۾ ۽ بومپريسو، نيسنل ۽ مرڪاڊوراما اسٽورن کي والمارٽ سپرمرڪاڊو برانڊ ۾ تبديل ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Walmart Transforms Hypermarket Concept in Brazil |url=https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |access-date=2026-02-15 |website=ESM Magazine |language=en |archive-date=December 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225104041/https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2018ع کان، والمارٽ انڪارپوريشن وٽ والمارٽ برازيل ۾ فقط اقليتي حصو آهي، جنهن جو نالو 12 آگسٽ 2019ع تي گروپو بِگ رکيو ويو،<ref>{{Cite web|last=Feliciano|first=Dorah|date=August 13, 2019|title=Walmart Brazil Renamed 'Grupo Big' and Plans to Expand its Stores|url=https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|website=The Rio Times|access-date=August 14, 2019|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127170932/https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|url-status=live}}</ref> جنهن ۾ ڪمپني جا 20٪ شيئر والمارٽ وٽ آهن، ۽ [[خانگي ايڪويٽي]] فرم [[ايڊوينٽ انٽرنيشنل]] ڪمپني جي 80٪ ملڪيت رکي ٿي.<ref name="AdventWalmartBrazil">{{cite news |title = Advent International to acquire majority stake in Walmart Brazil |work = Advent International |date = June 4, 2018 |url = https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |publisher = Advent International |access-date = October 23, 2018 |archive-date = December 16, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216224224/https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |url-status = live |last1 = Ramsey |first1 = Andrea }}</ref> 24 مارچ 2021ع تي، اعلان ڪيو ويو ته [[ڪاريفور]] گروپو بِگ خريد ڪندي.<ref>{{Cite web|title=Carrefour reinforces its leading position in Brazil with the acquisition of Grupo BIG|url=https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|access-date=May 18, 2021|website=Carrefour Group|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518195452/https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|url-status=live}}</ref>
[[File:Walmart Supercenter Argentina.jpg|thumb|فيبروري 2019ع ۾ ارجنٽينا ۾ والمارٽ سپر سينٽر]]
والمارٽ ارجنٽينا 1995ع ۾ قائم ٿي ۽ والمارٽ سپر سينٽر، چينگموس، مي چينگومس، ۽ پنٽو ميورسٽا بينرن هيٺ اسٽور هلائيندي هئي. 6 نومبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ پنهنجي ارجنٽيني عملن کي گروپو ڊي نارواز کي وڪڻي ڇڏيو آهي ۽ نالو ھائپر چينگومس رکيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Grupo de Narváez Acquires Full Ownership of Walmart Argentina|url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|access-date=November 6, 2020|website=Corporate – US|archive-date=December 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214161714/https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|url-status=live}}</ref>
====برطانيا====
[[File:Asda, Dalgety Bay, Nov 2008 - geograph.org.uk - 1045503.jpg|thumb|فائف، اسڪاٽلينڊ ۾ ايزڊا سپر مارڪيٽ]]
والمارٽ جي برطانيا واري ماتحت ڪمپني [[ايزڊا]] (جنهن والمارٽ پاران خريد ٿيڻ کان پوءِ به پنهنجو نالو برقرار رکيو) [[ليڊز]] ۾ قائم آهي ۽ 2006ع ۾ والمارٽ جي بين الاقوامي ڀاڱي جي وڪرو جو 42.7٪ حصو هئي. آمريڪي عملن جي ابتڙ، ايزڊا اصل ۾ به ۽ اڃا تائين بنيادي طور پسارڪي زنجير آهي، پر [[ٽيسڪو]] کان سواءِ برطانيا جي گهڻين سپر مارڪيٽ زنجيرن جي ڀيٽ ۾ غير خوراڪي شين تي وڌيڪ ڌيان رکي ٿي. 2010ع ۾ ايزڊا [[نيٽو يو ڪي]] کان اسٽور خريد ڪيا. ننڍين مضافاتي ايزڊا سپر مارڪيٽن کان علاوه،<ref name="Unit Counts by Country" /> وڏا اسٽور سپر سينٽرز طور برانڊ ٿيل آهن.<ref name="Unit Counts by Country" /><!-- Supercentres is correct; see talk page. --> ٻين بينرن ۾ Asda Superstores، Asda Living، ۽ Asda Petrol Fueling Station شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" /><ref>[http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html ASDA Careers: All about ASDA Stores]. Retrieved August 7, 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110803164941/http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html |date=August 3, 2011 }}</ref> جولاءِ 2015ع ۾، ايزڊا پنهنجي لوگو کي تازه ڪيو، جنهن ۾ لوگو جي پهرئين 'A' جي پويان والمارٽ جا ستارا شامل هئا. مئي 2018ع ۾، والمارٽ ايزڊا کي مقابلي واري [[سينزبريز]] کي $10.1 ارب ۾ وڪڻڻ جا منصوبا اعلان ڪيا. معاهدي جي شرطن هيٺ، والمارٽ کي گڏيل ڪمپني ۾ 42٪ حصو ۽ لڳ ڀڳ £3 ارب نقد ملڻو هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|title=Walmart to Sell British Unit Asda to U.K. Rival Sainsbury|last=Chaudhuri|first=Saabira|date=April 30, 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=May 2, 2018|issn=0099-9660|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042529/https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|url-status=live}}</ref> بهرحال، اپريل 2019ع ۾، برطانيا جي [[ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي]] ايزڊا کي سينزبريز کي تجويز ڪيل وڪري کي روڪي ڇڏيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|title=Walmart's $9 billion deal to sell its UK supermarkets is dead|first1=Daniel|last1=Shane|first2=Ivana|last2=Kottasová|work=CNN|date=April 25, 2019|access-date=April 26, 2019|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108003534/https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|url-status=live}}</ref>
2 آڪٽوبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ ايزڊا جو اڪثريتي حصو [[زبير عيسا|زبير]] ۽ [[محسن عيسا]] ([[اي جي گروپ]] جا مالڪ) ۽ خانگي ايڪويٽي فرم [[ٽي ڊي آر ڪيپيٽل]] جي اتحاد کي £6.8 ارب ۾ وڪڻندي، جيڪو ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي جي منظوري سان مشروط هو. وڪرو فيبروري 2021ع ۾ منظور ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-54383131|title=Asda bought by billionaire Issa brothers in £6.8bn deal|publisher=BBC|date=October 2, 2020|access-date=October 2, 2020|archive-date=December 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221003122/https://www.bbc.com/news/business-54383131|url-status=live}}</ref>
====جاپان====
جاپان ۾، والمارٽ 2008ع تائين [[سييو گروپ|سييو]] (西友 ''Seiyū'') جي 100٪ مالڪ هئي.<ref name="Boyle 09">{{cite news |title = Wal-Mart's painful lessons |last1 = Boyle |first1 = Matthew |url = http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |magazine = Bloomberg |date = October 13, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307205619/http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |archive-date = March 7, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |title = Walmart Corporate – Japan |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |archive-date = January 4, 2014}}</ref> اها سييو (هائپر مارڪيٽ)، سييو (سپر مارڪيٽ)، سييو (عام سامان)، Livin، ۽ Sunny بينرن هيٺ ڪم ڪندي هئي.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
16 نومبر 2020ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪمپني ۾ پنهنجا 65٪ شيئر خانگي ايڪويٽي فرم [[ڪوهلبرگ ڪراوس رابرٽس|ڪي ڪي آر]] کي وڪڻندي، اهڙي معاهدي ۾ جنهن 329 اسٽورن ۽ 34,600 ملازمن جي ماليت $1.6 ارب لڳائي. والمارٽ کي 15٪ ۽ بورڊ تي هڪ سيٽ رکڻي هئي، جڏهن ته ڪي ڪي آر ۽ جاپاني ڪمپني [[راڪوتن|راڪوتن انڪارپوريٽيڊ]] جي گڏيل منصوبي کي 20٪ ملڻو هو.<ref>{{Cite news|last=Narioka|first=Peter Landers and Kosaku|date=November 16, 2020|title=Walmart Retreats Around Globe to Focus on E-Commerce|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|access-date=November 17, 2020|issn=0099-9660|archive-date=December 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222213136/https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|url-status=live}}</ref>
====ڪرپشن جا الزام====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Corruption chargest against Walmart]] (sic, "chargest") redirects here. -->
اپريل 2012ع ۾ ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز]]'' جي جاچ ۾ الزام رپورٽ ٿيا ته ڪمپني سيپٽمبر 2005ع ۾ ميڪسيڪو ڀر ۾ عملدارن کي تعميراتي اجازت نامن، ڄاڻ ۽ ٻين رعايتن جي عيوض [[رشوت]]ون ڏنيون، جنهن سان والمارٽ کي مقابلي ڪندڙن مٿان وڏو فائدو مليو.<ref name="NYTBribe">{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |title = Vast Mexican Bribery Case Hushed Up by Walmart After High-Level Struggle |newspaper = The New York Times |first = David |last = Barstow |date = April 21, 2012 |access-date = April 22, 2012 |archive-date = September 10, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190910013428/https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي جاچ ڪندڙن کي ثبوت مليا ته ميڪسيڪي ۽ آمريڪي قانون ٽوڙيا ويا هئا. اها ڳڻتي پڻ ظاهر ڪئي وئي ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي عملدارن انهن الزامن کي "لڪايو". ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' جي 17 ڊسمبر 2012ع تي شايع ٿيل فالو اپ جاچ مان ثبوت ظاهر ٿيا ته 19 اسٽورن جي هنڌ چونڊڻ، تعمير ۽ هلائڻ لاءِ ضابطي واري اجازت رشوت وسيلي حاصل ڪئي وئي هئي.<ref name="NYT92904">{{cite news |title = No, the Conquistadors Are Not Back. It's Just Walmart. |url = https://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |access-date = December 18, 2012 |newspaper = The New York Times |date = September 28, 2004 |author = James C. McKinley Jr. |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121218213105/http://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |archive-date = December 18, 2012}}</ref> والمارٽ هڪ بيان جاري ڪري الزامن جي ترديد ڪئي ۽ پنهنجي ڪرپشن مخالف پاليسي بيان ڪئي. جڏهن ته والمارٽ جي سرڪاري رپورٽ چيو ته ان کي ڪرپشن جو ڪوبه ثبوت نه مليو، مضمون الزام هڻي ٿو ته اڳوڻين اندروني رپورٽن ۾ واقعي اهڙا ثبوت سامهون آيا هئا، ان کان اڳ جو ڪهاڻي عوامي ٿئي.<ref>{{cite news |url = https://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |title = What Walmart Might Do With Allegations of Bribery in Mexico |first = Lydia |last = Dishman |date = April 22, 2012 |access-date = April 23, 2012 |work = [[Forbes]] |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120423132905/http://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |archive-date = April 23, 2012}}</ref>
3l5voev1m3bdzl0qf7llogjh03giyqy
392177
392174
2026-07-08T10:12:06Z
Intisar Ali
8681
392177
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن.31-10-2022ع مطابق والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
99 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |website=The Times of India |date=August 18, 2018 |access-date=August 30, 2018 |archive-date=November 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |url-status=live }}</ref> {{As of|2022|10|31|df=US|post=,}} بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل جا 28 هنڌ آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
ڀارت ۾، فلپ ڪارٽ وسيلي، والمارٽ ڪيترن وڏن برانڊن ۽ پليٽ فارمن جي مالڪ يا ضابطي ڪندڙ آهي، جن ۾ [[منترا]] (فيشن ۽ طرز زندگي)، شاپسي (گهٽ بجيٽ سماجي واپار)، [[ڪلئئرٽرپ]] (سفري بکنگ)، فلپ ڪارٽ هيلٿ+ (ڊجيٽل صحت سنڀال ۽ دواخانو)، ايڪارٽ (رسد ۽ پهچائڻ)، جيوز (برقي سامان جي مرمت ۽ لڳائڻ جون خدمتون)، ۽ اي اين ايس ڪامرس (ڊي 2 سي اي ڪامرس سهولت) شامل آهن. والمارٽ [[فون پي]] ۾ پڻ سڀ کان وڏو شيئر هولڊر آهي، جيڪو ڀارت جي سڀ کان وڏن ڊجيٽل ادائيگي ۽ فِن ٽيڪ پليٽ فارمن مان هڪ آهي.<ref name="India">{{cite news |title=Flipkart fully hives off PhonePe ahead of fintech major's multi-million dollar fundraise|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/mutual-funds/flipkart-fully-hives-off-phonepe-ahead-of-fintech-majors-multi-million-dollar-fundraise-9751901.html |newspaper=[[Network18 Group]]|access-date=May 12, 2026}}</ref> ان کان علاوه، والمارٽ بيسٽ پرائس ڪيش اينڊ ڪيري هول سيل ڪاروبار هلائي ٿي ۽ فلپ ڪارٽ هول سيل وسيلي ڪرانه دڪانن ۽ ايم ايس ايم ايز جي مدد ڪري ٿي.
====انڊونيشيا====
والمارٽ انڊونيشيا ۾ مقامي وڏو ڪاروباري گروهه [[لپو گروپ]] سان گڏيل منصوبي جي معاهدي هيٺ ترتيبوار [[لپو ڪراواچي|لپو]] سپرمال (هاڻي سپرمال ڪراواچي) ۽ ميگامال پلوئٽ (هاڻي [[پلوئٽ وليج]]) ۾ اسٽور کولڻ سان داخل ٿي. ٻئي اسٽور [[1997ع ايشيائي مالي بحران]] سبب بند ٿي ويا.<ref>{{Cite web|date=July 9, 2021|title=5 brand terkenal di dunia yang gagal ekspansi di Indonesia!|url=https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|access-date=July 19, 2021|website=Info Bisnis dan Keuangan|language=en-US|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061856/https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Profil – Walmart|url=https://www.merdeka.com/walmart/profil/|access-date=July 19, 2021|website=merdeka.com|language=en|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061851/https://www.merdeka.com/walmart/profil/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Pintak|first=Lawrence|date=March 13, 1998|title=Lippo Group sues Wal-Mart over Indonesia pullout (Washington Times)|url=https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|access-date=July 30, 2021|website=Lawrence Pintak|language=en|archive-date=July 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730073131/https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|url-status=dead}}</ref>
====جرمني====
جرمني ۾، والمارٽ 1997ع ۾ سپر مارڪيٽ زنجير [[ويرٽ ڪائوف]] جا 21 اسٽور [[ڊوئچے مارڪ|ڊي ايم]]750 ملين ۾ سنڀاليا<ref>[http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 "Metro takes over Walmart"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618032055/http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 |date=June 18, 2009 }}. (in German). ka-news. August 3, 2006</ref> ۽ ايندڙ سال والمارٽ 74 [[اسپار (پرچون ڪندڙ)|انٽر اسپار]] اسٽور ڊي ايم1.3 ارب ۾ خريد ڪيا.<ref>[http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte "Cuts"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301024822/http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte |date=March 1, 2016 }}. (in German). ''[[Die Zeit]]''.</ref> جولاءِ 2006ع ۾، والمارٽ لڳاتار نقصانن سبب جرمني مان نڪرڻ جو اعلان ڪيو. اسٽور جرمن ڪمپني [[ميٽرو اي جي|ميٽرو]] کي وڪرو ڪيا ويا.<ref name="Boyle 09" /><ref name="walmartgermany">{{cite news |url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5223432.stm |title = Walmart Abandons German Venture |work = BBC News |date = July 28, 2006 |access-date = July 31, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090115081000/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5223432.stm |archive-date = January 15, 2009}}</ref> والمارٽ پنهنجي جرمن سيڙپڪاري جا نقصان ظاهر نه ڪيا، پر انهن جو اندازو لڳ ڀڳ {{Euro}}3 ارب لڳايو ويو.<ref>{{cite magazine |url = http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |title = Spiegel: Why the american Titan failed |language=de |magazine = [[Der Spiegel]] |date = July 28, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120118130337/http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |archive-date = January 18, 2012}}</ref>
====ڏکڻ آمريڪا====
[[File:Hiper Bompreço.JPG|thumb|مئي 2008ع ۾ [[نٽال، برازيل]] ۾ [[بومپريسو|هائپر بومپريسو]]]]
2004ع ۾، والمارٽ اتر اوڀر برازيل ۾ [[بومپريسو]] سپر مارڪيٽ زنجير جا 118 اسٽور خريد ڪيا. 2005ع جي آخر ۾، هن پنهنجي نئين ماتحت اداري، ڊبليو ايم ايس سپرمرڪيڊوس ڊو برازيل، وسيلي [[سونا اي]] ڊسٽريبيوشن گروپ جي برازيل وارن عملن جو ضابطو سنڀاليو، جنهن سان هن نيسنل ۽ مرڪاڊوراما سپر مارڪيٽ زنجيرن جو ضابطو حاصل ڪيو، جيڪي ترتيبوار [[ريو گرانڊي دو سل]] ۽ [[پرانا (رياست)|پرانا]] رياستن ۾ اڳواڻ هيون. انهن مان ڪوبه اسٽور ٻيهر برانڊ نه ڪيو ويو. جنوري 2024ع مطابق والمارٽ 61 بومپريسو سپر مارڪيٽون، 39 هائپر بومپريسو اسٽور هلائيندي هئي. ان سان گڏ 57 والمارٽ سپر سينٽر، 27 سيمز ڪلب، ۽ 174 ٽوڊو ڊيا اسٽور پڻ هلائيندي هئي. بومپريسو ۽ سونا اي جي خريداري سان، 2010ع تائين، والمارٽ برازيل ۾ [[ڪاريفور]] ۽ [[جي پي اي (ڪمپني)|پائو دي آسوڪر]] کان پوءِ ٽئين وڏي سپر مارڪيٽ زنجير هئي.<ref name="WalmartBrazil">{{cite web |title = Walmart Corporate: Brazil |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140211004203/http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |archive-date = February 11, 2014}}</ref>
والمارٽ برازيل، هلائيندڙ ڪمپني، جو هيڊ آفيس [[بارويري]]، ساؤ پائولو رياست ۾ آهي، ۽ علائقائي آفيسون [[ڪوريٽيبا]]، پرانا؛ [[پورٽو اليگري]]، ريو گرانڊي دو سل؛ [[ريسيفي]]، پرنامبوڪو؛ ۽ [[سلواڊور، باهيا|سلواڊور]]، باهيا ۾ آهن.<ref>"[http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ No Brasil] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510133406/http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ |date=May 10, 2015 }}." [[والمارٽ برازيل]]. Retrieved November 7, 2011.</ref> والمارٽ برازيل ٽوڊو ڊئا، نيسنل، بومپريسو، والمارٽ سپر سينٽر، مئڪسي اٽاڪاڊو، ھائپرمارڪڊو بگ، بومپريسو، سامس ڪلب، مرڪاڊوراما، والمارٽ پوسٽو (گيس اسٽيشن)، سپرمرڪاڊو Todo Dia، ۽ ھائپر ٽوڊو Dia بينرن هيٺ ڪم ڪري ٿي. 2016ع ۾، ڪمپني ھائپر بومپريسو ۽ Big اسٽورن کي والمارٽ سپر سينٽرسئ ۾ ۽ بومپريسو، نيسنل ۽ مرڪاڊوراما اسٽورن کي والمارٽ سپرمرڪاڊو برانڊ ۾ تبديل ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Walmart Transforms Hypermarket Concept in Brazil |url=https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |access-date=2026-02-15 |website=ESM Magazine |language=en |archive-date=December 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225104041/https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2018ع کان، والمارٽ انڪارپوريشن وٽ والمارٽ برازيل ۾ فقط اقليتي حصو آهي، جنهن جو نالو 12 آگسٽ 2019ع تي گروپو بِگ رکيو ويو،<ref>{{Cite web|last=Feliciano|first=Dorah|date=August 13, 2019|title=Walmart Brazil Renamed 'Grupo Big' and Plans to Expand its Stores|url=https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|website=The Rio Times|access-date=August 14, 2019|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127170932/https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|url-status=live}}</ref> جنهن ۾ ڪمپني جا 20٪ شيئر والمارٽ وٽ آهن، ۽ [[خانگي ايڪويٽي]] فرم [[ايڊوينٽ انٽرنيشنل]] ڪمپني جي 80٪ ملڪيت رکي ٿي.<ref name="AdventWalmartBrazil">{{cite news |title = Advent International to acquire majority stake in Walmart Brazil |work = Advent International |date = June 4, 2018 |url = https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |publisher = Advent International |access-date = October 23, 2018 |archive-date = December 16, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216224224/https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |url-status = live |last1 = Ramsey |first1 = Andrea }}</ref> 24 مارچ 2021ع تي، اعلان ڪيو ويو ته [[ڪاريفور]] گروپو بِگ خريد ڪندي.<ref>{{Cite web|title=Carrefour reinforces its leading position in Brazil with the acquisition of Grupo BIG|url=https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|access-date=May 18, 2021|website=Carrefour Group|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518195452/https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|url-status=live}}</ref>
[[File:Walmart Supercenter Argentina.jpg|thumb|فيبروري 2019ع ۾ ارجنٽينا ۾ والمارٽ سپر سينٽر]]
والمارٽ ارجنٽينا 1995ع ۾ قائم ٿي ۽ والمارٽ سپر سينٽر، چينگموس، مي چينگومس، ۽ پنٽو ميورسٽا بينرن هيٺ اسٽور هلائيندي هئي. 6 نومبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ پنهنجي ارجنٽيني عملن کي گروپو ڊي نارواز کي وڪڻي ڇڏيو آهي ۽ نالو ھائپر چينگومس رکيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Grupo de Narváez Acquires Full Ownership of Walmart Argentina|url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|access-date=November 6, 2020|website=Corporate – US|archive-date=December 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214161714/https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|url-status=live}}</ref>
====برطانيا====
[[File:Asda, Dalgety Bay, Nov 2008 - geograph.org.uk - 1045503.jpg|thumb|فائف، اسڪاٽلينڊ ۾ ايزڊا سپر مارڪيٽ]]
والمارٽ جي برطانيا واري ماتحت ڪمپني [[ايزڊا]] (جنهن والمارٽ پاران خريد ٿيڻ کان پوءِ به پنهنجو نالو برقرار رکيو) [[ليڊز]] ۾ قائم آهي ۽ 2006ع ۾ والمارٽ جي بين الاقوامي ڀاڱي جي وڪرو جو 42.7٪ حصو هئي. آمريڪي عملن جي ابتڙ، ايزڊا اصل ۾ به ۽ اڃا تائين بنيادي طور پسارڪي زنجير آهي، پر [[ٽيسڪو]] کان سواءِ برطانيا جي گهڻين سپر مارڪيٽ زنجيرن جي ڀيٽ ۾ غير خوراڪي شين تي وڌيڪ ڌيان رکي ٿي. 2010ع ۾ ايزڊا [[نيٽو يو ڪي]] کان اسٽور خريد ڪيا. ننڍين مضافاتي ايزڊا سپر مارڪيٽن کان علاوه،<ref name="Unit Counts by Country" /> وڏا اسٽور سپر سينٽرز طور برانڊ ٿيل آهن.<ref name="Unit Counts by Country" /><!-- Supercentres is correct; see talk page. --> ٻين بينرن ۾ Asda Superstores، Asda Living، ۽ Asda Petrol Fueling Station شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" /><ref>[http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html ASDA Careers: All about ASDA Stores]. Retrieved August 7, 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110803164941/http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html |date=August 3, 2011 }}</ref> جولاءِ 2015ع ۾، ايزڊا پنهنجي لوگو کي تازه ڪيو، جنهن ۾ لوگو جي پهرئين 'A' جي پويان والمارٽ جا ستارا شامل هئا. مئي 2018ع ۾، والمارٽ ايزڊا کي مقابلي واري [[سينزبريز]] کي $10.1 ارب ۾ وڪڻڻ جا منصوبا اعلان ڪيا. معاهدي جي شرطن هيٺ، والمارٽ کي گڏيل ڪمپني ۾ 42٪ حصو ۽ لڳ ڀڳ £3 ارب نقد ملڻو هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|title=Walmart to Sell British Unit Asda to U.K. Rival Sainsbury|last=Chaudhuri|first=Saabira|date=April 30, 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=May 2, 2018|issn=0099-9660|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042529/https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|url-status=live}}</ref> بهرحال، اپريل 2019ع ۾، برطانيا جي [[ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي]] ايزڊا کي سينزبريز کي تجويز ڪيل وڪري کي روڪي ڇڏيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|title=Walmart's $9 billion deal to sell its UK supermarkets is dead|first1=Daniel|last1=Shane|first2=Ivana|last2=Kottasová|work=CNN|date=April 25, 2019|access-date=April 26, 2019|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108003534/https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|url-status=live}}</ref>
2 آڪٽوبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ ايزڊا جو اڪثريتي حصو [[زبير عيسا|زبير]] ۽ [[محسن عيسا]] ([[اي جي گروپ]] جا مالڪ) ۽ خانگي ايڪويٽي فرم [[ٽي ڊي آر ڪيپيٽل]] جي اتحاد کي £6.8 ارب ۾ وڪڻندي، جيڪو ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي جي منظوري سان مشروط هو. وڪرو فيبروري 2021ع ۾ منظور ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-54383131|title=Asda bought by billionaire Issa brothers in £6.8bn deal|publisher=BBC|date=October 2, 2020|access-date=October 2, 2020|archive-date=December 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221003122/https://www.bbc.com/news/business-54383131|url-status=live}}</ref>
====جاپان====
جاپان ۾، والمارٽ 2008ع تائين [[سييو گروپ|سييو]] (西友 ''Seiyū'') جي 100٪ مالڪ هئي.<ref name="Boyle 09">{{cite news |title = Wal-Mart's painful lessons |last1 = Boyle |first1 = Matthew |url = http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |magazine = Bloomberg |date = October 13, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307205619/http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |archive-date = March 7, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |title = Walmart Corporate – Japan |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |archive-date = January 4, 2014}}</ref> اها سييو (هائپر مارڪيٽ)، سييو (سپر مارڪيٽ)، سييو (عام سامان)، Livin، ۽ Sunny بينرن هيٺ ڪم ڪندي هئي.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
16 نومبر 2020ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪمپني ۾ پنهنجا 65٪ شيئر خانگي ايڪويٽي فرم [[ڪوهلبرگ ڪراوس رابرٽس|ڪي ڪي آر]] کي وڪڻندي، اهڙي معاهدي ۾ جنهن 329 اسٽورن ۽ 34,600 ملازمن جي ماليت $1.6 ارب لڳائي. والمارٽ کي 15٪ ۽ بورڊ تي هڪ سيٽ رکڻي هئي، جڏهن ته ڪي ڪي آر ۽ جاپاني ڪمپني [[راڪوتن|راڪوتن انڪارپوريٽيڊ]] جي گڏيل منصوبي کي 20٪ ملڻو هو.<ref>{{Cite news|last=Narioka|first=Peter Landers and Kosaku|date=November 16, 2020|title=Walmart Retreats Around Globe to Focus on E-Commerce|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|access-date=November 17, 2020|issn=0099-9660|archive-date=December 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222213136/https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|url-status=live}}</ref>
====ڪرپشن جا الزام====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Corruption chargest against Walmart]] (sic, "chargest") redirects here. -->
اپريل 2012ع ۾ ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز]]'' جي جاچ ۾ الزام رپورٽ ٿيا ته ڪمپني سيپٽمبر 2005ع ۾ ميڪسيڪو ڀر ۾ عملدارن کي تعميراتي اجازت نامن، ڄاڻ ۽ ٻين رعايتن جي عيوض [[رشوت]]ون ڏنيون، جنهن سان والمارٽ کي مقابلي ڪندڙن مٿان وڏو فائدو مليو.<ref name="NYTBribe">{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |title = Vast Mexican Bribery Case Hushed Up by Walmart After High-Level Struggle |newspaper = The New York Times |first = David |last = Barstow |date = April 21, 2012 |access-date = April 22, 2012 |archive-date = September 10, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190910013428/https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي جاچ ڪندڙن کي ثبوت مليا ته ميڪسيڪي ۽ آمريڪي قانون ٽوڙيا ويا هئا. اها ڳڻتي پڻ ظاهر ڪئي وئي ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي عملدارن انهن الزامن کي "لڪايو". ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' جي 17 ڊسمبر 2012ع تي شايع ٿيل فالو اپ جاچ مان ثبوت ظاهر ٿيا ته 19 اسٽورن جي هنڌ چونڊڻ، تعمير ۽ هلائڻ لاءِ ضابطي واري اجازت رشوت وسيلي حاصل ڪئي وئي هئي.<ref name="NYT92904">{{cite news |title = No, the Conquistadors Are Not Back. It's Just Walmart. |url = https://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |access-date = December 18, 2012 |newspaper = The New York Times |date = September 28, 2004 |author = James C. McKinley Jr. |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121218213105/http://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |archive-date = December 18, 2012}}</ref> والمارٽ هڪ بيان جاري ڪري الزامن جي ترديد ڪئي ۽ پنهنجي ڪرپشن مخالف پاليسي بيان ڪئي. جڏهن ته والمارٽ جي سرڪاري رپورٽ چيو ته ان کي ڪرپشن جو ڪوبه ثبوت نه مليو، مضمون الزام هڻي ٿو ته اڳوڻين اندروني رپورٽن ۾ واقعي اهڙا ثبوت سامهون آيا هئا، ان کان اڳ جو ڪهاڻي عوامي ٿئي.<ref>{{cite news |url = https://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |title = What Walmart Might Do With Allegations of Bribery in Mexico |first = Lydia |last = Dishman |date = April 22, 2012 |access-date = April 23, 2012 |work = [[Forbes]] |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120423132905/http://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |archive-date = April 23, 2012}}</ref>
ghh2nb1ixkocnemtwfezsq54adqtrwv
392179
392177
2026-07-08T10:13:13Z
Intisar Ali
8681
392179
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن.31-10-2022ع مطابق والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |website=The Times of India |date=August 18, 2018 |access-date=August 30, 2018 |archive-date=November 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |url-status=live }}</ref> 31-10-2022ع مطابق بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل جا 28 هنڌ آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
ڀارت ۾، فلپ ڪارٽ وسيلي، والمارٽ ڪيترن وڏن برانڊن ۽ پليٽ فارمن جي مالڪ يا ضابطي ڪندڙ آهي، جن ۾ [[منترا]] (فيشن ۽ طرز زندگي)، شاپسي (گهٽ بجيٽ سماجي واپار)، [[ڪلئئرٽرپ]] (سفري بکنگ)، فلپ ڪارٽ هيلٿ+ (ڊجيٽل صحت سنڀال ۽ دواخانو)، ايڪارٽ (رسد ۽ پهچائڻ)، جيوز (برقي سامان جي مرمت ۽ لڳائڻ جون خدمتون)، ۽ اي اين ايس ڪامرس (ڊي 2 سي اي ڪامرس سهولت) شامل آهن. والمارٽ [[فون پي]] ۾ پڻ سڀ کان وڏو شيئر هولڊر آهي، جيڪو ڀارت جي سڀ کان وڏن ڊجيٽل ادائيگي ۽ فِن ٽيڪ پليٽ فارمن مان هڪ آهي.<ref name="India">{{cite news |title=Flipkart fully hives off PhonePe ahead of fintech major's multi-million dollar fundraise|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/mutual-funds/flipkart-fully-hives-off-phonepe-ahead-of-fintech-majors-multi-million-dollar-fundraise-9751901.html |newspaper=[[Network18 Group]]|access-date=May 12, 2026}}</ref> ان کان علاوه، والمارٽ بيسٽ پرائس ڪيش اينڊ ڪيري هول سيل ڪاروبار هلائي ٿي ۽ فلپ ڪارٽ هول سيل وسيلي ڪرانه دڪانن ۽ ايم ايس ايم ايز جي مدد ڪري ٿي.
====انڊونيشيا====
والمارٽ انڊونيشيا ۾ مقامي وڏو ڪاروباري گروهه [[لپو گروپ]] سان گڏيل منصوبي جي معاهدي هيٺ ترتيبوار [[لپو ڪراواچي|لپو]] سپرمال (هاڻي سپرمال ڪراواچي) ۽ ميگامال پلوئٽ (هاڻي [[پلوئٽ وليج]]) ۾ اسٽور کولڻ سان داخل ٿي. ٻئي اسٽور [[1997ع ايشيائي مالي بحران]] سبب بند ٿي ويا.<ref>{{Cite web|date=July 9, 2021|title=5 brand terkenal di dunia yang gagal ekspansi di Indonesia!|url=https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|access-date=July 19, 2021|website=Info Bisnis dan Keuangan|language=en-US|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061856/https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Profil – Walmart|url=https://www.merdeka.com/walmart/profil/|access-date=July 19, 2021|website=merdeka.com|language=en|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061851/https://www.merdeka.com/walmart/profil/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Pintak|first=Lawrence|date=March 13, 1998|title=Lippo Group sues Wal-Mart over Indonesia pullout (Washington Times)|url=https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|access-date=July 30, 2021|website=Lawrence Pintak|language=en|archive-date=July 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730073131/https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|url-status=dead}}</ref>
====جرمني====
جرمني ۾، والمارٽ 1997ع ۾ سپر مارڪيٽ زنجير [[ويرٽ ڪائوف]] جا 21 اسٽور [[ڊوئچے مارڪ|ڊي ايم]]750 ملين ۾ سنڀاليا<ref>[http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 "Metro takes over Walmart"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618032055/http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 |date=June 18, 2009 }}. (in German). ka-news. August 3, 2006</ref> ۽ ايندڙ سال والمارٽ 74 [[اسپار (پرچون ڪندڙ)|انٽر اسپار]] اسٽور ڊي ايم1.3 ارب ۾ خريد ڪيا.<ref>[http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte "Cuts"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301024822/http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte |date=March 1, 2016 }}. (in German). ''[[Die Zeit]]''.</ref> جولاءِ 2006ع ۾، والمارٽ لڳاتار نقصانن سبب جرمني مان نڪرڻ جو اعلان ڪيو. اسٽور جرمن ڪمپني [[ميٽرو اي جي|ميٽرو]] کي وڪرو ڪيا ويا.<ref name="Boyle 09" /><ref name="walmartgermany">{{cite news |url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5223432.stm |title = Walmart Abandons German Venture |work = BBC News |date = July 28, 2006 |access-date = July 31, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090115081000/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5223432.stm |archive-date = January 15, 2009}}</ref> والمارٽ پنهنجي جرمن سيڙپڪاري جا نقصان ظاهر نه ڪيا، پر انهن جو اندازو لڳ ڀڳ {{Euro}}3 ارب لڳايو ويو.<ref>{{cite magazine |url = http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |title = Spiegel: Why the american Titan failed |language=de |magazine = [[Der Spiegel]] |date = July 28, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120118130337/http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |archive-date = January 18, 2012}}</ref>
====ڏکڻ آمريڪا====
[[File:Hiper Bompreço.JPG|thumb|مئي 2008ع ۾ [[نٽال، برازيل]] ۾ [[بومپريسو|هائپر بومپريسو]]]]
2004ع ۾، والمارٽ اتر اوڀر برازيل ۾ [[بومپريسو]] سپر مارڪيٽ زنجير جا 118 اسٽور خريد ڪيا. 2005ع جي آخر ۾، هن پنهنجي نئين ماتحت اداري، ڊبليو ايم ايس سپرمرڪيڊوس ڊو برازيل، وسيلي [[سونا اي]] ڊسٽريبيوشن گروپ جي برازيل وارن عملن جو ضابطو سنڀاليو، جنهن سان هن نيسنل ۽ مرڪاڊوراما سپر مارڪيٽ زنجيرن جو ضابطو حاصل ڪيو، جيڪي ترتيبوار [[ريو گرانڊي دو سل]] ۽ [[پرانا (رياست)|پرانا]] رياستن ۾ اڳواڻ هيون. انهن مان ڪوبه اسٽور ٻيهر برانڊ نه ڪيو ويو. جنوري 2024ع مطابق والمارٽ 61 بومپريسو سپر مارڪيٽون، 39 هائپر بومپريسو اسٽور هلائيندي هئي. ان سان گڏ 57 والمارٽ سپر سينٽر، 27 سيمز ڪلب، ۽ 174 ٽوڊو ڊيا اسٽور پڻ هلائيندي هئي. بومپريسو ۽ سونا اي جي خريداري سان، 2010ع تائين، والمارٽ برازيل ۾ [[ڪاريفور]] ۽ [[جي پي اي (ڪمپني)|پائو دي آسوڪر]] کان پوءِ ٽئين وڏي سپر مارڪيٽ زنجير هئي.<ref name="WalmartBrazil">{{cite web |title = Walmart Corporate: Brazil |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140211004203/http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |archive-date = February 11, 2014}}</ref>
والمارٽ برازيل، هلائيندڙ ڪمپني، جو هيڊ آفيس [[بارويري]]، ساؤ پائولو رياست ۾ آهي، ۽ علائقائي آفيسون [[ڪوريٽيبا]]، پرانا؛ [[پورٽو اليگري]]، ريو گرانڊي دو سل؛ [[ريسيفي]]، پرنامبوڪو؛ ۽ [[سلواڊور، باهيا|سلواڊور]]، باهيا ۾ آهن.<ref>"[http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ No Brasil] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510133406/http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ |date=May 10, 2015 }}." [[والمارٽ برازيل]]. Retrieved November 7, 2011.</ref> والمارٽ برازيل ٽوڊو ڊئا، نيسنل، بومپريسو، والمارٽ سپر سينٽر، مئڪسي اٽاڪاڊو، ھائپرمارڪڊو بگ، بومپريسو، سامس ڪلب، مرڪاڊوراما، والمارٽ پوسٽو (گيس اسٽيشن)، سپرمرڪاڊو Todo Dia، ۽ ھائپر ٽوڊو Dia بينرن هيٺ ڪم ڪري ٿي. 2016ع ۾، ڪمپني ھائپر بومپريسو ۽ Big اسٽورن کي والمارٽ سپر سينٽرسئ ۾ ۽ بومپريسو، نيسنل ۽ مرڪاڊوراما اسٽورن کي والمارٽ سپرمرڪاڊو برانڊ ۾ تبديل ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Walmart Transforms Hypermarket Concept in Brazil |url=https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |access-date=2026-02-15 |website=ESM Magazine |language=en |archive-date=December 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225104041/https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2018ع کان، والمارٽ انڪارپوريشن وٽ والمارٽ برازيل ۾ فقط اقليتي حصو آهي، جنهن جو نالو 12 آگسٽ 2019ع تي گروپو بِگ رکيو ويو،<ref>{{Cite web|last=Feliciano|first=Dorah|date=August 13, 2019|title=Walmart Brazil Renamed 'Grupo Big' and Plans to Expand its Stores|url=https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|website=The Rio Times|access-date=August 14, 2019|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127170932/https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|url-status=live}}</ref> جنهن ۾ ڪمپني جا 20٪ شيئر والمارٽ وٽ آهن، ۽ [[خانگي ايڪويٽي]] فرم [[ايڊوينٽ انٽرنيشنل]] ڪمپني جي 80٪ ملڪيت رکي ٿي.<ref name="AdventWalmartBrazil">{{cite news |title = Advent International to acquire majority stake in Walmart Brazil |work = Advent International |date = June 4, 2018 |url = https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |publisher = Advent International |access-date = October 23, 2018 |archive-date = December 16, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216224224/https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |url-status = live |last1 = Ramsey |first1 = Andrea }}</ref> 24 مارچ 2021ع تي، اعلان ڪيو ويو ته [[ڪاريفور]] گروپو بِگ خريد ڪندي.<ref>{{Cite web|title=Carrefour reinforces its leading position in Brazil with the acquisition of Grupo BIG|url=https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|access-date=May 18, 2021|website=Carrefour Group|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518195452/https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|url-status=live}}</ref>
[[File:Walmart Supercenter Argentina.jpg|thumb|فيبروري 2019ع ۾ ارجنٽينا ۾ والمارٽ سپر سينٽر]]
والمارٽ ارجنٽينا 1995ع ۾ قائم ٿي ۽ والمارٽ سپر سينٽر، چينگموس، مي چينگومس، ۽ پنٽو ميورسٽا بينرن هيٺ اسٽور هلائيندي هئي. 6 نومبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ پنهنجي ارجنٽيني عملن کي گروپو ڊي نارواز کي وڪڻي ڇڏيو آهي ۽ نالو ھائپر چينگومس رکيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Grupo de Narváez Acquires Full Ownership of Walmart Argentina|url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|access-date=November 6, 2020|website=Corporate – US|archive-date=December 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214161714/https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|url-status=live}}</ref>
====برطانيا====
[[File:Asda, Dalgety Bay, Nov 2008 - geograph.org.uk - 1045503.jpg|thumb|فائف، اسڪاٽلينڊ ۾ ايزڊا سپر مارڪيٽ]]
والمارٽ جي برطانيا واري ماتحت ڪمپني [[ايزڊا]] (جنهن والمارٽ پاران خريد ٿيڻ کان پوءِ به پنهنجو نالو برقرار رکيو) [[ليڊز]] ۾ قائم آهي ۽ 2006ع ۾ والمارٽ جي بين الاقوامي ڀاڱي جي وڪرو جو 42.7٪ حصو هئي. آمريڪي عملن جي ابتڙ، ايزڊا اصل ۾ به ۽ اڃا تائين بنيادي طور پسارڪي زنجير آهي، پر [[ٽيسڪو]] کان سواءِ برطانيا جي گهڻين سپر مارڪيٽ زنجيرن جي ڀيٽ ۾ غير خوراڪي شين تي وڌيڪ ڌيان رکي ٿي. 2010ع ۾ ايزڊا [[نيٽو يو ڪي]] کان اسٽور خريد ڪيا. ننڍين مضافاتي ايزڊا سپر مارڪيٽن کان علاوه،<ref name="Unit Counts by Country" /> وڏا اسٽور سپر سينٽرز طور برانڊ ٿيل آهن.<ref name="Unit Counts by Country" /><!-- Supercentres is correct; see talk page. --> ٻين بينرن ۾ Asda Superstores، Asda Living، ۽ Asda Petrol Fueling Station شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" /><ref>[http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html ASDA Careers: All about ASDA Stores]. Retrieved August 7, 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110803164941/http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html |date=August 3, 2011 }}</ref> جولاءِ 2015ع ۾، ايزڊا پنهنجي لوگو کي تازه ڪيو، جنهن ۾ لوگو جي پهرئين 'A' جي پويان والمارٽ جا ستارا شامل هئا. مئي 2018ع ۾، والمارٽ ايزڊا کي مقابلي واري [[سينزبريز]] کي $10.1 ارب ۾ وڪڻڻ جا منصوبا اعلان ڪيا. معاهدي جي شرطن هيٺ، والمارٽ کي گڏيل ڪمپني ۾ 42٪ حصو ۽ لڳ ڀڳ £3 ارب نقد ملڻو هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|title=Walmart to Sell British Unit Asda to U.K. Rival Sainsbury|last=Chaudhuri|first=Saabira|date=April 30, 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=May 2, 2018|issn=0099-9660|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042529/https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|url-status=live}}</ref> بهرحال، اپريل 2019ع ۾، برطانيا جي [[ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي]] ايزڊا کي سينزبريز کي تجويز ڪيل وڪري کي روڪي ڇڏيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|title=Walmart's $9 billion deal to sell its UK supermarkets is dead|first1=Daniel|last1=Shane|first2=Ivana|last2=Kottasová|work=CNN|date=April 25, 2019|access-date=April 26, 2019|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108003534/https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|url-status=live}}</ref>
2 آڪٽوبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ ايزڊا جو اڪثريتي حصو [[زبير عيسا|زبير]] ۽ [[محسن عيسا]] ([[اي جي گروپ]] جا مالڪ) ۽ خانگي ايڪويٽي فرم [[ٽي ڊي آر ڪيپيٽل]] جي اتحاد کي £6.8 ارب ۾ وڪڻندي، جيڪو ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي جي منظوري سان مشروط هو. وڪرو فيبروري 2021ع ۾ منظور ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-54383131|title=Asda bought by billionaire Issa brothers in £6.8bn deal|publisher=BBC|date=October 2, 2020|access-date=October 2, 2020|archive-date=December 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221003122/https://www.bbc.com/news/business-54383131|url-status=live}}</ref>
====جاپان====
جاپان ۾، والمارٽ 2008ع تائين [[سييو گروپ|سييو]] (西友 ''Seiyū'') جي 100٪ مالڪ هئي.<ref name="Boyle 09">{{cite news |title = Wal-Mart's painful lessons |last1 = Boyle |first1 = Matthew |url = http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |magazine = Bloomberg |date = October 13, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307205619/http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |archive-date = March 7, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |title = Walmart Corporate – Japan |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |archive-date = January 4, 2014}}</ref> اها سييو (هائپر مارڪيٽ)، سييو (سپر مارڪيٽ)، سييو (عام سامان)، Livin، ۽ Sunny بينرن هيٺ ڪم ڪندي هئي.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
16 نومبر 2020ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪمپني ۾ پنهنجا 65٪ شيئر خانگي ايڪويٽي فرم [[ڪوهلبرگ ڪراوس رابرٽس|ڪي ڪي آر]] کي وڪڻندي، اهڙي معاهدي ۾ جنهن 329 اسٽورن ۽ 34,600 ملازمن جي ماليت $1.6 ارب لڳائي. والمارٽ کي 15٪ ۽ بورڊ تي هڪ سيٽ رکڻي هئي، جڏهن ته ڪي ڪي آر ۽ جاپاني ڪمپني [[راڪوتن|راڪوتن انڪارپوريٽيڊ]] جي گڏيل منصوبي کي 20٪ ملڻو هو.<ref>{{Cite news|last=Narioka|first=Peter Landers and Kosaku|date=November 16, 2020|title=Walmart Retreats Around Globe to Focus on E-Commerce|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|access-date=November 17, 2020|issn=0099-9660|archive-date=December 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222213136/https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|url-status=live}}</ref>
====ڪرپشن جا الزام====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Corruption chargest against Walmart]] (sic, "chargest") redirects here. -->
اپريل 2012ع ۾ ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز]]'' جي جاچ ۾ الزام رپورٽ ٿيا ته ڪمپني سيپٽمبر 2005ع ۾ ميڪسيڪو ڀر ۾ عملدارن کي تعميراتي اجازت نامن، ڄاڻ ۽ ٻين رعايتن جي عيوض [[رشوت]]ون ڏنيون، جنهن سان والمارٽ کي مقابلي ڪندڙن مٿان وڏو فائدو مليو.<ref name="NYTBribe">{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |title = Vast Mexican Bribery Case Hushed Up by Walmart After High-Level Struggle |newspaper = The New York Times |first = David |last = Barstow |date = April 21, 2012 |access-date = April 22, 2012 |archive-date = September 10, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190910013428/https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي جاچ ڪندڙن کي ثبوت مليا ته ميڪسيڪي ۽ آمريڪي قانون ٽوڙيا ويا هئا. اها ڳڻتي پڻ ظاهر ڪئي وئي ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي عملدارن انهن الزامن کي "لڪايو". ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' جي 17 ڊسمبر 2012ع تي شايع ٿيل فالو اپ جاچ مان ثبوت ظاهر ٿيا ته 19 اسٽورن جي هنڌ چونڊڻ، تعمير ۽ هلائڻ لاءِ ضابطي واري اجازت رشوت وسيلي حاصل ڪئي وئي هئي.<ref name="NYT92904">{{cite news |title = No, the Conquistadors Are Not Back. It's Just Walmart. |url = https://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |access-date = December 18, 2012 |newspaper = The New York Times |date = September 28, 2004 |author = James C. McKinley Jr. |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121218213105/http://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |archive-date = December 18, 2012}}</ref> والمارٽ هڪ بيان جاري ڪري الزامن جي ترديد ڪئي ۽ پنهنجي ڪرپشن مخالف پاليسي بيان ڪئي. جڏهن ته والمارٽ جي سرڪاري رپورٽ چيو ته ان کي ڪرپشن جو ڪوبه ثبوت نه مليو، مضمون الزام هڻي ٿو ته اڳوڻين اندروني رپورٽن ۾ واقعي اهڙا ثبوت سامهون آيا هئا، ان کان اڳ جو ڪهاڻي عوامي ٿئي.<ref>{{cite news |url = https://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |title = What Walmart Might Do With Allegations of Bribery in Mexico |first = Lydia |last = Dishman |date = April 22, 2012 |access-date = April 23, 2012 |work = [[Forbes]] |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120423132905/http://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |archive-date = April 23, 2012}}</ref>
egqbo604h49jsennmvkdjxes4c5njda
392181
392179
2026-07-08T10:16:26Z
Intisar Ali
8681
/* برطانيا */
392181
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن.31-10-2022ع مطابق والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |website=The Times of India |date=August 18, 2018 |access-date=August 30, 2018 |archive-date=November 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |url-status=live }}</ref> 31-10-2022ع مطابق بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل جا 28 هنڌ آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
ڀارت ۾، فلپ ڪارٽ وسيلي، والمارٽ ڪيترن وڏن برانڊن ۽ پليٽ فارمن جي مالڪ يا ضابطي ڪندڙ آهي، جن ۾ [[منترا]] (فيشن ۽ طرز زندگي)، شاپسي (گهٽ بجيٽ سماجي واپار)، [[ڪلئئرٽرپ]] (سفري بکنگ)، فلپ ڪارٽ هيلٿ+ (ڊجيٽل صحت سنڀال ۽ دواخانو)، ايڪارٽ (رسد ۽ پهچائڻ)، جيوز (برقي سامان جي مرمت ۽ لڳائڻ جون خدمتون)، ۽ اي اين ايس ڪامرس (ڊي 2 سي اي ڪامرس سهولت) شامل آهن. والمارٽ [[فون پي]] ۾ پڻ سڀ کان وڏو شيئر هولڊر آهي، جيڪو ڀارت جي سڀ کان وڏن ڊجيٽل ادائيگي ۽ فِن ٽيڪ پليٽ فارمن مان هڪ آهي.<ref name="India">{{cite news |title=Flipkart fully hives off PhonePe ahead of fintech major's multi-million dollar fundraise|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/mutual-funds/flipkart-fully-hives-off-phonepe-ahead-of-fintech-majors-multi-million-dollar-fundraise-9751901.html |newspaper=[[Network18 Group]]|access-date=May 12, 2026}}</ref> ان کان علاوه، والمارٽ بيسٽ پرائس ڪيش اينڊ ڪيري هول سيل ڪاروبار هلائي ٿي ۽ فلپ ڪارٽ هول سيل وسيلي ڪرانه دڪانن ۽ ايم ايس ايم ايز جي مدد ڪري ٿي.
====انڊونيشيا====
والمارٽ انڊونيشيا ۾ مقامي وڏو ڪاروباري گروهه [[لپو گروپ]] سان گڏيل منصوبي جي معاهدي هيٺ ترتيبوار [[لپو ڪراواچي|لپو]] سپرمال (هاڻي سپرمال ڪراواچي) ۽ ميگامال پلوئٽ (هاڻي [[پلوئٽ وليج]]) ۾ اسٽور کولڻ سان داخل ٿي. ٻئي اسٽور [[1997ع ايشيائي مالي بحران]] سبب بند ٿي ويا.<ref>{{Cite web|date=July 9, 2021|title=5 brand terkenal di dunia yang gagal ekspansi di Indonesia!|url=https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|access-date=July 19, 2021|website=Info Bisnis dan Keuangan|language=en-US|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061856/https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Profil – Walmart|url=https://www.merdeka.com/walmart/profil/|access-date=July 19, 2021|website=merdeka.com|language=en|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061851/https://www.merdeka.com/walmart/profil/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Pintak|first=Lawrence|date=March 13, 1998|title=Lippo Group sues Wal-Mart over Indonesia pullout (Washington Times)|url=https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|access-date=July 30, 2021|website=Lawrence Pintak|language=en|archive-date=July 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730073131/https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|url-status=dead}}</ref>
====جرمني====
جرمني ۾، والمارٽ 1997ع ۾ سپر مارڪيٽ زنجير [[ويرٽ ڪائوف]] جا 21 اسٽور [[ڊوئچے مارڪ|ڊي ايم]]750 ملين ۾ سنڀاليا<ref>[http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 "Metro takes over Walmart"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618032055/http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 |date=June 18, 2009 }}. (in German). ka-news. August 3, 2006</ref> ۽ ايندڙ سال والمارٽ 74 [[اسپار (پرچون ڪندڙ)|انٽر اسپار]] اسٽور ڊي ايم1.3 ارب ۾ خريد ڪيا.<ref>[http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte "Cuts"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301024822/http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte |date=March 1, 2016 }}. (in German). ''[[Die Zeit]]''.</ref> جولاءِ 2006ع ۾، والمارٽ لڳاتار نقصانن سبب جرمني مان نڪرڻ جو اعلان ڪيو. اسٽور جرمن ڪمپني [[ميٽرو اي جي|ميٽرو]] کي وڪرو ڪيا ويا.<ref name="Boyle 09" /><ref name="walmartgermany">{{cite news |url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5223432.stm |title = Walmart Abandons German Venture |work = BBC News |date = July 28, 2006 |access-date = July 31, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090115081000/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5223432.stm |archive-date = January 15, 2009}}</ref> والمارٽ پنهنجي جرمن سيڙپڪاري جا نقصان ظاهر نه ڪيا، پر انهن جو اندازو لڳ ڀڳ {{Euro}}3 ارب لڳايو ويو.<ref>{{cite magazine |url = http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |title = Spiegel: Why the american Titan failed |language=de |magazine = [[Der Spiegel]] |date = July 28, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120118130337/http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |archive-date = January 18, 2012}}</ref>
====ڏکڻ آمريڪا====
[[File:Hiper Bompreço.JPG|thumb|مئي 2008ع ۾ [[نٽال، برازيل]] ۾ [[بومپريسو|هائپر بومپريسو]]]]
2004ع ۾، والمارٽ اتر اوڀر برازيل ۾ [[بومپريسو]] سپر مارڪيٽ زنجير جا 118 اسٽور خريد ڪيا. 2005ع جي آخر ۾، هن پنهنجي نئين ماتحت اداري، ڊبليو ايم ايس سپرمرڪيڊوس ڊو برازيل، وسيلي [[سونا اي]] ڊسٽريبيوشن گروپ جي برازيل وارن عملن جو ضابطو سنڀاليو، جنهن سان هن نيسنل ۽ مرڪاڊوراما سپر مارڪيٽ زنجيرن جو ضابطو حاصل ڪيو، جيڪي ترتيبوار [[ريو گرانڊي دو سل]] ۽ [[پرانا (رياست)|پرانا]] رياستن ۾ اڳواڻ هيون. انهن مان ڪوبه اسٽور ٻيهر برانڊ نه ڪيو ويو. جنوري 2024ع مطابق والمارٽ 61 بومپريسو سپر مارڪيٽون، 39 هائپر بومپريسو اسٽور هلائيندي هئي. ان سان گڏ 57 والمارٽ سپر سينٽر، 27 سيمز ڪلب، ۽ 174 ٽوڊو ڊيا اسٽور پڻ هلائيندي هئي. بومپريسو ۽ سونا اي جي خريداري سان، 2010ع تائين، والمارٽ برازيل ۾ [[ڪاريفور]] ۽ [[جي پي اي (ڪمپني)|پائو دي آسوڪر]] کان پوءِ ٽئين وڏي سپر مارڪيٽ زنجير هئي.<ref name="WalmartBrazil">{{cite web |title = Walmart Corporate: Brazil |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140211004203/http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |archive-date = February 11, 2014}}</ref>
والمارٽ برازيل، هلائيندڙ ڪمپني، جو هيڊ آفيس [[بارويري]]، ساؤ پائولو رياست ۾ آهي، ۽ علائقائي آفيسون [[ڪوريٽيبا]]، پرانا؛ [[پورٽو اليگري]]، ريو گرانڊي دو سل؛ [[ريسيفي]]، پرنامبوڪو؛ ۽ [[سلواڊور، باهيا|سلواڊور]]، باهيا ۾ آهن.<ref>"[http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ No Brasil] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510133406/http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ |date=May 10, 2015 }}." [[والمارٽ برازيل]]. Retrieved November 7, 2011.</ref> والمارٽ برازيل ٽوڊو ڊئا، نيسنل، بومپريسو، والمارٽ سپر سينٽر، مئڪسي اٽاڪاڊو، ھائپرمارڪڊو بگ، بومپريسو، سامس ڪلب، مرڪاڊوراما، والمارٽ پوسٽو (گيس اسٽيشن)، سپرمرڪاڊو Todo Dia، ۽ ھائپر ٽوڊو Dia بينرن هيٺ ڪم ڪري ٿي. 2016ع ۾، ڪمپني ھائپر بومپريسو ۽ Big اسٽورن کي والمارٽ سپر سينٽرسئ ۾ ۽ بومپريسو، نيسنل ۽ مرڪاڊوراما اسٽورن کي والمارٽ سپرمرڪاڊو برانڊ ۾ تبديل ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Walmart Transforms Hypermarket Concept in Brazil |url=https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |access-date=2026-02-15 |website=ESM Magazine |language=en |archive-date=December 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225104041/https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2018ع کان، والمارٽ انڪارپوريشن وٽ والمارٽ برازيل ۾ فقط اقليتي حصو آهي، جنهن جو نالو 12 آگسٽ 2019ع تي گروپو بِگ رکيو ويو،<ref>{{Cite web|last=Feliciano|first=Dorah|date=August 13, 2019|title=Walmart Brazil Renamed 'Grupo Big' and Plans to Expand its Stores|url=https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|website=The Rio Times|access-date=August 14, 2019|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127170932/https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|url-status=live}}</ref> جنهن ۾ ڪمپني جا 20٪ شيئر والمارٽ وٽ آهن، ۽ [[خانگي ايڪويٽي]] فرم [[ايڊوينٽ انٽرنيشنل]] ڪمپني جي 80٪ ملڪيت رکي ٿي.<ref name="AdventWalmartBrazil">{{cite news |title = Advent International to acquire majority stake in Walmart Brazil |work = Advent International |date = June 4, 2018 |url = https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |publisher = Advent International |access-date = October 23, 2018 |archive-date = December 16, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216224224/https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |url-status = live |last1 = Ramsey |first1 = Andrea }}</ref> 24 مارچ 2021ع تي، اعلان ڪيو ويو ته [[ڪاريفور]] گروپو بِگ خريد ڪندي.<ref>{{Cite web|title=Carrefour reinforces its leading position in Brazil with the acquisition of Grupo BIG|url=https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|access-date=May 18, 2021|website=Carrefour Group|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518195452/https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|url-status=live}}</ref>
[[File:Walmart Supercenter Argentina.jpg|thumb|فيبروري 2019ع ۾ ارجنٽينا ۾ والمارٽ سپر سينٽر]]
والمارٽ ارجنٽينا 1995ع ۾ قائم ٿي ۽ والمارٽ سپر سينٽر، چينگموس، مي چينگومس، ۽ پنٽو ميورسٽا بينرن هيٺ اسٽور هلائيندي هئي. 6 نومبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ پنهنجي ارجنٽيني عملن کي گروپو ڊي نارواز کي وڪڻي ڇڏيو آهي ۽ نالو ھائپر چينگومس رکيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Grupo de Narváez Acquires Full Ownership of Walmart Argentina|url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|access-date=November 6, 2020|website=Corporate – US|archive-date=December 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214161714/https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|url-status=live}}</ref>
====برطانيا====
[[File:Asda, Dalgety Bay, Nov 2008 - geograph.org.uk - 1045503.jpg|thumb|فائف، اسڪاٽلينڊ ۾ ايزڊا سپر مارڪيٽ]]
والمارٽ جي برطانيا واري ماتحت ڪمپني [[ايزڊا]] (جنهن والمارٽ پاران خريد ٿيڻ کان پوءِ به پنهنجو نالو برقرار رکيو) [[ليڊز]] ۾ قائم آهي ۽ 2006ع ۾ والمارٽ جي بين الاقوامي ڀاڱي جي وڪرو جو 42.7٪ حصو هئي. آمريڪي عملن جي ابتڙ، ايزڊا اصل ۾ به ۽ اڃا تائين بنيادي طور پسارڪي زنجير آهي، پر [[ٽيسڪو]] کان سواءِ برطانيا جي گهڻين سپر مارڪيٽ زنجيرن جي ڀيٽ ۾ غير خوراڪي شين تي وڌيڪ ڌيان رکي ٿي. 2010ع ۾ ايزڊا [[نيٽو يو ڪي]] کان اسٽور خريد ڪيا. ننڍين مضافاتي ايزڊا سپر مارڪيٽن کان علاوه،<ref name="Unit Counts by Country" /> وڏا اسٽور سپر سينٽرز طور برانڊ ٿيل آهن.<ref name="Unit Counts by Country" /><!-- Supercentres is correct; see talk page. --> ٻين بينرن ۾ اسڊا سپر اسٽورز، اسڊا لونگ، ۽ اسڊا پيٽرول فيولنگ اسٽيشن شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" /><ref>[http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html ASDA Careers: All about ASDA Stores]. Retrieved August 7, 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110803164941/http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html |date=August 3, 2011 }}</ref> جولاءِ 2015ع ۾، ايزڊا پنهنجي لوگو کي تازه ڪيو، جنهن ۾ لوگو جي پهرئين 'A' جي پويان والمارٽ جا ستارا شامل هئا. مئي 2018ع ۾، والمارٽ ايزڊا کي مقابلي واري [[سينزبريز]] کي $10.1 ارب ۾ وڪڻڻ جا منصوبا اعلان ڪيا. معاهدي جي شرطن هيٺ، والمارٽ کي گڏيل ڪمپني ۾ 42٪ حصو ۽ لڳ ڀڳ £3 ارب نقد ملڻو هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|title=Walmart to Sell British Unit Asda to U.K. Rival Sainsbury|last=Chaudhuri|first=Saabira|date=April 30, 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=May 2, 2018|issn=0099-9660|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042529/https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|url-status=live}}</ref> بهرحال، اپريل 2019ع ۾، برطانيا جي [[ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي]] ايزڊا کي سينزبريز کي تجويز ڪيل وڪري کي روڪي ڇڏيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|title=Walmart's $9 billion deal to sell its UK supermarkets is dead|first1=Daniel|last1=Shane|first2=Ivana|last2=Kottasová|work=CNN|date=April 25, 2019|access-date=April 26, 2019|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108003534/https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|url-status=live}}</ref>
2 آڪٽوبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ ايزڊا جو اڪثريتي حصو [[زبير عيسا|زبير]] ۽ [[محسن عيسا]] ([[اي جي گروپ]] جا مالڪ) ۽ خانگي ايڪويٽي فرم [[ٽي ڊي آر ڪيپيٽل]] جي اتحاد کي £6.8 ارب ۾ وڪڻندي، جيڪو ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي جي منظوري سان مشروط هو. وڪرو فيبروري 2021ع ۾ منظور ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-54383131|title=Asda bought by billionaire Issa brothers in £6.8bn deal|publisher=BBC|date=October 2, 2020|access-date=October 2, 2020|archive-date=December 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221003122/https://www.bbc.com/news/business-54383131|url-status=live}}</ref>
====جاپان====
جاپان ۾، والمارٽ 2008ع تائين [[سييو گروپ|سييو]] (西友 ''Seiyū'') جي 100٪ مالڪ هئي.<ref name="Boyle 09">{{cite news |title = Wal-Mart's painful lessons |last1 = Boyle |first1 = Matthew |url = http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |magazine = Bloomberg |date = October 13, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307205619/http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |archive-date = March 7, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |title = Walmart Corporate – Japan |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |archive-date = January 4, 2014}}</ref> اها سييو (هائپر مارڪيٽ)، سييو (سپر مارڪيٽ)، سييو (عام سامان)، Livin، ۽ Sunny بينرن هيٺ ڪم ڪندي هئي.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
16 نومبر 2020ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪمپني ۾ پنهنجا 65٪ شيئر خانگي ايڪويٽي فرم [[ڪوهلبرگ ڪراوس رابرٽس|ڪي ڪي آر]] کي وڪڻندي، اهڙي معاهدي ۾ جنهن 329 اسٽورن ۽ 34,600 ملازمن جي ماليت $1.6 ارب لڳائي. والمارٽ کي 15٪ ۽ بورڊ تي هڪ سيٽ رکڻي هئي، جڏهن ته ڪي ڪي آر ۽ جاپاني ڪمپني [[راڪوتن|راڪوتن انڪارپوريٽيڊ]] جي گڏيل منصوبي کي 20٪ ملڻو هو.<ref>{{Cite news|last=Narioka|first=Peter Landers and Kosaku|date=November 16, 2020|title=Walmart Retreats Around Globe to Focus on E-Commerce|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|access-date=November 17, 2020|issn=0099-9660|archive-date=December 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222213136/https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|url-status=live}}</ref>
====ڪرپشن جا الزام====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Corruption chargest against Walmart]] (sic, "chargest") redirects here. -->
اپريل 2012ع ۾ ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز]]'' جي جاچ ۾ الزام رپورٽ ٿيا ته ڪمپني سيپٽمبر 2005ع ۾ ميڪسيڪو ڀر ۾ عملدارن کي تعميراتي اجازت نامن، ڄاڻ ۽ ٻين رعايتن جي عيوض [[رشوت]]ون ڏنيون، جنهن سان والمارٽ کي مقابلي ڪندڙن مٿان وڏو فائدو مليو.<ref name="NYTBribe">{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |title = Vast Mexican Bribery Case Hushed Up by Walmart After High-Level Struggle |newspaper = The New York Times |first = David |last = Barstow |date = April 21, 2012 |access-date = April 22, 2012 |archive-date = September 10, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190910013428/https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي جاچ ڪندڙن کي ثبوت مليا ته ميڪسيڪي ۽ آمريڪي قانون ٽوڙيا ويا هئا. اها ڳڻتي پڻ ظاهر ڪئي وئي ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي عملدارن انهن الزامن کي "لڪايو". ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' جي 17 ڊسمبر 2012ع تي شايع ٿيل فالو اپ جاچ مان ثبوت ظاهر ٿيا ته 19 اسٽورن جي هنڌ چونڊڻ، تعمير ۽ هلائڻ لاءِ ضابطي واري اجازت رشوت وسيلي حاصل ڪئي وئي هئي.<ref name="NYT92904">{{cite news |title = No, the Conquistadors Are Not Back. It's Just Walmart. |url = https://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |access-date = December 18, 2012 |newspaper = The New York Times |date = September 28, 2004 |author = James C. McKinley Jr. |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121218213105/http://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |archive-date = December 18, 2012}}</ref> والمارٽ هڪ بيان جاري ڪري الزامن جي ترديد ڪئي ۽ پنهنجي ڪرپشن مخالف پاليسي بيان ڪئي. جڏهن ته والمارٽ جي سرڪاري رپورٽ چيو ته ان کي ڪرپشن جو ڪوبه ثبوت نه مليو، مضمون الزام هڻي ٿو ته اڳوڻين اندروني رپورٽن ۾ واقعي اهڙا ثبوت سامهون آيا هئا، ان کان اڳ جو ڪهاڻي عوامي ٿئي.<ref>{{cite news |url = https://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |title = What Walmart Might Do With Allegations of Bribery in Mexico |first = Lydia |last = Dishman |date = April 22, 2012 |access-date = April 23, 2012 |work = [[Forbes]] |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120423132905/http://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |archive-date = April 23, 2012}}</ref>
21ihjdqfvaik7y88swt52n4zgsefi1k
392182
392181
2026-07-08T10:17:12Z
Intisar Ali
8681
392182
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن.31-10-2022ع مطابق والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |website=The Times of India |date=August 18, 2018 |access-date=August 30, 2018 |archive-date=November 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |url-status=live }}</ref> 31-10-2022ع مطابق بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل جا 28 هنڌ آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
ڀارت ۾، فلپ ڪارٽ وسيلي، والمارٽ ڪيترن وڏن برانڊن ۽ پليٽ فارمن جي مالڪ يا ضابطي ڪندڙ آهي، جن ۾ [[منترا]] (فيشن ۽ طرز زندگي)، شاپسي (گهٽ بجيٽ سماجي واپار)، [[ڪلئئرٽرپ]] (سفري بکنگ)، فلپ ڪارٽ هيلٿ+ (ڊجيٽل صحت سنڀال ۽ دواخانو)، ايڪارٽ (رسد ۽ پهچائڻ)، جيوز (برقي سامان جي مرمت ۽ لڳائڻ جون خدمتون)، ۽ اي اين ايس ڪامرس (ڊي 2 سي اي ڪامرس سهولت) شامل آهن. والمارٽ [[فون پي]] ۾ پڻ سڀ کان وڏو شيئر هولڊر آهي، جيڪو ڀارت جي سڀ کان وڏن ڊجيٽل ادائيگي ۽ فِن ٽيڪ پليٽ فارمن مان هڪ آهي.<ref name="India">{{cite news |title=Flipkart fully hives off PhonePe ahead of fintech major's multi-million dollar fundraise|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/mutual-funds/flipkart-fully-hives-off-phonepe-ahead-of-fintech-majors-multi-million-dollar-fundraise-9751901.html |newspaper=[[Network18 Group]]|access-date=May 12, 2026}}</ref> ان کان علاوه، والمارٽ بيسٽ پرائس ڪيش اينڊ ڪيري هول سيل ڪاروبار هلائي ٿي ۽ فلپ ڪارٽ هول سيل وسيلي ڪرانه دڪانن ۽ ايم ايس ايم ايز جي مدد ڪري ٿي.
====انڊونيشيا====
والمارٽ انڊونيشيا ۾ مقامي وڏو ڪاروباري گروهه [[لپو گروپ]] سان گڏيل منصوبي جي معاهدي هيٺ ترتيبوار [[لپو ڪراواچي|لپو]] سپرمال (هاڻي سپرمال ڪراواچي) ۽ ميگامال پلوئٽ (هاڻي [[پلوئٽ وليج]]) ۾ اسٽور کولڻ سان داخل ٿي. ٻئي اسٽور [[1997ع ايشيائي مالي بحران]] سبب بند ٿي ويا.<ref>{{Cite web|date=July 9, 2021|title=5 brand terkenal di dunia yang gagal ekspansi di Indonesia!|url=https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|access-date=July 19, 2021|website=Info Bisnis dan Keuangan|language=en-US|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061856/https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Profil – Walmart|url=https://www.merdeka.com/walmart/profil/|access-date=July 19, 2021|website=merdeka.com|language=en|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061851/https://www.merdeka.com/walmart/profil/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Pintak|first=Lawrence|date=March 13, 1998|title=Lippo Group sues Wal-Mart over Indonesia pullout (Washington Times)|url=https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|access-date=July 30, 2021|website=Lawrence Pintak|language=en|archive-date=July 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730073131/https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|url-status=dead}}</ref>
====جرمني====
جرمني ۾، والمارٽ 1997ع ۾ سپر مارڪيٽ زنجير [[ويرٽ ڪائوف]] جا 21 اسٽور [[ڊوئچے مارڪ|ڊي ايم]]750 ملين ۾ سنڀاليا<ref>[http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 "Metro takes over Walmart"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618032055/http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 |date=June 18, 2009 }}. (in German). ka-news. August 3, 2006</ref> ۽ ايندڙ سال والمارٽ 74 [[اسپار (پرچون ڪندڙ)|انٽر اسپار]] اسٽور ڊي ايم1.3 ارب ۾ خريد ڪيا.<ref>[http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte "Cuts"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301024822/http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte |date=March 1, 2016 }}. (in German). ''[[Die Zeit]]''.</ref> جولاءِ 2006ع ۾، والمارٽ لڳاتار نقصانن سبب جرمني مان نڪرڻ جو اعلان ڪيو. اسٽور جرمن ڪمپني [[ميٽرو اي جي|ميٽرو]] کي وڪرو ڪيا ويا.<ref name="Boyle 09" /><ref name="walmartgermany">{{cite news |url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5223432.stm |title = Walmart Abandons German Venture |work = BBC News |date = July 28, 2006 |access-date = July 31, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090115081000/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5223432.stm |archive-date = January 15, 2009}}</ref> والمارٽ پنهنجي جرمن سيڙپڪاري جا نقصان ظاهر نه ڪيا، پر انهن جو اندازو لڳ ڀڳ {{Euro}}3 ارب لڳايو ويو.<ref>{{cite magazine |url = http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |title = Spiegel: Why the american Titan failed |language=de |magazine = [[Der Spiegel]] |date = July 28, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120118130337/http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |archive-date = January 18, 2012}}</ref>
====ڏکڻ آمريڪا====
[[File:Hiper Bompreço.JPG|thumb|مئي 2008ع ۾ [[نٽال، برازيل]] ۾ [[بومپريسو|هائپر بومپريسو]]]]
2004ع ۾، والمارٽ اتر اوڀر برازيل ۾ [[بومپريسو]] سپر مارڪيٽ زنجير جا 118 اسٽور خريد ڪيا. 2005ع جي آخر ۾، هن پنهنجي نئين ماتحت اداري، ڊبليو ايم ايس سپرمرڪيڊوس ڊو برازيل، وسيلي [[سونا اي]] ڊسٽريبيوشن گروپ جي برازيل وارن عملن جو ضابطو سنڀاليو، جنهن سان هن نيسنل ۽ مرڪاڊوراما سپر مارڪيٽ زنجيرن جو ضابطو حاصل ڪيو، جيڪي ترتيبوار [[ريو گرانڊي دو سل]] ۽ [[پرانا (رياست)|پرانا]] رياستن ۾ اڳواڻ هيون. انهن مان ڪوبه اسٽور ٻيهر برانڊ نه ڪيو ويو. جنوري 2024ع مطابق والمارٽ 61 بومپريسو سپر مارڪيٽون، 39 هائپر بومپريسو اسٽور هلائيندي هئي. ان سان گڏ 57 والمارٽ سپر سينٽر، 27 سيمز ڪلب، ۽ 174 ٽوڊو ڊيا اسٽور پڻ هلائيندي هئي. بومپريسو ۽ سونا اي جي خريداري سان، 2010ع تائين، والمارٽ برازيل ۾ [[ڪاريفور]] ۽ [[جي پي اي (ڪمپني)|پائو دي آسوڪر]] کان پوءِ ٽئين وڏي سپر مارڪيٽ زنجير هئي.<ref name="WalmartBrazil">{{cite web |title = Walmart Corporate: Brazil |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140211004203/http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |archive-date = February 11, 2014}}</ref>
والمارٽ برازيل، هلائيندڙ ڪمپني، جو هيڊ آفيس [[بارويري]]، ساؤ پائولو رياست ۾ آهي، ۽ علائقائي آفيسون [[ڪوريٽيبا]]، پرانا؛ [[پورٽو اليگري]]، ريو گرانڊي دو سل؛ [[ريسيفي]]، پرنامبوڪو؛ ۽ [[سلواڊور، باهيا|سلواڊور]]، باهيا ۾ آهن.<ref>"[http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ No Brasil] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510133406/http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ |date=May 10, 2015 }}." [[والمارٽ برازيل]]. Retrieved November 7, 2011.</ref> والمارٽ برازيل ٽوڊو ڊئا، نيسنل، بومپريسو، والمارٽ سپر سينٽر، مئڪسي اٽاڪاڊو، ھائپرمارڪڊو بگ، بومپريسو، سامس ڪلب، مرڪاڊوراما، والمارٽ پوسٽو (گيس اسٽيشن)، سپرمرڪاڊو Todo Dia، ۽ ھائپر ٽوڊو Dia بينرن هيٺ ڪم ڪري ٿي. 2016ع ۾، ڪمپني ھائپر بومپريسو ۽ Big اسٽورن کي والمارٽ سپر سينٽرسئ ۾ ۽ بومپريسو، نيسنل ۽ مرڪاڊوراما اسٽورن کي والمارٽ سپرمرڪاڊو برانڊ ۾ تبديل ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Walmart Transforms Hypermarket Concept in Brazil |url=https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |access-date=2026-02-15 |website=ESM Magazine |language=en |archive-date=December 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225104041/https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2018ع کان، والمارٽ انڪارپوريشن وٽ والمارٽ برازيل ۾ فقط اقليتي حصو آهي، جنهن جو نالو 12 آگسٽ 2019ع تي گروپو بِگ رکيو ويو،<ref>{{Cite web|last=Feliciano|first=Dorah|date=August 13, 2019|title=Walmart Brazil Renamed 'Grupo Big' and Plans to Expand its Stores|url=https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|website=The Rio Times|access-date=August 14, 2019|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127170932/https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|url-status=live}}</ref> جنهن ۾ ڪمپني جا 20٪ شيئر والمارٽ وٽ آهن، ۽ [[خانگي ايڪويٽي]] فرم [[ايڊوينٽ انٽرنيشنل]] ڪمپني جي 80٪ ملڪيت رکي ٿي.<ref name="AdventWalmartBrazil">{{cite news |title = Advent International to acquire majority stake in Walmart Brazil |work = Advent International |date = June 4, 2018 |url = https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |publisher = Advent International |access-date = October 23, 2018 |archive-date = December 16, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216224224/https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |url-status = live |last1 = Ramsey |first1 = Andrea }}</ref> 24 مارچ 2021ع تي، اعلان ڪيو ويو ته [[ڪاريفور]] گروپو بِگ خريد ڪندي.<ref>{{Cite web|title=Carrefour reinforces its leading position in Brazil with the acquisition of Grupo BIG|url=https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|access-date=May 18, 2021|website=Carrefour Group|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518195452/https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|url-status=live}}</ref>
[[File:Walmart Supercenter Argentina.jpg|thumb|فيبروري 2019ع ۾ ارجنٽينا ۾ والمارٽ سپر سينٽر]]
والمارٽ ارجنٽينا 1995ع ۾ قائم ٿي ۽ والمارٽ سپر سينٽر، چينگموس، مي چينگومس، ۽ پنٽو ميورسٽا بينرن هيٺ اسٽور هلائيندي هئي. 6 نومبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ پنهنجي ارجنٽيني عملن کي گروپو ڊي نارواز کي وڪڻي ڇڏيو آهي ۽ نالو ھائپر چينگومس رکيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Grupo de Narváez Acquires Full Ownership of Walmart Argentina|url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|access-date=November 6, 2020|website=Corporate – US|archive-date=December 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214161714/https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|url-status=live}}</ref>
====برطانيا====
[[File:Asda, Dalgety Bay, Nov 2008 - geograph.org.uk - 1045503.jpg|thumb|فائف، اسڪاٽلينڊ ۾ ايزڊا سپر مارڪيٽ]]
والمارٽ جي برطانيا واري ماتحت ڪمپني [[ايزڊا]] (جنهن والمارٽ پاران خريد ٿيڻ کان پوءِ به پنهنجو نالو برقرار رکيو) [[ليڊز]] ۾ قائم آهي ۽ 2006ع ۾ والمارٽ جي بين الاقوامي ڀاڱي جي وڪرو جو 42.7٪ حصو هئي. آمريڪي عملن جي ابتڙ، ايزڊا اصل ۾ به ۽ اڃا تائين بنيادي طور پسارڪي زنجير آهي، پر [[ٽيسڪو]] کان سواءِ برطانيا جي گهڻين سپر مارڪيٽ زنجيرن جي ڀيٽ ۾ غير خوراڪي شين تي وڌيڪ ڌيان رکي ٿي. 2010ع ۾ ايزڊا [[نيٽو يو ڪي]] کان اسٽور خريد ڪيا. ننڍين مضافاتي ايزڊا سپر مارڪيٽن کان علاوه،<ref name="Unit Counts by Country" /> وڏا اسٽور سپر سينٽرز طور برانڊ ٿيل آهن.<ref name="Unit Counts by Country" /><!-- Supercentres is correct; see talk page. --> ٻين بينرن ۾ اسڊا سپر اسٽورز، اسڊا لونگ، ۽ اسڊا پيٽرول فيولنگ اسٽيشن شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" /><ref>[http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html ASDA Careers: All about ASDA Stores]. Retrieved August 7, 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110803164941/http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html |date=August 3, 2011 }}</ref> جولاءِ 2015ع ۾، ايزڊا پنهنجي لوگو کي تازه ڪيو، جنهن ۾ لوگو جي پهرئين 'A' جي پويان والمارٽ جا ستارا شامل هئا. مئي 2018ع ۾، والمارٽ ايزڊا کي مقابلي واري [[سينزبريز]] کي $10.1 ارب ۾ وڪڻڻ جا منصوبا اعلان ڪيا. معاهدي جي شرطن هيٺ، والمارٽ کي گڏيل ڪمپني ۾ 42٪ حصو ۽ لڳ ڀڳ £3 ارب نقد ملڻو هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|title=Walmart to Sell British Unit Asda to U.K. Rival Sainsbury|last=Chaudhuri|first=Saabira|date=April 30, 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=May 2, 2018|issn=0099-9660|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042529/https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|url-status=live}}</ref> بهرحال، اپريل 2019ع ۾، برطانيا جي [[ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي]] ايزڊا کي سينزبريز کي تجويز ڪيل وڪري کي روڪي ڇڏيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|title=Walmart's $9 billion deal to sell its UK supermarkets is dead|first1=Daniel|last1=Shane|first2=Ivana|last2=Kottasová|work=CNN|date=April 25, 2019|access-date=April 26, 2019|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108003534/https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|url-status=live}}</ref>
2 آڪٽوبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ ايزڊا جو اڪثريتي حصو [[زبير عيسا|زبير]] ۽ [[محسن عيسا]] ([[اي جي گروپ]] جا مالڪ) ۽ خانگي ايڪويٽي فرم [[ٽي ڊي آر ڪيپيٽل]] جي اتحاد کي £6.8 ارب ۾ وڪڻندي، جيڪو ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي جي منظوري سان مشروط هو. وڪرو فيبروري 2021ع ۾ منظور ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-54383131|title=Asda bought by billionaire Issa brothers in £6.8bn deal|publisher=BBC|date=October 2, 2020|access-date=October 2, 2020|archive-date=December 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221003122/https://www.bbc.com/news/business-54383131|url-status=live}}</ref>
====جاپان====
جاپان ۾، والمارٽ 2008ع تائين [[سييو گروپ|سييو]] (西友 ''Seiyū'') جي 100٪ مالڪ هئي.<ref name="Boyle 09">{{cite news |title = Wal-Mart's painful lessons |last1 = Boyle |first1 = Matthew |url = http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |magazine = Bloomberg |date = October 13, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307205619/http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |archive-date = March 7, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |title = Walmart Corporate – Japan |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |archive-date = January 4, 2014}}</ref> اها سييو (هائپر مارڪيٽ)، سييو (سپر مارڪيٽ)، سييو (عام سامان)، لائيون، ۽ سني بينرن هيٺ ڪم ڪندي هئي.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
16 نومبر 2020ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪمپني ۾ پنهنجا 65٪ شيئر خانگي ايڪويٽي فرم [[ڪوهلبرگ ڪراوس رابرٽس|ڪي ڪي آر]] کي وڪڻندي، اهڙي معاهدي ۾ جنهن 329 اسٽورن ۽ 34,600 ملازمن جي ماليت $1.6 ارب لڳائي. والمارٽ کي 15٪ ۽ بورڊ تي هڪ سيٽ رکڻي هئي، جڏهن ته ڪي ڪي آر ۽ جاپاني ڪمپني [[راڪوتن|راڪوتن انڪارپوريٽيڊ]] جي گڏيل منصوبي کي 20٪ ملڻو هو.<ref>{{Cite news|last=Narioka|first=Peter Landers and Kosaku|date=November 16, 2020|title=Walmart Retreats Around Globe to Focus on E-Commerce|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|access-date=November 17, 2020|issn=0099-9660|archive-date=December 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222213136/https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|url-status=live}}</ref>
====ڪرپشن جا الزام====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Corruption chargest against Walmart]] (sic, "chargest") redirects here. -->
اپريل 2012ع ۾ ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز]]'' جي جاچ ۾ الزام رپورٽ ٿيا ته ڪمپني سيپٽمبر 2005ع ۾ ميڪسيڪو ڀر ۾ عملدارن کي تعميراتي اجازت نامن، ڄاڻ ۽ ٻين رعايتن جي عيوض [[رشوت]]ون ڏنيون، جنهن سان والمارٽ کي مقابلي ڪندڙن مٿان وڏو فائدو مليو.<ref name="NYTBribe">{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |title = Vast Mexican Bribery Case Hushed Up by Walmart After High-Level Struggle |newspaper = The New York Times |first = David |last = Barstow |date = April 21, 2012 |access-date = April 22, 2012 |archive-date = September 10, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190910013428/https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي جاچ ڪندڙن کي ثبوت مليا ته ميڪسيڪي ۽ آمريڪي قانون ٽوڙيا ويا هئا. اها ڳڻتي پڻ ظاهر ڪئي وئي ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي عملدارن انهن الزامن کي "لڪايو". ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' جي 17 ڊسمبر 2012ع تي شايع ٿيل فالو اپ جاچ مان ثبوت ظاهر ٿيا ته 19 اسٽورن جي هنڌ چونڊڻ، تعمير ۽ هلائڻ لاءِ ضابطي واري اجازت رشوت وسيلي حاصل ڪئي وئي هئي.<ref name="NYT92904">{{cite news |title = No, the Conquistadors Are Not Back. It's Just Walmart. |url = https://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |access-date = December 18, 2012 |newspaper = The New York Times |date = September 28, 2004 |author = James C. McKinley Jr. |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121218213105/http://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |archive-date = December 18, 2012}}</ref> والمارٽ هڪ بيان جاري ڪري الزامن جي ترديد ڪئي ۽ پنهنجي ڪرپشن مخالف پاليسي بيان ڪئي. جڏهن ته والمارٽ جي سرڪاري رپورٽ چيو ته ان کي ڪرپشن جو ڪوبه ثبوت نه مليو، مضمون الزام هڻي ٿو ته اڳوڻين اندروني رپورٽن ۾ واقعي اهڙا ثبوت سامهون آيا هئا، ان کان اڳ جو ڪهاڻي عوامي ٿئي.<ref>{{cite news |url = https://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |title = What Walmart Might Do With Allegations of Bribery in Mexico |first = Lydia |last = Dishman |date = April 22, 2012 |access-date = April 23, 2012 |work = [[Forbes]] |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120423132905/http://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |archive-date = April 23, 2012}}</ref>
6144onw18ux0tpyx0ez2ql3lkctpbhr
392185
392182
2026-07-08T10:40:19Z
Intisar Ali
8681
392185
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن.31-10-2022ع مطابق والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |website=The Times of India |date=August 18, 2018 |access-date=August 30, 2018 |archive-date=November 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |url-status=live }}</ref> 31-10-2022ع مطابق بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل جا 28 هنڌ آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
ڀارت ۾، فلپ ڪارٽ وسيلي، والمارٽ ڪيترن وڏن برانڊن ۽ پليٽ فارمن جي مالڪ يا ضابطي ڪندڙ آهي، جن ۾ [[منترا]] (فيشن ۽ طرز زندگي)، شاپسي (گهٽ بجيٽ سماجي واپار)، [[ڪلئئرٽرپ]] (سفري بکنگ)، فلپ ڪارٽ هيلٿ+ (ڊجيٽل صحت سنڀال ۽ دواخانو)، ايڪارٽ (رسد ۽ پهچائڻ)، جيوز (برقي سامان جي مرمت ۽ لڳائڻ جون خدمتون)، ۽ اي اين ايس ڪامرس (ڊي 2 سي اي ڪامرس سهولت) شامل آهن. والمارٽ [[فون پي]] ۾ پڻ سڀ کان وڏو شيئر هولڊر آهي، جيڪو ڀارت جي سڀ کان وڏن ڊجيٽل ادائيگي ۽ فِن ٽيڪ پليٽ فارمن مان هڪ آهي.<ref name="India">{{cite news |title=Flipkart fully hives off PhonePe ahead of fintech major's multi-million dollar fundraise|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/mutual-funds/flipkart-fully-hives-off-phonepe-ahead-of-fintech-majors-multi-million-dollar-fundraise-9751901.html |newspaper=[[Network18 Group]]|access-date=May 12, 2026}}</ref> ان کان علاوه، والمارٽ بيسٽ پرائس ڪيش اينڊ ڪيري هول سيل ڪاروبار هلائي ٿي ۽ فلپ ڪارٽ هول سيل وسيلي ڪرانه دڪانن ۽ ايم ايس ايم ايز جي مدد ڪري ٿي.
====انڊونيشيا====
والمارٽ انڊونيشيا ۾ مقامي وڏو ڪاروباري گروهه [[لپو گروپ]] سان گڏيل منصوبي جي معاهدي هيٺ ترتيبوار [[لپو ڪراواچي|لپو]] سپرمال (هاڻي سپرمال ڪراواچي) ۽ ميگامال پلوئٽ (هاڻي [[پلوئٽ وليج]]) ۾ اسٽور کولڻ سان داخل ٿي. ٻئي اسٽور [[1997ع ايشيائي مالي بحران]] سبب بند ٿي ويا.<ref>{{Cite web|date=July 9, 2021|title=5 brand terkenal di dunia yang gagal ekspansi di Indonesia!|url=https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|access-date=July 19, 2021|website=Info Bisnis dan Keuangan|language=en-US|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061856/https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Profil – Walmart|url=https://www.merdeka.com/walmart/profil/|access-date=July 19, 2021|website=merdeka.com|language=en|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061851/https://www.merdeka.com/walmart/profil/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Pintak|first=Lawrence|date=March 13, 1998|title=Lippo Group sues Wal-Mart over Indonesia pullout (Washington Times)|url=https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|access-date=July 30, 2021|website=Lawrence Pintak|language=en|archive-date=July 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730073131/https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|url-status=dead}}</ref>
====جرمني====
جرمني ۾، والمارٽ 1997ع ۾ سپر مارڪيٽ زنجير [[ويرٽ ڪائوف]] جا 21 اسٽور [[ڊوئچے مارڪ|ڊي ايم]]750 ملين ۾ سنڀاليا<ref>[http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 "Metro takes over Walmart"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618032055/http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 |date=June 18, 2009 }}. (in German). ka-news. August 3, 2006</ref> ۽ ايندڙ سال والمارٽ 74 [[اسپار (پرچون ڪندڙ)|انٽر اسپار]] اسٽور ڊي ايم1.3 ارب ۾ خريد ڪيا.<ref>[http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte "Cuts"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301024822/http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte |date=March 1, 2016 }}. (in German). ''[[Die Zeit]]''.</ref> جولاءِ 2006ع ۾، والمارٽ لڳاتار نقصانن سبب جرمني مان نڪرڻ جو اعلان ڪيو. اسٽور جرمن ڪمپني [[ميٽرو اي جي|ميٽرو]] کي وڪرو ڪيا ويا.<ref name="Boyle 09" /><ref name="walmartgermany">{{cite news |url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5223432.stm |title = Walmart Abandons German Venture |work = BBC News |date = July 28, 2006 |access-date = July 31, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090115081000/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5223432.stm |archive-date = January 15, 2009}}</ref> والمارٽ پنهنجي جرمن سيڙپڪاري جا نقصان ظاهر نه ڪيا، پر انهن جو اندازو لڳ ڀڳ {{Euro}}3 ارب لڳايو ويو.<ref>{{cite magazine |url = http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |title = Spiegel: Why the american Titan failed |language=de |magazine = [[Der Spiegel]] |date = July 28, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120118130337/http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |archive-date = January 18, 2012}}</ref>
====ڏکڻ آمريڪا====
[[File:Hiper Bompreço.JPG|thumb|مئي 2008ع ۾ [[نٽال، برازيل]] ۾ [[بومپريسو|هائپر بومپريسو]]]]
2004ع ۾، والمارٽ اتر اوڀر برازيل ۾ [[بومپريسو]] سپر مارڪيٽ زنجير جا 118 اسٽور خريد ڪيا. 2005ع جي آخر ۾، هن پنهنجي نئين ماتحت اداري، ڊبليو ايم ايس سپرمرڪيڊوس ڊو برازيل، وسيلي [[سونا اي]] ڊسٽريبيوشن گروپ جي برازيل وارن عملن جو ضابطو سنڀاليو، جنهن سان هن نيسنل ۽ مرڪاڊوراما سپر مارڪيٽ زنجيرن جو ضابطو حاصل ڪيو، جيڪي ترتيبوار [[ريو گرانڊي دو سل]] ۽ [[پرانا (رياست)|پرانا]] رياستن ۾ اڳواڻ هيون. انهن مان ڪوبه اسٽور ٻيهر برانڊ نه ڪيو ويو. جنوري 2024ع مطابق والمارٽ 61 بومپريسو سپر مارڪيٽون، 39 هائپر بومپريسو اسٽور هلائيندي هئي. ان سان گڏ 57 والمارٽ سپر سينٽر، 27 سيمز ڪلب، ۽ 174 ٽوڊو ڊيا اسٽور پڻ هلائيندي هئي. بومپريسو ۽ سونا اي جي خريداري سان، 2010ع تائين، والمارٽ برازيل ۾ [[ڪاريفور]] ۽ [[جي پي اي (ڪمپني)|پائو دي آسوڪر]] کان پوءِ ٽئين وڏي سپر مارڪيٽ زنجير هئي.<ref name="WalmartBrazil">{{cite web |title = Walmart Corporate: Brazil |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140211004203/http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |archive-date = February 11, 2014}}</ref>
والمارٽ برازيل، هلائيندڙ ڪمپني، جو هيڊ آفيس [[بارويري]]، ساؤ پائولو رياست ۾ آهي، ۽ علائقائي آفيسون [[ڪوريٽيبا]]، پرانا؛ [[پورٽو اليگري]]، ريو گرانڊي دو سل؛ [[ريسيفي]]، پرنامبوڪو؛ ۽ [[سلواڊور، باهيا|سلواڊور]]، باهيا ۾ آهن.<ref>"[http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ No Brasil] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510133406/http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ |date=May 10, 2015 }}." [[والمارٽ برازيل]]. Retrieved November 7, 2011.</ref> والمارٽ برازيل ٽوڊو ڊئا، نيسنل، بومپريسو، والمارٽ سپر سينٽر، مئڪسي اٽاڪاڊو، ھائپرمارڪڊو بگ، بومپريسو، سامس ڪلب، مرڪاڊوراما، والمارٽ پوسٽو (گيس اسٽيشن)، سپرمرڪاڊو Todo Dia، ۽ ھائپر ٽوڊو Dia بينرن هيٺ ڪم ڪري ٿي. 2016ع ۾، ڪمپني ھائپر بومپريسو ۽ Big اسٽورن کي والمارٽ سپر سينٽرسئ ۾ ۽ بومپريسو، نيسنل ۽ مرڪاڊوراما اسٽورن کي والمارٽ سپرمرڪاڊو برانڊ ۾ تبديل ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Walmart Transforms Hypermarket Concept in Brazil |url=https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |access-date=2026-02-15 |website=ESM Magazine |language=en |archive-date=December 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225104041/https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2018ع کان، والمارٽ انڪارپوريشن وٽ والمارٽ برازيل ۾ فقط اقليتي حصو آهي، جنهن جو نالو 12 آگسٽ 2019ع تي گروپو بِگ رکيو ويو،<ref>{{Cite web|last=Feliciano|first=Dorah|date=August 13, 2019|title=Walmart Brazil Renamed 'Grupo Big' and Plans to Expand its Stores|url=https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|website=The Rio Times|access-date=August 14, 2019|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127170932/https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|url-status=live}}</ref> جنهن ۾ ڪمپني جا 20٪ شيئر والمارٽ وٽ آهن، ۽ [[خانگي ايڪويٽي]] فرم [[ايڊوينٽ انٽرنيشنل]] ڪمپني جي 80٪ ملڪيت رکي ٿي.<ref name="AdventWalmartBrazil">{{cite news |title = Advent International to acquire majority stake in Walmart Brazil |work = Advent International |date = June 4, 2018 |url = https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |publisher = Advent International |access-date = October 23, 2018 |archive-date = December 16, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216224224/https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |url-status = live |last1 = Ramsey |first1 = Andrea }}</ref> 24 مارچ 2021ع تي، اعلان ڪيو ويو ته [[ڪاريفور]] گروپو بِگ خريد ڪندي.<ref>{{Cite web|title=Carrefour reinforces its leading position in Brazil with the acquisition of Grupo BIG|url=https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|access-date=May 18, 2021|website=Carrefour Group|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518195452/https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|url-status=live}}</ref>
[[File:Walmart Supercenter Argentina.jpg|thumb|فيبروري 2019ع ۾ ارجنٽينا ۾ والمارٽ سپر سينٽر]]
والمارٽ ارجنٽينا 1995ع ۾ قائم ٿي ۽ والمارٽ سپر سينٽر، چينگموس، مي چينگومس، ۽ پنٽو ميورسٽا بينرن هيٺ اسٽور هلائيندي هئي. 6 نومبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ پنهنجي ارجنٽيني عملن کي گروپو ڊي نارواز کي وڪڻي ڇڏيو آهي ۽ نالو ھائپر چينگومس رکيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Grupo de Narváez Acquires Full Ownership of Walmart Argentina|url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|access-date=November 6, 2020|website=Corporate – US|archive-date=December 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214161714/https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|url-status=live}}</ref>
====برطانيا====
[[File:Asda, Dalgety Bay, Nov 2008 - geograph.org.uk - 1045503.jpg|thumb|فائف، اسڪاٽلينڊ ۾ ايزڊا سپر مارڪيٽ]]
والمارٽ جي برطانيا واري ماتحت ڪمپني [[ايزڊا]] (جنهن والمارٽ پاران خريد ٿيڻ کان پوءِ به پنهنجو نالو برقرار رکيو) [[ليڊز]] ۾ قائم آهي ۽ 2006ع ۾ والمارٽ جي بين الاقوامي ڀاڱي جي وڪرو جو 42.7٪ حصو هئي. آمريڪي عملن جي ابتڙ، ايزڊا اصل ۾ به ۽ اڃا تائين بنيادي طور پسارڪي زنجير آهي، پر [[ٽيسڪو]] کان سواءِ برطانيا جي گهڻين سپر مارڪيٽ زنجيرن جي ڀيٽ ۾ غير خوراڪي شين تي وڌيڪ ڌيان رکي ٿي. 2010ع ۾ ايزڊا [[نيٽو يو ڪي]] کان اسٽور خريد ڪيا. ننڍين مضافاتي ايزڊا سپر مارڪيٽن کان علاوه،<ref name="Unit Counts by Country" /> وڏا اسٽور سپر سينٽرز طور برانڊ ٿيل آهن.<ref name="Unit Counts by Country" /><!-- Supercentres is correct; see talk page. --> ٻين بينرن ۾ اسڊا سپر اسٽورز، اسڊا لونگ، ۽ اسڊا پيٽرول فيولنگ اسٽيشن شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" /><ref>[http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html ASDA Careers: All about ASDA Stores]. Retrieved August 7, 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110803164941/http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html |date=August 3, 2011 }}</ref> جولاءِ 2015ع ۾، ايزڊا پنهنجي لوگو کي تازه ڪيو، جنهن ۾ لوگو جي پهرئين 'A' جي پويان والمارٽ جا ستارا شامل هئا. مئي 2018ع ۾، والمارٽ ايزڊا کي مقابلي واري [[سينزبريز]] کي $10.1 ارب ۾ وڪڻڻ جا منصوبا اعلان ڪيا. معاهدي جي شرطن هيٺ، والمارٽ کي گڏيل ڪمپني ۾ 42٪ حصو ۽ لڳ ڀڳ £3 ارب نقد ملڻو هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|title=Walmart to Sell British Unit Asda to U.K. Rival Sainsbury|last=Chaudhuri|first=Saabira|date=April 30, 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=May 2, 2018|issn=0099-9660|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042529/https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|url-status=live}}</ref> بهرحال، اپريل 2019ع ۾، برطانيا جي [[ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي]] ايزڊا کي سينزبريز کي تجويز ڪيل وڪري کي روڪي ڇڏيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|title=Walmart's $9 billion deal to sell its UK supermarkets is dead|first1=Daniel|last1=Shane|first2=Ivana|last2=Kottasová|work=CNN|date=April 25, 2019|access-date=April 26, 2019|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108003534/https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|url-status=live}}</ref>
2 آڪٽوبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ ايزڊا جو اڪثريتي حصو [[زبير عيسا|زبير]] ۽ [[محسن عيسا]] ([[اي جي گروپ]] جا مالڪ) ۽ خانگي ايڪويٽي فرم [[ٽي ڊي آر ڪيپيٽل]] جي اتحاد کي £6.8 ارب ۾ وڪڻندي، جيڪو ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي جي منظوري سان مشروط هو. وڪرو فيبروري 2021ع ۾ منظور ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-54383131|title=Asda bought by billionaire Issa brothers in £6.8bn deal|publisher=BBC|date=October 2, 2020|access-date=October 2, 2020|archive-date=December 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221003122/https://www.bbc.com/news/business-54383131|url-status=live}}</ref>
====جاپان====
جاپان ۾، والمارٽ 2008ع تائين [[سييو گروپ|سييو]] (西友 ''Seiyū'') جي 100٪ مالڪ هئي.<ref name="Boyle 09">{{cite news |title = Wal-Mart's painful lessons |last1 = Boyle |first1 = Matthew |url = http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |magazine = Bloomberg |date = October 13, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307205619/http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |archive-date = March 7, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |title = Walmart Corporate – Japan |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |archive-date = January 4, 2014}}</ref> اها سييو (هائپر مارڪيٽ)، سييو (سپر مارڪيٽ)، سييو (عام سامان)، لائيون، ۽ سني بينرن هيٺ ڪم ڪندي هئي.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
16 نومبر 2020ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪمپني ۾ پنهنجا 65٪ شيئر خانگي ايڪويٽي فرم [[ڪوهلبرگ ڪراوس رابرٽس|ڪي ڪي آر]] کي وڪڻندي، اهڙي معاهدي ۾ جنهن 329 اسٽورن ۽ 34,600 ملازمن جي ماليت $1.6 ارب لڳائي. والمارٽ کي 15٪ ۽ بورڊ تي هڪ سيٽ رکڻي هئي، جڏهن ته ڪي ڪي آر ۽ جاپاني ڪمپني [[راڪوتن|راڪوتن انڪارپوريٽيڊ]] جي گڏيل منصوبي کي 20٪ ملڻو هو.<ref>{{Cite news|last=Narioka|first=Peter Landers and Kosaku|date=November 16, 2020|title=Walmart Retreats Around Globe to Focus on E-Commerce|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|access-date=November 17, 2020|issn=0099-9660|archive-date=December 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222213136/https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|url-status=live}}</ref>
====ڪرپشن جا الزام====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Corruption chargest against Walmart]] (sic, "chargest") redirects here. -->
اپريل 2012ع ۾ ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز]]'' جي جاچ ۾ الزام رپورٽ ٿيا ته ڪمپني سيپٽمبر 2005ع ۾ ميڪسيڪو ڀر ۾ عملدارن کي تعميراتي اجازت نامن، ڄاڻ ۽ ٻين رعايتن جي عيوض [[رشوت]]ون ڏنيون، جنهن سان والمارٽ کي مقابلي ڪندڙن مٿان وڏو فائدو مليو.<ref name="NYTBribe">{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |title = Vast Mexican Bribery Case Hushed Up by Walmart After High-Level Struggle |newspaper = The New York Times |first = David |last = Barstow |date = April 21, 2012 |access-date = April 22, 2012 |archive-date = September 10, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190910013428/https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي جاچ ڪندڙن کي ثبوت مليا ته ميڪسيڪي ۽ آمريڪي قانون ٽوڙيا ويا هئا. اها ڳڻتي پڻ ظاهر ڪئي وئي ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي عملدارن انهن الزامن کي "لڪايو". ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' جي 17 ڊسمبر 2012ع تي شايع ٿيل فالو اپ جاچ مان ثبوت ظاهر ٿيا ته 19 اسٽورن جي هنڌ چونڊڻ، تعمير ۽ هلائڻ لاءِ ضابطي واري اجازت رشوت وسيلي حاصل ڪئي وئي هئي.<ref name="NYT92904">{{cite news |title = No, the Conquistadors Are Not Back. It's Just Walmart. |url = https://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |access-date = December 18, 2012 |newspaper = The New York Times |date = September 28, 2004 |author = James C. McKinley Jr. |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121218213105/http://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |archive-date = December 18, 2012}}</ref> والمارٽ هڪ بيان جاري ڪري الزامن جي ترديد ڪئي ۽ پنهنجي ڪرپشن مخالف پاليسي بيان ڪئي. جڏهن ته والمارٽ جي سرڪاري رپورٽ چيو ته ان کي ڪرپشن جو ڪوبه ثبوت نه مليو، مضمون الزام هڻي ٿو ته اڳوڻين اندروني رپورٽن ۾ واقعي اهڙا ثبوت سامهون آيا هئا، ان کان اڳ جو ڪهاڻي عوامي ٿئي.<ref>{{cite news |url = https://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |title = What Walmart Might Do With Allegations of Bribery in Mexico |first = Lydia |last = Dishman |date = April 22, 2012 |access-date = April 23, 2012 |work = [[Forbes]] |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120423132905/http://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |archive-date = April 23, 2012}}</ref>
== ماتحت ادارا ==
=== نجي ليبل برانڊ ===
{{Main|والمارٽ جي برانڊن جي فهرست}}
والمارٽ ۾ وڪرو ٿيندڙ شين مان لڳ ڀڳ 40 سيڪڙو [[نجي ليبل]] واريون شيون آهن، جيڪي ٺاهيندڙن سان معاهدن وسيلي ڪمپنيءَ لاءِ تيار ڪيون وڃن ٿيون. والمارٽ 1991ع ۾ [[سيمز چوائس]] جي شروعات سان نجي ليبل برانڊ پيش ڪرڻ شروع ڪيا؛ هي والمارٽ لاءِ [[پريمو واٽر]] پاران تيار ڪيل مشروبات جو هڪ سلسلو هو. سيمز چوائس جلد ئي مقبول ٿي ويو ۽ 1993ع تائين آمريڪا ۾ ٽيون سڀ کان وڌيڪ مقبول مشروباتي برانڊ بڻجي ويو.<ref name="samschoice">{{cite news |url = http://findarticles.com/p/articles/mi_m3092/is_n19_v32/ai_14495621 |title = Sam's Choice Climbs Beverage Brand List – Walmart's Sam's American Choice Beverage Brand |work = Discount Store News |date = October 4, 1993 |access-date = April 20, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070624152410/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3092/is_n19_v32/ai_14495621 |archive-date = June 24, 2007 }}</ref> والمارٽ جي ٻين برانڊن ۾ آمريڪا ۽ ڪينيڊا ۾ گريٽ ويليو ۽ ايڪويٽ، ۽ برطانيا ۾ اسمارٽ پرائس شامل آهن. 2006ع جي هڪ اڀياس ۾ ”ذهن تي قبضي جي ان وسعت“ جو ذڪر ڪيو ويو، جيڪا نجي ليبل برانڊن ۽ پرچون وڪرو ڪندڙن جي سڃاڻپ جي حوالي سان والمارٽ خريدارن جي ذهنن ۾ رکندي نظر اچي ٿي.<ref>{{cite web |author = Reyes, Sonia |url = http://www.pbmproducts.com/press.aspx?ID=183 |title = Study: Walmart Private Brands Are Catching On |date = August 21, 2006 |access-date = December 16, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.pbmproducts.com/press.aspx?ID=183 |archive-date = January 17, 2013 |url-status=dead }}</ref>
=== وندر ===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Wal-Mart Family Moments]] redirects here -->
2010ع ۾ ڪمپنيءَ [[پراڪٽر اينڊ گيمبل]] سان گڏجي ٻن ڪلاڪن جون خانداني فلمون ''[[سيڪريٽس آف دي مائونٽين]]'' ۽ ''[[دي جينسن پروجيڪٽ]]'' تيار ڪيون، جن ۾ ڪردارن کي والمارٽ ۽ پراڪٽر اينڊ گيمبل جي برانڊ وارين شين کي استعمال ڪندي ڏيکاريو ويو. ''دي جينسن پروجيڪٽ'' ۾ هڪ اهڙي شيءِ جي اڳواٽ جهلڪ پڻ ڏيکاري وئي، جيڪا ڪيترن مهينن کان پوءِ والمارٽ جي اسٽورن ۾ جاري ٿيڻي هئي.<ref>{{cite web |title = Walmart Pushing Limited $199 Kinect Pre-Order Bundle |url = http://www.pcworld.com/article/201049/walmart_pushing_limited_199_kinect_preorder_bundle.html |work = PC World |date = July 14, 2010 |access-date = July 18, 2010 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100718104454/http://www.pcworld.com/article/201049/walmart_pushing_limited_199_kinect_preorder_bundle.html |archive-date = July 18, 2010}}</ref><ref name="la times review">{{cite news |title = Television review: 'The Jensen Project' |url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-jul-16-la-et-jensen-project-20100716-story.html |access-date = July 16, 2010 |newspaper = Los Angeles Times |date = July 16, 2010 |first1 = Mary |last1 = McNamara |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100719233456/http://articles.latimes.com/2010/jul/16/entertainment/la-et-jensen-project-20100716 |archive-date = July 19, 2010}}</ref> هڪ ٽين فلم، ''اَ واڪ اِن مائي شوز''، پڻ 2010ع ۾ نشر ٿي ۽ چوٿين فلم تيار ٿيڻ هيٺ آهي.{{When|date=November 2012}}<ref>{{cite news |title = Second P&G Family Friendly Movie Airs July 16 On NBC |last = Kiesewette |first = John |url = http://cincinnati.com/blogs/tv/2010/07/09/second-pg-family-friendly-movie-airs-july-16-on-nbc/ |work = [[دي سنسناٽي انڪوائرر]] |access-date = July 9, 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100713045542/http://cincinnati.com/blogs/tv/2010/07/09/second-pg-family-friendly-movie-airs-july-16-on-nbc/ |archive-date = July 13, 2010 }}</ref> والمارٽ جو برانڊ مارڪيٽنگ ڊائريڪٽر [[ايسوسيئيشن آف نيشنل ايڊورٽائزرز]] جي الائنس فار فيملي انٽرٽينمينٽ جو گڏيل چيئرپرسن پڻ آهي.<ref>{{cite news |last = Stanley |first = T.L. |title = Advertisers earmark $10 million for family-friendly TV |url = http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/06/advertisers-earmark-10-million-for-familyfriendly-tv.html |newspaper = Los Angeles Times |date = June 22, 2010 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160202175736/http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/06/advertisers-earmark-10-million-for-familyfriendly-tv.html |archive-date = February 2, 2016}}</ref>
qzm3ke5k4cg3o3q891avxbzzyb7j9x3
392187
392185
2026-07-08T10:42:08Z
Intisar Ali
8681
392187
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن.31-10-2022ع مطابق والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |website=The Times of India |date=August 18, 2018 |access-date=August 30, 2018 |archive-date=November 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |url-status=live }}</ref> 31-10-2022ع مطابق بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل جا 28 هنڌ آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
ڀارت ۾، فلپ ڪارٽ وسيلي، والمارٽ ڪيترن وڏن برانڊن ۽ پليٽ فارمن جي مالڪ يا ضابطي ڪندڙ آهي، جن ۾ [[منترا]] (فيشن ۽ طرز زندگي)، شاپسي (گهٽ بجيٽ سماجي واپار)، [[ڪلئئرٽرپ]] (سفري بکنگ)، فلپ ڪارٽ هيلٿ+ (ڊجيٽل صحت سنڀال ۽ دواخانو)، ايڪارٽ (رسد ۽ پهچائڻ)، جيوز (برقي سامان جي مرمت ۽ لڳائڻ جون خدمتون)، ۽ اي اين ايس ڪامرس (ڊي 2 سي اي ڪامرس سهولت) شامل آهن. والمارٽ [[فون پي]] ۾ پڻ سڀ کان وڏو شيئر هولڊر آهي، جيڪو ڀارت جي سڀ کان وڏن ڊجيٽل ادائيگي ۽ فِن ٽيڪ پليٽ فارمن مان هڪ آهي.<ref name="India">{{cite news |title=Flipkart fully hives off PhonePe ahead of fintech major's multi-million dollar fundraise|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/mutual-funds/flipkart-fully-hives-off-phonepe-ahead-of-fintech-majors-multi-million-dollar-fundraise-9751901.html |newspaper=[[Network18 Group]]|access-date=May 12, 2026}}</ref> ان کان علاوه، والمارٽ بيسٽ پرائس ڪيش اينڊ ڪيري هول سيل ڪاروبار هلائي ٿي ۽ فلپ ڪارٽ هول سيل وسيلي ڪرانه دڪانن ۽ ايم ايس ايم ايز جي مدد ڪري ٿي.
====انڊونيشيا====
والمارٽ انڊونيشيا ۾ مقامي وڏو ڪاروباري گروهه [[لپو گروپ]] سان گڏيل منصوبي جي معاهدي هيٺ ترتيبوار [[لپو ڪراواچي|لپو]] سپرمال (هاڻي سپرمال ڪراواچي) ۽ ميگامال پلوئٽ (هاڻي [[پلوئٽ وليج]]) ۾ اسٽور کولڻ سان داخل ٿي. ٻئي اسٽور [[1997ع ايشيائي مالي بحران]] سبب بند ٿي ويا.<ref>{{Cite web|date=July 9, 2021|title=5 brand terkenal di dunia yang gagal ekspansi di Indonesia!|url=https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|access-date=July 19, 2021|website=Info Bisnis dan Keuangan|language=en-US|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061856/https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Profil – Walmart|url=https://www.merdeka.com/walmart/profil/|access-date=July 19, 2021|website=merdeka.com|language=en|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061851/https://www.merdeka.com/walmart/profil/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Pintak|first=Lawrence|date=March 13, 1998|title=Lippo Group sues Wal-Mart over Indonesia pullout (Washington Times)|url=https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|access-date=July 30, 2021|website=Lawrence Pintak|language=en|archive-date=July 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730073131/https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|url-status=dead}}</ref>
====جرمني====
جرمني ۾، والمارٽ 1997ع ۾ سپر مارڪيٽ زنجير [[ويرٽ ڪائوف]] جا 21 اسٽور [[ڊوئچے مارڪ|ڊي ايم]]750 ملين ۾ سنڀاليا<ref>[http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 "Metro takes over Walmart"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618032055/http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 |date=June 18, 2009 }}. (in German). ka-news. August 3, 2006</ref> ۽ ايندڙ سال والمارٽ 74 [[اسپار (پرچون ڪندڙ)|انٽر اسپار]] اسٽور ڊي ايم1.3 ارب ۾ خريد ڪيا.<ref>[http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte "Cuts"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301024822/http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte |date=March 1, 2016 }}. (in German). ''[[Die Zeit]]''.</ref> جولاءِ 2006ع ۾، والمارٽ لڳاتار نقصانن سبب جرمني مان نڪرڻ جو اعلان ڪيو. اسٽور جرمن ڪمپني [[ميٽرو اي جي|ميٽرو]] کي وڪرو ڪيا ويا.<ref name="Boyle 09" /><ref name="walmartgermany">{{cite news |url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5223432.stm |title = Walmart Abandons German Venture |work = BBC News |date = July 28, 2006 |access-date = July 31, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090115081000/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5223432.stm |archive-date = January 15, 2009}}</ref> والمارٽ پنهنجي جرمن سيڙپڪاري جا نقصان ظاهر نه ڪيا، پر انهن جو اندازو لڳ ڀڳ {{Euro}}3 ارب لڳايو ويو.<ref>{{cite magazine |url = http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |title = Spiegel: Why the american Titan failed |language=de |magazine = [[Der Spiegel]] |date = July 28, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120118130337/http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |archive-date = January 18, 2012}}</ref>
====ڏکڻ آمريڪا====
[[File:Hiper Bompreço.JPG|thumb|مئي 2008ع ۾ [[نٽال، برازيل]] ۾ [[بومپريسو|هائپر بومپريسو]]]]
2004ع ۾، والمارٽ اتر اوڀر برازيل ۾ [[بومپريسو]] سپر مارڪيٽ زنجير جا 118 اسٽور خريد ڪيا. 2005ع جي آخر ۾، هن پنهنجي نئين ماتحت اداري، ڊبليو ايم ايس سپرمرڪيڊوس ڊو برازيل، وسيلي [[سونا اي]] ڊسٽريبيوشن گروپ جي برازيل وارن عملن جو ضابطو سنڀاليو، جنهن سان هن نيسنل ۽ مرڪاڊوراما سپر مارڪيٽ زنجيرن جو ضابطو حاصل ڪيو، جيڪي ترتيبوار [[ريو گرانڊي دو سل]] ۽ [[پرانا (رياست)|پرانا]] رياستن ۾ اڳواڻ هيون. انهن مان ڪوبه اسٽور ٻيهر برانڊ نه ڪيو ويو. جنوري 2024ع مطابق والمارٽ 61 بومپريسو سپر مارڪيٽون، 39 هائپر بومپريسو اسٽور هلائيندي هئي. ان سان گڏ 57 والمارٽ سپر سينٽر، 27 سيمز ڪلب، ۽ 174 ٽوڊو ڊيا اسٽور پڻ هلائيندي هئي. بومپريسو ۽ سونا اي جي خريداري سان، 2010ع تائين، والمارٽ برازيل ۾ [[ڪاريفور]] ۽ [[جي پي اي (ڪمپني)|پائو دي آسوڪر]] کان پوءِ ٽئين وڏي سپر مارڪيٽ زنجير هئي.<ref name="WalmartBrazil">{{cite web |title = Walmart Corporate: Brazil |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140211004203/http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |archive-date = February 11, 2014}}</ref>
والمارٽ برازيل، هلائيندڙ ڪمپني، جو هيڊ آفيس [[بارويري]]، ساؤ پائولو رياست ۾ آهي، ۽ علائقائي آفيسون [[ڪوريٽيبا]]، پرانا؛ [[پورٽو اليگري]]، ريو گرانڊي دو سل؛ [[ريسيفي]]، پرنامبوڪو؛ ۽ [[سلواڊور، باهيا|سلواڊور]]، باهيا ۾ آهن.<ref>"[http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ No Brasil] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510133406/http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ |date=May 10, 2015 }}." [[والمارٽ برازيل]]. Retrieved November 7, 2011.</ref> والمارٽ برازيل ٽوڊو ڊئا، نيسنل، بومپريسو، والمارٽ سپر سينٽر، مئڪسي اٽاڪاڊو، ھائپرمارڪڊو بگ، بومپريسو، سامس ڪلب، مرڪاڊوراما، والمارٽ پوسٽو (گيس اسٽيشن)، سپرمرڪاڊو Todo Dia، ۽ ھائپر ٽوڊو Dia بينرن هيٺ ڪم ڪري ٿي. 2016ع ۾، ڪمپني ھائپر بومپريسو ۽ Big اسٽورن کي والمارٽ سپر سينٽرسئ ۾ ۽ بومپريسو، نيسنل ۽ مرڪاڊوراما اسٽورن کي والمارٽ سپرمرڪاڊو برانڊ ۾ تبديل ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Walmart Transforms Hypermarket Concept in Brazil |url=https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |access-date=2026-02-15 |website=ESM Magazine |language=en |archive-date=December 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225104041/https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2018ع کان، والمارٽ انڪارپوريشن وٽ والمارٽ برازيل ۾ فقط اقليتي حصو آهي، جنهن جو نالو 12 آگسٽ 2019ع تي گروپو بِگ رکيو ويو،<ref>{{Cite web|last=Feliciano|first=Dorah|date=August 13, 2019|title=Walmart Brazil Renamed 'Grupo Big' and Plans to Expand its Stores|url=https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|website=The Rio Times|access-date=August 14, 2019|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127170932/https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|url-status=live}}</ref> جنهن ۾ ڪمپني جا 20٪ شيئر والمارٽ وٽ آهن، ۽ [[خانگي ايڪويٽي]] فرم [[ايڊوينٽ انٽرنيشنل]] ڪمپني جي 80٪ ملڪيت رکي ٿي.<ref name="AdventWalmartBrazil">{{cite news |title = Advent International to acquire majority stake in Walmart Brazil |work = Advent International |date = June 4, 2018 |url = https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |publisher = Advent International |access-date = October 23, 2018 |archive-date = December 16, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216224224/https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |url-status = live |last1 = Ramsey |first1 = Andrea }}</ref> 24 مارچ 2021ع تي، اعلان ڪيو ويو ته [[ڪاريفور]] گروپو بِگ خريد ڪندي.<ref>{{Cite web|title=Carrefour reinforces its leading position in Brazil with the acquisition of Grupo BIG|url=https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|access-date=May 18, 2021|website=Carrefour Group|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518195452/https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|url-status=live}}</ref>
[[File:Walmart Supercenter Argentina.jpg|thumb|فيبروري 2019ع ۾ ارجنٽينا ۾ والمارٽ سپر سينٽر]]
والمارٽ ارجنٽينا 1995ع ۾ قائم ٿي ۽ والمارٽ سپر سينٽر، چينگموس، مي چينگومس، ۽ پنٽو ميورسٽا بينرن هيٺ اسٽور هلائيندي هئي. 6 نومبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ پنهنجي ارجنٽيني عملن کي گروپو ڊي نارواز کي وڪڻي ڇڏيو آهي ۽ نالو ھائپر چينگومس رکيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Grupo de Narváez Acquires Full Ownership of Walmart Argentina|url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|access-date=November 6, 2020|website=Corporate – US|archive-date=December 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214161714/https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|url-status=live}}</ref>
====برطانيا====
[[File:Asda, Dalgety Bay, Nov 2008 - geograph.org.uk - 1045503.jpg|thumb|فائف، اسڪاٽلينڊ ۾ ايزڊا سپر مارڪيٽ]]
والمارٽ جي برطانيا واري ماتحت ڪمپني [[ايزڊا]] (جنهن والمارٽ پاران خريد ٿيڻ کان پوءِ به پنهنجو نالو برقرار رکيو) [[ليڊز]] ۾ قائم آهي ۽ 2006ع ۾ والمارٽ جي بين الاقوامي ڀاڱي جي وڪرو جو 42.7٪ حصو هئي. آمريڪي عملن جي ابتڙ، ايزڊا اصل ۾ به ۽ اڃا تائين بنيادي طور پسارڪي زنجير آهي، پر [[ٽيسڪو]] کان سواءِ برطانيا جي گهڻين سپر مارڪيٽ زنجيرن جي ڀيٽ ۾ غير خوراڪي شين تي وڌيڪ ڌيان رکي ٿي. 2010ع ۾ ايزڊا [[نيٽو يو ڪي]] کان اسٽور خريد ڪيا. ننڍين مضافاتي ايزڊا سپر مارڪيٽن کان علاوه،<ref name="Unit Counts by Country" /> وڏا اسٽور سپر سينٽرز طور برانڊ ٿيل آهن.<ref name="Unit Counts by Country" /><!-- Supercentres is correct; see talk page. --> ٻين بينرن ۾ اسڊا سپر اسٽورز، اسڊا لونگ، ۽ اسڊا پيٽرول فيولنگ اسٽيشن شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" /><ref>[http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html ASDA Careers: All about ASDA Stores]. Retrieved August 7, 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110803164941/http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html |date=August 3, 2011 }}</ref> جولاءِ 2015ع ۾، ايزڊا پنهنجي لوگو کي تازه ڪيو، جنهن ۾ لوگو جي پهرئين 'A' جي پويان والمارٽ جا ستارا شامل هئا. مئي 2018ع ۾، والمارٽ ايزڊا کي مقابلي واري [[سينزبريز]] کي $10.1 ارب ۾ وڪڻڻ جا منصوبا اعلان ڪيا. معاهدي جي شرطن هيٺ، والمارٽ کي گڏيل ڪمپني ۾ 42٪ حصو ۽ لڳ ڀڳ £3 ارب نقد ملڻو هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|title=Walmart to Sell British Unit Asda to U.K. Rival Sainsbury|last=Chaudhuri|first=Saabira|date=April 30, 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=May 2, 2018|issn=0099-9660|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042529/https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|url-status=live}}</ref> بهرحال، اپريل 2019ع ۾، برطانيا جي [[ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي]] ايزڊا کي سينزبريز کي تجويز ڪيل وڪري کي روڪي ڇڏيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|title=Walmart's $9 billion deal to sell its UK supermarkets is dead|first1=Daniel|last1=Shane|first2=Ivana|last2=Kottasová|work=CNN|date=April 25, 2019|access-date=April 26, 2019|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108003534/https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|url-status=live}}</ref>
2 آڪٽوبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ ايزڊا جو اڪثريتي حصو [[زبير عيسا|زبير]] ۽ [[محسن عيسا]] ([[اي جي گروپ]] جا مالڪ) ۽ خانگي ايڪويٽي فرم [[ٽي ڊي آر ڪيپيٽل]] جي اتحاد کي £6.8 ارب ۾ وڪڻندي، جيڪو ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي جي منظوري سان مشروط هو. وڪرو فيبروري 2021ع ۾ منظور ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-54383131|title=Asda bought by billionaire Issa brothers in £6.8bn deal|publisher=BBC|date=October 2, 2020|access-date=October 2, 2020|archive-date=December 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221003122/https://www.bbc.com/news/business-54383131|url-status=live}}</ref>
====جاپان====
جاپان ۾، والمارٽ 2008ع تائين [[سييو گروپ|سييو]] (西友 ''Seiyū'') جي 100٪ مالڪ هئي.<ref name="Boyle 09">{{cite news |title = Wal-Mart's painful lessons |last1 = Boyle |first1 = Matthew |url = http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |magazine = Bloomberg |date = October 13, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307205619/http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |archive-date = March 7, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |title = Walmart Corporate – Japan |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |archive-date = January 4, 2014}}</ref> اها سييو (هائپر مارڪيٽ)، سييو (سپر مارڪيٽ)، سييو (عام سامان)، لائيون، ۽ سني بينرن هيٺ ڪم ڪندي هئي.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
16 نومبر 2020ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪمپني ۾ پنهنجا 65٪ شيئر خانگي ايڪويٽي فرم [[ڪوهلبرگ ڪراوس رابرٽس|ڪي ڪي آر]] کي وڪڻندي، اهڙي معاهدي ۾ جنهن 329 اسٽورن ۽ 34,600 ملازمن جي ماليت $1.6 ارب لڳائي. والمارٽ کي 15٪ ۽ بورڊ تي هڪ سيٽ رکڻي هئي، جڏهن ته ڪي ڪي آر ۽ جاپاني ڪمپني [[راڪوتن|راڪوتن انڪارپوريٽيڊ]] جي گڏيل منصوبي کي 20٪ ملڻو هو.<ref>{{Cite news|last=Narioka|first=Peter Landers and Kosaku|date=November 16, 2020|title=Walmart Retreats Around Globe to Focus on E-Commerce|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|access-date=November 17, 2020|issn=0099-9660|archive-date=December 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222213136/https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|url-status=live}}</ref>
====ڪرپشن جا الزام====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Corruption chargest against Walmart]] (sic, "chargest") redirects here. -->
اپريل 2012ع ۾ ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز]]'' جي جاچ ۾ الزام رپورٽ ٿيا ته ڪمپني سيپٽمبر 2005ع ۾ ميڪسيڪو ڀر ۾ عملدارن کي تعميراتي اجازت نامن، ڄاڻ ۽ ٻين رعايتن جي عيوض [[رشوت]]ون ڏنيون، جنهن سان والمارٽ کي مقابلي ڪندڙن مٿان وڏو فائدو مليو.<ref name="NYTBribe">{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |title = Vast Mexican Bribery Case Hushed Up by Walmart After High-Level Struggle |newspaper = The New York Times |first = David |last = Barstow |date = April 21, 2012 |access-date = April 22, 2012 |archive-date = September 10, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190910013428/https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي جاچ ڪندڙن کي ثبوت مليا ته ميڪسيڪي ۽ آمريڪي قانون ٽوڙيا ويا هئا. اها ڳڻتي پڻ ظاهر ڪئي وئي ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي عملدارن انهن الزامن کي "لڪايو". ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' جي 17 ڊسمبر 2012ع تي شايع ٿيل فالو اپ جاچ مان ثبوت ظاهر ٿيا ته 19 اسٽورن جي هنڌ چونڊڻ، تعمير ۽ هلائڻ لاءِ ضابطي واري اجازت رشوت وسيلي حاصل ڪئي وئي هئي.<ref name="NYT92904">{{cite news |title = No, the Conquistadors Are Not Back. It's Just Walmart. |url = https://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |access-date = December 18, 2012 |newspaper = The New York Times |date = September 28, 2004 |author = James C. McKinley Jr. |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121218213105/http://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |archive-date = December 18, 2012}}</ref> والمارٽ هڪ بيان جاري ڪري الزامن جي ترديد ڪئي ۽ پنهنجي ڪرپشن مخالف پاليسي بيان ڪئي. جڏهن ته والمارٽ جي سرڪاري رپورٽ چيو ته ان کي ڪرپشن جو ڪوبه ثبوت نه مليو، مضمون الزام هڻي ٿو ته اڳوڻين اندروني رپورٽن ۾ واقعي اهڙا ثبوت سامهون آيا هئا، ان کان اڳ جو ڪهاڻي عوامي ٿئي.<ref>{{cite news |url = https://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |title = What Walmart Might Do With Allegations of Bribery in Mexico |first = Lydia |last = Dishman |date = April 22, 2012 |access-date = April 23, 2012 |work = [[Forbes]] |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120423132905/http://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |archive-date = April 23, 2012}}</ref>
== ماتحت ادارا ==
=== نجي ليبل برانڊ ===
{{Main|والمارٽ جي برانڊن جي فهرست}}
والمارٽ ۾ وڪرو ٿيندڙ شين مان لڳ ڀڳ 40 سيڪڙو [[نجي ليبل]] واريون شيون آهن، جيڪي ٺاهيندڙن سان معاهدن وسيلي ڪمپنيءَ لاءِ تيار ڪيون وڃن ٿيون. والمارٽ 1991ع ۾ [[سيمز چوائس]] جي شروعات سان نجي ليبل برانڊ پيش ڪرڻ شروع ڪيا؛ هي والمارٽ لاءِ [[پريمو واٽر]] پاران تيار ڪيل مشروبات جو هڪ سلسلو هو. سيمز چوائس جلد ئي مقبول ٿي ويو ۽ 1993ع تائين آمريڪا ۾ ٽيون سڀ کان وڌيڪ مقبول مشروباتي برانڊ بڻجي ويو.<ref name="samschoice">{{cite news |url = http://findarticles.com/p/articles/mi_m3092/is_n19_v32/ai_14495621 |title = Sam's Choice Climbs Beverage Brand List – Walmart's Sam's American Choice Beverage Brand |work = Discount Store News |date = October 4, 1993 |access-date = April 20, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070624152410/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3092/is_n19_v32/ai_14495621 |archive-date = June 24, 2007 }}</ref> والمارٽ جي ٻين برانڊن ۾ آمريڪا ۽ ڪينيڊا ۾ گريٽ ويليو ۽ ايڪويٽ، ۽ برطانيا ۾ اسمارٽ پرائس شامل آهن. 2006ع جي هڪ اڀياس ۾ ”ذهن تي قبضي جي ان وسعت“ جو ذڪر ڪيو ويو، جيڪا نجي ليبل برانڊن ۽ پرچون وڪرو ڪندڙن جي سڃاڻپ جي حوالي سان والمارٽ خريدارن جي ذهنن ۾ رکندي نظر اچي ٿي.<ref>{{cite web |author = Reyes, Sonia |url = http://www.pbmproducts.com/press.aspx?ID=183 |title = Study: Walmart Private Brands Are Catching On |date = August 21, 2006 |access-date = December 16, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.pbmproducts.com/press.aspx?ID=183 |archive-date = January 17, 2013 |url-status=dead }}</ref>
=== وندر ===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Wal-Mart Family Moments]] redirects here -->
2010ع ۾ ڪمپنيءَ [[پراڪٽر اينڊ گيمبل]] سان گڏجي ٻن ڪلاڪن جون خانداني فلمون ''[[سيڪريٽس آف دي مائونٽين]]'' ۽ ''[[دي جينسن پروجيڪٽ]]'' تيار ڪيون، جن ۾ ڪردارن کي والمارٽ ۽ پراڪٽر اينڊ گيمبل جي برانڊ وارين شين کي استعمال ڪندي ڏيکاريو ويو. ''دي جينسن پروجيڪٽ'' ۾ هڪ اهڙي شيءِ جي اڳواٽ جهلڪ پڻ ڏيکاري وئي، جيڪا ڪيترن مهينن کان پوءِ والمارٽ جي اسٽورن ۾ جاري ٿيڻي هئي.<ref>{{cite web |title = Walmart Pushing Limited $199 Kinect Pre-Order Bundle |url = http://www.pcworld.com/article/201049/walmart_pushing_limited_199_kinect_preorder_bundle.html |work = PC World |date = July 14, 2010 |access-date = July 18, 2010 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100718104454/http://www.pcworld.com/article/201049/walmart_pushing_limited_199_kinect_preorder_bundle.html |archive-date = July 18, 2010}}</ref><ref name="la times review">{{cite news |title = Television review: 'The Jensen Project' |url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-jul-16-la-et-jensen-project-20100716-story.html |access-date = July 16, 2010 |newspaper = Los Angeles Times |date = July 16, 2010 |first1 = Mary |last1 = McNamara |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100719233456/http://articles.latimes.com/2010/jul/16/entertainment/la-et-jensen-project-20100716 |archive-date = July 19, 2010}}</ref> هڪ ٽين فلم، ''اَ واڪ اِن مائي شوز''، پڻ 2010ع ۾ نشر ٿي ۽ چوٿين فلم تيار ٿيڻ هيٺ آهي.{{When|date=November 2012}}<ref>{{cite news |title = Second P&G Family Friendly Movie Airs July 16 On NBC |last = Kiesewette |first = John |url = http://cincinnati.com/blogs/tv/2010/07/09/second-pg-family-friendly-movie-airs-july-16-on-nbc/ |work = [[دي سنسناٽي انڪوائرر]] |access-date = July 9, 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100713045542/http://cincinnati.com/blogs/tv/2010/07/09/second-pg-family-friendly-movie-airs-july-16-on-nbc/ |archive-date = July 13, 2010 }}</ref> والمارٽ جو برانڊ مارڪيٽنگ ڊائريڪٽر [[ايسوسيئيشن آف نيشنل ايڊورٽائزرز]] جي الائنس فار فيملي انٽرٽينمينٽ جو گڏيل چيئرپرسن پڻ آهي.<ref>{{cite news |last = Stanley |first = T.L. |title = Advertisers earmark $10 million for family-friendly TV |url = http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/06/advertisers-earmark-10-million-for-familyfriendly-tv.html |newspaper = Los Angeles Times |date = June 22, 2010 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160202175736/http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/06/advertisers-earmark-10-million-for-familyfriendly-tv.html |archive-date = February 2, 2016}}</ref>
== آن لائين واپار جون خريداريون ۽ منصوبا ==
2009ع ۾ شروع ڪيل والمارٽ جي مارڪيٽ پليس 2016ع تائين غير سرگرم رهي، جڏهن والمارٽ ايمازون.ڪام سان مقابلو شروع ڪرڻ لاءِ 2014ع ۾ [[مارڪ لور]] پاران قائم ڪيل [[اي-واپار]] ڪمپني [[جيٽ.ڪام]] خريد ڪئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.marketplacepulse.com/articles/ten-years-of-walmart-marketplace|title=Ten Years of Walmart Marketplace|website=Marketplace Pulse|date=September 5, 2019|access-date=November 2, 2023|archive-date=November 2, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231102183234/https://www.marketplacepulse.com/articles/ten-years-of-walmart-marketplace|url-status=live}}</ref> جيٽ.ڪام پاڻ پڻ ڪيترائي آن لائين پرچون وڪرو ڪندڙ ادارا خريد ڪيا، جن ۾ مارچ 2016ع ۾ [[هي نيڊل]]، ڊسمبر 2016ع ۾ شو باءِ.ڪام، ۽ مارچ 2017ع ۾ [[موڊ ڪلاٿ]] شامل هئا. والمارٽ 29 سيپٽمبر 2017ع تي نيويارڪ جي هڪ ترسيل خدمت، پارسل، پڻ خريد ڪئي.<ref name="NYT9162018">{{cite news |first1=Michael |last1=Corkery |title=Walmart Finally Makes It to the Big Apple |url=https://www.nytimes.com/2018/09/16/business/walmart-jet-nyc.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916204518/https://www.nytimes.com/2018/09/16/business/walmart-jet-nyc.html |archive-date=September 16, 2018 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=September 17, 2018 |work=The New York Times |date=September 16, 2018}}</ref><ref name="Walmart91718">{{cite web |title=Walmart Announces the Acquisition of Parcel, a Technology-Based, Same-Day and Last-Mile Delivery Company |url=https://corporate.walmart.com/article/walmart-announces-the-acquisition-of-parcel-a-technology-based-same-day-and-last-mile-delivery-company |website=corporate.walmart.com |date=October 3, 2017 |publisher=Walmart |access-date=September 17, 2018 |archive-date=September 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921101548/https://corporate.walmart.com/article/walmart-announces-the-acquisition-of-parcel-a-technology-based-same-day-and-last-mile-delivery-company |url-status=dead }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي والمارٽ تقريبن 51 ملين ڊالرن ۾ آن لائين سرگرم ٻاهرين سرگرمين جي پرچون وڪرو ڪندڙ اداري [[موس جا]] کي خريد ڪيو. موس جا پاڻ سان 400 کان وڌيڪ برانڊن سان ڀائيواريون کڻي آيو، جن ۾ [[پيٽاگونيا (ڪپڙا)|پيٽاگونيا]]، [[دي نارٿ فيس]]، [[مارموٽ (ڪمپني)|مارموٽ]]، ۽ [[آرڪٽيريڪس]] شامل هئا.<ref>{{cite magazine |url = https://www.forbes.com/sites/lauraheller/2017/02/15/take-that-amazon-walmart-buys-moosejaw-for-51-million/ |title = Take That Amazon: Walmart Buys Moosejaw For $51 Million |last = Heller |first = Laura |access-date = February 22, 2017 |date = February 15, 2017 |magazine = Forbes |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170223051021/http://www.forbes.com/sites/lauraheller/2017/02/15/take-that-amazon-walmart-buys-moosejaw-for-51-million/ |archive-date = February 23, 2017}}</ref>
والمارٽ جي آمريڪي اي-واپار واري شعبي جي سي اي او [[مارڪ لور]] چيو ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي لڳ ڀڳ 5,000 اسٽورن تي ٻڌل موجود جسماني ڍانچي سان ان جي ڊجيٽل واڌ ويجهه کي هٿي ملندي، ڇاڪاڻتہ اهي اسٽور اضافي انتظامي خرچ وڌائڻ کان سواءِ اي-واپار لاءِ گودامن طور پڻ ڪم ڪندا.<ref>{{cite news|last1=Nusca|first1=Andrew|title=5 Moves Walmart Is Making to Compete With Amazon and Target|url=http://fortune.com/2017/09/27/5-moves-walmart-is-making-to-compete-with-amazon-and-target/|access-date=December 8, 2017|work=Fortune|date=September 27, 2017|archive-date=December 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209100046/http://fortune.com/2017/09/27/5-moves-walmart-is-making-to-compete-with-amazon-and-target/|url-status=live}}</ref> {{As of|2017|post=،}} والمارٽ 1,000 اسٽورن تي آن لائين آرڊرن لاءِ اسٽور تان سامان کڻڻ جي سهولت فراهم ڪري ٿو، ۽ آخرڪار اها خدمت پنهنجن سڀني اسٽورن تائين وڌائڻ جو منصوبو رکي ٿو.<ref>[https://www.wsj.com/articles/wal-mart-takes-aim-at-amazon-1508811540 Wal-Mart Takes Aim at Amazon] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171024235435/https://www.wsj.com/articles/wal-mart-takes-aim-at-amazon-1508811540 |date=October 24, 2017 }}, WSJ, published October 23, 2017</ref>
9 مئي 2018ع تي والمارٽ ڀارتي اي-واپار ويب سائيٽ [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 16 ارب ڊالرن عيوض 77 سيڪڙو ضابطي وارو حصو خريد ڪرڻ جي ارادي جو اعلان ڪيو<ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2018/05/09/walmart-agrees-deal-to-buy-a-majority-stake-in-indias-flipkart.html|title=Walmart agrees to a $16 billion deal to buy a majority stake in India's Flipkart|last=Browne|first=Ryan|date=May 9, 2018|publisher=CNBC|access-date=May 28, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109032928/https://www.cnbc.com/2018/05/09/walmart-agrees-deal-to-buy-a-majority-stake-in-indias-flipkart.html|url-status=live}}</ref> (ايمازون.ڪام جي آڇ کي مات ڏيندي)، جيڪو ضابطي واري منظوريءَ سان مشروط هو. معاهدو مڪمل ٿيڻ کان پوءِ ويب سائيٽ جي انتظاميا [[مارڪ لور]] کي جوابده ٿيڻي هئي.<ref name="Walmart-Inc-May-2018-8-K">{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/859/10416918000038/filing-main.htm |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date May 9, 2018 |publisher=secdatabase.com |access-date=May 10, 2018 |archive-date=December 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201218065827/http://edgar.secdatabase.com/859/10416918000038/filing-main.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-44050180|title=Walmart wins battle for India's Flipkart|date=May 9, 2018|work=BBC News|access-date=May 9, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109023510/https://www.bbc.com/news/business-44050180|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/newsbuzz/walmart-acquires-flipkart-for-16-bn-worlds-largest-ecommerce-deal/articleshow/64095145.cms|title=Walmart acquires Flipkart for $16 bn, world's largest ecommerce deal|date=May 9, 2018|work=The Economic Times|access-date=May 9, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020101/https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/newsbuzz/walmart-acquires-flipkart-for-16-bn-worlds-largest-ecommerce-deal/articleshow/64095145.cms|url-status=live}}</ref> معاهدي جي مڪمل ٿيڻ جو اعلان 18 آگسٽ 2018ع تي ڪيو ويو.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms|title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India|website=[[دي ٽائيمز آف انڊيا]]|date=August 18, 2018|access-date=August 18, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms|url-status=live}}</ref>
سبسڪرپشن سروس ڪڊ باڪس سان ڪمپنيءَ جي ڀائيواريءَ جو اعلان 16 اپريل 2019ع تي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2019/04/16/walmart-partners-with-subscription-based-childrens-clothing-startup-kidbox/|title=Walmart partners with subscription-based children's clothing startup, Kidbox|website=TechCrunch|date=April 16, 2019|access-date=April 22, 2019|archive-date=March 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200330072440/https://guce.techcrunch.com/consent?brandType=nonEU&done=https%3A%2F%2Ftechcrunch.com%2F2019%2F04%2F16%2Fwalmart-partners-with-subscription-based-childrens-clothing-startup-kidbox%2F&gcrumb=divf54g%3D|url-status=live}}</ref>
19 مئي 2020ع تي والمارٽ اعلان ڪيو ته اها جيٽ.ڪام کي بند ڪري رهي آهي، جنهن کان پوءِ ويب سائيٽ تي ايندڙ سڀني استعمال ڪندڙن کي ان جي بدران والمارٽ جي ويب سائيٽ ڏانهن موڪليو ويو.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |date=2020-05-19 |title=Walmart winds down Jet.com four years after $3.3 billion acquisition of e-commerce company |url=https://www.cnbc.com/2020/05/19/walmart-winds-down-jetcom-four-years-after-3point3-billion-acquisition.html |access-date=2025-01-27 |website=CNBC |language=en}}</ref>
36bw1zsih6gzlvgew860vuqd7hasd5p
392188
392187
2026-07-08T10:43:34Z
Intisar Ali
8681
392188
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن.31-10-2022ع مطابق والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |website=The Times of India |date=August 18, 2018 |access-date=August 30, 2018 |archive-date=November 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |url-status=live }}</ref> 31-10-2022ع مطابق بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل جا 28 هنڌ آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
ڀارت ۾، فلپ ڪارٽ وسيلي، والمارٽ ڪيترن وڏن برانڊن ۽ پليٽ فارمن جي مالڪ يا ضابطي ڪندڙ آهي، جن ۾ [[منترا]] (فيشن ۽ طرز زندگي)، شاپسي (گهٽ بجيٽ سماجي واپار)، [[ڪلئئرٽرپ]] (سفري بکنگ)، فلپ ڪارٽ هيلٿ+ (ڊجيٽل صحت سنڀال ۽ دواخانو)، ايڪارٽ (رسد ۽ پهچائڻ)، جيوز (برقي سامان جي مرمت ۽ لڳائڻ جون خدمتون)، ۽ اي اين ايس ڪامرس (ڊي 2 سي اي ڪامرس سهولت) شامل آهن. والمارٽ [[فون پي]] ۾ پڻ سڀ کان وڏو شيئر هولڊر آهي، جيڪو ڀارت جي سڀ کان وڏن ڊجيٽل ادائيگي ۽ فِن ٽيڪ پليٽ فارمن مان هڪ آهي.<ref name="India">{{cite news |title=Flipkart fully hives off PhonePe ahead of fintech major's multi-million dollar fundraise|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/mutual-funds/flipkart-fully-hives-off-phonepe-ahead-of-fintech-majors-multi-million-dollar-fundraise-9751901.html |newspaper=[[Network18 Group]]|access-date=May 12, 2026}}</ref> ان کان علاوه، والمارٽ بيسٽ پرائس ڪيش اينڊ ڪيري هول سيل ڪاروبار هلائي ٿي ۽ فلپ ڪارٽ هول سيل وسيلي ڪرانه دڪانن ۽ ايم ايس ايم ايز جي مدد ڪري ٿي.
====انڊونيشيا====
والمارٽ انڊونيشيا ۾ مقامي وڏو ڪاروباري گروهه [[لپو گروپ]] سان گڏيل منصوبي جي معاهدي هيٺ ترتيبوار [[لپو ڪراواچي|لپو]] سپرمال (هاڻي سپرمال ڪراواچي) ۽ ميگامال پلوئٽ (هاڻي [[پلوئٽ وليج]]) ۾ اسٽور کولڻ سان داخل ٿي. ٻئي اسٽور [[1997ع ايشيائي مالي بحران]] سبب بند ٿي ويا.<ref>{{Cite web|date=July 9, 2021|title=5 brand terkenal di dunia yang gagal ekspansi di Indonesia!|url=https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|access-date=July 19, 2021|website=Info Bisnis dan Keuangan|language=en-US|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061856/https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Profil – Walmart|url=https://www.merdeka.com/walmart/profil/|access-date=July 19, 2021|website=merdeka.com|language=en|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061851/https://www.merdeka.com/walmart/profil/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Pintak|first=Lawrence|date=March 13, 1998|title=Lippo Group sues Wal-Mart over Indonesia pullout (Washington Times)|url=https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|access-date=July 30, 2021|website=Lawrence Pintak|language=en|archive-date=July 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730073131/https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|url-status=dead}}</ref>
====جرمني====
جرمني ۾، والمارٽ 1997ع ۾ سپر مارڪيٽ زنجير [[ويرٽ ڪائوف]] جا 21 اسٽور [[ڊوئچے مارڪ|ڊي ايم]]750 ملين ۾ سنڀاليا<ref>[http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 "Metro takes over Walmart"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618032055/http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 |date=June 18, 2009 }}. (in German). ka-news. August 3, 2006</ref> ۽ ايندڙ سال والمارٽ 74 [[اسپار (پرچون ڪندڙ)|انٽر اسپار]] اسٽور ڊي ايم1.3 ارب ۾ خريد ڪيا.<ref>[http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte "Cuts"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301024822/http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte |date=March 1, 2016 }}. (in German). ''[[Die Zeit]]''.</ref> جولاءِ 2006ع ۾، والمارٽ لڳاتار نقصانن سبب جرمني مان نڪرڻ جو اعلان ڪيو. اسٽور جرمن ڪمپني [[ميٽرو اي جي|ميٽرو]] کي وڪرو ڪيا ويا.<ref name="Boyle 09" /><ref name="walmartgermany">{{cite news |url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5223432.stm |title = Walmart Abandons German Venture |work = BBC News |date = July 28, 2006 |access-date = July 31, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090115081000/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5223432.stm |archive-date = January 15, 2009}}</ref> والمارٽ پنهنجي جرمن سيڙپڪاري جا نقصان ظاهر نه ڪيا، پر انهن جو اندازو لڳ ڀڳ {{Euro}}3 ارب لڳايو ويو.<ref>{{cite magazine |url = http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |title = Spiegel: Why the american Titan failed |language=de |magazine = [[Der Spiegel]] |date = July 28, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120118130337/http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |archive-date = January 18, 2012}}</ref>
====ڏکڻ آمريڪا====
[[File:Hiper Bompreço.JPG|thumb|مئي 2008ع ۾ [[نٽال، برازيل]] ۾ [[بومپريسو|هائپر بومپريسو]]]]
2004ع ۾، والمارٽ اتر اوڀر برازيل ۾ [[بومپريسو]] سپر مارڪيٽ زنجير جا 118 اسٽور خريد ڪيا. 2005ع جي آخر ۾، هن پنهنجي نئين ماتحت اداري، ڊبليو ايم ايس سپرمرڪيڊوس ڊو برازيل، وسيلي [[سونا اي]] ڊسٽريبيوشن گروپ جي برازيل وارن عملن جو ضابطو سنڀاليو، جنهن سان هن نيسنل ۽ مرڪاڊوراما سپر مارڪيٽ زنجيرن جو ضابطو حاصل ڪيو، جيڪي ترتيبوار [[ريو گرانڊي دو سل]] ۽ [[پرانا (رياست)|پرانا]] رياستن ۾ اڳواڻ هيون. انهن مان ڪوبه اسٽور ٻيهر برانڊ نه ڪيو ويو. جنوري 2024ع مطابق والمارٽ 61 بومپريسو سپر مارڪيٽون، 39 هائپر بومپريسو اسٽور هلائيندي هئي. ان سان گڏ 57 والمارٽ سپر سينٽر، 27 سيمز ڪلب، ۽ 174 ٽوڊو ڊيا اسٽور پڻ هلائيندي هئي. بومپريسو ۽ سونا اي جي خريداري سان، 2010ع تائين، والمارٽ برازيل ۾ [[ڪاريفور]] ۽ [[جي پي اي (ڪمپني)|پائو دي آسوڪر]] کان پوءِ ٽئين وڏي سپر مارڪيٽ زنجير هئي.<ref name="WalmartBrazil">{{cite web |title = Walmart Corporate: Brazil |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140211004203/http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |archive-date = February 11, 2014}}</ref>
والمارٽ برازيل، هلائيندڙ ڪمپني، جو هيڊ آفيس [[بارويري]]، ساؤ پائولو رياست ۾ آهي، ۽ علائقائي آفيسون [[ڪوريٽيبا]]، پرانا؛ [[پورٽو اليگري]]، ريو گرانڊي دو سل؛ [[ريسيفي]]، پرنامبوڪو؛ ۽ [[سلواڊور، باهيا|سلواڊور]]، باهيا ۾ آهن.<ref>"[http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ No Brasil] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510133406/http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ |date=May 10, 2015 }}." [[والمارٽ برازيل]]. Retrieved November 7, 2011.</ref> والمارٽ برازيل ٽوڊو ڊئا، نيسنل، بومپريسو، والمارٽ سپر سينٽر، مئڪسي اٽاڪاڊو، ھائپرمارڪڊو بگ، بومپريسو، سامس ڪلب، مرڪاڊوراما، والمارٽ پوسٽو (گيس اسٽيشن)، سپرمرڪاڊو Todo Dia، ۽ ھائپر ٽوڊو Dia بينرن هيٺ ڪم ڪري ٿي. 2016ع ۾، ڪمپني ھائپر بومپريسو ۽ Big اسٽورن کي والمارٽ سپر سينٽرسئ ۾ ۽ بومپريسو، نيسنل ۽ مرڪاڊوراما اسٽورن کي والمارٽ سپرمرڪاڊو برانڊ ۾ تبديل ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Walmart Transforms Hypermarket Concept in Brazil |url=https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |access-date=2026-02-15 |website=ESM Magazine |language=en |archive-date=December 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225104041/https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2018ع کان، والمارٽ انڪارپوريشن وٽ والمارٽ برازيل ۾ فقط اقليتي حصو آهي، جنهن جو نالو 12 آگسٽ 2019ع تي گروپو بِگ رکيو ويو،<ref>{{Cite web|last=Feliciano|first=Dorah|date=August 13, 2019|title=Walmart Brazil Renamed 'Grupo Big' and Plans to Expand its Stores|url=https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|website=The Rio Times|access-date=August 14, 2019|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127170932/https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|url-status=live}}</ref> جنهن ۾ ڪمپني جا 20٪ شيئر والمارٽ وٽ آهن، ۽ [[خانگي ايڪويٽي]] فرم [[ايڊوينٽ انٽرنيشنل]] ڪمپني جي 80٪ ملڪيت رکي ٿي.<ref name="AdventWalmartBrazil">{{cite news |title = Advent International to acquire majority stake in Walmart Brazil |work = Advent International |date = June 4, 2018 |url = https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |publisher = Advent International |access-date = October 23, 2018 |archive-date = December 16, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216224224/https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |url-status = live |last1 = Ramsey |first1 = Andrea }}</ref> 24 مارچ 2021ع تي، اعلان ڪيو ويو ته [[ڪاريفور]] گروپو بِگ خريد ڪندي.<ref>{{Cite web|title=Carrefour reinforces its leading position in Brazil with the acquisition of Grupo BIG|url=https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|access-date=May 18, 2021|website=Carrefour Group|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518195452/https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|url-status=live}}</ref>
[[File:Walmart Supercenter Argentina.jpg|thumb|فيبروري 2019ع ۾ ارجنٽينا ۾ والمارٽ سپر سينٽر]]
والمارٽ ارجنٽينا 1995ع ۾ قائم ٿي ۽ والمارٽ سپر سينٽر، چينگموس، مي چينگومس، ۽ پنٽو ميورسٽا بينرن هيٺ اسٽور هلائيندي هئي. 6 نومبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ پنهنجي ارجنٽيني عملن کي گروپو ڊي نارواز کي وڪڻي ڇڏيو آهي ۽ نالو ھائپر چينگومس رکيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Grupo de Narváez Acquires Full Ownership of Walmart Argentina|url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|access-date=November 6, 2020|website=Corporate – US|archive-date=December 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214161714/https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|url-status=live}}</ref>
====برطانيا====
[[File:Asda, Dalgety Bay, Nov 2008 - geograph.org.uk - 1045503.jpg|thumb|فائف، اسڪاٽلينڊ ۾ ايزڊا سپر مارڪيٽ]]
والمارٽ جي برطانيا واري ماتحت ڪمپني [[ايزڊا]] (جنهن والمارٽ پاران خريد ٿيڻ کان پوءِ به پنهنجو نالو برقرار رکيو) [[ليڊز]] ۾ قائم آهي ۽ 2006ع ۾ والمارٽ جي بين الاقوامي ڀاڱي جي وڪرو جو 42.7٪ حصو هئي. آمريڪي عملن جي ابتڙ، ايزڊا اصل ۾ به ۽ اڃا تائين بنيادي طور پسارڪي زنجير آهي، پر [[ٽيسڪو]] کان سواءِ برطانيا جي گهڻين سپر مارڪيٽ زنجيرن جي ڀيٽ ۾ غير خوراڪي شين تي وڌيڪ ڌيان رکي ٿي. 2010ع ۾ ايزڊا [[نيٽو يو ڪي]] کان اسٽور خريد ڪيا. ننڍين مضافاتي ايزڊا سپر مارڪيٽن کان علاوه،<ref name="Unit Counts by Country" /> وڏا اسٽور سپر سينٽرز طور برانڊ ٿيل آهن.<ref name="Unit Counts by Country" /><!-- Supercentres is correct; see talk page. --> ٻين بينرن ۾ اسڊا سپر اسٽورز، اسڊا لونگ، ۽ اسڊا پيٽرول فيولنگ اسٽيشن شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" /><ref>[http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html ASDA Careers: All about ASDA Stores]. Retrieved August 7, 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110803164941/http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html |date=August 3, 2011 }}</ref> جولاءِ 2015ع ۾، ايزڊا پنهنجي لوگو کي تازه ڪيو، جنهن ۾ لوگو جي پهرئين 'A' جي پويان والمارٽ جا ستارا شامل هئا. مئي 2018ع ۾، والمارٽ ايزڊا کي مقابلي واري [[سينزبريز]] کي $10.1 ارب ۾ وڪڻڻ جا منصوبا اعلان ڪيا. معاهدي جي شرطن هيٺ، والمارٽ کي گڏيل ڪمپني ۾ 42٪ حصو ۽ لڳ ڀڳ £3 ارب نقد ملڻو هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|title=Walmart to Sell British Unit Asda to U.K. Rival Sainsbury|last=Chaudhuri|first=Saabira|date=April 30, 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=May 2, 2018|issn=0099-9660|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042529/https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|url-status=live}}</ref> بهرحال، اپريل 2019ع ۾، برطانيا جي [[ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي]] ايزڊا کي سينزبريز کي تجويز ڪيل وڪري کي روڪي ڇڏيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|title=Walmart's $9 billion deal to sell its UK supermarkets is dead|first1=Daniel|last1=Shane|first2=Ivana|last2=Kottasová|work=CNN|date=April 25, 2019|access-date=April 26, 2019|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108003534/https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|url-status=live}}</ref>
2 آڪٽوبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ ايزڊا جو اڪثريتي حصو [[زبير عيسا|زبير]] ۽ [[محسن عيسا]] ([[اي جي گروپ]] جا مالڪ) ۽ خانگي ايڪويٽي فرم [[ٽي ڊي آر ڪيپيٽل]] جي اتحاد کي £6.8 ارب ۾ وڪڻندي، جيڪو ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي جي منظوري سان مشروط هو. وڪرو فيبروري 2021ع ۾ منظور ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-54383131|title=Asda bought by billionaire Issa brothers in £6.8bn deal|publisher=BBC|date=October 2, 2020|access-date=October 2, 2020|archive-date=December 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221003122/https://www.bbc.com/news/business-54383131|url-status=live}}</ref>
====جاپان====
جاپان ۾، والمارٽ 2008ع تائين [[سييو گروپ|سييو]] (西友 ''Seiyū'') جي 100٪ مالڪ هئي.<ref name="Boyle 09">{{cite news |title = Wal-Mart's painful lessons |last1 = Boyle |first1 = Matthew |url = http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |magazine = Bloomberg |date = October 13, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307205619/http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |archive-date = March 7, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |title = Walmart Corporate – Japan |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |archive-date = January 4, 2014}}</ref> اها سييو (هائپر مارڪيٽ)، سييو (سپر مارڪيٽ)، سييو (عام سامان)، لائيون، ۽ سني بينرن هيٺ ڪم ڪندي هئي.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
16 نومبر 2020ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪمپني ۾ پنهنجا 65٪ شيئر خانگي ايڪويٽي فرم [[ڪوهلبرگ ڪراوس رابرٽس|ڪي ڪي آر]] کي وڪڻندي، اهڙي معاهدي ۾ جنهن 329 اسٽورن ۽ 34,600 ملازمن جي ماليت $1.6 ارب لڳائي. والمارٽ کي 15٪ ۽ بورڊ تي هڪ سيٽ رکڻي هئي، جڏهن ته ڪي ڪي آر ۽ جاپاني ڪمپني [[راڪوتن|راڪوتن انڪارپوريٽيڊ]] جي گڏيل منصوبي کي 20٪ ملڻو هو.<ref>{{Cite news|last=Narioka|first=Peter Landers and Kosaku|date=November 16, 2020|title=Walmart Retreats Around Globe to Focus on E-Commerce|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|access-date=November 17, 2020|issn=0099-9660|archive-date=December 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222213136/https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|url-status=live}}</ref>
====ڪرپشن جا الزام====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Corruption chargest against Walmart]] (sic, "chargest") redirects here. -->
اپريل 2012ع ۾ ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز]]'' جي جاچ ۾ الزام رپورٽ ٿيا ته ڪمپني سيپٽمبر 2005ع ۾ ميڪسيڪو ڀر ۾ عملدارن کي تعميراتي اجازت نامن، ڄاڻ ۽ ٻين رعايتن جي عيوض [[رشوت]]ون ڏنيون، جنهن سان والمارٽ کي مقابلي ڪندڙن مٿان وڏو فائدو مليو.<ref name="NYTBribe">{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |title = Vast Mexican Bribery Case Hushed Up by Walmart After High-Level Struggle |newspaper = The New York Times |first = David |last = Barstow |date = April 21, 2012 |access-date = April 22, 2012 |archive-date = September 10, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190910013428/https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي جاچ ڪندڙن کي ثبوت مليا ته ميڪسيڪي ۽ آمريڪي قانون ٽوڙيا ويا هئا. اها ڳڻتي پڻ ظاهر ڪئي وئي ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي عملدارن انهن الزامن کي "لڪايو". ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' جي 17 ڊسمبر 2012ع تي شايع ٿيل فالو اپ جاچ مان ثبوت ظاهر ٿيا ته 19 اسٽورن جي هنڌ چونڊڻ، تعمير ۽ هلائڻ لاءِ ضابطي واري اجازت رشوت وسيلي حاصل ڪئي وئي هئي.<ref name="NYT92904">{{cite news |title = No, the Conquistadors Are Not Back. It's Just Walmart. |url = https://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |access-date = December 18, 2012 |newspaper = The New York Times |date = September 28, 2004 |author = James C. McKinley Jr. |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121218213105/http://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |archive-date = December 18, 2012}}</ref> والمارٽ هڪ بيان جاري ڪري الزامن جي ترديد ڪئي ۽ پنهنجي ڪرپشن مخالف پاليسي بيان ڪئي. جڏهن ته والمارٽ جي سرڪاري رپورٽ چيو ته ان کي ڪرپشن جو ڪوبه ثبوت نه مليو، مضمون الزام هڻي ٿو ته اڳوڻين اندروني رپورٽن ۾ واقعي اهڙا ثبوت سامهون آيا هئا، ان کان اڳ جو ڪهاڻي عوامي ٿئي.<ref>{{cite news |url = https://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |title = What Walmart Might Do With Allegations of Bribery in Mexico |first = Lydia |last = Dishman |date = April 22, 2012 |access-date = April 23, 2012 |work = [[Forbes]] |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120423132905/http://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |archive-date = April 23, 2012}}</ref>
== ماتحت ادارا ==
=== نجي ليبل برانڊ ===
{{Main|والمارٽ جي برانڊن جي فهرست}}
والمارٽ ۾ وڪرو ٿيندڙ شين مان لڳ ڀڳ 40 سيڪڙو [[نجي ليبل]] واريون شيون آهن، جيڪي ٺاهيندڙن سان معاهدن وسيلي ڪمپنيءَ لاءِ تيار ڪيون وڃن ٿيون. والمارٽ 1991ع ۾ [[سيمز چوائس]] جي شروعات سان نجي ليبل برانڊ پيش ڪرڻ شروع ڪيا؛ هي والمارٽ لاءِ [[پريمو واٽر]] پاران تيار ڪيل مشروبات جو هڪ سلسلو هو. سيمز چوائس جلد ئي مقبول ٿي ويو ۽ 1993ع تائين آمريڪا ۾ ٽيون سڀ کان وڌيڪ مقبول مشروباتي برانڊ بڻجي ويو.<ref name="samschoice">{{cite news |url = http://findarticles.com/p/articles/mi_m3092/is_n19_v32/ai_14495621 |title = Sam's Choice Climbs Beverage Brand List – Walmart's Sam's American Choice Beverage Brand |work = Discount Store News |date = October 4, 1993 |access-date = April 20, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070624152410/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3092/is_n19_v32/ai_14495621 |archive-date = June 24, 2007 }}</ref> والمارٽ جي ٻين برانڊن ۾ آمريڪا ۽ ڪينيڊا ۾ گريٽ ويليو ۽ ايڪويٽ، ۽ برطانيا ۾ اسمارٽ پرائس شامل آهن. 2006ع جي هڪ اڀياس ۾ ”ذهن تي قبضي جي ان وسعت“ جو ذڪر ڪيو ويو، جيڪا نجي ليبل برانڊن ۽ پرچون وڪرو ڪندڙن جي سڃاڻپ جي حوالي سان والمارٽ خريدارن جي ذهنن ۾ رکندي نظر اچي ٿي.<ref>{{cite web |author = Reyes, Sonia |url = http://www.pbmproducts.com/press.aspx?ID=183 |title = Study: Walmart Private Brands Are Catching On |date = August 21, 2006 |access-date = December 16, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.pbmproducts.com/press.aspx?ID=183 |archive-date = January 17, 2013 |url-status=dead }}</ref>
=== وندر ===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Wal-Mart Family Moments]] redirects here -->
2010ع ۾ ڪمپنيءَ [[پراڪٽر اينڊ گيمبل]] سان گڏجي ٻن ڪلاڪن جون خانداني فلمون ''[[سيڪريٽس آف دي مائونٽين]]'' ۽ ''[[دي جينسن پروجيڪٽ]]'' تيار ڪيون، جن ۾ ڪردارن کي والمارٽ ۽ پراڪٽر اينڊ گيمبل جي برانڊ وارين شين کي استعمال ڪندي ڏيکاريو ويو. ''دي جينسن پروجيڪٽ'' ۾ هڪ اهڙي شيءِ جي اڳواٽ جهلڪ پڻ ڏيکاري وئي، جيڪا ڪيترن مهينن کان پوءِ والمارٽ جي اسٽورن ۾ جاري ٿيڻي هئي.<ref>{{cite web |title = Walmart Pushing Limited $199 Kinect Pre-Order Bundle |url = http://www.pcworld.com/article/201049/walmart_pushing_limited_199_kinect_preorder_bundle.html |work = PC World |date = July 14, 2010 |access-date = July 18, 2010 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100718104454/http://www.pcworld.com/article/201049/walmart_pushing_limited_199_kinect_preorder_bundle.html |archive-date = July 18, 2010}}</ref><ref name="la times review">{{cite news |title = Television review: 'The Jensen Project' |url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-jul-16-la-et-jensen-project-20100716-story.html |access-date = July 16, 2010 |newspaper = Los Angeles Times |date = July 16, 2010 |first1 = Mary |last1 = McNamara |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100719233456/http://articles.latimes.com/2010/jul/16/entertainment/la-et-jensen-project-20100716 |archive-date = July 19, 2010}}</ref> هڪ ٽين فلم، ''اَ واڪ اِن مائي شوز''، پڻ 2010ع ۾ نشر ٿي ۽ چوٿين فلم تيار ٿيڻ هيٺ آهي.{{When|date=November 2012}}<ref>{{cite news |title = Second P&G Family Friendly Movie Airs July 16 On NBC |last = Kiesewette |first = John |url = http://cincinnati.com/blogs/tv/2010/07/09/second-pg-family-friendly-movie-airs-july-16-on-nbc/ |work = [[دي سنسناٽي انڪوائرر]] |access-date = July 9, 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100713045542/http://cincinnati.com/blogs/tv/2010/07/09/second-pg-family-friendly-movie-airs-july-16-on-nbc/ |archive-date = July 13, 2010 }}</ref> والمارٽ جو برانڊ مارڪيٽنگ ڊائريڪٽر [[ايسوسيئيشن آف نيشنل ايڊورٽائزرز]] جي الائنس فار فيملي انٽرٽينمينٽ جو گڏيل چيئرپرسن پڻ آهي.<ref>{{cite news |last = Stanley |first = T.L. |title = Advertisers earmark $10 million for family-friendly TV |url = http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/06/advertisers-earmark-10-million-for-familyfriendly-tv.html |newspaper = Los Angeles Times |date = June 22, 2010 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160202175736/http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/06/advertisers-earmark-10-million-for-familyfriendly-tv.html |archive-date = February 2, 2016}}</ref>
== آن لائين واپار جون خريداريون ۽ منصوبا ==
2009ع ۾ شروع ڪيل والمارٽ جي مارڪيٽ پليس 2016ع تائين غير سرگرم رهي، جڏهن والمارٽ ايمازون.ڪام سان مقابلو شروع ڪرڻ لاءِ 2014ع ۾ [[مارڪ لور]] پاران قائم ڪيل [[اي-واپار]] ڪمپني [[جيٽ.ڪام]] خريد ڪئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.marketplacepulse.com/articles/ten-years-of-walmart-marketplace|title=Ten Years of Walmart Marketplace|website=Marketplace Pulse|date=September 5, 2019|access-date=November 2, 2023|archive-date=November 2, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231102183234/https://www.marketplacepulse.com/articles/ten-years-of-walmart-marketplace|url-status=live}}</ref> جيٽ.ڪام پاڻ پڻ ڪيترائي آن لائين پرچون وڪرو ڪندڙ ادارا خريد ڪيا، جن ۾ مارچ 2016ع ۾ [[هي نيڊل]]، ڊسمبر 2016ع ۾ شو باءِ.ڪام، ۽ مارچ 2017ع ۾ [[موڊ ڪلاٿ]] شامل هئا. والمارٽ 29 سيپٽمبر 2017ع تي نيويارڪ جي هڪ ترسيل خدمت، پارسل، پڻ خريد ڪئي.<ref name="NYT9162018">{{cite news |first1=Michael |last1=Corkery |title=Walmart Finally Makes It to the Big Apple |url=https://www.nytimes.com/2018/09/16/business/walmart-jet-nyc.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916204518/https://www.nytimes.com/2018/09/16/business/walmart-jet-nyc.html |archive-date=September 16, 2018 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=September 17, 2018 |work=The New York Times |date=September 16, 2018}}</ref><ref name="Walmart91718">{{cite web |title=Walmart Announces the Acquisition of Parcel, a Technology-Based, Same-Day and Last-Mile Delivery Company |url=https://corporate.walmart.com/article/walmart-announces-the-acquisition-of-parcel-a-technology-based-same-day-and-last-mile-delivery-company |website=corporate.walmart.com |date=October 3, 2017 |publisher=Walmart |access-date=September 17, 2018 |archive-date=September 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921101548/https://corporate.walmart.com/article/walmart-announces-the-acquisition-of-parcel-a-technology-based-same-day-and-last-mile-delivery-company |url-status=dead }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي والمارٽ تقريبن 51 ملين ڊالرن ۾ آن لائين سرگرم ٻاهرين سرگرمين جي پرچون وڪرو ڪندڙ اداري [[موس جا]] کي خريد ڪيو. موس جا پاڻ سان 400 کان وڌيڪ برانڊن سان ڀائيواريون کڻي آيو، جن ۾ [[پيٽاگونيا (ڪپڙا)|پيٽاگونيا]]، [[دي نارٿ فيس]]، [[مارموٽ (ڪمپني)|مارموٽ]]، ۽ [[آرڪٽيريڪس]] شامل هئا.<ref>{{cite magazine |url = https://www.forbes.com/sites/lauraheller/2017/02/15/take-that-amazon-walmart-buys-moosejaw-for-51-million/ |title = Take That Amazon: Walmart Buys Moosejaw For $51 Million |last = Heller |first = Laura |access-date = February 22, 2017 |date = February 15, 2017 |magazine = Forbes |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170223051021/http://www.forbes.com/sites/lauraheller/2017/02/15/take-that-amazon-walmart-buys-moosejaw-for-51-million/ |archive-date = February 23, 2017}}</ref>
والمارٽ جي آمريڪي اي-واپار واري شعبي جي سي اي او [[مارڪ لور]] چيو ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي لڳ ڀڳ 5,000 اسٽورن تي ٻڌل موجود جسماني ڍانچي سان ان جي ڊجيٽل واڌ ويجهه کي هٿي ملندي، ڇاڪاڻتہ اهي اسٽور اضافي انتظامي خرچ وڌائڻ کان سواءِ اي-واپار لاءِ گودامن طور پڻ ڪم ڪندا.<ref>{{cite news|last1=Nusca|first1=Andrew|title=5 Moves Walmart Is Making to Compete With Amazon and Target|url=http://fortune.com/2017/09/27/5-moves-walmart-is-making-to-compete-with-amazon-and-target/|access-date=December 8, 2017|work=Fortune|date=September 27, 2017|archive-date=December 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209100046/http://fortune.com/2017/09/27/5-moves-walmart-is-making-to-compete-with-amazon-and-target/|url-status=live}}</ref> 2017ع مطابق والمارٽ 1,000 اسٽورن تي آن لائين آرڊرن لاءِ اسٽور تان سامان کڻڻ جي سهولت فراهم ڪري ٿو، ۽ آخرڪار اها خدمت پنهنجن سڀني اسٽورن تائين وڌائڻ جو منصوبو رکي ٿو.<ref>[https://www.wsj.com/articles/wal-mart-takes-aim-at-amazon-1508811540 Wal-Mart Takes Aim at Amazon] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171024235435/https://www.wsj.com/articles/wal-mart-takes-aim-at-amazon-1508811540 |date=October 24, 2017 }}, WSJ, published October 23, 2017</ref>
9 مئي 2018ع تي والمارٽ ڀارتي اي-واپار ويب سائيٽ [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 16 ارب ڊالرن عيوض 77 سيڪڙو ضابطي وارو حصو خريد ڪرڻ جي ارادي جو اعلان ڪيو<ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2018/05/09/walmart-agrees-deal-to-buy-a-majority-stake-in-indias-flipkart.html|title=Walmart agrees to a $16 billion deal to buy a majority stake in India's Flipkart|last=Browne|first=Ryan|date=May 9, 2018|publisher=CNBC|access-date=May 28, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109032928/https://www.cnbc.com/2018/05/09/walmart-agrees-deal-to-buy-a-majority-stake-in-indias-flipkart.html|url-status=live}}</ref> (ايمازون.ڪام جي آڇ کي مات ڏيندي)، جيڪو ضابطي واري منظوريءَ سان مشروط هو. معاهدو مڪمل ٿيڻ کان پوءِ ويب سائيٽ جي انتظاميا [[مارڪ لور]] کي جوابده ٿيڻي هئي.<ref name="Walmart-Inc-May-2018-8-K">{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/859/10416918000038/filing-main.htm |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date May 9, 2018 |publisher=secdatabase.com |access-date=May 10, 2018 |archive-date=December 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201218065827/http://edgar.secdatabase.com/859/10416918000038/filing-main.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-44050180|title=Walmart wins battle for India's Flipkart|date=May 9, 2018|work=BBC News|access-date=May 9, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109023510/https://www.bbc.com/news/business-44050180|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/newsbuzz/walmart-acquires-flipkart-for-16-bn-worlds-largest-ecommerce-deal/articleshow/64095145.cms|title=Walmart acquires Flipkart for $16 bn, world's largest ecommerce deal|date=May 9, 2018|work=The Economic Times|access-date=May 9, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020101/https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/newsbuzz/walmart-acquires-flipkart-for-16-bn-worlds-largest-ecommerce-deal/articleshow/64095145.cms|url-status=live}}</ref> معاهدي جي مڪمل ٿيڻ جو اعلان 18 آگسٽ 2018ع تي ڪيو ويو.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms|title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India|website=[[دي ٽائيمز آف انڊيا]]|date=August 18, 2018|access-date=August 18, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms|url-status=live}}</ref>
سبسڪرپشن سروس ڪڊ باڪس سان ڪمپنيءَ جي ڀائيواريءَ جو اعلان 16 اپريل 2019ع تي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2019/04/16/walmart-partners-with-subscription-based-childrens-clothing-startup-kidbox/|title=Walmart partners with subscription-based children's clothing startup, Kidbox|website=TechCrunch|date=April 16, 2019|access-date=April 22, 2019|archive-date=March 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200330072440/https://guce.techcrunch.com/consent?brandType=nonEU&done=https%3A%2F%2Ftechcrunch.com%2F2019%2F04%2F16%2Fwalmart-partners-with-subscription-based-childrens-clothing-startup-kidbox%2F&gcrumb=divf54g%3D|url-status=live}}</ref>
19 مئي 2020ع تي والمارٽ اعلان ڪيو ته اها جيٽ.ڪام کي بند ڪري رهي آهي، جنهن کان پوءِ ويب سائيٽ تي ايندڙ سڀني استعمال ڪندڙن کي ان جي بدران والمارٽ جي ويب سائيٽ ڏانهن موڪليو ويو.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |date=2020-05-19 |title=Walmart winds down Jet.com four years after $3.3 billion acquisition of e-commerce company |url=https://www.cnbc.com/2020/05/19/walmart-winds-down-jetcom-four-years-after-3point3-billion-acquisition.html |access-date=2025-01-27 |website=CNBC |language=en}}</ref>
3b7f0eyydsdphnu5hk7nrn0a6vd0wpx
392190
392188
2026-07-08T10:51:31Z
Intisar Ali
8681
392190
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن.31-10-2022ع مطابق والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |website=The Times of India |date=August 18, 2018 |access-date=August 30, 2018 |archive-date=November 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |url-status=live }}</ref> 31-10-2022ع مطابق بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل جا 28 هنڌ آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
ڀارت ۾، فلپ ڪارٽ وسيلي، والمارٽ ڪيترن وڏن برانڊن ۽ پليٽ فارمن جي مالڪ يا ضابطي ڪندڙ آهي، جن ۾ [[منترا]] (فيشن ۽ طرز زندگي)، شاپسي (گهٽ بجيٽ سماجي واپار)، [[ڪلئئرٽرپ]] (سفري بکنگ)، فلپ ڪارٽ هيلٿ+ (ڊجيٽل صحت سنڀال ۽ دواخانو)، ايڪارٽ (رسد ۽ پهچائڻ)، جيوز (برقي سامان جي مرمت ۽ لڳائڻ جون خدمتون)، ۽ اي اين ايس ڪامرس (ڊي 2 سي اي ڪامرس سهولت) شامل آهن. والمارٽ [[فون پي]] ۾ پڻ سڀ کان وڏو شيئر هولڊر آهي، جيڪو ڀارت جي سڀ کان وڏن ڊجيٽل ادائيگي ۽ فِن ٽيڪ پليٽ فارمن مان هڪ آهي.<ref name="India">{{cite news |title=Flipkart fully hives off PhonePe ahead of fintech major's multi-million dollar fundraise|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/mutual-funds/flipkart-fully-hives-off-phonepe-ahead-of-fintech-majors-multi-million-dollar-fundraise-9751901.html |newspaper=[[Network18 Group]]|access-date=May 12, 2026}}</ref> ان کان علاوه، والمارٽ بيسٽ پرائس ڪيش اينڊ ڪيري هول سيل ڪاروبار هلائي ٿي ۽ فلپ ڪارٽ هول سيل وسيلي ڪرانه دڪانن ۽ ايم ايس ايم ايز جي مدد ڪري ٿي.
====انڊونيشيا====
والمارٽ انڊونيشيا ۾ مقامي وڏو ڪاروباري گروهه [[لپو گروپ]] سان گڏيل منصوبي جي معاهدي هيٺ ترتيبوار [[لپو ڪراواچي|لپو]] سپرمال (هاڻي سپرمال ڪراواچي) ۽ ميگامال پلوئٽ (هاڻي [[پلوئٽ وليج]]) ۾ اسٽور کولڻ سان داخل ٿي. ٻئي اسٽور [[1997ع ايشيائي مالي بحران]] سبب بند ٿي ويا.<ref>{{Cite web|date=July 9, 2021|title=5 brand terkenal di dunia yang gagal ekspansi di Indonesia!|url=https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|access-date=July 19, 2021|website=Info Bisnis dan Keuangan|language=en-US|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061856/https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Profil – Walmart|url=https://www.merdeka.com/walmart/profil/|access-date=July 19, 2021|website=merdeka.com|language=en|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061851/https://www.merdeka.com/walmart/profil/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Pintak|first=Lawrence|date=March 13, 1998|title=Lippo Group sues Wal-Mart over Indonesia pullout (Washington Times)|url=https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|access-date=July 30, 2021|website=Lawrence Pintak|language=en|archive-date=July 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730073131/https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|url-status=dead}}</ref>
====جرمني====
جرمني ۾، والمارٽ 1997ع ۾ سپر مارڪيٽ زنجير [[ويرٽ ڪائوف]] جا 21 اسٽور [[ڊوئچے مارڪ|ڊي ايم]]750 ملين ۾ سنڀاليا<ref>[http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 "Metro takes over Walmart"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618032055/http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 |date=June 18, 2009 }}. (in German). ka-news. August 3, 2006</ref> ۽ ايندڙ سال والمارٽ 74 [[اسپار (پرچون ڪندڙ)|انٽر اسپار]] اسٽور ڊي ايم1.3 ارب ۾ خريد ڪيا.<ref>[http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte "Cuts"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301024822/http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte |date=March 1, 2016 }}. (in German). ''[[Die Zeit]]''.</ref> جولاءِ 2006ع ۾، والمارٽ لڳاتار نقصانن سبب جرمني مان نڪرڻ جو اعلان ڪيو. اسٽور جرمن ڪمپني [[ميٽرو اي جي|ميٽرو]] کي وڪرو ڪيا ويا.<ref name="Boyle 09" /><ref name="walmartgermany">{{cite news |url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5223432.stm |title = Walmart Abandons German Venture |work = BBC News |date = July 28, 2006 |access-date = July 31, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090115081000/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5223432.stm |archive-date = January 15, 2009}}</ref> والمارٽ پنهنجي جرمن سيڙپڪاري جا نقصان ظاهر نه ڪيا، پر انهن جو اندازو لڳ ڀڳ {{Euro}}3 ارب لڳايو ويو.<ref>{{cite magazine |url = http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |title = Spiegel: Why the american Titan failed |language=de |magazine = [[Der Spiegel]] |date = July 28, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120118130337/http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |archive-date = January 18, 2012}}</ref>
====ڏکڻ آمريڪا====
[[File:Hiper Bompreço.JPG|thumb|مئي 2008ع ۾ [[نٽال، برازيل]] ۾ [[بومپريسو|هائپر بومپريسو]]]]
2004ع ۾، والمارٽ اتر اوڀر برازيل ۾ [[بومپريسو]] سپر مارڪيٽ زنجير جا 118 اسٽور خريد ڪيا. 2005ع جي آخر ۾، هن پنهنجي نئين ماتحت اداري، ڊبليو ايم ايس سپرمرڪيڊوس ڊو برازيل، وسيلي [[سونا اي]] ڊسٽريبيوشن گروپ جي برازيل وارن عملن جو ضابطو سنڀاليو، جنهن سان هن نيسنل ۽ مرڪاڊوراما سپر مارڪيٽ زنجيرن جو ضابطو حاصل ڪيو، جيڪي ترتيبوار [[ريو گرانڊي دو سل]] ۽ [[پرانا (رياست)|پرانا]] رياستن ۾ اڳواڻ هيون. انهن مان ڪوبه اسٽور ٻيهر برانڊ نه ڪيو ويو. جنوري 2024ع مطابق والمارٽ 61 بومپريسو سپر مارڪيٽون، 39 هائپر بومپريسو اسٽور هلائيندي هئي. ان سان گڏ 57 والمارٽ سپر سينٽر، 27 سيمز ڪلب، ۽ 174 ٽوڊو ڊيا اسٽور پڻ هلائيندي هئي. بومپريسو ۽ سونا اي جي خريداري سان، 2010ع تائين، والمارٽ برازيل ۾ [[ڪاريفور]] ۽ [[جي پي اي (ڪمپني)|پائو دي آسوڪر]] کان پوءِ ٽئين وڏي سپر مارڪيٽ زنجير هئي.<ref name="WalmartBrazil">{{cite web |title = Walmart Corporate: Brazil |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140211004203/http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |archive-date = February 11, 2014}}</ref>
والمارٽ برازيل، هلائيندڙ ڪمپني، جو هيڊ آفيس [[بارويري]]، ساؤ پائولو رياست ۾ آهي، ۽ علائقائي آفيسون [[ڪوريٽيبا]]، پرانا؛ [[پورٽو اليگري]]، ريو گرانڊي دو سل؛ [[ريسيفي]]، پرنامبوڪو؛ ۽ [[سلواڊور، باهيا|سلواڊور]]، باهيا ۾ آهن.<ref>"[http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ No Brasil] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510133406/http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ |date=May 10, 2015 }}." [[والمارٽ برازيل]]. Retrieved November 7, 2011.</ref> والمارٽ برازيل ٽوڊو ڊئا، نيسنل، بومپريسو، والمارٽ سپر سينٽر، مئڪسي اٽاڪاڊو، ھائپرمارڪڊو بگ، بومپريسو، سامس ڪلب، مرڪاڊوراما، والمارٽ پوسٽو (گيس اسٽيشن)، سپرمرڪاڊو Todo Dia، ۽ ھائپر ٽوڊو Dia بينرن هيٺ ڪم ڪري ٿي. 2016ع ۾، ڪمپني ھائپر بومپريسو ۽ Big اسٽورن کي والمارٽ سپر سينٽرسئ ۾ ۽ بومپريسو، نيسنل ۽ مرڪاڊوراما اسٽورن کي والمارٽ سپرمرڪاڊو برانڊ ۾ تبديل ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Walmart Transforms Hypermarket Concept in Brazil |url=https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |access-date=2026-02-15 |website=ESM Magazine |language=en |archive-date=December 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225104041/https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2018ع کان، والمارٽ انڪارپوريشن وٽ والمارٽ برازيل ۾ فقط اقليتي حصو آهي، جنهن جو نالو 12 آگسٽ 2019ع تي گروپو بِگ رکيو ويو،<ref>{{Cite web|last=Feliciano|first=Dorah|date=August 13, 2019|title=Walmart Brazil Renamed 'Grupo Big' and Plans to Expand its Stores|url=https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|website=The Rio Times|access-date=August 14, 2019|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127170932/https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|url-status=live}}</ref> جنهن ۾ ڪمپني جا 20٪ شيئر والمارٽ وٽ آهن، ۽ [[خانگي ايڪويٽي]] فرم [[ايڊوينٽ انٽرنيشنل]] ڪمپني جي 80٪ ملڪيت رکي ٿي.<ref name="AdventWalmartBrazil">{{cite news |title = Advent International to acquire majority stake in Walmart Brazil |work = Advent International |date = June 4, 2018 |url = https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |publisher = Advent International |access-date = October 23, 2018 |archive-date = December 16, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216224224/https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |url-status = live |last1 = Ramsey |first1 = Andrea }}</ref> 24 مارچ 2021ع تي، اعلان ڪيو ويو ته [[ڪاريفور]] گروپو بِگ خريد ڪندي.<ref>{{Cite web|title=Carrefour reinforces its leading position in Brazil with the acquisition of Grupo BIG|url=https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|access-date=May 18, 2021|website=Carrefour Group|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518195452/https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|url-status=live}}</ref>
[[File:Walmart Supercenter Argentina.jpg|thumb|فيبروري 2019ع ۾ ارجنٽينا ۾ والمارٽ سپر سينٽر]]
والمارٽ ارجنٽينا 1995ع ۾ قائم ٿي ۽ والمارٽ سپر سينٽر، چينگموس، مي چينگومس، ۽ پنٽو ميورسٽا بينرن هيٺ اسٽور هلائيندي هئي. 6 نومبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ پنهنجي ارجنٽيني عملن کي گروپو ڊي نارواز کي وڪڻي ڇڏيو آهي ۽ نالو ھائپر چينگومس رکيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Grupo de Narváez Acquires Full Ownership of Walmart Argentina|url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|access-date=November 6, 2020|website=Corporate – US|archive-date=December 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214161714/https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|url-status=live}}</ref>
====برطانيا====
[[File:Asda, Dalgety Bay, Nov 2008 - geograph.org.uk - 1045503.jpg|thumb|فائف، اسڪاٽلينڊ ۾ ايزڊا سپر مارڪيٽ]]
والمارٽ جي برطانيا واري ماتحت ڪمپني [[ايزڊا]] (جنهن والمارٽ پاران خريد ٿيڻ کان پوءِ به پنهنجو نالو برقرار رکيو) [[ليڊز]] ۾ قائم آهي ۽ 2006ع ۾ والمارٽ جي بين الاقوامي ڀاڱي جي وڪرو جو 42.7٪ حصو هئي. آمريڪي عملن جي ابتڙ، ايزڊا اصل ۾ به ۽ اڃا تائين بنيادي طور پسارڪي زنجير آهي، پر [[ٽيسڪو]] کان سواءِ برطانيا جي گهڻين سپر مارڪيٽ زنجيرن جي ڀيٽ ۾ غير خوراڪي شين تي وڌيڪ ڌيان رکي ٿي. 2010ع ۾ ايزڊا [[نيٽو يو ڪي]] کان اسٽور خريد ڪيا. ننڍين مضافاتي ايزڊا سپر مارڪيٽن کان علاوه،<ref name="Unit Counts by Country" /> وڏا اسٽور سپر سينٽرز طور برانڊ ٿيل آهن.<ref name="Unit Counts by Country" /><!-- Supercentres is correct; see talk page. --> ٻين بينرن ۾ اسڊا سپر اسٽورز، اسڊا لونگ، ۽ اسڊا پيٽرول فيولنگ اسٽيشن شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" /><ref>[http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html ASDA Careers: All about ASDA Stores]. Retrieved August 7, 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110803164941/http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html |date=August 3, 2011 }}</ref> جولاءِ 2015ع ۾، ايزڊا پنهنجي لوگو کي تازه ڪيو، جنهن ۾ لوگو جي پهرئين 'A' جي پويان والمارٽ جا ستارا شامل هئا. مئي 2018ع ۾، والمارٽ ايزڊا کي مقابلي واري [[سينزبريز]] کي $10.1 ارب ۾ وڪڻڻ جا منصوبا اعلان ڪيا. معاهدي جي شرطن هيٺ، والمارٽ کي گڏيل ڪمپني ۾ 42٪ حصو ۽ لڳ ڀڳ £3 ارب نقد ملڻو هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|title=Walmart to Sell British Unit Asda to U.K. Rival Sainsbury|last=Chaudhuri|first=Saabira|date=April 30, 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=May 2, 2018|issn=0099-9660|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042529/https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|url-status=live}}</ref> بهرحال، اپريل 2019ع ۾، برطانيا جي [[ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي]] ايزڊا کي سينزبريز کي تجويز ڪيل وڪري کي روڪي ڇڏيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|title=Walmart's $9 billion deal to sell its UK supermarkets is dead|first1=Daniel|last1=Shane|first2=Ivana|last2=Kottasová|work=CNN|date=April 25, 2019|access-date=April 26, 2019|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108003534/https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|url-status=live}}</ref>
2 آڪٽوبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ ايزڊا جو اڪثريتي حصو [[زبير عيسا|زبير]] ۽ [[محسن عيسا]] ([[اي جي گروپ]] جا مالڪ) ۽ خانگي ايڪويٽي فرم [[ٽي ڊي آر ڪيپيٽل]] جي اتحاد کي £6.8 ارب ۾ وڪڻندي، جيڪو ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي جي منظوري سان مشروط هو. وڪرو فيبروري 2021ع ۾ منظور ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-54383131|title=Asda bought by billionaire Issa brothers in £6.8bn deal|publisher=BBC|date=October 2, 2020|access-date=October 2, 2020|archive-date=December 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221003122/https://www.bbc.com/news/business-54383131|url-status=live}}</ref>
====جاپان====
جاپان ۾، والمارٽ 2008ع تائين [[سييو گروپ|سييو]] (西友 ''Seiyū'') جي 100٪ مالڪ هئي.<ref name="Boyle 09">{{cite news |title = Wal-Mart's painful lessons |last1 = Boyle |first1 = Matthew |url = http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |magazine = Bloomberg |date = October 13, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307205619/http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |archive-date = March 7, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |title = Walmart Corporate – Japan |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |archive-date = January 4, 2014}}</ref> اها سييو (هائپر مارڪيٽ)، سييو (سپر مارڪيٽ)، سييو (عام سامان)، لائيون، ۽ سني بينرن هيٺ ڪم ڪندي هئي.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
16 نومبر 2020ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪمپني ۾ پنهنجا 65٪ شيئر خانگي ايڪويٽي فرم [[ڪوهلبرگ ڪراوس رابرٽس|ڪي ڪي آر]] کي وڪڻندي، اهڙي معاهدي ۾ جنهن 329 اسٽورن ۽ 34,600 ملازمن جي ماليت $1.6 ارب لڳائي. والمارٽ کي 15٪ ۽ بورڊ تي هڪ سيٽ رکڻي هئي، جڏهن ته ڪي ڪي آر ۽ جاپاني ڪمپني [[راڪوتن|راڪوتن انڪارپوريٽيڊ]] جي گڏيل منصوبي کي 20٪ ملڻو هو.<ref>{{Cite news|last=Narioka|first=Peter Landers and Kosaku|date=November 16, 2020|title=Walmart Retreats Around Globe to Focus on E-Commerce|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|access-date=November 17, 2020|issn=0099-9660|archive-date=December 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222213136/https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|url-status=live}}</ref>
====ڪرپشن جا الزام====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Corruption chargest against Walmart]] (sic, "chargest") redirects here. -->
اپريل 2012ع ۾ ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز]]'' جي جاچ ۾ الزام رپورٽ ٿيا ته ڪمپني سيپٽمبر 2005ع ۾ ميڪسيڪو ڀر ۾ عملدارن کي تعميراتي اجازت نامن، ڄاڻ ۽ ٻين رعايتن جي عيوض [[رشوت]]ون ڏنيون، جنهن سان والمارٽ کي مقابلي ڪندڙن مٿان وڏو فائدو مليو.<ref name="NYTBribe">{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |title = Vast Mexican Bribery Case Hushed Up by Walmart After High-Level Struggle |newspaper = The New York Times |first = David |last = Barstow |date = April 21, 2012 |access-date = April 22, 2012 |archive-date = September 10, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190910013428/https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي جاچ ڪندڙن کي ثبوت مليا ته ميڪسيڪي ۽ آمريڪي قانون ٽوڙيا ويا هئا. اها ڳڻتي پڻ ظاهر ڪئي وئي ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي عملدارن انهن الزامن کي "لڪايو". ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' جي 17 ڊسمبر 2012ع تي شايع ٿيل فالو اپ جاچ مان ثبوت ظاهر ٿيا ته 19 اسٽورن جي هنڌ چونڊڻ، تعمير ۽ هلائڻ لاءِ ضابطي واري اجازت رشوت وسيلي حاصل ڪئي وئي هئي.<ref name="NYT92904">{{cite news |title = No, the Conquistadors Are Not Back. It's Just Walmart. |url = https://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |access-date = December 18, 2012 |newspaper = The New York Times |date = September 28, 2004 |author = James C. McKinley Jr. |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121218213105/http://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |archive-date = December 18, 2012}}</ref> والمارٽ هڪ بيان جاري ڪري الزامن جي ترديد ڪئي ۽ پنهنجي ڪرپشن مخالف پاليسي بيان ڪئي. جڏهن ته والمارٽ جي سرڪاري رپورٽ چيو ته ان کي ڪرپشن جو ڪوبه ثبوت نه مليو، مضمون الزام هڻي ٿو ته اڳوڻين اندروني رپورٽن ۾ واقعي اهڙا ثبوت سامهون آيا هئا، ان کان اڳ جو ڪهاڻي عوامي ٿئي.<ref>{{cite news |url = https://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |title = What Walmart Might Do With Allegations of Bribery in Mexico |first = Lydia |last = Dishman |date = April 22, 2012 |access-date = April 23, 2012 |work = [[Forbes]] |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120423132905/http://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |archive-date = April 23, 2012}}</ref>
== ماتحت ادارا ==
=== نجي ليبل برانڊ ===
{{Main|والمارٽ جي برانڊن جي فهرست}}
والمارٽ ۾ وڪرو ٿيندڙ شين مان لڳ ڀڳ 40 سيڪڙو [[نجي ليبل]] واريون شيون آهن، جيڪي ٺاهيندڙن سان معاهدن وسيلي ڪمپنيءَ لاءِ تيار ڪيون وڃن ٿيون. والمارٽ 1991ع ۾ [[سيمز چوائس]] جي شروعات سان نجي ليبل برانڊ پيش ڪرڻ شروع ڪيا؛ هي والمارٽ لاءِ [[پريمو واٽر]] پاران تيار ڪيل مشروبات جو هڪ سلسلو هو. سيمز چوائس جلد ئي مقبول ٿي ويو ۽ 1993ع تائين آمريڪا ۾ ٽيون سڀ کان وڌيڪ مقبول مشروباتي برانڊ بڻجي ويو.<ref name="samschoice">{{cite news |url = http://findarticles.com/p/articles/mi_m3092/is_n19_v32/ai_14495621 |title = Sam's Choice Climbs Beverage Brand List – Walmart's Sam's American Choice Beverage Brand |work = Discount Store News |date = October 4, 1993 |access-date = April 20, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070624152410/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3092/is_n19_v32/ai_14495621 |archive-date = June 24, 2007 }}</ref> والمارٽ جي ٻين برانڊن ۾ آمريڪا ۽ ڪينيڊا ۾ گريٽ ويليو ۽ ايڪويٽ، ۽ برطانيا ۾ اسمارٽ پرائس شامل آهن. 2006ع جي هڪ اڀياس ۾ ”ذهن تي قبضي جي ان وسعت“ جو ذڪر ڪيو ويو، جيڪا نجي ليبل برانڊن ۽ پرچون وڪرو ڪندڙن جي سڃاڻپ جي حوالي سان والمارٽ خريدارن جي ذهنن ۾ رکندي نظر اچي ٿي.<ref>{{cite web |author = Reyes, Sonia |url = http://www.pbmproducts.com/press.aspx?ID=183 |title = Study: Walmart Private Brands Are Catching On |date = August 21, 2006 |access-date = December 16, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.pbmproducts.com/press.aspx?ID=183 |archive-date = January 17, 2013 |url-status=dead }}</ref>
=== وندر ===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Wal-Mart Family Moments]] redirects here -->
2010ع ۾ ڪمپنيءَ [[پراڪٽر اينڊ گيمبل]] سان گڏجي ٻن ڪلاڪن جون خانداني فلمون ''[[سيڪريٽس آف دي مائونٽين]]'' ۽ ''[[دي جينسن پروجيڪٽ]]'' تيار ڪيون، جن ۾ ڪردارن کي والمارٽ ۽ پراڪٽر اينڊ گيمبل جي برانڊ وارين شين کي استعمال ڪندي ڏيکاريو ويو. ''دي جينسن پروجيڪٽ'' ۾ هڪ اهڙي شيءِ جي اڳواٽ جهلڪ پڻ ڏيکاري وئي، جيڪا ڪيترن مهينن کان پوءِ والمارٽ جي اسٽورن ۾ جاري ٿيڻي هئي.<ref>{{cite web |title = Walmart Pushing Limited $199 Kinect Pre-Order Bundle |url = http://www.pcworld.com/article/201049/walmart_pushing_limited_199_kinect_preorder_bundle.html |work = PC World |date = July 14, 2010 |access-date = July 18, 2010 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100718104454/http://www.pcworld.com/article/201049/walmart_pushing_limited_199_kinect_preorder_bundle.html |archive-date = July 18, 2010}}</ref><ref name="la times review">{{cite news |title = Television review: 'The Jensen Project' |url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-jul-16-la-et-jensen-project-20100716-story.html |access-date = July 16, 2010 |newspaper = Los Angeles Times |date = July 16, 2010 |first1 = Mary |last1 = McNamara |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100719233456/http://articles.latimes.com/2010/jul/16/entertainment/la-et-jensen-project-20100716 |archive-date = July 19, 2010}}</ref> هڪ ٽين فلم، ''اَ واڪ اِن مائي شوز''، پڻ 2010ع ۾ نشر ٿي ۽ چوٿين فلم تيار ٿيڻ هيٺ آهي.{{When|date=November 2012}}<ref>{{cite news |title = Second P&G Family Friendly Movie Airs July 16 On NBC |last = Kiesewette |first = John |url = http://cincinnati.com/blogs/tv/2010/07/09/second-pg-family-friendly-movie-airs-july-16-on-nbc/ |work = [[دي سنسناٽي انڪوائرر]] |access-date = July 9, 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100713045542/http://cincinnati.com/blogs/tv/2010/07/09/second-pg-family-friendly-movie-airs-july-16-on-nbc/ |archive-date = July 13, 2010 }}</ref> والمارٽ جو برانڊ مارڪيٽنگ ڊائريڪٽر [[ايسوسيئيشن آف نيشنل ايڊورٽائزرز]] جي الائنس فار فيملي انٽرٽينمينٽ جو گڏيل چيئرپرسن پڻ آهي.<ref>{{cite news |last = Stanley |first = T.L. |title = Advertisers earmark $10 million for family-friendly TV |url = http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/06/advertisers-earmark-10-million-for-familyfriendly-tv.html |newspaper = Los Angeles Times |date = June 22, 2010 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160202175736/http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/06/advertisers-earmark-10-million-for-familyfriendly-tv.html |archive-date = February 2, 2016}}</ref>
== آن لائين واپار جون خريداريون ۽ منصوبا ==
2009ع ۾ شروع ڪيل والمارٽ جي مارڪيٽ پليس 2016ع تائين غير سرگرم رهي، جڏهن والمارٽ ايمازون.ڪام سان مقابلو شروع ڪرڻ لاءِ 2014ع ۾ [[مارڪ لور]] پاران قائم ڪيل [[اي-واپار]] ڪمپني [[جيٽ.ڪام]] خريد ڪئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.marketplacepulse.com/articles/ten-years-of-walmart-marketplace|title=Ten Years of Walmart Marketplace|website=Marketplace Pulse|date=September 5, 2019|access-date=November 2, 2023|archive-date=November 2, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231102183234/https://www.marketplacepulse.com/articles/ten-years-of-walmart-marketplace|url-status=live}}</ref> جيٽ.ڪام پاڻ پڻ ڪيترائي آن لائين پرچون وڪرو ڪندڙ ادارا خريد ڪيا، جن ۾ مارچ 2016ع ۾ [[هي نيڊل]]، ڊسمبر 2016ع ۾ شو باءِ.ڪام، ۽ مارچ 2017ع ۾ [[موڊ ڪلاٿ]] شامل هئا. والمارٽ 29 سيپٽمبر 2017ع تي نيويارڪ جي هڪ ترسيل خدمت، پارسل، پڻ خريد ڪئي.<ref name="NYT9162018">{{cite news |first1=Michael |last1=Corkery |title=Walmart Finally Makes It to the Big Apple |url=https://www.nytimes.com/2018/09/16/business/walmart-jet-nyc.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916204518/https://www.nytimes.com/2018/09/16/business/walmart-jet-nyc.html |archive-date=September 16, 2018 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=September 17, 2018 |work=The New York Times |date=September 16, 2018}}</ref><ref name="Walmart91718">{{cite web |title=Walmart Announces the Acquisition of Parcel, a Technology-Based, Same-Day and Last-Mile Delivery Company |url=https://corporate.walmart.com/article/walmart-announces-the-acquisition-of-parcel-a-technology-based-same-day-and-last-mile-delivery-company |website=corporate.walmart.com |date=October 3, 2017 |publisher=Walmart |access-date=September 17, 2018 |archive-date=September 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921101548/https://corporate.walmart.com/article/walmart-announces-the-acquisition-of-parcel-a-technology-based-same-day-and-last-mile-delivery-company |url-status=dead }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي والمارٽ تقريبن 51 ملين ڊالرن ۾ آن لائين سرگرم ٻاهرين سرگرمين جي پرچون وڪرو ڪندڙ اداري [[موس جا]] کي خريد ڪيو. موس جا پاڻ سان 400 کان وڌيڪ برانڊن سان ڀائيواريون کڻي آيو، جن ۾ [[پيٽاگونيا (ڪپڙا)|پيٽاگونيا]]، [[دي نارٿ فيس]]، [[مارموٽ (ڪمپني)|مارموٽ]]، ۽ [[آرڪٽيريڪس]] شامل هئا.<ref>{{cite magazine |url = https://www.forbes.com/sites/lauraheller/2017/02/15/take-that-amazon-walmart-buys-moosejaw-for-51-million/ |title = Take That Amazon: Walmart Buys Moosejaw For $51 Million |last = Heller |first = Laura |access-date = February 22, 2017 |date = February 15, 2017 |magazine = Forbes |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170223051021/http://www.forbes.com/sites/lauraheller/2017/02/15/take-that-amazon-walmart-buys-moosejaw-for-51-million/ |archive-date = February 23, 2017}}</ref>
والمارٽ جي آمريڪي اي-واپار واري شعبي جي سي اي او [[مارڪ لور]] چيو ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي لڳ ڀڳ 5,000 اسٽورن تي ٻڌل موجود جسماني ڍانچي سان ان جي ڊجيٽل واڌ ويجهه کي هٿي ملندي، ڇاڪاڻتہ اهي اسٽور اضافي انتظامي خرچ وڌائڻ کان سواءِ اي-واپار لاءِ گودامن طور پڻ ڪم ڪندا.<ref>{{cite news|last1=Nusca|first1=Andrew|title=5 Moves Walmart Is Making to Compete With Amazon and Target|url=http://fortune.com/2017/09/27/5-moves-walmart-is-making-to-compete-with-amazon-and-target/|access-date=December 8, 2017|work=Fortune|date=September 27, 2017|archive-date=December 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209100046/http://fortune.com/2017/09/27/5-moves-walmart-is-making-to-compete-with-amazon-and-target/|url-status=live}}</ref> 2017ع مطابق والمارٽ 1,000 اسٽورن تي آن لائين آرڊرن لاءِ اسٽور تان سامان کڻڻ جي سهولت فراهم ڪري ٿو، ۽ آخرڪار اها خدمت پنهنجن سڀني اسٽورن تائين وڌائڻ جو منصوبو رکي ٿو.<ref>[https://www.wsj.com/articles/wal-mart-takes-aim-at-amazon-1508811540 Wal-Mart Takes Aim at Amazon] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171024235435/https://www.wsj.com/articles/wal-mart-takes-aim-at-amazon-1508811540 |date=October 24, 2017 }}, WSJ, published October 23, 2017</ref>
9 مئي 2018ع تي والمارٽ ڀارتي اي-واپار ويب سائيٽ [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 16 ارب ڊالرن عيوض 77 سيڪڙو ضابطي وارو حصو خريد ڪرڻ جي ارادي جو اعلان ڪيو<ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2018/05/09/walmart-agrees-deal-to-buy-a-majority-stake-in-indias-flipkart.html|title=Walmart agrees to a $16 billion deal to buy a majority stake in India's Flipkart|last=Browne|first=Ryan|date=May 9, 2018|publisher=CNBC|access-date=May 28, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109032928/https://www.cnbc.com/2018/05/09/walmart-agrees-deal-to-buy-a-majority-stake-in-indias-flipkart.html|url-status=live}}</ref> (ايمازون.ڪام جي آڇ کي مات ڏيندي)، جيڪو ضابطي واري منظوريءَ سان مشروط هو. معاهدو مڪمل ٿيڻ کان پوءِ ويب سائيٽ جي انتظاميا [[مارڪ لور]] کي جوابده ٿيڻي هئي.<ref name="Walmart-Inc-May-2018-8-K">{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/859/10416918000038/filing-main.htm |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date May 9, 2018 |publisher=secdatabase.com |access-date=May 10, 2018 |archive-date=December 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201218065827/http://edgar.secdatabase.com/859/10416918000038/filing-main.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-44050180|title=Walmart wins battle for India's Flipkart|date=May 9, 2018|work=BBC News|access-date=May 9, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109023510/https://www.bbc.com/news/business-44050180|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/newsbuzz/walmart-acquires-flipkart-for-16-bn-worlds-largest-ecommerce-deal/articleshow/64095145.cms|title=Walmart acquires Flipkart for $16 bn, world's largest ecommerce deal|date=May 9, 2018|work=The Economic Times|access-date=May 9, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020101/https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/newsbuzz/walmart-acquires-flipkart-for-16-bn-worlds-largest-ecommerce-deal/articleshow/64095145.cms|url-status=live}}</ref> معاهدي جي مڪمل ٿيڻ جو اعلان 18 آگسٽ 2018ع تي ڪيو ويو.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms|title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India|website=[[دي ٽائيمز آف انڊيا]]|date=August 18, 2018|access-date=August 18, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms|url-status=live}}</ref>
سبسڪرپشن سروس ڪڊ باڪس سان ڪمپنيءَ جي ڀائيواريءَ جو اعلان 16 اپريل 2019ع تي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2019/04/16/walmart-partners-with-subscription-based-childrens-clothing-startup-kidbox/|title=Walmart partners with subscription-based children's clothing startup, Kidbox|website=TechCrunch|date=April 16, 2019|access-date=April 22, 2019|archive-date=March 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200330072440/https://guce.techcrunch.com/consent?brandType=nonEU&done=https%3A%2F%2Ftechcrunch.com%2F2019%2F04%2F16%2Fwalmart-partners-with-subscription-based-childrens-clothing-startup-kidbox%2F&gcrumb=divf54g%3D|url-status=live}}</ref>
19 مئي 2020ع تي والمارٽ اعلان ڪيو ته اها جيٽ.ڪام کي بند ڪري رهي آهي، جنهن کان پوءِ ويب سائيٽ تي ايندڙ سڀني استعمال ڪندڙن کي ان جي بدران والمارٽ جي ويب سائيٽ ڏانهن موڪليو ويو.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |date=2020-05-19 |title=Walmart winds down Jet.com four years after $3.3 billion acquisition of e-commerce company |url=https://www.cnbc.com/2020/05/19/walmart-winds-down-jetcom-four-years-after-3point3-billion-acquisition.html |access-date=2025-01-27 |website=CNBC |language=en}}</ref>
== پڻ ڏسو ==
{{Portal|آمريڪا|ڪاروبار ۽ معاشيات|ڪمپنيون}}
* [[وڏو دٻو اسٽور]]
* [[لوڪاس والٽن]]
* [[والمارٽ گريٽر]]
* [[فرسٽ ٽي اوپن|پيبل بيچ ۾ وال-مارٽ فرسٽ ٽي اوپن]] – گولف ٽورنامينٽ جو اڳوڻو نالو
* [[والمارٽنگ]] – هڪ [[نئون جوڙيل لفظ]]
* ''[[واءِ وال-مارٽ ورڪس؛ اينڊ واءِ ديٽ ڊرائيوز سم پيپل سي-آر-اي-زي]]'' – گرين والڊ جي دستاويزي فلم جو 2005ع ۾ ڏنل جواب
== حاشيا ۽ حوالا ==
{{Notelist}}
{{Reflist}}
== وڌيڪ پڙهڻ لاءِ ==
* ''والمارٽ اِن دي گلوبل سائوٿ'' (ڇپائيندڙ: يونيورسٽي آف ٽيڪساس پريس؛ {{ISBN|9781477315682}})
* ''وال-مارٽ ورلڊ – دي ورلڊز بگيسٽ ڪارپوريشن اِن دي گلوبل اڪانامي'' (ڇپائيندڙ: روٽليج؛ {{ISBN|9780415951371}})
* ''دي ريٽيل ريووليوشن: هائو وال-مارٽ ڪريئيٽيڊ اَ بريو نيو ورلڊ آف بزنس'' (ڇپائيندڙ: پڪاڊور؛ {{ISBN|9780312429683}})
* ''والمارٽ: ميڊ اِن چائنا (گلوبلائيزيشن اِن ايوري ڊي لائيف)'' (ڇپائيندڙ: اسٽينفورڊ يونيورسٽي پريس؛ {{ISBN|9781503646414}})
* ''والمارٽ اِن چائنا'' (ڇپائيندڙ: آءِ ايل آر پريس؛ {{ISBN|9780801477317}})
* ''دي وال-مارٽ وي: دي انسائيڊ اسٽوري آف دي سڪسيس آف دي ورلڊز لارجيسٽ ڪمپني'' (ڇپائيندڙ: پيئرسن؛ {{ISBN|9788131723128}})
* ''دي وال-مارٽ افيڪٽ: هائو اين آئوٽ آف ٽائون سپر اسٽور بڪيم اَ سپر پاور'' (ڇپائيندڙ: ايلن لين؛ {{ISBN|9780713998252}})
* ''فرام والمارٽ ٽو القاعده: اين انٽرڊسپلنري اپروچ ٽو گلوبلائيزيشن'' (ڇپائيندڙ: گرين ليف پبليڪيشنز؛ {{ISBN|9781783531936}})
* ''ٽو سرو گاڊ اينڊ وال-مارٽ: دي ميڪنگ آف ڪرسچن فري انٽرپرائيز'' (ڇپائيندڙ: هارورڊ يونيورسٽي پريس؛ {{ISBN|9780674057401}})
== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
{{Commons category}}
{{Wikinews category|Wal-Mart}}
* {{Official website}}
* [https://corporate.walmart.com/ والمارٽ انڪارپوريٽيڊ جي ڪارپوريٽ ويب سائيٽ]
* {{OpenSecrets}}
{{Finance links
| name = Walmart Inc.
| symbol = WMT
| sec_cik = 104169
| yahoo = WMT
| reuters = WMT.O
| google = WMT:NASDAQ
}}
* {{OpenCorp|Walmart}}
{{Walmart}}
{{Dow Jones Industrial Average companies}}
{{Nasdaq-100}}
{{S&P 500 companies}}
{{Major retail companies}}
{{Supermarkets in China}}
{{Supermarkets in South Africa}}
{{Supermarkets of the United States}}
{{authority control}}
[[زمرو:والمارٽ| ]]
[[زمرو:آرڪنساس ۾ 1962ع ۾ قائم ٿيل ادارا]]
[[زمرو:1970ع واري ڏهاڪي جون شروعاتي عوامي آڇون]]
[[زمرو:1962ع ۾ قائم ٿيل آمريڪي ڪمپنيون]]
[[زمرو:مزدور سنگهه مخالف سوچ]]
[[زمرو:بينٽن وِل، آرڪنساس]]
[[زمرو:آرڪنساس ۾ قائم ڪمپنيون]]
[[زمرو:ڊائو جونز انڊسٽريل ايوريج ۾ شامل ڪمپنيون]]
[[زمرو:ڊائو جونز گلوبل ٽائيٽنز 50 ۾ شامل ڪمپنيون]]
[[زمرو:ايس اينڊ پي 500 ڊيويڊنڊ ارسٽوڪريٽس ۾ شامل ڪمپنيون]]
[[زمرو:آمريڪا جا صارف اليڪٽرانڪس پرچون وڪرو ڪندڙ]]
[[زمرو:آرڪنساس جي ثقافت]]
[[زمرو:آمريڪا جا رعايتي اسٽور]]
[[زمرو:باغباني مرڪز]]
[[زمرو:آمريڪا جا هائپر مارڪيٽ]]
[[زمرو:آمريڪا ۾ صدر دفتر رکندڙ گهڻ قومي ڪمپنيون]]
[[زمرو:آمريڪا جا آن لائين پرچون وڪرو ڪندڙ]]
[[زمرو:1962ع ۾ قائم ٿيل پرچون ڪمپنيون]]
[[زمرو:چين جا سپر مارڪيٽ]]
[[زمرو:آمريڪا جا سپر مارڪيٽ]]
[[زمرو:آمريڪا جا سپر اسٽور]]
[[زمرو:آمريڪا جا رانديڪا پرچون وڪرو ڪندڙ]]
[[زمرو:والٽن خاندان]]
q74nr90pha2xqm11fghzbyb22e0i77d
392191
392190
2026-07-08T10:52:42Z
Intisar Ali
8681
392191
wikitext
text/x-wiki
{{مختصر وضاحت|آمريڪي گهڻ قومي پرچون ڪارپوريشن، جيڪا ڊپارٽمينٽ اسٽور هلائي ٿي}}
{{Infobox company
| name = والمارٽ انڪارپوريٽيڊ
| logo = Walmart spark (2025).svg
| logo_size = 150px
| logo_upright = 0.7
| logo_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ "اسپارڪ" نشان<ref name="walmartbrand">{{cite web |url=https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |title=The Spark |website=Walmart Brand Center |access-date=May 24, 2026 |archive-date=April 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425031044/https://brandcenter.walmart.com/brand/brand-identity/spark |url-status=live }}</ref>
| image = Walmart logo (2025).svg
| image_size = 200px
| image_upright = 0.6
| image_caption = 2025ع کان استعمال ٿيندڙ لفظي نشان<ref name="cnnvalinsky">{{cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |work=[[سي اين اين بزنس]] |first=Jordan |last=Valinsky |title=Walmart's logo got its first facelift in nearly 20 years |date=January 13, 2025 |access-date=January 18, 2025 |archive-date=January 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118090112/https://edition.cnn.com/2025/01/13/business/walmart-new-logo/index.html |url-status=live }}</ref>
| trade_name =
| former_name = {{ubli
| وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي (1962–1969)
| وال-مارٽ، انڪارپوريٽيڊ (1969–1970)
| وال-مارٽ اسٽورز، انڪارپوريٽيڊ (1970–2018)
}}
| type = [[عوامي ڪمپني|عوامي]]
| ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|US9311421039}}
| industry = [[پرچون]]
| predecessor = والٽنز فائيو اينڊ ڊائم
| traded_as = {{Unbulleted list|{{NASDAQ|WMT}}|[[نيسڊيڪ-100]] جو جزو|[[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 100]] جو جزو|[[ايس اينڊ پي 500]] جو جزو}}
| founded = {{Start date and age|1962|7|2}}، [[راجرز، آرڪنساس]]، آمريڪا ۾<ref>{{cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/about/history|website=Corporate.Walmart.com|access-date=July 30, 2020|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
| founders = {{Unbulleted list|[[سيم والٽن]]|[[بڊ والٽن]]}}
| hq_location_city = [[بينٽن وِل، آرڪنساس]]
| hq_location_country = آمريڪا<br/>{{Coord|36|21|56|N|94|13|03|W|region:US-AR_type:landmark|display=title,inline}}
| num_locations = 10,373 اسٽور<ref name="About Walmart">{{Cite web |title=Location Facts - Walmart - About Us |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-06-29 |website=Walmart |language=en}}</ref><br/>601 گودام ڪلب<ref name="About Walmart"/>
| area_served = سڄي دنيا
| key_people = {{plainlist|
* [[گريگ پينر]] ([[چيئرمين]])
* [[جان فرنر]] ([[صدر (ڪارپوريٽ عهدو)|صدر]]، [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]])
}}
| services = {{hlist|[[ريا مني ٽرانسفر|والمارٽ-2-والمارٽ]]}}
| revenue = {{nowrap| {{increase}} {{US$|713.20 billion|link=yes}} (2025)}}
| operating_income = {{Increase}} {{US$|29.348 billion}} (2025)
| net_income = {{Increase}} {{US$|19.436 billion}} (2025)
| assets = {{nowrap| {{Increase}} {{US$|260.82 billion}} (2025)}}
| equity = {{Increase}} {{US$|97.421 billion}} (2025)
| owner = [[والٽن خاندان]] (44.8٪) (خاص طور [[والٽن انٽرپرائزز]] وسيلي)<ref name="WALMART – DEF 14A">{{Cite web |url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |title = WALMART – DEF 14A - 2025 |website = sec.gov |access-date = June 6, 2025 |archive-date = July 13, 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250713121220/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000104169/000010416925000055/wmt-20250424.htm#i28776e5d613b4e9796bd5a45e85cc6a7_151 |url-status = live }}</ref>
| num_employees = 2,100,000 (2025){{efn|name="Walmart employees"|والمارٽ سڌيءَ ريت آمريڪا ۾ 16 لک ۽ دنيا جي 19 ملڪن ۾ لڳ ڀڳ 5 لک ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي.}}
| divisions = {{Unbulleted list|والمارٽ آمريڪا|والمارٽ انٽرنيشنل|[[سيمز ڪلب]]|گلوبل اي ڪامرس}}
| subsidiaries = [[والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست|ماتحت ادارن جي فهرست]]
| footnotes = مالي انگ اکر {{as of|2025|01|31|lc=y|df=US}}.<br />حوالا:<ref>{{Cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |title=FY 2025 Annual Report (Form 10-K) |date=March 14, 2025 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |access-date=March 22, 2025 |archive-date=March 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328161250/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/104169/000010416925000021/wmt-20250131.htm |url-status=live }}</ref><ref name=OurBusiness>{{cite web |title = Walmart Corporate: Our Business |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140103075916/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/ |archive-date = January 3, 2014}}</ref><ref name="AsdaUK">{{cite web |title = Walmart Corporate: United Kingdom |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/united-kingdom |archive-date = January 4, 2014}}</ref>
| website = {{URL|https://www.walmart.com/|walmart.com}}
}}
'''والمارٽ انڪارپوريٽيڊ'''{{Efn|{{IPAc-en|pron|ˈ|w|ɔː|l|m|ɑːr|t|audio=en-us-Walmart.ogg}}}} هڪ آمريڪي گهڻ قومي [[گهڻ چينلي پرچون حڪمت عملي|گهڻ چينلي پرچون]] ڪارپوريشن{{efn|ڏسو [[دنيا جي وڏين پرچون ڪمپنين جي فهرست]].}} آهي، جيڪا آمريڪا ۽ ٻين 19 ملڪن ۾ [[هائپر مارڪيٽ]]ن (جن کي سپر سينٽر پڻ چيو وڃي ٿو)، رعايتي [[ڊپارٽمينٽ اسٽور]]ن، [[پسارڪو دڪان]]ن، [[دواخانو|دواخانن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ لڳ ڀڳ 4,700 دواخانن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ آهي. اهي والمارٽ سپر سينٽرن، ڊسڪائونٽ اسٽورن ۽ نيبرهوڊ مارڪيٽن اندر موجود آهن.}} ۽ [[ٻارڻ ڀرڻ جي اسٽيشن|پيٽرول پمپن]]{{efn|والمارٽ آمريڪا ۾ والمارٽ نالي سان 400 کان وڌيڪ ٻارڻ ۽ سهولتي اسٽيشنون هلائي ٿي ۽ 34 رياستن ۾ انهن کي 450 کان وڌيڪ هنڌن تائين وڌائڻ جو ارادو رکي ٿي.}} جو سلسلو هلائي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|title=Walmart Opens 400th Fuel Location|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=November 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116003811/https://www.convenience.org/Media/Daily/2024/December/12/1-Walmart-Opens-400th-Fuel-Location_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|title=Walmart to Expand Fuel Services|publisher=[[نيشنل ايسوسيئيشن آف ڪنوينينس اسٽورز]]|language=en|access-date=2026-05-22|archive-date=December 12, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212002733/https://www.convenience.org/Media/Daily/2025/March/20/1-Walmart-to-Expand-Fuel-Services_Ops|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=In which countries does Walmart operate? |url=https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |access-date=2025-12-25 |website=Walmart |language=en-US |archive-date=December 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205092829/https://corporate.walmart.com/askwalmart/in-which-countries-does-walmart-operate |url-status=live }}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ آهي.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |title = Form 8K – Walmart Inc. |date = February 1, 2018 |publisher = U.S. Securities and Exchange Commission |access-date = February 1, 2018 |archive-date = December 24, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201224201922/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000010416918000013/form8-kx212018.htm |url-status = live }}</ref> ڪمپني 1962ع ۾ ڀائرن [[سيم والٽن]] ۽ [[بڊ والٽن|جيمز "بڊ" والٽن]] ڀر واري شهر [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ قائم ڪئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart History |url=https://corporate.walmart.com/about/history |access-date=2024-07-18 |website=Walmart History |archive-date=February 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |url-status=live }}</ref> اها [[سيمز ڪلب]] جي پرچون گودامن جي مالڪ ۽ هلائيندڙ پڻ آهي.<ref>{{cite web |url= https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf |title= Walmart 2025 Annual Report |author= <!--Staff writer(s); no by-line.--> |page=6 |publisher= Walmart Inc. |access-date= 8 March 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260308101740/https://stock.walmart.com/_assets/_81906fd8150d99dd80e92168ae1aff5d/walmart/db/950/9949/annual_report/Walmart+2025+Annual+Report.pdf|archive-date= 8 March 2026 }}</ref><ref name="Location_WorldMap">{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations |title = Walmart Corporate: Locations |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140117041555/http://corporate.walmart.com/our-story/locations |archive-date = January 17, 2014}}</ref>
2026ع تائين، والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان عالمي سطح تي [[آمدنيءَ جي لحاظ کان وڏين ڪمپنين جي فهرست|ٻي وڏي ڪمپني]]{{efn|والمارٽ آمدنيءَ جي لحاظ کان دنيا جي وڏي ڪمپني طور فارچون گلوبل 500 فهرست ۾ بلڪل 20 ڀيرا پهريون نمبر حاصل ڪيو آهي. ان ۾ 2014ع کان 2025ع تائين لڳاتار 12 سالن جو عرصو پڻ شامل آهي.}} ۽ دنيا جو [[سڄي دنيا ۾ آمريڪا ۾ قائم وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست|سڀ کان وڏو خانگي ملازمت ڏيندڙ]] آهي،{{efn|ڏسو [[وڏن ملازمت ڏيندڙن جي فهرست]].}} جنهن جا 21 لک ملازم آهن.{{efn|name="Walmart employees"}} ڪمپني [[فارچون 500|''فارچون'' 500]]<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/fortune500/|title=Fortune 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=February 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212083959/https://fortune.com/ranking/fortune500/|url-status=live}}</ref> ۽ [[فارچون گلوبل 500|''فارچون'' گلوبل 500]] ۾ پهرئين نمبر تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/global500/|title=Fortune Global 500|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-04-13|archive-date=January 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114130124/https://fortune.com/ranking/global500/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2026ع ۾، والمارٽ پهرين روايتي پرچون ڪمپني بڻجي وئي<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|title=Walmart becomes first retailer to hit $1tn market value|date=February 3, 2026|publisher=[[بي بي سي]]|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260421052031/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp7ry9evwo|url-status=live}}</ref>، جنهن جي [[هڪ ٽريلين ڊالر ڪمپني|ماليت هڪ ٽريلين آمريڪي ڊالر کان وڌي وئي]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-hits-1-trillion-market-value-first-time-2026-02-03/|title=Walmart hits $1 trillion market value, joins club dominated by Big Tech giants|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/02/03/walmart-hits-1-trillion-market-cap-joining-meta-amazon-others/|title=Walmart Hits $1 Trillion Market Cap—Joining Meta, Amazon, Others|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> ۽ اها [[پيداوار جي جدت]] لاءِ سڃاتي وڃي ٿي.<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/ranking/americas-most-innovative-companies/|title=America's Most Innovative Companies|publisher=[[فارچون (رسالو)]]|language=en|access-date=2026-06-06}}</ref> اها عوامي طور واپار ٿيندڙ خانداني ملڪيت واري ڪمپني (دنيا ۾ اهڙي قسم جو سڀ کان وڏو ڪاروبار) آهي،<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|title=America's Largest Family Businesses|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513202423/https://www.forbes.com/lists/largest-family-businesses/|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻتہ ڪمپني [[والٽن خاندان]] جي ضابطي هيٺ آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|title=America's Largest Family Businesses: Walmart, Wegmans, Wawa And 97 More|work=[[فوربز]]|language=en|access-date=2026-05-14|archive-date=May 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513183826/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/05/13/americas-largest-family-businesses-walmart-wegmans-wawa-and-97-more/|url-status=live}}</ref> سيم والٽن جا وارث پنهنجي هولڊنگ ڪمپني [[والٽن انٽرپرائزز]] ۽ ذاتي حصيدارين وسيلي والمارٽ جا 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصا رکن ٿا.<ref>{{cite web |url = https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |work = Wal Mart 2013 Proxy statement |title = Share Ownership |access-date = April 10, 2014 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141012000000/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |archive-date = October 12, 2014 }} [https://web.arCchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F متبادل يو آر ايل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240515200347/https://web.arcchive.org/web/20141012223127/http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000130817913000238/lwalmart_def14a.htm#_N1576F |date=May 15, 2024 }}</ref>
والمارٽ 1972ع ۾ [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي ۽ ڊسمبر 2025ع ۾ [[نيسڊيڪ]] ڏانهن منتقل ٿي وئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|title=Walmart to Transfer Stock Exchange Listing to Nasdaq|publisher=[[نيسڊيڪ]]|language=en|access-date=2026-04-27|archive-date=November 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251120215751/https://www.nasdaq.com/press-release/walmart-transfer-stock-exchange-listing-nasdaq-2025-11-20|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/listings-war-walmarts-move-nasdaq-marks-coup-over-nyse-2025-11-20/|title=Walmart moves to Nasdaq, marking biggest-ever exchange transfer|publisher=[[رائٽرز]]|language=en|access-date=2026-04-27}}</ref> 1988ع تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ منافعي واري پرچون ڪمپني بڻجي چڪي هئي،<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |work = The New York Times |first = Thomas C. |last = Hayes |title = Company News; Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |date = February 28, 1990 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref> ۽ آڪٽوبر 1989ع تائين آمدنيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي هئي.<ref>[http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units 1990 Sales Lift Wal-mart Into Top Spot – Sun Sentinel] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130904035126/http://articles.sun-sentinel.com/1991-02-15/business/9101080852_1_wal-mart-stores-supercenter-stores-hypermart-usa-units |date=September 4, 2013 }}. Articles.sun-sentinel.com (February 15, 1991). Retrieved December 6, 2013.</ref> ڪمپني شروعات ۾ جاگرافيائي طور ڏکڻ ۽ هيٺئين وچ اولهه تائين محدود هئي، پر 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين ان جا اسٽور هڪ سامونڊي ڪناري کان ٻئي تائين پکڙجي چڪا هئا.<ref name="Warner 90">{{cite news |title = A New Battle On The Eastern Front Rivals Are Bracing As Wal-mart Today Opens The First Of Nine Stores Planned For Pennsylvania And New Jersey |last1 = Warner |first1 = Susan |url = http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |newspaper = [[دي فلاڊيلفيا انڪوائرر]] |date = October 1, 1990 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618103947/http://articles.philly.com/1990-10-01/business/25890945_1_wal-mart-stores-sam-walton-wal-mart-today |archive-date = June 18, 2016}}</ref> 2026ع جي شروعات تائين، والمارٽ وٽ سڄي دنيا ۾ ڪُل 8,841 پيٽنٽ درخواستن جو مجموعو آهي، جن مان لڳ ڀڳ 2,686 ڪاميابيءَ سان منظور ٿي چڪيون آهن.<ref>{{Cite web|url=https://insights.greyb.com/walmart-patents/|title=Walmart Patents – Insights and Stats (Updated 2024)|publisher=greyb.com|language=en|access-date=2026-04-09|archive-date=April 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260424001016/https://insights.greyb.com/walmart-patents/|url-status=live}}</ref>
==تاريخ==
{{مک|والمارٽ جي تاريخ}}
===1945–1969: شروعاتي تاريخ===
[[File:Sam-Walton.jpg|thumb|left|100px|باني [[سيم والٽن]]]]
[[File: Walton's Five and Dime store, Bentonville, Arkansas.jpg|thumb|[[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ سيم والٽن جو اصل والٽنز فائيو اينڊ ڊائم اسٽور، جيڪو هاڻي دي والمارٽ ميوزيم طور ڪم ڪري ٿو|alt=Picture of Sam Walton's original Five and Dime store in Bentonville, Arkansas, now serving as The Walmart Museum.]]
[[File:Walmart cheer.jpg|thumb|right|250px|والمارٽ چيئر روزانو ٿيندڙ، جوشيلي ٽيم ٺاهڻ واري رسم آهي، جيڪا باني سيم والٽن 1975ع ۾ شروع ڪئي.]]
1945ع ۾، ڪاروباري شخص ۽ اڳوڻي [[جي. سي. پيني]] ملازم سيم والٽن [[بٽلر برادرز]] کان [[بين فرينڪلن (ڪمپني)|بين فرينڪلن]] اسٽور جي هڪ شاخ خريد ڪئي.<ref name="madeinamerica">{{cite book |author = Walton, Sam |author2 = Huey, John |title = Sam Walton: Made in America: My Story |place = New York |publisher = Bantam |year = 1993 |isbn = 978-0-553-56283-5 }}</ref> سندس بنيادي ڌيان گهٽ قيمتن تي شيون وڪڻي گهٽ منافعي جي شرح سان وڌيڪ مقدار ۾ وڪرو حاصل ڪرڻ هو، جنهن کي هو صارف لاءِ جدوجهد طور پيش ڪندو هو. هن کي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو، ڇاڪاڻتہ ليز جي قيمت ۽ شاخ جي خريداري غير معمولي طور مهانگي هئي، پر هو ٻين اسٽورن جي ڀيٽ ۾ گهٽ خرچ وارا سپلائر ڳولي سگهيو ۽ نتيجي طور قيمتن ۾ پنهنجن مقابلي ڪندڙن کان گهٽ قيمت رکي سگهيو.<ref name="a">{{cite news |url = http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |title = Sam Walton: Great From the Start – HBS Working Knowledge |first = Richard S. |last = Tedlow |work = HBS Working Knowledge |date = July 23, 2001 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110606044751/http://hbswk.hbs.edu/item/2375.html |archive-date = June 6, 2011}}</ref> مالڪيءَ جي پهرئين سال ۾ وڪرو 45٪ وڌي {{US$|105,000}} آمدنيءَ تائين پهتو، جيڪا ايندڙ سال $140,000 ۽ ان کان پوءِ واري سال $175,000 تائين وڌي. پنجين سال تائين، اسٽور $250,000 آمدني پيدا ڪري رهيو هو. پوءِ انهيءَ هنڌ جي ليز ختم ٿي وئي ۽ والٽن نئين سر معاهدو نه ڪري سگهيو، تنهنڪري هن بينٽن وِل ۾ 105 N. Main Street تي نئون اسٽور کوليو ۽ ان جو نالو "Walton's Five and Dime" رکيو.<ref name="a"/><ref name="BriefHistory">{{cite news |author = Frank, T.A. |url = http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |title = A Brief History of Wal-Mart |work = Washington Monthly |date = April 1, 2006 |access-date = July 24, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20060721005501/http://www.corpwatch.org/article.php?id=13796 |archive-date = July 21, 2006}}</ref> اهو اسٽور هاڻي والمارٽ ميوزيم آهي.<ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |title = The Walmart Museum |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum |archive-date = February 4, 2015}}</ref>
[[File:Walmart Logo 1962.svg|thumbnail|right|1962ع کان 1975ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
2 جولاءِ 1962ع تي، والٽن [[راجرز، آرڪنساس]] ۾ 719 W. Walnut Street تي پهريون وال-مارٽ ڊسڪائونٽ سٽي اسٽور کوليو. ان جي ڊزائن [[اين اينڊ هوپ]] کان متاثر هئي، جتي والٽن 1961ع ۾ ويو هو، جيئن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] جو باني [[هيري بي. ڪننگهم]] پڻ ويو هو.<ref>{{cite book|title=How to be a Billionaire: Proven Strategies from the Titans of Wealth|url=https://archive.org/details/howtobebillionai00mart|url-access=registration|last=Fridson|first=Martin S.|publisher=John Wiley and Sons|year=1999|isbn=0-471-33202-X}}<!--|access-date=November 11, 2007 --> p. 84.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |title='Ann & Hope closing all outlet stores': The Valley Breeze, July 29, 2020 |date=June 29, 2020 |access-date=March 24, 2021 |archive-date=October 15, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015092300/https://www.valleybreeze.com/2020-06-29/cumberland-lincoln-area/ann-hope-closing-all-outlet-stores |url-status=live }}</ref> نالو [[فيڊ مارٽ]] مان ورتو ويو، جيڪو [[سول پرائس]] پاران 1954ع ۾ قائم ڪيل رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽورن جو سلسلو هو ۽ جنهن کان والٽن پڻ متاثر ٿيو هو. والٽن چيو ته هن کي پنهنجي رعايتي سلسلي کي "Wal-Mart" سڏڻ جو خيال وڻيو، ڇاڪاڻتہ کيس "سول جو FedMart نالو واقعي پسند هو". اها عمارت هاڻي هارڊويئر اسٽور ۽ پراڻين شين جي مال طور استعمال هيٺ آهي، جڏهن ته ڪمپني جو "اسٽور نمبر 1" پوءِ ڪيترن بلاڪن اولهه طرف 2110 W. Walnut Street تي سپر سينٽر ۾ وڌايو ويو. پهرين پنجن سالن اندر، ڪمپني [[آرڪنساس]] ۾ 18 اسٽورن تائين وڌي ۽ وڪرو $9 ملين تائين پهتو.<ref name="discountcity">{{cite web |url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |title = The Rise of Walmart |work = Frontline: Is Wal-Mart Good for America? |date = November 16, 2004 |access-date = September 19, 2007 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930063957/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/transform/cron.html |archive-date = September 30, 2007}}</ref> 1968ع ۾، هن آرڪنساس کان ٻاهر پنهنجا پهريان اسٽور [[سائڪسٽن، مزوري]] ۽ [[ڪليئرمور، اوڪلاهوما]] ۾ کوليا.<ref name="timeline">{{cite web |url = http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |title = The Wal-Mart Timeline |publisher = Wal-Mart |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060719071543/http://www.walmartfacts.com/content/default.aspx?id=3 |archive-date = July 19, 2006 }}</ref>
===1969–1990: انڪارپوريشن ۽ علائقائي طاقت طور واڌ===
[[File:Wal-Mart Logo 1977.svg|thumb|1975ع کان 1981ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
ڪمپني 31 آڪٽوبر 1969ع تي [[ڊيلويئر جنرل ڪارپوريشن قانون]] هيٺ Wal-Mart, Inc. جي نالي سان [[انڪارپوريشن (ڪاروبار)|انڪارپوريٽ]] ڪئي وئي ۽ 1970ع ۾ پنهنجو نالو Wal-Mart Stores, Inc. رکيو. ساڳئي سال، ڪمپني [[بينٽن وِل، آرڪنساس]] ۾ گهر آفيس ۽ پهريون ورڇ مرڪز کوليو. ان وقت 38 اسٽور ڪم ڪري رهيا هئا، 1,500 ملازم هئا ۽ وڪرو $44.2 ملين هو. هن 1 آڪٽوبر 1970ع تي [[عوامي ڪمپني|عوامي ملڪيت واري ڪمپني]] طور شيئرن جي واپار جي شروعات ڪئي ۽ جلدي ئي [[نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿي وئي. پهريون [[شيئر ورهاست]] مئي 1971ع ۾ في شيئر $47 تي ٿيو. ان وقت تائين، وال-مارٽ پنجن رياستن ۾ ڪم ڪري رهيو هو: آرڪنساس، ڪنساس، لوزيانا، مزوري ۽ اوڪلاهوما؛ 1973ع ۾ ٽينيسي ۾ داخل ٿيو ۽ 1974ع ۾ ڪينٽڪي ۽ مسيسپي ۾. 1975ع ۾ جڏهن ڪمپني ٽيڪساس ۾ داخل ٿي ته ان وٽ 125 اسٽور، 7,500 ملازم ۽ ڪُل وڪرو $340.3 ملين هو.<ref name="timeline"/>
[[File:Walmart 1980s Logo.svg|thumb|1981ع کان 1992ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1980ع واري ڏهاڪي ۾، وال-مارٽ ٿوري عرصي لاءِ سپر سينٽر جي اڳواٽ روپ، هائپر-مارٽ، تي تجربو ڪيو. چئن اسٽورن ۾ رعايتي اسٽورن، سپر مارڪيٽن، دواخانن، وڊيو آرڪيڊن ۽ ٻين سهولتن جون خاصيتون گڏ ڪيون ويون. وال-مارٽ تيزيءَ سان وڌندو رهيو، ۽ 1987ع ۾ ڪمپني جي 25هين سالگرهه تائين، 1,198 وال-مارٽ اسٽور هئا، جن جو وڪرو $15.9 ارب ۽ ملازم 200,000 هئا.<ref name="timeline"/> 1980ع کان 2000ع تائين وال-مارٽ جي ڪاميابيءَ جو هڪ سبب وقت سان گڏ ان جي لڳاتار پکڙجڻ واري حڪمت عملي سمجهي وڃي ٿي، جنهن ۾ موجوده سپر سينٽرن کان گاڏيءَ جي فاصلي اندر مرڪز ۽ ڪنڊن واري ڍانچي تحت نوان ورڇ مرڪز ٺاهيا ويا.
ڪمپني جو سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ پڻ 1987ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو $24 ملين جي سيڙپڪاري هو ۽ سڀني اسٽورن کي بينٽن وِل آفيس سان ٻه طرفي آواز ۽ ڊيٽا موڪلڻ ۽ هڪ طرفي وڊيو رابطي سان ڳنڍيندو هو. ان وقت، اها ڪمپني سڀ کان وڏي خانگي سيٽلائيٽ نيٽ ورڪ رکندڙ هئي، جنهن ڪارپوريٽ آفيس کي اسٽاڪ ۽ وڪرو تي نظر رکڻ ۽ اسٽورن سان فوراً رابطو ڪرڻ جي سهولت ڏني.<ref name="satellite">{{cite web|last=Ranade|first=Sudhanshu|url=http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|title=Satellite Adds Speed to Wal-Mart|work=[[بزنس لائن]]|date=July 17, 2005|access-date=July 24, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012640/http://www.blonnet.com/2005/07/17/stories/2005071700141600.htm|archive-date=September 27, 2007}}</ref> 1984ع تائين، سيم والٽن پنهنجي ڪمپني جون 6٪ کان 40٪ شيون چين مان وٺڻ شروع ڪيون هيون.<ref>{{cite news |last=Hornblower |first=Sam |date=November 23, 2004 |title=Wal-Mart & China: A Joint Venture |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |work=Frontline |access-date=May 31, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200001/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/walmart/secrets/wmchina.html |url-status=live }}</ref> 1988ع ۾، والٽن سي اي او جي عهدي تان لهي ويو ۽ سندس جاءِ [[ڊيوڊ گلاس (ڪاروباري شخص)|ڊيوڊ گلاس]] ورتي.<ref name="LA Times 88">{{cite news|title=David Glass Named CEO of Wal-Mart Inc.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-02-02-fi-40122-story.html|newspaper=[[لاس اينجلس ٽائمز]]|date=February 2, 1988|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306204802/http://articles.latimes.com/1988-02-02/business/fi-40122_1_david-glass|archive-date=March 6, 2016}}</ref> والٽن بورڊ جو چيئرمين رهيو. انهيءَ سال، پهريون وال-مارٽ سپر سينٽر [[واشنگٽن، مزوري]] ۾ کوليو ويو.<ref>{{Cite web|title=Our History|url=https://corporate.walmart.com/our-story/our-history|access-date=January 2, 2021|website=Corporate – US|archive-date=February 4, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150204210648/http://corporate.walmart.com/our-story/history/the-walmart-museum|url-status=dead}}</ref>
پنهنجن سپر اسٽورن جي سهڪار سان، ڪمپني 1998ع ۾ رانديڪن جي وڪري ۾ [[ٽائز "آر" اَس]] کان اڳتي نڪري وئي.<ref name="Byrnes 04">{{cite news |title = Toys 'R' Us: Beaten at its own game|last1=Byrnes|first1=Nanette|last2=Eidam|first2=Michael|url=https://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|magazine=[[بلومبرگ بزنس ويڪ]]|date=March 29, 2004|access-date=February 28, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306074659/http://www.bloomberg.com/bw/stories/2004-03-28/toys-r-us-beaten-at-its-own-game|archive-date=March 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Wal-Mart Dethrones Toys R Us|url=https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|work=Associated Press News|access-date=April 10, 2014|date=March 29, 1999|archive-date=October 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181636/https://apnews.com/6e6082b522082a0d782052046c75b0b2|url-status=live}}</ref>
===1990–2005: پرچون عروج کان گهڻ قومي حيثيت تائين===
[[File:Walmart logo (1992–2007).svg|thumb|1992ع کان 2008ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
جڏهن ته اها آمريڪا جي ٽئين وڏي پرچون ڪمپني هئي، وال-مارٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين مقابلي ڪندڙن [[ڪي مارٽ (آمريڪا)|ڪي مارٽ]] ۽ [[سيئرز]] کان وڌيڪ منافعي واري هئي. 1990ع تائين، اها آمدنيءَ جي لحاظ کان آمريڪا جي سڀ کان وڏي پرچون ڪمپني بڻجي وئي.<ref name="Hayes 90">{{cite news |title = Wal-Mart Net Jumps By 31.8% |last1 = Hayes |first1 = Thomas C. |url = https://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |newspaper = [[دي نيو يارڪ ٽائمز]] |date = February 28, 1990 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150723112604/http://www.nytimes.com/1990/02/28/business/company-news-wal-mart-net-jumps-by-31.8.html |archive-date = July 23, 2015}}</ref><ref name="Vance">{{cite book |last1 = Vance |first1 = Sandra Stringer |last2 = Scott |first2 = Roy V. |year = 1997 |title = Wal-Mart: A History of Sam Walton's Retail Phenomenon |url = https://archive.org/details/walmarthistoryof00vanc |location = New York |publisher = [[ٽوائن پبلشرز]] |isbn = 978-0-8057-9832-6 }}
</ref>
1990ع جي اونهاري کان اڳ، وال-مارٽ جي اولهندي ڪناري يا اتر اوڀر ۾ موجودگي نه هئي، سواءِ نيو جرسي ۾ سيمز ڪلب جي هڪ هنڌ جي، جيڪو نومبر 1989ع ۾ کوليو ويو هو؛ پر انهيءَ سال جولاءِ ۽ آڪٽوبر ۾، هن ترتيبوار [[ڪيليفورنيا]] ۽ [[پينسلوانيا]] ۾ پنهنجا پهريان اسٽور کوليا. 1990ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اها آمريڪا جي سڀ کان طاقتور پرچون ڪمپني هئي ۽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۽ 1994ع ۾ ڪينيڊا ۾ وڌي وئي.<ref>Jacques, Peter. (January 1, 1970) [https://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study Wal-Mart or World-Mart? A Teaching Case Study | Peter Jacques] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101212019/http://www.academia.edu/169368/Wal-Mart_or_World-Mart_A_Teaching_Case_Study |date=January 1, 2016 }}. Academia.edu. Retrieved December 6, 2013.</ref> وال-مارٽ اسٽور آمريڪا جي باقي حصن ۾ کليا، ۽ ورمونٽ 1995ع ۾ اسٽور حاصل ڪندڙ آخري رياست هئي.<ref name="PBS04">{{cite news |title = Timeline: An Overview of Wal-Mart |url = https://www.pbs.org/newshour/economy/business-july-dec04-timeline_08-20 |publisher = [[پي بي ايس]] |date = August 20, 2004 |access-date = July 21, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20141226212519/http://www.pbs.org/newshour/updates/business-july-dec04-timeline_08-20/ |archive-date = December 26, 2014}}</ref>
ڪمپني اتر آمريڪا کان ٻاهر پڻ اسٽور کوليا، 1995ع ۾ ارجنٽينا ۽ برازيل ۾ اسٽورن سان ڏکڻ آمريڪا ۾ داخل ٿي؛<ref>{{cite news |title=Wal-Mart to open stores in Brazil, Argentina |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |work=Business Times (Singapore) |agency=Bloomberg Business News |date=June 7, 1994 |archive-date=December 22, 2024 |access-date=December 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222164712/https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19940607-1.2.47.7.22?qt=k-mart&q=k-mart |url-status=live }}</ref> ۽ جولاءِ 1999ع ۾ برطانيا ۾ [[ايزڊا]] کي {{US$|10 billion}} ۾ خريد ڪري يورپ ۾ داخل ٿي.<ref name="IHT">{{cite web |author = Buerkle, Tom |url = http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |title = $10 Billion Gamble in U.K. Doubles Its International Business: Wal-Mart Takes Big Leap into Europe |work = International Herald Tribune |date = June 15, 1999 |access-date = April 19, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080226063515/http://www.iht.com/articles/1999/06/15/walmart.2.t.php |archive-date = February 26, 2008 }}</ref>
1997ع ۾، وال-مارٽ کي [[ڊائو جونز صنعتي اوسط جا تاريخي جزا|شامل]] ڪري [[ڊائو جونز صنعتي اوسط]] ۾ رکيو ويو.<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html Dow Jones Shakes Up Its Index With Four Replacements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201224195908/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1997-03-13-fi-37733-story.html |date=December 24, 2020 }}, Associated Press (March 13, 1997).</ref>[[File:Walmart logo (2008).svg|thumb|2008ع کان 2025ع تائين استعمال ٿيل لوگو]]
1998ع ۾، وال-مارٽ آرڪنساس ۾ ٽن اسٽورن سان نيبرهوڊ مارڪيٽ جو تصور متعارف ڪرايو.<ref name="grocerybiz">{{cite web |url = http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |title = Wal-Mart Neighborhood Market Locations in Arkansas |access-date = December 8, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.mystore411.com/store/list_state/5/Arkansas/Wal-Mart-Neighborhood-Market-store-locations |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2005ع تائين اندازن موجب ڪمپني پرچون پسارڪي ۽ روزمره استعمال جي شين جي ڪاروبار جو لڳ ڀڳ 20٪ حصو سنڀالي رهي هئي.<ref>{{cite news |url = http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |title = WALMART'S GREENWASH: WHY THE RETAIL GIANT IS STILL UNSUSTAINABLE |publisher = Grist.org |date = November 7, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Mitchell, Stacy |newspaper = Grist |archive-url = https://web.archive.org/web/20121118145036/http://grist.org/series/2011-11-07-walmart-greenwash-retail-giant-still-unsustainable/ |url-status=live |archive-date = November 18, 2012 }}</ref>[[File:Walmart_logo_(2025;_Alt).svg|thumb|2025ع کان استعمال ٿيندڙ لوگو]]
2000ع ۾، [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|ايڇ. لي اسڪاٽ]] وال-مارٽ جو صدر ۽ سي اي او بڻيو، جڏهن ته ڪمپني جو وڪرو $165 ارب تائين وڌي ويو.<ref name="2000sales">{{cite web |url = http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |title = Walmart Annual Report 2000 |access-date = December 8, 2012 |page = 18 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025419/http://media.corporate-ir.net/media_files/irol/11/112761/ARs/2000_annualreport.pdf |archive-date = January 17, 2013}}</ref> 2002ع ۾، اها پهريون ڀيرو [[فارچون 500]] فهرست ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن طور درج ٿي، جنهن جي آمدني $219.8 ارب ۽ منافعو $6.7 ارب هو. اها 2006ع، 2009ع ۽ 2012ع کان سواءِ هر سال اتي برقرار رهي آهي.<ref>{{Cite press release |publisher=Fortune Media (USA) Corporation |title=WALMART TOPS THE FORTUNE GLOBAL 500 LIST FOR 10th CONSECUTIVE YEAR |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |access-date=2024-05-19 |via=www.prnewswire.com |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519023506/https://www.prnewswire.com/news-releases/walmart-tops-the-fortune-global-500-list-for-10th-consecutive-year-301891191.html |url-status=live }}</ref>
2005ع ۾، وال-مارٽ {{US$|312.4 billion}} وڪرو رپورٽ ڪيو، سڄي دنيا ۾ 6,200 کان وڌيڪ سهولتون—جن ۾ آمريڪا ۾ 3,800 اسٽور ۽ ٻاهر 2,800 اسٽور شامل هئا—۽ 16 لک کان وڌيڪ ملازم رکيا. آمريڪا ۾ ان جي موجودگي ايتري تيزيءَ سان وڌي جو ملڪ جا رڳو ٿورا ننڍا حصا ويجهي اسٽور کان {{convert|60|mi|abbr=off|sp=us}} کان وڌيڪ پري رهيا.<ref>{{cite conference |first = Matthew |last = Zook |author2 = Graham, Mark |editor-first = Stanley D. |editor-last = Brunn |title = Wal-Mart Nation: Mapping the Reach of a Retail Colossus |book-title = Wal-Mart World: The World's Biggest Corporation in the Global Economy |pages = 15–25 |publisher = Routledge |year = 2006 |isbn = 978-0-415-95137-1 }}</ref>
جڏهن وال-مارٽ تيزيءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪارپوريشن ۾ تبديل ٿي، تڏهن ڪيترن نقادن کي ان جي مقامي برادرين، خاص طور ننڍن شهرن، جن ۾ ڪيترائي "[[ننڍو ڪاروبار|ماءُ ۽ پيءُ]]" اسٽور هوندا هئا، تي اثر بابت ڳڻتي ٿي. ننڍن شهرن، مقامي ڪاروبارن، نوڪرين ۽ ٽيڪس ڏيندڙن تي وال-مارٽ جي معاشي اثر بابت ڪيترائي اڀياس ٿيا آهن. اقتصاديات جي پروفيسر ڪينيٿ اسٽون معلوم ڪيو ته ڪجهه ننڍا شهر وال-مارٽ اسٽور کلڻ کان پوءِ ڏهن سالن اندر پنهنجي پرچون واپار جو لڳ ڀڳ اڌ وڃائي سگهن ٿا.<ref name="Rural">Stone, Kenneth E. (1997). "[https://www.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf Impact of the Wal-Mart Phenomenon on Rural Communities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120110527/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/10yrstudy.pdf |date=January 20, 2016 }}". (Published in ''Proceedings: Increased Understanding of Public Problems and Policies – 1997''. [[شڪاگو]], Illinois: Farm Foundation). ''[[آئووا اسٽيٽ يونيورسٽي]]''. Retrieved August 4, 2006.</ref> بهرحال، هڪ ٻئي اڀياس ۾ هن انهن تبديلين جو مقابلو ماضيءَ ۾ ننڍن شهرن جي دڪانن کي پيش آيل تبديلين سان ڪيو—جن ۾ ريلويز جي واڌ، [[سيئرز|سيئرز روبڪ]] ڪيٽلاگ جو اچڻ ۽ شاپنگ مالن جو اچڻ شامل هو—۽ نتيجو ڪڍيو ته جيڪي دڪاندار پرچون مارڪيٽ جي تبديلين سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن ٿا، اهي وال-مارٽ جي اچڻ کان پوءِ به ترقي ڪري سگهن ٿا.<ref name="Rural" /> پوءِ [[مسيسپي اسٽيٽ يونيورسٽي]] سان گڏيل هڪ بعد واري اڀياس ڏيکاريو ته "جن علائقن ۾ نئون سپر سينٽر قائم ٿئي ٿو، اتي موجود اسٽورن تي مثبت ۽ منفي ٻئي اثر پون ٿا"..<ref name="Stone Artz Myles">{{cite web |url = https://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |title = The economic impact of Wal-Mart Supercenters on existing businesses in Mississippi |author = Kenneth E. Stone, Georgeanne Artz and Albert Myles |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160618031634/http://www2.econ.iastate.edu/faculty/stone/MSsupercenterstudy.pdf |archive-date = June 18, 2016}}</ref>
[[طوفان ڪترينا]] کان پوءِ سيپٽمبر 2005ع ۾، وال-مارٽ آفت جي تڪڙي جواب کي منظم ڪرڻ لاءِ پنهنجو رسد نيٽ ورڪ استعمال ڪيو، جنهن ۾ $20 ملين، سامان جا 1,500 ٽرڪ ڀر، 100,000 کاڌن لاءِ خوراڪ، ۽ پنهنجي هر بي گهر ٿيل ملازم لاءِ نوڪريءَ جو واعدو عطيو ڪيو ويو.<ref>{{cite news |url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |title = Wal-Mart at Forefront of Hurricane Relief |date = September 6, 2005 |newspaper = The Washington Post |access-date = March 10, 2009 |author = Barbaro, Michael |author2 = Gillis, Justin |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090604185015/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501598.html |archive-date = June 4, 2009}}</ref> [[سينٽ لارنس يونيورسٽي]] جي اسٽيون هارويٽز جي هڪ آزاد اڀياس مان معلوم ٿيو ته وال-مارٽ، [[دي هوم ڊيپو]] ۽ [[لوئز]] پنهنجي مقامي ڄاڻ، جهڙوڪ رسد زنجيرن، بنيادي ڍانچي، فيصلو ڪندڙن ۽ ٻين وسيلن بابت ڄاڻ، استعمال ڪري هنگامي سامان فراهم ڪيو ۽ [[فيڊرل ايمرجنسي مينيجمينٽ ايجنسي]] (FEMA) جي جواب شروع ڪرڻ کان گهڻو اڳ اسٽور ٻيهر کوليا.<ref name="Kouzes 10">{{cite book |last1 = Kouzes |first1 = James |last2 = Posner |first2 = Barry |others = Mark Huffman, ConsumerAffairs.com |date = July 6, 2010 |title = The Challenge Continues, Participant Workbook: Enable Others to Act |url = https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC |publisher = [[جان وائيلي اينڊ سنز]] |page = 24 |isbn = 978-0-470-40284-9 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160623200304/https://books.google.com/books?id=C2e7_FkKkJgC&printsec=frontcover |archive-date = June 23, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ ڪمپني کي FEMA جي [[طوفان ڪترينا تي سرڪاري جواب تي تنقيد|تنقيد]] جي وچ ۾ پنهنجي تڪڙي جواب تي مجموعي طور ساراهيو ويو، پر ڪيترن نقادن جلدي اشارو ڪيو ته ڪمپني جي مزدور لاڳاپن سان لاڳاپيل مسئلا اڃا به موجود هئا.<ref>{{cite news |url = https://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |title = Wal-Mart redeems itself, but what's next |date = September 9, 2005 |publisher = CNN |access-date = March 10, 2009 |author = Bhatnagar, Parija |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20091112103847/http://money.cnn.com/2005/09/09/news/fortune500/walmart_image/index.htm |archive-date = November 12, 2009}}</ref>
2006ع ۾، چارلس فشمن ''[[دي وال-مارٽ ايفيڪٽ]]'' شايع ڪيو، جنهن ۾ وال-مارٽ جي [[رسد زنجير]] جي عمل جو جائزو ورتو ويو. سندس ڪتاب صحافت ۽ عوام جو ڌيان ڇڪرايو. فشمن جا ڪيس اڀياس وال-مارٽ جي خرچ گهٽائڻ ۽ وڌيڪ ڪارڪردگي حاصل ڪرڻ واري ڪوشش کي ڏيکارين ٿا ۽ اشارو ڪن ٿا ته ان جا مٿئين فراهمي سطح تي اهم اثر ٿي سگهن ٿا. فشمن جي ڪتاب شايع ٿيڻ کان پوءِ، وال-مارٽ سائيز ۾ ٻيڻي کان به وڌيڪ ٿي چڪي آهي. کاڌي جي رسد زنجير ۾ وال-مارٽ جي ڪردار بابت وڌيڪ تحقيق عام طور محدود ۽ روايتي بيانن تي ٻڌل رهي آهي.<ref name="Volpe" /><ref name="Fishman">{{cite book |last = Fishman |first = Charles |year = 2006 |title = The Wal-Mart Effect: How the World's Most Powerful Company Really Works—and How It's Transforming the American Economy |url = https://archive.org/details/isbn_9780143038788 |location = New York |publisher = [[دي پينگوئن پريس]] |isbn = 978-1-59420-076-2}}</ref>
===2005–2010: قدم===
====ماحولياتي قدم====
[[File: Solar Panels on Caguas, Puerto Rico Walmart.jpg|thumb|[[ڪاگواس، پورٽو ريڪو]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 2449) تي لڳايل شمسي ماڊيول |alt=Aerial view of dozens of solar panels distributed around the roof of a Walmart store]]
نومبر 2005ع ۾، وال-مارٽ [[توانائيءَ جو ڪارائتو استعمال|توانائيءَ جي ڪارڪردگي]] وڌائڻ ۽ پنهنجي مجموعي ماحولياتي رڪارڊ کي بهتر ڪرڻ لاءِ ڪيترائي ماحولياتي قدم اعلان ڪيا، جيڪو اڳ ۾ ڪمزور هو.<ref name="GuntherMark">{{cite news|url=https://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|title=Wal-Mart sees green|author=Gunther, Mark|date=July 27, 2006|access-date=November 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822072035/http://money.cnn.com/2006/07/25/news/companies/wal-mart-short.fortune/|archive-date=August 22, 2006|work=CNN}}</ref> ڪمپني جي بنيادي مقصدن ۾ هر سال $500 ملين خرچ ڪري وال-مارٽ جي ٽرڪ بيڙي ۾ ٻارڻ جي ڪارڪردگي ٽن سالن اندر 25٪ وڌائڻ ۽ ڏهن سالن اندر ٻيڻي ڪرڻ؛ ستن سالن ۾ [[گرين هائوس گئسن جا اخراج]] 20٪ گهٽائڻ؛ اسٽورن ۾ توانائيءَ جو استعمال 30٪ گهٽائڻ؛ ۽ آمريڪي اسٽورن ۽ سيمز ڪلبن مان ٺوس فضلو ٽن سالن ۾ 25٪ گهٽائڻ شامل هو. سي اي او [[لي اسڪاٽ (ڪاروباري شخص)|لي اسڪاٽ]] چيو ته وال-مارٽ جو مقصد "ماحول جو سٺو سنڀاليندڙ" بڻجڻ ۽ آخرڪار صرف [[نئين سر پيدا ٿيندڙ توانائي]] جا ذريعا استعمال ڪرڻ ۽ [[صفر فضلو]] پيدا ڪرڻ هو.<ref name="going_green">{{cite news |url = https://www.nbcnews.com/id/wbna9815727 |title = Is Wal-Mart Going Green? |publisher = [[اين بي سي نيوز]] |date = October 25, 2005 |access-date = November 8, 2007 |archive-date = September 21, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921180227/http://www.nbcnews.com/id/9815727/ |url-status = live }}</ref> ڪمپني ٽي نوان تجرباتي اسٽور پڻ ڊزائن ڪيا، جن ۾ [[هوائي ٽربائن]]، [[فوٽو وولٽڪ]] شمسي پينل، [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ جي قابل بوائلر، پاڻيءَ سان ٿڌا ٿيندڙ ريفريجريٽر ۽ [[سڪي باغباني|زيريسڪيپ]] باغ شامل هئا.<ref>{{cite news |author = Berner, Robert |url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |title = Can Wal-Mart Wear a White Hat? |work = Bloomberg BusinessWeek |date = September 22, 2005 |access-date = July 24, 2006 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20060503192520/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/sep2005/nf20050922_6448_db016.htm |archive-date = May 3, 2006 }}</ref> انهيءَ عرصي ۾، وال-مارٽ دنيا ۾ نامياتي کير جو سڀ کان وڏو وڪرو ڪندڙ ۽ نامياتي ڪپهه جو سڀ کان وڏو خريد ڪندڙ پڻ بڻجي ويو، جڏهن ته پيڪنگ ۽ توانائيءَ جا خرچ گهٽايا.<ref name="GuntherMark"/> 2007ع ۾، ڪمپني ٻاهرين صلاحڪارن سان گڏجي پنهنجي ڪُل ماحولياتي اثر کي معلوم ڪرڻ ۽ بهتريءَ جا شعبا ڳولڻ لاءِ ڪم ڪيو. وال-مارٽ ٽيڪساس ۾ پنهنجي [[برقي توانائي صنعت|بجلي ڪمپني]] ٺاهي، جنهن جو نالو ٽيڪساس ريٽيل انرجي رکيو ويو، جنهن جو منصوبو هو ته پنهنجي اسٽورن کي هول سيل قيمتن تي خريد ڪيل سستي بجلي فراهم ڪري. هن نئين منصوبي وسيلي، ڪمپني کي هر سال $15 ملين بچائڻ جي اميد هئي ۽ مستقبل ۾ ٽيڪساس جي صارفين کي بجلي وڪڻڻ لاءِ بنياد ۽ ڍانچو پڻ ٺاهڻ جو ارادو هو.<ref name="redorbit_electricity">{{cite web|url=http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|title=Will Wal-Mart Sell Electricity One Day?|author=Souder, Elizabeth|date=January 28, 2007|publisher=RedOrbit|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623203730/http://www.redorbit.com/news/science/817594/will_walmart_sell_electricity_one_day/index.html|archive-date=June 23, 2008|url-status=live|access-date=March 31, 2008}}</ref>
====برانڊنگ ۽ اسٽور ڊزائن ۾ تبديليون====
{{مک|هر روز گهٽ قيمت}}
2006ع ۾، وال-مارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجن آمريڪي اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي ته جيئن اها وڌيڪ قسم جي آبادي گروهن، جن ۾ وڌيڪ آسودا خريدار پڻ شامل آهن، کي پاڻ ڏانهن ڇڪي سگهي. انهيءَ قدم جي حصي طور، ڪمپني پلانو، ٽيڪساس ۾ نئون اسٽور کوليو، جنهن ۾ اعليٰ درجي جا برقي سامان، زيور، مهانگيون شرابون ۽ سوشي بار شامل هئا.<ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14714027|title=Wal-Mart to drop one-size-fits-all approach|date=September 7, 2006|publisher=MSNBC|access-date=July 24, 2018|archive-date=August 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805192017/http://www.nbcnews.com/id/14714027/ns/business-us_business/t/wal-mart-drop-one-size-fits-all-approach/|url-status=live}}</ref>
12 سيپٽمبر 2007ع تي، وال-مارٽ نئين اشتهار بازي سان [[نعرو]]، "''پئسا بچايو. بهتر جيو.''"، متعارف ڪرايو، جنهن اڳئين نعري "''هميشه گهٽ قيمتون، هميشه''" کي بدلائي ڇڏيو، جيڪو 1988ع کان استعمال هيٺ هو. [[گلوبل انسائيٽ]]، جنهن اشتهارن جي حمايت ڪندڙ تحقيق ڪئي، معلوم ڪيو ته وال-مارٽ جي [[قيمت سطح]] ۾ گهٽتائي 2006ع ۾ صارفين لاءِ $287 ارب جي بچت جو سبب بڻي، جيڪا في ماڻهو $957 يا في گهر $2,500 جي برابر هئي (2004ع جي بچت اندازي $2,329 کان 7.3٪ وڌيڪ).<ref>{{cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |title = Wal-Mart rolling out new company slogan |work = Reuters |date = September 12, 2007 |access-date = December 7, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130210111723/http://www.reuters.com/article/2007/09/12/us-walmart-advertising-idUSWEN091820070912 |url-status=live |archive-date = February 10, 2013 }}</ref>
30 جون 2008ع تي، وال-مارٽ پنهنجي لوگو مان هايفن هٽائي ڇڏيو ۽ تاري کي ''اسپارڪ'' نشان سان بدلائي ڇڏيو.<ref>{{Cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=2008-06-30 |title=Hyphen out in Wal-Mart logo |url=https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |access-date=2024-09-19 |website=The Seattle Times |language=en-US |archive-date=September 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919202831/https://www.seattletimes.com/business/hyphen-out-in-wal-mart-logo/ |url-status=live }}</ref> اسٽور برانڊنگ "Walmart" ٿي وئي، جڏهن ته ڪارپوريٽ نالو هايفن سان "Wal-Mart" ئي رهيو. ڊزائن نقادن نئين لوگو تي مليل جليل راءِ ڏني، سوال اٿاريندي ته ڇا اهو [[ٽارگيٽ ڪارپوريشن|ٽارگيٽ]] جي بلز آئي جيترو دلير آهي يا اڳئين 18 سال پراڻي ڊزائن جيترو نمايان آهي.<ref>{{cite web |last = Armin |title = Less Hyphen, More Burst for Walmart |url = http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |work = Brand New |publisher = UnderConsideration LLC |access-date = August 9, 2010 |date = June 30, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100211143200/http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/less_hyphen_more_burst_for_wal.php |archive-date = February 11, 2010}}</ref> نئين لوگو<ref>{{Cite web|title=Wal-Mart – Logo in EPS, PNG & JPG Formats|url=https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|access-date=January 25, 2022|website=logoose.com|archive-date=January 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125164246/https://logoose.com/logo/Wal-Mart/36|url-status=dead}}</ref> 1 جولاءِ 2008ع تي ڪمپني جي ويب سائيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ آمريڪي هنڌن 2008ع جي سرءُ ۾ اسٽورن جا لوگو تازه ڪيا.<ref name="new_logo">{{cite news |url = http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |title = Wal-Mart Gets a Facelift |last = Jana |first = Reena |date = July 2, 2008 |work = Bloomberg BusinessWeek |access-date = July 7, 2008 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706161254/http://www.businessweek.com/innovate/content/jul2008/id2008072_324653.htm |archive-date = July 6, 2008 }}</ref> [[والمارٽ ڪئناڊا]] 2009ع جي شروعات ۾ پنهنجي اسٽورن لاءِ لوگو اختيار ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{cite web |url = http://www.domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |title = Walmart Canada changes logo, slashes prices |date = February 14, 2009 |access-date = December 7, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121102005404/http://domain-b.com/industry/Retail/20090214_walmart.html |archive-date = November 2, 2012}}</ref>
====خريداريون ۽ ملازمن جا فائدا====
20 مارچ 2009ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها هر فل ٽائيم ۽ پارٽ ٽائيم ڪلاڪوار ڪم ڪندڙ کي گڏيل طور {{US$|933.6 million}} بونس ادا ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news|date=March 20, 2009|title=Wal-Mart gives $933 mn bonus to workers|newspaper=The Economic Times|publisher=Bennett, Coleman & Co.|location=New York City|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|url-status=dead|access-date=August 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218101427/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-03-20/news/28454766_1_wal-mart-chief-executive-mike-duke-wal-mart-stores|archive-date=December 18, 2014}}</ref> اهو $788.8 ملين جي [[منافعي جي ورڇ]]، [[401(k)]] پينشن ادائيگين، سامان تي سوين ملين ڊالرن جي رعايتن، ۽ ملازمن جي شيئر خريداري منصوبي ۾ ادائيگين کان علاوه هو.<ref name="Maestri 09">{{cite news |title = Wal-Mart awards $2 billion to U.S. hourly employees |last1 = Maestri |first1 = Nicole |url = https://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |work = [[رائٽرز]] |date = March 19, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304023532/http://www.reuters.com/article/us-walmart-bonus-idUSTRE52I4PS20090319 |archive-date = March 4, 2016}}</ref> جڏهن ته مجموعي معيشت هلندڙ [[مندي]] ۾ هئي، والمارٽ 31 جنوري 2009ع تي ختم ٿيندڙ مالي سال لاءِ مضبوط مالي انگ اکر رپورٽ ڪيا، جن ۾ خالص وڪرو $401.2 ارب هو، جيڪو اڳئين سال کان 7.2٪ وڌيڪ هو. جاري عملن مان آمدني 3٪ وڌي $13.3 ارب ٿي، ۽ في شيئر ڪمائي 6٪ وڌي $3.35 ٿي.<ref>{{cite web |title=Wal-Mart Reports Financial Results for Fiscal Year and Fourth Quarter |url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |website=Corporate - US |date=February 17, 2009 |access-date=October 12, 2022 |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012211931/https://corporate.walmart.com/newsroom/2009/02/17/wal-mart-reports-financial-results-for-fiscal-year-and-fourth-quarter |url-status=live }}</ref>
22 فيبروري 2010ع تي، ڪمپني تصديق ڪئي ته اها [[اسٽريمنگ ميڊيا|وڊيو اسٽريمنگ]] ڪمپني [[ووڊو، انڪارپوريٽيڊ]] لڳ ڀڳ $100 ملين ۾ خريد ڪري رهي آهي.<ref>{{cite news |url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |title = Walmart Re-Enters Digital Downloading of Movies With Purchase of Vudu |newspaper = [[دي وال اسٽريٽ جرنل]] |date = February 22, 2010 |first = Miguel |last = Bustillo |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511065803/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704454304575082010734950440.html |archive-date = May 11, 2013}}</ref>
===2011–2019===
[[File:Walmart’s Grease Fuel Truck.jpg|thumb|upright=1.36|حياتي ٻارڻ تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيل ٽرڪ|alt=]]والمارٽ جو ٽرڪ بيڙو هر سال لکين ميل طئي ڪري ٿو، ۽ ڪمپني 2005ع کان 2015ع جي وچ ۾ بيڙي جي ڪارڪردگي ٻيڻي ڪرڻ جو منصوبو رکيو هو.<ref>{{cite magazine |last = Nishimoto |first = Alex |title = Walmart Debuts Turbine-Powered WAVE Semi Truck Prototype |magazine = Motor Trend |date = March 10, 2014 |url = https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |access-date = October 8, 2021 |archive-date = October 8, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211008165017/https://www.motortrend.com/news/walmart-debuts-turbine-powered-wave-semi-truck-prototype/ |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي [[بڪ آئي، ايريزونا]] ورڇ مرڪز ۾ موجود پندرهن ٽرڪن کي والمارٽ اسٽورن ۾ خوراڪ تيار ڪرڻ دوران استعمال ٿيل پچائڻ واري چڪنائي مان حاصل ڪيل [[حياتي ٻارڻ]] تي هلڻ لاءِ تبديل ڪيو ويو.<ref>{{cite web |title = Wal-Mart To Test Hybrid Trucks |publisher = Sustainable Business |date = February 3, 2009 |url = https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140508095041/https://www.sustainablebusiness.com/index.cfm/go/news.display/id/17599 |archive-date = May 8, 2014}}</ref>
14 نومبر 2012ع تي، والمارٽ پنهنجي پهرين ٽپال سبسڪرپشن خدمت شروع ڪئي، جنهن جو نالو گڊيز هو. گراهڪ هر مهيني پهچايا ويندڙ پنج کان اٺ خوراڪ نمونن لاءِ $7 ماهوار سبسڪرپشن ادا ڪندا هئا.<ref>{{cite news |url = https://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |title = Wal-Mart launches food subscription service |work = USA Today |access-date = November 14, 2012 |date = November 14, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121114134458/http://www.usatoday.com/story/money/business/2012/11/14/wal-mart-food-subscription/1703481/ |archive-date = November 14, 2012}}</ref> اها خدمت 2013ع جي آخر ۾ بند ٿي وئي.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|title=Walmart Labs' Subscription Snack Service Goodies.co Will Shut Down|work=TechCrunch|access-date=September 25, 2018|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224200911/https://techcrunch.com/2013/10/19/goodies-co-shutdown/|url-status=live}}</ref>
آگسٽ 2013ع ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته اها [[ڪينيا]] ۾ قائم سپر مارڪيٽ زنجير [[نائواس]] ۾ اڪثريتي حصو خريد ڪرڻ بابت ڳالهين ۾ آهي.<ref>{{Citation |url = https://www.reuters.com/article/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |title = Wal-Mart unit seeks stake in Kenyan supermarket Naivas |work = Reuters |location = International |date = August 13, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924183753/http://www.reuters.com/article/2013/08/13/us-kenya-naivas-idUSBRE97C0UA20130813 |archive-date = September 24, 2015}}</ref>
25 نومبر 2013ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته والمارٽ انٽرنيشنل جو سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]]، 1 فيبروري 2014ع کان [[مائڪ ڊيوڪ]] جي جاءِ تي والمارٽ جو سي اي او ٿيندو، ۽ ڪمپني جو پنجون چيف ايگزيڪيوٽو بڻبو.<ref name=DudleyTownsend13>{{cite news|title=Wal-Mart names Doug McMillon CEO to succeed Mike Duke|last1=Dudley|first1=Renee|last2=Townsend|first2=Matt|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|newspaper=[[فوربز]]|date=November 25, 2013|access-date=January 22, 2016|url-access=subscription|archive-date=October 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001044618/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-11-25/wal-mart-names-doug-mcmillon-ceo-to-succeed-mike-duke|url-status=live}}</ref>
جون 2014ع ۾، والمارٽ جي ڪجهه ملازمن وڌيڪ اجرتن جي گهر ڪندي آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ هڙتال ڪئي.<ref name="CNNMoney Walmart 2014-06-04">{{cite news |url = https://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |title = Wal-Mart workers strike in major cities |last = Sheridan |first = Patrick M. |work = CNN Money |publisher = CNN |date = June 4, 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20141216053129/http://money.cnn.com/2014/06/04/news/companies/walmart-strike-day/ |archive-date = December 16, 2014 |access-date = January 26, 2015 |quote = How can you save money if you're not making enough money? }}</ref> جولاءِ 2014ع ۾، آمريڪي اداڪار ۽ مزاحيه فنڪار [[ٽريسي مورگن]] والمارٽ خلاف هڪ گهڻ-گاڏين واري حادثي بابت تاديبي هرجاڻي لاءِ دعويٰ داخل ڪئي، جنهن بابت دعويٰ ۾ چيو ويو ته ڪمپني جي هڪ ٽريڪٽر-ٽريلر جي ڊرائيور سبب ٿيو، جيڪو 24 ڪلاڪ نه ستو هو. مورگن جي ليموزين کي ظاهري طور ٽريلر ٽڪر هنيو، جنهن سان هو ۽ ٻه ساٿي مسافر زخمي ٿيا ۽ چوٿون، ساٿي مزاحيه فنڪار جيمز ميڪ نيئر، فوت ٿي ويو.<ref name="MorganWalmart">{{cite news |title = Tracy Morgan sues Walmart over New Jersey turnpike crash |url = http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |access-date = July 13, 2014 |work=New York Statesman |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714234430/http://www.newyorkstatesman.com/index.php/sid/223750105/scat/3a8a80d6f705f8cc/ht/Tracy-Morgan-sues-Walmart-over-New-Jersey-turnpike-crash |archive-date = July 14, 2014}}</ref> والمارٽ ميڪ نيئر خاندان سان $10 ملين ۾ ٺاهه ڪيو، پر ڪا ذميواري قبول نه ڪئي.<ref>{{cite news |last1 = McCarthy |first1 = Craig |title = Walmart paid out $10M to family of comedian killed in Tracy Morgan crash, reports say |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = March 20, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204553/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/03/walmart_paid_out_10m_to_family_of_comedian_killed_in_tracy_morgan_crash_reports_say.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> مورگن ۽ والمارٽ 2015ع ۾ اڻڄاتل رقم تي ٺاهه ڪيو،<ref>{{cite news |last1 = Griffith |first1 = Janelle |last2 = Zambito |first2 = Thomas |title = Tracy Morgan, Wal-Mart reach settlement in lawsuit regarding NJ Turnpike accident |url = http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = August 7, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160916204620/http://www.nj.com/entertainment/index.ssf/2015/05/tracy_morgan_walmart_reach_settlement_of_lawsuit.html |archive-date = September 16, 2016}}</ref> جيتوڻيڪ والمارٽ پوءِ پنهنجي بيمه ڪندڙن تي ٺاهه ادا ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ سبب "بدنيتي" جو الزام لڳايو.<ref>{{cite news |last1 = Sherman |first1 = Ted |title = Wal-Mart insurers accused of 'bad faith' in Tracy Morgan case |url = http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |access-date = July 18, 2016 |work = The Star-Ledger |date = October 14, 2015 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160917031209/http://www.nj.com/news/index.ssf/2015/10/wal-mart_insurers_accused_of_bad_faith_in_tracy_mo.html |archive-date = September 17, 2016}}</ref>
2015ع ۾، والمارٽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو تجارتي [[شمسي توانائي]] پيدا ڪندڙ ادارو هو، جنهن وٽ 142 [[ميگاواٽ|ميگاواٽ]] [[نالي واري گنجائش|گنجائش]] هئي ۽ 17 [[توانائي ذخيرو ڪرڻ]] جا منصوبا هئا.<ref>{{cite web |url = https://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |title = Wal-Mart Leads the Nation in Corporate Solar Deployments. What Will It Do With Storage? |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161016061103/http://www.greentechmedia.com/articles/read/walmart-corporate-solar-deployments-storage-batteries |archive-date = October 16, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |title = Solar Means Business 2015: Top U.S. Corporate Solar Users |work = SEIA |access-date = October 17, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161018215019/http://www.seia.org/research-resources/solar-means-business-2015-top-us-corporate-solar-users |archive-date = October 18, 2016}}</ref> اها شمسي توانائي گهڻي ڀاڱي ڇتين تي لڳل هئي، جڏهن ته پارڪنگ لاٽن مٿان شمسي ڇتين لاءِ اضافي 20,000 m<sup>2</sup> جڳهه موجود هئي.<ref>Krishnan, R., et al. [https://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A Technical Solar Photovoltaic Potential of Scaled Parking Lot Canopies- A Case Study of Walmart U.S.A.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030055646/http://www.academia.edu/33535233/Technical_Solar_Photovoltaic_Potential_of_Scaled_Parking_Lot_Canopies_A_Case_Study_of_Walmart_U.S.A |date=October 30, 2017 }} ''RISUS – Journal on Innovation and Sustainability'' '''8'''(2) – 2017.</ref>
[[File:Grundy, Virginia Walmart Supercenter.jpg|thumb|[[گرنڊي، ورجينيا]] ۾ والمارٽ سپر سينٽر (اسٽور نمبر 3303). هي اسٽور $200 ملين جي بحالي منصوبي جي حصي طور ٺاهيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Unique new $200 Million Taxpayer Funded Wal-Mart Opens in Grundy, Va.|url=http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|access-date=November 5, 2020|website=sullivan-county.com|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203020/http://www.sullivan-county.com/identity/grundy2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=CHARLES BOOTHE Bluefield Daily|title=$200M relocation project that moved a mountain to save Grundy pays off|url=https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|access-date=November 5, 2020|website=Bluefield Daily Telegraph|date=March 20, 2016|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203941/https://www.bdtonline.com/news/200m-relocation-project-that-moved-a-mountain-to-save-grundy-pays-off/article_8d92ed9c-ee48-11e5-9336-3769bae935de.html|url-status=live}}</ref> هي اسٽور ٻن ماڙ پارڪنگ گيراج مٿان ٺاهيو ويو، جيڪو آمريڪا ۾ پنهنجي نوعيت جو واحد آهي.<ref>{{Cite web|last=Mcintosh|first=Chris|title=Unique new Wal-Mart Supercenter opens in Grundy, Va.|url=https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|access-date=November 5, 2020|website=HeraldCourier.com|date=September 14, 2011|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203439/https://heraldcourier.com/news/unique-new-wal-mart-supercenter-opens-in-grundy-va/article_151ce46f-f298-59d0-9d23-640d5b0ef9f9.html|url-status=live}}</ref>]]
15 جنوري 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 2016ع ۾ 269 اسٽور بند ڪندي، جنهن سان 16,000 مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite web |url = https://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |title = Walmart will close 269 stores this year, affecting 16,000 workers |publisher = CNN |date = January 16, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160118041646/http://money.cnn.com/2016/01/15/news/companies/walmart-store-closings/index.html |archive-date = January 18, 2016}}</ref> بندش لاءِ نشانبر ڪيل اسٽورن مان 154 آمريڪا ۾ هئا، جن مان 95٪ سراسري طور ٻئي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن جي فاصلي تي هئا. اهي 269 اسٽور ڪمپني جي عالمي چورس فوٽ ايراضي ۽ آمدنيءَ جو 1 سيڪڙو کان گهٽ هئا. نيبرهوڊ مارڪيٽ جا 102 هنڌ، جيڪي اڳ يا اصل ۾ والمارٽ ايڪسپريس طور رٿيل هئا، جيڪو 2011ع کان آزمائشي پروگرام ۾ هو ۽ 2014ع ۾ نيبرهوڊ مارڪيٽن ۾ تبديل ڪيو ويو، پڻ بندشن ۾ شامل هئا. والمارٽ "سپر سينٽرن کي مضبوط ڪرڻ، نيبرهوڊ مارڪيٽن کي بهتر ڪرڻ، اي ڪامرس ڪاروبار وڌائڻ ۽ گراهڪن لاءِ پڪ اپ خدمتون وڌائڻ" تي ڌيان ڏيڻ جو منصوبو رکيو. مالي سال 2017ع ۾، ڪمپني 50 کان 60 سپر سينٽر، 85 کان 95 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 7 کان 10 سيمز ڪلب، ۽ 200 کان 240 بين الاقوامي هنڌ کولڻ جو منصوبو رکيو.<ref name=":0">{{cite news |last1=Gustafson |first1=Krystina |last2=Reagan |first2=Courtney |date=January 15, 2016 |title=Wal-Mart to close 269 stores as it retools fleet |publisher=[[سي اين بي سي]] |url=https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |access-date=February 3, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195211/https://www.cnbc.com/2016/01/15/wal-mart-to-close-269-stores-as-it-retools-fleet.html |url-status=live }}</ref> مالي سال 2017ع جي آخر ۾، والمارٽ 38 سپر سينٽر کوليا ۽ 21 ڊسڪائونٽ اسٽورن کي منتقل، وڌايو يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيو، جنهن سان ڪُل 59 سپر سينٽر ٿيا؛ ۽ 69 نيبرهوڊ مارڪيٽ، 8 سيمز ڪلب، ۽ 173 بين الاقوامي هنڌ کوليا، ۽ 4 هنڌ منتقل، وڌايا يا تبديل ڪيا، جنهن سان ڪُل 177 بين الاقوامي هنڌ ٿيا. 8 آگسٽ 2016ع تي، والمارٽ اي ڪامرس ويب سائيٽ Jet.com کي 3.3 ارب آمريڪي ڊالرن ۾ خريد ڪرڻ جو معاهدو اعلان ڪيو.<ref>{{cite web |url = https://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |title = Why Walmart is spending $3B for online seller Jet.com |work = [[يو ايس اي ٽوڊي]] |first = Hadley |last = Malcolm |date = August 8, 2016 |access-date = October 6, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161010053719/http://www.usatoday.com/story/money/2016/08/08/walmart-acquires-jetcom-for-3-billion/88386988/ |archive-date = October 10, 2016}}</ref><ref>{{Cite web |url = http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |title = Walmart is buying Jet.com for $3 billion |last = Rey |first = Jason Del |date = August 8, 2016 |website = Recode |access-date = August 8, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160808221507/http://www.recode.net/2016/8/7/12395114/walmart-jet-acquisition-3-billion-price |archive-date = August 8, 2016}}</ref> Jet.com جو گڏيل باني ۽ [[چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر|سي اي او]] [[مارڪ لور]]، Jet.com سان گڏ والمارٽ جي موجوده آمريڪي اي ڪامرس عمل کي هلائڻ لاءِ برقرار رهيو. خريداري $3 ارب نقد ادائيگي ۽ Jet.com جي عملدارن لاءِ ترغيبي بونس منصوبي جي حصي طور وقت سان ملندڙ اضافي $300 ملين والمارٽ شيئرن جي صورت ۾ ترتيب ڏني وئي.<ref name="Walmart-Inc-Aug-2016-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Aug 8, 2016 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=September 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925032710/http://pdf.secdatabase.com/1267/0000104169-16-000113.pdf |url-status=live }}</ref> 19 آڪٽوبر 2016ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها آءِ بي ايم ۽ سنگهوا يونيورسٽي سان گڏجي چين ۾ سور جي گوشت جي رسد زنجير کي بلاڪ چين استعمال ڪندي ٽريڪ ڪندي.<ref>{{cite web |url = https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |title = Walmart to team with IBM (IBM) and Tsinghua University to track the pork supply chain in China using blockchain |last = Roberts |first = Daniel |work = Yahoo Tech |date = October 19, 2016 |access-date = October 20, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161021073245/https://www.yahoo.com/tech/walmart-and-ibm-will-use-blockchain-to-track-pork-from-china-142530691.html |archive-date = October 21, 2016}}</ref> رسد زنجير جي ٽريڪنگ کي پاڻمرادو ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين جو استعمال والمارٽ لاءِ خرچ بچائڻ ۽ اهڙيءَ ريت منافعو وڌائڻ جي امڪان جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal |last1=Hasan |first1=Mohammad Raihanul |last2=Shiming |first2=Deng |last3=Islam |first3=Mollah Aminul |last4=Hossain |first4=Muhammed Zakir |date=June 1, 2020 |title=Operational efficiency effects of blockchain technology implementation in firms: Evidence from China |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |journal=Review of International Business and Strategy |language=en |volume=30 |issue=2 |pages=163–181 |doi=10.1108/RIBS-05-2019-0069 |s2cid=216520739 |issn=2059-6014 |access-date=November 18, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118234623/https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/RIBS-05-2019-0069/full/html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي، والمارٽ تقريباً $51 ملين ۾ موسجا، هڪ اهم آن لائن فعال آئوٽ ڊور پرچون ڪندڙ، جي خريداري جو اعلان ڪيو. خريداري 13 فيبروري 2017ع تي مڪمل ٿي.<ref>{{Cite web|title=Walmart Announces the Acquisition of Moosejaw, a Leading Online Outdoor Retailer|url=http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319022322/http://news.walmart.com/_news_/2017/02/15/walmart-announces-the-acquisition-of-moosejaw-a-leading-online-outdoor-retailer|archive-date=March 19, 2017|access-date=March 12, 2017}}</ref> 16 جون 2017ع تي، والمارٽ پنهنجي فيشن اثاثن کي وڌائڻ جي ڪوشش ۾ مردن جي ڪپڙن واري ڪمپني [[بونوبوس (لباس)|بونوبوس]] کي $310 ملين ۾ خريد ڪرڻ تي اتفاق ڪيو.<ref>{{cite news |url = https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |title = Walmart to Buy Bonobos, Men's Wear Company, for $310 Million |newspaper = The New York Times |date = June 16, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170617084010/https://mobile.nytimes.com/2017/06/16/business/walmart-bonobos-merger.html |archive-date = June 17, 2017}}</ref> 29 سيپٽمبر 2017ع تي، والمارٽ [[بروڪلن]] ۾ ساڳئي ڏينهن ۽ آخري ميل پهچائڻ واري ڪمپني پارسل خريد ڪئي.<ref>{{Cite web |url = https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |title = Who is Parcel? What This Delivery Company Means to Walmart |website = blog.walmart.com |date = October 3, 2017 |access-date = November 6, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20171107055646/https://blog.walmart.com/business/20171003/who-is-parcel-what-this-delivery-company-means-to-walmart |archive-date = November 7, 2017}}</ref> 2018ع ۾، والمارٽ "اسپارڪ" برانڊ هيٺ، ڊرائيورن جي خانگي گاڏين کي استعمال ڪندي گراهڪن تائين پهچائڻ جون ڪرائوڊ سورسنگ خدمتون شروع ڪيون.<ref name="Spark delivery">{{cite news |title=Walmart to launch delivery service for other businesses |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |date=August 24, 2021 |agency=[[ايسوسيئيٽڊ پريس]] |author=Anne D'Innocenzio |access-date=August 25, 2021 |archive-date=August 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825002406/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/walmart-launch-delivery-service-businesses-79612856 |url-status=live }}</ref>
6 ڊسمبر 2017ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها 1 فيبروري 2018ع کان پنهنجي ڪارپوريٽ نالي کي وال-مارٽ اسٽورز, انڪارپوريشن. مان والمارٽ انڪارپوريشن ۾ تبديل ڪندي.<ref name="Walmart-Inc-Dec-2017-8-K">{{cite web |url=http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 6, 2017 |publisher=secdatabase.com |access-date=April 23, 2018 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224195655/http://pdf.secdatabase.com/2571/0000104169-17-000084.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Walmart Inc">{{Cite web |url = https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |title = Wal-Mart's New Name: It's Not Just a Store Anymore |publisher = MSN |access-date = December 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171207025508/https://www.msn.com/en-us/money/companies/wal-marts-new-name-its-not-just-a-store-anymore/ar-BBGjaxa?li=BBnb7Kz |archive-date = December 7, 2017 |url-status=dead}}</ref>
11 جنوري 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته سيمز ڪلب جا 63 هنڌ بند ڪيا ويندا. ڪجهه اسٽور ملازمن کي اطلاع ڏيڻ کانسواءِ ئي ختم ڪري چڪا هئا؛ ڪجهه ملازمن کي 11 جنوري تي ڪمپني سطح واري اي ميل وسيلي خبر پئي. والمارٽ چيو ته انهن مان ڏهه اسٽور اي ڪامرس ورڇ مرڪز بڻبا ۽ ملازم انهن هنڌن تي ڪم لاءِ ٻيهر درخواست ڏئي سگهن ٿا. ''[[بزنس انسائيڊر]]'' رسالي حساب لڳايو ته 11,000 کان وڌيڪ مزدور متاثر ٿيندا.<ref>{{cite news | url=http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | title=Sam's Club stores close around the country | work=Cleveland 19 News | date=January 11, 2018 | access-date=May 17, 2019 | archive-date=January 12, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180112042811/http://www.cleveland19.com/story/37245316/sams-club-stores-close-around-the-country | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Walmart is abruptly closing 63 Sam's Club stores and laying off thousands of workers|url=http://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1/|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403012624/https://www.businessinsider.com/walmart-suddenly-closes-sams-club-stores-2018-1|url-status=live}}</ref> ساڳئي ڏينهن، والمارٽ اعلان ڪيو ته [[ٽيڪس ڪٽس اينڊ جابز ايڪٽ 2017ع|نئين ٽيڪس قانون]] جي نتيجي ۾، اها والمارٽ جي شروعاتي اجرتون وڌائيندي، بونس ورهائيندي، پنهنجي موڪل پاليسين کي وسيع ڪندي ۽ ملازمن جي گود وٺڻ جي خرچ ۾ حصو ڏيندي. والمارٽ جي سي اي او [[ڊگ ميڪ ملن]] چيو، "اسان اڃا انهن موقعن جو جائزو وٺڻ جي شروعاتي مرحلن ۾ آهيون، جيڪي ٽيڪس سڌارو اسان لاءِ پيدا ڪري ٿو ته جيئن اسان پنهنجي گراهڪن ۽ ساٿين ۾ سيڙپ ڪريون ۽ پنهنجي ڪاروبار کي وڌيڪ مضبوط ڪريون، جن سڀني مان اسان جي شيئر هولڊرن کي فائدو ٿيڻ گهرجي."<ref>{{cite web|title=Walmart is giving its workers a pay raise and a cash bonus of up to $1,000|url=http://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|author=Peterson, Hayley|date=January 11, 2018|website=[[بزنس انسائيڊر]]|access-date=May 17, 2019|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517234906/https://www.businessinsider.com/walmart-raises-employee-wages-11-2018-1|url-status=live}}</ref>
رپورٽ ٿيو ته والمارٽ هاڻي سبسڪرپشن وڊيو شعبي ۾ داخل ٿيڻ تي غور ڪري رهي آهي، ۽ نيٽ فليڪس ۽ ايمازون سان مقابلي جي اميد رکي ٿي. هنن گهٽ خرچ واري سبسڪرپشن وڊيو اسٽريمنگ خدمت تيار ڪرڻ لاءِ اڳوڻي [[ايپڪس]] سي اي او مارڪ گرينبرگ جي مدد ورتي.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|title=Walmart Enlists Mark Greenberg, Former Epix CEO, to Develop Netflix Competitor|magazine=Variety|last=Spangler|first=Todd|date=July 28, 2018|access-date=January 18, 2019|archive-date=December 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224201443/https://variety.com/2018/digital/news/walmart-mark-greenberg-streaming-video-subscription-netflix-amazon-1202881274/|url-status=live}}</ref>
26 فيبروري 2019ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته هن تل ابيب ۾ قائم پيداوار جائزي واري شروعاتي ڪمپني اسپيڪٽيوا اڻڄاتل رقم ۾ خريد ڪئي آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.jpost.com/Jpost-Tech/In-first-Israeli-acquisition-Walmart-purchases-start-up-Aspectiva-581803|title=In first Israeli acquisition, Walmart purchases start-up Aspectiva – Hi-tech news – Jerusalem Post|newspaper=The Jerusalem Post | Jpost.com|access-date=February 26, 2019|archive-date=August 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804171217/https://www.jpost.com/jpost-tech/in-first-israeli-acquisition-walmart-purchases-start-up-aspectiva-581803|url-status=live}}</ref>
مئي 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها $35 جي گهٽ ۾ گهٽ خريداري تي 220,000 کان وڌيڪ شين لاءِ مفت هڪ-ڏينهن پهچائڻ شروع ڪري رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|title=Walmart is rolling out next-day delivery. Look out, Amazon.com|first=Nathaniel|last=Meyersohn|work=CNN|date=May 14, 2019|access-date=June 6, 2019|archive-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022123754/https://www.cnn.com/2019/05/14/business/walmart-one-day-shipping-amazon-prime/index.html|url-status=live}}</ref>
سيپٽمبر 2019ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها مصنوعات بابت "ضابطن جي پيچيدگي ۽ غير يقيني" سبب سڀني اي-سگريٽن جي وڪري کي بند ڪندي. 2019ع جي شروعات ۾، والمارٽ ميوي جي ذائقي وارا اي-سگريٽ وڪڻڻ بند ڪيا هئا ۽ تمباڪو تي مشتمل شين جي خريداري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ عمر 21 سال ڪئي هئي.<ref>{{cite web |last1=Robertson |first1=Adi |title=Walmart says it will stop selling e-cigarettes |url=https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |website=The Verge |date=September 20, 2019 |access-date=September 26, 2019 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617184155/https://www.theverge.com/2019/9/20/20876076/walmart-sams-club-e-cigarette-sales-stop-regulation-uncertainty-lung-illness |url-status=live }}</ref> ساڳئي مهيني، والمارٽ پنهنجو پهريون هيلٿ سينٽر کوليو، هڪ "طبي مال"، جتي گراهڪ بنيادي علاج جون خدمتون خريد ڪري سگهن ٿا. بيمي کانسواءِ قيمتون، مثال طور، سالياني جسماني معائني لاءِ $30 ۽ صلاح مشوري جي سيشن لاءِ $45 درج ٿيل هيون.<ref>{{cite magazine |last1=Times Staff |title=12 Innovations That Will Change Health Care and Medicine in the 2020s |url=https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |magazine=Time |access-date=October 29, 2019 |archive-date=December 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201224203833/https://time.com/5710295/top-health-innovations/ |url-status=live }}</ref> پنهنجي صحت سنڀال واري قدم کي جاري رکندي، خدمتون وڌائڻ لاءِ اسپرنگڊيل، آرڪنساس ۾ 6,200 چورس فوٽ جو صحت ۽ ڀلائي ڪلينڪ نمونو کوليو ويو.<ref>{{cite web|last=Petro|first=Greg|title=Walmart And Amazon Lead The Retail Pack By Leveraging Healthcare|url=https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|date=June 25, 2020|access-date=June 27, 2020|work=Forbes|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116071755/https://www.forbes.com/sites/gregpetro/2020/06/25/walmart-and-amazon-lead-the-retail-pack-by-leveraging-healthcare/|url-status=live}}</ref>
آڪٽوبر 2019ع تائين، والمارٽ سڀني جيئرن مڇين ۽ آبي ٻوٽن جي وڪري کي بند ڪري ڇڏيو.<ref>{{cite web |title=Walmart Discontinuing Sale of Pet Fish |url=http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |website=Pet Business Magazine |date=July 2, 2019 |access-date=July 2, 2019 |archive-date=July 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705062611/http://www.petbusiness.com/Walmart-Discontinuing-Sale-of-Pet-Fish/ |url-status=live }}</ref>
===2020ع وارو ڏهاڪو: ترقي===
{{multiple image
| total_width = 400
| image1 = P050914PS-0163 (14358530198).jpg
| alt1 = President Barack Obama walks through the aisles at Walmart
| image2 = Vice President Pence Visits a Walmart Distribution Center (49741912523).jpg
| alt2 = Vice President Mike Pence at a Walmart Distribution Center in Gordonsville, Va.
| footer = صدر [[بارڪ اوباما]] والمارٽ جي رستن مان گذرندي ۽ نائب صدر [[مائڪ پينس]] والمارٽ ورڇ مرڪز ۾.
}}
2020ع ۾، [[ڪووڊ-19 وبا|ڪورونا وائرس (ڪووڊ-19) وبا]] عارضي قدمن کي لاڳو ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جهڙوڪ اسٽورن جي بندش، اسٽورن ۾ محدود داخلا، وڏي پيماني تي ملازمن جي برطرفي، ۽ [[سماجي فاصلو|سماجي فاصلي]] جي اصولن جو نفاذ. صفائي ۽ سامان رکڻ لاءِ اسٽورن جا وقت تبديل ڪيا ويا. [[گهٻراهٽ ۾ خريداري]] وڌڻ سبب شين تي حدون لاڳو ڪيون ويون.
وبا دوران، والمارٽ ملازمن جي ڪجهه فائدن ۾ تبديليون ڪيون. ملازم جيڪڏهن ڪم ڪرڻ جي قابل محسوس نه ڪن يا ڪم تي اچڻ ۾ بي آرامي محسوس ڪن ته گهر رهي بغير پگهار موڪل وٺي سگهندا هئا. جيڪي ملازم وائرس ۾ مبتلا ٿيا، تن کي "ٻن هفتن تائين پگهار" ملي. ٻن هفتن کان پوءِ، جيڪي ڪلاڪوار ساٿي ڪم تي واپس نه اچي سگهيا، اهي 26 هفتن تائين پگهار جا اهل هئا.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|title=From Walmart to Burger King's parent company, these 14 retail companies are changing their benefits policies amid the coronavirus pandemic|last=Jiang|first=Irene|website=Business Insider|access-date=March 20, 2020|archive-date=November 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114074301/https://www.businessinsider.com/coronavirus-changes-walmart-starbucks-employee-benefits-2020-3|url-status=live}}</ref> والمارٽ $428 ملين جا وبائي بونس ادا ڪيا. پارٽ ٽائيم ۽ عارضي مزدورن کي $150 بونس مليو، جڏهن ته فل ٽائيم مزدورن کي $300 بونس مليو.<ref>{{cite news |title=Walmart to spend another $428 million on employee bonuses |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |access-date=October 12, 2022 |work=Reuters |date=July 21, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012193409/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-walmart-idCAKCN24M25C |url-status=live }}</ref> جولاءِ 2020ع کان، سڀني اسٽورن ۾ گراهڪن لاءِ ماسڪ پائڻ لازمي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|last=Tyko|first=Kelly|date=July 15, 2020|title=Walmart and Sam's Club to require masks nationwide starting July 20 as COVID-19 cases rise|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|access-date=July 15, 2020|website=USA Today|archive-date=December 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083053/https://www.usatoday.com/story/money/2020/07/15/walmart-masks-required-shoppers-sams-club-covid-19/5442415002/|url-status=live}}</ref> فيبروري 2022ع تائين، اهي ڪووڊ پابنديون ختم ڪيون ويون.<ref>{{Cite web |date=2022-02-13 |title=Walmart lifts mask mandate and COVID sick leave policy for vaccinated employees |url=https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |access-date=2024-05-19 |website=ABC7 Los Angeles |language=en |archive-date=May 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519022748/https://abc7.com/walmart-mask-mandate-drops-vaccinated-employee/11561568/ |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart Coronavirus notices.jpg|thumb|upright|والمارٽ تي لڳل نشان، جيڪي ڪووڊ-19 وبا سبب آيل تبديليون ظاهر ڪن ٿا]]
2020ع جي پهرئين ٽه ماهي ۾، صارفين ڪووڊ جي جواب ۾ گهٽ ڀيرا خريداري ڪئي (5.6٪ گهٽ ڏيتيون ليتيون)، ۽ جڏهن خريداري ڪئي ته وڌيڪ خريد ڪيو (16.5٪).<ref name="Kohan"/> جيئن ماڻهو ٻاهر کائڻ کان گهر ۾ کائڻ ڏانهن منتقل ٿيا،<ref name="Volpe">{{cite journal |last1=Volpe |first1=Richard |last2=Boland |first2=Michael A. |title=The Economic Impacts of Walmart Supercenters |journal=Annual Review of Resource Economics |date=October 5, 2022 |volume=14 |issue=1 |pages=43–62 |doi=10.1146/annurev-resource-111820-032827 |s2cid=250158765 |language=en |issn=1941-1340|doi-access=free }}</ref> خالص وڪرو 11٪ وڌيو، جڏهن ته آن لائن وڪرو 74٪ وڌيو. جيتوڻيڪ والمارٽ جا هلندڙ خرچ 5.5٪ وڌيا، ان جي خالص آمدني 4٪ وڌي.<ref name="Kohan">{{cite news |last1=Kohan |first1=Shelley E. |title=Walmart's Online Sales Have Surged 74% During The Pandemic |url=https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |access-date=October 12, 2022 |work=Forbes |date=May 19, 2020 |language=en |archive-date=October 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012194851/https://www.forbes.com/sites/shelleykohan/2020/05/19/walmart-revenue-up-86-e-commerce-up-74/?sh=5f27f0d366cc |url-status=live }}</ref> 2020ع جي ٽئين ٽه ماهي ۾، والمارٽ $135 ارب آمدني رپورٽ ڪئي، جيڪا سال بہ سال 5٪ واڌ ڏيکاريندي هئي.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/ed02767c-48cd-418f-baa9-49cd44ed5310 |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription|title= Walmart and Home Depot extend pandemic winning streaks |work=[[فنانشل ٽائمز]]|first=Alistair|last=Gray|date=November 17, 2020|access-date=November 17, 2020}}</ref>
ڊسمبر 2020ع ۾، والمارٽ ڪيريئر پڪ اپ نالي نئين خدمت شروع ڪئي، جيڪا گراهڪن کي واپسيون شيڊول ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>{{Cite news|date=December 21, 2020|title=Walmart unveils new product return service|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|access-date=December 21, 2020|archive-date=December 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225204042/https://www.reuters.com/article/walmart-return-idUSKBN28V19O|url-status=live}}</ref> جنوري 2021ع ۾، ڪمپني صارفين ۽ ملازمن لاءِ مالي شين فراهم ڪرڻ لاءِ وينچر ڀائيوار [[ربٽ ڪيپيٽل]] سان گڏ هڪ [[فِن ٽيڪ]] شروعاتي ڪمپني شروع ڪئي.<ref>{{cite news |last=Townsend |first=Matthew |url=https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |title=Walmart Creates Fintech Startup, Speeding Push Beyond Retail |work=[[بلومبرگ ڪوئنٽ]] |date=January 12, 2021 |access-date=January 12, 2021 |archive-date=January 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123151439/https://www.bloombergquint.com/onweb/walmart-announces-fintech-startup-with-ribbit-capital |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، والمارٽ پنهنجي آن لائن مارڪيٽنگ صلاحيت وڌائڻ لاءِ ٿنڊر انڊسٽريز کان ٽيڪنالاجي خريد ڪئي، جيڪا ڊجيٽل اشتهار ٺاهڻ لاءِ خودڪاري استعمال ڪري ٿي.<ref>{{Cite news|last=Bruell|first=Sahil Patel and Alexandra|date=February 4, 2021|title=Walmart Buys Ad Tech to Chase Small-Business Advertisers|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|access-date=February 8, 2021|issn=0099-9660|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207220700/https://www.wsj.com/articles/walmart-buys-ad-tech-to-chase-small-business-advertisers-11612438200|url-status=live}}</ref> مئي ۾، والمارٽ اسرائيلي شروعاتي ڪمپني زيڪٽ $200 ملين ۾ خريد ڪئي. زيڪٽ [[مصنوعي ذهانت]] استعمال ڪري گراهڪن کي مجازي پليٽ فارم وسيلي ڪپڙا آزمائڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 Meet one of the only Israeli women to seal a nine-figure exit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914154004/https://www.haaretz.com/israel-news/MAGAZINE-the-walmart-deal-meet-one-of-the-only-israeli-women-to-seal-a-nine-figure-exit-1.10112985 |date=September 14, 2021 }}, [[هارٽز]]</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسپارڪ ڪرائوڊ سورس پهچائڻ خدمت کي ٻين ڪاروبارن لاءِ وائيٽ-ليبل خدمت طور کوليندي، جيڪا [[پوسٽ ميٽس]] ۽ [[آن لائن خوراڪ آرڊرنگ]] پهچائڻ وارين ڪمپنين سان مقابلو ڪندي.<ref name="Spark delivery" />
2021ع ۾، والمارٽ فورڊ ۽ آرگو اي آءِ سان ڀائيواري ڪئي ته جيئن آن لائن آرڊر ڏيندڙ گراهڪن لاءِ خودمختيار پهچائڻ نظام متعارف ڪرايو وڃي.<ref>{{Cite web |date=16 September 2021 |title=Ford, Walmart and Argo AI team up to launch autonomous vehicle delivery service |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |website=Reuters |access-date=December 9, 2025 |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134306/https://www.reuters.com/business/autos-transportation/ford-walmart-argo-ai-team-up-launch-autonomous-vehicle-delivery-service-2021-09-15/ |url-status=live }}</ref>
جون 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ميمومي، هڪ وڌايل حقيقت واري نظرياتي ٽيڪنالاجي ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart is acquiring Memomi, an AR startup powering virtual try-on for eyewear |url=https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |access-date=December 12, 2023 |website=TechCrunch |date=June 29, 2022 |language=en-US |last=Perez |first=Sarah |archive-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212225333/https://techcrunch.com/2022/06/29/walmart-is-acquiring-memomi-an-ar-startup-powering-virtual-try-on-for-eyewear/ |url-status=live }}</ref> آگسٽ ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها وولٽ سسٽمز، وينڊر مينيجمينٽ ۽ پيداوار ٽريڪنگ سافٽ ويئر ڪمپني، خريد ڪندي.<ref>{{Cite web |title=Walmart acquires omnichannel tech specialist Volt Systems |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |access-date=August 9, 2022 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=August 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809145743/https://www.retaildive.com/news/walmart-acquires-volt-systems/629083/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايمازون سان بهتر مقابلي لاءِ پنهنجي Walmart+ سبسڪرائبرن کي [[پيرامائونٽ گلوبل|پيرامائونٽ]] سان ڀائيواري ڪري [[پيرامائونٽ+]] مواد پيش ڪندي.<ref>{{Cite news |title=Walmart Reaches Streaming Deal With Paramount+ |url=https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |access-date=August 15, 2022 |website=The Wall Street Journal |date=August 15, 2022 |language=en-US |archive-date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200353/https://www.wsj.com/articles/walmart-reaches-streaming-deal-with-paramount-11660589853?mod=djemalertNEWS |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2022ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته هنڌ ٻيهر 24 ڪلاڪ نه ٿيندا، ۽ هاڻي گهڻا اسٽور صبح 6 وڳي کان رات 11 وڳي تائين کليل آهن.<ref>{{Cite web |title=Walmart: No plans to make stores 24/7 again |url=https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |access-date=September 5, 2022 |website=WSFA 12 News |date=August 12, 2022 |language=en |archive-date=September 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905175620/https://www.wtvy.com/2022/08/12/walmart-no-plans-make-stores-247-again/ |url-status=live }}</ref> جنوري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪلاڪوار مزدورن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت $12 کان $14 في ڪلاڪ ڪندي. لڳ ڀڳ 340,000 ملازمن کي مارچ کان وڌايل اجرت ملڻ جي اميد هئي، ۽ والمارٽ جي آمريڪي سراسري اجرت $17.50 کان مٿي ٿيڻ جي اميد هئي. ڪمپني اعلان ڪيو ته اها پنهنجي Live Better U پروگرام ۾ ڪاليجي ڊگريون ۽ سرٽيفڪيٽ شامل ڪندي.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |title=Walmart raises minimum wage as retail labor market remains tight |url=https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |access-date=January 24, 2023 |website=CNBC |date=January 24, 2023 |language=en |archive-date=January 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124164008/https://www.cnbc.com/2023/01/24/walmart-raises-minimum-wage-as-retail-labor-market-remains-tight.html |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart EV Charger.jpg|thumb|upright|والمارٽ جي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشن. ان وٽ وسيع اندروني ڊي سي تيز-چارجنگ نيٽ ورڪ آهي.]]
فيبروري 2023ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته گذريل مالي سال ۾ ان جو وڪرو $611 ارب رهيو، جيڪو 7٪ وڌيڪ هو.<ref>{{Cite web |date=February 21, 2023 |title=Walmart beats Q4 expectations during holiday shopping period |url=https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |access-date=February 21, 2023 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=February 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221140956/https://apnews.com/article/business-f130b49a4e23b17697179b13664abbaf |url-status=live }}</ref> اپريل ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2030ع تائين هزارين اسٽورن تي برقي گاڏي چارجنگ اسٽيشنون شامل ڪندِي، جيڪي اڳ ۾ هلندڙ 1,300 اسٽيشنن کان علاوه هونديون.<ref>{{Cite web |last=Sheidlower |first=Noah |title=Walmart will add thousands of EV charging stations to stores by 2030 |url=https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |access-date=April 6, 2023 |website=CNBC |date=April 6, 2023 |language=en |archive-date=April 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406202639/https://www.cnbc.com/2023/04/06/walmart-ev-charging-network-plans.html |url-status=live }}</ref>
جنوري 2024ع ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ايندڙ پنجن سالن ۾ آمريڪا ۾ 150 کان وڌيڪ اسٽور کوليندي ۽ 650 اسٽورن جي نئين سر جوڙجڪ ڪندي. اهو ڪمپني لاءِ رخ موڙ هو، جيڪا آن لائن مقابلي، خاص طور ايمازون سان مقابلي، تي ڌيان ڏيندي نوان اسٽور کولڻ کي گهٽ اهميت ڏيڻ واري دور ۾ هئي، ۽ اهو وبا کان پوءِ واري دور ۾ روايتي پرچون تي صنعت جي مجموعي وڌيڪ ڌيان جي وچ ۾ ٿيو.<ref>{{Cite web |date=January 31, 2024 |title=Walmart to open or expand more than 150 stores |url=https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |access-date=February 1, 2024 |website=NBC News |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131225243/https://www.nbcnews.com/business/corporations/walmart-open-expand-150-stores-rcna136652 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nassauer |first=Sarah |date=January 31, 2024 |title=Walmart, in a Reversal, to Open New Stores in the U.S. |url=https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |access-date=February 1, 2024 |website=[[The Wall Street Journal]] |language=en |archive-date=January 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131232824/https://www.wsj.com/business/retail/walmart-in-a-reversal-to-open-new-stores-in-the-u-s-ffb78d80 |url-status=live }}</ref> فيبروري ۾، ڪمپني اعلان ڪيو ته 2017ع ۾ شروع ڪيل سندس "پروجيڪٽ گيگاٽن" قدم، جنهن جو مقصد 2030ع تائين سپلائرن مان پنهنجي [[ڪاربن حسابداري|اسڪوپ 3 اخراج]] کي 1 ارب [[ٽن|ميٽرڪ ٽن]] گهٽائڻ هو، پنهنجو هدف حاصل ڪري چڪو آهي، ۽ مالي سال 2023ع ۾ خالص وڪرو جو 75٪ انهن سپلائرن مان هو، جيڪي انهيءَ قدم ۾ شريڪ هئا.<ref>{{cite news|last=Richters|first=Kim|date=February 23, 2024|title=Walmart Hits Supply-Chain Emissions Goal—Six Years Early|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|access-date=February 23, 2024|archive-date=February 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223115442/https://www.wsj.com/articles/walmart-hits-supply-chain-emissions-goalsix-years-early-8988d78f|url-status=live}}</ref> والمارٽ رپورٽ ڪيو ته اها راءِ ملڻ سبب ڪجهه اسٽورن مان سيلف چيڪ آئوٽ هٽائڻ جو منصوبو رکي ٿي.<ref>{{Cite web |title=Walmart removes self-checkout from select stores |url=https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |access-date=2024-05-18 |website=Retail Dive |language=en-US |archive-date=May 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517103507/https://www.retaildive.com/news/walmart-removes-self-checkout-stores-experience/714306/ |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2024ع ۾، والمارٽ ايشيا کان آمريڪا تائين سامان کڻڻ ۽ ايمازون سان وڌيڪ اثرائتي نموني مقابلو ڪرڻ لاءِ نئين خدمت جو اعلان ڪيو.<ref>{{Cite web |date=August 28, 2024 |title=Walmart unveils new marketplace seller services for holiday boost |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/walmart-unveils-new-marketplace-seller-services-holiday-boost-2024-08-27/}}</ref> نومبر ۾، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي [[تنوع، برابري ۽ شموليت]] (DEI) پروگرامن کي ختم ڪري رهي آهي، ان سان گڏ [[ٽرانس جينڊر]] نابالغن لاءِ ٺهيل شين، جهڙوڪ [[ڇاتي ٻڌڻ|ڇاتي ٻڌڻ وارا پٽا]]، کي فهرست مان هٽائي رهي آهي.<ref>{{multiref2
| 1 = {{Cite web |last=Reynolds |first=Darren |title=Walmart to roll back its diversity, equity and inclusion policies |url=https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |access-date=2024-11-26 |website=ABC News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126143812/https://abcnews.go.com/US/walmart-roll-back-diversity-equity-inclusion-policies/story?id=116221884 |url-status=live }}
| 2 = {{Cite web |date=2024-11-26 |title=Walmart becomes latest - and biggest - company to roll back its DEI policies |url=https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |access-date=2024-11-26 |website=AP News |archive-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126174912/https://apnews.com/article/walmart-dei-inclusion-diversity-34b06922e60e5116fe198696201ce4d9 |url-status=live }}
}}</ref>
جنوري 2025ع ۾، والمارٽ پنهنجو لوگو ٻيهر ڊزائن ڪيو؛ اهو گهڻو ڪري ساڳيو رهيو، سواءِ ان جي ته لفظ ٿورو وڏو ڪيو ويو، پس منظر وڌيڪ گهرو نيرو ڪيو ويو، ۽ اسپارڪ ٿورو وڏو ڪيو ويو.<ref>{{Cite web |last=Hauari |first=Gabe |title=Walmart unveils 'modern' new logo. The internet can't see the difference. |url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |access-date=2025-01-15 |website=USA Today |language=en-US |archive-date=January 15, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115010723/https://www.usatoday.com/story/money/2025/01/14/walmart-new-logo-redesign/77689947007/#:~:text=Walmart%20said%20it%20will%20begin,to%20be%20redesigned%20over%20time. |url-status=live }}</ref>
[[File:Walmart App icon (2025).svg|thumb|120px|والمارٽ جي ايپ آئيڪان]]
سيپٽمبر 2025ع ۾، والمارٽ Walmart+ ۾ [[پيڪاڪ (اسٽريمنگ خدمت)|پيڪاڪ]] شامل ڪيو، جنهن سان صارفين کي پيڪاڪ ۽ پيرامائونٽ+ مان چونڊ ڪرڻ ۽ هر 90 ڏينهن ۾ ٻنهي خدمتن وچ ۾ بدلائڻ جو اختيار مليو.<ref>{{cite web | title=Walmart+ adds Peacock to its membership. See when the service begins | website=[[USA Today]] | url=https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | access-date=September 5, 2025 | archive-date=September 8, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250908002838/https://www.usatoday.com/story/money/2025/09/02/walmart-plus-peacock-streaming/85942523007/ | url-status=live }}</ref>
20 نومبر 2025ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها پنهنجي اسٽاڪ ايڪسچينج لسٽنگ اين واءِ ايس اي مان [[نيسڊيڪ گلوبل سليڪٽ مارڪيٽ]] ڏانهن منتقل ڪندي، جيڪا رڪارڊ تي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج منتقلي آهي.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |title=Walmart bumps up outlook ahead of holidays, plans listing switch to Nasdaq |work=Reuters |first1=Juveria |last1=Tabassum |first2=Siddharth |last2=Cavale |date=November 20, 2025 |access-date=December 30, 2025 |archive-date=November 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121135245/https://www.reuters.com/business/walmart-boosts-outlook-again-plans-move-nasdaq-2025-11-20/ |url-status=live }}</ref>
===ٽيرف ۽ ٽرمپ انتظاميا===
{{مک|ٻي ٽرمپ انتظاميا ۾ ٽيرف}}
اپريل 2025ع ۾، [[وائيٽ هائوس]] درآمدي ٽيرفن جي سخت ۽ وسيع لهر لاڳو ڪئي، ۽ انهن وسيع محصولن وڏن عالمي ڀائيوارن کان ايندڙ سامان تي 30٪ کان 50٪ تائين درآمدي جرمانا مڙهيا.<ref>{{cite news |date=14 March 2025 |title=Walmart's move to avoid high tariff costs receives harsh response|url=https://finance.yahoo.com/news/walmart-move-avoid-high-tariff-193300409.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref> آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي ڪنٽينر درآمد ڪندڙ طور، والمارٽ رات وچ ۾ اربين ڊالرن جي ذميوارين جي منهن ۾ اچي وئي. مئي 2025ع جي وچ تائين، والمارٽ جي ايگزيڪيوٽو قيادت پنهنجي ٽه ماهي آمدني ڪال دوران مالي دٻاءَ بابت باضابطه ڳالهه ڪئي ۽ سيڙپڪارن کي کليو خبردار ڪيو ته پرچون ديو وٽ شيلف قيمتون وڌائڻ کانسواءِ ٻيو ڪو چارو نه هوندو. انهن چيو ته جيتوڻيڪ اهي جتي ممڪن هوندو صارفين کي بچائڻ لاءِ ڪم ڪندا، پر ڪمپني جا انتهائي سنها پرچون منافعو مارجن محصولن جي وڏي وهڪري کي جذب نٿا ڪري سگهن. [[آمريڪا جو صدر]] [[ڊونلڊ ٽرمپ]] سماجي ميڊيا تي پرچون ديو تي سخت تنقيد ڪئي، ۽ مطالبو ڪيو ته والمارٽ ۽ بين الاقوامي ٺاهيندڙ صارف مهانگائي روڪڻ لاءِ ٽيرفن کي اندروني طور "برداشت" ڪن.<ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title=Trump tells Walmart to 'eat the tariffs' after retailer warned it will raise prices |url=https://www.cnbc.com/2025/05/17/trump-tells-walmart-to-eat-the-tariffs.html |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2025 |title='I'll be watching': Trump tells Walmart to eat the cost of his tariffs instead of raising prices|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/ill-be-watching-trump-tells-walmart-to-eat-the-cost-of-his-tariffs-instead-of-raising-prices |work=[[CNBC]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
قيمتي تبديليون ڪيترن اختياري ۽ روزمره اسٽاڪ جي شعبن تائين پکڙجي ويون. خريدارن رانديڪن، گهريلو اوزارن، فرنيچر ۽ ڪپڙن تي فوري ۽ نمايان قيمتي واڌ محسوس ڪئي. خوراڪ جون شيون پڻ عارضي طور متاثر ٿيون، ان کان اڳ جو هڪ بعد واري ايگزيڪيوٽو حڪم مخصوص زرعي کوٽن لاءِ ڇوٽون فراهم ڪيون.
قانوني ۽ معاشي منظرنامو 2026ع جي شروعات ۾ مڪمل طور بدلجي ويو، جڏهن [[آمريڪا جي سپريم ڪورٽ]] فيصلو ڏنو ته انتظاميا پاران [[انٽرنيشنل ايمرجنسي اڪنامڪ پاورز ايڪٽ]] هيٺ لاڳو ڪيل انهن مخصوص بين الاقوامي ٽيرفن جي وصولي لاءِ هنگامي اختيارن جو وسيع استعمال غير آئيني هو.<ref>{{cite news |date=1 February 2026 |title=Supreme Court rules that Trump's sweeping emergency tariffs are illegal|url=https://edition.cnn.com/2026/02/20/politics/supreme-court-tariffs |work=[[CNN]] |access-date=24 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=20 February 2026 |title=Supreme Court strikes down most of Trump's tariffs in a major blow to the president|url=https://www.nbcnews.com/politics/supreme-court/supreme-court-strikes-trumps-tariffs-major-blow-president-rcna244827 |work=[[NBC News]] |access-date=24 June 2026}}</ref> هن اهم عدالتي الٽ فيصلي وفاقي حڪومت کي اهو نظام مڪمل طور واپس وٺڻ ۽ آمريڪي ڪارپوريشنن لاءِ وصولي جو ڍانچو کولڻ تي مجبور ڪيو. اپريل 2026ع تائين، [[آمريڪي ڪسٽمز ۽ بارڊر پروٽيڪشن]] وڏن آمريڪي درآمد ڪندڙن کي غير قانوني طور وصول ڪيل محصول واپس ڪرڻ لاءِ $160 ارب کان وڌيڪ صحيح ڪارپوريٽ دعوائن تي ڪارروائي شروع ڪئي.<ref>{{cite news |date=20 April 2026 |title=Tariff refund system launches as thousands of companies file claims|url=https://www.reuters.com/business/tariff-refund-system-launches-thousands-companies-file-claims-2026-04-20/ |work=[[Reuters]] |access-date=24 June 2026}}</ref> والمارٽ حڪومت کان لڳ ڀڳ $2.4 ارب ٽيرف واپسيون واپس حاصل ڪرڻ جي اهل ٿي، جيڪا رقم ان جي ڪُل سالياني گهريلو وڪرو جي 1٪ جي اڌ کان ٿوري گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.<ref>{{cite news |date=27 May 2026 |title=Tariff Refund Update: Walmart Teases Lower Prices|url=https://finance.yahoo.com/economy/policy/articles/tariff-refund-walmart-teases-lower-160713376.html |work=[[Yahoo Finance]] |access-date=24 June 2026}}</ref>
==هلندڙ ڀاڱا==
{{پڻ ڏسو|والمارٽ جي ملڪيت هيٺ اثاثن جي فهرست}}
[[File:WalMart international locations.svg|thumb|400px|والمارٽ اسٽورن وارن ملڪن جو نقشو
<br />سمجهاڻي:
{{legend|#00f|موجوده مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#ee142a|اڳوڻا مارڪيٽ هنڌ}}
{{legend|#b9b9b9|ڪوبه موجوده مارڪيٽ هنڌ نه}}]]
2016ع تائين، والمارٽ جا عمل چار ڀاڱن ۾ منظم ٿيل آهن: والمارٽ آمريڪا، والمارٽ انٽرنيشنل، [[سيمز ڪلب]] ۽ گلوبل اي ڪامرس.<ref name="annrep">{{Cite web |title=FORM 10-K: Annual report pursuant to section 13 or 15(d) of the Securities Exchange Act of 1934 |url=http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |publisher=Walmart |date=2016 |access-date=June 2, 2022 |archive-date=April 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417223329/http://d1lge852tjjqow.cloudfront.net/CIK-0000104169/46c5c2e3-666c-4865-b437-eb351ae5dbfe.pdf?noexit=true |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾، والمارٽ جا اسٽور چئن نمونن ۾ هلن ٿا: ڊسڪائونٽ، سپر سينٽر، نيبرهوڊ مارڪيٽ ۽ سيمز ڪلب اسٽور.<ref name="Volpe"/> والمارٽ انٽرنيشنل اسٽورن ۾ اضافي نمونا شامل آهن، جهڙوڪ سپر مارڪيٽون، هائپر مارڪيٽون، ڪيش اينڊ ڪيري اسٽور، گهر جي بهتري جا اسٽور، خاص برقي سامان جا اسٽور، ريسٽورنٽ، ڪپڙن جا اسٽور، دواخانا ۽ سهولتي اسٽور.<ref name="2016 Annual Report Page 19">{{cite web |url = http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |title = Walmart 2016 Annual Report |website = stock.walmart.com |publisher = Walmart |page = 19 |type = [[PDF]] |access-date = May 9, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160602123325/http://s2.q4cdn.com/056532643/files/doc_financials/2016/annual/2016-Annual-Report-PDF.pdf |archive-date = June 2, 2016}}</ref>
===والمارٽ آمريڪا===
[[File:WalMart Supercenter Albany.jpg|thumb|[[الباني، نيو يارڪ]] ۾ [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] واري ٻه-ماڙ وال-مارٽ سپر سينٽر جو اندروني ڏيک، جيڪو [[آمريڪا]] ۾ سڀ کان وڏو آهي.]]
'''والمارٽ آمريڪا''' ڪمپني جو سڀ کان وڏو ڀاڱو آهي، جنهن مالي سال 2025ع ۾ $462 ارب آمدني حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web |title=How grocery continues to drive Walmart's bottom line {{!}} Grocery Dive |url=https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |access-date=2026-02-15 |website=www.grocerydive.com |language=en-US |archive-date=February 17, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217052945/https://www.grocerydive.com/news/walmart-grocery-sales-united-states/746531/ |url-status=live }}</ref> اهو ٽن پرچون نمونن تي مشتمل آهي، جيڪي آمريڪا ۾ عام ٿي چڪا آهن: [[هائپر مارڪيٽ|سپر سينٽر]]، [[رعايتي دڪان|ڊسڪائونٽ اسٽور]]، [[سپر مارڪيٽ|نيبرهوڊ مارڪيٽ]] ۽ ٻيا ننڍا نمونا. ڊسڪائونٽ اسٽور گهڻو ڪري غير پسارڪي شين جو مختلف سامان وڪڻن ٿا، جيتوڻيڪ زور هاڻي سپر سينٽرن ڏانهن منتقل ٿي ويو آهي، جن ۾ وڌيڪ پسارڪو سامان شامل آهي. جنوري 2025ع تائين، ڪُل 4,605 والمارٽ آمريڪا اسٽور آهن.<ref name=":3">{{Cite web |title=Unit Counts and Square Footage (FY25 Q4) |url=https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |website=stock.walmart.com |access-date=February 28, 2026 |archive-date=March 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302163052/https://stock.walmart.com/_assets/_5c3dad5657ff6678d090e523b847a085/walmart/db/938/9939/unit_count_square_footage/Unit+Counts+and+Square+Footage+%28FY25+Q4%29.pdf |url-status=live }}</ref> آمريڪا ۾ 90٪ آبادي والمارٽ اسٽور کان 10 ميلن اندر رهي ٿي.<ref>{{cite news |last=Lewis |first=Robin |url=https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |title=Walmart's "Last Ten Miles" – Quicker and Cheaper Than Amazon |work=The Robin Report |date=February 21, 2018 |access-date=September 13, 2018 |archive-date=June 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617125027/https://www.therobinreport.com/walmarts-last-ten-miles-quicker-and-cheaper-than-amazon/ |url-status=live }}</ref> والمارٽ آمريڪا جو صدر ۽ سي اي او ڊيوڊ گگينا آهي.<ref name=":4">{{Cite web |title=Walmart reshuffles executive team ahead of Furner's takeover as global CEO |url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/walmart-names-insider-david-guggina-us-ceo-amid-leadership-shuffle-2026-01-16/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |title=John Furner, President and CEO, Walmart U.S. |url=https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |website=Walmart - Corporate - US |access-date=October 13, 2022 |archive-date=October 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013152614/https://corporate.walmart.com/leadership/john-furner/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership">{{cite web |title=Leadership |url=https://corporate.walmart.com/about/leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402035528/https://corporate.walmart.com/about/leadership |archive-date=April 2, 2024 |access-date=April 9, 2024 |website=Walmart - Corporate - US}}</ref>
====والمارٽ سپر سينٽر====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Supercenters]] and [[Walmart Supercenter]] redirect here. -->
[[File:Walmart Pharmacy (23149088216).jpg|alt=Walmart Pharmacy|thumb|والمارٽ اسٽور اندر والمارٽ دواخانو.]]
'''والمارٽ سپر سينٽر'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور برانڊ ڪيو وڃي ٿو، [[هائپر مارڪيٽ]]ون آهن، جن جو ماپ {{convert|69000|to|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، پر سراسري طور لڳ ڀڳ {{convert|178000|sqft|abbr=off|sp=us}} هوندو آهي.<ref name="2022 10-K">{{cite web |title=Annual report |url=https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331163833/https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000104169/c68fb8be-2602-4f2a-aee0-261b4f04b970.pdf |archive-date=March 31, 2022 |access-date=March 19, 2022 |publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> اهي عام سامان ۽ مڪمل خدمت واري سپر مارڪيٽ رکن ٿا. ڪيترن والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[باغ مرڪز]]، [[پالتو جانورن جو دڪان]]، [[دواخانو]]، ٽائر ۽ [[موٽر تيل|لوب]] ايڪسپريس، عينڪ مرڪز، [[فوٽوگرافي پروسيسنگ|هڪ-ڪلاڪ فوٽو پروسيسنگ ليب]]، پورٽريٽ اسٽوڊيو، ۽ ڪيترائي الڪوو دڪان، جهڙوڪ سيل فون اسٽور، وارن ۽ ناخنن جا سيلون، وڊيو ڪرائي جا اسٽور، مقامي بئنڪ شاخون (جهڙوڪ نون هنڌن تي [[ووڊ فاريسٽ نيشنل بئنڪ]] جون شاخون)، ۽ فاسٽ فوڊ دڪان پڻ هوندا آهن.
هنڌ جي لحاظ کان، والمارٽ سپر سينٽرن ۾ [[ميڪ ڊونلڊز]]، [[وينڊيز]]، [[برگر ڪنگ]]، [[آنٽي اينز]]، [[ڊومينوز]]، [[ٽاڪو بيل]]، [[ڊنڪن ڊونٽس]] يا [[سب وي (ريسٽورنٽ)|سب وي]] ريسٽورنٽ ٿي سگهن ٿا. ڪئناڊا جي ڪجهه هنڌن تي [[ٽم هارٽنز]] کوليا ويا. آمريڪا جي ڪجهه هنڌن تي [[ڪلئيرز]] ۽ گيم پلي نالي ننڍا آرڪيڊ آهن. آمريڪا جي تمام ٿورن هنڌن تي [[ڪي ايف سي]]، [[هارڊيز]]، [[پاپا جانز]]، [[ڊيري ڪوئن]]، [[لٽل سيزرز]] ۽ [[اي اينڊ ڊبليو ريسٽورنٽس]] آهن.
[[File:Walmart gas station, Dothan, Alabama.jpg|thumb|right|[[ڊوٿن، الاباما]] ۾ ويسٽ مين اسٽريٽ تي والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ وٽ والمارٽ گئس اسٽيشن.]]
ڪجهه هنڌن تي ٻارڻ اسٽيشنون پڻ آهن، جيڪي [[مرفي يو ايس اي]] (جيڪا 2013ع ۾ [[مرفي آئل]] کان الڳ ٿي)، [[سونوڪو]] ("Optima")، [[ٽيسورو ڪارپوريشن]] ("Mirastar")، يو ايس اي گيسولين، ۽ هاڻي والمارٽ برانڊ ٿيل گئس اسٽيشنن پاران ورهايل پيٽرول وڪڻن ٿيون.<ref name="CSNews_WMGas">{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/Walmart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |title = Walmart to Offer Customers Discount Gas As Prices Rise |publisher = [[بلومبرگ ايل. پي.]] |date = August 29, 2012 |access-date = December 7, 2012 |author = Welch, David |archive-url = https://web.archive.org/web/20120907230614/http://www.bloomberg.com/news/2012-08-29/wal-mart-to-offer-customers-discount-gas-as-prices-rise.html |url-status=live |archive-date = September 7, 2012 }}</ref>
پهريون سپر سينٽر 1988ع ۾ واشنگٽن، مزوري ۾ کوليو ويو. ساڳيو تصور، [[هائپرمارٽ يو ايس اي]]، هڪ سال اڳ [[گارلينڊ، ٽيڪساس]] ۾ کوليو ويو هو. هائپرمارٽ يو ايس اي جا سڀ اسٽور پوءِ بند ڪيا ويا يا سپر سينٽرن ۾ تبديل ڪيا ويا.
جنوري 2025ع تائين، سڄي آمريڪا ۾ 3,559 والمارٽ سپر سينٽر هئا.<ref name=":3" /> دنيا جو سڀ کان وڏو سپر سينٽر، جيڪو ٻن ماڙن تي {{convert|260000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل آهي، [[الباني، نيو يارڪ]] جي [[ڪراسگيٽس ڪامنز]] ۾ واقع آهي.<ref>{{cite news |url = http://www.albany.com/news/walmart.cfm |title = Largest Walmart Supercenter In US Finds Home In Albany NY |publisher = Albany.com |access-date = December 23, 2008 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20081012220544/http://www.albany.com/news/walmart.cfm |archive-date = October 12, 2008}}</ref>
هڪ عام سپر سينٽر لڳ ڀڳ 120,000 شيون وڪڻي ٿو، جڏهن ته والمارٽ جي آن لائن اسٽور ۾ 35 ملين پيداوارون وڪرو ٿين ٿيون.<ref>{{cite news |last = Boyle |first = Matthew |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |title = Wal-Mart to Discount One Million Online Items Picked Up in Stores |work = [[بلومبرگ نيوز]] |date = April 12, 2017 |access-date = April 12, 2017 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170412042938/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-12/wal-mart-to-discount-1-million-online-items-picked-up-in-stores |archive-date = April 12, 2017}}</ref>
"سپر سينٽر" نالو پوءِ مرحليوار ختم ڪيو ويو آهي، ۽ اهي اسٽور هاڻي صرف "والمارٽ" سڏجن ٿا، جتان ڪمپني 2008ع ۾ نئون والمارٽ لوگو متعارف ڪرايو. بهرحال، برانڊنگ اڃا به والمارٽ جي ڪئناڊين اسٽورن ۾ استعمال ٿئي ٿي (ڪئناڊين انگريزي ۾ "Supercentre" لکيو وڃي ٿو).<ref>{{cite web |url = http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |title = Walmart Canada – Corporate Information |publisher = Walmartcanada.ca |access-date = April 24, 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141204021716/http://walmartcanada.ca/Pages/History/168/170/170 |archive-date = December 4, 2014 }}</ref>
====والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: redirect [[Walmart discount store]] and others link here. -->
[[File:Wal-Mart Albemarle Rd Charlotte, NC (7580001150).jpg|thumb|[[شارلٽ، اتر ڪيرولائنا]] ۾ والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور جو ٻاهريون ڏيک (اسٽور نمبر 1821)|alt=The exterior of a Walmart Discount Store in Charlotte, North Carolina]]
'''والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور'''، جن کي سادي نموني "والمارٽ" طور پڻ برانڊ ڪيو وڃي ٿو، رعايتي ڊپارٽمينٽ اسٽور آهن، جن جو ماپ {{convert|30000|to|221000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين مختلف هوندو آهي، جڏهن ته سراسري اسٽور {{convert|105000|sqft|abbr=off|sp=us}} تي پکڙيل هوندو آهي.<ref name="2022 10-K"/> اهي [[عام سامان]] ۽ محدود [[پسارڪو سامان|پسارڪو سامان]] رکن ٿا.
1990ع ۾، والمارٽ بينٽن وِل ۾ پنهنجو پهريون بڊز ڊسڪائونٽ سٽي هنڌ کوليو. بڊز هڪ ڪلوز آئوٽ اسٽور طور ڪم ڪيو، گهڻو ڪري [[بگ لاٽس]] وانگر.<ref name="DSN Retailing Today 97">{{cite news |title = Wal-Mart shuttering 7-year old Bud's chain |url = http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |newspaper = DSN Retailing Today |date = August 4, 1997 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307161925/http://www.nexis.com/docview/getDocForCuiReq?lni=5J0R-BSJ1-DYBW-21K0&csi=8399&oc=00240&perma=true |archive-date = March 7, 2016}}</ref>
1996ع ۾ پنهنجي عروج تي، 1,995 والمارٽ ڊسڪائونٽ اسٽور هئا؛<ref>{{Cite web|title=Wal-mart Stores, Inc. Form 10-k Annual Report for the Year Ended January 31, 1996 |website=U.S. Securities and Exchange Commission |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|access-date=June 26, 2019|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025842/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/0000104169-96-000002.txt|url-status=live}}</ref> 31 آڪٽوبر 2022ع تائين، اهو انگ گهٽجي 365 ٿي ويو.<ref name="Unit Counts & Square Footage">{{Cite web |title=Walmart Investor Relations - Financials Investor Relations > Financials |url=https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072513/https://stock.walmart.com/financials/unit-counts-and-square-footage/default.aspx |archive-date=September 30, 2022 |access-date=November 15, 2022 |website=stock.walmart.com}}</ref><ref name="Unit Counts by Country">{{Cite web |title=Walmart Unit Counts by Country October 31, 2022 |url=https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115195441/https://s201.q4cdn.com/262069030/files/doc_downloads/2022/FY2023-Q3-Unit-Count-Market-Summary-for-IR.pdf |archive-date=November 15, 2022 |access-date=November 15, 2022}}</ref>
====والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ====
[[File:Walmart Neighborhood Market, GA125, Valdosta.jpg|thumb|[[والڊوسٽا، جارجيا]] ۾ 24 ڪلاڪ کليل والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ (اسٽور نمبر 6732)]]
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart Market]], [[Neighborhood Market by Walmart]] and others redirect here. -->
'''والمارٽ نيبرهوڊ مارڪيٽ'''، جنهن کي "نيبرهوڊ مارڪيٽ باءِ والمارٽ" يا غير رسمي طور "نيبرهوڊ والمارٽ" پڻ چيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=What Is Walmart Neighborhood Market? (All Questions Answered) |url=https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619061730/https://theusretail.com/walmart-neighborhood-market/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 14, 2023 |website=U.S. Retail |language=en-US}}</ref> والمارٽ سپر سينٽر جي ماپ جو لڳ ڀڳ پنجون حصو آهي.<ref name="2022 10-K"/><ref name="Peterson October 15">{{cite news |title = What it's like to shop at Walmart's store of the future, which is becoming a threat to Whole Foods and Trader Joe's |last1 = Peterson |first1 = Hayley |url = http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |newspaper = [[بزنس انسائيڊر]] |date = October 27, 2015 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160326155516/http://www.businessinsider.com/walmarts-store-of-the-future-photos-2015-10 |archive-date = March 26, 2016}}</ref> پهرين والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ پهرين سپر سينٽر کولڻ کان ڏهه سال پوءِ کلي، پر والمارٽ 2010ع واري ڏهاڪي تائين هن ماڊل تي گهڻو ڌيان نه ڏنو.<ref name="Loeb 14">{{cite news |title = Why Walmart suddenly thinks smaller is better |last1 = Loeb |first1 = Walter |url = https://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |magazine = [[فوربز (رسالو)|فوربز]] |date = June 16, 2014 |access-date = March 16, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150923092938/http://www.forbes.com/sites/walterloeb/2014/06/16/why-walmart-suddenly-thinks-smaller-is-better/ |archive-date = September 23, 2015}}</ref>
اهي اسٽور گهڻو ڪري پسارڪو سامان وڪڻن ٿا، پر گهريلو شين ۽ عام سامان جو به مناسب مقدار رکن ٿا، [[جنرل اسٽور]] جي نموني ۾.
نيبرهوڊ مارڪيٽ اسٽور شروعات ۾ آهستي آهستي وڌيا، جيئن موجوده مارڪيٽن ۾ والمارٽ سپر سينٽرن ۽ ڊسڪائونٽ اسٽورن جي وچ وارا خال ڀرڻ جو طريقو. پهرين 12 سالن ۾، ڪمپني لڳ ڀڳ 180 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽ کوليون. 2010ع تائين، والمارٽ چيو ته اها پسارڪي اسٽورن لاءِ پنهنجي واڌ منصوبي کي تيز ڪرڻ لاءِ تيار آهي.<ref name="Birchall 10">{{cite news |last1=Birchall |first1=Jonathan |date=October 14, 2010 |title=Walmart takes smaller format path to growth |newspaper=[[فنانشل ٽائمز]] |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a7757fe6-d737-11df-9cd5-00144feabdc0.html |archive-date=December 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=March 16, 2016 |quote=With about 180 stores, the retailer has focused on using them to fill in between Supercenters in areas such as [[ڊلاس]]، [[لاس ويگاس]] ۽ [[اورلينڊو، فلوريڊا|اورلينڊو]]، rather than to develop new markets.}}</ref> سپر سينٽر ماڊلن وانگر، نيڀرهوڊ مارڪيٽ برانڊنگ وقت سان مرحليوار ختم ٿي آهي، ۽ ڪيترن اسٽورن Walmart Market برانڊنگ اختيار ڪئي آهي، جنهن ۾ ميونسپلٽي جو نالو "Market" سان گڏ رکيو ويو آهي. 31-10-2021 مطابق 682 والمارٽ نيڀرهوڊ مارڪيٽون هيون.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
===والمارٽ انٽرنيشنل===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Walmart International]] and [[Wal-Mart International]] redirect here -->
والمارٽ انٽرنيشنل آمريڪا کان ٻاهر 19 ملڪن ۾ 5,591 يونٽن سان هلندي هئي.<ref>{{Cite web |title=Walmart Location Facts |url=https://corporate.walmart.com/about/location-facts |access-date=2026-02-28 |website=Walmart Location Facts |language=en-US |archive-date=February 28, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228141733/https://corporate.walmart.com/about/location-facts |url-status=live }}</ref> بين الاقوامي پرچون يونٽ {{convert|1400|to|186000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن، جڏهن ته هول سيل يونٽ {{convert|24000|to|158000|sqft|abbr=off|sp=us}} تائين آهن.<ref name="2022 10-K"/> ڪرس نڪولس والمارٽ انٽرنيشنل جو صدر ۽ سي اي او آهي.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Walmart International CEO Kath McLay says her first weeks were like 'drinking from a firehose' |url=https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |access-date=January 13, 2024 |website=Fortune |language=en |archive-date=January 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113064311/https://fortune.com/2023/10/18/walmart-international-ceo-kath-mclay-sales-strategy-sams-club/ |url-status=live }}</ref><ref name="leadership"/>
====وچ آمريڪا====
والمارٽ سينٽرل آمريڪن ريٽيل هولڊنگ ڪمپني (CARHCO) جو 51٪ حصو پڻ رکي ٿي، جيڪا 31-10-2022 مطابق 868 اسٽورن تي مشتمل آهي، جن ۾ [[گوئٽي مالا]] ۾ 263 اسٽور، [[ايل سلواڊور]] ۾ 102 اسٽور، [[هونڊوراس]] ۾ 111 اسٽور، [[نڪاراگوا]] ۾ 102 اسٽور ۽ [[ڪوسٽا ريڪا]] ۾ 290 اسٽور شامل آهن.<ref name="sec2006">"[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm Walmart SEC Form 10-K] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710094440/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/104169/000119312506066792/d10k.htm |date=July 10, 2017 }}." ''[[U.S. Securities and Exchange Commission]]''. January 31, 2006. Retrieved July 26, 2006.</ref>
====چلي====
{{مک|ليدر}}
جنوري 2009ع ۾، ڪمپني [[چلي]] جي سڀ کان وڏي پسارڪي ڪمپني،ڊسٽريبيوشن ي سيرويسيو ڊي اينڊ ايس ايس اي، ۾ ضابطي وارو حصو خريد ڪيو.<ref name="Stanford 13">{{cite news |title = Wal-Mart names Chile head Ostale chief of Latin America |last1 = Stanford |first1 = Duane D. |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |magazine = Bloomberg |date = January 11, 2013 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306075617/http://www.bloomberg.com/news/articles/2013-01-11/wal-mart-names-chile-head-ostale-chief-of-latin-america |archive-date = March 6, 2016}}</ref><ref name="Bustillo 08">{{cite news |title = Wal-Mart offers to acquire Chile's largest grocery chain |last1 = Bustillo |first1 = Miguel |url = https://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |newspaper = The Wall Street Journal |date = December 22, 2008 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307015629/http://www.wsj.com/articles/SB122979761002424187 |archive-date = March 7, 2016}}</ref> 2010ع ۾، ڪمپني جو نالو [[والمارٽ چلي]] رکيو ويو.<ref name="Diario Financiero 10">{{cite news |title = D&S cambia su razón social por Wal Mart Chile |url = https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |newspaper = Diario Financiero |date = October 28, 2010 |access-date = February 28, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306140633/https://www.df.cl/noticias/empresas/d-s-cambia-su-razon-social-por-wal-mart-chile/2010-10-28/110300.html |archive-date = March 6, 2016}}</ref> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ چلي ليدر، ايڪسپريس ڊي ليدر، سپر بوڊيگا اڪوينتا، ۽ سينٽرل مايوِرسٽا جي بينرن هيٺ لڳ ڀڳ 384 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
====ميڪسيڪو====
{{مک|والمارٽ دي ميڪسيڪو اي سينٽرواميريڪا}}
[[File:Walmart Eduardo Molina (2025).jpg|thumb|300px|[[گستاوو اي. ماديرو، ميڪسيڪو سٽي]] ۾ والمارٽ.|alt=]]
والمارٽ 1991ع ۾ ميڪسيڪو ۾ پنهنجو پهريون بين الاقوامي اسٽور کوليو.<ref name="Volpe"/> 31-10-2022ع مطابق والمارٽ جو ميڪسيڪو ڀاڱو، جيڪو آمريڪا کان ٻاهر سڀ کان وڏو آهي، 2,804 اسٽورن تي مشتمل هو.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ميڪسيڪو ۾ والمارٽ سپر سينٽر، سامس ڪل ، [[بوڊيگا اريرا]]، مي بوڊيگا اريرا، بوڊيگا اريرا ايڪسپريس ۽ والمارٽ ايڪسپريس هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts by Country"/>
====ڪئناڊا====
{{Main|والمارٽ ڪئناڊا}}
[[File:Mississauga ON Walmart-Supercentre 2025-07-24.jpg|thumb|جولاءِ 2025ع ۾ [[مسيساگا]]، [[اونٽاريو]]، ڪئناڊا ۾ والمارٽ سپر سينٽر|alt=]]
والمارٽ ڪئناڊا ۾ 14 جنوري 1994ع کان ڪم ڪري رهي آهي، جڏهن هن [[ايف. ڊبليو. وولورٿ ڪمپني|وولورٿ ڪئناڊا، انڪارپوريٽيڊ]] جي [[وولڪو]] ڀاڱي جا 122 اسٽور خريد ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|title=When Walmart set its sights on the Canadian market|work=[[ڪينيڊين براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن|سي بي سي آرڪائيوز]]|date=January 14, 1994|access-date=January 14, 2020|archive-date=October 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021318/https://www.cbc.ca/archives/when-walmart-set-its-sights-on-the-canadian-market-1.5418192|url-status=live}}</ref> 31-10-2022ع مطابق اها 402 هنڌ هلائي ٿي (جن ۾ 343 سپر سينٽر ۽ 59 ڊسڪائونٽ اسٽور شامل آهن) ۽ اها 89,358 ماڻهن کي ملازمت ڏئي ٿي، جنهن جي مقامي گهر آفيس [[مسيساگا]]، اونٽاريو ۾ آهي.<ref name="WalmartCanada">{{cite web |title = Walmart Canada: Corporate Information |url = http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121004202059/http://walmartcanada.ca/Pages/About%20Us/168/168/168?lang=en |archive-date = October 4, 2012 }}
</ref> والمارٽ ڪئناڊا جا پهريان ٽي سپر سينٽر ([[ڪينيڊين انگريزي]] ۾ سپر سينٽر لکيا ويندا آهن) نومبر 2006ع ۾ [[اينڪاسٽر، اونٽاريو|اينڪاسٽر]]، [[لنڊن، اونٽاريو|لنڊن]]، ۽ [[اسٽوويل، اونٽاريو|اسٽوويل]]، اونٽاريو ۾ کليا.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/wal-mart-unveils-plans-to-open-up-to-14-supercentres-in-2007-1.572886|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114024143/http://www.cbc.ca/news/story/2006/11/07/wawlmart-superstores.html|url-status=live|archive-date=November 14, 2012|title=Wal-Mart unveils plans to open up to 14 supercentres in 2007 – CBC News|date=November 14, 2012|access-date=April 1, 2018}}</ref>
====آفريڪا====
28 سيپٽمبر 2010ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڏکڻ آفريڪا جي [[جوهانسبرگ]] واري [[ماس مارٽ هولڊنگز لميٽيڊ]] کي {{US$|4 billion}} کان وڌيڪ ماليت واري معاهدي ۾ خريد ڪندي، جنهن سان ڪمپني کي آفريڪا ۾ پهريون قدم مليو.<ref name="Wake">{{cite news |url = http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |title = Head of Walmart tells WFU audience of plans for growth over next 20 years |last = Daniel |first = Fran |work = [[Winston-Salem Journal]] |date = September 29, 2010 |access-date = March 7, 2016 |archive-date = June 19, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160619100256/http://www.journalnow.com/business/head-of-wal-mart-tells-wfu-audience-of-plans-for/article_5ad539d5-d616-55ba-ab27-aeaf45b06074.html |url-status = live }}</ref> 31-102022 مطابق ان وٽ 411 اسٽور آهن، جن ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ 361 اسٽور (گيم فوڊڪو، سي بي ڊبليو، گيم، بلڊرز ايڪسپريس، بلڊرز ويئر هائوس، ڪيمبرج، رائنو، ميڪرو، بلڊرز ٽريڊ ڊيپو، جمبو، ۽ بلڊرز سپر اسٽور بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[بوٽسوانا]] ۾ 11 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، ۽ بلڊرز ويئر هائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[گهانا]] ۾ 4 اسٽور (Game Foodco بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ڪينيا]] ۾ 4 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ بلڊرز ويئر ھائوس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ليسوٿو]] ۾ 3 اسٽور (سي بي ڊبليو ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/> [[ملاوي]] ۾ 2 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[موزمبيق]] ۾ 6 اسٽور (بلڊرز ويئر ھائوس، گيم Foodco، سي بي ڊبليو، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نميبيا]] ۾ 5 اسٽور (گيم فوڊڪو ۽ گيم بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[نائيجيريا]] ۾ 5 اسٽور (گيم ۽ گيم فوڊڪو بينرن هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[ايسواتيني]] ۾ 1 اسٽور (سي بي ڊبليو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[تنزانيا]] ۾ 1 اسٽور (گيم فوڊڪو بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> [[يوگنڊا]] ۾ 1 اسٽور (گيم بينر هيٺ)،<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/> ۽ [[زامبيا]] ۾ 7 اسٽور (سي بي ڊبليو، گيم فوڊڪو، بلڊرز ويئر ھائوس، ۽ بلڊرز ايڪسپريس بينرن هيٺ) شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
{{anchor|ايشيا}}
====چين====
[[File:GD 廣東 Guangdong 河源市 HeYuan JJ 堅基 JianJi 商業中心 Commercial Center 商場 Plaza Mall shop Walmart Supermarket auto gate April 2026 N13P 03.jpg|thumb|250px|upright|[[هي يوان]]، [[گوانگ ڊونگ]] ۾ جيان جي ڪمرشل سينٽر پلازا مال ۾ والمارٽ سپر مارڪيٽ دڪان.]]
والمارٽ جا چين ۾ گڏيل منصوبا ۽ ڪيترائي اڪثريتي ملڪيت وارا ماتحت ادارا آهن.31-10-2022ع مطابق والمارٽ چائنا (沃尔玛 ''Wò'ērmǎ'')<ref>{{cite web |title = Walmart China – Official website |url = http://www.wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |website = wal-martchina.com |publisher = Walmart |access-date = March 11, 2016 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160314042735/http://wal-martchina.com/walmart/wminchina_map.htm |archive-date = March 14, 2016}}</ref>
والمارٽ سپر سينٽر ۽ سامس ڪلب بينرن هيٺ 369 اسٽور هلائي ٿي.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
آڪٽوبر 2016ع ۾، والمارٽ بيجنگ، چين ۾ فوڊ سيفٽي ڪوليبريشن سينٽر شروع ڪيو. هن سيڙپڪاري جو مقصد مقامي حڪومت سان سهڪار ڪرڻ، چين ۾ سور جي گوشت جي فراهمي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ بلاڪ چين ٽيڪنالاجي جي استعمال کي هٿي ڏيڻ، ۽ کاڌي جي رسد زنجير جي شفافيت ۽ حفاظت وڌائڻ هو.<ref>{{Cite journal |last=Kamath |first=Reshma |date=2018-06-12 |title=Food Traceability on Blockchain: Walmart's Pork and Mango Pilots with IBM |url=https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |journal=The Journal of the British Blockchain Association |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.31585/jbba-1-1-(10)2018 |doi-access=free |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726082234/https://jbba.scholasticahq.com/article/3712-food-traceability-on-blockchain-walmart-s-pork-and-mango-pilots-with-ibm |url-status=live }}</ref>
ڊسمبر 2021ع ۾، [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جي [[سينٽرل ڪميشن فار ڊسيپلين انسپيڪشن]] والمارٽ کي [[اويغور فورسڊ ليبر پريوينشن ايڪٽ]] جي جواب ۾ [[سنڪيانگ]] مان حاصل ڪيل خام مال سان ٺهيل شيون هٽائڻ بابت خبردار ڪيو.<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Liza|date=December 31, 2021|title=China Warns Walmart Against Removing Products Made in Xinjiang|language=en-US|work=[[ وال اسٽريٽ جرنل]]|url=https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|access-date=January 2, 2022|issn=0099-9660|archive-date=January 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101213807/https://www.wsj.com/articles/china-warns-walmart-against-removing-products-made-in-xinjiang-11640967233|url-status=live}}</ref>
====ڀارت====
[[File:Best Price Modern Wholesale, Hyderabad, India(10 Aug 2019).jpg|thumb|[[حيدرآباد]] ۾ بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل اسٽور]]
نومبر 2006ع ۾، ڪمپني [[ڀارتي انٽرپرائزز]] سان گڏ ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ گڏيل منصوبي جو اعلان ڪيو. ڇاڪاڻتہ پرڏيهي ڪارپوريشنن کي پرچون شعبي ۾ سڌو داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، والمارٽ فرنچائزز وسيلي ڪم ڪيو ۽ ڪاروبار جي هول سيل پاسي کي سنڀاليو.<ref name="walmartindia">Giridharadas A., Rai S. [https://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html "Walmart to Open Hundreds of Stores in India"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701110549/http://www.nytimes.com/2006/11/27/business/worldbusiness/27cnd-walmart.html |date=July 1, 2017 }}. ''The New York Times''. November 27, 2006. Retrieved November 27, 2006.</ref> پهريون اسٽور 30 مئي 2009ع تي [[امرتسر]] ۾ کوليو ويو. 14 سيپٽمبر 2012ع تي، ڀارتي حڪومت گهڻ-برانڊ پرچون ۾ 51٪ ايف ڊي آءِ جي منظوري ڏني، جيڪا انفرادي رياستن جي منظوري سان مشروط هئي ۽ 20 سيپٽمبر 2012ع کان لاڳو ٿي.<ref>{{cite news |title = Govt allows FDI in multi-brand retail, aviation |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |date = September 14, 2012 |agency = Reuters |archive-url = https://web.archive.org/web/20120915090846/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-allows-FDI-in-multi-brand-retail-aviation/articleshow/16397960.cms |archive-date = September 15, 2012 |work = The Times of India |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Department of Industrial Policy & Promotion (FC-I Section), Press Note No.5 (2012 Series) – multi brand retail |publisher = Ministry of Commerce & Industry, Government of India |date = September 20, 2012 |url = http://dipp.nic.in/English/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160222062405/http://dipp.nic.in/english/acts_rules/Press_Notes/pn5_2012.pdf |archive-date = February 22, 2016}}</ref> ڀارت ۾ واڌ کي ڪجهه اهم مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نومبر 2012ع ۾، والمارٽ [[انڊين نيشنل ڪانگريس]] لاءِ لابنگ تي {{US$|25 million}} خرچ ڪرڻ جو اعتراف ڪيو؛<ref name="indiatimes">{{cite news |title = Probe Walmart 'bribe', says opposition |url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/Probe-Walmart-bribe-says-opposition/articleshow/17564444.cms |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025430/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-11/india/35748837_1_bharti-walmart-indian-market-fdi |url-status = live |archive-date = January 17, 2013 |newspaper = [[The Times of India]] |date = December 11, 2012 }}</ref> ڀارت ۾ لابنگ کي روايتي طور رشوت سمجهيو ويندو آهي.<ref name="BBCnewsUS">{{cite news |title = US defends Walmart India lobbying |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |access-date = December 28, 2012 |publisher = BBC News India |date = December 11, 2012 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121214073534/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20674717 |archive-date = December 14, 2012}}</ref> والمارٽ [[فارين ڪرپٽ پريڪٽسز ايڪٽ]] جي امڪاني ڀڃڪڙين بابت اندروني جاچ ڪري رهي آهي.<ref name="NYTinquiry">{{cite news |last1 = Clifford |first1 = Stephanie |last2 = Barstow |first2 = David |title = Walmart Inquiry Reflects Alarm on Corruption |url = https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |access-date = December 28, 2012 |work = The New York Times |date = November 15, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729162555/https://www.nytimes.com/2012/11/16/business/Walmart-expands-foreign-bribery-investigation.html |url-status = live }}</ref> ڀارتي والمارٽ "مڪمل ۽ تفصيلي جاچ" کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترن ملازمن کي معطل ڪيو.<ref name="NYTIndianBribery">{{cite news |last = Bajaj |first = Vikas |title = India Unit of Walmart Suspends Employees |url = https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |access-date = December 28, 2012 |newspaper = The New York Times |date = November 23, 2012 |archive-date = July 29, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200729171405/https://www.nytimes.com/2012/11/24/business/global/Walmarts-india-venture-suspends-executives-as-part-of-bribery-inquiry.html |url-status = live }}</ref> آڪٽوبر 2013ع ۾، ڀارتي ۽ والمارٽ الڳ ٿي آزاد طور ڪاروبار ڪرڻ لڳا.<ref name="Times of India">{{cite news |title = Bharti, Wal-Mart end joint venture |url = http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |date = October 10, 2013 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20161210181157/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Bharti-Wal-Mart-end-joint-venture/articleshow/23848813.cms |archive-date = December 10, 2016}}</ref>
9 مئي 2018ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڀارتي اي ڪامرس ڪمپني [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 77٪ اڪثريتي حصو $16 ارب ۾ خريد ڪرڻ جو ارادو رکي ٿي، ۽ اهو معاهدو 18 آگسٽ 2018ع تي مڪمل ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|title=Walmart Bets $15 Billion on an E-Commerce Passage to India|last1=Purnell|first1=Newley|date=May 7, 2018|work=The Wall Street Journal|access-date=May 7, 2018|last2=Bellman|first2=Eric|issn=0099-9660|last3=Abrams|first3=Corinne|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031102/https://www.wsj.com/articles/walmart-bets-15-billion-on-an-e-commerce-passage-to-india-1525690804|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|title=Walmart expects to close Flipkart deal by the end of 2018|website=Moneycontrol|date=June 5, 2018|access-date=June 6, 2018|archive-date=October 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028155507/https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/walmart-expects-to-close-flipkart-deal-by-the-end-of-2018-2583161.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |website=The Times of India |date=August 18, 2018 |access-date=August 30, 2018 |archive-date=November 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms |url-status=live }}</ref> 31-10-2022ع مطابق بيسٽ پرائس ماڊرن هول سيل جا 28 هنڌ آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage"/><ref name="Unit Counts by Country"/>
ڀارت ۾، فلپ ڪارٽ وسيلي، والمارٽ ڪيترن وڏن برانڊن ۽ پليٽ فارمن جي مالڪ يا ضابطي ڪندڙ آهي، جن ۾ [[منترا]] (فيشن ۽ طرز زندگي)، شاپسي (گهٽ بجيٽ سماجي واپار)، [[ڪلئئرٽرپ]] (سفري بکنگ)، فلپ ڪارٽ هيلٿ+ (ڊجيٽل صحت سنڀال ۽ دواخانو)، ايڪارٽ (رسد ۽ پهچائڻ)، جيوز (برقي سامان جي مرمت ۽ لڳائڻ جون خدمتون)، ۽ اي اين ايس ڪامرس (ڊي 2 سي اي ڪامرس سهولت) شامل آهن. والمارٽ [[فون پي]] ۾ پڻ سڀ کان وڏو شيئر هولڊر آهي، جيڪو ڀارت جي سڀ کان وڏن ڊجيٽل ادائيگي ۽ فِن ٽيڪ پليٽ فارمن مان هڪ آهي.<ref name="India">{{cite news |title=Flipkart fully hives off PhonePe ahead of fintech major's multi-million dollar fundraise|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/mutual-funds/flipkart-fully-hives-off-phonepe-ahead-of-fintech-majors-multi-million-dollar-fundraise-9751901.html |newspaper=[[Network18 Group]]|access-date=May 12, 2026}}</ref> ان کان علاوه، والمارٽ بيسٽ پرائس ڪيش اينڊ ڪيري هول سيل ڪاروبار هلائي ٿي ۽ فلپ ڪارٽ هول سيل وسيلي ڪرانه دڪانن ۽ ايم ايس ايم ايز جي مدد ڪري ٿي.
====انڊونيشيا====
والمارٽ انڊونيشيا ۾ مقامي وڏو ڪاروباري گروهه [[لپو گروپ]] سان گڏيل منصوبي جي معاهدي هيٺ ترتيبوار [[لپو ڪراواچي|لپو]] سپرمال (هاڻي سپرمال ڪراواچي) ۽ ميگامال پلوئٽ (هاڻي [[پلوئٽ وليج]]) ۾ اسٽور کولڻ سان داخل ٿي. ٻئي اسٽور [[1997ع ايشيائي مالي بحران]] سبب بند ٿي ويا.<ref>{{Cite web|date=July 9, 2021|title=5 brand terkenal di dunia yang gagal ekspansi di Indonesia!|url=https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|access-date=July 19, 2021|website=Info Bisnis dan Keuangan|language=en-US|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061856/https://bisnika.hops.id/4-brand-terkenal-di-dunia-yang-gagal-ekspansi-di-indonesia/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Profil – Walmart|url=https://www.merdeka.com/walmart/profil/|access-date=July 19, 2021|website=merdeka.com|language=en|archive-date=July 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719061851/https://www.merdeka.com/walmart/profil/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Pintak|first=Lawrence|date=March 13, 1998|title=Lippo Group sues Wal-Mart over Indonesia pullout (Washington Times)|url=https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|access-date=July 30, 2021|website=Lawrence Pintak|language=en|archive-date=July 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730073131/https://pintak.com/1998/03/12/lippo-group-sues-wal-mart-over-indonesia-pullout-washington-times/|url-status=dead}}</ref>
====جرمني====
جرمني ۾، والمارٽ 1997ع ۾ سپر مارڪيٽ زنجير [[ويرٽ ڪائوف]] جا 21 اسٽور [[ڊوئچے مارڪ|ڊي ايم]]750 ملين ۾ سنڀاليا<ref>[http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 "Metro takes over Walmart"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618032055/http://www.ka-news.de/wirtschaft/karlsruhe/Karlsruhe;art127,52059 |date=June 18, 2009 }}. (in German). ka-news. August 3, 2006</ref> ۽ ايندڙ سال والمارٽ 74 [[اسپار (پرچون ڪندڙ)|انٽر اسپار]] اسٽور ڊي ايم1.3 ارب ۾ خريد ڪيا.<ref>[http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte "Cuts"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301024822/http://www.zeit.de/1999/40/Schnitte |date=March 1, 2016 }}. (in German). ''[[Die Zeit]]''.</ref> جولاءِ 2006ع ۾، والمارٽ لڳاتار نقصانن سبب جرمني مان نڪرڻ جو اعلان ڪيو. اسٽور جرمن ڪمپني [[ميٽرو اي جي|ميٽرو]] کي وڪرو ڪيا ويا.<ref name="Boyle 09" /><ref name="walmartgermany">{{cite news |url = https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5223432.stm |title = Walmart Abandons German Venture |work = BBC News |date = July 28, 2006 |access-date = July 31, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090115081000/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5223432.stm |archive-date = January 15, 2009}}</ref> والمارٽ پنهنجي جرمن سيڙپڪاري جا نقصان ظاهر نه ڪيا، پر انهن جو اندازو لڳ ڀڳ {{Euro}}3 ارب لڳايو ويو.<ref>{{cite magazine |url = http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |title = Spiegel: Why the american Titan failed |language=de |magazine = [[Der Spiegel]] |date = July 28, 2006 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120118130337/http://www.spiegel.de/wirtschaft/0,1518,429017,00.html |archive-date = January 18, 2012}}</ref>
====ڏکڻ آمريڪا====
[[File:Hiper Bompreço.JPG|thumb|مئي 2008ع ۾ [[نٽال، برازيل]] ۾ [[بومپريسو|هائپر بومپريسو]]]]
2004ع ۾، والمارٽ اتر اوڀر برازيل ۾ [[بومپريسو]] سپر مارڪيٽ زنجير جا 118 اسٽور خريد ڪيا. 2005ع جي آخر ۾، هن پنهنجي نئين ماتحت اداري، ڊبليو ايم ايس سپرمرڪيڊوس ڊو برازيل، وسيلي [[سونا اي]] ڊسٽريبيوشن گروپ جي برازيل وارن عملن جو ضابطو سنڀاليو، جنهن سان هن نيسنل ۽ مرڪاڊوراما سپر مارڪيٽ زنجيرن جو ضابطو حاصل ڪيو، جيڪي ترتيبوار [[ريو گرانڊي دو سل]] ۽ [[پرانا (رياست)|پرانا]] رياستن ۾ اڳواڻ هيون. انهن مان ڪوبه اسٽور ٻيهر برانڊ نه ڪيو ويو. جنوري 2024ع مطابق والمارٽ 61 بومپريسو سپر مارڪيٽون، 39 هائپر بومپريسو اسٽور هلائيندي هئي. ان سان گڏ 57 والمارٽ سپر سينٽر، 27 سيمز ڪلب، ۽ 174 ٽوڊو ڊيا اسٽور پڻ هلائيندي هئي. بومپريسو ۽ سونا اي جي خريداري سان، 2010ع تائين، والمارٽ برازيل ۾ [[ڪاريفور]] ۽ [[جي پي اي (ڪمپني)|پائو دي آسوڪر]] کان پوءِ ٽئين وڏي سپر مارڪيٽ زنجير هئي.<ref name="WalmartBrazil">{{cite web |title = Walmart Corporate: Brazil |url = http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140211004203/http://corporate.walmart.com/our-story/locations/brazil |archive-date = February 11, 2014}}</ref>
والمارٽ برازيل، هلائيندڙ ڪمپني، جو هيڊ آفيس [[بارويري]]، ساؤ پائولو رياست ۾ آهي، ۽ علائقائي آفيسون [[ڪوريٽيبا]]، پرانا؛ [[پورٽو اليگري]]، ريو گرانڊي دو سل؛ [[ريسيفي]]، پرنامبوڪو؛ ۽ [[سلواڊور، باهيا|سلواڊور]]، باهيا ۾ آهن.<ref>"[http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ No Brasil] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510133406/http://www.walmartbrasil.com.br/sobre-o-walmart/no-brasil/ |date=May 10, 2015 }}." [[والمارٽ برازيل]]. Retrieved November 7, 2011.</ref> والمارٽ برازيل ٽوڊو ڊئا، نيسنل، بومپريسو، والمارٽ سپر سينٽر، مئڪسي اٽاڪاڊو، ھائپرمارڪڊو بگ، بومپريسو، سامس ڪلب، مرڪاڊوراما، والمارٽ پوسٽو (گيس اسٽيشن)، سپرمرڪاڊو Todo Dia، ۽ ھائپر ٽوڊو Dia بينرن هيٺ ڪم ڪري ٿي. 2016ع ۾، ڪمپني ھائپر بومپريسو ۽ Big اسٽورن کي والمارٽ سپر سينٽرسئ ۾ ۽ بومپريسو، نيسنل ۽ مرڪاڊوراما اسٽورن کي والمارٽ سپرمرڪاڊو برانڊ ۾ تبديل ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Walmart Transforms Hypermarket Concept in Brazil |url=https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |access-date=2026-02-15 |website=ESM Magazine |language=en |archive-date=December 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225104041/https://www.esmmagazine.com/retail/walmart-transforms-hypermarket-concept-brazil-34235 |url-status=live }}</ref>
آگسٽ 2018ع کان، والمارٽ انڪارپوريشن وٽ والمارٽ برازيل ۾ فقط اقليتي حصو آهي، جنهن جو نالو 12 آگسٽ 2019ع تي گروپو بِگ رکيو ويو،<ref>{{Cite web|last=Feliciano|first=Dorah|date=August 13, 2019|title=Walmart Brazil Renamed 'Grupo Big' and Plans to Expand its Stores|url=https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|website=The Rio Times|access-date=August 14, 2019|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127170932/https://riotimesonline.com/brazil-news/brazil/walmart-brazil-gets-renamed-to-grupo-big-and-plans-to-expand-its-stores/|url-status=live}}</ref> جنهن ۾ ڪمپني جا 20٪ شيئر والمارٽ وٽ آهن، ۽ [[خانگي ايڪويٽي]] فرم [[ايڊوينٽ انٽرنيشنل]] ڪمپني جي 80٪ ملڪيت رکي ٿي.<ref name="AdventWalmartBrazil">{{cite news |title = Advent International to acquire majority stake in Walmart Brazil |work = Advent International |date = June 4, 2018 |url = https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |publisher = Advent International |access-date = October 23, 2018 |archive-date = December 16, 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216224224/https://www.adventinternational.com/advent-international-acquire-majority-stake-walmart-brazil/ |url-status = live |last1 = Ramsey |first1 = Andrea }}</ref> 24 مارچ 2021ع تي، اعلان ڪيو ويو ته [[ڪاريفور]] گروپو بِگ خريد ڪندي.<ref>{{Cite web|title=Carrefour reinforces its leading position in Brazil with the acquisition of Grupo BIG|url=https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|access-date=May 18, 2021|website=Carrefour Group|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518195452/https://www.carrefour.com/en/actuality/carrefour-reinforces-its-leading-position-brazil-acquisition-grupo-big|url-status=live}}</ref>
[[File:Walmart Supercenter Argentina.jpg|thumb|فيبروري 2019ع ۾ ارجنٽينا ۾ والمارٽ سپر سينٽر]]
والمارٽ ارجنٽينا 1995ع ۾ قائم ٿي ۽ والمارٽ سپر سينٽر، چينگموس، مي چينگومس، ۽ پنٽو ميورسٽا بينرن هيٺ اسٽور هلائيندي هئي. 6 نومبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ پنهنجي ارجنٽيني عملن کي گروپو ڊي نارواز کي وڪڻي ڇڏيو آهي ۽ نالو ھائپر چينگومس رکيو ويو.<ref>{{Cite web|title=Grupo de Narváez Acquires Full Ownership of Walmart Argentina|url=https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|access-date=November 6, 2020|website=Corporate – US|archive-date=December 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214161714/https://corporate.walmart.com/newsroom/2020/11/06/grupo-de-narvaez-acquires-full-ownership-of-walmart-argentina|url-status=live}}</ref>
====برطانيا====
[[File:Asda, Dalgety Bay, Nov 2008 - geograph.org.uk - 1045503.jpg|thumb|فائف، اسڪاٽلينڊ ۾ ايزڊا سپر مارڪيٽ]]
والمارٽ جي برطانيا واري ماتحت ڪمپني [[ايزڊا]] (جنهن والمارٽ پاران خريد ٿيڻ کان پوءِ به پنهنجو نالو برقرار رکيو) [[ليڊز]] ۾ قائم آهي ۽ 2006ع ۾ والمارٽ جي بين الاقوامي ڀاڱي جي وڪرو جو 42.7٪ حصو هئي. آمريڪي عملن جي ابتڙ، ايزڊا اصل ۾ به ۽ اڃا تائين بنيادي طور پسارڪي زنجير آهي، پر [[ٽيسڪو]] کان سواءِ برطانيا جي گهڻين سپر مارڪيٽ زنجيرن جي ڀيٽ ۾ غير خوراڪي شين تي وڌيڪ ڌيان رکي ٿي. 2010ع ۾ ايزڊا [[نيٽو يو ڪي]] کان اسٽور خريد ڪيا. ننڍين مضافاتي ايزڊا سپر مارڪيٽن کان علاوه،<ref name="Unit Counts by Country" /> وڏا اسٽور سپر سينٽرز طور برانڊ ٿيل آهن.<ref name="Unit Counts by Country" /><!-- Supercentres is correct; see talk page. --> ٻين بينرن ۾ اسڊا سپر اسٽورز، اسڊا لونگ، ۽ اسڊا پيٽرول فيولنگ اسٽيشن شامل آهن.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" /><ref>[http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html ASDA Careers: All about ASDA Stores]. Retrieved August 7, 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110803164941/http://www.asda.jobs/all-about/who-we-are/stores.html |date=August 3, 2011 }}</ref> جولاءِ 2015ع ۾، ايزڊا پنهنجي لوگو کي تازه ڪيو، جنهن ۾ لوگو جي پهرئين 'A' جي پويان والمارٽ جا ستارا شامل هئا. مئي 2018ع ۾، والمارٽ ايزڊا کي مقابلي واري [[سينزبريز]] کي $10.1 ارب ۾ وڪڻڻ جا منصوبا اعلان ڪيا. معاهدي جي شرطن هيٺ، والمارٽ کي گڏيل ڪمپني ۾ 42٪ حصو ۽ لڳ ڀڳ £3 ارب نقد ملڻو هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|title=Walmart to Sell British Unit Asda to U.K. Rival Sainsbury|last=Chaudhuri|first=Saabira|date=April 30, 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=May 2, 2018|issn=0099-9660|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109042529/https://www.wsj.com/articles/walmart-to-merge-british-unit-asda-with-u-k-rival-sainsbury-1525070178|url-status=live}}</ref> بهرحال، اپريل 2019ع ۾، برطانيا جي [[ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي]] ايزڊا کي سينزبريز کي تجويز ڪيل وڪري کي روڪي ڇڏيو.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|title=Walmart's $9 billion deal to sell its UK supermarkets is dead|first1=Daniel|last1=Shane|first2=Ivana|last2=Kottasová|work=CNN|date=April 25, 2019|access-date=April 26, 2019|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108003534/https://www.cnn.com/2019/04/25/business/sainsburys-asda-takeover-blocked/index.html|url-status=live}}</ref>
2 آڪٽوبر 2020ع تي، اعلان ڪيو ويو ته والمارٽ ايزڊا جو اڪثريتي حصو [[زبير عيسا|زبير]] ۽ [[محسن عيسا]] ([[اي جي گروپ]] جا مالڪ) ۽ خانگي ايڪويٽي فرم [[ٽي ڊي آر ڪيپيٽل]] جي اتحاد کي £6.8 ارب ۾ وڪڻندي، جيڪو ڪامپيٽيشن اينڊ مارڪيٽس اٿارٽي جي منظوري سان مشروط هو. وڪرو فيبروري 2021ع ۾ منظور ٿيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-54383131|title=Asda bought by billionaire Issa brothers in £6.8bn deal|publisher=BBC|date=October 2, 2020|access-date=October 2, 2020|archive-date=December 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221003122/https://www.bbc.com/news/business-54383131|url-status=live}}</ref>
====جاپان====
جاپان ۾، والمارٽ 2008ع تائين [[سييو گروپ|سييو]] (西友 ''Seiyū'') جي 100٪ مالڪ هئي.<ref name="Boyle 09">{{cite news |title = Wal-Mart's painful lessons |last1 = Boyle |first1 = Matthew |url = http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |magazine = Bloomberg |date = October 13, 2009 |access-date = February 28, 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160307205619/http://www.businessweek.com/managing/content/oct2009/ca20091013_227022.htm |archive-date = March 7, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |title = Walmart Corporate – Japan |publisher = Walmart |access-date = January 19, 2014 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104115055/http://corporate.walmart.com/our-story/our-business/locations/#/japan |archive-date = January 4, 2014}}</ref> اها سييو (هائپر مارڪيٽ)، سييو (سپر مارڪيٽ)، سييو (عام سامان)، لائيون، ۽ سني بينرن هيٺ ڪم ڪندي هئي.<ref name="Unit Counts & Square Footage" /><ref name="Unit Counts by Country" />
16 نومبر 2020ع تي، والمارٽ اعلان ڪيو ته اها ڪمپني ۾ پنهنجا 65٪ شيئر خانگي ايڪويٽي فرم [[ڪوهلبرگ ڪراوس رابرٽس|ڪي ڪي آر]] کي وڪڻندي، اهڙي معاهدي ۾ جنهن 329 اسٽورن ۽ 34,600 ملازمن جي ماليت $1.6 ارب لڳائي. والمارٽ کي 15٪ ۽ بورڊ تي هڪ سيٽ رکڻي هئي، جڏهن ته ڪي ڪي آر ۽ جاپاني ڪمپني [[راڪوتن|راڪوتن انڪارپوريٽيڊ]] جي گڏيل منصوبي کي 20٪ ملڻو هو.<ref>{{Cite news|last=Narioka|first=Peter Landers and Kosaku|date=November 16, 2020|title=Walmart Retreats Around Globe to Focus on E-Commerce|work=[[The Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|access-date=November 17, 2020|issn=0099-9660|archive-date=December 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222213136/https://www.wsj.com/articles/walmart-retreats-around-globe-to-focus-on-e-commerce-11605518960|url-status=live}}</ref>
====ڪرپشن جا الزام====
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Corruption chargest against Walmart]] (sic, "chargest") redirects here. -->
اپريل 2012ع ۾ ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز]]'' جي جاچ ۾ الزام رپورٽ ٿيا ته ڪمپني سيپٽمبر 2005ع ۾ ميڪسيڪو ڀر ۾ عملدارن کي تعميراتي اجازت نامن، ڄاڻ ۽ ٻين رعايتن جي عيوض [[رشوت]]ون ڏنيون، جنهن سان والمارٽ کي مقابلي ڪندڙن مٿان وڏو فائدو مليو.<ref name="NYTBribe">{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |title = Vast Mexican Bribery Case Hushed Up by Walmart After High-Level Struggle |newspaper = The New York Times |first = David |last = Barstow |date = April 21, 2012 |access-date = April 22, 2012 |archive-date = September 10, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190910013428/https://www.nytimes.com/2012/04/22/business/at-wal-mart-in-mexico-a-bribe-inquiry-silenced.html |url-status = live }}</ref> والمارٽ جي جاچ ڪندڙن کي ثبوت مليا ته ميڪسيڪي ۽ آمريڪي قانون ٽوڙيا ويا هئا. اها ڳڻتي پڻ ظاهر ڪئي وئي ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي عملدارن انهن الزامن کي "لڪايو". ''دي نيو يارڪ ٽائمز'' جي 17 ڊسمبر 2012ع تي شايع ٿيل فالو اپ جاچ مان ثبوت ظاهر ٿيا ته 19 اسٽورن جي هنڌ چونڊڻ، تعمير ۽ هلائڻ لاءِ ضابطي واري اجازت رشوت وسيلي حاصل ڪئي وئي هئي.<ref name="NYT92904">{{cite news |title = No, the Conquistadors Are Not Back. It's Just Walmart. |url = https://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |access-date = December 18, 2012 |newspaper = The New York Times |date = September 28, 2004 |author = James C. McKinley Jr. |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20121218213105/http://www.nytimes.com/2004/09/28/international/americas/28mexico.html |archive-date = December 18, 2012}}</ref> والمارٽ هڪ بيان جاري ڪري الزامن جي ترديد ڪئي ۽ پنهنجي ڪرپشن مخالف پاليسي بيان ڪئي. جڏهن ته والمارٽ جي سرڪاري رپورٽ چيو ته ان کي ڪرپشن جو ڪوبه ثبوت نه مليو، مضمون الزام هڻي ٿو ته اڳوڻين اندروني رپورٽن ۾ واقعي اهڙا ثبوت سامهون آيا هئا، ان کان اڳ جو ڪهاڻي عوامي ٿئي.<ref>{{cite news |url = https://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |title = What Walmart Might Do With Allegations of Bribery in Mexico |first = Lydia |last = Dishman |date = April 22, 2012 |access-date = April 23, 2012 |work = [[Forbes]] |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120423132905/http://www.forbes.com/sites/lydiadishman/2012/04/22/walmart-in-mexico/ |archive-date = April 23, 2012}}</ref>
== ماتحت ادارا ==
=== نجي ليبل برانڊ ===
{{Main|والمارٽ جي برانڊن جي فهرست}}
والمارٽ ۾ وڪرو ٿيندڙ شين مان لڳ ڀڳ 40 سيڪڙو [[نجي ليبل]] واريون شيون آهن، جيڪي ٺاهيندڙن سان معاهدن وسيلي ڪمپنيءَ لاءِ تيار ڪيون وڃن ٿيون. والمارٽ 1991ع ۾ [[سيمز چوائس]] جي شروعات سان نجي ليبل برانڊ پيش ڪرڻ شروع ڪيا؛ هي والمارٽ لاءِ [[پريمو واٽر]] پاران تيار ڪيل مشروبات جو هڪ سلسلو هو. سيمز چوائس جلد ئي مقبول ٿي ويو ۽ 1993ع تائين آمريڪا ۾ ٽيون سڀ کان وڌيڪ مقبول مشروباتي برانڊ بڻجي ويو.<ref name="samschoice">{{cite news |url = http://findarticles.com/p/articles/mi_m3092/is_n19_v32/ai_14495621 |title = Sam's Choice Climbs Beverage Brand List – Walmart's Sam's American Choice Beverage Brand |work = Discount Store News |date = October 4, 1993 |access-date = April 20, 2007 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070624152410/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3092/is_n19_v32/ai_14495621 |archive-date = June 24, 2007 }}</ref> والمارٽ جي ٻين برانڊن ۾ آمريڪا ۽ ڪينيڊا ۾ گريٽ ويليو ۽ ايڪويٽ، ۽ برطانيا ۾ اسمارٽ پرائس شامل آهن. 2006ع جي هڪ اڀياس ۾ ”ذهن تي قبضي جي ان وسعت“ جو ذڪر ڪيو ويو، جيڪا نجي ليبل برانڊن ۽ پرچون وڪرو ڪندڙن جي سڃاڻپ جي حوالي سان والمارٽ خريدارن جي ذهنن ۾ رکندي نظر اچي ٿي.<ref>{{cite web |author = Reyes, Sonia |url = http://www.pbmproducts.com/press.aspx?ID=183 |title = Study: Walmart Private Brands Are Catching On |date = August 21, 2006 |access-date = December 16, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130117025424/http://www.pbmproducts.com/press.aspx?ID=183 |archive-date = January 17, 2013 |url-status=dead }}</ref>
=== وندر ===
<!-- Courtesy note per [[MOS:LINK2SECT]]: [[Wal-Mart Family Moments]] redirects here -->
2010ع ۾ ڪمپنيءَ [[پراڪٽر اينڊ گيمبل]] سان گڏجي ٻن ڪلاڪن جون خانداني فلمون ''[[سيڪريٽس آف دي مائونٽين]]'' ۽ ''[[دي جينسن پروجيڪٽ]]'' تيار ڪيون، جن ۾ ڪردارن کي والمارٽ ۽ پراڪٽر اينڊ گيمبل جي برانڊ وارين شين کي استعمال ڪندي ڏيکاريو ويو. ''دي جينسن پروجيڪٽ'' ۾ هڪ اهڙي شيءِ جي اڳواٽ جهلڪ پڻ ڏيکاري وئي، جيڪا ڪيترن مهينن کان پوءِ والمارٽ جي اسٽورن ۾ جاري ٿيڻي هئي.<ref>{{cite web |title = Walmart Pushing Limited $199 Kinect Pre-Order Bundle |url = http://www.pcworld.com/article/201049/walmart_pushing_limited_199_kinect_preorder_bundle.html |work = PC World |date = July 14, 2010 |access-date = July 18, 2010 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100718104454/http://www.pcworld.com/article/201049/walmart_pushing_limited_199_kinect_preorder_bundle.html |archive-date = July 18, 2010}}</ref><ref name="la times review">{{cite news |title = Television review: 'The Jensen Project' |url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-jul-16-la-et-jensen-project-20100716-story.html |access-date = July 16, 2010 |newspaper = Los Angeles Times |date = July 16, 2010 |first1 = Mary |last1 = McNamara |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20100719233456/http://articles.latimes.com/2010/jul/16/entertainment/la-et-jensen-project-20100716 |archive-date = July 19, 2010}}</ref> هڪ ٽين فلم، ''اَ واڪ اِن مائي شوز''، پڻ 2010ع ۾ نشر ٿي ۽ چوٿين فلم تيار ٿيڻ هيٺ آهي.{{When|date=November 2012}}<ref>{{cite news |title = Second P&G Family Friendly Movie Airs July 16 On NBC |last = Kiesewette |first = John |url = http://cincinnati.com/blogs/tv/2010/07/09/second-pg-family-friendly-movie-airs-july-16-on-nbc/ |work = [[دي سنسناٽي انڪوائرر]] |access-date = July 9, 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100713045542/http://cincinnati.com/blogs/tv/2010/07/09/second-pg-family-friendly-movie-airs-july-16-on-nbc/ |archive-date = July 13, 2010 }}</ref> والمارٽ جو برانڊ مارڪيٽنگ ڊائريڪٽر [[ايسوسيئيشن آف نيشنل ايڊورٽائزرز]] جي الائنس فار فيملي انٽرٽينمينٽ جو گڏيل چيئرپرسن پڻ آهي.<ref>{{cite news |last = Stanley |first = T.L. |title = Advertisers earmark $10 million for family-friendly TV |url = http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/06/advertisers-earmark-10-million-for-familyfriendly-tv.html |newspaper = Los Angeles Times |date = June 22, 2010 |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20160202175736/http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/06/advertisers-earmark-10-million-for-familyfriendly-tv.html |archive-date = February 2, 2016}}</ref>
== آن لائين واپار جون خريداريون ۽ منصوبا ==
2009ع ۾ شروع ڪيل والمارٽ جي مارڪيٽ پليس 2016ع تائين غير سرگرم رهي، جڏهن والمارٽ ايمازون.ڪام سان مقابلو شروع ڪرڻ لاءِ 2014ع ۾ [[مارڪ لور]] پاران قائم ڪيل [[اي-واپار]] ڪمپني [[جيٽ.ڪام]] خريد ڪئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.marketplacepulse.com/articles/ten-years-of-walmart-marketplace|title=Ten Years of Walmart Marketplace|website=Marketplace Pulse|date=September 5, 2019|access-date=November 2, 2023|archive-date=November 2, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231102183234/https://www.marketplacepulse.com/articles/ten-years-of-walmart-marketplace|url-status=live}}</ref> جيٽ.ڪام پاڻ پڻ ڪيترائي آن لائين پرچون وڪرو ڪندڙ ادارا خريد ڪيا، جن ۾ مارچ 2016ع ۾ [[هي نيڊل]]، ڊسمبر 2016ع ۾ شو باءِ.ڪام، ۽ مارچ 2017ع ۾ [[موڊ ڪلاٿ]] شامل هئا. والمارٽ 29 سيپٽمبر 2017ع تي نيويارڪ جي هڪ ترسيل خدمت، پارسل، پڻ خريد ڪئي.<ref name="NYT9162018">{{cite news |first1=Michael |last1=Corkery |title=Walmart Finally Makes It to the Big Apple |url=https://www.nytimes.com/2018/09/16/business/walmart-jet-nyc.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916204518/https://www.nytimes.com/2018/09/16/business/walmart-jet-nyc.html |archive-date=September 16, 2018 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=September 17, 2018 |work=The New York Times |date=September 16, 2018}}</ref><ref name="Walmart91718">{{cite web |title=Walmart Announces the Acquisition of Parcel, a Technology-Based, Same-Day and Last-Mile Delivery Company |url=https://corporate.walmart.com/article/walmart-announces-the-acquisition-of-parcel-a-technology-based-same-day-and-last-mile-delivery-company |website=corporate.walmart.com |date=October 3, 2017 |publisher=Walmart |access-date=September 17, 2018 |archive-date=September 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921101548/https://corporate.walmart.com/article/walmart-announces-the-acquisition-of-parcel-a-technology-based-same-day-and-last-mile-delivery-company |url-status=dead }}</ref>
15 فيبروري 2017ع تي والمارٽ تقريبن 51 ملين ڊالرن ۾ آن لائين سرگرم ٻاهرين سرگرمين جي پرچون وڪرو ڪندڙ اداري [[موس جا]] کي خريد ڪيو. موس جا پاڻ سان 400 کان وڌيڪ برانڊن سان ڀائيواريون کڻي آيو، جن ۾ [[پيٽاگونيا (ڪپڙا)|پيٽاگونيا]]، [[دي نارٿ فيس]]، [[مارموٽ (ڪمپني)|مارموٽ]]، ۽ [[آرڪٽيريڪس]] شامل هئا.<ref>{{cite magazine |url = https://www.forbes.com/sites/lauraheller/2017/02/15/take-that-amazon-walmart-buys-moosejaw-for-51-million/ |title = Take That Amazon: Walmart Buys Moosejaw For $51 Million |last = Heller |first = Laura |access-date = February 22, 2017 |date = February 15, 2017 |magazine = Forbes |url-status=live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170223051021/http://www.forbes.com/sites/lauraheller/2017/02/15/take-that-amazon-walmart-buys-moosejaw-for-51-million/ |archive-date = February 23, 2017}}</ref>
والمارٽ جي آمريڪي اي-واپار واري شعبي جي سي اي او [[مارڪ لور]] چيو ته آمريڪا ۾ والمارٽ جي لڳ ڀڳ 5,000 اسٽورن تي ٻڌل موجود جسماني ڍانچي سان ان جي ڊجيٽل واڌ ويجهه کي هٿي ملندي، ڇاڪاڻتہ اهي اسٽور اضافي انتظامي خرچ وڌائڻ کان سواءِ اي-واپار لاءِ گودامن طور پڻ ڪم ڪندا.<ref>{{cite news|last1=Nusca|first1=Andrew|title=5 Moves Walmart Is Making to Compete With Amazon and Target|url=http://fortune.com/2017/09/27/5-moves-walmart-is-making-to-compete-with-amazon-and-target/|access-date=December 8, 2017|work=Fortune|date=September 27, 2017|archive-date=December 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209100046/http://fortune.com/2017/09/27/5-moves-walmart-is-making-to-compete-with-amazon-and-target/|url-status=live}}</ref> 2017ع مطابق والمارٽ 1,000 اسٽورن تي آن لائين آرڊرن لاءِ اسٽور تان سامان کڻڻ جي سهولت فراهم ڪري ٿو، ۽ آخرڪار اها خدمت پنهنجن سڀني اسٽورن تائين وڌائڻ جو منصوبو رکي ٿو.<ref>[https://www.wsj.com/articles/wal-mart-takes-aim-at-amazon-1508811540 Wal-Mart Takes Aim at Amazon] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171024235435/https://www.wsj.com/articles/wal-mart-takes-aim-at-amazon-1508811540 |date=October 24, 2017 }}, WSJ, published October 23, 2017</ref>
9 مئي 2018ع تي والمارٽ ڀارتي اي-واپار ويب سائيٽ [[فلپ ڪارٽ]] ۾ 16 ارب ڊالرن عيوض 77 سيڪڙو ضابطي وارو حصو خريد ڪرڻ جي ارادي جو اعلان ڪيو<ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2018/05/09/walmart-agrees-deal-to-buy-a-majority-stake-in-indias-flipkart.html|title=Walmart agrees to a $16 billion deal to buy a majority stake in India's Flipkart|last=Browne|first=Ryan|date=May 9, 2018|publisher=CNBC|access-date=May 28, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109032928/https://www.cnbc.com/2018/05/09/walmart-agrees-deal-to-buy-a-majority-stake-in-indias-flipkart.html|url-status=live}}</ref> (ايمازون.ڪام جي آڇ کي مات ڏيندي)، جيڪو ضابطي واري منظوريءَ سان مشروط هو. معاهدو مڪمل ٿيڻ کان پوءِ ويب سائيٽ جي انتظاميا [[مارڪ لور]] کي جوابده ٿيڻي هئي.<ref name="Walmart-Inc-May-2018-8-K">{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/859/10416918000038/filing-main.htm |title=Walmart Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date May 9, 2018 |publisher=secdatabase.com |access-date=May 10, 2018 |archive-date=December 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201218065827/http://edgar.secdatabase.com/859/10416918000038/filing-main.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-44050180|title=Walmart wins battle for India's Flipkart|date=May 9, 2018|work=BBC News|access-date=May 9, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109023510/https://www.bbc.com/news/business-44050180|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/newsbuzz/walmart-acquires-flipkart-for-16-bn-worlds-largest-ecommerce-deal/articleshow/64095145.cms|title=Walmart acquires Flipkart for $16 bn, world's largest ecommerce deal|date=May 9, 2018|work=The Economic Times|access-date=May 9, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020101/https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/newsbuzz/walmart-acquires-flipkart-for-16-bn-worlds-largest-ecommerce-deal/articleshow/64095145.cms|url-status=live}}</ref> معاهدي جي مڪمل ٿيڻ جو اعلان 18 آگسٽ 2018ع تي ڪيو ويو.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms|title=Walmart completes deal to acquire 77% stake in Flipkart, to invest $2 billion – Times of India|website=[[دي ٽائيمز آف انڊيا]]|date=August 18, 2018|access-date=August 18, 2018|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109020318/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/walmart-completes-deal-to-acquire-77-stake-in-flipkart-to-invest-2-billion/articleshow/65454382.cms|url-status=live}}</ref>
سبسڪرپشن سروس ڪڊ باڪس سان ڪمپنيءَ جي ڀائيواريءَ جو اعلان 16 اپريل 2019ع تي ڪيو ويو.<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2019/04/16/walmart-partners-with-subscription-based-childrens-clothing-startup-kidbox/|title=Walmart partners with subscription-based children's clothing startup, Kidbox|website=TechCrunch|date=April 16, 2019|access-date=April 22, 2019|archive-date=March 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200330072440/https://guce.techcrunch.com/consent?brandType=nonEU&done=https%3A%2F%2Ftechcrunch.com%2F2019%2F04%2F16%2Fwalmart-partners-with-subscription-based-childrens-clothing-startup-kidbox%2F&gcrumb=divf54g%3D|url-status=live}}</ref>
19 مئي 2020ع تي والمارٽ اعلان ڪيو ته اها جيٽ.ڪام کي بند ڪري رهي آهي، جنهن کان پوءِ ويب سائيٽ تي ايندڙ سڀني استعمال ڪندڙن کي ان جي بدران والمارٽ جي ويب سائيٽ ڏانهن موڪليو ويو.<ref>{{Cite web |last=Repko |first=Melissa |date=2020-05-19 |title=Walmart winds down Jet.com four years after $3.3 billion acquisition of e-commerce company |url=https://www.cnbc.com/2020/05/19/walmart-winds-down-jetcom-four-years-after-3point3-billion-acquisition.html |access-date=2025-01-27 |website=CNBC |language=en}}</ref>
== پڻ ڏسو ==
{{Portal|آمريڪا|ڪاروبار ۽ معاشيات|ڪمپنيون}}
* [[وڏو دٻو اسٽور]]
* [[لوڪاس والٽن]]
* [[والمارٽ گريٽر]]
* [[فرسٽ ٽي اوپن|پيبل بيچ ۾ وال-مارٽ فرسٽ ٽي اوپن]] – گولف ٽورنامينٽ جو اڳوڻو نالو
* [[والمارٽنگ]] – هڪ [[نئون جوڙيل لفظ]]
* ''[[واءِ وال-مارٽ ورڪس؛ اينڊ واءِ ديٽ ڊرائيوز سم پيپل سي-آر-اي-زي]]'' – گرين والڊ جي دستاويزي فلم جو 2005ع ۾ ڏنل جواب
== حاشيا ۽ حوالا ==
{{Notelist}}
{{Reflist}}
<references group="lower-alpha"/>
== وڌيڪ پڙهڻ لاءِ ==
* ''والمارٽ اِن دي گلوبل سائوٿ'' (ڇپائيندڙ: يونيورسٽي آف ٽيڪساس پريس؛ {{ISBN|9781477315682}})
* ''وال-مارٽ ورلڊ – دي ورلڊز بگيسٽ ڪارپوريشن اِن دي گلوبل اڪانامي'' (ڇپائيندڙ: روٽليج؛ {{ISBN|9780415951371}})
* ''دي ريٽيل ريووليوشن: هائو وال-مارٽ ڪريئيٽيڊ اَ بريو نيو ورلڊ آف بزنس'' (ڇپائيندڙ: پڪاڊور؛ {{ISBN|9780312429683}})
* ''والمارٽ: ميڊ اِن چائنا (گلوبلائيزيشن اِن ايوري ڊي لائيف)'' (ڇپائيندڙ: اسٽينفورڊ يونيورسٽي پريس؛ {{ISBN|9781503646414}})
* ''والمارٽ اِن چائنا'' (ڇپائيندڙ: آءِ ايل آر پريس؛ {{ISBN|9780801477317}})
* ''دي وال-مارٽ وي: دي انسائيڊ اسٽوري آف دي سڪسيس آف دي ورلڊز لارجيسٽ ڪمپني'' (ڇپائيندڙ: پيئرسن؛ {{ISBN|9788131723128}})
* ''دي وال-مارٽ افيڪٽ: هائو اين آئوٽ آف ٽائون سپر اسٽور بڪيم اَ سپر پاور'' (ڇپائيندڙ: ايلن لين؛ {{ISBN|9780713998252}})
* ''فرام والمارٽ ٽو القاعده: اين انٽرڊسپلنري اپروچ ٽو گلوبلائيزيشن'' (ڇپائيندڙ: گرين ليف پبليڪيشنز؛ {{ISBN|9781783531936}})
* ''ٽو سرو گاڊ اينڊ وال-مارٽ: دي ميڪنگ آف ڪرسچن فري انٽرپرائيز'' (ڇپائيندڙ: هارورڊ يونيورسٽي پريس؛ {{ISBN|9780674057401}})
== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
{{Commons category}}
{{Wikinews category|Wal-Mart}}
* {{Official website}}
* [https://corporate.walmart.com/ والمارٽ انڪارپوريٽيڊ جي ڪارپوريٽ ويب سائيٽ]
* {{OpenSecrets}}
{{Finance links
| name = Walmart Inc.
| symbol = WMT
| sec_cik = 104169
| yahoo = WMT
| reuters = WMT.O
| google = WMT:NASDAQ
}}
* {{OpenCorp|Walmart}}
{{Walmart}}
{{Dow Jones Industrial Average companies}}
{{Nasdaq-100}}
{{S&P 500 companies}}
{{Major retail companies}}
{{Supermarkets in China}}
{{Supermarkets in South Africa}}
{{Supermarkets of the United States}}
{{authority control}}
[[زمرو:والمارٽ| ]]
[[زمرو:آرڪنساس ۾ 1962ع ۾ قائم ٿيل ادارا]]
[[زمرو:1970ع واري ڏهاڪي جون شروعاتي عوامي آڇون]]
[[زمرو:1962ع ۾ قائم ٿيل آمريڪي ڪمپنيون]]
[[زمرو:مزدور سنگهه مخالف سوچ]]
[[زمرو:بينٽن وِل، آرڪنساس]]
[[زمرو:آرڪنساس ۾ قائم ڪمپنيون]]
[[زمرو:ڊائو جونز انڊسٽريل ايوريج ۾ شامل ڪمپنيون]]
[[زمرو:ڊائو جونز گلوبل ٽائيٽنز 50 ۾ شامل ڪمپنيون]]
[[زمرو:ايس اينڊ پي 500 ڊيويڊنڊ ارسٽوڪريٽس ۾ شامل ڪمپنيون]]
[[زمرو:آمريڪا جا صارف اليڪٽرانڪس پرچون وڪرو ڪندڙ]]
[[زمرو:آرڪنساس جي ثقافت]]
[[زمرو:آمريڪا جا رعايتي اسٽور]]
[[زمرو:باغباني مرڪز]]
[[زمرو:آمريڪا جا هائپر مارڪيٽ]]
[[زمرو:آمريڪا ۾ صدر دفتر رکندڙ گهڻ قومي ڪمپنيون]]
[[زمرو:آمريڪا جا آن لائين پرچون وڪرو ڪندڙ]]
[[زمرو:1962ع ۾ قائم ٿيل پرچون ڪمپنيون]]
[[زمرو:چين جا سپر مارڪيٽ]]
[[زمرو:آمريڪا جا سپر مارڪيٽ]]
[[زمرو:آمريڪا جا سپر اسٽور]]
[[زمرو:آمريڪا جا رانديڪا پرچون وڪرو ڪندڙ]]
[[زمرو:والٽن خاندان]]
lxqbzu852jaf20see97rq4vdxeh875e
گريٽر اينٽيليس
0
99978
392159
2026-07-08T09:25:46Z
Ibne maryam
17680
صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1361484371|Greater Antilles]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو
392159
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement|official_name=Greater Antilles <br/>{{Nobold|<small> {{native name|fr|Grandes Antilles}}</small>}} <br/>{{Nobold|<small> {{native name|ht|Gran Zantiy}}</small>}} <br/>{{Nobold|<small>{{native name|es|Antillas Mayores}}</small>}}|nickname=<!-- images and maps ----------->|image_map=West Indies - Island Groups.svg|mapsize=250px|map_caption=Location within the Caribbean (red shading)
<!-- Location ------------------>|image_map1=PAT - Greater Antilles.gif|mapsize1=250|map_caption1=Map of the Greater Antilles|coordinates=|seat=[[Santo Domingo]]|seat_type=[[List of metropolitan areas in the Caribbean |Largest city]]|subdivision_type=[[Region]] [[Caribbean]]|subdivision_type1=[[Island country|Island states]]|subdivision_name1={{Collapsible list
| title = {{nobold|7}}
| ''{{Flag|Cayman Islands}}''
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| ''{{Flag|Puerto Rico}}''
| ''{{Flag|Navassa Island}}''
}}|settlement_type=[[Subregion]] of the [[Caribbean]]|area_magnitude=|unit_pref=<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=|area_total_km2=207,411|area_total_sq_mi=80,081|population_as_of=2014|population_footnotes=|population_total=38,400500|population_density_km2=171.45|population_demonym=Greater Antillean|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|name=گريٽر اينٽيليس|timezone1=[[Eastern Time Zone|EST]]|utc_offset1=−05:00|timezone1_DST=[[Eastern Daylight Time|EDT]]|utc_offset1_DST=−04:00|timezone2=[[Atlantic Standard Time|AST]]|utc_offset2=−04:00|timezone2_DST=[[Atlantic Daylight Time|ADT]]|utc_offset2_DST=−03:00}}'''گريٽر اينٽيلس (Greater Antilles)''' [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] ۾ وڏن ٻيٽن جو هڪ گروپ آهي، جنهن ۾ [[ڪيوبا]]، هسپانيولا، [[پورٽو ريڪو]]، [[جميڪا]]، ناواسا ٻيٽ ۽ ڪيمن ٻيٽ شامل آهن. ست [[ٻيٽ تي مشتمل ملڪ|ٻيٽ رياستون]] گريٽر اينٽيليس جي علائقي کي حصيداري ڪن ٿيون ۽ [[هيٽي]] ۽ [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] هسپانيولا ٻيٽ کي حصيداري ڪن ٿيون. ننڍي اينٽيلز سان گڏ، اها اينٽيلز ٺاهيندا آهن، جيڪي لوسيان آرڪيپيلاگو سان گڏ [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] جي [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي ۾ [[ويسٽ انڊيز]] ٺاهيندا آهن.
[[File:Cathedral_(3209489947).jpg|thumb|هوانا ڪيٿڊرل، جيڪو اسپيني ماڻهن [[ڪيوبا]] ۾ 1748ع ۽ 1777ع جي وچ ۾ ٺاهيو هو.]]
جڏهن ته گريٽر اينٽيليز جو گهڻو حصو آزاد ملڪن تي مشتمل آهي، پورٽو ريڪو ۽ ناواسا ٻيٽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جا غير مربوط علائقا آهن، جڏهن ته ڪيمن ٻيٽ هڪ [[برطانيه جا سمنڊ پار علائقا|برطانوي سمند پار علائقو]] آهي. سڀ کان وڏو ٻيٽ ڪيوبا آهي، جيڪو هن ٻيٽن جي گروپ جي اولهه واري ڇيڙي تائين پکڙيل آهي. پورٽو ريڪو اوڀر واري ڪناري تي واقع آهي ۽ هسپانيولا ٻيٽ، سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ، وچ ۾ واقع آهي. جميڪا ڪيوبا جي ڏکڻ ۾ واقع آهي، جڏهن ته ڪيمن ٻيٽ ڏکڻ اولهه ۾ واقع آهن. [[فلوريڊا]] رياست آمريڪا جي مکيه زمين ۾ گريٽر اينٽيلس جي ويجهي ترين جڳهه آهي، جڏهن ته فلوريڊا ڪيز، جيتوڻيڪ گريٽر اينٽيلس جو حصو نه آهي، ڪيوبا جي اتر ۾ هڪ ٻيٽن جو گروپ آهي.
[[File:Puerta_San_Juan_SJU_06_2019_8631.jpg|thumb|[[پورٽو ريڪو]] جو تاريخي ضلعو، اولڊ سان جوآن، 16 صدي جي فن تعمير تي مشتمل آهي، جنهن ۾ فورٽ سين فيليپ ڊيل مورو، فورٽ سين ڪرسٽوبل، سٽي وال آف سين جوآن ۽ لا فورٽاليزا شامل آهن.]]
nej4atl799c07ljh0s6xiftiayacj78
392160
392159
2026-07-08T09:37:24Z
Ibne maryam
17680
/* */
392160
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement|official_name=Greater Antilles <br/>{{Nobold|<small> {{native name|fr|Grandes Antilles}}</small>}} <br/>{{Nobold|<small> {{native name|ht|Gran Zantiy}}</small>}} <br/>{{Nobold|<small>{{native name|es|Antillas Mayores}}</small>}}|nickname=<!-- images and maps ----------->|image_map=West Indies - Island Groups.svg|mapsize=250px|map_caption=Location within the Caribbean (red shading)
<!-- Location ------------------>|image_map1=PAT - Greater Antilles.gif|mapsize1=250|map_caption1=Map of the Greater Antilles|coordinates=|seat=[[Santo Domingo]]|seat_type=[[List of metropolitan areas in the Caribbean |Largest city]]|subdivision_type=[[Region]] [[Caribbean]]|subdivision_type1=[[Island country|Island states]]|subdivision_name1={{Collapsible list
| title = {{nobold|7}}
| ''{{Flag|Cayman Islands}}''
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| ''{{Flag|Puerto Rico}}''
| ''{{Flag|Navassa Island}}''
}}|settlement_type=[[Subregion]] of the [[Caribbean]]|area_magnitude=|unit_pref=<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=|area_total_km2=207,411|area_total_sq_mi=80,081|population_as_of=2014|population_footnotes=|population_total=38,400500|population_density_km2=171.45|population_demonym=Greater Antillean|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|name=گريٽر اينٽيليس|timezone1=[[Eastern Time Zone|EST]]|utc_offset1=−05:00|timezone1_DST=[[Eastern Daylight Time|EDT]]|utc_offset1_DST=−04:00|timezone2=[[Atlantic Standard Time|AST]]|utc_offset2=−04:00|timezone2_DST=[[Atlantic Daylight Time|ADT]]|utc_offset2_DST=−03:00}}'''گريٽر اينٽيلس (Greater Antilles)''' [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] ۾ وڏن ٻيٽن جو هڪ گروپ آهي، جنهن ۾ [[ڪيوبا]]، هسپانيولا، [[پورٽو ريڪو]]، [[جميڪا]]، ناواسا ٻيٽ ۽ ڪيمن ٻيٽ شامل آهن. ست [[ٻيٽ تي مشتمل ملڪ|ٻيٽ رياستون]] گريٽر اينٽيليس جي علائقي کي حصيداري ڪن ٿيون ۽ [[هيٽي]] ۽ [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] هسپانيولا ٻيٽ کي حصيداري ڪن ٿيون. ننڍي اينٽيلز سان گڏ، اها اينٽيلز ٺاهيندا آهن، جيڪي لوسيان آرڪيپيلاگو سان گڏ [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] جي [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي ۾ [[ويسٽ انڊيز]] ٺاهيندا آهن.
[[File:Cathedral_(3209489947).jpg|thumb|هوانا ڪيٿڊرل، جيڪو اسپيني ماڻهن [[ڪيوبا]] ۾ 1748ع ۽ 1777ع جي وچ ۾ ٺاهيو هو.]]
جڏهن ته گريٽر اينٽيليز جو گهڻو حصو آزاد ملڪن تي مشتمل آهي، پورٽو ريڪو ۽ ناواسا ٻيٽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جا غير مربوط علائقا آهن، جڏهن ته ڪيمن ٻيٽ هڪ [[برطانيه جا سمنڊ پار علائقا|برطانوي سمند پار علائقو]] آهي. سڀ کان وڏو ٻيٽ ڪيوبا آهي، جيڪو هن ٻيٽن جي گروپ جي اولهه واري ڇيڙي تائين پکڙيل آهي. پورٽو ريڪو اوڀر واري ڪناري تي واقع آهي ۽ هسپانيولا ٻيٽ، سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ، وچ ۾ واقع آهي. جميڪا ڪيوبا جي ڏکڻ ۾ واقع آهي، جڏهن ته ڪيمن ٻيٽ ڏکڻ اولهه ۾ واقع آهن. [[فلوريڊا]] رياست آمريڪا جي مکيه زمين ۾ گريٽر اينٽيلس جي ويجهي ترين جڳهه آهي، جڏهن ته فلوريڊا ڪيز، جيتوڻيڪ گريٽر اينٽيلس جو حصو نه آهي، ڪيوبا جي اتر ۾ هڪ ٻيٽن جو گروپ آهي.
[[File:Puerta_San_Juan_SJU_06_2019_8631.jpg|thumb|[[پورٽو ريڪو]] جو تاريخي ضلعو، اولڊ سان جوآن، 16 صدي جي فن تعمير تي مشتمل آهي، جنهن ۾ فورٽ سين فيليپ ڊيل مورو، فورٽ سين ڪرسٽوبل، سٽي وال آف سين جوآن ۽ لا فورٽاليزا شامل آهن.]]
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
* {{Commons category-inline}}
{{Caribbean topic}}
{{Caribbean topics}}
{{Pan-nationalist concepts}}
{{Portal bar|Geography|Caribbean|Cuba|Dominican Republic|Haiti|Jamaica|Puerto Rico|United Kingdom}}
{{Authority control}}
{{Coord|21|59|N|79|02|W|region:VC_type:isle_source:kolossus-dewiki|display=title}}
[[زمرو:گريٽر اينٽيلس]]
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[Category:Greater Antilles| ]]
[[Category:Archipelagoes of the Caribbean Sea]]
[[Category:West Indies]]
nvk5khx0dsdpj73zioi985nraoqaa5s
392161
392160
2026-07-08T09:38:10Z
Ibne maryam
17680
added [[Category:ڪيريبين جا ٻيٽ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان
392161
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement|official_name=Greater Antilles <br/>{{Nobold|<small> {{native name|fr|Grandes Antilles}}</small>}} <br/>{{Nobold|<small> {{native name|ht|Gran Zantiy}}</small>}} <br/>{{Nobold|<small>{{native name|es|Antillas Mayores}}</small>}}|nickname=<!-- images and maps ----------->|image_map=West Indies - Island Groups.svg|mapsize=250px|map_caption=Location within the Caribbean (red shading)
<!-- Location ------------------>|image_map1=PAT - Greater Antilles.gif|mapsize1=250|map_caption1=Map of the Greater Antilles|coordinates=|seat=[[Santo Domingo]]|seat_type=[[List of metropolitan areas in the Caribbean |Largest city]]|subdivision_type=[[Region]] [[Caribbean]]|subdivision_type1=[[Island country|Island states]]|subdivision_name1={{Collapsible list
| title = {{nobold|7}}
| ''{{Flag|Cayman Islands}}''
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| ''{{Flag|Puerto Rico}}''
| ''{{Flag|Navassa Island}}''
}}|settlement_type=[[Subregion]] of the [[Caribbean]]|area_magnitude=|unit_pref=<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=|area_total_km2=207,411|area_total_sq_mi=80,081|population_as_of=2014|population_footnotes=|population_total=38,400500|population_density_km2=171.45|population_demonym=Greater Antillean|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|name=گريٽر اينٽيليس|timezone1=[[Eastern Time Zone|EST]]|utc_offset1=−05:00|timezone1_DST=[[Eastern Daylight Time|EDT]]|utc_offset1_DST=−04:00|timezone2=[[Atlantic Standard Time|AST]]|utc_offset2=−04:00|timezone2_DST=[[Atlantic Daylight Time|ADT]]|utc_offset2_DST=−03:00}}'''گريٽر اينٽيلس (Greater Antilles)''' [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] ۾ وڏن ٻيٽن جو هڪ گروپ آهي، جنهن ۾ [[ڪيوبا]]، هسپانيولا، [[پورٽو ريڪو]]، [[جميڪا]]، ناواسا ٻيٽ ۽ ڪيمن ٻيٽ شامل آهن. ست [[ٻيٽ تي مشتمل ملڪ|ٻيٽ رياستون]] گريٽر اينٽيليس جي علائقي کي حصيداري ڪن ٿيون ۽ [[هيٽي]] ۽ [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] هسپانيولا ٻيٽ کي حصيداري ڪن ٿيون. ننڍي اينٽيلز سان گڏ، اها اينٽيلز ٺاهيندا آهن، جيڪي لوسيان آرڪيپيلاگو سان گڏ [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] جي [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي ۾ [[ويسٽ انڊيز]] ٺاهيندا آهن.
[[File:Cathedral_(3209489947).jpg|thumb|هوانا ڪيٿڊرل، جيڪو اسپيني ماڻهن [[ڪيوبا]] ۾ 1748ع ۽ 1777ع جي وچ ۾ ٺاهيو هو.]]
جڏهن ته گريٽر اينٽيليز جو گهڻو حصو آزاد ملڪن تي مشتمل آهي، پورٽو ريڪو ۽ ناواسا ٻيٽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جا غير مربوط علائقا آهن، جڏهن ته ڪيمن ٻيٽ هڪ [[برطانيه جا سمنڊ پار علائقا|برطانوي سمند پار علائقو]] آهي. سڀ کان وڏو ٻيٽ ڪيوبا آهي، جيڪو هن ٻيٽن جي گروپ جي اولهه واري ڇيڙي تائين پکڙيل آهي. پورٽو ريڪو اوڀر واري ڪناري تي واقع آهي ۽ هسپانيولا ٻيٽ، سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ، وچ ۾ واقع آهي. جميڪا ڪيوبا جي ڏکڻ ۾ واقع آهي، جڏهن ته ڪيمن ٻيٽ ڏکڻ اولهه ۾ واقع آهن. [[فلوريڊا]] رياست آمريڪا جي مکيه زمين ۾ گريٽر اينٽيلس جي ويجهي ترين جڳهه آهي، جڏهن ته فلوريڊا ڪيز، جيتوڻيڪ گريٽر اينٽيلس جو حصو نه آهي، ڪيوبا جي اتر ۾ هڪ ٻيٽن جو گروپ آهي.
[[File:Puerta_San_Juan_SJU_06_2019_8631.jpg|thumb|[[پورٽو ريڪو]] جو تاريخي ضلعو، اولڊ سان جوآن، 16 صدي جي فن تعمير تي مشتمل آهي، جنهن ۾ فورٽ سين فيليپ ڊيل مورو، فورٽ سين ڪرسٽوبل، سٽي وال آف سين جوآن ۽ لا فورٽاليزا شامل آهن.]]
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
* {{Commons category-inline}}
{{Caribbean topic}}
{{Caribbean topics}}
{{Pan-nationalist concepts}}
{{Portal bar|Geography|Caribbean|Cuba|Dominican Republic|Haiti|Jamaica|Puerto Rico|United Kingdom}}
{{Authority control}}
{{Coord|21|59|N|79|02|W|region:VC_type:isle_source:kolossus-dewiki|display=title}}
[[زمرو:گريٽر اينٽيلس]]
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[Category:Greater Antilles| ]]
[[Category:Archipelagoes of the Caribbean Sea]]
[[Category:West Indies]]
[[زمرو:ڪيريبين جا ٻيٽ]]
34hc8k49igiyqdljm1u98no1yilx485
392162
392161
2026-07-08T09:39:41Z
Ibne maryam
17680
/* ٻاهريان ڳنڍڻا */
392162
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement|official_name=Greater Antilles <br/>{{Nobold|<small> {{native name|fr|Grandes Antilles}}</small>}} <br/>{{Nobold|<small> {{native name|ht|Gran Zantiy}}</small>}} <br/>{{Nobold|<small>{{native name|es|Antillas Mayores}}</small>}}|nickname=<!-- images and maps ----------->|image_map=West Indies - Island Groups.svg|mapsize=250px|map_caption=Location within the Caribbean (red shading)
<!-- Location ------------------>|image_map1=PAT - Greater Antilles.gif|mapsize1=250|map_caption1=Map of the Greater Antilles|coordinates=|seat=[[Santo Domingo]]|seat_type=[[List of metropolitan areas in the Caribbean |Largest city]]|subdivision_type=[[Region]] [[Caribbean]]|subdivision_type1=[[Island country|Island states]]|subdivision_name1={{Collapsible list
| title = {{nobold|7}}
| ''{{Flag|Cayman Islands}}''
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| ''{{Flag|Puerto Rico}}''
| ''{{Flag|Navassa Island}}''
}}|settlement_type=[[Subregion]] of the [[Caribbean]]|area_magnitude=|unit_pref=<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=|area_total_km2=207,411|area_total_sq_mi=80,081|population_as_of=2014|population_footnotes=|population_total=38,400500|population_density_km2=171.45|population_demonym=Greater Antillean|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|name=گريٽر اينٽيليس|timezone1=[[Eastern Time Zone|EST]]|utc_offset1=−05:00|timezone1_DST=[[Eastern Daylight Time|EDT]]|utc_offset1_DST=−04:00|timezone2=[[Atlantic Standard Time|AST]]|utc_offset2=−04:00|timezone2_DST=[[Atlantic Daylight Time|ADT]]|utc_offset2_DST=−03:00}}'''گريٽر اينٽيلس (Greater Antilles)''' [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] ۾ وڏن ٻيٽن جو هڪ گروپ آهي، جنهن ۾ [[ڪيوبا]]، هسپانيولا، [[پورٽو ريڪو]]، [[جميڪا]]، ناواسا ٻيٽ ۽ ڪيمن ٻيٽ شامل آهن. ست [[ٻيٽ تي مشتمل ملڪ|ٻيٽ رياستون]] گريٽر اينٽيليس جي علائقي کي حصيداري ڪن ٿيون ۽ [[هيٽي]] ۽ [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] هسپانيولا ٻيٽ کي حصيداري ڪن ٿيون. ننڍي اينٽيلز سان گڏ، اها اينٽيلز ٺاهيندا آهن، جيڪي لوسيان آرڪيپيلاگو سان گڏ [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] جي [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي ۾ [[ويسٽ انڊيز]] ٺاهيندا آهن.
[[File:Cathedral_(3209489947).jpg|thumb|هوانا ڪيٿڊرل، جيڪو اسپيني ماڻهن [[ڪيوبا]] ۾ 1748ع ۽ 1777ع جي وچ ۾ ٺاهيو هو.]]
جڏهن ته گريٽر اينٽيليز جو گهڻو حصو آزاد ملڪن تي مشتمل آهي، پورٽو ريڪو ۽ ناواسا ٻيٽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جا غير مربوط علائقا آهن، جڏهن ته ڪيمن ٻيٽ هڪ [[برطانيه جا سمنڊ پار علائقا|برطانوي سمند پار علائقو]] آهي. سڀ کان وڏو ٻيٽ ڪيوبا آهي، جيڪو هن ٻيٽن جي گروپ جي اولهه واري ڇيڙي تائين پکڙيل آهي. پورٽو ريڪو اوڀر واري ڪناري تي واقع آهي ۽ هسپانيولا ٻيٽ، سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ، وچ ۾ واقع آهي. جميڪا ڪيوبا جي ڏکڻ ۾ واقع آهي، جڏهن ته ڪيمن ٻيٽ ڏکڻ اولهه ۾ واقع آهن. [[فلوريڊا]] رياست آمريڪا جي مکيه زمين ۾ گريٽر اينٽيلس جي ويجهي ترين جڳهه آهي، جڏهن ته فلوريڊا ڪيز، جيتوڻيڪ گريٽر اينٽيلس جو حصو نه آهي، ڪيوبا جي اتر ۾ هڪ ٻيٽن جو گروپ آهي.
[[File:Puerta_San_Juan_SJU_06_2019_8631.jpg|thumb|[[پورٽو ريڪو]] جو تاريخي ضلعو، اولڊ سان جوآن، 16 صدي جي فن تعمير تي مشتمل آهي، جنهن ۾ فورٽ سين فيليپ ڊيل مورو، فورٽ سين ڪرسٽوبل، سٽي وال آف سين جوآن ۽ لا فورٽاليزا شامل آهن.]]
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
* {{Commons category-inline}}
{{Caribbean topic}}
{{Caribbean topics}}
{{Pan-nationalist concepts}}
{{Portal bar|Geography|Caribbean|Cuba|Dominican Republic|Haiti|Jamaica|Puerto Rico|United Kingdom}}
{{Authority control}}
{{Coord|21|59|N|79|02|W|region:VC_type:isle_source:kolossus-dewiki|display=title}}
[[زمرو:گريٽر اينٽيلس]]
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:ڪيريبين جا ٻيٽ]]
[[زمرو:ڪيريبين سمنڊ جا ٻيٽن جا ميڙ]]
6gml4j87behhg5xar1mpehw1v1wq8w4
392165
392162
2026-07-08T09:43:16Z
Ibne maryam
17680
/* ٻاهريان ڳنڍڻا */
392165
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement|official_name=Greater Antilles <br/>{{Nobold|<small> {{native name|fr|Grandes Antilles}}</small>}} <br/>{{Nobold|<small> {{native name|ht|Gran Zantiy}}</small>}} <br/>{{Nobold|<small>{{native name|es|Antillas Mayores}}</small>}}|nickname=<!-- images and maps ----------->|image_map=West Indies - Island Groups.svg|mapsize=250px|map_caption=Location within the Caribbean (red shading)
<!-- Location ------------------>|image_map1=PAT - Greater Antilles.gif|mapsize1=250|map_caption1=Map of the Greater Antilles|coordinates=|seat=[[Santo Domingo]]|seat_type=[[List of metropolitan areas in the Caribbean |Largest city]]|subdivision_type=[[Region]] [[Caribbean]]|subdivision_type1=[[Island country|Island states]]|subdivision_name1={{Collapsible list
| title = {{nobold|7}}
| ''{{Flag|Cayman Islands}}''
| {{Flag|Cuba}}
| {{Flag|Dominican Republic}}
| {{Flag|Haiti}}
| {{Flag|Jamaica}}
| ''{{Flag|Puerto Rico}}''
| ''{{Flag|Navassa Island}}''
}}|settlement_type=[[Subregion]] of the [[Caribbean]]|area_magnitude=|unit_pref=<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=|area_total_km2=207,411|area_total_sq_mi=80,081|population_as_of=2014|population_footnotes=|population_total=38,400500|population_density_km2=171.45|population_demonym=Greater Antillean|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|name=گريٽر اينٽيليس|timezone1=[[Eastern Time Zone|EST]]|utc_offset1=−05:00|timezone1_DST=[[Eastern Daylight Time|EDT]]|utc_offset1_DST=−04:00|timezone2=[[Atlantic Standard Time|AST]]|utc_offset2=−04:00|timezone2_DST=[[Atlantic Daylight Time|ADT]]|utc_offset2_DST=−03:00}}'''گريٽر اينٽيلس (Greater Antilles)''' [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] ۾ وڏن ٻيٽن جو هڪ گروپ آهي، جنهن ۾ [[ڪيوبا]]، هسپانيولا، [[پورٽو ريڪو]]، [[جميڪا]]، ناواسا ٻيٽ ۽ ڪيمن ٻيٽ شامل آهن. ست [[ٻيٽ تي مشتمل ملڪ|ٻيٽ رياستون]] گريٽر اينٽيليس جي علائقي کي حصيداري ڪن ٿيون ۽ [[هيٽي]] ۽ [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] هسپانيولا ٻيٽ کي حصيداري ڪن ٿيون. ننڍي اينٽيلز سان گڏ، اها اينٽيلز ٺاهيندا آهن، جيڪي لوسيان آرڪيپيلاگو سان گڏ [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] جي [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي ۾ [[ويسٽ انڊيز]] ٺاهيندا آهن.
[[File:Cathedral_(3209489947).jpg|thumb|هوانا ڪيٿڊرل، جيڪو اسپيني ماڻهن [[ڪيوبا]] ۾ 1748ع ۽ 1777ع جي وچ ۾ ٺاهيو هو.]]
جڏهن ته گريٽر اينٽيليز جو گهڻو حصو آزاد ملڪن تي مشتمل آهي، پورٽو ريڪو ۽ ناواسا ٻيٽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جا غير مربوط علائقا آهن، جڏهن ته ڪيمن ٻيٽ هڪ [[برطانيه جا سمنڊ پار علائقا|برطانوي سمند پار علائقو]] آهي. سڀ کان وڏو ٻيٽ ڪيوبا آهي، جيڪو هن ٻيٽن جي گروپ جي اولهه واري ڇيڙي تائين پکڙيل آهي. پورٽو ريڪو اوڀر واري ڪناري تي واقع آهي ۽ هسپانيولا ٻيٽ، سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ، وچ ۾ واقع آهي. جميڪا ڪيوبا جي ڏکڻ ۾ واقع آهي، جڏهن ته ڪيمن ٻيٽ ڏکڻ اولهه ۾ واقع آهن. [[فلوريڊا]] رياست آمريڪا جي مکيه زمين ۾ گريٽر اينٽيلس جي ويجهي ترين جڳهه آهي، جڏهن ته فلوريڊا ڪيز، جيتوڻيڪ گريٽر اينٽيلس جو حصو نه آهي، ڪيوبا جي اتر ۾ هڪ ٻيٽن جو گروپ آهي.
[[File:Puerta_San_Juan_SJU_06_2019_8631.jpg|thumb|[[پورٽو ريڪو]] جو تاريخي ضلعو، اولڊ سان جوآن، 16 صدي جي فن تعمير تي مشتمل آهي، جنهن ۾ فورٽ سين فيليپ ڊيل مورو، فورٽ سين ڪرسٽوبل، سٽي وال آف سين جوآن ۽ لا فورٽاليزا شامل آهن.]]
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
* {{Commons category-inline}}
{{Portal bar|Geography|Caribbean|Cuba|Dominican Republic|Haiti|Jamaica|Puerto Rico|United Kingdom}}
{{Authority control}}
{{Coord|21|59|N|79|02|W|region:VC_type:isle_source:kolossus-dewiki|display=title}}
[[زمرو:گريٽر اينٽيلس]]
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:ڪيريبين جا ٻيٽ]]
[[زمرو:ڪيريبين سمنڊ جا ٻيٽن جا ميڙ]]
t7kpe87xgk37zz5ul3sjhrawpw7n8vq
زمرو:گريٽر اينٽيلس
14
99979
392163
2026-07-08T09:40:14Z
Ibne maryam
17680
نئون صفحو: [[زمرو:ويسٽ انڊيز]] [[زمرو:ڪيريبين سمنڊ جا ٻيٽن جا ميڙ]]
392163
wikitext
text/x-wiki
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:ڪيريبين سمنڊ جا ٻيٽن جا ميڙ]]
eqm0k12m8amdcpdcuyy59fhl6gtdqzj
زمرو:ڪيريبين سمنڊ جا ٻيٽن جا ميڙ
14
99980
392164
2026-07-08T09:40:58Z
Ibne maryam
17680
نئون صفحو: [[زمرو:ٻيٽن جا ميڙ]] [[زمرو:ڪيريبين جا ٻيٽ]]
392164
wikitext
text/x-wiki
[[زمرو:ٻيٽن جا ميڙ]]
[[زمرو:ڪيريبين جا ٻيٽ]]
ccwxehupqc46u2ftm2etsj52noyiqvb
ليسر اينٽيليس
0
99981
392168
2026-07-08T10:03:27Z
Ibne maryam
17680
صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1360810714|Lesser Antilles]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو
392168
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement|name=ليسر اينٽيليس|official_name={{center|Lesser Antilles}}{{center|{{native name|nl|Kleine Antillen}}<br>{{native name|fr|Petites Antilles}}<br>{{native name|pap|Antiyas Minores}}<br>{{native name|es|Antillas Menores}}<br>{{native name|acf|Tibannzil Lézantiy}}}}|image_map=File:West Indies - Island Groups.svg|coordinates={{coord|14|N|61|W|type:islei|display=inline,title}}|map_caption=Location within the Caribbean (black outline)|image_map1=PAT - Lesser Antilles.gif|mapsize1=250px|map_caption1=Map of the Lesser Antilles|subdivision_type=Region|subdivision_name=[[Caribbean]]|subdivision_type1=[[Island country|Island States]]|subdivision_name1={{Collapsible list
|title = 24
|{{Flag|Trinidad and Tobago}}
|{{Flag|Antigua and Barbuda}}
|''{{Flag|Aruba}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'')
|{{Flag|Barbados}}
|''{{Flag|Bonaire}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'')
|''{{Flag|British Virgin Islands}}'' (''UK'')
|''{{Flag|Curaçao}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'')
|{{Flag|Dominica}}
|{{GRD}}
|''{{Flag|Federal Dependencies of Venezuela}}'' (''[[Venezuela|VE]]'')
|''{{flag|Guadeloupe|local}}'' (''[[France|FR]]'')
|''{{flag|Martinique|territorial}}'' (''[[France|FR]]'')
|''{{Flag|Montserrat}}'' (''UK'')
|''{{Flag|Nueva Esparta}}'' (''[[Venezuela|VE]]'')
|''{{Flag|Saba}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'')
|''{{flag|Saint Barthélemy|local}}'' (''[[France|FR]]'')
|{{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
|{{Flag|Saint Lucia}}
|''{{Flag|Saint Martin}}'' (''[[France|FR]]'')
|{{Flag|Saint Vincent and the Grenadines }}
|''{{Flag|Sint Eustatius}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'')
|''{{flag|Sint Maarten}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'')
|{{flagicon|Culebra, Puerto Rico}}/{{flagicon|Vieques}} ''[[Spanish Virgin Islands]]'' (''[[Puerto Rico|PR]]'')
|''{{Flag|Anguilla}}'' (''UK'')
|''{{VIR}}'' (''US'')
}}|other_name=|settlement_type=[[Caribbean|Region]]|area_magnitude=|area_footnotes=|area_total_km2=14,364|population_as_of=2009|population_footnotes=|population_total=3,949,250|population_density_km2=274.9|population_demonym=Lesser Antillean|timezone=[[Atlantic Standard Time Zone|AST]]|utc_offset=−4|timezone_DST=ADT|utc_offset_DST=−3}}
'''ليسر اينٽيلس (Lesser Antilles)''' [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] جي ڪناري تي [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جو هڪ گروپ]] آهي، جيڪو [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] جي [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي ۾ [[ويسٽ انڊيز]] جو حصو آهي. اها اولهه ۾ [[گريٽر اينٽيليس|گريٽر اينٽيلس]] جي وڏن ٻيٽن کان ممتاز آهن. اهي هڪ قوس ٺاهيندا آهن جيڪي پورٽو ريڪو جي اوڀر ۾ ورجن ٻيٽن جي [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن]] تي شروع ٿئي ٿي، ڏکڻ اوڀر ۾ ليورڊ ۽ ونڊورڊ ٻيٽن ذريعي [[ڏکڻ آمريڪا]] ڏانهن وڌي ٿي ۽ وينزويلا جي ساحل سان گڏ ليورڊ اينٽيلس ذريعي اولهه طرف موڙ ڪري ٿي.
گھڻا ٻيٽ گريٽر اينٽيليس ۽ [[ڏکڻ آمريڪا|ڏکڻ آمريڪي کنڊ]] جي وچ ۾ هڪ ڊگهي، جزوي طور تي آتش فشاني ٻيٽ جي قوس جو حصو آهن. <ref name="MW">"West Indies." ''Merriam-Webster's Geographical Dictionary'', 3rd ed. 2001. ({{ISBN|0-87779-546-0}}) Springfield, MA: Merriam-Webster Inc., p. 1298.</ref> اها ٻيٽ [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] جي اوڀر واري حد ٺاهيندا آهن جتي اهو [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ائٽلانٽڪ سمنڊ]] سان ملندو آهي. ننڍو اينٽيليس (<small>Lesser Antilles</small>) ۽ وڏو اينٽيليس (<small>Greater</small> <small>Antilles</small>) گڏجي اينٽيليس (<small>Antilles</small>) ٺاهيندا آهن. اينٽيليس ۽ لوسيان ٻيٽ کي گڏيل طور تي [[ويسٽ انڊيز]] جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.
هن ٻيٽن جي آبادي وڏي انگ ۾ ڪليناگو جا مقامي ماڻهو جي هئي، ان جي مقابلي ۾ گريٽر اينٽيلس، جنهن کي ڪيترن ئي گروهن آباد ڪيو هو، جن ۾ ٽائنو به شامل هئا. انهن جي وچ ۾ مقرر ڪيل حد کي " زهر جي تير جي پردي" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، جيڪو يورپين، جيڪا 16هين صدي ۾ ٻيٽن کي فتح ڪرڻ لاءِ آيا هئا کي روڪڻ لاء<ref>{{Cite book |last=Floyd |first=Troy S. |title=The Columbus Dynasty in the Caribbean, 1492-1526 |publisher=University of New Mexico Press |year=1973 |page=135}}</ref> مقامي ڪليناگو ماڻهن جو پسنديده هٿيار هو.
هي ٻيٽ سياسي طور تي اٺ [[خودمختيار رياست|خودمختيار رياستن]] ۾، جيڪي اڳ ۾ برطانيه جو حصو هيون ۽ فرانس، هالينڊ، [[برطانيه جا سمنڊ پار علائقا|برطانيه]] جي 17 غير خودمختيار يا جزوي طور تيآمريڪا يا وينزويلا جي خودمختيار انحصار ۾ ورهايل آهن.
[[File:Rigobert-Bonne-Atlas-de-toutes-les-parties-connues-du-globe-terrestre_MG_0018.tif|thumb|298x298 عڪسلون|ليسر اينٽيلس جو نقشو، 1780ع]]
0q5zil7q93cyqdcd7fop3oao8w8vmfr
392178
392168
2026-07-08T10:13:06Z
Ibne maryam
17680
/* */
392178
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement|name=ليسر اينٽيليس|official_name={{center|Lesser Antilles}}{{center|{{native name|nl|Kleine Antillen}}<br>{{native name|fr|Petites Antilles}}<br>{{native name|pap|Antiyas Minores}}<br>{{native name|es|Antillas Menores}}<br>{{native name|acf|Tibannzil Lézantiy}}}}|image_map=File:West Indies - Island Groups.svg|coordinates={{coord|14|N|61|W|type:islei|display=inline,title}}|map_caption=Location within the Caribbean (black outline)|image_map1=PAT - Lesser Antilles.gif|mapsize1=250px|map_caption1=Map of the Lesser Antilles|subdivision_type=Region|subdivision_name=[[Caribbean]]|subdivision_type1=[[Island country|Island States]]|subdivision_name1={{Collapsible list
|title = 24
|{{Flag|Trinidad and Tobago}}
|{{Flag|Antigua and Barbuda}}
|''{{Flag|Aruba}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'')
|{{Flag|Barbados}}
|''{{Flag|Bonaire}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'')
|''{{Flag|British Virgin Islands}}'' (''UK'')
|''{{Flag|Curaçao}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'')
|{{Flag|Dominica}}
|{{GRD}}
|''{{Flag|Federal Dependencies of Venezuela}}'' (''[[Venezuela|VE]]'')
|''{{flag|Guadeloupe|local}}'' (''[[France|FR]]'')
|''{{flag|Martinique|territorial}}'' (''[[France|FR]]'')
|''{{Flag|Montserrat}}'' (''UK'')
|''{{Flag|Nueva Esparta}}'' (''[[Venezuela|VE]]'')
|''{{Flag|Saba}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'')
|''{{flag|Saint Barthélemy|local}}'' (''[[France|FR]]'')
|{{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
|{{Flag|Saint Lucia}}
|''{{Flag|Saint Martin}}'' (''[[France|FR]]'')
|{{Flag|Saint Vincent and the Grenadines }}
|''{{Flag|Sint Eustatius}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'')
|''{{flag|Sint Maarten}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'')
|{{flagicon|Culebra, Puerto Rico}}/{{flagicon|Vieques}} ''[[Spanish Virgin Islands]]'' (''[[Puerto Rico|PR]]'')
|''{{Flag|Anguilla}}'' (''UK'')
|''{{VIR}}'' (''US'')
}}|other_name=|settlement_type=[[Caribbean|Region]]|area_magnitude=|area_footnotes=|area_total_km2=14,364|population_as_of=2009|population_footnotes=|population_total=3,949,250|population_density_km2=274.9|population_demonym=Lesser Antillean|timezone=[[Atlantic Standard Time Zone|AST]]|utc_offset=−4|timezone_DST=ADT|utc_offset_DST=−3}}
'''ليسر اينٽيلس (Lesser Antilles)''' [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] جي ڪناري تي [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جو هڪ گروپ]] آهي، جيڪو [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] جي [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي ۾ [[ويسٽ انڊيز]] جو حصو آهي. اها اولهه ۾ [[گريٽر اينٽيليس|گريٽر اينٽيلس]] جي وڏن ٻيٽن کان ممتاز آهن. اهي هڪ قوس ٺاهيندا آهن جيڪي پورٽو ريڪو جي اوڀر ۾ ورجن ٻيٽن جي [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن]] تي شروع ٿئي ٿي، ڏکڻ اوڀر ۾ ليورڊ ۽ ونڊورڊ ٻيٽن ذريعي [[ڏکڻ آمريڪا]] ڏانهن وڌي ٿي ۽ وينزويلا جي ساحل سان گڏ ليورڊ اينٽيلس ذريعي اولهه طرف موڙ ڪري ٿي.
گھڻا ٻيٽ گريٽر اينٽيليس ۽ [[ڏکڻ آمريڪا|ڏکڻ آمريڪي کنڊ]] جي وچ ۾ هڪ ڊگهي، جزوي طور تي آتش فشاني ٻيٽ جي قوس جو حصو آهن. <ref name="MW">"West Indies." ''Merriam-Webster's Geographical Dictionary'', 3rd ed. 2001. ({{ISBN|0-87779-546-0}}) Springfield, MA: Merriam-Webster Inc., p. 1298.</ref> اها ٻيٽ [[ڪيريبئن سمنڊ|ڪيريبين سمنڊ]] جي اوڀر واري حد ٺاهيندا آهن جتي اهو [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ائٽلانٽڪ سمنڊ]] سان ملندو آهي. ننڍو اينٽيليس (<small>Lesser Antilles</small>) ۽ وڏو اينٽيليس (<small>Greater</small> <small>Antilles</small>) گڏجي اينٽيليس (<small>Antilles</small>) ٺاهيندا آهن. اينٽيليس ۽ لوسيان ٻيٽ کي گڏيل طور تي [[ويسٽ انڊيز]] جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.
هن ٻيٽن جي آبادي وڏي انگ ۾ ڪليناگو جا مقامي ماڻهو جي هئي، ان جي مقابلي ۾ گريٽر اينٽيلس، جنهن کي ڪيترن ئي گروهن آباد ڪيو هو، جن ۾ ٽائنو به شامل هئا. انهن جي وچ ۾ مقرر ڪيل حد کي " زهر جي تير جي پردي" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، جيڪو يورپين، جيڪا 16هين صدي ۾ ٻيٽن کي فتح ڪرڻ لاءِ آيا هئا کي روڪڻ لاء<ref>{{Cite book |last=Floyd |first=Troy S. |title=The Columbus Dynasty in the Caribbean, 1492-1526 |publisher=University of New Mexico Press |year=1973 |page=135}}</ref> مقامي ڪليناگو ماڻهن جو پسنديده هٿيار هو.
هي ٻيٽ سياسي طور تي اٺ [[خودمختيار رياست|خودمختيار رياستن]] ۾، جيڪي اڳ ۾ برطانيه جو حصو هيون ۽ فرانس، هالينڊ، [[برطانيه جا سمنڊ پار علائقا|برطانيه]] جي 17 غير خودمختيار يا جزوي طور تيآمريڪا يا وينزويلا جي خودمختيار انحصار ۾ ورهايل آهن.
[[File:Rigobert-Bonne-Atlas-de-toutes-les-parties-connues-du-globe-terrestre_MG_0018.tif|thumb|298x298 عڪسلون|ليسر اينٽيلس جو نقشو، 1780ع]]
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:ليسر اينٽيلس]]
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:ڪيريبين جا ٻيٽ]]
[[زمرو:ڪيريبين سمنڊ جا ٻيٽن جا ميڙ]]
ftnr44odjh3bu42nekt8tozik2etp37
زمرو:ويسٽ انڊيز
14
99982
392176
2026-07-08T10:10:45Z
Ibne maryam
17680
نئون صفحو: [[زمرو:ڪئريبين علائقو]] [[زمرو:اتر آمريڪا جا تاريخي علائقا]]
392176
wikitext
text/x-wiki
[[زمرو:ڪئريبين علائقو]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا تاريخي علائقا]]
onon2xzf8j3ztc8xnvakj7cym9qgd09
زمرو:ليسر اينٽيلس
14
99983
392180
2026-07-08T10:13:34Z
Ibne maryam
17680
نئون صفحو: [[زمرو:ويسٽ انڊيز]] [[زمرو:ڪيريبين سمنڊ جا ٻيٽن جا ميڙ]]
392180
wikitext
text/x-wiki
[[زمرو:ويسٽ انڊيز]]
[[زمرو:ڪيريبين سمنڊ جا ٻيٽن جا ميڙ]]
eqm0k12m8amdcpdcuyy59fhl6gtdqzj
زمرو:سينٽ ونسينٽ ۽ گريناڊائنز
14
99984
392197
2026-07-08T11:30:40Z
Ibne maryam
17680
نئون صفحو: [[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]] [[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
392197
wikitext
text/x-wiki
[[زمرو:ڪيريبين ۾ ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
iwn75ul4s8o2abujn458q8st0octxw6